gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫נצו"י (סליחות)‬ ‫אינהאלט‬ ‫פרשת נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫וואס נידעריגער דער מענטש איז‪ַ ,‬אלץ חשוב'ער איז ער ווען ער טוט תשובה ‪ . . . . . . . . . .‬ד‬ ‫קרוב אליך הדבר ‪ָ -‬‬ ‫שטארקן ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ח‬ ‫ַ‬ ‫דארף זיך‬ ‫זאך ער ַ‬ ‫הנותן בים דרך ‪ -‬יעדער ווייסט אין וועלכע ַ‬ ‫טאג ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬י‬ ‫במוצאי מנוחה ‪ -‬די געהויבענע טעג פון סליחות‪ ,‬סּפעציעל דער ערשטער ָ‬ ‫דלתיך דפקנו ‪ -‬הייליגע באשעפער‪ ,‬ס'איז ַא מצב פון 'ּפיקוח נפש'! ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יג‬ ‫זאגן די י"ג מידות של רחמים ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬טז‬ ‫תמכתי יתידותי ‪ -‬די סגולה פון ָ‬ ‫יכולה היא שתרחם ‪ -‬דער שבת איז בכח מעורר צו זיין מדת הרחמים אויפ'ן מענטש ‪ . . . . . . . . . . . . . . . .‬יז‬ ‫ספה"ק בת עין‬ ‫מאּתֹו‬‫ּולבּקׁש ֵ ִ‬ ‫ּפּלל ְ ַ ֵ‬ ‫להת ַ ֵ‬ ‫ּבֹורא ָּברּו הּוא ְ ִ ְ‬ ‫לפני ַה ֵ‬‫לעמֹוד ִ ְ ֵ‬ ‫ׁשּיּוכל ַ ֲ‬ ‫האדם ֶ ַ‬ ‫ּמביא ֶאת ָ ָ ָ‬ ‫הּדבר ַה ֵ ִ‬ ‫עיּקר ַ ָ ָ‬ ‫ּכּוּלכם ְוגֹו'‪ִ .. .‬ה ֵּנה ִ ָ‬ ‫ּצבים ַהּיֹום ְ ֶ‬ ‫אּתם ִנ ָ ִ‬ ‫ֶַ‬ ‫ּנֹוראים ַה ָּללּו די עיקר זאך מיט וואס א מענטש קען זיך שטעלן שטעלן דאווענען פארן באשעפער‬ ‫ּבּימים ַה ָ ִ‬ ‫ּומזֹוני ַ ָ ִ‬ ‫חּיי ְ ֵ‬ ‫ּבני ַ ֵ‬ ‫ַעל ָ ֵ‬ ‫אמי ִּתית איז דורך א אמת'ע מידה‬ ‫ענוה ֲ ִ‬ ‫ּבחינת ֲ ָָ‬ ‫ידי ְ ִ ַ‬ ‫ּנֹוראים‪ ,‬הּוא ַעל ְ ֵ‬ ‫ּימים ַה ָ ִ‬ ‫ּומזֹוני אין די דאזיגע ָ ִ‬ ‫ּבני ַחֵּיי ְ ֵ‬ ‫און אים בעטן אויף ָ ֵ‬ ‫עצמֹו דאס מיינט ווען א מענטש טראכט אריין אין זיין שכל ווי ווייניג ער איז‬ ‫ׁשפלּות ַ ְ‬ ‫ּבׂשכלֹו ִ ְ‬ ‫ּכׁשּמתּבֹונן ְ ִ ְ‬ ‫היינּו ְ ֶ ִ ְ ֵ‬ ‫פון ענוה‪ְ ַ .‬‬ ‫נפׁשֹו און מיט וואס פארא פנים קען ער זיך שטעלן פארן באשעפער צו‬ ‫לבּקׁש ַעל ַ ְ‬ ‫מלּכא ְ ַ ֵ‬ ‫קדם ַ ְ ָ‬ ‫אנּפין ָיקּום ֳ ָ‬ ‫ּבהאי ַ ְ ִ‬ ‫ווערד‪ֵ ַ ְ ,‬‬ ‫לרׁשעים און נאר דורך דעם וואס דער מענטש טראכט אריין אז דער‬ ‫אּפים ַאף ָ ְ ָ ִ‬ ‫אר ַ ַ ִ‬ ‫ידי ֶׁשהּוא ֶ ֶ‬ ‫בעטן אויף זיין לעבן‪ַ ,‬רק ַעל ְ ֵ‬ ‫ּולבּקׁש ַעל‬ ‫לעמֹוד ְ ַ ֵ‬ ‫ׁשּיּוכל ַ ֲ‬ ‫ּגֹורמת ֶ ַ‬ ‫ּבחינה ֶ ֶ‬ ‫ּפים' )האלט איין זיין צארן( אויך פאר די רשעים‪ֶ ,‬זה ַה ְ ִ ָ‬ ‫'אר* ַא ַ ִ‬ ‫באשעפער איז דאך אויך א ֶ ֶ‬ ‫ּבחינה איז די גורם אז דער מענטש זאל זיך קענען שטעלן און בעטן‬ ‫האּלּו די ְ ִ ָ‬ ‫ּנֹוראים ָ ֵ‬ ‫ּבּימים ַה ָ ִ‬ ‫עֹולמים ָּברּו הּוא ַ ָ ִ‬ ‫מּבֹורא ָ ִ‬ ‫נפׁשֹו ִ ֵ‬ ‫ְַ‬ ‫ּנֹוראים‪.‬‬ ‫ּימים ַה ָ ִ‬ ‫אויף זיין לעבן פונעם באשעפער אין די דאזיגע ָ ִ‬ ‫ּכּנ"ל און די עיקר זאך פארוואס דער אייבישטער טוט‬ ‫ענוה ַ ַ‬ ‫ּבחינת ֲ ָָ‬ ‫מארי ַאף הּוא ְ ִ ַ‬ ‫ּבֹורא ָּברּו הּוא ַ ֲ ִ‬ ‫ׁשה ֵ‬‫לזה ֶ ַ‬ ‫ּסיּבה ָ ֶ‬‫ועיּקר ַה ִ ָ‬ ‫ְִ ָ‬ ‫'ענוה'‬ ‫אּפים' ווייל די ווארט ֲ ָָ‬ ‫ּגימטרּיא ' ַ ַ ִ‬ ‫ענוה' ִ ַ ְ ִ ָ‬ ‫ׁשּתיבת ' ֲ ָָ‬ ‫איינהאלטן זיין צארן איז צוליב די מידה פון ענוה ווי אויבענדערמאנט‪ַ ֵ ֶ ,‬‬ ‫לכלּום דאס איז מרמז אז דורכדעם וואס דער מענטש‬ ‫מעׂשיו ֵאינֹו ָראּוי ִ ְ‬ ‫ׁשּמּצד ַ ֲ ָ‬‫ּׁשּמתּבֹונן ֶ ִ ַ‬ ‫ידי ֶ ִ ְ ֵ‬ ‫ׁשעל ְ ֵ‬ ‫מרּמז ֶ ַ‬ ‫'אּפים'‪ֵ ַ ְ ,‬‬ ‫ּגימ' ַ ַ ִ‬ ‫איז ִ ַ‬ ‫לב ֵּקׁש ַעל‬ ‫ּתֹוח ִּפיו ְ ַ‬ ‫לפ ַ‬ ‫אפילּו ִ ְ‬ ‫והכנעה ֲ ִ‬ ‫ּבּוׁשה ְ ַ ְ ָ ָ‬ ‫ּגֹודל ָ‬ ‫טראכט אז מיט אלע זיינע מעשים איז ער נישט ווערד גארנישט‪ֵ ְ ,‬ויׁש לֹו ֶ‬ ‫הּגֹורם‬ ‫נפׁשֹו און ער האט א גרויסע בושה און אונטערטעניגקייט אפילו אויפצומאכן זיין מויל צו בעטן אויף זיין לעבן‪ֶ .‬זה הּוא ַ ֵ‬ ‫ְַ‬ ‫מארי לֹו ַאּפֹו אז דער באשעעפר זאל אים‬ ‫ּבר ַ ֲ ִ‬ ‫ית ָ ַ‬ ‫ּפים‪ֶׁ ,‬שה' ִ ְ‬ ‫אר* ַא ַ ִ‬ ‫אּפים דאס איז די גורם צו די מידה פון ֶ ֶ‬ ‫אר ַ ַ ִ‬ ‫למּדת ֶ ֶ‬ ‫ְִַ‬ ‫ורחמים‬‫חסד ְ ַ ֲ ִ‬ ‫החסד און דער באשעפער איז משפיע יעצט ֶ ֶ‬ ‫מּמקֹור ַ ֶ ֶ‬ ‫ורחמים ִ ְ‬ ‫חסד ְ ַ ֲ ִ‬ ‫לעת ַע ָּתה ֶ ֶ‬ ‫ּומׁשּפיע לֹו ְ ֵ‬ ‫פארלענגערן זיין צארן‪ַ ִ ְ ַ ,‬‬ ‫אמיּתית ביז ער איז זוכה צו טאהן תשובה באמת‪.‬‬ ‫ׁשּובה ֲ ִ ִ‬ ‫לת ָ‬ ‫ׁשּזֹוכה ִ ְ‬ ‫פון די מקור החסד‪ַ ,‬עד ֶ ֶ‬ ‫העצם ָּברּו הּוא אין די קאפיטל פון לדוד ה' אורי ווערט‬ ‫ּפעמים ֵׁשם ָ ֶ ֶ‬ ‫'לדוד ה' א ִֹורי' ְוגֹו' )תהלים כז( ֵיׁש ּבֹו י"ג ְ ָ ִ‬ ‫ּבמזמֹור ְ ָ ִ‬ ‫וה ֵּנה ְ ִ ְ‬ ‫ְִ‬ ‫הּנ"ל הּוא‬ ‫מּמזמֹור ַ ַ‬‫החמיׁשי ִ ִ ְ‬ ‫וׁשם ַ ֲ ִ ִ‬ ‫ּדרחמי קעגן די דרייצן מידות הרחמים‪ֵ ְ ,‬‬ ‫מכילין ְ ַ ֲ ֵ‬‫ּכנגד י"ג ְ ִ ִ‬ ‫דערמאנט ‪ 13‬מאל די שם הוי"ה‪ֶ ֶ ְ ,‬‬ ‫ּבנעם הוי"ה‪ְ ,‬והּוא‬ ‫לחזֹות ְ ֹ ַ‬ ‫'ּבנֹועם ה''‪ ,‬און די פינפטע מאל ווי עס ווערט דערמאנט די שם הוי"ה איז עס ביי די ווערטער פון ַ ֲ‬ ‫ְ ַ‬ ‫ּפים‪,‬‬ ‫אר* ַא ַ ִ‬ ‫אּפים און דאס איז מרמז אויף די פינפטע מידה וואס איזה די מידה פון ֶ ֶ‬ ‫מּדת ַ ַ ִ‬ ‫החמי ִׁשית ֶׁשהּוא ִ ַ‬ ‫מּדה ַ ֲ ִ‬ ‫מר ֵּמז ַעל ִ ָ‬ ‫ְַ‬ ‫נפׁשֹו וואס מיט די בחינה קען זיך‬ ‫לבּקׁש ַעל ַ ְ‬ ‫עֹולמים ָּברּו הּוא ְ ַ ֵ‬ ‫ּבֹורא ָ ִ‬ ‫לפני ֵ‬ ‫הּׁשנה ִ ְ ֵ‬ ‫להתייּצב ְּביֹום ֹראׁש ַ ָ ָ‬ ‫יּוכל ְ ִ ְ ַ ֵ‬ ‫ּבחינה ַ‬ ‫ׁשּבזה ַה ְ ִ ָ‬ ‫ֶ ֶָ‬ ‫דער מענטש שטעלן פארן באשעפער בעטן אויף זיין לעבן‪.‬‬ ‫ּׁשנה‬ ‫ׁשּביֹום ֹראׁש ַה ָ ָ‬ ‫היינּו ֶ ְ‬ ‫ּׁשנה און דאס מיינט די פסוק עט'ס שטייטס היינט אין ר"ה‪ְ ַ ,‬‬ ‫נּצבים ַהּיֹום' ֶזה ֹראׁש ַה ָ ָ‬ ‫'אּתם ִ ָ ִ‬ ‫‪ֶ ְ ...‬וזהּו ַ ֶ‬ ‫החסד ד"מ אז אינעם טאג פון ר"ה‬ ‫מּמקֹור ַ ֶ ֶ‬ ‫ורחמים ִ ְ‬ ‫חסד ְ ַ ֲ ִ‬ ‫ׁשּפעת ֶ ֶ‬‫לבּקׁש ַעל ַה ְ ָ ַ‬ ‫אלהיכם ְ ַ ֵ‬ ‫לפני ה' ֱ ֹ ֵ ֶ‬ ‫ּכּלכם ִ ְ ֵ‬ ‫להתיּצב ֻ ְ ֶ‬ ‫ּבחינה ְ ִ ְ ַ ֵ‬ ‫עיּקר ַה ְ ִ ָ‬ ‫ִ ָ‬ ‫איז די עיקר בחינה עט'ס זאלט זיך אלע שטעלן פארן אייבערשטן די באשעפער צו בעטן אויף השפעות פון חסד ורחמים‬ ‫הוי"ה' וואס די ווארט‬ ‫'נֹועם ֲ ָ ָ‬ ‫ּגימטרּיא ַ‬ ‫'נּצבים'‪ָ ִ ְ ַ ִ ,‬‬ ‫'נּצבים' און דאס איז דורך די בחינה פון ִ ָ ִ‬ ‫ּבחינת ִ ָ ִ‬‫ידי ְ ִ ַ‬ ‫פון די מקור החסד‪ .‬הּוא ַעל ְ ֵ‬ ‫הויָ"ה' איז מרמז אויף‬ ‫'נֹועם ֲ ָ‬‫אּפי"ם וואס די ווערטער ַ‬ ‫אר ַ ַ ִ‬ ‫חמיׁשית ֶׁשהּוא ֶ ֶ‬ ‫מּדה ֲ ִ ִ‬ ‫ׁשּמרּמז ַעל ִ ָ‬ ‫הוי"ה'‪ֵ ַ ְ ֶ ,‬‬ ‫'נֹועם ֲ ָ ָ‬ ‫'נּצבים' איז בגימ' ַ‬ ‫ִָ ִ‬ ‫נפׁשֹו הּוא ַרק‬ ‫ּולבּקׁש ַעל ַ ְ‬ ‫להתיּצב ְ ַ ֵ‬ ‫ׁשּיׁש לֹו ְ ִ ְ ַ ֵ‬ ‫הּפתחֹון ֶּפה ֶ ֵ‬ ‫ׁשעיּקר ַ ִ ְ‬ ‫היינּו ֶ ִ ָ‬ ‫אּפי"ם‪ְ ַ .‬‬‫אר* ַ ַ ִ‬ ‫די פינפטע מידה פון י"ג מידות הרחמים ֶ ֶ‬ ‫לרׁשעים ד"מ אז די עיקר טענה וואס א מענטש קען זיך שטעלן און בעטן אויף זיין לעבן איז‬ ‫ּפי"ם ַאף ָ ְ ָ ִ‬ ‫אר ַא ַ ִ‬ ‫ַעל ֶׁשהּוא ֶ ֶ‬ ‫מע ָׂשיו ְּוזכּותֹו און נישט צוליב זיינע אייגענע מעשים און זכותים‪,‬‬ ‫מּצד ַ ֲ‬ ‫ולא ִ ַ‬ ‫ּפי"ם‪ֹ ְ ,‬‬ ‫אר* ַא ַ ִ‬ ‫נאר צוליב וואס דער באשעפער איז א ֶ ֶ‬ ‫ׁשּגֹורם‬ ‫ּבאמת און דאס איז נאר דורך די מידה פון ענוה און זיך קליינהאלטן באמת‪ֵ ֶ ,‬‬ ‫וׁשפלּות ֶ ֱ ֶ‬ ‫ענוה ְ ִ ְ‬ ‫מּדת ֲ ָָ‬ ‫ידי ִ ַ‬ ‫ְ ֶוזה הּוא ַרק ַעל ְ ֵ‬ ‫יהי ָרצֹון‪.‬‬ ‫אמן ֵּכן ְ ִ‬ ‫לזה ָ ֵ‬ ‫ׁשּנזּכה ָ ֶ‬ ‫יהי ָרצֹון ֶ ִ ְ ֶ‬ ‫מּדה זּו וואס דאס איז גורם צו ממשיך זיין די מידה פון ארך אפים‪ִ ְ .‬‬ ‫להמׁשכת ִ ָ‬ ‫ְַ ְ ָ ַ‬ ‫)פרשת נצבים ד"ה אתם נצבים(‬ ‫תשו"ח להוצאת "גליון בת עין" באידיש‬ ‫סדר ועימוד‪ :‬א‪.‬י‪.‬ש‪ .‬אשדוד‬ ‫ סליחות‬- ‫וילך‬-‫ נצבים‬- ‫באר הפרשה‬ ã ‫ סליחות‬- ‫וילך‬-‫נצבים‬ ïåô øãâ ïéà ïòðòæ ÷ðò ñàåå¨ ,÷ðò øàð¨ æà© ,ììë íòðåô ‫ ַאלץ‬,‫וואס נידעריגער דער מענטש איז‬ ָ - ‫קרוב אליך הדבר‬ íòã øàô © ïééèù åö äëåæ ñèðòæ ,'äáåùú éìòá' ‫חשוב'ער איז ער ווען ער טוט תשובה‬ áàä¨ êéà ìééåå ,êéà èùéð ïåà ,àåä êåøá ïòèùøòáéåà ¨ øòâéèðééä øòã ïåô äùøt øòã ïéà íé÷åñt éã ,êàåå ïåà ,ìâòä àèç ï'èéî úåëééù ïéé÷ èàäòâ© èùéð êàã ¨ éã êà㨠æéà ñò ìééåå ,'àîåéã àðéðòî' ùîî ïòðòæ àæà © © åö ïòååòâ äëåæ ïãéà éã ïáàä ¨ äáåùú éã êøåã øòã ïéà èâàæ ¨ ÷åñt øòã ïåà ,‫ א‬äáåùú ïåô èééö ïòèùøòáéåà íòã øàô © ïééèù åö ,äâéøãî òëéìøòãðåàåå ,'åâå êé÷åìà 'ä ãò úáùå' (ç¯á ,ì) äùøt øòâéèðééä .ä"ò åðéáø äùî éåå øòî ,àåä êåøá äúàå ,'åâå êòøæ ááì úàå êááì úà êé÷åìà 'ä ìîå .'êé÷åìà 'ä ìå÷á úòîùå áåùú æéà ñòìà© ñà㨠æà© ,øòèééåå 'úîà úôù' øòã èâàæ ¨ òâéøòãéð ïåà òâéãðòîå÷ òøòæðåà øàô © äðëä à© éã ïåô ïòæ ïòî ïò÷ ,äáåùú ïåô äìòî òñéåøâ éã ïåô çë øòã æéà'ñ ñéåøâ éåå ïòðøòì åö æðåà ,úåøåã ,(÷åñôá' ä"ã ,è"ìøú íéáöð) 'úîà úôù' ïåô øòèøòåå .‫ ב‬äáåùú íéáöð íúà' (è ,èë) äøãñ òâéèðééä áééäðਠ÷åñt ï'ôéåà ,äáåùú ïåô ïééæ ùàééî èùéð ìàîðéé÷ ¨ êéæ øàè¨ ãéà à© ,'úîà úôù' øòã èâàæ ¨ ,'íëé÷åìà 'ä éðôì íëìåë íåéä 'ä ñéåøâ ïåà ìéôéåæà ïòðòæ úåøéáò òðééæ æà© ïâàæ ¨ åö ,ìâòä àèç ï'èéî ïøàååòâ ¨ ìùëð êà㨠ïòðòæ ïãéà éã äìéìç ïòðòæ äáåùú ïåô ïøòéåè éã æà© ïåà ,íçøé 'ä éðôì íéáöð 'íúà' ,÷åñt øòã èâàæ ¨ íòã óéåà ïåà ïéé÷ èùéð å"ç èàä ¨ øò ïåà ,íéà øàô © èëàîøàô © © ,ïòèùøòáéåà íòã øàô © èðééä èééèù øéà à÷ééã .íëé÷ìà íåö ïøòèðòðøòã ìàîà ¨ © êàð¨ ïòðò÷ åö êéæ âðåðòôàä¨ ,ïéãîåò äáåùú éìòáù íå÷îá' (:âì úåëøá) ïâàæ ¨ ì"æç ìééåå ìééåå ,úåòè øòëéìøòôòâ à© æéà ÷ðàãòâ © àæà © © .øòôòùàá© äùî èàä ¨ íòã ïâòåå .'ãåîòì ïéìåëé íéøåîâ íé÷éãö ïéà øò ïëìòåå ïéà áöî ïãòé ïéà ,ãéà øòãòé ïò÷ úîàá ïòîåðòâñéåøà© êéæ èàä ¨ øò ìééåå ,'íúà' èâàæòâ ¨ ä"ò åðéáø ‫סק'ענט אין שולחן‬ï'‫פארוואס עס ווערט גע‬ ָ ָ ‫ לויט דעם‬.‫א‬ ‫ סק"ד( אז דאס איז דער טעם‬,‫זאגט דער 'לבוש' )סי' תכח‬ ‫ ווייל אין דער‬,‫פאר ראש השנה‬ ַ ‫רשה פון 'אתם נצבים' אין דעם שבת‬ï ‫ ס"ד( ַאז מ'לייענט די‬,‫ערוך )סי' תכח‬ ‫פאר'ן יום הדין הבא‬ַ ,‫ און עס איז די צייט תשובה צו טוהן‬,‫אסאך ַארומגערעדט די ענינים פון תשובה‬ ַ ַ ‫רשה ווערן‬ï .‫עלינו לטובה‬ (:‫געזאגט אויף די ווערטער פון דער גמרא )ברכות לד‬ ָ ָ ,‫ הרה"ק בעל 'בית אברהם' זי"ע‬,‫ דער סלאנימער רבי‬.‫ב‬ ‫האט‬ ‫מאכן ַא צירינג‬ ַ ‫ ַאז עס איז נישט קיין חידוש צו‬,'‫ צדיקים גמורים אינם עומדין‬,‫'במקום שבעלי תשובה עומדין‬ ‫דאס‬ָ .‫ צו ַא שיינע צירינג‬,‫פארוואנדלען ַא צעריסן שטיקל סחורה‬ ַ ַ ‫ ַא חידוש און חכמה איז צו‬.‫גאלד און זילבער‬ ָ ‫פון‬ .‫באשעפער‬ ַ ‫ ַאלץ חשוב'ער איז ער ווען ער טוט תשובה צום‬,‫וואס נידעריגער דער מענטש איז‬ ָ ,‫זעלבע איז ברוחניות‬ aA c ‫ מן הבאר‬c ‫סוק אין דער היינטיגער סדרה‬ï ‫ אויפ'ן‬,('‫ ד"ה 'ואם ירחיב‬,‫זאגט )פ' שופטים‬ ָ ‫דער גאון בעל 'חתם סופר' זי"ע‬ ‫געווארן אויף די צייט ווען מ'וועט תשובה‬ ָ ‫געזאגט‬ ָ ‫דאך‬ ָ ‫סוק איז‬ï ‫ דער‬.'‫ ה( 'והיטיבך והרבך מאבותיך‬,‫)ל‬ ‫ דעריבער‬,‫ און מיר ווייסן דאך אז בעלי תשובה זענען אין ַא העכערע מדריגה ווי די צדיקים גמורים‬,‫טוהן‬ ‫נאר געווען א בחינה פון 'צדיקים‬ ָ ‫ ווייל די אבות הקדושים זענען‬,'‫ 'והיטיבך והרבך מאבותיך‬,‫סוק‬ï ‫זאגט דער‬ ָ .'‫ און ממילא שטייען זיי אויף ַא העכערע מדריגה פון די אבות‬,'‫ ָאבער די אידן זענען 'בעלי תשובה‬,'‫גמורים‬ ...'‫'ואלמלי מקרא שכתוב אי אפשר לאמרו‬ ‫‪ä‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪ ïòèùøòáéåà íòã åö ïãðåáòâåö ïåà ïèôàäàá‬ג‪¨ øò ìééåå ,‬‬ ‫‪'úéîéðt äãå÷ð' à© èàä‬‬ ‫‪¨ © ïøòåå ,ïòðåôòâ èùéð øàð‬‬ ‫‪¨ êéæ ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫האט בשליחות פון הרה"ק בעל "לב‬ ‫פאלעך ע"ה‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫האט געוואוינט ַא גערער חסיד‪ ,‬ר' יוסף ַ‬ ‫ג‪ .‬אין תל‪-‬אביב ָ‬ ‫פאר אידן‬ ‫פארלערנען שיעורים ַ‬ ‫פאר אידישקייט אין תל‪-‬אביב‪ .‬ער פלעגט ָ‬ ‫אסאך ַ‬ ‫גאר ַ ַ‬‫שמחה" זצ"ל אויפגעטוהן ָ‬ ‫וואס ער געגרינדעט אין צפון תל‪-‬אביב‪.‬‬ ‫אין ַא ישיבה ָ‬ ‫וואך פון שבעה איז געקומען ַא איד‪ ,‬און‬ ‫געווארן‪ ,‬און אין דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאלעך נפטר‬ ‫שבת שובה תשס"ט איז ר' יוסף ַ‬ ‫פאלגענדע געשיכטע‪:‬‬ ‫פאר ר' יוסף'ס קינדער‪ ,‬די ָ‬ ‫האט דערציילט ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארלערנען דעם שיעור‪ ,‬חק ולא יעבור‪ .‬נישט קיין חילוק וואס עס‬ ‫טאג ָ‬‫טאטע‪ ,‬ר' יוסף‪ ,‬פלעגט יעדן ָ‬ ‫‪ -‬אייער ַ‬ ‫אמאל‬ ‫איז געווען‪ ,‬איז אלעמאל ר' יוסף געווען גרייט צום שיעור‪ ,‬אויך אויב עס איז געווען גאר א שווערע וועטער‪ָ ַ .‬‬ ‫פארלערנען דעם שיעור‪ָ ,‬אבער‬ ‫געגאנגען מיט מסירות נפש ָ‬ ‫ַ‬ ‫גאר ַא שווערער וועטער‪ ,‬און ר' יוסף איז‬ ‫איז געווען ָ‬ ‫נאר איין איד‪ .‬גייט ר' יוסף ַארויס אינדרויסן זוכן אידן וועמען מ'קען ַאריינרופן צום לערנען‪,‬‬ ‫געטראפן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫ער ָ‬ ‫ָאבער אין יענע געגענט ‪ -‬וואו עס דרייען זיך נישט צופיל אידן מיט רבינו תם'ס תפילין‪ ,‬און אויך נישט מיט רש"י'ס‬ ‫געוואנדן‬ ‫ָ‬ ‫האט ר' יוסף זיך‬ ‫זאל וועלן קומען לערנען‪ַ .‬אזוי ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫תפילין ‪ ...‬איז נישט לייכט געווען צו טרעפן ַא איד ָ‬ ‫אויסגעלאכט דערפון‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיך‬‫נאך ַא איד‪ָ ,‬אבער ַאלע ָ‬ ‫צו איין איד‪ ,‬און צו ָ‬ ‫האט‬ ‫אנגעקלא‪ï‬ט אויף די טיר פון איין דירה‪ .‬ווען יענער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ארויפגעגאנגען אין ַא בנין קעגנאיבער‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫איז ר' יוסף ַ‬ ‫האט ָאבער ווייטער נישט געפונען קיינעם‬ ‫גאס‪ .‬ווען ער ָ‬ ‫נישט געענטפערט‪ ,‬איז ר' יוסף צוריק ַארויס אויף דער ַ‬ ‫אנגעקלא‪ï‬ט אויף דער טיר פון‬ ‫ַ‬ ‫ארויפגעגאנגען און ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווידעראמאל ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫פאלעך‬‫זאל וועלן קומען לערנען‪ ,‬איז ר' יוסף ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫שטארקער‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫שטארקער‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫געקלא‪ï‬ט‬ ‫ַ‬ ‫האט ר' יוסף‬ ‫האט נישט געעפענט‪ָ ,‬‬ ‫דער זעלבער דירה‪ ,‬און ווען קיינער ָ‬ ‫וואס‬‫פראגע צו ר' יוסף ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט אויסגעזעהן מאוימ'דיג‪ ,‬און אויף זיין‬ ‫האט געעפענט די טיר‪ .‬דער איד ָ‬ ‫ביז עמיצער ָ‬ ‫פארגעלערנט ַא שיעור אין גמרא‪.‬‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז אין די ישיבה קעגנאיבער ווערט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ר' יוסף‬ ‫ער וויל‪ָ ,‬‬ ‫דא ַא שיעור אין גמרא אין‬ ‫זאגט ר' יוסף‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫האט דיך ַאהער געשיקט?!' ָ‬ ‫פרעגט דער איד ר' יוסף'ן‪' :‬ווער ָ‬ ‫האט דיך ַאהער געשיקט?' און‬ ‫ישיבה‪ ,‬אפשר ווילסטו קומען לערנען?‪ ...‬פרעגט דער איד ווייטער מיט כעס‪' :‬ווער ָ‬ ‫‪ï‬ארט‬ ‫פארש ַ‬‫האט אים ַאריינגעשלע‪ï‬ט אין די דירה‪ ,‬און ַ‬ ‫מאל‪ ,‬ביז דער איד ָ‬ ‫האט זיך עס איבערגע'חזר'ט עטליכע ָ‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫האט דיך ַאהער געשיקט? איך גיב דיר דריי מינוט צייט צו ענטפערן‪...‬‬ ‫די טיר‪ .‬דער איד פרעגט אים ווידער‪ ,‬ווער ָ‬ ‫ארא‪ï‬‬ ‫נאך דריי מינוט‪ ,‬קומט דער איד און פירט אים ַאריין אין ַא צימער‪ ,‬און ער ווייזט אים ווי ַא שטריק הענגט ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט ער אים‪:‬‬ ‫דאן ָ‬ ‫דאך‪ַ .‬‬ ‫פון ַ‬ ‫דא ַאליין אין דער דירה‪,‬‬ ‫יאר‪ ,‬און איך וואוין ָ‬ ‫‪ -‬הער זיך איין‪ ,‬איך בין צעקריגט מיט מיינע עלטערן שוין פערציג ָ‬ ‫יארן )קיין גבאי צדקה דרייען זיך נישט אין יענע‬ ‫געקלא‪ï‬ט אויף מיין טיר אין לויף פון די ַאלע ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאך נישט‬ ‫האט ָ‬ ‫און קיינער ָ‬ ‫האב איך צוגעגרייט דעם‬ ‫געגענט‪ .(...‬איך ש‪ï‬יר נישט ַא טעם אין לעבן‪ ,‬נישט בגשמיות און נישט ברוחניות‪ .‬היינט ָ‬ ‫האב געבעטן ביי דעם אויבערשטען‪,‬‬ ‫דא צוויי שעה‪ ,‬און איך ָ‬ ‫דאס לעבן רח"ל‪ .‬איך דריי זיך שוין ָ‬ ‫שטריק‪ ,‬צו זיך נעמען ָ‬ ‫געקלא‪ï‬ט‬‫ַ‬ ‫האסטו‬‫דא‪ï ,‬לוצלינג‪ָ ,‬‬ ‫כאטש ַא צייכן פון לעבן‪ .‬און ָ‬ ‫דא ַא ג‪-‬ט אויף דער וועלט‪ ,‬ווייז מיר ָ‬ ‫אויב ס'איז ָ‬ ‫צוגעלאפן‬ ‫ָ‬ ‫קלא‪ï‬ן‪ ,‬בין איך‬‫ַ‬ ‫האב געהערט‬ ‫געהאנגען אויפ'ן שטריק‪ ,‬און ווען איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב שוין‬ ‫אויף דער טיר‪ ,‬און איך ָ‬ ‫האב איך זיך ווייטער צוגעבונדן צום‬ ‫צו די טיר‪ָ ,‬אבער ביז איך בין צוגעקומען צו די טיר‪ ,‬ביזטו שוין נישט געווען‪ָ ,‬‬ ‫דא ַא ג‪-‬ט אויף דער וועלט‪ ,‬ווייז מיר ע‪ï‬עס‬ ‫באשעפער‪ ,‬אויב ס'איז ָ‬ ‫האב ווייטער געבעטן דעם ַ‬ ‫שטריק‪ָ ,‬אבער איך ָ‬ ‫געקלא‪ï‬ט אויף דער טיר‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫האסטו ווייטער‬ ‫ַאן אות חיים‪ָ .‬אבער אין דער לעצטער מינוט‪ָ ,‬‬ ‫געווארן ַא בעל תשובה‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫באשעפער אויף דער וועלט‪ ,‬ער איז‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫האט דער איד געזען ַאז עס איז ָ‬ ‫פון דעם ָ‬ ‫פאר די קינדער פון רבי‬ ‫האט דער בעל המעשה אליין דערציילט ַ‬ ‫דאס ַאלעס ָ‬ ‫און היינט איז ער ַאן ערליכער איד‪ָ .‬‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫האט ער זיך אומגעקערט צום ַ‬ ‫אדאנק אים ָ‬ ‫וואס ַ ַ‬ ‫פאלעך ז"ל‪ָ ,‬‬ ‫יוסף ַ‬ ‫דא ביים שיעור‪ ,‬און ווער‬ ‫יא ָ‬ ‫גארנישט‪ ,‬ווער איז ָ‬ ‫זעט פון דעם ַא מוסר השכל‪ ,‬דער מענטש מיינט‪ ,‬איך טוה ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫אזא ‪ï‬ושע ישראל‪ַ ,‬אן אוכל נבילות וטריפות‪ָ ,‬‬ ‫נישט‪ָ ,‬אבער דער גרעסטער לימוד דערפון איז‪ַ ,‬א ַאפילו ַ ַ‬ ‫באשעפער‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬ווייז מיר ַא צייכן פון‬ ‫האט געשריגן צום ַ‬ ‫זיך געפונען בשפל המצב‪ָ ,‬אבער ַאז ער ָ‬ ‫געשטאלט פון ר' יוסף‬ ‫ַ‬ ‫לעבן‪ ,‬האט דער בוכ"ע אים געהערט‪ ,‬און דאן איז דער 'לעבנס‪-‬צייכן' געקומען אין דער‬ ‫פאלעך ע"ה‪.‬‬‫ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪å‬‬ ‫‪øòã ïéà ÷åñt íòã èùèééèòâ êéåà íé÷éãö ïáàä‬‬‫©‪¨ éåæà‬‬ ‫‪ïåà ,âéìééä æéà ñàåå‬‬‫¨‬ ‫¯ ©‪¯ 'ìèðét' ïèñâéðééååðéà ïà‬‬ ‫‪äö÷á êçãð äéäé íà' (ã ,ì) äùøt øòâéèðééä‬‬ ‫‪ò÷éã èéî ïèôàäàá‬‬ ‫‪¨ © øò æéà ,'ìèðét' íòã èà êøåã‬‬ ‫‪êéåà æà© ,'êç÷é íùîå êé÷åìà 'ä êöá÷é íùî íéîùä‬‬ ‫‪øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ íòã óéåà ïåà ,øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪íåö ÷éøèù‬‬ ‫‪øò æà© å"ç ïâéãðéæ ìéô éåæà© èòåå ùèðòî øòã áéåà‬‬ ‫‪ìåëéáë æà© ,'åúìçð ìáç á÷òé' (è ,áì íéøáã) ÷åñt‬‬ ‫‪íòðòé ïéà' ïñéåèùøàô‬‬‫‪© ¯ 'íéîùä äö÷á êçãð' ïééæ èòåå‬‬ ‫©‪íòã åö '÷éøèù' à© èéî ïãðåáòâåö ïòðòæ ïãéà òìà‬‬ ‫‪,'úéîéðt äãå÷ð' òðòé ïåô ¯ 'íùî' .'ìîéä íòðåô ÷ò‬‬ ‫‪ àåä êåøá ïòèùøòáéåà‬ד‪.‬‬ ‫'‪ïòîòð øòèùøòáéåà øòã êéã èòåå ¯ 'êé÷åìà 'ä êöá÷é‬‬ ‫‪¨ íòã èéåì‬‬ ‫‪éøô' ,'çåìéùä éî' òæ) èùèééèòâ íé÷éãö ïáàä‬‬ ‫‪úåðîçø âéáééà èàä‬‬ ‫‪¨ òèàè‬‬ ‫‪© øòáéì øòã ìééåå ,êéæ åö‬‬ ‫‪ øòãðé÷ òðééæ óéåà‬ה‪.‬‬ ‫‪äøãñ òâéèðééä áééäðਠ÷åñt íòã ,(ãåòå ,'÷éãö‬‬ ‫)‪,'íëé÷åìà 'ä éðôì íëìåë íåéä íéáöð íúà' (è ,èë‬‬ ‫‪¨ éåæà© øàô‬‬ ‫‪äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt øòã êéåà èâàæ‬‬ ‫‪© øéà èééèù ,øàð‬‬ ‫‪¨ èðòæ øéà ñàåå‬‬ ‫‪¨ áöî ïãòé ïéà‬‬ ‫)‪íåéä êåöî éëðà øùà úàæä äåöîä éë' (áé ,ì‬‬ ‫‪.àåä êåøá ïòèùøòáéåà íòã‬‬ ‫זאגט רש"י‪ַ ,‬אז די כנעניים זענען זיך געקומען מגייר זיין אין די‬ ‫ד‪ .‬אויף דעם ‪ï‬סוק ָאנהייב ‪ï‬רשה‪' ,‬מחוצב עצך'‪ָ ,‬‬ ‫וואסער‪-‬טרעגער‪ .‬זעט מען ַאז‬ ‫האלץ‪-‬העקער אין ַ‬ ‫פאר ָ‬ ‫געמאכט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט זיי‬‫צייטן פון משה רבינו ע"ה‪ ,‬און משה ָ‬ ‫פארשטיין‪ ,‬פון וואו נעמט רש"י ז"ל ַאז דער ‪ï‬סוק‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫'חוטב עצך' און 'שואב מימך'‪ ,‬מיינט מען די כנעניים‪ַ .‬‬ ‫וואסער‪-‬טרעגער?‬ ‫האלץ‪-‬העקער און ַ‬ ‫רעדט נישט ב‪ï‬שטות‪ ,‬וועגן אידישע ָ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫נאמען‬ ‫ענטפערט הגה"צ רבי נתן געשטעטנער זצ"ל )אין זיין ספר 'להורות נתן'(‪ַ ,‬אז ַא איד ווערט זיין ָ‬ ‫געווארן אויף אים ַאז‬‫ָ‬ ‫געטוישט פון ַאן 'איש ישראל'‪ ,‬צו ַא 'חוב עצים'‪ ,‬און 'שואב מים'‪ ...‬אויך אויב עס איז נגזר‬ ‫זאל זיין די ‪ï‬רנסה פון וועלכע ער וועט ש‪ï‬ייזן זיך מיט זיין גאנצע משפחה‪ָ ,‬אבער ער בלייבט ַאלץ ַא 'איד'‪!..‬‬ ‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז‬ ‫זאגן ַאז דער ‪ï‬שוט'ער ‪ï‬שט אין ‪ï‬סוק איז ַאז מ'רעדט וועגן די כנעניים‪ .‬און ָ‬ ‫ממילא‪ ,‬איז על כרחך צו ָ‬ ‫נאר נישט‬ ‫זאל זיך ָ‬‫וואס א מענטש ָ‬ ‫נאר עס לערנט אונז ַאז אין יעדן מצב ָ‬ ‫נאר וועגן ַארבעט‪ָ ,‬‬ ‫געווארן נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‬‫ָ‬ ‫זאגן‪' ,‬ישראל‪ ,‬אף על ‪ï‬י שחטא‪ ,‬ישראל הוא'‪...‬‬ ‫נאמען 'איד'‪ ,‬ווי חז"ל ָ‬ ‫האט דער איד ווייטער דעם ָ‬ ‫געפינען‪ָ ,‬‬ ‫טאג ראש‬ ‫דערפאר לייענט מען דעם ערשטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ַ ,‬אז‬ ‫געזאגט ַא מליצה ישרה ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬‫צדיקים ָ‬ ‫וואס שטייט ווייטער‪ ,‬מיט הגר און איר זון ישמעאל‪,‬‬ ‫גאנצן ענין ָ‬ ‫השנה‪ ,‬די ‪ï‬רשה פון 'וה' ‪ï‬קד את שרה'‪ ,‬און דעם ַ‬ ‫זאגט רש"י‪' ,‬ממקום גידוליה‪ ,‬היינו‬ ‫זאגט דער ‪ï‬סוק )בראשית כא‪ ,‬כא( 'ותקח לו אמו אשה מארץ מצרים'‪ָ .‬‬ ‫דארט ָ‬ ‫ווייל ָ‬ ‫ארויפווארפן ַא שטעקן אין דער לופט‪ ,‬וועט‬ ‫ַ‬ ‫דאמרי אינשי זרוק חוטרא לאוירא אעיקריה קאי' ‪ -‬אויב דו וועסט ַ‬ ‫כאטש זי איז ַאוועק פון איר‬ ‫‪ï‬אסירט מיט הגר‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫דאס זעלבע ָ‬ ‫ער צוריקקומען צו זיין פריערדיגן ָארט‪ ,‬און ָ‬ ‫געגאנגען צו אברהם אבינו ע"ה‪ָ ,‬אבער צום סוף‪ ,‬איז זי‬ ‫ַ‬ ‫געבורטס‪-‬לאנד מצרים און איז‬ ‫ַ‬ ‫פאטער'ס הויז און איר‬ ‫ָ‬ ‫צוריקגעקומען צו איר ָאריגינעלן ערשטן ָארט‪ ,‬מצרים‪.‬‬ ‫'דערמאנען' דעם אויבערשטען כביכול‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬אויך אויב דיינע ליבע אידישע‬ ‫ַ‬ ‫דאס קומען מיר‬ ‫ָאט ָ‬ ‫נאך ַאלעמען‪ ,‬וועלן זיי זיך אומקערן צו זייער‬ ‫האבן חלילה געזינדיגט און זיך דערווייטערט פון דיר‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫קינדער ָ‬ ‫ערשטן מקור‪...‬‬ ‫אמאל ַאריין חלילה אין יאוש‪' ,‬זרוק חוטרא לאוירא איעקרא‬ ‫פאלט ַ ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫פאר יעדן איד ָ‬ ‫דאס איז אויך ַא לימוד ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואנדערונגען‪ָ ,‬אבער בעצם בלייבסטו דער זעלבער איד‪ ,‬און דו ביזט‬ ‫פארשידענע ַ‬ ‫קאי'‪ .‬אפילו אויב דו ביזט ַאריבער ַ‬ ‫באהאפטן און צוגעבונדן ַאזוי ווי פריער‪...‬‬ ‫נאך ַאלץ ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫געפארן אין חודש אלול ַא ווייטן וועג‪ .‬צווישן איין‬ ‫ָ‬ ‫ה‪ .‬דער גערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'אמרי אמת' זי"ע‪ ,‬איז ַ ָ‬ ‫אמאל‬ ‫טאטן )הרה"ק בעל 'שפת אמת'‬ ‫זאגנדיג‪ :‬ביין מיין ַ‬ ‫האט דער 'אמרי אמת' זיך ָא‪ï‬גערעדט‪ָ ,‬‬ ‫באן‪ָ ,‬‬ ‫באן און דער צווייטער ַ‬ ‫ַ‬ ‫ארא‪'...ï‬‬ ‫באן ַ ָ‬‫באן ַארויף‪ַ ,‬א ַ‬ ‫'א ַ‬‫האבן די ווענט פונעם הויז געציטערט אין די טעג פון חודש אלול‪ָ ,‬אבער איך ‪ַ -‬‬ ‫זי"ע(‪ָ ,‬‬ ‫האט מען אויך ביים 'אמרי אמת'‬ ‫געזאגט דערויף )'‪ï‬ני מנחם'‪ ,‬ראה תשנ"ד(‪ַ ,‬אז באמת ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫)זיין זון‪ ,‬הרה"ק בעל '‪ï‬ני מנחם' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫נאר צוליב זיין גרויסע עניוות‪(.‬‬ ‫געזאגט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט עס‬ ‫נאר ער ָ‬ ‫הארץ און אין הויז‪ָ ,‬‬ ‫געש‪ï‬ירט דעם ‪ï‬חד אין ַ‬ ‫אזא גרויסן 'בער'‬ ‫'מאכט ביי אייך ַ ַ‬ ‫פארוואס מ ַ‬ ‫סאלאנטער זצ"ל‪ָ ַ ,‬‬ ‫אמאל געפרעגט דעם גאון רבי ישראל ַ ַ‬ ‫'האט ַ ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫טאקע נישט ַאזוי ווי ַא‬ ‫סאלאנטער געענטפערט‪ :‬איר זענט גערעכט‪ ,‬עס איז ַ‬ ‫האט רבי ישראל ַ ַ‬ ‫פון חודש אלול‪ָ .‬‬ ‫‪æ‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪ àéä ä÷åçø àìå êîî àéä úàìôð àì‬ו ‪ñòìà© èåè ùèðòî øòã áéåà .'åì ïéòééñî øäèéì àáä' íéîùá àì ,'åâå‬‬ ‫‪ïåô íéà ïòî èôìòä ,ïèéé÷ëéìâòî òðééæ ïéà æéà ñàåå‬‬‫¨‬ ‫‪'äåöî' òëìòåå ïâòåå êéæ ïâéø÷ íéðåùàø éã ñàåå] 'àéä‬‬ ‫‪ úåîéìùá ïééæ ìàæ‬ז‪.‬‬ ‫‪¨ äáåùú ïééæ æà© ìîéä‬‬ ‫‪íéðåùàø òøòãðà© ïåà ì"æ é"ùø .àã‬‬ ‫‪¨ èãòø ÷åñt øòã‬‬ ‫‪øòã ïåà ,äøåú òöðàâ‬‬‫‪© éã óéåà óéåøà© èééâ ñò æà© ,ïâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìîå (å ,ì íéøáã) äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt ï'ôéåà éã ïâòåå àã‬‬ ‫‪¨ èãòø ÷åñt øòã æà© èìàä‬‬ ‫‪© ì"æ ï"áîø‬‬ ‫‪éã ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ,êòøæ ááì úàå êááì úà êé÷ìà 'ä‬‬ ‫‪÷åñt øòã èãòø äáåùú ïåô ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,äáåùú ïåô äåöî‬‬ ‫‪éùàø æéà áá'ì úà'å êáá'ì ú'à ,íéùåã÷ä íéøôñ øòëéæ äáåùú ïåô äåöî éã êàã‬‬ ‫‪¨ æéà ,ñìàôðòìà‬‬ ‫©‬ ‫‪© .øòéøô‬‬ ‫‪äæî úö÷ 'éò) 'áì áèéé' øòã èáééøù .ì"åìà úåáéú ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ì"æç ïåà ,['úàæä äåöîä éë' ïåô ììë íòã ïéà‬‬ ‫געהאט פון א בער‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט מורא‬ ‫דאך‪ַ ,‬אז דוד המלך ע"ה ָ‬ ‫אסאך מער פון דעם‪ ...‬ווייל מיר זעען ָ‬ ‫נאר ַ ַ‬ ‫בער‪ָ ,‬‬ ‫זאגט )שמואל א יז‪ ,‬לו( 'גם את הארי גם הדוב הכה‬ ‫האט אים צעריסן מיט זיינע הענט‪ַ ,‬אזוי ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫נאר ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט )תהלים קיט‪ ,‬קכ( 'סמר מ‪ï‬חדך בשרי וממש‪ï‬טיך יראתי'‪ ,‬איך ציטער‬ ‫ָ‬ ‫האט דוד המלך‬ ‫עבדך'‪ ,‬און פונדעסטוועגן‪ָ ,‬‬ ‫מיט פחד פונעם משפט‪.‬‬ ‫פארציקנדיגן בער‪ ,‬צום ַאנטלויפן אין די טעג פון חודש‬ ‫דאס ַאנטלויפן פון ַא ַ‬‫דא ַא חילוק צווישן ָ‬ ‫ס'איז ָאבער ָ‬ ‫אלול‪ ,‬ווייל פון ַא בער דערווייטערט מען זיך ווי ווייט מעגליך‪ָ ,‬אבער פון דעם ‪ï‬חד ה' טוט מען נישט ַאנטלויפן‬ ‫נאר מ'לויפט צו אים‪ַ ...‬אזוי ווי דער רמב"ם ז"ל שרייבט )'פירוש המשניות'‪ ,‬ראש השנה פ"ה‪ ,‬ד"ה 'העובר'(‪,‬‬ ‫און זיך דערווייטערן‪ָ ,‬‬ ‫ַאז די טעג פון חודש אלול זענען 'טעג פון עבודה און הכנעה און ‪ï‬חד און מורא פון דעם אויבערשטען‪' ,‬ומברח‬ ‫'אנטלויפט צו אים‪...‬‬ ‫ומנוס אליו' ‪ -‬מ ַ‬ ‫גאר ַא שווערע עבודה‪.‬‬ ‫דאך ָ‬ ‫זאגט 'ולא רחוקה היא'‪ ,‬תשובה איז ָ‬ ‫וואס דער ‪ï‬סוק ָ‬‫פארשטיין ָ‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ו‪ .‬לכאורה ַ‬ ‫נאר 'כי קרוב אליך הדבר מאוד'‪,‬‬ ‫זאגט נישט ַאז עס איז 'לייכט' תשובה צו טוהן‪ָ ,‬‬ ‫וואס דען‪ ,‬דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫נאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫'נאנט' צו דעם מענטש‪,‬‬ ‫נאר ס'איז ָ‬ ‫'נאנט' צו דיר‪ .‬עס ווענדעט זיך נישט אין דער הילף פון ַאנדערע מענטשן‪ָ ,‬‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫האט אין זיך ַאלע כוחות תשובה צו טוהן‪.‬‬ ‫ווייל דער מענטש ָ‬ ‫זאלן ַארבעטן‬ ‫פארלאזן אויף ַאנדערע זיי ָ‬ ‫דארף מען ָאבער וויסן‪ַ ,‬אז מ'קען זיך נישט ַ ָ‬ ‫פון דער צווייטער זייט‪ַ ,‬‬ ‫נאר אין אים ַאליין‪.‬‬ ‫דארף ַאליין קעמפן תשובה צו טוהן‪ ,‬וויסנדיג ַאז עס ווענדעט זיך ָ‬ ‫נאר דער מענטש ַ‬ ‫פאר אים‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס עס ווערט דערציילט אין דער גמרא )ע"ז יז‪ (.‬וועגן רבי אלעזר בן דורדיא‪ַ ,‬אז‬ ‫דאס איז די כוונה פון דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאלן‪ ,‬און‬ ‫געאנגען און זיך ַאוועקגעזעצט צווישן צוויי בערג און ָ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט תשובה טוהן‪ ,‬איז ער‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ווען ער ָ‬ ‫פאר דיר‪,‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬ווי איידער צו בעטן ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאלן אים‬‫האבן די בערג און ָ‬ ‫געזאגט‪' ,‬הרים וגבעות‪ ,‬בקשו עלי רחמים'‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר אים רחמים‪ ,‬און‬ ‫זאלן בעטן ַ‬ ‫האט ער געבעטן פון די הימל און ערד זיי ָ‬ ‫דאן ָ‬ ‫פאר זיך ַאליין‪ַ .‬‬ ‫וועלן מיר בעטן ַ‬ ‫פאר זיך רחמים‪.‬‬ ‫פאר דיר רחמים‪ ,‬וועלן מיר בעטן ַ‬ ‫זאלן בעטן ַ‬ ‫האבן אים געענטפערט‪ ,‬ווי איידער מיר ָ‬ ‫אויך זיי ָ‬ ‫האט ער געלייגט זיין‬ ‫נאר אין מיר‪ָ .‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬אויב ַאזוי‪ ,‬זע איך ַאז עס ווענדעט זיך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי אלעזר בן דורדיא‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעגאנגען‪ .‬איז ַארויס ַא 'בת קול'‬ ‫ַ‬ ‫אויסגעבראכן אין ַא געוויין ביז ער איז‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫קא‪ ï‬צווישן זיינע קני און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי‬ ‫פון הימל און אויסגערופן ַאז רבי אלעזר בן דורדיא איז מזומן צו עולם הבא‪ .‬פירט די גמרא אויס‪ ,‬דאן ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי‬‫געזאגט‪' ,‬יש קונה עולמו בכמה שנים‪ ,‬ויש קונה עולמו בשעה אחת'‪ ,‬און אויך ָ‬ ‫ָ‬ ‫געוויינט און‬ ‫נאר מ'רופט זיי ָאן 'רבי'‪.‬‬ ‫נישט בלויז טוט מען אננעמען די תשובה פון בעלי תשובה‪ָ ,‬‬ ‫וואס געהערט‬ ‫דאך ַא טיטל ָ‬ ‫דאס איז ָ‬ ‫טאקע ווערט ַא בעל תשובה ָאנגערופן 'רבי'? ָ‬ ‫פארוואס ַ‬ ‫פרעגן די מפרשים‪ָ ַ ,‬‬ ‫האט רבי אלעזר בן דורדיא אונז אויסגעלערנט‪,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫וואס איז ַא מלמד און ַא מורה דרך‪ ,‬און ָ‬ ‫געווענליך צו איינעם ָ‬ ‫האבן געלערנט פון רבי אלעזר‬ ‫זאל צוליב דעם ָאנגערופן ווערן מיט'ן טיטל 'רבי'? איז דער תירוץ‪ַ ,‬אז מיר ָ‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫נאר אין מיר ַאליין‪ .‬צוליב דעם ַאליין‪,‬‬ ‫בן דורדיא ַא גרויסן יסוד‪ַ ,‬אז 'אין הדבר תלוי אלא בי' ‪ַ -‬אלעס ווענדעט זיך ָ‬ ‫פארדינט ער ָאנגערופן צו ווערן 'רבי'‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואלט געווען אין‬ ‫זאגט רש"י‪ַ ,‬אז אויב די תורה ָ‬ ‫ז‪ .‬אויפ'ן ‪ï‬סוק אין דער היינטיגער ‪ï‬רשה )ל‪ ,‬יב( 'לא בשמים היא'‪ָ ,‬‬ ‫געדארפט ַארויפגיין צו איר און עס לערנען‪ .‬איז שווער‪ ,‬ווי ַאזוי איז שייך ַארויפצוגיין צום‬ ‫ַ‬ ‫וואלט מען‬ ‫הימל‪ָ ,‬‬ ‫וואס דערגרייכט ביז צום הימל‪...‬‬‫דא ַא גרויסער לייטער ָ‬ ‫הימל? איז דען ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪ç‬‬ ‫‪éùàø ì"åìà æéà ñìàîòã‬‬‫¨‬ ‫‪,(à ,é úåîù) á'ì úà'å åá'ì êéåà æéà ì"åìà æà© ,(èé úåà ,éãåã úøéù ,íéðô áèéé ÷"äôñá‬‬ ‫ח‬ ‫‪. å"ç ,åùôð'ì éåà'å å'ì éå'à úåáéú‬‬ ‫‪.(.æé úåëøá) äèî'ì ãîçð'å äìòî'ì áåä'à úåáéú éùàø‬‬ ‫‪ìîå' ïééæ èòåå ñò áéåà æà ,æéà ïåôøòã ãåîéì øòã ïåà‬‬ ‫דארף זיך‬ ‫זאך ער ַ‬‫‪ øòãðé÷ òðééã ïåà åã ,'êòøæ ááì úàå êááì úà à"ä‬הנותן בים דרך ‪ -‬יעדער ווייסט אין וועלכע ַ‬ ‫שטארקן‬ ‫ַ‬ ‫‪,ìåìà ùãåç ïéà ïòèùøòáéåà íåö ïøòèðòðøòã êéæ ïìòåå‬‬ ‫‪ïòî óøàã‬‬ ‫‪© ,äáåùú ïåô ïîæ øòã æéà'ñ ïòåå èöòé áéåà øòáਠ.'äèîì ãîçðå äìòîì áåäà' ïà© åèæéá ïàã‬‬ ‫‪äáåùú çëá âéáééà æéà ùèðòî à æà© ,ïò÷ðòãòâ‬‬ ‫‪ú'à éúãáëä ì"åìà ïåô úåáéú éùàø éã ïòðòæ øéã ééá‬‬ ‫דא ַא גרויסן כלל און עיקר‪ַ ,‬אז דער‬ ‫ענטפערט דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע‪ַ ,‬אז רש"י קומט אונז לערנען ָ‬ ‫זאגט‬‫דערנאך העלפט מען אים פון הימל‪ַ ,‬אזוי ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ער קען טוהן‪ ,‬און‬ ‫דארף טוהן ַאלעס ָ‬ ‫מענטש ַ‬ ‫געדארפט ַארויפגיין‬ ‫ַ‬ ‫וואלט דער מענטש‬ ‫וואלט געווען אין הימל‪ָ ,‬‬ ‫)תהלים נז‪ ,‬ג( 'לא‪-‬ל גומר עלי'‪ .‬ממילא‪ ,‬אויב די תורה ָ‬ ‫געהאלפן פון הימל ָאנצוקומען ביז‬ ‫ָ‬ ‫וואלט מען אים‬ ‫דעמאלס ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ס'איז פארהאנען און‬ ‫אויף דעם העכסטן לייטער ָ‬ ‫צום הימל‪...‬‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫נאמען פון זיין זיידן דער 'ייטב לב'‪ָ ,‬‬ ‫נאכגעזאגט אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט עס ָ‬ ‫ח‪ .‬ווען הרה"ק מ'סאטמאר זצ"ל ָ‬ ‫געבורטסטאג איבער'ן‬ ‫ָ‬ ‫ש‪ï‬אצירן אין זיין‬ ‫ַ‬ ‫האט מסביר געווען מיט א משל‪ַ ,‬א קעניג פלעגט‬ ‫געוויינט דערביי‪ .‬ער ָ‬ ‫קארעטע‪ ,‬און זייער בקשה‬ ‫אריינווארפן ַא צעטל אינעם קעניג'ס ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן געקענט ַ‬ ‫לאנד ָ‬ ‫לאנד‪ ,‬און ַאלע מענטשן פונעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫איז ערפילט‬ ‫קארעטע‪ָ ,‬אבער דער קעניג‬ ‫אריינגעוואפן ַא צעטל מיט זיין בקשה אין קעניג'ס ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ַ‬‫‪ï‬אסירט‪ַ ,‬אז איינער ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫דורכגעפארן אין‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪ ,‬און ווען דער קעניג איז‬ ‫צוגעווארט ביז'ן קומענדיגן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫האט נישט ערפילט זיין בקשה‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫הארץ‬‫דאס צעטל מיט זיין בקשה‪ָ ,‬אבער צו זיין ַ‬ ‫אריינגעווארפן ָ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל ַ‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫האט דער מענטש ָ‬ ‫געבורטסטאג‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫זיין‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מאל נישט ערפילט‬ ‫דאס ָ‬ ‫ווייטאג‪ ,‬איז זיין בקשה אויך ָ‬ ‫ָ‬ ‫ראטגעבער זענען געווען זיינע שונאים‪ ,‬און‬ ‫נאנטע ַ‬ ‫דערגאנגען דעם סוד דערפון‪ :‬דעם קעניג'ס ָ‬ ‫ַ‬ ‫ש‪ï‬עטער איז ער‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫בארעדט און‬ ‫האבן זיינע שונאים אים ַ‬ ‫פאר'ן קעניג‪ָ ,‬‬ ‫אריינגעווארפן זיין צעטל ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫מאל ווען ער ָ‬ ‫יעדעס ָ‬ ‫פארלאנג‪.‬‬ ‫נאכקומען זיין ַ ַ‬ ‫זאל נישט ָ‬ ‫פאר'ן קעניג ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫קארעטע אינעם קעניג'ס‬ ‫אריינצואווארפן זיין בקשה אין קעניג'ס ַ‬ ‫ַ‬ ‫בארעכענט‪ ,‬מער נישט ַ‬ ‫האט דער מענטש זיך ַ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אלאץ‪ ,‬און רעדן מיט'ן קעניג 'צווישן פיר אויגן'‪...‬‬ ‫ארא‪ï‬פ ָארן אין קעניגליכן ַ ַ‬ ‫נאר ער וועט ַ ָ‬ ‫געבורטסטאג‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט אויסגעפירט מיט בכיות‪:‬‬ ‫סאטמארער רב זי"ע ָ‬ ‫ַ‬ ‫און דער ַ‬ ‫'זאל ַאפילו נישט‬ ‫ווארט אויף ראש השנה‪ ,‬ווען די מקטריגים שטייען און זענען מקטרג ח"ו‪ַ ,‬אז מ ָ‬ ‫‪ -‬דער מענטש ַ‬ ‫דאך בעסער תשובה צו טוהן אין חודש אלול‪ ,‬חודש הרחמים‪ ,‬ווען די‬ ‫קענען נעמען ַא שופר אין די הענט ח"ו‪ .‬איז ָ‬ ‫‪ï‬אלאץ‪.‬‬ ‫נאך נישט אין קעניגליכן ַ ַ‬ ‫מקטריגים דרייען זיך ָ‬ ‫גארדי זצ"ל‪.‬‬ ‫דאקטאר ָ‬‫ָ‬ ‫געהאט ַא תלמיד‪ ,‬דער בעל תשובה הרה"ק רבי אהרן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫דער מעזריטשער מגיד זי"ע ָ‬ ‫באהאנדלען‬ ‫שטארקע חולשה ל"ע אויף זיינע פיס‪ ,‬און רבי אהרן פלעגט ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט דער מגיד געליטן פון ַא‬ ‫ווי באקאנט‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט צום מגיד‪' ,‬איך וועל אויסהיילן דעם‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי אהרן‬ ‫אמאל ָ‬ ‫דעם הייליגן מגיד צו לינדערן זיינע יסורים‪ָ ַ .‬‬ ‫האט דער מגיד זיך גענומען ַארבעטן מיט אים‪ ,‬און רבי אהרן‬ ‫זאל אויסהיילן מיין נשמה!' ָ‬ ‫רבינ'ס פיס‪ ,‬און דער רבי ָ‬ ‫פאר'ן מגיד‪ַ ,‬אז די‬ ‫הארץ ַ‬ ‫ארא‪ï‬גערעדט פון ַ‬ ‫האט רבי אהרן זיך ַ ָ‬ ‫גאר גרויס‪ ,‬כידוע‪ַ .‬א צייט ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫געווארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז‬ ‫פאלגענדע‪:‬‬ ‫דאס ָ‬ ‫האט דער מגיד אים דערציילט ָ‬ ‫לאזן אים נישט צורוה‪ָ .‬‬ ‫מחשבות פון די פריערדיגע צייטן ָ‬ ‫בארעכענט‪ַ ,‬אז עס‬ ‫האט ער זיך ַ‬ ‫פארמאגט ַא קרעטשמע‪ ,‬וואו גוים פלעגן קומען טרינקען‪ .‬לימים ָ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫‪ַ -‬א איד ָ‬ ‫אלזא‪ ,‬ער‬ ‫מאכן איבערקערענישן‪ָ ַ .‬‬ ‫דא טרינקען און ַ‬ ‫זאל אויסזען ַאזוי‪ ,‬גוים קומען ָ‬ ‫דאס הויז ָ‬ ‫איז נישט קיין תכלית ָ‬ ‫פארקויפן קליידער‪.‬‬ ‫‪ï‬ארט די קרעטשמע‪ ,‬און געעפענט ַא געשעפט צו ַ‬ ‫פארש ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער‬ ‫קאניאק‪ָ ...‬‬ ‫געוואלט קויפן ָ ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאכט זענען געקומען ַא גרו‪ï‬ע גוי'אישע שיכורים‪ ,‬און‬ ‫אמאל אינמיטן ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫דא איז שוין מער נישט קיין‬ ‫געהאט ַא טעות מיט'ן ַאדרעס‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫געוועזענער קרעטשמער‬ ‫נאר ַא קליידער‪-‬געשעפט‪...‬‬ ‫קרעטשמע‪ָ ,‬‬ ‫גארדי‪:‬‬ ‫דאקטאר ָ‬‫ָ‬ ‫האט אויסגעפירט צום ָ‬ ‫און דער מגיד ָ‬ ‫‪è‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪ùèðòî øòãòé øàð‬‬ ‫‪¨ ,ïäåè åö ñàåå‬‬ ‫‪¨ ììë à© ïâàæ‬‬‫‪¨ èùéð‬‬ ‫‪íòã ïëàååùtà‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ èøéáåøt òøä øöé øòã øàð‬‬ ‫‪¨ ,ïäåè åö‬‬ ‫‪øòã éåå ,÷åæéç ïáàä‬‬ ‫‪¨ óøàã‬‬ ‫‪© øò ïëàæ‬‬ ‫‪© òëìòåå ééá èñééåå‬‬ ‫‪éåå¯ééñ èòåå øò æà© úåðòè òðòãéùøàô‬‬ ‫‪© èéî ùèðòî‬‬ ‫‪æà© ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ò"éæ à"øäî ÷"äøä áø øòæìòá‬‬ ‫‪ï'ôéåà ï÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪øòáਠêéæ óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪.ïééæ çéìöî èùéð‬‬ ‫‪åö øøåòúð ñòëéìâòî ñòìà© ïäåè óøàã‬‬ ‫‪© øòðééà øòãòé‬‬ ‫‪.úåðòè òðééæ ïøòäñéåà èùéð ïåà ,òøä øöé‬‬ ‫‪øòðééà àã‬‬ ‫‪¨ æéà'ñ .ïëàæ‬‬‫‪© òðééæ ééá øòðééà øòãòé ,ïøòåå‬‬ ‫‪øòèééååö à© ïåà ,ïåâéð à© èéî 'æééà íòã èëòøáåö' ñàåå‬‬‫¨‬ ‫‪åàåå ùôðä ïåáùç à© ïëàî‬‬ ‫©‬ ‫‪© ùèðòî øòã‬‬ ‫‪êéæ óøàã‬‬ ‫‪ìãúùî øòáਠêéæ óøàã‬‬ ‫‪© øòãòé .âòåå ïøòãðà© ïà© óéåà‬‬ ‫‪ ÷åæéç ïáàä‬ט‪ïòî ïò÷ ,úîàá ïåà ,‬‬ ‫‪¨ óøàã‬‬ ‫‪© øò‬‬ ‫זאג אים‪ַ ,‬אז ער‬ ‫פאר דעם יצר הרע‪ ,‬ווען ער ‪ï‬ייניגט דיך מיט די ַאלטע מחשבות‪ָ .‬‬ ‫זאגן ַ‬‫זאלסטו ָ‬ ‫דאס זעלבע ָ‬ ‫‪ָ -‬‬ ‫אמאל!‬ ‫האט זיך טועה געווען אינעם ַאדרעס‪ ...‬איך בין שוין ַא נייער מענטש‪ ,‬כ'בין שוין נישט דער זעלבער ווי ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫האט דערציילט הרה"צ רבי זלמן בריזעל זצ"ל‪ַ ,‬אז איינער פון די נקיי הדעת שבירושלים איז ַ ָ‬ ‫מענין זה‪ָ ,‬‬ ‫פאל‪ ,‬איז‬ ‫קאנאל‪ .‬אין יענעם ַ‬ ‫וואסער ַ ַ‬‫אריינגעפאלן מיט איין פוס אין איינעם פון די גריבער אין ירושלים )וואו עס לויפט דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואכן‪.‬‬‫געהאט יסורים דערפון עטליכע ָ‬ ‫ַ‬ ‫דערנאך‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫פארדעקן דעם גרוב( און ער ָ‬ ‫דאס דעקל נישט געווען גוט ַארויפגעשטעלט צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיך דערווייטערט‬ ‫גאס‪ָ ,‬‬‫געגאנגען אויף די ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאן און ווייטער‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז פון ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫איינמאל'‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫אריינצופאלן‬ ‫ַ‬ ‫זאגנדיג‪ַ ,‬אז 'ס'איז גענוג ַ‬ ‫פארדעקטע גריבער‪ָ ...‬‬ ‫פון די אלע ַ‬ ‫דארף מען‬ ‫דורכגעפאלן‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫איינמאל‬ ‫ָ‬ ‫טראכט איך אויך וועגן די נשמה‪ַ .‬אז מ'איז‬ ‫ַ‬ ‫האט צוגעלייגט‪ַ :‬אזוי‬ ‫און רבי זלמן ָ‬ ‫אריינצופאלן‬ ‫ַ‬ ‫אמאל ח"ו אינעם גרוב‪' .‬ס'איז גענוג ַ‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫אריינפאלן ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַאכטונג געבן צו ַאנטלויפן פון דעם חטא‪,‬‬ ‫איינמאל'‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫ש‪ï‬יטאל אין ירושלים(‬ ‫ָ‬ ‫פארוואלטער פונעם 'שערי צדק'‬ ‫)לאנגיאריגער ַ ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫וואלאך ז"ל‬ ‫דאקטאר רבי משה ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫באקאנטער ערליכער ָ‬ ‫ט‪ .‬דער ַ ַ‬ ‫זאנענפעלד זצ"ל אב"ד ירושלים‪ï ,‬שט אין די ווערטער פון חז"ל‬ ‫אמאל געפרעגט דעם גאון רבי יוסף חיים ָ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי יוסף חיים אים געענטפערט‪:‬‬ ‫)קידושין פב‪' ,(.‬טוב שברופאים לגיהנם'‪ָ .‬‬ ‫דארף מען עס נישט‬ ‫דאכט זיך מיר ַאז דיר ַ‬ ‫טאקע‪ ,‬קיינער קען דיר נישט ענטפערן דיין קשיא‪ָ ,‬אבער ַ‬ ‫‪ -‬ריכטיג ַ‬ ‫פארשטייסט ַאליין די כוונה דערפון‪...‬‬ ‫נאר דו ַ‬ ‫ערקלערן‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫באקומען ַא בריוו פון דעם בעל העובדא‪ ,‬וואו ער שרייבט אונז צווישן ַאנדערן‪,‬‬ ‫אמאל ַ‬ ‫האבן מיר ַ ָ‬ ‫יארן צוריק‪ָ ,‬‬ ‫מיט ָ‬ ‫געווארן בשעטו"מ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז ביי אים געבוירן‬ ‫ַאז ער גרייט זיך ַאריינצוברענגען זיין זון בבריתו של אברהם אבינו ע"ה ָ‬ ‫פארשידענע‬ ‫נאך די חתונה‪ ,‬און ער דערציילט אינעם בריוו‪ַ ,‬אז במשך פון דער צייט איז ער געווען ביי ַ‬ ‫יאר ָ‬‫עטליכע ָ‬ ‫האבן‬‫געזאגט '‪ï‬ה אחד'‪ַ ,‬אז לויט'ן דרך הטבע וועט ער נישט קענען ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן אים‬ ‫וואס ָ‬ ‫‪ï‬ראפעסארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאקטוירים און‬ ‫ָ‬ ‫קינדער‪ ,‬ה' ירחם‪.‬‬ ‫לאנג געווען צוגעבונדן צו די טמא'נע‬ ‫יארן ַ‬ ‫ער שרייבט ווייטער אינעם בריוו‪ַ ,‬אז ער און זיין בני בית זענען ָ‬ ‫זאגן שוין )סוטה ג‪' (:‬כל העובר עבירה אחת בעולם הזה‪ ,‬מלפפתו והולכת לפניו ליום‬ ‫טעכנאלאגישע כלים ]און חז"ל ָ‬‫ָ ָ‬ ‫אמאל איז ער ַאריינגעקומען אין שול און געעפענט דעם הייליגן ספר‬ ‫הדין‪ ,‬רבי אליעזר אומר‪ ,‬קשורה בו ככלב'[‪ָ ַ .‬‬ ‫זלאטשובער מגיד‬ ‫וואס ער ברענגט פון הייליגן ָ‬ ‫'אגרא ד‪ï‬רקא'‪ ,‬פון הרה"ק בעל 'בני יששכר' זי"ע )אות כד(‪ ,‬און געזען ָ‬ ‫הרה"ק רבי יחיאל מיכל זי"ע )יומא דהילולא‪ ,‬כ"ה אלול(‪ַ ,‬אז ווען דער מענטש וויל ‪ï‬ועל'ן ַא ישועה שלא כדרך הטבע‪,‬‬ ‫זאל ער טוהן ַא גרויסע מצוה העכער פון די טבע‪ ,‬און ער‬ ‫האבן קינדער‪ָ ,‬‬ ‫צום בייש‪ï‬יל‪ ,‬אויב ער קען בטבע נישט ָ‬ ‫וויבאלד ער‬ ‫ַ‬ ‫וועט ‪ï‬ועל'ן ַא ישועה למעלה מדרך הטבע )זע אויך אין זיין הייליגן ספר 'אגרא דכלה'‪ָ ,‬אנהייב ‪ï‬רשת ‪ï‬נחס(‪ .‬און‬ ‫באשלאסן‬ ‫ָ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫האבן קינדער‪ָ ,‬‬ ‫האט געוואוסט ַאז ער נויטיגט זיך אין ַא גרויסע ישועה למעלה מדרך הטבע צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬‫ארויסווארפן די טמא'נע כלי פון שטוב‪' .‬אומר ועושה'‪ ,‬זיי ָ‬ ‫ַ‬ ‫יענע סעקונדע‪ַ ,‬אז ער און זיין בני בית וועלן ַ‬ ‫געווארן בדבר ישועה ורחמים‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫אוועקגעווארפן די טמא'נע כלי משחית‪ ,‬און ביז ַא קורצע צייט זענען זיי‬ ‫ָ‬ ‫ַ‬ ‫געהאלפן‬‫ָ‬ ‫דארף‬‫האט ער געלערנט‪ ,‬ווען ַא מענטש ַ‬ ‫דער בעל העובדא פירט אויס אין זיין בריוו‪ַ ,‬אז פון דעם ָ‬ ‫דאך גוט ביי זיך‬ ‫סארטן סגולות‪ ,‬און דער אמת איז‪ַ ,‬אז ער ווייסט ָ‬ ‫פארשידענע ָ‬ ‫דאך ַ‬ ‫ווערן מיט ַא ישועה‪ ,‬זוכט ער ָ‬ ‫שטארקן אויף זיינע נסיונות‪ ,‬און ס'איז נישט ַא כלל‬ ‫ַ‬ ‫פאדערט פון אים צו זיך‬ ‫וואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫הארץ ָ‬ ‫אין ַ‬ ‫וואס‬ ‫האט זיין אייגענע 'מצוה גדולה שלא כדרך הטבע'‪ .‬ער ווייסט גענוי ָ‬ ‫נאר יעדער איינער ָ‬ ‫גלייך ביי יעדן איינעם‪ָ ,‬‬ ‫פארזיכערט ַאז ער וועט זען ישועות און רפואות‪.‬‬ ‫דארף נעמען אויף זיך‪ ,‬און אויב ער טוט ַאזוי‪ ,‬איז ער ַ‬ ‫ער ַ‬ ‫ סליחות‬- ‫וילך‬-‫ נצבים‬- ‫באר הפרשה‬ é ïåà èùéðøàâ ¨ ïùéååö ïìééètਠèåè ¯ äìá÷ òðééì÷ ,ïòèùøòáéåà íòã åö èðàð ¨ ïøòåå åö ïøéáåøt ïåà ïééæ ïò÷ ,èöòé éåå íéðîæ òðòáéåäòâ òëìòæà© ïéà ïåà ,'ñòtò' .'éòá àáéì àðîçø' .óøàã'î © ñàåå ¨ ïøéôñéåà éàãååà© ïòî (æè ,âî äéòùé) ÷åñt øòã æà© ,èâàæ ¨ ò"éæ ÷"äéøà øòã ‫ סּפעציעל‬,‫ די געהויבענע טעג פון סליחות‬- ‫ במוצאי מנוחה‬,ìåìà ùãåç óéåà æîøî æéà ,'êøã íéá ïúåðä' ‫טאג‬ ָ ‫דער ערשטער‬ .íé à© åö êéìðò ïòðòæ ìåìà ùãåç ïåô âòè éã ìééåå éã óéåà ,èâàæòâ ¨ ¨ ò"éæ 'í"éøä éùåãéç' ìòá ÷"äøä âòåå ïèîéèùàá èàä © à© èùéð èàä ¨ íé à© éåå éåæà© è÷ðåt íéùøçä' (çé ,áî) äéòùé àéáð íòðåô øòèøòåå ï'ôéåà ïòîéååù ïùèðòî ìééè .íé íòã ïééâåöëøåãà© ïìàæ¨ ïùèðòî òáéåè éã 'éúåàøì åèéáä íéøååòäå ,åòîù óøàã © ìàîਠ© ïåà ,óéù à© èéî ïøàô ¨ òøòãðà© ,øòñàåå © .ïòæ åö êéî éãë ,ï÷å÷ ïìàæ ¨ òãðéìá éã ïåà ,ïøòäñéåà êéî òéìàååë© éã æéá øòñàåå © ïéà tà÷¨ íòã ïâééìtàøà ¨ © ïòî øòðééà øòãòé óøàã © éåæà© .â.ã.à ,ïééâééáøàô © èòåå ùèðòî øòáéåè à© ïò÷ éåæà© éåå ,ïééèùøàô © ïòî óøàã © æéà õøàä © ïééæ éåå èéåì âòåå à© êéæ øàô© ïøòèñàìôñéåà © øòãðéìá à© ïåà ,ïøòéåà òðééæ èéî ïøòä âðéìöåìt øò ïëàæ © òëìòåå ééá ,'åùôð úøî òãåé áì' ïåà ,èâééðòâ ñàåå ¨ ïèééö àã ¨ ïòðòæ ñò æà© ,õåøéú øòã æéà ?ïòæ ïò÷ úåðåøñç òðééæ ïòðòæ ñò ñàåå ¨ ïåà ,÷åæéç ïáàä¨ óøàã © ïò÷ ùèðòî øòáéåè à© åìéôà© æà© ,ïáéåäòâ éåæà© ïòðòæ .ïèëòøøàô © óøàã © øò ñàåå ¨ ïòåå .‫ י‬ïòæ ñìàîòã ¨ ïò÷ øòãðéìá à© ïåà ,ïøòä ñìàîòã ¨ èùéð ïéåù êéæ ïòî ïò÷ ,'úåçéìñ úáù' èîå÷ ñò ïòîàð ¨ ïéà èâàæòâëàð ¨ ¨ èàä¨ ò"éæ éáø øòùäàè ¨ øòã øòãòé øàð ¨ ,'éùôð éìò íåìù' ïâàæ ¨ ïåà ïòééøãñéåøà© åúòá øáã' (âë ,åè éìùî) ÷åñt ï'ôéåà ,íé÷éãö ïåô 'èòøá¯ñâðåèòø' íòã ïéà ïtàëðà © ¨ èåâ êéæ óøàã © øòðééà òðééì÷ à© åìéôà© æéà ,íéðîæ òèåâ ïéà æà© ,'áåè äî ïåà ,äìéôú ,äáåùú êøåã ìîéä ïåô íéà èéâ'î ñàåå ¨ .ïòèùøòáéåà íòã øàô © 'èåâ' êéåà ('äî') äìá÷ äáåùàå éìà åáåù' (æ ,â éëàìî) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå ,ä÷ãö ,ïâàæ ¨ èâòìô ïéìøà÷ © ïåô ò"éæ 'ïøäà úéá' ìòá ÷"äøä (æè úåà ,äáåùú ,'ùãå÷ éôøù çéù' ïéà èâðòøáòâ) .‫' יא‬íëéìà æéà 'ñòtò' ïåà 'ñôà' ïùéååö ÷åìéç øòã æà© (ãé÷ 'ò ,áé úåà ,úåéðòú 'ìä) èáééøù 'øùåé è÷ì' øòã íé÷éãö ïáàä ¨ êéåà .t úåà íòðéà 'òìòèðét' ñàã ¨ øòã ,ï'éáø ïééî ïåô ïèòáòâ êéà áàä ¨ ìàîà ¨ © æéà 'åúîé' ïåà 'åîzé' © ïùéååö ÷åìéç øòã æà© ,èâàæòâ ¨ ïéà ïñò åö øúéä à© ïáòâ øéî ìàæ ¨ øò ,'ïùãä úîåøú' à© åìéôà© ¯ äìá÷ à© ìééåå ,z úåà íòðéà ìèðét øòã ‫ ווייל עס ליגט‬,‫ זייט נישט טויב און בלינד‬,‫ ַאז דער נביא שרייט צו אונז‬,‫געזאגט‬ ָ ‫האט‬ָ ‫קאצקער רבי זי"ע‬ ָ ‫ דער‬.‫י‬ !‫ נישט צו זיין טויב און בלינד‬,‫האנט‬ ַ ‫אין ענקער‬ ‫באשלאסן צו שמוגלען טייערע‬ ָ ַ ‫האט‬ָ ‫ ַא פיפיגער סוחר‬,‫געזאגט ַא משל‬ ָ ‫האט‬ָ ‫ דער גאון רבי חיים בריסקער זצ"ל‬.‫יא‬ '‫ מיט ַא 'בעל עגלה‬ï‫ ַאז מ'שמועסט זיך ָא‬,‫ דער סדר פונעם שמוגלען איז‬.‫לאנד צום ַאנדערן‬ ַ ‫סחורה פון איין‬ ‫ דער סוחר טוט צוגרייטן‬.(.‫ג‬.‫ד‬.‫ א‬,‫)ביינאכט‬ ַ ‫וואס איז געאייגנט צו שמוגלען‬ ָ ‫א באשטימטע טאג און די פונקטליכע צייט‬ ‫ איז ער‬,‫דעמאלס‬ ָ ‫נאך דויערן צייטן ביז‬ ָ ‫ אויך אויב עס וועט‬,‫גאנצע צייט ביז צום שמוגלען‬ ַ ‫ און די‬,‫די סחורה‬ ...‫ן‬ï‫כא‬ ַ ‫ און אך און וויי אויב מ'וועט אים‬,'‫דאך 'זיינע‬ ָ ‫ ווייל די סחורה איז‬,‫ביינאכט‬ ַ ‫שלאפן‬ ָ ‫נערוועז און קען נישט‬ ‫ און ער ַאליין‬,‫וועכטער‬-‫קאנפיסקירט ווערן דורך די גרעניץ‬ ָ ‫ וועט‬,'‫וואס איז ווערט ַא 'הון תועפות‬ ָ ,‫גאנצע סחורה‬ ַ ‫די‬ ,‫גאנץ רואיג‬ַ ‫שלאפט זיך‬ ָ ‫ ער‬,‫ איז רואיגער‬,‫ ווידער‬,‫ דער בעל עגלה‬.‫יארן ח"ו‬ ָ ‫לאנגע‬ ַ ‫וועט 'זיצן' אין ַא טיפן גרוב‬ ‫ צו העלפן מענטשן ַאריבערשמוגלען‬,‫דאך שוין צוגעוואונט דערצו‬ ָ ‫ איז ער‬,‫ און בכלל‬,‫דאך נישט זיינע‬ ָ ‫ווייל די סחורה איז‬ ‫געשמועסט‬ï‫'האט ָא‬ ָ ‫וואס מ‬ָ ‫ ָאבער ווען עס דערנענטערט זיך שוין די צייט‬.‫לאנד‬ ַ ‫זייערע סחורות איבער די גרעניצן פון‬ ‫האט‬ ָ ‫ ווייל ער‬,‫שלאפלאז אין די נעכט‬ ָ ָ ‫ ווערט ער שוין אויך ַאביסל‬,‫צו שמוגלען די סחורה איבער דער גרעניץ‬ ‫לאנד‬ ַ ‫זאך ווי שמוגלען סחורה צווישן איין‬ ַ ‫אומלעגאלע‬ ַ ‫אזא‬ ַ ַ ‫ט ווערן ביים טוהן‬ï‫געכא‬ ַ ‫פארט מורא ַאז ער וועט‬ ָ .‫און צווייטן‬ ‫דאס פערדל‬ ָ ‫ איז‬,'‫גאנצער 'מעשה‬ ַ ‫האבנדיג קיין שום 'עול' פון דער‬ ָ ‫ נישט‬,‫שלאפט רואיג‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫דער איינציגער‬ ‫פאר‬ַ ‫פארוואס? ווייל‬ ָ ַ ...‫שלאפט זיך רואיג‬ ָ ‫ ער‬...‫וואגן אין וועלכן עס וועט ליגן די סחורה‬ ָ ‫ן דעם‬ï‫דארף שלע‬ ַ ‫וואס‬ ָ ‫‪àé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫©‪âòè éã æà© ,ñéåà èîå÷ .ë"ò ,(ïñò åö) óéåøòã øúéä à‬‬ ‫‪éåå éåæà© âéñééìô ïòðøòì ïòðò÷ ìàæ‬‬‫‪¨ êéà éãë ,úåçéìñ‬‬ ‫‪âòè òøòãðà© éã éåå ùøòãðà© ,úåäî øòééæ ïéà ïòðòæ‬‬ ‫‪øéî éáø ïééî èàä‬‬ ‫‪¨ .øàé‬‬‫‪¨ íòðåô âòè òøòãðà© éã ïéà‬‬ ‫‪ øàé¨ íòðåô‬יב‪.‬‬ ‫‪úéðòú øòã æà© èñéååòâ êéåà ïáàä íéðåîã÷ éã' :èâàæòâ‬‬‫¨‬ ‫‪ïåà ïèééö òøòãðà© ïòðòæ èðééä ùèàë‬‬ ‫‪¨ ,øîàéé ïãéãì‬‬ ‫‪ï÷úî ééæ ïáàä‬‬ ‫‪¨ ,ïâòååèñòãðåô ïåà ,ïòðøòì ñàã‬‬ ‫‪¨ èøòèù‬‬ ‫‪,ïâòååèñòãðåô øòáਠ,ïèñàô‬‬‫‪© èùéð èðééä èñééä'î‬‬ ‫‪ùèàë‬‬‫‪¨ ,úåçéìñ ïåô âòè éã ïéà ïèñàô‬‬ ‫‪© ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòååòâ‬‬ ‫‪ïòðòæ âòè òâéèöòé éã æà© ,ïñéåå ùèàë‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòî óøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪âéøòäòâ ïòðøòì èùéð ïòî ïò÷ èñàô'î‬‬ ‫©‬ ‫‪áéåà ñàåå‬‬ ‫‪ øàé‬יג‪øòãòé ïåà ,‬‬ ‫©‪¨ íòðåô âòè òøòãðà© éã ïåô ùøòãðà‬‬ ‫‪èùéð øéã êéà áéâ ,øòáéøòã ïåà ,øàé‬‬ ‫‪¨ õðàâ‬‬ ‫©‪© à© éåå éåæà‬‬ ‫גאס‪ָ ,‬אדער ווען ער קריכט אויף די בערג ביי דער גרעניץ‪...‬‬ ‫דאס זעלבע ווען ער גייט סתם אויף דער ַ‬ ‫דאך ָ‬‫אים‪ ,‬איז ָ‬ ‫'מה לי הכא‪ ,‬ומה לי התם'‪...‬‬ ‫אחיי ורעיי אהוביי וידידיי‪ ,‬דער נמשל איז‪ ,‬דוד המלך ע"ה בעט זיך ביי אונז )תהלים לב ט( 'אל תהיו כסוס כפרד'‪.‬‬ ‫פארא 'סחורה' מיר ברענגען מיט זיך‪ ,‬און‬ ‫וואס ַ ַ‬ ‫נאכזוכן אין אונזערע ‪ï‬עקלעך‪ָ ,‬‬ ‫עס קומען ָאן די ימי הדין‪ ,‬מ'גייט ָ‬ ‫זינלאזער פערד‬ ‫ָ‬ ‫לאמיר נישט זיין ווי יענער‬ ‫סטאנציע'‪ ,‬נעבן דער גרעניץ‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫האלטן שוין ממש ביי דער 'לעצטער‬ ‫מיר ַ‬ ‫שלאפט דעריבער רואיג‪ ,‬לאמיר זיך‬ ‫ָ‬ ‫באדייט פון אדורך גיין די גרעניץ און ער‬ ‫אינגאנצן נישט דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארשטייט‬‫וואס ַ‬‫ָ‬ ‫געבן אוועק אויף‪ ,‬מיט תשובה און תיקון המעשים‪ ,‬און זיך אומקערן צום בוכ"ע!‬ ‫זאנענפעלד זצ"ל גאב"ד ירושלים‪ ,‬שרייבט אין שאלות‬ ‫וואס דער גאון רבי יוסף חיים ָ‬ ‫נאכגעזאגט ָ‬ ‫ָ‬ ‫יב‪ .‬מיר ָ‬ ‫האבן שוין ָ‬ ‫האט אים געפרעגט‪ ,‬היות דער רמ"א ‪ï‬סק'ענט אין שולחן‬ ‫ותשובות 'שלמת חיים' )או"ח סי' שכה( ַאז ַא מלמד ָ‬ ‫וואס‬ ‫אלזא וויסן ָ‬ ‫ביינאכט‪ ,‬וויל ער ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואך‬ ‫טאר נישט זיין צופיל ַ‬ ‫ערוך )יורה דעה סי' רמה‪ ,‬סי"ז( ַאז ַא מלמד פון קינדער ָ‬ ‫האט אים נישט מתיר געווען צו טוהן ַאנדערש )רבי‬ ‫צו טוהן מיט'ן אויפשטיין פרי צו סליחות‪ָ ,‬אבער רבי יוסף חיים ָ‬ ‫דא‪ַ ,‬אז די‬ ‫פאראויס(‪ .‬זעען מיר פון ָ‬ ‫מ'האט זיך עס אויסגענומען אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארט צווישן ַאנדערן‪ַ ,‬אז עס ווערט גערעכנט ווי‬ ‫יוסף חיים שרייבט ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫טעג פון סליחות זענען ַאנדערש פון די ַאנדערע טעג פון ָ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫טשארנא‬ ‫ַ‬ ‫נאמען פון הרה"ק רבי ישראל אברהם זי"ע פון‬ ‫עס ווערט געברענגט )'דעת זקנים'‪ ,‬ע' עד( אין ָ‬ ‫האני‪ï‬אלי זי"ע(‪ַ ,‬אז די בעסטע עצה ַארויסצוגיין זכאי ביים דין‪ ,‬איז‬ ‫ָ‬ ‫אסטראה ַ‬ ‫)א זון פון דעם הייליגן רבי'ן ר' זושא פון ַ‬ ‫האבן קיין שום שייכות מיט'ן יצר הרע‪ ,‬ווייל‬ ‫זאל מען נישט ָ‬ ‫טאג פונעם מש‪ï‬ט‪ָ ,‬‬ ‫פאר דעם ָ‬ ‫ַאז דריי טעג ַ‬ ‫זאגן עדות‪.‬‬ ‫עס ווערט גע'‪ï‬סק'ענט ביי די הלכות פון עדות )סנהדרין כז‪ .‬ובשו"ע חו"מ(‪ַ ,‬אז ַא שונא איז ‪ï‬סול צו ָ‬ ‫האט נישט גערעדט מיט יענעם דריי טעג צוליב‬ ‫זאגט די גמרא‪ ,‬ווען הייסט איינער ַא שונא? אויב ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגן )ברכות סא‪' (:‬צדיקים יצר טוב שופטן‪ ,‬רשעים יצר רע שופטן'‪ .‬ממילא‪ ,‬קומט אויס‬ ‫פיינטשאפט‪ ,‬און חז"ל ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט גערעדט מיט'ן יצר הרע‪ ,‬דריי טעג צוליב 'איבה'‪ ,‬ווערט דער שטן גע'‪ï‬סל'ט‬ ‫וואס ָ‬‫ַאז ַא מענטש ָ‬ ‫צו זיין ַא דיין‪ .‬ממילא גייט ער ַארויס זכאי ביים דין‪.‬‬ ‫‪ï‬לאזן דעם‬ ‫אינגאנצן ָא ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל ער‬‫נאר מיט ַא 'תנאי קודם למעשה'‪ַ ,‬אז די דריי טעג ָ‬ ‫דאס איז ָאבער ַאלץ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן מיט איהם קיין שום שייכות 'מטוב עד רע'‪.‬‬ ‫זאל נישט ָ‬ ‫יצר הרע‪ ,‬און ער ָ‬ ‫פארדינען‬‫פאר אידן‪ ,‬ווי ַא 'יריד'‪ ,‬וואו מ'קען יעדע סעקונדע ַ‬ ‫יג‪ .‬די געהויבענע און הייליגע טעג זענען ַא גוטע מתנה ַ‬ ‫גאנצער מצב פונעם‬ ‫הונדערטער טויזנטער און ַאפילו מער‪ ,‬און ַאזוי איז יעדע מינוט אין חודש אלול‪ ,‬דער ַ‬ ‫יארן‪ ,‬ווי עס שרייבט דער 'מגן אברהם'‪,‬‬ ‫אסאך ָ‬ ‫צומאל אויף ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫יאר הבעל"ט )און‬ ‫גאנצן קומענדיגן ָ‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫מענטש ברוחניות ובגשמיות ַ‬ ‫אין הלכות ראש השנה(‪ַ ,‬אלע ענינים פון נחת‪ï ,‬רנסה‪ ,‬געזונט‪ ,‬שידוכים און ַאלע חברותות אין לערנען ַאלעס ווענדעט‬ ‫דארף מען זען‬ ‫פארדינען‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ַ ,.‬אלעס דרייט זיך ַארום דעם‪ ,‬און ממילא‪ַ ,‬‬ ‫'זאל ַ‬ ‫זיך אין די יעצטיגע טעג‪ ,‬וויפיל מ ָ‬ ‫האט אונז געגעבן‪.‬‬ ‫באשעפער ָ‬ ‫וואס דער ַ‬ ‫אויסצונוצן די גוטע מתנה פון די הייליגע טעג‪ָ ,‬‬ ‫דאווענען שחרית‪.‬‬ ‫נאכ'ן ַ‬‫טאג ָ‬ ‫פארלערנען ַא שיעור אין הלכה‪ ,‬יעדן ָ‬ ‫דער גאון רבי ירחמיאל קראם זצ"ל פלעגט ָ‬ ‫האט ער געלערנט די הלכות פון תפילה אין די עשרת ימי תשובה‪ ,‬און ער‬ ‫פאר די עשרת ימי תשובה‪ָ ,‬‬ ‫יאר‪ַ ,‬‬ ‫איין ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪áé‬‬ ‫‪ úåçéìñ âàè‬טו‪,‬‬‫‪¨ ïèùøò íòã òâåð ìòéöòtñ æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïééæ óéåà ,ïâòåå òðééæ ïøòñòáøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪óøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪øòðééà‬‬ ‫©‪æà© (àô÷ú 'éñ ç"åà) 'øåè' øòã èáééøù ñò éåå éåæà‬‬ ‫יד‬ ‫‪. ïôåà ïâéèøàðâééà‬‬ ‫©‬ ‫וואס מ'לייגט צו אין די עשרת ימי תשובה ביים‬ ‫פאר די תלמידים ַאלע הלכות וועגן די בקשות ָ‬ ‫האט ערקלערט ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט צו די בחורים‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי ירחמיאל‬ ‫נאכ'ן שיעור‪ָ ,‬‬ ‫וואס נישט‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ָ .‬‬ ‫יא מעכב‪ ,‬און ָ‬ ‫וואס עס איז ָ‬ ‫דאווענען‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דא זעקס אזכרות )'זכרנו לחיים'‪' ,‬מי כמוך'‪' ,‬המלך הקדוש'‪ ,‬המלך המש‪ï‬ט'‪' ,‬וכתוב לחיים טובים'‪ ,‬און 'בספר‬ ‫מיר ווייסן ַאז עס זענען ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫איבערדאווענען שמונה עשרה אויב‬ ‫ַ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז מעכב )אויף ַאזוי ווייט ַאז‬ ‫חיים'(‪ .‬די איינציגע פון די זעקס אזכרות ָ‬ ‫וואס זענען מעכב‪ ,‬געדענקט מען‬ ‫זאגן(‪ ,‬איז 'המלך הקדוש'‪ .‬די איבעריגע‪ ,‬זענען נישט מעכב‪ .‬די ָ‬ ‫פארגעסן עס צו ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל ָאנגרייטן‬ ‫פאר אייך‪ַ ,‬אז יעדער איינער ָ‬ ‫מאל‪ .‬איז מיין עצה ַ‬ ‫אסאך ָ‬ ‫פארגעסט מען ַ ַ‬ ‫געווענליך‪ ,‬און די איבעריגע ַ‬ ‫דארט ַאריינלייגן איין 'שקל'‪ ,‬און‬ ‫זאל ער ָ‬ ‫פארגעסן איין אזכרה‪ָ ,‬‬ ‫מאל ווען ער וועט ַ‬ ‫ַא צדקה‪ï-‬ושקע‪ ,‬און יעדעס ָ‬ ‫פאר דער 'ישיבת בין הזמנים'‪.‬‬ ‫נאך יום כי‪ï‬ור‪ַ ,‬‬ ‫טאג ָ‬ ‫צוזאמעננעמען ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס געלט וועלן מיר אי"ה‬ ‫ָ‬ ‫האבן מסכים געווען‪.‬‬ ‫איינפאל פון דעם מגיד שיעור רבי ירחמיאל‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫ַ‬ ‫באוואונדערט דעם‬ ‫האבן ַ‬‫די בחורים ָ‬ ‫געוואנדן צו די בחורים‪ ,‬און געפרעגט דעם ערשטן‪ ,‬וויפיל שקלים‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי ירחמיאל זיך‬ ‫נאך יום כי‪ï‬ור‪ָ ,‬‬ ‫צומארגענס ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער‬ ‫פארגעסן ַאן אזכרה אין די עשרת ימי תשובה‪ָ .‬‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫פאר דער 'ישיבת בין הזמנים'‪ַ ,‬‬ ‫האסטו ַאוועקגעלייגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט געענטפערט דער צווייטער‬ ‫דאס זעלבע ָ‬ ‫‪ï‬יאסטער‪ָ ...‬‬ ‫האב נישט ַאוועקגעלייגט ַאפילו איין ַ‬ ‫בחור געענטפערט‪ ,‬איך ָ‬ ‫פארגעסן ַאן אזכרה‪...‬‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫האט זיך נישט 'גע'קנס'עט' ַאפילו מיט איין ‪ï‬רוטה ַ‬ ‫בחור‪ ,‬און דער דריטער‪ ,‬קיינער ָ‬ ‫פארגעסן צו‬ ‫האט נישט ַ‬ ‫האט רבי ירחמיאל זיך זייער געוואונדערט‪ :‬ווי איז מעגליך‪ַ ,‬אז ַאפילו איינער פון אייך ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬ ‫האבן די בחורים אים געענטפערט‪ :‬סך הכל‪ ,‬זענען מיר ָ‬ ‫זאגן אין די עשרת ימי תשובה‪ַ ,‬אפילו איין אזכרה‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫באקומען פון אונזערע עלטערן‪ ,‬איז‬ ‫וואס מיר ַ‬ ‫'טאשן‪-‬געלט' ָ‬ ‫דאס ַ‬ ‫פארמאגן נישט קיין אייגן געלט‪ָ .‬‬ ‫בחורים‪ ,‬און מיר ַ ָ‬ ‫פארגעסן די אזכרות אין די עשרת ימי תשובה‪,‬‬ ‫קוים אויף צום 'לעבן'‪ַ ,‬אזוי ַאז מיר קענען זיך נישט 'ערלויבן' צו ַ‬ ‫הארץ צו‬ ‫האבן צוגעלייגט מח און ַ‬ ‫געהאט ַאן עול‪ ,‬מיר ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט יעדער איינער פון אונז‬ ‫דערפאר‪ַ ...‬אזוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫באצאלן‬ ‫און ַ ָ‬ ‫פארגעסן ַאפילו איין 'זכרנו‬ ‫געהאלפן נישט צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט אונז‬ ‫דאס ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ָ‬ ‫זאגן ַארויס ביים ַ‬ ‫וואס מיר ָ‬‫די ווערטער ָ‬ ‫לחיים'‪ָ ,‬אדער 'המלך המש‪ï‬ט'‪...‬‬ ‫דאס‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט רבי ירחמיאל זיך געוואונדערט‪ :‬יעדער איינער ווייסט‪ַ ,‬אז די יעצטיגע טעג זענען גורל'דיגע טעג‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫שאדן ער ָ‬ ‫יאר ווענדעט זיך אין דעם‪ ,‬ער ווייסט וויפיל ָ‬ ‫גאנצע קומענדיגע ָ‬ ‫דאס ַ‬‫גאנצע לעבן פונעם מענטש און ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫זאגן‪ ,‬און ָ‬ ‫יא עס צו ָ‬ ‫'פארדינט' ווען ער געדענקט ָ‬ ‫פארגעסט‪ ,‬און וויפיל ער ַ‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫מיט יעדן 'זכרנו לחיים' ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫דא‪ ,‬ווען עס ָ‬ ‫פארגעסן ליידער צו דערמאנען די אזכרות‪ ,‬און ָ‬ ‫אסאך מענטשן ַ‬ ‫ַאלעס העלפט נישט‪ ,‬ווייל ַ ַ‬ ‫פארגעסן ַאפילו איין אזכרה‪...‬‬ ‫האט ער שוין נישט ַ‬ ‫טאש‪ָ ,‬‬ ‫האט אין ַ‬ ‫וואס דער בחור ָ‬ ‫געהאנדלט וועגן איין שקל ָ‬ ‫ַ‬ ‫איינווארצלען אין‬ ‫ָ‬ ‫דארפן געדענקען און גוט‬ ‫פאר יעדן איינעם פון אונז‪ .‬מיר ַ‬ ‫מיר לערנען פון די מעשה‪ַ ,‬א לימוד ַ‬ ‫וואס ער טוט אין די יעצטיגע טעג‪.‬‬ ‫זאך ָ‬ ‫פארדינען מיט יעדע גוטע ַ‬ ‫הארץ‪ ,‬וויפיל דער מענטש קען ַ‬ ‫אונזער מוח און ַ‬ ‫אויפגאבע‪ ,‬און מ'וועט‬‫ַ‬ ‫פארגעסן אונזער‬ ‫נאר פילע צענדליגער טויזנטער‪ַ .‬אזוי וועט מען נישט ַ‬ ‫נאר ַא 'שקל'‪ָ ,‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫וואס עס ליגט אויפ'ן מענטש‪.‬‬ ‫געדענקען ָ‬ ‫געזאגט צו הרה"ק רבי מרדכי'לע‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫האט געדינט ַאלס 'בעל תפילה' אין די הייליגע טעג‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬‫יד‪ַ .‬א איד ָ‬ ‫אהיימפארן כדי 'איבערצוקוקן דעם‬ ‫ָ‬ ‫דארף ַ‬ ‫נאדבורנער זי"ע‪ :‬רבי‪ ,‬איך בין דער שליח ציבור ראש השנה‪ ,‬און איך ַ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט הרה"ק רבי מרדכי'לע אים‬ ‫פארקוקן זיך די תפילות(‪ָ .‬‬ ‫)דאס הייסט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫מחזור'‬ ‫זאלסטו‬ ‫גארנישט געטוישט‪ ...‬ענדערש ָ‬ ‫דארט ָ‬ ‫האט זיך ָ‬ ‫פאריאר‪ ,‬עס ָ‬ ‫‪ -‬דער 'מחזור' איז געבליבן דער זעלבער ווי ַ ָ‬ ‫זיך ַאליין 'איבערקוקן'‪ ,‬ווי איידער 'איבערצוקוקן' דעם מחזור‪...‬‬ ‫האט יונגערהייט זוכה געווען צו זיין ביים‬ ‫האט דערציילט החסיד הישיש רבי משה בוים זצ"ל‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫ענליך ָ‬ ‫אריינגעגאנגען צום 'ישמח ישראל'‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫אמאל ַ‬ ‫הייליגן 'ישמח ישראל' זי"ע פון אלכסנדר‪ַ ,‬אז אינמיטן חודש אלול איז ער ַ ָ‬ ‫האט רבי‬ ‫פארט ַאוועק‪ָ .‬‬ ‫פארוואס ער ָ‬ ‫האט דער רבי אים געפרעגט ַ ָ‬ ‫פארט ַאהיים‪ָ .‬‬ ‫וועלנדיג זיך געזעגענען איידער ער ָ‬ ‫וואס מיינט ַא 'בעל מתחיל'?‬ ‫האט דער 'ישמח ישראל' אים געפרעגט‪ָ :‬‬ ‫משה בוים געענטפערט‪ ,‬איך בין ַא 'בעל מתחיל'‪ָ .‬‬ ‫האט דער 'ישמח ישראל' אים געזעגנט‪:‬‬ ‫פאר'ן עמוד‪ָ .‬‬ ‫דאווענט '‪ï‬סוקי דזמרה' ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫האט רבי משה געענטפערט‪' :‬איינער ָ‬ ‫ָ‬ ‫'אנהייבן'‪...‬‬ ‫דא ָ‬ ‫פאר ַאהיים געזונטערהייט‪ָ ,‬אבער געדענק מיט וועמען דו טוסט ָ‬ ‫‪ָ -‬‬ ‫‪âé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫דלתיך דפקנו ‪ -‬הייליגע באשעפער‪ ,‬ס'איז ַא מצב פון 'ּפיקוח‬ ‫‪,úåçéìñ ïåô âàè‬‬‫‪¨ ïèùøò íòã èñàô‬‬ ‫‪© øåáéö íòðåô áåø‬‬ ‫נפש'!‬ ‫‪úåà) 'ñçðô éøîà' øôñ ïéà èâðòøáòâ èøòåå ñò ïåà‬‬ ‫‪(áé úåà ,à øòù ,äáåùú éøòù') èáééøù 'äðåé åðéáø' øòã‬‬ ‫‪øòééæ èàä‬‬‫÷‪¨ ò"éæ øòöéøà‬‬ ‫‪¨ ì'ñçðô éáø ÷"äøä æà© (äîú‬‬ ‫‪ïééæ ïøéåìøàô‬‬ ‫‪© èàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬‫‪¨ øòðééà éåå øòî êàð‬‬ ‫©‪¨ æà‬‬ ‫‪íòã äå÷î ïéà äìéáè éã ïâòåå ïòååòâ øéîçî ÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪ïöëòø÷ ïåà ïééæ øòèöî êéæ óøàã‬‬ ‫‪© ,å"ç ïâòîøàô‬‬ ‫‪© ïöðàâ‬‬ ‫©‬ ‫‪áøò ïéà êéåà éåå ,ñâàèøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪© úåçéìñ ïåô âàè‬‬ ‫‪¨ ïèùøò‬‬ ‫‪íòã ïâò÷ å"ç èâéðòtùòâøòãéåå èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã‬‬ ‫‪,äðùä ùàø ïåô âòè òãééá ïåà ,ñâàèøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪© äðùä ùàø‬‬ ‫‪øòôòùàá‬‬ ‫‪© ïééæ è÷ðòãòâ èùéð èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïåà ,ïòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ïèééö òøòãðà ïéà ñàåå ùèàë‬‬ ‫‪¨ ,èøéôòâðééà æéà'ñ éåå‬‬ ‫‪èéî ïäåèòâ ïåà ,'ïéàî ùé' à© ïôàùàá‬‬ ‫‪© © íéà èàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪úåìéáè òèðàîøòã éã øòáਠ,ïòååòâ ìé÷î øò èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪èôàùàá‬‬ ‫‪© © øò ïåà ,âéáééà íéà èøéô øò ïåà ,ãñç à© íéà‬‬ ‫‪éã ìééåå ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪éåå ,èñééä ñàã‬‬ ‫‪¨ .ì"ëò ,øòáøàä‬‬ ‫‪© ïòðòæ‬‬ ‫‪èâàååòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪øò èàä‬‬‫‪¨ éåæà© éåå ïåà ,òãðå÷òñ òãòé ùôð ïééæ‬‬ ‫‪ úåäî øòééæ ïéà ïòðòæ âòè òâéèöòé‬טז‪éã éåå ùøòãðà© ,‬‬ ‫‪ùèðòî øòã èùéð èòæ éåæà© éåå .å"ç ïòðøòöøòã åö íéà‬‬ ‫‪.øàé‬‬ ‫©‪¨ íòðåô âòè òøòãðà‬‬ ‫געזאגט )'אמרי קדוש'‪ ,‬ימים נוראים(‪ַ ,‬אז די כתיבה און חתימה פון‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫טו‪ .‬דער הייליגער 'שרף' פון סטרעליסק זי"ע ָ‬ ‫טאג פון סליחות‪.‬‬ ‫פאנגט זיך שוין אינעם דעם ערשטן ָ‬ ‫ראש השנה און יום כי‪ï‬ור ַ‬ ‫האבן זיך ַאליין אויך ַאזוי געפירט‪ַ ,‬אלס‬ ‫האבן געהייסן דעם עולם‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫טז‪ .‬די בעלזער צדיקים לדורותיהם זי"ע ָ‬ ‫גאנץ ספר תהלים בציבור‪.‬‬ ‫טאג סליחות ַ‬ ‫זאגן דעם ערשטן ָ‬ ‫ַא 'חוק ולא יעבור'‪ ,‬צו ָ‬ ‫שוואך‪ ,‬און די‬ ‫ַ‬ ‫דער פריערדיגער בעלזער רב הרה"ק מהרי"ד זי"ע איז אין די לעצטע צייטן שוין געווען זייער‬ ‫זאגן‬ ‫צוריקהאלטן דעם בעלזער רב נישט ַאריינצוקומען אין בית המדרש צו ָ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האבן דעריבער‬ ‫משמשים ָ‬ ‫געשטארקט אויף ַאלע שוועריגקייטן און איז‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך ָאבער‬ ‫טאג סליחות‪ .‬ער ָ‬ ‫תהלים בציבור דעם ערשטן ָ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט איר מיך‬ ‫געזאגט‪ :‬ווי ַאזוי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער בעלזער רב‬ ‫תהלים‪-‬זאגן‪ .‬ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאריינגעקומען אין ביהמ"ד צו‬ ‫נאך תהלים?!‬ ‫זאגן דעם 'יהי רצון' ָ‬ ‫שטערן פון ש‪ï‬ירן די התעוררות ביים ָ‬ ‫טאג סליחות‪ ,‬איז‬ ‫הארעוואניע אין דעם ערשטן ָ‬‫ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז זיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער בעלזער רב הרה"ק מהרי"ד זי"ע‬ ‫אויך ָ‬ ‫הארעוואניע אין ראש השנה און יום כי‪ï‬ור‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫גרעסער פון זיין ָ‬ ‫נאך געוואוינט אין דער‬ ‫האט ָ‬‫האבן שוין דערציילט‪ַ ,‬אז ווען אא"ז הרה"ק רבי משה מרדכי מלעלוב זי"ע ָ‬ ‫מיר ָ‬ ‫האט‬‫וואס זיין זיידע ָ‬ ‫אמאל ַאריינגעקומען צו אים‪ ,‬און אים דערציילט ַא מעשה ָ‬ ‫שטאט תל אביב‪ ,‬איז ַא איד ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫געהאט ביי הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫אויפהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫נאכ'ן זיך‬ ‫געגאנגען צופוס ַאהיים קיין לעלוב פון לובלין‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫אמאל איז הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע‬ ‫ַ ָ‬ ‫‪ï‬אר‬ ‫האבנדיג ַאפילו ַא ָ‬ ‫דארט ַא צייט ביי זיין רבי'ן‪ ,‬דעם הייליגן לובלינער זי"ע‪ .‬צוליב זיין גרויס ָארימקייט‪ ,‬נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואגן‬ ‫האט ַא ָ‬ ‫גאנצן וועג צופוס‪ï .‬לוצלינג ָ‬ ‫געגאנגען דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫אהיימצופארן‪ ,‬איז ער‬ ‫ָ‬ ‫וואגן ַ‬ ‫פאר ַא ָ‬ ‫באצאלן ַ‬ ‫‪ï‬רוטות צו ַ ָ‬ ‫האט‬‫האט געפרעגט רבי דוד'לען ווי אהין ער גייט‪ָ .‬‬ ‫וואגן‪ָ ,‬‬ ‫וואס איז געזעסן אויפ'ן ָ‬ ‫זיך ָא‪ï‬געשטעלט‪ ,‬און דער איד ָ‬ ‫האט געוואוינט אין ַא‬ ‫האט דער איד‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫רבי דוד'ל געענטפערט‪ַ ,‬אז ער איז אויפ'ן וועג ַאהיים קיין לעלוב‪ָ .‬‬ ‫וואגן‪ ,‬צוגעבנדיג ַאז ער וועט אים פירן קיין לעלוב‪,‬‬ ‫איינגעלאדן רבי דוד'לען ַארויפצוקומען אויפ'ן ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארף נעבן לעלוב‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דארף נעבן לעלוב‪ ,‬און אויפ'ן וועג ַאהיים קען מען זיך ָא‪ï‬שטעלן אין לעלוב‪ .‬ווען זיי זענען‬ ‫ווייל ער וואוינט אין ַא ָ‬ ‫דא‬ ‫האב ַא בית המדרש ָ‬ ‫געזאגט‪ :‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫באדאנקט דעם איד און אים‬ ‫האט הרה"ק רבי דוד'ל ַ ַ‬ ‫ָאנגעקומען אין לעלוב‪ָ ,‬‬ ‫טאג סליחות‪.‬‬ ‫זאלסט קומען צו מיר דעם ערשטן ָ‬ ‫שטאט‪ ,‬און איך וויל דיך בעטן דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫אין‬ ‫וואגן‪ ,‬און שוין‬‫האב איך אים געטוהן ַא חסד און אים מיטגענומען מיט'ן ָ‬ ‫געטראכט ביי זיך‪ָ :‬אט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט דער איד‬ ‫ָ‬ ‫האט אויפ'ן‬‫פאר אים דעם מנין ביי אים אין בית המדרש‪ ...‬ער ָ‬ ‫זאל קומען משלים זיין ַ‬ ‫וויל ער מיך 'אויסנוצן'‪ ,‬איך ָ‬ ‫טאג סליחות‪.‬‬ ‫פארן צו רבי דוד'ל דעם ערשטן ָ‬ ‫באשלאסן נישט צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָארט ַ‬ ‫טאג‪ ,‬איז הרה"ק רבי דוד'ל ַאריינגעקומען אין שול‪ ,‬און זיך‬ ‫זאגן סליחות דעם ערשטן ָ‬ ‫ווען עס איז געקומען צו ָ‬ ‫אריינגעגאנגען אין‬ ‫ַ‬ ‫האט געזוכט‪ ,‬איז רבי דוד'ל צוריק ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫אומגעקוקט אויף ַאלע זייטן פון שול‪ .‬נישט זעענדיג ָ‬ ‫מאל‪ .‬ער איז ַארויסגעקומען פון צימער און זיך אומגעקוקט צווישן‬ ‫האט ער געטוהן עטליכע ָ‬ ‫זיין צימער‪ ,‬און ַאזוי ָ‬ ‫וואס ער זוכט‪ ,‬איז ער צוריק ַאריין אין צימער‪.‬‬ ‫דעם עולם‪ ,‬און נישט טרעפנדיג דעם מענטש ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪ãé‬‬ ‫‪ïâàæ‬‬ ‫÷‪¨ èâòìô ïéìøà‬‬‫‪© ïåô ò"éæ 'ïøäà úéá' ìòá ÷"äøä øòã .ïäåèòâtਠèàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ èùéð èééèùøàô‬‬ ‫‪© ïåà‬‬ ‫‪èùéð ìàæ‬‬ ‫)‪¨ ùèðòî øòã æà© (:æì÷ ,'ïøäà úéá' òæ‬‬ ‫‪òâéæàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪éã ïåà ïâéåà òðééæ èðòôò ,ìëù èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ úåçéìñ éã 'ïèòá' ìàæ‬יח‪¨ .‬‬ ‫‪ñàã‬‬ ‫‪¨ øò øàð‬‬‫‪¨ ,úåçéìñ 'ïâàæ‬‬ ‫' ¨‬ ‫‪ õøàä‬יז‪.ù"ééò ,‬‬ ‫‪© ïééæ ïéà èöéø÷òâðééà ïøòåå øòèøòåå‬‬ ‫האט זיך דערווייל מיישב געווען‪ ,‬דער לעלובער רבי איז‬ ‫האט געפירט רבי דוד'לען קיין לעלוב‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫דער איד ָ‬ ‫זאל‬‫פארוואס ָ‬ ‫זאל ַאריינקומען צו אים‪ָ ַ .‬‬ ‫האט ער דען שוין געבעטן פון מיר‪ַ ,‬אז איך ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫דאך ַא הייליגער מענטש‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫אריינגעפארן קיין‬ ‫ָ‬ ‫וואגן‪ ,‬און איז ַ‬ ‫האט זיך ַארויפגעזעצט אויף זיין ָ‬ ‫נאכגעבן זיין בקשה? 'אומר ועושה'‪ :‬ער ָ‬ ‫איך נישט ָ‬ ‫מאל ווען רבי דוד'ל איז‬ ‫דאס ָ‬ ‫צוגעגאנגען צום בית המדרש פון הרה"ק רבי דוד'ל‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫באלד‬‫לעלוב‪ ,‬וואו ער איז ַ‬ ‫צוגעגאנגען צום עמוד‪ ,‬און ָאנגעהויבן‬ ‫ַ‬ ‫באלד‬ ‫דארטן‪ ,‬איז ער ַ‬ ‫ַארויסגעקומען פון צימער און געזען דעם איד שטיין ָ‬ ‫געזאגט צו דעם איד‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי דוד'ל‬ ‫נאך סליחות‪ָ ,‬‬ ‫זאגן סליחות‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫געוואלט בענטשן און‬ ‫ָ‬ ‫האב איך דיך‬ ‫דאך מיר געטוהן ַא גרויסע טובה‪ָ ,‬‬ ‫האסטו ָ‬ ‫יאר‪ָ ,‬‬ ‫פארלאפענעם ָ‬ ‫‪ -‬אין דעם ַ ָ‬ ‫טאג סליחות‪ ,‬ווייל‬ ‫האב איך דיר געהייסן ַאהערקומען דעם ערשטן ָ‬ ‫אסאך שפע‪ .‬צוליב דעם ָ‬ ‫מש‪ï‬יע זיין אויף דיר ַ ַ‬ ‫יעצט איז ַא גרויסער 'עת רצון' אין הימל‪ .‬ממילא‪ ,‬גיב איך דיר ַא ברכה‪ַ ,‬אז דו און דיינע קינדער און אייניקלעך‬ ‫האבן עשירות און זוכה זיין צו אריכות ימים ושנים‪.‬‬ ‫זאלן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אויסגעפירט זיינע ווערטער‪ ,‬צו מיין זיידן הרה"ק רבי משה מרדכי זצ"ל‪:‬‬ ‫און דער איד ָ‬ ‫באקומען די ברכה פון רבי דוד'ל לעלובער‪ ,‬און איך קען אייך‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫‪ -‬איך בין ַאן אור‪-‬אייניקל פון דעם איד ָ‬ ‫געווארן אויף ַא פולשטענדיגן אופן‪ַ .‬אלע אין אונזער מש‪ï‬חה זענען געווען רייך‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז די ברכה איז מקוים‬ ‫ָ‬ ‫געהאט אריכות ימים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ב"ה‬ ‫דעמאלס ‪ï‬ועל'ן‬‫ָ‬ ‫טאג סליחות‪ַ ,‬אז מ'קען‬ ‫פון די מעשה זעהען מיר ווי חשוב ס'איז אין הימל דער ערשטער ָ‬ ‫הש‪ï‬עות טובות לדורי דורות‪.‬‬ ‫פארשידענע‬ ‫פאר דעם אויבערשטען‪ ,‬און די ספרים שרייבן ַ‬ ‫זאגט מען ‪ï‬סוקים פון לויב ַ‬ ‫יז‪ .‬ביים ָאנהייב פון די סליחות‪ָ ,‬‬ ‫דא '‪ï‬סוקי דזמרה'‪ ,‬איידער מ'קומט בעטן סליחות‪.‬‬ ‫'זאגט ָ‬ ‫וואס מ ָ‬ ‫פאר דעם ָ‬ ‫טעמים ַ‬ ‫שטארק צו דער ַארבעט‪ .‬פון‬ ‫ַ‬ ‫גאס‪ ,‬זיך איילנדיג‬ ‫נאך ַא טעם‪ ,‬על דרך משל‪ַ ,‬א מענטש גייט אויפ'ן ַ‬ ‫זאגן ָ‬ ‫מ'קען ָאבער ָ‬ ‫אומגעווארפן אויף דער ערד איינעם פון‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫האט ער נישט גוט ַאכטונג געגעבן‪ ,‬און ַאזוי לויפנדיג ָ‬ ‫יאגעניש‪ָ ,‬‬ ‫גרויס ָ‬ ‫האט ער אים‬ ‫אומגעווארפן ַא יונג קינד‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫האט‬‫געדאכט ַאז ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך אים‬ ‫די דורכגייער‪ .‬אויפ'ן ערשטן אויגנבליק‪ָ ,‬‬ ‫האט ער ָאבער אין ַאכט גענומען‪ַ ,‬אז‬ ‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫געוואלט גיין ווייטער‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫'אנטשולדיג'‪ ...‬און‬ ‫האלב מויל‪ַ ,‬‬ ‫געזאגט מיט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫צוגעגאנגען צו אים‪ ,‬און אים שיין איבערגעבעטן מיט'ן‬ ‫ַ‬ ‫נאר ַאן עלטערע מענטש‪ .‬איז ער‬ ‫דאס איז נישט געווען ַא יונגל‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס ער טוט אין‬ ‫האט נישט אין ַאכט גענומען ָ‬ ‫פארוואס ער ָ‬‫פארענטפערנדיג מיט '‪ 101‬תירוצים' ַ ָ‬ ‫הארץ‪ ,‬זיך ַ‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער געזען צו זיין גרויס‬ ‫אומגעווארפן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫איילעניש‪ַ .‬אזוי שטייענדיג און איבערבעטנדיג דעם מענטש וועמען ער ָ‬ ‫נאר איינער‬ ‫יאגעניש‪ ,‬איז נישט געווען סתם ַא מענטש‪ָ ,‬‬ ‫'געפאלן' אויף דער ערד צוליב זיין ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז‬ ‫שטוינונג‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫ארויסגעזאגט ַא פון מויל בעטענדיג‬ ‫ָ‬ ‫פון די גדולי זקני וצדיקי הדור‪ .‬יעצט איז ער שוין געווארן ממש פארלוירן‪ ,‬און קוים ַ‬ ‫אומווארפן אין מיין לויפעניש‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן אייך‬ ‫סליחה ומחילה‪ ,‬איך בעט אייך מיט טרערן אין די אויגן‪ ,‬זייט מיר מוחל ַ‬ ‫'האלבן מויל'‪ַ ,‬אזוי‬ ‫וואלט אויך דעם גדול איבערגעבעטן מיט ַא ַ‬ ‫באטראכטן‪ :‬אויב דער מענטש ָ‬ ‫אלזא זיך ַ ַ‬ ‫לאמיר ַ ָ‬‫ָ‬ ‫דאך געווען אסאך ארגער ווייל דאן איז ער‬ ‫ווי פריער ביי דעם יונגל‪ָ ,‬אדער ביי דעם 'סתם' מענטש‪ ,‬וואלט דאס ָ‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫גאנצע ַ‬ ‫גאר לייכט די ַ‬ ‫נאך מוסיף 'חטא על ‪ï‬שע'‪ ,‬ווייזנדיג ַאז ער נעמט ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארזינדיגט‪,‬‬ ‫'האט זיך ַ‬ ‫פאראויס די עצם ידיעה און אנערקענונג קעגן וועמען מ ָ‬ ‫פאדערט זיך אין ָ‬ ‫קומט אויס ַאז עס ָ‬ ‫זאל זיין ווי געהעריג‪ .‬וועגן דעם הייבן מיר ָאן די סליחות מיט'ן אויסלויבן‬ ‫פאר ַא סליחה און מחילה ָ‬ ‫כדי די בקשה ַ‬ ‫דאס בעטן ַא סליחה ומחילה‬ ‫וואס ער טוט מיט אונז‪ ,‬כדי ָ‬ ‫דעם אויבערשטען'ס גרויסקייט‪ ,‬און די פילע חסדים ָ‬ ‫'דארף‬‫וואס ער שרייבט ַאז מ ַ‬ ‫דאס איז די כוונה אין די ווערטער פון רבינו יונה‪ָ ,‬‬ ‫זאל זיין ווי ס'דארף צו זיין‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫באשעפער‪' ,‬אשר בראו יש מאין‪ ,‬וחסד עשה עמו‪ ,‬וידו תנחהו בכל עת‪ ,‬ונוצר נפשו בכל רגע'‪ ,‬ווייל‬ ‫געדענקען דעם ַ‬ ‫נאך דעם קען מען בעטן סליחה און מחילה ווי ס'פאסט‪.‬‬ ‫ערשט ָ‬ ‫זאגן אין‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫געזאגט ַא כוונה אין די ווערטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫יח‪ .‬דער מגיד מישרים הגאון רבי שלום שבדרון זצ"ל‪ָ ,‬‬ ‫די סליחות‪' ,‬דלתיך דפקנו רחום וחנון'‪ ,‬על דרך משל‪ ,‬איינער זיצט ביי זיך אינדערהיים און ָאט הערט ער ווי‬ ‫‪åè‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫יא צו עפענען די טיר ָאדער נישט‪ָ ,‬אבער אויב ער וועט הערן ווי‬ ‫האט ער די ברירה‪ָ ,‬‬ ‫קלא‪ï‬ט אויפ'ן טיר‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫איינער‬ ‫באלד צולויפן צו זען ווער ס'איז דער‬ ‫'קא‪ï‬עט' מיט ַאלע כוחות אויפ'ן טיר‪ ,‬וועט ער ַאוודאי ַ‬ ‫איינער שטייט און ָ‬ ‫ארימאן וועלכער‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז ַאן ָ‬ ‫קא‪ï‬ען אויף מיין טיר‪ .‬ווען ער עפענט די טיר‪ ,‬זעט ער ַאז ָ‬ ‫האט די 'חוצ‪ï‬ה' צו ָ‬‫וואס ָ‬‫ָ‬ ‫שרייט מיט די לעצטע כוחות‪ ,‬אויב דו וועסט מיר נישט געבן ַא שטיקל ברויט‪ ,‬וועל איך אויסגיין ח"ו פון הונגער‬ ‫וואס וואוינט אין דער דירה‪ ,‬וועט שנעל לויפן‬‫דאך נישט קיין ספק‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫אין דער יעצטיגער סעקונדע‪ ...‬איז ָ‬ ‫דאס לעבן‪.‬‬ ‫ראטעווען ָ‬ ‫הארץ‪ ,‬און אים ַ‬ ‫דאס ַ‬‫דערכא‪ï‬ן ָ‬ ‫ַ‬ ‫אים ברענגען ע‪ï‬עס זיך צו‬ ‫דא געקומען‬ ‫דאס איז די כוונה פון די ווערטער‪' ,‬דלתיך דפקנו'‪ ...‬ס'איז ַא מצב פון '‪ï‬יקוח נפש'! מיר זענען נישט ָ‬‫ָ‬ ‫שטארק‪ ,‬און שרייען‪ :‬רבונו של עולם‪ ,‬אויב דו וועסט אונז נישט‬ ‫ַ‬ ‫קלא‪ï‬ן‬ ‫ַ‬ ‫נאר צו‬ ‫'קלא‪ 'ï‬אויפ'ן טיר‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫געבן ַא קליינעם‬ ‫דא ַא חשש‬‫עפענען די טיר‪ ,‬און שנעל קומען אונז צו‪-‬הילף מיט ַא כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה‪ ,‬איז ָ‬ ‫ַאז ח"ו‪ ...‬אויפ'ן ָארט‪ .‬ס'איז ממש '‪ï‬יקוח נפש'!‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫פאר תקיעת שופר אין דער ישיבה פונעם‬ ‫געזאגט אין ַא דרשה ַ‬‫ָ‬ ‫האט‬ ‫טרא‪ ï‬זצ"ל ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער גאון רבי נפתלי‬ ‫דא‪ï‬לטן לשון‪' :‬כדלים‬ ‫זאגן אין די סליחות‪ַ ,‬א ָ‬ ‫פארוואס מיר ָ‬ ‫ראדין‪ַ ,‬א טעם ַ ָ‬ ‫הייליגן בעל 'חפץ חיים' זי"ע אין ַ‬ ‫זאמלט נדבות צווישן די טירן‬ ‫וכרשים דפקנו דלתיך'‪ ,‬און 'דלתיך דפקנו רחום וחנון'‪ ,‬ווייל ווען ַא מענטש ַ‬ ‫פאר אים די טיר אין איין דירה‪ ,‬וועט‬ ‫פון די הייזער‪ַ ,‬א ‪ï‬רוטה צו ַא ‪ï‬רוטה‪ .‬אויב מ'וועט נישט עפענען ַ‬ ‫אנקלא‪ï‬ן צו‬ ‫ַ‬ ‫דארט ָ‬ ‫נאר ער וועט גיין צו דער קומענדיגער טיר‪ ,‬און ָ‬ ‫דארט‪ָ ,‬‬‫אויפהאלטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫לאנג‬ ‫ער זיך נישט ַ‬ ‫האט שוין עטליכע טעג נישט גענומען ע‪ï‬עס אין מויל‬ ‫בעטן ַא נדבה‪ָ .‬אבער אויב ער איז הונגעריג ווייל ער ָ‬ ‫זאפארט ע‪ï‬עס עסן ָאדער טרינקען‪ ,‬וועט ער חלילה‬ ‫ַאריין צו עסן‪ ,‬און ער ש‪ï‬ירט ַאז אויב ער וועט נישט ָ ָ‬ ‫באשעפער‪ ,‬וועט ער זיך נישט ַאוועקדרייען פון דער טיר וואו מ'עפנט אים‬ ‫באלד אומקערן זיין נשמה צום ַ‬ ‫ַ‬ ‫קלא‪ï‬ן אויפ'ן טיר‪ ,‬און ַאפילו 'זעצן' דערויף מיט ַאלע כוחות‪ ,‬ביז מ'וועט אים‬ ‫ַ‬ ‫נאר ער וועט ווייטער‬‫נישט‪ָ ,‬‬ ‫דערהאלטן ביים לעבן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫הארץ און זיך‬ ‫דאס ַ‬‫דערכא‪ï‬ן ָ‬ ‫ַ‬ ‫עפענען די טיר און אים געבן ע‪ï‬עס זיך צו‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫שטארק אויף דער טיר פונעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫קלא‪ï‬ן‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז די כוונה פון די ווערטער‪' ,‬דלתיך דפקנו'‪ .‬מיר‬ ‫ָ‬ ‫קלא‪ï‬ן ביז‬ ‫ַ‬ ‫קלא‪ï‬ן און‬ ‫ַ‬ ‫פארזעצן‪ .‬ממילא‪ ,‬וועלן מיר‬‫ווייל מיר ש‪ï‬ירן ַאז ָאן זיין הילף וועלן מיר נישט קענען ָ‬ ‫פארשרייבן צו ַא כתיבה וחתימה טובה‪.‬‬ ‫פאר אונז עפענען די טויערן‪ ,‬און מ'וועט אונז ַ‬ ‫מ'וועט ַ‬ ‫טאג אין די סליחות‪' ,‬זוחלים ורועדים מיום‬ ‫זאגן דעם ערשטן ָ‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫דאס איז אויך די כוונה פון די ווערטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫שטארק איינבעטן ביי יענעם‪,‬‬‫ַ‬ ‫ווארט 'עתירה'‪ ,‬איז טייטש‪ַ ,‬אז מ'טוט זיך‬ ‫דאס ָ‬ ‫בואך‪ ...‬רצה עתירתם בעמדם בלילות'‪ָ .‬‬ ‫דא‬ ‫זאגט )בראשית כה‪ ,‬א(‪ ,‬אויפ'ן ‪ï‬סוק ויעתר לו ה'‪' ,‬כל לשון עתר לשון הפצרה וריבוי הוא'‪ .‬קומען מיר ָ‬ ‫ווי רש"י ָ‬ ‫שטארק איינבעטן‬ ‫ַ‬ ‫נאר מ'טוט זיך‬‫באגעניגענען מיט סתם בעטן‪ָ ,‬‬ ‫מרמז זיין‪ַ ,‬אז ביי די סליחות טוהען מיר זיך נישט ַ‬ ‫ביי דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫האט דיר געגעבן ַא היתר 'מטריח' צו זיין כביכול דעם אויבערשטען ברוך‬ ‫זאגן‪ ,‬ווער ָ‬ ‫זאל נישט ָ‬ ‫און דער מענטש ָ‬ ‫זאגט שוין דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע )שם עולם‪ ,‬נפוצות ישראל‪ ,‬פ"ז( ַאז ווען דער דער מענטש‬‫הוא‪ ,‬ווייל אויף דעם ָ‬ ‫זאל‬‫דאס ַאלעס ָ‬ ‫טאטן‪ָ ...‬‬ ‫דארף ער רעדן צו אים ווי ַא קליין קינד רעדט צו זיין ַ‬ ‫איז מת‪ï‬לל צו דעם אויבערשטען‪ַ ,‬‬ ‫הארצן‪ ,‬און ַאוודאי ווען דער אויבערשטער וועט הערן זיין תפילה‪ ,‬וועט עס‬ ‫ער בעטן דעם אויבערשטען פון טיפן ַ‬ ‫באשטימען זיין ‪ï‬רנסה‪.‬‬ ‫אסאך חן און ער וועט אים ַ‬‫ָאנגענומען ווערן מיט ַ ַ‬ ‫באקאנט‬ ‫דער 'חפץ חיים' פירט אויס‪' :‬כידוע שחוצ‪ï‬ה כל‪ï‬י שמיא מהניא אפילו בדברים ‪ï‬שוטים' ‪ -‬ווי ס'איז ַ ַ‬ ‫זאכן‪' .‬וכל שכן בדברים‬ ‫זאגן(‪ַ ,‬אז חוצ‪ï‬ה העלפט ַאפילו כל‪ï‬י דעם אויבערשטען כביכול‪ַ ,‬אפילו ביי ‪ï‬שוט'ע ַ‬ ‫)וואס חז"ל ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר דעם‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫האנדלט זיך ביי דברים שבקדושה‪ָ ,‬‬ ‫קדושים כאלו‪ ,‬שהוא לכבוד השם' ‪ -‬און ַאוודאי ווען עס ַ‬ ‫אויבערשטען'ס כבוד‪.‬‬ ‫נאך ַא כוונה ווערט געברענגט אויף די ווערטער 'דלתיך דפקנו'‪ ,‬ווייל ס'איז דער שטייגער פון מענטשן‪ ,‬ווען ַאן‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט יעצט ביי זיך‬ ‫אמאל ענטפערן ַאז ער ָ‬ ‫ארימאן קומט בעטן ַא נדבה אין ביהמ"ד‪ ,‬קען ַא מענטש אים ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ָ‬ ‫קלא‪ï‬ט ָאן אויפ'ן טיר פון ַא אידישע שטוב‪ ,‬וועט מען אים נישט ַאוועקשיקן‬ ‫ַ‬ ‫ארימאן‬ ‫ַ‬ ‫קיין געלט‪ָ ,‬אבער ווען ַאן ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪æè‬‬ ‫‪úåãéî â"éì äúåøë úéøá' ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ äãåäé áø (:æé‬‬ ‫‪øò øàð‬‬‫‪ 'íúñ' úåçéìñ éã ïâàæ‬יט‪¨ ,‬‬ ‫‪¨ èùéð ìàæ‬‬‫‪¨ øò ,èñééä‬‬ ‫‪øòã ñàåå‬‬‫‪¨ ãðåá à© æéà ñò .'í÷éø úåøæåç íéîçø ìù‬‬ ‫כ‬ ‫‪íòã , õøàä‬‬ ‫©‬ ‫‪ïééæ ïåô ïùéðòôéè éã ïåô ïèòá ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ùìù éã æà© ,ïãéà éã èéî èëàîòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ïééæ ìçåî íéà ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò ,ìîéä ïéà ïèàè‬‬ ‫‪© ïâéãîéøàáøòã‬‬ ‫©‬ ‫÷‪÷éøåö èùéð ìàîðéé‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòééâ íéîçø ìù úåãéî äøùò‬‬ ‫‪,á äëéà) èâàæ‬‬ ‫כא‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© , øáò ïöðàâ‬‬‫‪© ï'øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ùìù éã ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ïãéà ïòåå æà© ,èñééä ñàã‬‬ ‫‪¨ .å"ç âéãééì‬‬ ‫‪ïñéâñéåà êéæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò .''ä éðô çëåð êáì íéîë éëôù' (èé‬‬ ‫‪íòã ïåô ïôìàäòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ééæ ïøòåå ,íéîçø ìù úåãéî äøùò‬‬ ‫‪.'áìå úåéìë ïçåá' øòã ,øòôòùàá‬‬‫‪© íòã øàô‬‬ ‫‪© õøàä‬‬‫‪© ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪äðä' (é ,ãì úåîù) èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© ,ïòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ 'úéøá úøåë éëðà‬כב ‪.'åâå‬‬ ‫זאגן די י"ג מידות של רחמים‬ ‫תמכתי יתידותי ‪ -‬די סגולה פון ָ‬ ‫‪à© æðåà øàô‬‬ ‫‪© ïòååòâ øãñî ò÷àè‬‬‫‪© ïáàä‬‬‫‪¨ íéðåîã÷ éã ùìù éã ìàî‬‬‫‪¨ êàñà‬‬ ‫‪© © ïòî èâàæ‬‬‫‪¨ âòè òâéèöòé éã ïéà‬‬ ‫‪éã âòè òâéèöòé éã ïéà ïâàæ‬‬ ‫‪¨ åö ,äìéôú ïåô øãñ‬‬ ‫‪¨ àøîâ éã ïåà ,íéîçø ìù úåãéî äøùò‬‬ ‫‪ä"ø) èâàæ‬‬ ‫האט יעדער‬ ‫קלא‪ï‬ן אויפ'ן טיר ווייל ער ווייסט ַאז ביי זיך אינדערהיים‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דא‬ ‫דאך ָ‬‫מיט ליידיגע הענט‪ ,‬ווייל ער קומט ָ‬ ‫כאטש ַא 'שוה ‪ï‬רוטה'‪ ,‬און ַאפילו מער‪.‬‬ ‫בעה"ב ָ‬ ‫אנקלא‪ï‬ן אויף דיין טיר כביכול‪ַ ,‬אזוי ווי דער‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז די כוונה פון די ווערטער 'דלתיך דפקנו'‪ .‬מיר קומען ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיכער ע‪ï‬עס אים צו געבן‪ ,‬און אויף‬ ‫דארט ָ‬ ‫וואס קומט צום עושר אין הויז ווייל ער ווייסט ַאז ָ‬ ‫ארימאן ָ‬‫ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאלסט אונז ַאוועקשיקן מיט‬ ‫דעם טוהען מיר אויספירן‪' ,‬נא אל תשיבנו ריקם מלפניך'‪ .‬ס'איז נישט מעגליך ַאז דו ָ‬ ‫דאך אין דיינע‬‫וואס אונז צו געבן‪ַ ...‬אלעס איז ָ‬ ‫יא ָ‬‫האסט ָ‬ ‫דאך אויף זיכער ַאז דו ָ‬ ‫ליידיגע הענט ח"ו‪ ,‬ווייל מיר ווייסן ָ‬ ‫באשעפער‪ ,‬גיב אונז ַא שנה טובה ומתוקה‪ ,‬שנת גאולה וישועה‪ ,‬שמחה לארצך וששון לעירך‪ ,‬וצמיחת קרן‬ ‫הענט‪ַ ,‬‬ ‫לדוד עבדך‪.‬‬ ‫אמאל איבערבעטן ַא צווייטן‪ ,‬רעדט ער צו אים מיט הכנעה‪ ,‬ער בעט אים‪' ,‬זיי מיר מוחל'‪.‬‬ ‫יט‪ .‬ווען ַא מענטש וויל ַ ָ‬ ‫זאל זיך 'רוקן'‬‫גאס א‪.‬ד‪.‬ג‪ ,.‬און ער וויל אים מעורר זיין ער ָ‬ ‫ָאבער אויב יענער שטייט אים אין וועג אויף דער ַ‬ ‫לאזט מיך ַאדורכגיין'‪...‬‬ ‫'אנטשולדיגט מיר‪ ,‬שטייט מיר נישט אין וועג‪ ,‬און ָ‬ ‫זאגט ער אים‪ַ ,‬‬ ‫דארט‪ָ ,‬‬ ‫פון ָ‬ ‫וואס‬ ‫דא אידן ָ‬ ‫זאגן סליחות‪ .‬ס'זענען ָ‬ ‫וואס ָ‬‫סארטן מענטשן ָ‬ ‫דא צוויי ָ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט די סליחות‪ .‬עס זענען ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל זיי מוחל זיין ַאלע זייערע עבירות און זיי שענקען ַא שנה‬ ‫באשעפער‪ ,‬און בעטן זיך ביי אים ער ָ‬ ‫קומען צום ַ‬ ‫טובה ומתוקה‪ ,‬מיט ַאלע גוטע הש‪ï‬עות‪ ,‬און זייער הוי‪ï‬ט כוונה איז זיך צו רייניגן פון יעדע עבירה‪ָ ,‬אבער עס זענען‬ ‫'אדורכגיין' די ימים‬ ‫לאמיך שוין ַ‬‫זאגן‪' ,‬שטיי מיר נישט אין וועג'‪ָ ...‬‬ ‫וואס וויל ָ‬ ‫וואס קומט ווי איינער ָ‬ ‫דא ַא מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫'נאך' די הייליגע זמנים‪...‬‬ ‫האלטן ָ‬ ‫נוראים‪ ,‬איך וויל שוין ַ‬ ‫געזאגט )'אמרי פנחס' השלם‪ ,‬סליחות‪ ,‬אות תנג(‪ַ ,‬אז דער ‪ï‬זמון 'במוצאי מנוחה'‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫קאריצער זי"ע ָ‬ ‫כ‪ .‬הרה"ק רבי ‪ï‬נחס'ל ָ‬ ‫נאר די‬‫פאר זיך‪ָ ,‬‬‫טאג סליחות‪ ,‬איז געבויט אויף די אותיות פון אל"ף‪-‬בי"ת‪ .‬יעדער אות איז ַא חרוז ַ‬ ‫פון ערשטן ָ‬ ‫געווארן איינער נעבן דעם ַאנדערן‪' .‬נא סגבם'‪ ,‬כדי דער נ' און דער ס'‬ ‫ָ‬ ‫אותיות נ' און ס' זענען ַאוועקגעשטעלט‬ ‫האבן מיר נישט קיין מעשים טובים צו קומען מיט‬ ‫זאל ווערן דערפון ַא 'נס'‪ ...‬ווייל באמת ָ‬ ‫צוזאמען‪ ,‬עס ָ‬‫ַ‬ ‫זאלן זיין‬‫ָ‬ ‫זאגן‬ ‫פאר צו ָ‬‫באשעפער‪ַ ,‬אזוי ווי מיר זעצן ָ‬ ‫נאר מיר קוקן ַארויס אויף די ניסים פון ַ‬ ‫זיי צום גרויסן קעניג ברוך הוא‪ָ ,‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬דער‬ ‫אין דעם זעלבן ‪ï‬זמון 'תראם נסיך עושה גדולות'‪ .‬און אויף דעם טוען מיר מת‪ï‬לל זיין צו דעם ַ‬ ‫'מלך שומע תפילה'‪.‬‬ ‫כא‪ .‬הרה"ח רבי יוסף שטערביצער ז"ל‪ ,‬וועלכער איז געווען דער בעל תפילה ביי הרה"ק מהר"א מבעלזא זי"ע‪ ,‬איז‬ ‫געווארן צום הייליגן בעלזער רב זי"ע‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫טאג סליחות‪ַ ,‬אריינגערופן‬‫זאגן די סליחות אין ערשטן ָ‬ ‫פאר'ן ָ‬‫אמאל ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫דאווענען הויך אויפ'ן‬ ‫זאך‪ ,‬צו ַ‬‫האבן איין ַ‬‫זאלסטו אין זינען ָ‬ ‫געזאגט‪' :‬ווען דו גייסט צו צום עמוד‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬‫דער רב ָ‬ ‫זארגן‬ ‫דארפסט זיך נישט ָ‬ ‫זאלן הערן און נתעורר ווערן‪ .‬דו ַ‬ ‫קול‪ ,‬און מיט ַא התעוררות‪' ,‬הויך‪ ,‬הויך‪ ,‬הויך'‪ ...‬כדי ַאלע ָ‬ ‫זאל דיך‬‫וואס ָ‬ ‫אויב דו וועסט ווערן הייזעריג‪ ,‬ווייל ַאפילו אויב דו וועסט ווערן הייזעריג קען מען טרעפן ַא צווייטן ָ‬ ‫הארצן און נתעורר ווערן צו תשובה שלימה‪.‬‬ ‫זאגן די סליחות איז גוט ַאריינצונעמען אין ַ‬ ‫פארטרעטן‪ ,‬ווייל דער עיקר ביים ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגט דער ‪ï‬סוק ווייטער‪' ,‬נגד כל עמך אעשה נפלאות אשר לא נבראו בכל הארץ ובכל הגוים'‪ .‬טייטשט‬ ‫דארט ָ‬ ‫כב‪ָ .‬‬ ‫דא ַא מורא'דיגע‬ ‫דאזיגע מידות‪ .‬זעען מיר ָ‬ ‫דער 'ספורנו' ז"ל‪' ,‬אעשה נפלאות' ‪ -‬ווען זיי וועלן מת‪ï‬לל זיין דורך די ָ‬ ‫‪æé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪èëàðééá‬‬ ‫©‬ ‫‪øåtéë íåé ïਠïòî èáééä íòè íòã áéìåö ïåà‬‬ ‫‪¨ ïèùøò ïåô) ìàî‬‬ ‫‪âàè‬‬ ‫‪¨ øòâéìãðòö ,íéîçø ìù úåãéî â"é‬‬ ‫‪ãìàá‬‬‫‪© ,'íéîçø àñë ìò áùåé êìî ì¯à' ïâàæ‬‬ ‫‪¨ èéî‬‬ ‫‪,ìëù èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ øòã ïåà ,(äìéòð úìéôú êàð‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ æéá ,úåçéìñ‬‬ ‫‪,'íéîçø åìåë' æéà øåtéë íåé ìééåå ,ìàî‬‬ ‫‪¨ ïèùøò íééá‬‬ ‫‪ïéæðéà íééá ïøòåå øøåòúð ïåà ïééæ ïðåáúî êéæ óøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪äøùò ùìù éã øøåòî ïòðòæ ïãéà éã øòãééà êàð‬‬ ‫‪¨ êéåà‬‬ ‫‪èòåå ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà ,øòèøòåå éã ïåô ùèééè éã ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ãìàá‬‬ ‫‪© ïòî ïò÷ íòã ïâòåå ïåà ,íéîçø ìù úåãî‬‬ ‫‪ïòåå ïåà ,øàé‬‬ ‫‪¨ íòééð íåö úåëøá ïåà úåáåè ï'ìòåt øò‬‬ ‫'‪ 'íéîçø àñë ìò áùåé‬כג‪.‬‬ ‫‪èöéæ ,íéîçø ìù úåãéî â"é éã ïòðàîøòã ïòåè øéî‬‬ ‫‪,íéîçø ìù àñë éã óéåà ìåëéáë øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫‪.úåøéáò òøòééæ òìà© ïãéà éã øàô‬‬ ‫‪© ìçåî æéà øò ïåà‬‬ ‫יכולה היא שתרחם ‪ -‬דער שבת איז בכח מעורר צו זיין מדת‬ ‫הרחמים אויפ'ן מענטש‬ ‫‪òìà© ééá ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © íòè à© íéøôñ éã ïâàæ‬‬ ‫‪¨ íòã èéåì‬‬ ‫‪ïòîàð‬‬ ‫‪¨ ïéà èâàæòâëàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ ò"éæ àéðúä ìòá ÷"äøä‬‬ ‫‪øòãééà ,'íéôà êøà ì¯à' øòéøô ïòî èâàæ‬‬ ‫‪¨ úåçéìñ‬‬ ‫‪ùèéøæòî ïåô ãéâî øòñéåøâ øòã ,ï'éáø ïééæ ïåô‬‬ ‫‪,íéîçø ìù úåãéî â"é éã ìàî‬‬ ‫‪¨ ïèùøò íåö èðàîøòã'î‬‬ ‫‪íòã ïåô ïòîàð ïéà èâàæòâëàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ò"éæ‬‬ ‫‪ì¯à' øòéøô ïòî èâàæ‬‬ ‫‪¨ øòèééåå ïåà ìàî‬‬ ‫‪¨ ïèééååö ïåô ïåà‬‬ ‫‪èùèðòá úáù ïâéèðééä æà© ,ò"éæ ùåã÷ä áåè íù ìòá‬‬ ‫‪èâàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòåå ,ìééåå æéà ñàã ,'íéîçø àñë ìò áùåé êìî‬‬ ‫‪øàô‬‬ ‫‪© úáù øòã æéà ñò ùèàë‬‬ ‫‪¨ ,ùãåç ùàø èùéð ïòî‬‬ ‫‪øòã èùéð êàð‬‬ ‫‪¨ èöéæ ,úåãéî â"é éã ìàî‬‬ ‫‪¨ ïèùøò íåö‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã èåè úáù íòã ïéà ìééåå ,éøùú ùãåç‬‬ ‫‪ï'ëàð‬‬ ‫‪¨ øàð‬‬‫‪¨ ,íéîçø ìù àñë éã óéåà øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ï'èéî ïåà ,ùãåç íòã ïùèðòá ïééìà© ,åîöòáå åãåáëá‬‬ ‫‪úãî èøòåå ,úåãéî äøùò ùìù éã ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ìàî‬‬ ‫‪¨ ïèùøò‬‬ ‫‪,ïòèùøòáéåà íòã ïåô 'ïùèðòá ùãåç ùàø' íòã ïåô çë‬‬ ‫‪êàðøòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòî ïò÷ ,àìéîî ,íéîçø åö èééøãòâøòáéà ïéãä‬‬ ‫‪.øàé‬‬ ‫‪¨ íòðåô íéùãç òøòãðà© òìà© ïùèðòá øéî ïòäåè‬‬ ‫‪.'íéîçø àñë ìò áùåé' ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ïéåù‬‬ ‫דאך שוין געווען‬ ‫געמאכט דעם בונד וועגן די שלש עשרה מידות של רחמים‪ ,‬איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫זאך‪ ,‬ווען דער אויבערשטער ָ‬‫ַ‬ ‫פאר די אידן ביי יציאת מצרים און ביי דעם מעמד‬‫באוויזן ַ‬ ‫האט ַ‬‫וואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫נאך ַאלע ניסים ונפלאות ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאך גרעסערע וואונדער ווי די‬ ‫זאגן די י"ג מידות של רחמים‪ï ,‬ועל'ן ָ‬ ‫הר סיני‪ ,‬און פונדעסטוועגן‪ ,‬קען מען דורכ'ן ָ‬ ‫דארט בפירוש‪' ,‬אשר לא נבראו בכל הארץ ובכל‬ ‫זאגט ָ‬‫ניסים פון יציאת מצרים און קבלת התורה‪ ,‬ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫זאגן די שלש עשרה מידות של רחמים‪ ,‬קען מען ‪ï‬ועל'ן ישועות‪,‬‬ ‫פארשטיין‪ַ ,‬אז מיט'ן ָ‬ ‫הגוים'‪ .‬ממילא‪ ,‬קען מען ַ‬ ‫נאך מער וואונדערליך ווי קריעת ים סוף!‬ ‫ָ‬ ‫זאגן די שלש עשרה מידות של רחמים ָאן כוונה‪.‬‬ ‫כג‪ .‬דער 'שערי תשובה' שרייבט )סי' תקפ"א‪ ,‬סק"א( ַאז מ ָ‬ ‫'טאר נישט ָ‬ ‫פארשטייט די שלש עשרה‬ ‫וואס ַ‬ ‫'דארף וויסן‪ַ ,‬אז דער מענטש ָ‬ ‫דער רבינו בחיי ז"ל שרייבט )שמות לד‪ ,‬ו( ַאז מ ַ‬ ‫זאגט עס מיט כוונה‪ ,‬טוט זיין תפילה נישט‬‫מידות של רחמים און ער ווייסט זייער טייטש און עיקר‪ ,‬און ער איז ָ‬ ‫האלטן עס צוריק‪.‬‬ ‫וואס ַ‬‫האט חלילה געטוהן עבירות ָ‬ ‫נאר אויב ער ָ‬ ‫צוריקקומען ליידיג‪ָ ,‬‬ ‫זאל מכ‪ï‬ר זיין אויף‬‫וואס ָ‬ ‫האבן נישט ַא כהן גדול ָ‬‫היינטיגע צייטן‪ ,‬ווען מיר זענען ליידער אין גלות און מיר ָ‬ ‫האבן אויך נישט ַא מזבח מקריב צו זיין אויף אים אונזערע קרבנות‪ ,‬און נישט ַא בית‬ ‫אונזערע עבירות‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫וואס איז אונז געבליבן‪ ,‬איז אונזער תפילות און די שלש‬ ‫דאס איינציגסטע זאך ָ‬ ‫דארט‪ ,‬איז ָ‬‫המקדש מת‪ï‬לל צו זיין ָ‬ ‫דאס בעטן רחמים‬ ‫עשרה מידות של רחמים‪ ,‬און פון די שלש עשרה מידות‪ ,‬לערנען מיר דעם סדר פון תפילה און ָ‬ ‫פון דעם אדון הכל יתעלה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫מונקאטש‪ ,‬ברענגט אין זיין ספר 'דרכי תשובה' )סי' קעט‪ ,‬סקי"ח( ַאז זיין‬ ‫ַ‬ ‫הרה"ק בעל 'דרכי תשובה' זי"ע פון‬ ‫מאכן אין חודש אלול‪ ,‬דער חודש הרחמים והסליחות‪,‬‬ ‫זיידע‪ ,‬הרה"ק בעל 'בני יששכר' זי"ע פלעגט חתונה ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫צוריקהאלטן דערפון‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫כאטש ַאנדערע חדשים פלעגט ער זיך‬‫ַאפילו סוף חודש‪ָ ,‬‬ ‫דעמאלס‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט בכלל נישט קיין שליטה‬ ‫חודש אלול איז 'כולו התעוררות רחמים ורצון'‪ ,‬און מדת הדין ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪çé‬‬ ‫‪ïäåèòâ èøòåå ñòìà© ,ùèðòî ïâéã'úåéèøt à© øàô‬‬ ‫̈‪© øòãà‬‬ ‫)‪óñåé ìäà' íéìäú ïåô óåñ íééá ,'íéáúëî õáå÷' ïéà èâðòøáòâ‬‬ ‫‪èîå÷ .úáù ïâéãøòéøô íòã ïéà êùîð èøòåå ñò ïåà‬‬ ‫‪(193 'ò ,'÷çöé‬‬ ‫‪,äðùä ùàø ,àøåðäå ìåãâä íåé íòã ïéà êéåà æà© ,ñéåà‬‬ ‫‪æà ,(ä"ðøú íéáöð) 'úîà úôù' ÷"äôñ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪øò ïåà ,ïãéà òìà ï'ètùî èåè øòèùøòáéåà øòã ïòåå‬‬ ‫‪úáù ïèöòì íòã ïéà ï÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪êéæ óøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòî‬‬ ‫‪ïäåèòâ èøòåå ñòìà© äñðøt ïåà ïáòì ééæ øàô‬‬ ‫‪© èîéèùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪(.çé÷ úáù) èâàæ‬‬ ‫‪¨ àøîâ éã éã ìééåå ,øàé‬‬ ‫‪¨ ïåô óåñ íééá‬‬ ‫‪úáù íòã ïéà ,äðùä ùàø øàô‬‬ ‫‪© øòéøô úáù íòã ïéà‬‬ ‫‪ïèìàåå‬‬ ‫‪¨ ,âéèëéø úáù ïééà ïèéäòâ ïèìàåå‬‬ ‫©‪¨ ïãéà áéåà æà‬‬ ‫‪ïéà èðò'÷ñt'òâ èøòåå íòã áéìåö ïåà .äëøáä øå÷î‬‬ ‫‪àøîâ éã èâàæ‬‬ ‫‪¨ êéåà ïåà ,ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èæééìòâñéåà ãìàá‬‬ ‫‪© ééæ‬‬ ‫‪éã âéáééà èðòééì'î æà© ,(ã"ñ ,çëú 'éñ ç"åà) êåøò ïçìåù‬‬ ‫)‪çëá æéà úáù øòã .'íçøúù àéä äìåëé' (.áé úáù‬‬ ‫‪æéà ñò ìééåå ,äðùä ùàø øàô‬‬ ‫‪© 'íéáöð íúà' ïåô äùøt‬‬ ‫‪.ùèðòî ï'ôéåà íéîçøä úãî ïééæ åö øøåòî‬‬ ‫‪ùåã÷ä øäåæ ïéà èééèù ñò éåå ,äðùä ùàø óéåà æîøî‬‬ ‫‪.äðùä ùàø èðééî 'íåéä' èøàåå‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬ ‫)‪¨ æà© (.àìø óã ,ñçt‬‬ ‫‪øòã æà© ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ ò"éæ 'í"éøä éùåãéç' ìòá ÷"äøä‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪íòã ïéà èöéø÷òâñéåà ïåà æîåøî æéà äðùä ùàø‬‬ ‫‪êéæ ïéà ììåë æéà øàé‬‬‫‪¨ íòðåô úáù øòèöòì‬‬ ‫‪,úáù íòã ïਠïéåù êéæ èâðàô‬‬ ‫‪© ñòìà .úáù ïâéãøòéøô‬‬ ‫‪ïéà èàä‬‬‫‪¨ ñò ïåà ,øàé‬‬ ‫‪¨ íòðòâðàâøàô‬‬ ‫©‪© © ïåô íéúáù òìà‬‬ ‫‪ïöåðåöñéåà ïäòæ óøàã‬‬ ‫‪© ,ìëù èàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬‫‪¨ ùèðòî øòã ïåà‬‬ ‫‪.øàé‬‬ ‫‪¨ íòðåô íéúáù éã ïåô úåçåë òìà© êéæ‬‬ ‫כד‬ ‫‪. ïééæ åö óøàã'ñ éåå úáù íòðòáéåäòâ íòã‬‬ ‫©‪æà© ,('ãåò' ä"ã :èë÷) 'ïøäà úéá' øòã êéåà èáééøù éåæà‬‬ ‫‪÷"äøä æà© ,(áîú úåà ,'ñçðt éøîà') èâðòøáòâ èøòåå êéåà ,áåè íåé íåö äðëä éã æéà ,áåè íåé øàô‬‬ ‫‪© úáù‬‬ ‫‪ééá æà© ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬‫÷‪¨ ò"éæ øòöéøà‬‬ ‫‪¨ ì'ñçðt éáø‬‬ ‫‪úáù íòðåô ìééåå ,'ùãå÷ éàø÷îì äìéçú' ,ïâàæ‬‬ ‫‪¨ øéî éåå‬‬ ‫‪ï'èéî ïøéô êéæ ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪éåæà© éåå øæâð èøòåå úåãåòñ ùìù‬‬ ‫‪.ì"ëò ,áåè íåé íòðåô äùåã÷ éã òtùð èøòåå‬‬ ‫כה‬ ‫‪. êàåå‬‬ ‫‪¨ òâéãðòîå÷ òöðàâ‬‬ ‫‪© éã ïåô êùîá ùèðòî‬‬ ‫‪:('íéáöð íúà' ä"ã ,íéáöð) èáééøù 'íééç íéî øàá' øòã‬‬ ‫‪,åðéëìî åðéáà ,ììtúî ïòðòæ øéî ïåà ïòôàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪øéî ïøòåå ñàåå‬‬ ‫©‪¨ ,íéãñç ïåà úåáåè ïåà úåëøá òìà‬‬ ‫‪ êìîò ìò äñåç êìòt óåâäå êì äîùðä‬כו‪êéåà ,‬‬ ‫‪,úåéììëá èìòåå øòã øàô‬‬ ‫‪© ,êàåå‬‬ ‫‪¨ éã ïåô êùî ïéà ïäåèòâ‬‬ ‫זאגט )פ' נצבים‪ ,‬ד"ה 'הכל'(‪' ,‬הכל הולך אחר החתום'‪ַ ,‬אז‬ ‫סלאנימער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'בית אברהם' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫כד‪ .‬דער‬ ‫חודש אלול איז אין דער בחינה פון 'ערב שבת'‪ ,‬און חודש תשרי איז אין דער בחינה פון 'שבת'‪ ,‬ווי אונזערע‬ ‫טאג צו די‬ ‫ארא‪ ï‬פון דעם הייליגן שבת'דיגן ָ‬ ‫וואס קומט ַ ָ‬ ‫גאנצע הש‪ï‬עה ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז די ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫הייליגע רבי'ס זי"ע ָ‬ ‫וואס ַא איד טוט מוסיף זיין מחול על הקודש‪ ,‬ווייל די קדושה‬ ‫וואכעדיגע טעג‪ ,‬איז פון 'תוספת שבת'‪ ,‬דורך דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס מ'איז מוסיף צו‬‫יאר‪ ,‬פון דעם ָ‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫גאר גרויס‪ ,‬און ַאזוי איז די הש‪ï‬עה און ברכה אויפ'ן ַ‬ ‫פון שבת ַאליין איז ָ‬ ‫טוהן תשובה און מעשים טובים פון אלול אויף תשרי‪.‬‬ ‫נאמען פון פריערדיגע צדיקים‪,‬‬ ‫געזאגט הרה"ק בעל 'ישמח ישראל' זי"ע פון אלכסנדר )נו"י סוף אות א(‪ ,‬אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫ַאזוי ָ‬ ‫גאנצער שטעקן‪,‬‬ ‫נאר ביים עק‪ ,‬הייבט זיך אויף דער ַ‬ ‫ַאז ‪ï‬ונקט ַאזוי ווי ַא שטעקן‪ ,‬ווען מ'הייבט עס אויף ַאפילו ָ‬ ‫וואס דער מענטש הייבט זיך אויף אין דעם שבת און‬ ‫יאר‪ ,‬דורך דעם ָ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט'ן שבת ביים סוף פונעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪ ,‬עס איבערצודרייען לטובה ולברכה‪.‬‬ ‫גאנצע ָ‬‫דאס ַ‬ ‫באשעפער‪ ,‬הייבט ער דערמיט אויף ָ‬ ‫ער דערנענטערט זיך צו דעם ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז צוליב דעם ווערט שלש סעודות ָאנגערופן 'סעודתא‬ ‫ָ‬ ‫האט אויך‬ ‫כה‪ .‬הרה"ק רבי פנחס'ל ָ‬ ‫קאריצער זי"ע ָ‬ ‫האט צוגעגעבן‪,‬‬‫האלטן קליין‪ ,‬און הרה"ק רבי שמעריל )ווארכיווקער( ז"ל ָ‬ ‫דארף זיך ַ‬ ‫דזעיר אנפין'‪ ,‬ווייל דער מענטש ַ‬ ‫זאך ווענדעט זיך אינעם ַאנדערן‪ .‬אין דער צייט פון שלש סעודות‪ ,‬קען מען בעטן אויף שפלות‪ ,‬און וועגן‬ ‫ַאז איין ַ‬ ‫'זאל‬ ‫פאר ראש השנה‪ ,‬מת‪ï‬לל זיין צו דעם אויבערשטען‪ַ ,‬אז מ ָ‬ ‫דארף מען ביי שלש סעודות אין דעם שבת ַ‬ ‫דעם ַ‬ ‫וואס‬‫דאך )ר"ה כו‪ַ (:‬אז אין ראש השנה‪ָ ,‬‬‫זאגט ָ‬‫האבן הכנעה און שפלות אין ראש השנה‪] .‬ווייל די גמרא ָ‬ ‫זוכה זיין צו ָ‬ ‫פאר איהם[‪.‬‬ ‫מער דער מענטש בייגט זיך אין זיין מחשבה‪ ,‬איז עס בעסער ַ‬ ‫זאגט‬ ‫זאגן ביים ָאנהייב פון די סליחות‪' ,‬הנשמה לך והגוף ‪ï‬עלך‪ ,‬חוסה על עמלך'‪ָ .‬‬ ‫כו‪ .‬אויף די ווערטער ָ‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫וואס זיין‬ ‫דער דובנער מגיד זצ"ל )'משלי יעקב'‪ ,‬פ' וילך‪ ,‬אות תלב( ַא כוונה אין די ווערטער‪ ,‬מיט ַא משל‪ ,‬איינער ָ‬ ‫האט רחמנות‬ ‫איבערגעלאזט ַא קליין קינד ַאלס יתום‪ .‬דער ברודער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ברודער איז ליידער ַאוועק יונג ל"ע‪ ,‬און ָ‬ ‫‪èé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬נצבים‪-‬וילך ‪ -‬סליחות‬ ‫‪ äëøáìå äáåèì ïééæ ìàæ‬כז‪¨ ïãéà òìà© ïåà ,'äéúåëøáå äðù ïéåù ïåà ,‬‬ ‫‪à© åö ïééæ äëåæ ïìàæ‬‬ ‫‪¨ 'äðù úéøçà' øòã‬‬ ‫‪.ïîà ,äáåè äîéúçå äáéúë‬‬ ‫‪ìçú äéúåìì÷å äðù äìëú' ïøòåå íéå÷î ìàæ‬‬ ‫‪¨ ,èöòé ïåô‬‬ ‫האט אים אויפגעצויגן ווי ַאן אייגן‬ ‫וואס איז איבערגעבליבן פונעם ברודער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫געהאט אויפ'ן קליינעם קינד ָ‬ ‫ַ‬ ‫ליבשאפט צו אים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ַאריינגעלייגט אין אים גרויסע כוחות‪ ,‬צוליב זיין גרויסע‬ ‫קינד‪ .‬ער ָ‬ ‫האט דער פעטער‬ ‫געשטאנען אין שידוכים‪ ,‬און אין דער זעלבער צייט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫אויפגעוואקסן און איז שוין‬ ‫ַ‬ ‫דאס קינד איז‬ ‫ָ‬ ‫פאר דער‬ ‫אנגעטראגן דעם בחור ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫טאכטער אין שידוכים‪ ,‬און די שדכנים ָ‬ ‫געהאט ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט אים אויפגעצויגן( אויך‬ ‫)וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגנדיג‪' ,‬טוב תתי אותה לך‪,‬‬ ‫האט מסכים געווען‪ָ ,‬‬ ‫האט אים ערצויגן‪ .‬דער פעטער ָ‬ ‫טאכטער פון זיין פעטער וועלכער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך ַארויסגעשטעלט ַאז ס'איז נישט ַא‬ ‫נאך דער חתונה‪ָ ,‬אבער‪ָ ,‬‬ ‫מתתי אותה לאיש אחר'‪ַ .‬א קורצע צייט ָ‬ ‫'דארף‪ .‬ווען ס'איז שוין געקומען צו‬ ‫מאן פירט זיך נישט אויף צו איר ווי מ ַ‬ ‫'זאגט‪ ,‬און דער ַ‬ ‫'געלונגענער שידוך'‪ ,‬ווי מ ָ‬ ‫זאכן און איז צוריקגעקומען ַאהיים צו אירע עלטערן‪.‬‬ ‫האט זי גענומען אירע ַ‬ ‫ַא מצב פון 'באו מים עד נפש'‪ָ ,‬‬ ‫אנגעקלא‪ï‬ט אויפ'ן טיר‪ָ ,‬אבער‬ ‫ַ‬ ‫האט אים אויפגעצויגן‪ ,‬און ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געגאנגען ַאהיים צום פעטער ָ‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן‬ ‫ַ‬ ‫איז דער‬ ‫'אין קול ואין עונה'‪ ...‬דער פעטער‪ ,‬זיין יעצטיגער 'שווער'‪ ,‬איז נישט אינטערעסירט אים ָאנצוקוקן‪ ,‬צוליב זיין ווייטאג‬ ‫געקלא‪ï‬ט אויפ'ן טיר‪ ,‬און ַאריינגעשריגן‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער ווייטער‬‫טאכטער‪ .‬ער ָ‬ ‫און אויפברויז איבער זיין אויפפירונג צו זיין ָ‬ ‫טאקע אין כעס אויף מיר מיט רעכט‪ ,‬ווייל‬ ‫פארמאכטער טיר‪ :‬טייערע ליבער פעטער‪ ,‬דו ביסט ַ‬ ‫פונדרויסן פון דער ַ ַ‬ ‫דאך אויך מיין פעטער‪...‬‬ ‫פארגעס נישט‪ַ ,‬אז אויסער דעם‪ ,‬ביזטו ָ‬ ‫טאכטער‪ָ ,‬אבער איך בעט דיך‪ַ ,‬‬ ‫דאך דיין ָ‬ ‫זי איז ָ‬ ‫געמאכט זינדיגן‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬ ‫האט ַ‬ ‫באשעפער און מיר בעטן רחמים ותחנונים‪ .‬דער 'גוף' ָ‬ ‫דאס זעלבע קומען מיר צום ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‪ַ ,‬אז 'הנשמה לך'‪,‬‬ ‫וואס איז ַא 'חלק אלוקי ממעל'‪ .‬מיר בעטן ָאבער דעם אויבערשטען‪ ,‬ריכטיג ַ‬ ‫די נשמה ָ‬ ‫דאך 'הגוף ‪ï‬עלך'‪ ,‬און ממילא‪' ,‬חוסה על עמלך'‪.‬‬ ‫ָאבער סוף כל סוף‪ ,‬איז ָ‬ ‫זאל זיין‬ ‫אמשינאוו זי"ע ווינטשן‪ַ ,‬א גוטן 'אחרית שנה'‪ַ ,‬אז אויך דער 'אחרית שנה' ָ‬ ‫ָ‬ ‫כז‪ַ .‬אזוי פלעגן די צדיקים פון ַ‬ ‫גוט‪...‬‬ ‫'הכל הולך אחר החתום'‬ ‫הגה"צ רבי גד'ל אייזנער זצ"ל‪ ,‬משגיח פון דער ישיבה 'חידושי הרי"ם' אין תל אביב‪,‬‬ ‫פארמאגט ַא גרויסע‬ ‫האבן ַ ָ‬ ‫וואס ָ‬‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז ס'זענען געווען צוויי שותפים ָ‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעבראכן ַא שריפה ל"ע‬ ‫ָ‬ ‫דארט‬ ‫האט ָ‬ ‫טאג ָ‬ ‫ּפראדוצירן קליידער‪ .‬אין ַא ָ‬ ‫פאבריק צו ָ‬ ‫ַ‬ ‫גארנישט‬ ‫מאשינען מיט די קליידער אין ַאש‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫פארוואנדלט ַאלע ַ‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫און ָ‬ ‫נאר עטליכע ָאּפגעברענטע קליידער‪' ,‬למחצה‪ ,‬לשליש ולרביע'‪ .‬איינער‬ ‫איבערגעבליבן‪ָ ,‬‬ ‫אהיימגעגאנגען בעירום‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך מייאש געווען פון ַאלעם‪ ,‬און איז ַ‬ ‫פון די שותפים ָ‬ ‫אריינגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫געשטארקט און איז ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך‬ ‫ובחוסר כל‪ .‬דער צווייטער שותף‪ָ ,‬אבער‪ָ ,‬‬ ‫האט געקענט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ארויסגעראטעוועט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארט ַ‬‫אין די הויפענס ַאש‪ ,‬און פון ָ‬ ‫אּפגעראטעוועטע קליידער‪ ,‬און זיי צעשניטן אויף‬ ‫ַ‬ ‫האט גענומען די ָ‬‫ראטעווען‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר געציילטע ּפרוטות‪,‬‬‫פארקויפט ַ‬‫שטיקלעך און עס ָאּפגערייניגט פונעם ַאש‪ ,‬און עס ַ‬ ‫כאטש עּפעס צום לעבן‪ ,‬אין דער צייט ווען דער צווייטער‬ ‫געהאט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫און ַאזוי ָ‬ ‫שותף איז נעבעך געבליבן ווייטער אין זיין הונגער‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬דער חילוק צווישן די צוויי שותפים איז‪ַ ,‬אז דער צווייטער‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי גד'ל‬ ‫ָ‬ ‫פארדינען‪ַ ,‬אפילו ַא קליינע סומע‪,‬‬ ‫וואס מער ער קען ַ‬ ‫האט ליב געלט‪ ,‬און ממילא‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬ ‫האט נישט ליב סתם געלט‪ָ ,‬‬ ‫פארדינען‪ָ ,‬אבער דער ערשטער ָ‬ ‫באמיט ער זיך צו ַ‬‫ַ‬ ‫האט געזען ַאז ער‬ ‫האלט ַאז ער 'מוז' זיין רייך‪ ,‬און ממילא‪ ,‬ווען ער ָ‬‫רייכטום‪ .‬ער ַ‬ ‫גארנישט‪.‬‬ ‫פארלוירן זיין רייכטום‪ ,‬וויל ער שוין ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫פאלט ַ ָ‬ ‫סארט מענטשן‪ .‬איינער ַ‬ ‫דא צוויי ָ‬ ‫האט אויסגעפירט‪ ,‬ס'זענען ָ‬ ‫און רבי גד'ל ָ‬ ‫זאגט‪,‬‬ ‫אינגאנצן מייאש און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאריין אין דער נעץ פונעם יצר הרע‪ ,‬איז ער זיך שוין‬ ‫האט נישט מיט‬ ‫האב נישט קיין שייכות מיט תורה און עבודת השי"ת‪ .‬עס ָ‬ ‫שוין‪ ,‬איך ָ‬ ‫פאר זיין‬‫מאכן ַא נחת רוח ַ‬ ‫האט נישט ליב צו ַ‬ ‫דאזיגער מענטש ָ‬ ‫מיר‪ ...‬ווייל דער ָ‬ ‫סלאנים‪ַ ,‬אז‬ ‫זאגן אין ָ‬‫נאר ער זוכט צו זיין ַא 'בעל מדריגה' )ווי מ'פלעגט ָ‬ ‫באשעפער‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫גארנישט'‪ ,(...‬און ַאז ער‬ ‫גאר‪ָ ,‬אדער ָ‬ ‫'אדער ָ‬‫וואס הייסט ָ‬ ‫דא ַא שרעקליכע קליּפה ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫גארנישט אויפטוהן‪ָ ,‬אבער ַא צווייטער‪,‬‬‫דאכט זיך אים ַאז ער קען שוין ָ‬ ‫אדורכגעפאלן‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫איז ַ‬ ‫אדורכגעפאלן‬ ‫ַ‬ ‫האט ליב דעם אויבערשטען און זיין תורה‪ ,‬איז אויך אויב ער איז ַ‬ ‫וואס ָ‬‫ָ‬ ‫באלד און הייבט זיך אויף פונעם שטויב‪ ,‬און ער‬ ‫נארישקייטן‪ ,‬ערוועקט ער זיך ַ‬ ‫מיט ַ‬ ‫שאדענס ביז יעצט‪ָ ,‬אבער פון יעצט און‬ ‫אסאך ָ‬‫געהאט ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫טאקע‪ ,‬איך ָ‬ ‫זאגט‪ ,‬ריכטיג ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ראטעווען ָ‬ ‫ווייטער וועל איך צוריקגיין צו מיינע לימודים און עבודת ה'‪ ,‬און זען צו ַ‬ ‫פאר אים‪.‬‬‫ּפאסט ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫איך קען‪ַ .‬אזוי וועט ער צום סוף ָאנקומען צו ַא מדריגה ָ‬ ‫לענינו‪ ,‬מיר שטייען יעצט ביים סוף פון חודש אלול‪ ,‬און אפגעזען וויאזוי מיר זעען‬ ‫אויס און וואס אונזער מצב איז‪ ,‬אבער לכל הּפחות לאמיר זיך משתדל זיין ַאז די‬ ‫דאך אז‬‫זאלן נישט ַאדורכגיין ליידיג‪ ,‬ווייל מיר ווייסן ָ‬ ‫לעצטע טעג פון חודש אלול ָ‬ ‫פאר‪' ,‬פון יעצט און ווייטער' וועלן‬ ‫'הכל הולך אחר החתום'‪ .‬דעריבער נעמען מיר זיך ָ‬ ‫מיר זיך פארבעסערן‪ ,‬און אזוי וועלן מיר זוכה זיין צו פארשריבן ווערן בספרן של‬ ‫צדיקים‪ ,‬לאלתר לחיים טובים ולשלום‪.‬‬