באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — ניצבים וילך (2026-08-31)

נצו"י (סליחות)
אינהאלט
פרשת נצבים-וילך -סליחות
וואס נידעריגער דער מענטש איזַ ,אלץ חשוב'ער איז ער ווען ער טוט תשובה . . . . . . . . . .ד
קרוב אליך הדבר ָ -
שטארקן . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ח
ַ דארף זיך
זאך ער ַ
הנותן בים דרך -יעדער ווייסט אין וועלכע ַ
טאג . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .י
במוצאי מנוחה -די געהויבענע טעג פון סליחות ,סּפעציעל דער ערשטער ָ
דלתיך דפקנו -הייליגע באשעפער ,ס'איז ַא מצב פון 'ּפיקוח נפש'! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יג
זאגן די י"ג מידות של רחמים . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .טז
תמכתי יתידותי -די סגולה פון ָ
יכולה היא שתרחם -דער שבת איז בכח מעורר צו זיין מדת הרחמים אויפ'ן מענטש . . . . . . . . . . . . . . . .יז
ספה"ק בת עין
מאּתֹוּולבּקׁש ֵ ִ
ּפּלל ְ ַ ֵ להת ַ ֵ
ּבֹורא ָּברּו הּוא ְ ִ ְ לפני ַה ֵלעמֹוד ִ ְ ֵ ׁשּיּוכל ַ ֲ
האדם ֶ ַ ּמביא ֶאת ָ ָ ָ הּדבר ַה ֵ ִ עיּקר ַ ָ ָ ּכּוּלכם ְוגֹו'ִ .. .ה ֵּנה ִ ָ ּצבים ַהּיֹום ְ ֶ אּתם ִנ ָ ִ ֶַ
ּנֹוראים ַה ָּללּו די עיקר זאך מיט וואס א מענטש קען זיך שטעלן שטעלן דאווענען פארן באשעפער ּבּימים ַה ָ ִ ּומזֹוני ַ ָ ִ
חּיי ְ ֵ ּבני ַ ֵ ַעל ָ ֵ
אמי ִּתית איז דורך א אמת'ע מידה ענוה ֲ ִ ּבחינת ֲ ָָ
ידי ְ ִ ַ ּנֹוראים ,הּוא ַעל ְ ֵ ּימים ַה ָ ִ ּומזֹוני אין די דאזיגע ָ ִ ּבני ַחֵּיי ְ ֵ און אים בעטן אויף ָ ֵ
עצמֹו דאס מיינט ווען א מענטש טראכט אריין אין זיין שכל ווי ווייניג ער איז ׁשפלּות ַ ְ ּבׂשכלֹו ִ ְ ּכׁשּמתּבֹונן ְ ִ ְ
היינּו ְ ֶ ִ ְ ֵ פון ענוהְ ַ .
נפׁשֹו און מיט וואס פארא פנים קען ער זיך שטעלן פארן באשעפער צו לבּקׁש ַעל ַ ְ מלּכא ְ ַ ֵ קדם ַ ְ ָ אנּפין ָיקּום ֳ ָ ּבהאי ַ ְ ִ ווערדֵ ַ ְ ,
לרׁשעים און נאר דורך דעם וואס דער מענטש טראכט אריין אז דער אּפים ַאף ָ ְ ָ ִ אר ַ ַ ִ ידי ֶׁשהּוא ֶ ֶ בעטן אויף זיין לעבןַ ,רק ַעל ְ ֵ
ּולבּקׁש ַעל
לעמֹוד ְ ַ ֵ ׁשּיּוכל ַ ֲ
ּגֹורמת ֶ ַ ּבחינה ֶ ֶ ּפים' )האלט איין זיין צארן( אויך פאר די רשעיםֶ ,זה ַה ְ ִ ָ 'אר* ַא ַ ִ באשעפער איז דאך אויך א ֶ ֶ
ּבחינה איז די גורם אז דער מענטש זאל זיך קענען שטעלן און בעטן האּלּו די ְ ִ ָ ּנֹוראים ָ ֵ ּבּימים ַה ָ ִ עֹולמים ָּברּו הּוא ַ ָ ִ מּבֹורא ָ ִ נפׁשֹו ִ ֵ ְַ
ּנֹוראים.
ּימים ַה ָ ִ אויף זיין לעבן פונעם באשעפער אין די דאזיגע ָ ִ
ּכּנ"ל און די עיקר זאך פארוואס דער אייבישטער טוט ענוה ַ ַ ּבחינת ֲ ָָ מארי ַאף הּוא ְ ִ ַ ּבֹורא ָּברּו הּוא ַ ֲ ִ ׁשה ֵלזה ֶ ַ ּסיּבה ָ ֶועיּקר ַה ִ ָ ְִ ָ
'ענוה'
אּפים' ווייל די ווארט ֲ ָָ ּגימטרּיא ' ַ ַ ִ
ענוה' ִ ַ ְ ִ ָ ׁשּתיבת ' ֲ ָָ
איינהאלטן זיין צארן איז צוליב די מידה פון ענוה ווי אויבענדערמאנטַ ֵ ֶ ,
לכלּום דאס איז מרמז אז דורכדעם וואס דער מענטש מעׂשיו ֵאינֹו ָראּוי ִ ְ ׁשּמּצד ַ ֲ ָּׁשּמתּבֹונן ֶ ִ ַ
ידי ֶ ִ ְ ֵ ׁשעל ְ ֵ מרּמז ֶ ַ 'אּפים'ֵ ַ ְ , ּגימ' ַ ַ ִ איז ִ ַ
לב ֵּקׁש ַעל ּתֹוח ִּפיו ְ ַ
לפ ַ אפילּו ִ ְ והכנעה ֲ ִ ּבּוׁשה ְ ַ ְ ָ ָ
ּגֹודל ָ טראכט אז מיט אלע זיינע מעשים איז ער נישט ווערד גארנישטֵ ְ ,ויׁש לֹו ֶ
הּגֹורם
נפׁשֹו און ער האט א גרויסע בושה און אונטערטעניגקייט אפילו אויפצומאכן זיין מויל צו בעטן אויף זיין לעבןֶ .זה הּוא ַ ֵ ְַ
מארי לֹו ַאּפֹו אז דער באשעעפר זאל אים ּבר ַ ֲ ִ ית ָ ַ
ּפיםֶׁ ,שה' ִ ְ אר* ַא ַ ִ אּפים דאס איז די גורם צו די מידה פון ֶ ֶ אר ַ ַ ִ למּדת ֶ ֶ ְִַ
ורחמיםחסד ְ ַ ֲ ִ החסד און דער באשעפער איז משפיע יעצט ֶ ֶ מּמקֹור ַ ֶ ֶ ורחמים ִ ְ חסד ְ ַ ֲ ִ לעת ַע ָּתה ֶ ֶ ּומׁשּפיע לֹו ְ ֵ
פארלענגערן זיין צארןַ ִ ְ ַ ,
אמיּתית ביז ער איז זוכה צו טאהן תשובה באמת. ׁשּובה ֲ ִ ִ לת ָ ׁשּזֹוכה ִ ְ
פון די מקור החסדַ ,עד ֶ ֶ
העצם ָּברּו הּוא אין די קאפיטל פון לדוד ה' אורי ווערט ּפעמים ֵׁשם ָ ֶ ֶ 'לדוד ה' א ִֹורי' ְוגֹו' )תהלים כז( ֵיׁש ּבֹו י"ג ְ ָ ִ ּבמזמֹור ְ ָ ִ וה ֵּנה ְ ִ ְ ְִ
הּנ"ל הּוא מּמזמֹור ַ ַהחמיׁשי ִ ִ ְ
וׁשם ַ ֲ ִ ִ ּדרחמי קעגן די דרייצן מידות הרחמיםֵ ְ , מכילין ְ ַ ֲ ֵּכנגד י"ג ְ ִ ִ דערמאנט 13מאל די שם הוי"הֶ ֶ ְ ,
ּבנעם הוי"הְ ,והּוא לחזֹות ְ ֹ ַ 'ּבנֹועם ה'' ,און די פינפטע מאל ווי עס ווערט דערמאנט די שם הוי"ה איז עס ביי די ווערטער פון ַ ֲ ְ ַ
ּפים,
אר* ַא ַ ִ אּפים און דאס איז מרמז אויף די פינפטע מידה וואס איזה די מידה פון ֶ ֶ מּדת ַ ַ ִ החמי ִׁשית ֶׁשהּוא ִ ַ מּדה ַ ֲ ִ מר ֵּמז ַעל ִ ָ ְַ
נפׁשֹו וואס מיט די בחינה קען זיך לבּקׁש ַעל ַ ְ עֹולמים ָּברּו הּוא ְ ַ ֵ ּבֹורא ָ ִ לפני ֵ הּׁשנה ִ ְ ֵ להתייּצב ְּביֹום ֹראׁש ַ ָ ָ יּוכל ְ ִ ְ ַ ֵ ּבחינה ַ ׁשּבזה ַה ְ ִ ָ ֶ ֶָ
דער מענטש שטעלן פארן באשעפער בעטן אויף זיין לעבן.
ּׁשנה
ׁשּביֹום ֹראׁש ַה ָ ָ היינּו ֶ ְ ּׁשנה און דאס מיינט די פסוק עט'ס שטייטס היינט אין ר"הְ ַ , נּצבים ַהּיֹום' ֶזה ֹראׁש ַה ָ ָ 'אּתם ִ ָ ִ ֶ ְ ...וזהּו ַ ֶ
החסד ד"מ אז אינעם טאג פון ר"ה מּמקֹור ַ ֶ ֶ ורחמים ִ ְ חסד ְ ַ ֲ ִ ׁשּפעת ֶ ֶלבּקׁש ַעל ַה ְ ָ ַ אלהיכם ְ ַ ֵ לפני ה' ֱ ֹ ֵ ֶ ּכּלכם ִ ְ ֵ להתיּצב ֻ ְ ֶ
ּבחינה ְ ִ ְ ַ ֵ עיּקר ַה ְ ִ ָ ִ ָ
איז די עיקר בחינה עט'ס זאלט זיך אלע שטעלן פארן אייבערשטן די באשעפער צו בעטן אויף השפעות פון חסד ורחמים
הוי"ה' וואס די ווארט 'נֹועם ֲ ָ ָ
ּגימטרּיא ַ
'נּצבים'ָ ִ ְ ַ ִ , 'נּצבים' און דאס איז דורך די בחינה פון ִ ָ ִ ּבחינת ִ ָ ִידי ְ ִ ַ פון די מקור החסד .הּוא ַעל ְ ֵ
הויָ"ה' איז מרמז אויף 'נֹועם ֲ ָאּפי"ם וואס די ווערטער ַ אר ַ ַ ִ חמיׁשית ֶׁשהּוא ֶ ֶ מּדה ֲ ִ ִ ׁשּמרּמז ַעל ִ ָ הוי"ה'ֵ ַ ְ ֶ , 'נֹועם ֲ ָ ָ
'נּצבים' איז בגימ' ַ ִָ ִ
נפׁשֹו הּוא ַרק ּולבּקׁש ַעל ַ ְ להתיּצב ְ ַ ֵ
ׁשּיׁש לֹו ְ ִ ְ ַ ֵ הּפתחֹון ֶּפה ֶ ֵ ׁשעיּקר ַ ִ ְ
היינּו ֶ ִ ָ אּפי"םְ ַ .אר* ַ ַ ִ די פינפטע מידה פון י"ג מידות הרחמים ֶ ֶ
לרׁשעים ד"מ אז די עיקר טענה וואס א מענטש קען זיך שטעלן און בעטן אויף זיין לעבן איז ּפי"ם ַאף ָ ְ ָ ִ אר ַא ַ ִ ַעל ֶׁשהּוא ֶ ֶ
מע ָׂשיו ְּוזכּותֹו און נישט צוליב זיינע אייגענע מעשים און זכותים, מּצד ַ ֲ ולא ִ ַ ּפי"םֹ ְ , אר* ַא ַ ִ נאר צוליב וואס דער באשעפער איז א ֶ ֶ
ׁשּגֹורם
ּבאמת און דאס איז נאר דורך די מידה פון ענוה און זיך קליינהאלטן באמתֵ ֶ , וׁשפלּות ֶ ֱ ֶ ענוה ְ ִ ְ מּדת ֲ ָָ ידי ִ ַ ְ ֶוזה הּוא ַרק ַעל ְ ֵ
יהי ָרצֹון. אמן ֵּכן ְ ִ לזה ָ ֵ ׁשּנזּכה ָ ֶ
יהי ָרצֹון ֶ ִ ְ ֶ מּדה זּו וואס דאס איז גורם צו ממשיך זיין די מידה פון ארך אפיםִ ְ . להמׁשכת ִ ָ
ְַ ְ ָ ַ
)פרשת נצבים ד"ה אתם נצבים(
תשו"ח להוצאת "גליון בת עין" באידיש
סדר ועימוד :א.י.ש .אשדוד
סליחות- וילך- נצבים- באר הפרשה ã
סליחות- וילך-נצבים
ïåô øãâ ïéà ïòðòæ ÷ðò ñàåå¨ ,÷ðò øàð¨ æà© ,ììë íòðåô ַאלץ,וואס נידעריגער דער מענטש איז
ָ - קרוב אליך הדבר
íòã øàô © ïééèù åö äëåæ ñèðòæ ,'äáåùú éìòá' חשוב'ער איז ער ווען ער טוט תשובה
áàä¨ êéà ìééåå ,êéà èùéð ïåà ,àåä êåøá ïòèùøòáéåà ¨ øòâéèðééä øòã ïåô äùøt øòã ïéà íé÷åñt éã
,êàåå
ïåà ,ìâòä àèç ï'èéî úåëééù ïéé÷ èàäòâ© èùéð êàã
¨ éã êà㨠æéà ñò ìééåå ,'àîåéã àðéðòî' ùîî ïòðòæ
àæà
© © åö ïòååòâ äëåæ ïãéà éã ïáàä ¨ äáåùú éã êøåã øòã ïéà èâàæ ¨ ÷åñt øòã ïåà , אäáåùú ïåô èééö
ïòèùøòáéåà íòã øàô © ïééèù åö ,äâéøãî òëéìøòãðåàåå ,'åâå êé÷åìà 'ä ãò úáùå' (ç¯á ,ì) äùøt øòâéèðééä
.ä"ò åðéáø äùî éåå øòî ,àåä êåøá äúàå ,'åâå êòøæ ááì úàå êááì úà êé÷åìà 'ä ìîå
.'êé÷åìà 'ä ìå÷á úòîùå áåùú
æéà ñòìà© ñà㨠æà© ,øòèééåå 'úîà úôù' øòã èâàæ ¨
òâéøòãéð ïåà òâéãðòîå÷ òøòæðåà øàô © äðëä à©
éã ïåô ïòæ ïòî ïò÷ ,äáåùú ïåô äìòî òñéåøâ éã
ïåô çë øòã æéà'ñ ñéåøâ éåå ïòðøòì åö æðåà ,úåøåã
,(÷åñôá' ä"ã ,è"ìøú íéáöð) 'úîà úôù' ïåô øòèøòåå
. בäáåùú
íéáöð íúà' (è ,èë) äøãñ òâéèðééä áééäðਠ÷åñt ï'ôéåà
,äáåùú ïåô ïééæ ùàééî èùéð ìàîðéé÷
¨ êéæ øàè¨ ãéà à© ,'úîà úôù' øòã èâàæ ¨ ,'íëé÷åìà 'ä éðôì íëìåë íåéä
'ä ñéåøâ ïåà ìéôéåæà ïòðòæ úåøéáò òðééæ æà© ïâàæ
¨ åö ,ìâòä àèç ï'èéî ïøàååòâ ¨ ìùëð êà㨠ïòðòæ ïãéà éã
äìéìç ïòðòæ äáåùú ïåô ïøòéåè éã æà© ïåà ,íçøé 'ä éðôì íéáöð 'íúà' ,÷åñt øòã èâàæ ¨ íòã óéåà ïåà
ïéé÷ èùéð å"ç èàä ¨ øò ïåà ,íéà øàô © èëàîøàô
© © ,ïòèùøòáéåà íòã øàô © èðééä èééèù øéà à÷ééã .íëé÷ìà
íåö ïøòèðòðøòã ìàîà ¨ © êàð¨ ïòðò÷ åö êéæ âðåðòôàä¨ ,ïéãîåò äáåùú éìòáù íå÷îá' (:âì úåëøá) ïâàæ ¨ ì"æç ìééåå
ìééåå ,úåòè øòëéìøòôòâ à© æéà ÷ðàãòâ
© àæà
© © .øòôòùàá© äùî èàä ¨ íòã ïâòåå .'ãåîòì ïéìåëé íéøåîâ íé÷éãö ïéà
øò ïëìòåå ïéà áöî ïãòé ïéà ,ãéà øòãòé ïò÷ úîàá ïòîåðòâñéåøà© êéæ èàä ¨ øò ìééåå ,'íúà' èâàæòâ
¨ ä"ò åðéáø
סק'ענט אין שולחןï'פארוואס עס ווערט גע
ָ ָ לויט דעם.א
סק"ד( אז דאס איז דער טעם,זאגט דער 'לבוש' )סי' תכח
ווייל אין דער,פאר ראש השנה ַ רשה פון 'אתם נצבים' אין דעם שבתï ס"ד( ַאז מ'לייענט די,ערוך )סי' תכח
פאר'ן יום הדין הבאַ , און עס איז די צייט תשובה צו טוהן,אסאך ַארומגערעדט די ענינים פון תשובה
ַ ַ רשה ווערןï
.עלינו לטובה
(:געזאגט אויף די ווערטער פון דער גמרא )ברכות לד
ָ ָ , הרה"ק בעל 'בית אברהם' זי"ע, דער סלאנימער רבי.ב
האט
מאכן ַא צירינג
ַ ַאז עס איז נישט קיין חידוש צו,' צדיקים גמורים אינם עומדין,'במקום שבעלי תשובה עומדין
דאסָ . צו ַא שיינע צירינג,פארוואנדלען ַא צעריסן שטיקל סחורה
ַ ַ ַא חידוש און חכמה איז צו.גאלד און זילבער ָ פון
.באשעפער ַ ַאלץ חשוב'ער איז ער ווען ער טוט תשובה צום,וואס נידעריגער דער מענטש איז ָ ,זעלבע איז ברוחניות
aA
c מן הבארc
סוק אין דער היינטיגער סדרהï אויפ'ן,(' ד"ה 'ואם ירחיב,זאגט )פ' שופטים ָ דער גאון בעל 'חתם סופר' זי"ע
געווארן אויף די צייט ווען מ'וועט תשובה
ָ געזאגט
ָ דאך
ָ סוק איזï דער.' ה( 'והיטיבך והרבך מאבותיך,)ל
דעריבער, און מיר ווייסן דאך אז בעלי תשובה זענען אין ַא העכערע מדריגה ווי די צדיקים גמורים,טוהן
נאר געווען א בחינה פון 'צדיקים
ָ ווייל די אבות הקדושים זענען,' 'והיטיבך והרבך מאבותיך,סוקï זאגט דער ָ
.' און ממילא שטייען זיי אויף ַא העכערע מדריגה פון די אבות,' ָאבער די אידן זענען 'בעלי תשובה,'גמורים
...''ואלמלי מקרא שכתוב אי אפשר לאמרו
ä באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
ïòèùøòáéåà íòã åö ïãðåáòâåö ïåà ïèôàäàáג¨ øò ìééåå ,
'úéîéðt äãå÷ð' à© èàä ¨ © ïøòåå ,ïòðåôòâ èùéð øàð
¨ êéæ ìàæ
¨
האט בשליחות פון הרה"ק בעל "לב פאלעך ע"ה ,וועלכער ָ האט געוואוינט ַא גערער חסיד ,ר' יוסף ַ ג .אין תל-אביב ָ
פאר אידן פארלערנען שיעורים ַ פאר אידישקייט אין תל-אביב .ער פלעגט ָ אסאך ַ גאר ַ ַשמחה" זצ"ל אויפגעטוהן ָ
וואס ער געגרינדעט אין צפון תל-אביב. אין ַא ישיבה ָ
וואך פון שבעה איז געקומען ַא איד ,און געווארן ,און אין דער ָ ָ פאלעך נפטר שבת שובה תשס"ט איז ר' יוסף ַ
פאלגענדע געשיכטע: פאר ר' יוסף'ס קינדער ,די ָ האט דערציילט ַ ָ
פארלערנען דעם שיעור ,חק ולא יעבור .נישט קיין חילוק וואס עס טאג ָטאטע ,ר' יוסף ,פלעגט יעדן ָ -אייער ַ
אמאל
איז געווען ,איז אלעמאל ר' יוסף געווען גרייט צום שיעור ,אויך אויב עס איז געווען גאר א שווערע וועטערָ ַ .
פארלערנען דעם שיעורָ ,אבער געגאנגען מיט מסירות נפש ָ ַ גאר ַא שווערער וועטער ,און ר' יוסף איז איז געווען ָ
נאר איין איד .גייט ר' יוסף ַארויס אינדרויסן זוכן אידן וועמען מ'קען ַאריינרופן צום לערנען, געטראפן ָ
ָ האטער ָ
ָאבער אין יענע געגענט -וואו עס דרייען זיך נישט צופיל אידן מיט רבינו תם'ס תפילין ,און אויך נישט מיט רש"י'ס
געוואנדן
ָ האט ר' יוסף זיך זאל וועלן קומען לערנעןַ .אזוי ָ וואס ָ תפילין ...איז נישט לייכט געווען צו טרעפן ַא איד ָ
אויסגעלאכט דערפון.
ַ האבן זיךנאך ַא אידָ ,אבער ַאלע ָ צו איין איד ,און צו ָ
האט אנגעקלאïט אויף די טיר פון איין דירה .ווען יענער ָ ַ ארויפגעגאנגען אין ַא בנין קעגנאיבער ,און ָ
ַ איז ר' יוסף ַ
האט ָאבער ווייטער נישט געפונען קיינעם גאס .ווען ער ָ נישט געענטפערט ,איז ר' יוסף צוריק ַארויס אויף דער ַ
אנגעקלאïט אויף דער טיר פון ַ ארויפגעגאנגען און ָ
ַ ווידעראמאל ַ
ַ ָ פאלעךזאל וועלן קומען לערנען ,איז ר' יוסף ַ וואס ָ
ָ
שטארקער, ַ נאך
שטארקער ,און ָ ַ געקלאïט
ַ האט ר' יוסף האט נישט געעפענטָ , דער זעלבער דירה ,און ווען קיינער ָ
וואספראגע צו ר' יוסף ָ ַ האט אויסגעזעהן מאוימ'דיג ,און אויף זיין האט געעפענט די טיר .דער איד ָ ביז עמיצער ָ
פארגעלערנט ַא שיעור אין גמרא. געזאגטַ ,אז אין די ישיבה קעגנאיבער ווערט ָ ָ האט ר' יוסף ער ווילָ ,
דא ַא שיעור אין גמרא אין זאגט ר' יוסף ,ס'איז ָ האט דיך ַאהער געשיקט?!' ָ פרעגט דער איד ר' יוסף'ן' :ווער ָ
האט דיך ַאהער געשיקט?' און ישיבה ,אפשר ווילסטו קומען לערנען? ...פרעגט דער איד ווייטער מיט כעס' :ווער ָ
ïארט פארש ַהאט אים ַאריינגעשלעïט אין די דירה ,און ַ מאל ,ביז דער איד ָ האט זיך עס איבערגע'חזר'ט עטליכע ָ ַאזוי ָ
האט דיך ַאהער געשיקט? איך גיב דיר דריי מינוט צייט צו ענטפערן... די טיר .דער איד פרעגט אים ווידער ,ווער ָ
אראï
נאך דריי מינוט ,קומט דער איד און פירט אים ַאריין אין ַא צימער ,און ער ווייזט אים ווי ַא שטריק הענגט ַ ָ ָ
זאגט ער אים: דאן ָ דאךַ . פון ַ
דא ַאליין אין דער דירה, יאר ,און איך וואוין ָ -הער זיך איין ,איך בין צעקריגט מיט מיינע עלטערן שוין פערציג ָ
יארן )קיין גבאי צדקה דרייען זיך נישט אין יענע געקלאïט אויף מיין טיר אין לויף פון די ַאלע ָ ַ נאך נישט האט ָ און קיינער ָ
האב איך צוגעגרייט דעם געגענט .(...איך שïיר נישט ַא טעם אין לעבן ,נישט בגשמיות און נישט ברוחניות .היינט ָ
האב געבעטן ביי דעם אויבערשטען, דא צוויי שעה ,און איך ָ דאס לעבן רח"ל .איך דריי זיך שוין ָ שטריק ,צו זיך נעמען ָ
געקלאïטַ האסטודאï ,לוצלינגָ , כאטש ַא צייכן פון לעבן .און ָ דא ַא ג-ט אויף דער וועלט ,ווייז מיר ָ אויב ס'איז ָ
צוגעלאפן
ָ קלאïן ,בין איךַ האב געהערט געהאנגען אויפ'ן שטריק ,און ווען איך ָ ָ האב שוין
אויף דער טיר ,און איך ָ
האב איך זיך ווייטער צוגעבונדן צום צו די טירָ ,אבער ביז איך בין צוגעקומען צו די טיר ,ביזטו שוין נישט געוועןָ ,
דא ַא ג-ט אויף דער וועלט ,ווייז מיר עïעס באשעפער ,אויב ס'איז ָ האב ווייטער געבעטן דעם ַ שטריקָ ,אבער איך ָ
געקלאïט אויף דער טיר... ַ האסטו ווייטער ַאן אות חייםָ .אבער אין דער לעצטער מינוטָ ,
געווארן ַא בעל תשובה, ָ באשעפער אויף דער וועלט ,ער איז דא ַא ַ האט דער איד געזען ַאז עס איז ָ פון דעם ָ
פאר די קינדער פון רבי האט דער בעל המעשה אליין דערציילט ַ דאס ַאלעס ָ און היינט איז ער ַאן ערליכער אידָ .
באשעפער. האט ער זיך אומגעקערט צום ַ אדאנק אים ָ וואס ַ ַ פאלעך ז"לָ , יוסף ַ
דא ביים שיעור ,און ווער יא ָ גארנישט ,ווער איז ָ זעט פון דעם ַא מוסר השכל ,דער מענטש מיינט ,איך טוה ָ
האט וואס ָ אזא ïושע ישראלַ ,אן אוכל נבילות וטריפותָ , נישטָ ,אבער דער גרעסטער לימוד דערפון איזַ ,א ַאפילו ַ ַ
באשעפער ,רבונו של עולם ,ווייז מיר ַא צייכן פון האט געשריגן צום ַ זיך געפונען בשפל המצבָ ,אבער ַאז ער ָ
געשטאלט פון ר' יוסף ַ לעבן ,האט דער בוכ"ע אים געהערט ,און דאן איז דער 'לעבנס-צייכן' געקומען אין דער
פאלעך ע"ה.ַ
באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות å
øòã ïéà ÷åñt íòã èùèééèòâ êéåà íé÷éãö ïáà䩨 éåæà ïåà ,âéìééä æéà ñàåå¨ ¯ ©¯ 'ìèðét' ïèñâéðééååðéà ïà
äö÷á êçãð äéäé íà' (ã ,ì) äùøt øòâéèðééä ò÷éã èéî ïèôàäàá
¨ © øò æéà ,'ìèðét' íòã èà êøåã
êéåà æà© ,'êç÷é íùîå êé÷åìà 'ä êöá÷é íùî íéîùä øòã èâàæ ¨ íòã óéåà ïåà ,øòôòùàá © íåö ÷éøèù
øò æà© å"ç ïâéãðéæ ìéô éåæà© èòåå ùèðòî øòã áéåà ìåëéáë æà© ,'åúìçð ìáç á÷òé' (è ,áì íéøáã) ÷åñt
íòðòé ïéà' ïñéåèùøàô© ¯ 'íéîùä äö÷á êçãð' ïééæ èòåå ©íòã åö '÷éøèù' à© èéî ïãðåáòâåö ïòðòæ ïãéà òìà
,'úéîéðt äãå÷ð' òðòé ïåô ¯ 'íùî' .'ìîéä íòðåô ÷ò àåä êåøá ïòèùøòáéåàד.
'ïòîòð øòèùøòáéåà øòã êéã èòåå ¯ 'êé÷åìà 'ä êöá÷é
¨ íòã èéåì
éøô' ,'çåìéùä éî' òæ) èùèééèòâ íé÷éãö ïáàä
úåðîçø âéáééà èàä ¨ òèàè © øòáéì øòã ìééåå ,êéæ åö
øòãðé÷ òðééæ óéåàה. äøãñ òâéèðééä áééäðਠ÷åñt íòã ,(ãåòå ,'÷éãö
),'íëé÷åìà 'ä éðôì íëìåë íåéä íéáöð íúà' (è ,èë
¨ éåæà© øàô
äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt øòã êéåà èâàæ © øéà èééèù ,øàð ¨ èðòæ øéà ñàåå
¨ áöî ïãòé ïéà
)íåéä êåöî éëðà øùà úàæä äåöîä éë' (áé ,ì .àåä êåøá ïòèùøòáéåà íòã
זאגט רש"יַ ,אז די כנעניים זענען זיך געקומען מגייר זיין אין די ד .אויף דעם ïסוק ָאנהייב ïרשה' ,מחוצב עצך'ָ ,
וואסער-טרעגער .זעט מען ַאז האלץ-העקער אין ַ פאר ָ געמאכט ַ ַ האט זייצייטן פון משה רבינו ע"ה ,און משה ָ
פארשטיין ,פון וואו נעמט רש"י ז"ל ַאז דער ïסוק דארף מען ַ 'חוטב עצך' און 'שואב מימך' ,מיינט מען די כנענייםַ .
וואסער-טרעגער? האלץ-העקער און ַ רעדט נישט בïשטות ,וועגן אידישע ָ
קיינמאל נישט
ָ נאמען
ענטפערט הגה"צ רבי נתן געשטעטנער זצ"ל )אין זיין ספר 'להורות נתן'(ַ ,אז ַא איד ווערט זיין ָ
געווארן אויף אים ַאזָ געטוישט פון ַאן 'איש ישראל' ,צו ַא 'חוב עצים' ,און 'שואב מים' ...אויך אויב עס איז נגזר
זאל זיין די ïרנסה פון וועלכע ער וועט שïייזן זיך מיט זיין גאנצע משפחהָ ,אבער ער בלייבט ַאלץ ַא 'איד'!.. דאס ָ ָ
דאס איז זאגן ַאז דער ïשוט'ער ïשט אין ïסוק איז ַאז מ'רעדט וועגן די כנעניים .און ָ ממילא ,איז על כרחך צו ָ
נאר נישט זאל זיך ָוואס א מענטש ָ נאר עס לערנט אונז ַאז אין יעדן מצב ָ נאר וועגן ַארבעטָ , געווארן נישט ָ ָ געזאגטָ
זאגן' ,ישראל ,אף על ïי שחטא ,ישראל הוא'... נאמען 'איד' ,ווי חז"ל ָ האט דער איד ווייטער דעם ָ געפינעןָ ,
טאג ראש דערפאר לייענט מען דעם ערשטן ָ ַ פאר אידישע קינדערַ ,אז געזאגט ַא מליצה ישרה ַ ָ האבןצדיקים ָ
וואס שטייט ווייטער ,מיט הגר און איר זון ישמעאל, גאנצן ענין ָ השנה ,די ïרשה פון 'וה' ïקד את שרה' ,און דעם ַ
זאגט רש"י' ,ממקום גידוליה ,היינו זאגט דער ïסוק )בראשית כא ,כא( 'ותקח לו אמו אשה מארץ מצרים'ָ . דארט ָ ווייל ָ
ארויפווארפן ַא שטעקן אין דער לופט ,וועט ַ דאמרי אינשי זרוק חוטרא לאוירא אעיקריה קאי' -אויב דו וועסט ַ
כאטש זי איז ַאוועק פון איר ïאסירט מיט הגרַ ,אז ָ האט ַ דאס זעלבע ָ ער צוריקקומען צו זיין פריערדיגן ָארט ,און ָ
געגאנגען צו אברהם אבינו ע"הָ ,אבער צום סוף ,איז זי ַ געבורטס-לאנד מצרים און איז
ַ פאטער'ס הויז און איר ָ
צוריקגעקומען צו איר ָאריגינעלן ערשטן ָארט ,מצרים.
'דערמאנען' דעם אויבערשטען כביכול ,רבונו של עולם ,אויך אויב דיינע ליבע אידישע ַ דאס קומען מיר ָאט ָ
נאך ַאלעמען ,וועלן זיי זיך אומקערן צו זייער האבן חלילה געזינדיגט און זיך דערווייטערט פון דירָ ,אבער ָ קינדער ָ
ערשטן מקור...
אמאל ַאריין חלילה אין יאוש' ,זרוק חוטרא לאוירא איעקרא פאלט ַ ָ וואס ַ פאר יעדן איד ָ דאס איז אויך ַא לימוד ַ ָ
וואנדערונגעןָ ,אבער בעצם בלייבסטו דער זעלבער איד ,און דו ביזט פארשידענע ַ קאי' .אפילו אויב דו ביזט ַאריבער ַ
באהאפטן און צוגעבונדן ַאזוי ווי פריער... נאך ַאלץ ַ ָ ָ
געפארן אין חודש אלול ַא ווייטן וועג .צווישן איין ָ ה .דער גערער רבי ,הרה"ק בעל 'אמרי אמת' זי"ע ,איז ַ ָ
אמאל
טאטן )הרה"ק בעל 'שפת אמת' זאגנדיג :ביין מיין ַ האט דער 'אמרי אמת' זיך ָאïגערעדטָ , באןָ ,
באן און דער צווייטער ַ ַ
ארא'...ï
באן ַ ָבאן ַארויףַ ,א ַ
'א ַהאבן די ווענט פונעם הויז געציטערט אין די טעג פון חודש אלולָ ,אבער איך ַ - זי"ע(ָ ,
האט מען אויך ביים 'אמרי אמת' געזאגט דערויף )'ïני מנחם' ,ראה תשנ"ד(ַ ,אז באמת ָ ָ האט
)זיין זון ,הרה"ק בעל 'ïני מנחם' זי"עָ ,
נאר צוליב זיין גרויסע עניוות(. געזאגט ָ
ָ האט עס נאר ער ָ הארץ און אין הויזָ , געשïירט דעם ïחד אין ַ
אזא גרויסן 'בער' 'מאכט ביי אייך ַ ַ פארוואס מ ַ
סאלאנטער זצ"לָ ַ , אמאל געפרעגט דעם גאון רבי ישראל ַ ַ 'האט ַ ָ מ ָ
טאקע נישט ַאזוי ווי ַא סאלאנטער געענטפערט :איר זענט גערעכט ,עס איז ַ האט רבי ישראל ַ ַ פון חודש אלולָ .
æ באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
àéä ä÷åçø àìå êîî àéä úàìôð àìו ñòìà© èåè ùèðòî øòã áéåà .'åì ïéòééñî øäèéì àáä' íéîùá àì ,'åâå
ïåô íéà ïòî èôìòä ,ïèéé÷ëéìâòî òðééæ ïéà æéà ñàåå¨ 'äåöî' òëìòåå ïâòåå êéæ ïâéø÷ íéðåùàø éã ñàåå] 'àéä
úåîéìùá ïééæ ìàæז.
¨ äáåùú ïééæ æà© ìîéä íéðåùàø òøòãðà© ïåà ì"æ é"ùø .àã ¨ èãòø ÷åñt øòã
øòã ïåà ,äøåú òöðàâ© éã óéåà óéåøà© èééâ ñò æà© ,ïâàæ
¨
ìîå (å ,ì íéøáã) äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt ï'ôéåà éã ïâòåå àã
¨ èãòø ÷åñt øòã æà© èìàä © ì"æ ï"áîø
éã ïâàæ
¨ ,êòøæ ááì úàå êááì úà êé÷ìà 'ä ÷åñt øòã èãòø äáåùú ïåô ñàåå ¨ ,äáåùú ïåô äåöî
éùàø æéà áá'ì úà'å êáá'ì ú'à ,íéùåã÷ä íéøôñ øòëéæ äáåùú ïåô äåöî éã êàã ¨ æéà ,ñìàôðòìà
© © .øòéøô
äæî úö÷ 'éò) 'áì áèéé' øòã èáééøù .ì"åìà úåáéú ïâàæ ¨ ì"æç ïåà ,['úàæä äåöîä éë' ïåô ììë íòã ïéà
געהאט פון א בער, ַ האט נישט מורא דאךַ ,אז דוד המלך ע"ה ָ אסאך מער פון דעם ...ווייל מיר זעען ָ נאר ַ ַ בערָ ,
זאגט )שמואל א יז ,לו( 'גם את הארי גם הדוב הכה האט אים צעריסן מיט זיינע הענטַ ,אזוי ווי דער ïסוק ָ נאר ער ָ ָ
געזאגט )תהלים קיט ,קכ( 'סמר מïחדך בשרי וממשïטיך יראתי' ,איך ציטער ָ האט דוד המלך עבדך' ,און פונדעסטוועגןָ ,
מיט פחד פונעם משפט.
פארציקנדיגן בער ,צום ַאנטלויפן אין די טעג פון חודש דאס ַאנטלויפן פון ַא ַדא ַא חילוק צווישן ָ ס'איז ָאבער ָ
אלול ,ווייל פון ַא בער דערווייטערט מען זיך ווי ווייט מעגליךָ ,אבער פון דעם ïחד ה' טוט מען נישט ַאנטלויפן
נאר מ'לויפט צו איםַ ...אזוי ווי דער רמב"ם ז"ל שרייבט )'פירוש המשניות' ,ראש השנה פ"ה ,ד"ה 'העובר'(, און זיך דערווייטערןָ ,
ַאז די טעג פון חודש אלול זענען 'טעג פון עבודה און הכנעה און ïחד און מורא פון דעם אויבערשטען' ,ומברח
'אנטלויפט צו אים... ומנוס אליו' -מ ַ
גאר ַא שווערע עבודה. דאך ָ זאגט 'ולא רחוקה היא' ,תשובה איז ָ וואס דער ïסוק ָפארשטיין ָ דארף מען ַ ו .לכאורה ַ
נאר 'כי קרוב אליך הדבר מאוד', זאגט נישט ַאז עס איז 'לייכט' תשובה צו טוהןָ , וואס דען ,דער ïסוק ָ נאר ָ ָ
'נאנט' צו דעם מענטש, נאר ס'איז ָ 'נאנט' צו דיר .עס ווענדעט זיך נישט אין דער הילף פון ַאנדערע מענטשןָ , ס'איז ָ
האט אין זיך ַאלע כוחות תשובה צו טוהן. ווייל דער מענטש ָ
זאלן ַארבעטן פארלאזן אויף ַאנדערע זיי ָ דארף מען ָאבער וויסןַ ,אז מ'קען זיך נישט ַ ָ פון דער צווייטער זייטַ ,
נאר אין אים ַאליין. דארף ַאליין קעמפן תשובה צו טוהן ,וויסנדיג ַאז עס ווענדעט זיך ָ נאר דער מענטש ַ פאר איםָ ... ַ
וואס עס ווערט דערציילט אין דער גמרא )ע"ז יז (.וועגן רבי אלעזר בן דורדיאַ ,אז דאס איז די כוונה פון דעם ָ ָ
טאלן ,און געאנגען און זיך ַאוועקגעזעצט צווישן צוויי בערג און ָ ַ געוואלט תשובה טוהן ,איז ער ָ האט
ווען ער ָ
פאר דיר, געזאגט ,ווי איידער צו בעטן ַ ָ טאלן איםהאבן די בערג און ָ געזאגט' ,הרים וגבעות ,בקשו עלי רחמים'ָ . ָ
פאר אים רחמים ,און זאלן בעטן ַ האט ער געבעטן פון די הימל און ערד זיי ָ דאן ָ פאר זיך ַאלייןַ . וועלן מיר בעטן ַ
פאר זיך רחמים. פאר דיר רחמים ,וועלן מיר בעטן ַ זאלן בעטן ַ האבן אים געענטפערט ,ווי איידער מיר ָ אויך זיי ָ
האט ער געלייגט זיין נאר אין מירָ . געזאגט ,אויב ַאזוי ,זע איך ַאז עס ווענדעט זיך ָ ָ האט רבי אלעזר בן דורדיא ָ
אויסגעגאנגען .איז ַארויס ַא 'בת קול'
ַ אויסגעבראכן אין ַא געוויין ביז ער איז
ָ האט קא ïצווישן זיינע קני און ער ָ ָ
האט רבי פון הימל און אויסגערופן ַאז רבי אלעזר בן דורדיא איז מזומן צו עולם הבא .פירט די גמרא אויס ,דאן ָ
געזאגטַ ,אז
ָ האט רביגעזאגט' ,יש קונה עולמו בכמה שנים ,ויש קונה עולמו בשעה אחת' ,און אויך ָ ָ געוויינט און
נאר מ'רופט זיי ָאן 'רבי'.
נישט בלויז טוט מען אננעמען די תשובה פון בעלי תשובהָ ,
וואס געהערט דאך ַא טיטל ָ דאס איז ָ טאקע ווערט ַא בעל תשובה ָאנגערופן 'רבי'? ָ פארוואס ַ
פרעגן די מפרשיםָ ַ ,
האט רבי אלעזר בן דורדיא אונז אויסגעלערנט, וואס ָ
וואס איז ַא מלמד און ַא מורה דרך ,און ָ געווענליך צו איינעם ָ
האבן געלערנט פון רבי אלעזר זאל צוליב דעם ָאנגערופן ווערן מיט'ן טיטל 'רבי'? איז דער תירוץַ ,אז מיר ָ ַאז ער ָ
נאר אין מיר ַאליין .צוליב דעם ַאליין, בן דורדיא ַא גרויסן יסודַ ,אז 'אין הדבר תלוי אלא בי' ַ -אלעס ווענדעט זיך ָ
פארדינט ער ָאנגערופן צו ווערן 'רבי'. ַ
וואלט געווען אין זאגט רש"יַ ,אז אויב די תורה ָ ז .אויפ'ן ïסוק אין דער היינטיגער ïרשה )ל ,יב( 'לא בשמים היא'ָ ,
געדארפט ַארויפגיין צו איר און עס לערנען .איז שווער ,ווי ַאזוי איז שייך ַארויפצוגיין צום ַ וואלט מען הימלָ ,
וואס דערגרייכט ביז צום הימל...דא ַא גרויסער לייטער ָ הימל? איז דען ָ
באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות ç
éùàø ì"åìà æéà ñìàîò㨠,(à ,é úåîù) á'ì úà'å åá'ì êéåà æéà ì"åìà æà© ,(èé úåà ,éãåã úøéù ,íéðô áèéé ÷"äôñá
ח
. å"ç ,åùôð'ì éåà'å å'ì éå'à úåáéú .(.æé úåëøá) äèî'ì ãîçð'å äìòî'ì áåä'à úåáéú éùàø
ìîå' ïééæ èòåå ñò áéåà æà ,æéà ïåôøòã ãåîéì øòã ïåà
דארף זיך
זאך ער ַ øòãðé÷ òðééã ïåà åã ,'êòøæ ááì úàå êááì úà à"äהנותן בים דרך -יעדער ווייסט אין וועלכע ַ
שטארקן
ַ ,ìåìà ùãåç ïéà ïòèùøòáéåà íåö ïøòèðòðøòã êéæ ïìòåå
ïòî óøàã © ,äáåùú ïåô ïîæ øòã æéà'ñ ïòåå èöòé áéåà øòáਠ.'äèîì ãîçðå äìòîì áåäà' ïà© åèæéá ïàã
äáåùú çëá âéáééà æéà ùèðòî à æà© ,ïò÷ðòãòâ ú'à éúãáëä ì"åìà ïåô úåáéú éùàø éã ïòðòæ øéã ééá
דא ַא גרויסן כלל און עיקרַ ,אז דער ענטפערט דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"עַ ,אז רש"י קומט אונז לערנען ָ
זאגטדערנאך העלפט מען אים פון הימלַ ,אזוי ווי דער ïסוק ָ ָ וואס ער קען טוהן ,און דארף טוהן ַאלעס ָ מענטש ַ
געדארפט ַארויפגיין ַ וואלט דער מענטש וואלט געווען אין הימלָ , )תהלים נז ,ג( 'לא-ל גומר עלי' .ממילא ,אויב די תורה ָ
געהאלפן פון הימל ָאנצוקומען ביז ָ וואלט מען אים דעמאלס ָ ָ וואס ס'איז פארהאנען און אויף דעם העכסטן לייטער ָ
צום הימל...
שטארק
ַ האט ער נאמען פון זיין זיידן דער 'ייטב לב'ָ , נאכגעזאגט אין ָ ָ האט עס ָ ח .ווען הרה"ק מ'סאטמאר זצ"ל ָ
געבורטסטאג איבער'ן
ָ שïאצירן אין זיין
ַ האט מסביר געווען מיט א משלַ ,א קעניג פלעגט געוויינט דערביי .ער ָ
קארעטע ,און זייער בקשה אריינווארפן ַא צעטל אינעם קעניג'ס ַ ַ האבן געקענט ַ לאנד ָ לאנד ,און ַאלע מענטשן פונעם ַ ַ
געווארן.
ָ איז ערפילט
קארעטעָ ,אבער דער קעניג אריינגעוואפן ַא צעטל מיט זיין בקשה אין קעניג'ס ַ ָ האט ַïאסירטַ ,אז איינער ָ האט ַ ָ
דורכגעפארן אין
ָ יאר ,און ווען דער קעניג איז צוגעווארט ביז'ן קומענדיגן ָ ַ האט ער האט נישט ערפילט זיין בקשהָ . ָ
הארץדאס צעטל מיט זיין בקשהָ ,אבער צו זיין ַ אריינגעווארפן ָ
ָ אמאל ַ נאך ַ ָ האט דער מענטש ָ געבורטסטאגָ ,
ָ זיין
געווארן.
ָ מאל נישט ערפילט דאס ָ ווייטאג ,איז זיין בקשה אויך ָ ָ
ראטגעבער זענען געווען זיינע שונאים ,און נאנטע ַ דערגאנגען דעם סוד דערפון :דעם קעניג'ס ָ ַ שïעטער איז ער
געזאגט
ָ בארעדט און האבן זיינע שונאים אים ַ פאר'ן קעניגָ , אריינגעווארפן זיין צעטל ַ ָ האט ַ מאל ווען ער ָ יעדעס ָ
פארלאנג.
נאכקומען זיין ַ ַ זאל נישט ָ פאר'ן קעניג ער ָ ַ
קארעטע אינעם קעניג'ס אריינצואווארפן זיין בקשה אין קעניג'ס ַ
ַ בארעכענט ,מער נישט ַ האט דער מענטש זיך ַ ָ
ïאלאץ ,און רעדן מיט'ן קעניג 'צווישן פיר אויגן'... אראïפ ָארן אין קעניגליכן ַ ַ נאר ער וועט ַ ָ געבורטסטאגָ ,
ָ
האט אויסגעפירט מיט בכיות: סאטמארער רב זי"ע ָ ַ און דער ַ
'זאל ַאפילו נישט ווארט אויף ראש השנה ,ווען די מקטריגים שטייען און זענען מקטרג ח"וַ ,אז מ ָ -דער מענטש ַ
דאך בעסער תשובה צו טוהן אין חודש אלול ,חודש הרחמים ,ווען די קענען נעמען ַא שופר אין די הענט ח"ו .איז ָ
ïאלאץ.
נאך נישט אין קעניגליכן ַ ַ מקטריגים דרייען זיך ָ
גארדי זצ"ל. דאקטאר ָָ געהאט ַא תלמיד ,דער בעל תשובה הרה"ק רבי אהרן ָ ַ האט
דער מעזריטשער מגיד זי"ע ָ
באהאנדלען
שטארקע חולשה ל"ע אויף זיינע פיס ,און רבי אהרן פלעגט ַ ַ ַ האט דער מגיד געליטן פון ַא ווי באקאנטָ ,
געזאגט צום מגיד' ,איך וועל אויסהיילן דעם ָ האט רבי אהרן אמאל ָ דעם הייליגן מגיד צו לינדערן זיינע יסוריםָ ַ .
האט דער מגיד זיך גענומען ַארבעטן מיט אים ,און רבי אהרן זאל אויסהיילן מיין נשמה!' ָ רבינ'ס פיס ,און דער רבי ָ
פאר'ן מגידַ ,אז די הארץ ַ אראïגערעדט פון ַ האט רבי אהרן זיך ַ ָ גאר גרויס ,כידועַ .א צייט שïעטערָ , געווארן ָ
ָ איז
פאלגענדע: דאס ָ האט דער מגיד אים דערציילט ָ לאזן אים נישט צורוהָ . מחשבות פון די פריערדיגע צייטן ָ
בארעכענטַ ,אז עס האט ער זיך ַ פארמאגט ַא קרעטשמע ,וואו גוים פלעגן קומען טרינקען .לימים ָ האט ַ ָ ַ -א איד ָ
אלזא ,ער
מאכן איבערקערענישןָ ַ . דא טרינקען און ַ זאל אויסזען ַאזוי ,גוים קומען ָ דאס הויז ָ איז נישט קיין תכלית ָ
פארקויפן קליידער. ïארט די קרעטשמע ,און געעפענט ַא געשעפט צו ַ פארש ַ האט ַ ָ
האט דער קאניאקָ ... געוואלט קויפן ָ ַ ָ נאכט זענען געקומען ַא גרוïע גוי'אישע שיכורים ,און אמאל אינמיטן ַ ַ ָ
דא איז שוין מער נישט קיין געהאט ַא טעות מיט'ן ַאדרעסָ ... ַ האבן
געזאגטַ ,אז זיי ָ ָ געוועזענער קרעטשמער
נאר ַא קליידער-געשעפט... קרעטשמעָ ,
גארדי: דאקטאר ָָ האט אויסגעפירט צום ָ און דער מגיד ָ
è באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
ùèðòî øòãòé øàð ¨ ,ïäåè åö ñàåå ¨ ììë à© ïâàæ¨ èùéð íòã ïëàååùtà
© ¨ èøéáåøt òøä øöé øòã øàð ¨ ,ïäåè åö
øòã éåå ,÷åæéç ïáàä
¨ óøàã © øò ïëàæ © òëìòåå ééá èñééåå éåå¯ééñ èòåå øò æà© úåðòè òðòãéùøàô © èéî ùèðòî
æà© ,èâàæòâ
¨ èàä
¨ ò"éæ à"øäî ÷"äøä áø øòæìòá ï'ôéåà ï÷øàèù
© øòáਠêéæ óøàã'î
© .ïééæ çéìöî èùéð
åö øøåòúð ñòëéìâòî ñòìà© ïäåè óøàã © øòðééà øòãòé .úåðòè òðééæ ïøòäñéåà èùéð ïåà ,òøä øöé
øòðééà àã ¨ æéà'ñ .ïëàæ© òðééæ ééá øòðééà øòãòé ,ïøòåå
øòèééååö à© ïåà ,ïåâéð à© èéî 'æééà íòã èëòøáåö' ñàåå¨ åàåå ùôðä ïåáùç à© ïëàî
© © ùèðòî øòã
êéæ óøàã
ìãúùî øòáਠêéæ óøàã © øòãòé .âòåå ïøòãðà© ïà© óéåà ÷åæéç ïáàäטïòî ïò÷ ,úîàá ïåà ,
¨ óøàã
© øò
זאג איםַ ,אז ער פאר דעם יצר הרע ,ווען ער ïייניגט דיך מיט די ַאלטע מחשבותָ . זאגן ַזאלסטו ָ דאס זעלבע ָ ָ -
אמאל!
האט זיך טועה געווען אינעם ַאדרעס ...איך בין שוין ַא נייער מענטש ,כ'בין שוין נישט דער זעלבער ווי ַ ָ ָ
אמאל
האט דערציילט הרה"צ רבי זלמן בריזעל זצ"לַ ,אז איינער פון די נקיי הדעת שבירושלים איז ַ ָ מענין זהָ ,
פאל ,איז קאנאל .אין יענעם ַ וואסער ַ ַאריינגעפאלן מיט איין פוס אין איינעם פון די גריבער אין ירושלים )וואו עס לויפט דער ַ ַ ַ
וואכן.געהאט יסורים דערפון עטליכע ָ ַ דערנאך
ָ האטפארדעקן דעם גרוב( און ער ָ דאס דעקל נישט געווען גוט ַארויפגעשטעלט צו ַ ָ
האט ער זיך דערווייטערט גאסָ ,געגאנגען אויף די ַ ַ דאן און ווייטער ,ווען ער איז געזאגטַ ,אז פון ַ
ָ האט ער שïעטער ָ
איינמאל'...
ָ אריינצופאלן
ַ זאגנדיגַ ,אז 'ס'איז גענוג ַ פארדעקטע גריבערָ ... פון די אלע ַ
דארף מען דורכגעפאלןַ ,
ַ איינמאל
ָ טראכט איך אויך וועגן די נשמהַ .אז מ'איז ַ האט צוגעלייגטַ :אזוי און רבי זלמן ָ
אריינצופאלן
ַ אמאל ח"ו אינעם גרוב' .ס'איז גענוג ַ נאך ַ ָ אריינפאלן ָ
ַ מ'זאל נישט ַ
ָ ַאכטונג געבן צו ַאנטלויפן פון דעם חטא,
איינמאל'...
ָ
שïיטאל אין ירושלים(
ָ פארוואלטער פונעם 'שערי צדק'
)לאנגיאריגער ַ ַ
ַ ָ וואלאך ז"ל
דאקטאר רבי משה ַ ַ ָ באקאנטער ערליכער ָ ט .דער ַ ַ
זאנענפעלד זצ"ל אב"ד ירושליםï ,שט אין די ווערטער פון חז"ל אמאל געפרעגט דעם גאון רבי יוסף חיים ָ האט ַ ָ ָ
האט רבי יוסף חיים אים געענטפערט: )קידושין פב' ,(.טוב שברופאים לגיהנם'ָ .
דארף מען עס נישט דאכט זיך מיר ַאז דיר ַ טאקע ,קיינער קען דיר נישט ענטפערן דיין קשיאָ ,אבער ַ -ריכטיג ַ
פארשטייסט ַאליין די כוונה דערפון... נאר דו ַ ערקלערן ,ווייל ָ
באקומען ַא בריוו פון דעם בעל העובדא ,וואו ער שרייבט אונז צווישן ַאנדערן, אמאל ַ האבן מיר ַ ָ יארן צוריקָ , מיט ָ
געווארן בשעטו"מ ָ וואס איז ביי אים געבוירן ַאז ער גרייט זיך ַאריינצוברענגען זיין זון בבריתו של אברהם אבינו ע"ה ָ
פארשידענע נאך די חתונה ,און ער דערציילט אינעם בריווַ ,אז במשך פון דער צייט איז ער געווען ביי ַ יאר ָעטליכע ָ
האבןגעזאגט 'ïה אחד'ַ ,אז לויט'ן דרך הטבע וועט ער נישט קענען ָ ָ האבן אים וואס ָ ïראפעסארן ָ
ָ ָ דאקטוירים און ָ
קינדער ,ה' ירחם.
לאנג געווען צוגעבונדן צו די טמא'נע יארן ַ ער שרייבט ווייטער אינעם בריווַ ,אז ער און זיין בני בית זענען ָ
זאגן שוין )סוטה ג' (:כל העובר עבירה אחת בעולם הזה ,מלפפתו והולכת לפניו ליום טעכנאלאגישע כלים ]און חז"ל ָָ ָ
אמאל איז ער ַאריינגעקומען אין שול און געעפענט דעם הייליגן ספר הדין ,רבי אליעזר אומר ,קשורה בו ככלב'[ָ ַ .
זלאטשובער מגיד וואס ער ברענגט פון הייליגן ָ 'אגרא דïרקא' ,פון הרה"ק בעל 'בני יששכר' זי"ע )אות כד( ,און געזען ָ
הרה"ק רבי יחיאל מיכל זי"ע )יומא דהילולא ,כ"ה אלול(ַ ,אז ווען דער מענטש וויל ïועל'ן ַא ישועה שלא כדרך הטבע,
זאל ער טוהן ַא גרויסע מצוה העכער פון די טבע ,און ער האבן קינדערָ , צום ביישïיל ,אויב ער קען בטבע נישט ָ
וויבאלד ער ַ וועט ïועל'ן ַא ישועה למעלה מדרך הטבע )זע אויך אין זיין הייליגן ספר 'אגרא דכלה'ָ ,אנהייב ïרשת ïנחס( .און
באשלאסן
ָ האט ער ַ האבן קינדערָ , האט געוואוסט ַאז ער נויטיגט זיך אין ַא גרויסע ישועה למעלה מדרך הטבע צו ָ ָ
האבןארויסווארפן די טמא'נע כלי פון שטוב' .אומר ועושה' ,זיי ָ ַ יענע סעקונדעַ ,אז ער און זיין בני בית וועלן ַ
געווארן בדבר ישועה ורחמים. ָ געהאלפן
ָ אוועקגעווארפן די טמא'נע כלי משחית ,און ביז ַא קורצע צייט זענען זיי ָ ַ
געהאלפןָ דארףהאט ער געלערנט ,ווען ַא מענטש ַ דער בעל העובדא פירט אויס אין זיין בריווַ ,אז פון דעם ָ
דאך גוט ביי זיך סארטן סגולות ,און דער אמת איזַ ,אז ער ווייסט ָ פארשידענע ָ דאך ַ ווערן מיט ַא ישועה ,זוכט ער ָ
שטארקן אויף זיינע נסיונות ,און ס'איז נישט ַא כלל ַ פאדערט פון אים צו זיך וואס דער אויבערשטער ָ הארץ ָ אין ַ
וואס
האט זיין אייגענע 'מצוה גדולה שלא כדרך הטבע' .ער ווייסט גענוי ָ נאר יעדער איינער ָ גלייך ביי יעדן איינעםָ ,
פארזיכערט ַאז ער וועט זען ישועות און רפואות. דארף נעמען אויף זיך ,און אויב ער טוט ַאזוי ,איז ער ַ ער ַ
סליחות- וילך- נצבים- באר הפרשה é
ïåà èùéðøàâ ¨ ïùéååö ïìééètਠèåè ¯ äìá÷ òðééì÷ ,ïòèùøòáéåà íòã åö èðàð ¨ ïøòåå åö ïøéáåøt ïåà ïééæ
ïò÷ ,èöòé éåå íéðîæ òðòáéåäòâ òëìòæà© ïéà ïåà ,'ñòtò' .'éòá àáéì àðîçø'
.óøàã'î
© ñàåå
¨ ïøéôñéåà éàãååà© ïòî
(æè ,âî äéòùé) ÷åñt øòã æà© ,èâàæ ¨ ò"éæ ÷"äéøà øòã
סּפעציעל, די געהויבענע טעג פון סליחות- במוצאי מנוחה,ìåìà ùãåç óéåà æîøî æéà ,'êøã íéá ïúåðä'
טאג
ָ דער ערשטער .íé à© åö êéìðò ïòðòæ ìåìà ùãåç ïåô âòè éã ìééåå
éã óéåà ,èâàæòâ
¨ ¨ ò"éæ 'í"éøä éùåãéç' ìòá ÷"äøä âòåå ïèîéèùàá
èàä © à© èùéð èàä ¨ íé à© éåå éåæà© è÷ðåt
íéùøçä' (çé ,áî) äéòùé àéáð íòðåô øòèøòåå ï'ôéåà ïòîéååù ïùèðòî ìééè .íé íòã ïééâåöëøåãà©
ïìàæ¨ ïùèðòî òáéåè éã 'éúåàøì åèéáä íéøååòäå ,åòîù óøàã © ìàîਠ© ïåà ,óéù à© èéî ïøàô ¨ òøòãðà© ,øòñàåå ©
.ïòæ åö êéî éãë ,ï÷å÷ ïìàæ ¨ òãðéìá éã ïåà ,ïøòäñéåà êéî òéìàååë© éã æéá øòñàåå © ïéà tà÷¨ íòã ïâééìtàøà ¨ © ïòî
øòðééà øòãòé óøàã © éåæà© .â.ã.à ,ïééâééáøàô
© èòåå
ùèðòî øòáéåè à© ïò÷ éåæà© éåå ,ïééèùøàô © ïòî óøàã © æéà õøàä © ïééæ éåå èéåì âòåå à© êéæ øàô© ïøòèñàìôñéåà
©
øòãðéìá à© ïåà ,ïøòéåà òðééæ èéî ïøòä âðéìöåìt øò ïëàæ © òëìòåå ééá ,'åùôð úøî òãåé áì' ïåà ,èâééðòâ
ñàåå
¨ ïèééö àã ¨ ïòðòæ ñò æà© ,õåøéú øòã æéà ?ïòæ ïò÷ úåðåøñç òðééæ ïòðòæ ñò ñàåå ¨ ïåà ,÷åæéç ïáàä¨ óøàã ©
ïò÷ ùèðòî øòáéåè à© åìéôà© æà© ,ïáéåäòâ éåæà© ïòðòæ .ïèëòøøàô © óøàã © øò ñàåå
¨
ïòåå . יïòæ ñìàîòã
¨ ïò÷ øòãðéìá à© ïåà ,ïøòä ñìàîòã ¨
èùéð ïéåù êéæ ïòî ïò÷ ,'úåçéìñ úáù' èîå÷ ñò ïòîàð ¨ ïéà èâàæòâëàð
¨ ¨ èàä¨ ò"éæ éáø øòùäàè ¨ øòã
øòãòé øàð ¨ ,'éùôð éìò íåìù' ïâàæ ¨ ïåà ïòééøãñéåøà© åúòá øáã' (âë ,åè éìùî) ÷åñt ï'ôéåà ,íé÷éãö ïåô
'èòøá¯ñâðåèòø' íòã ïéà ïtàëðà © ¨ èåâ êéæ óøàã © øòðééà òðééì÷ à© åìéôà© æéà ,íéðîæ òèåâ ïéà æà© ,'áåè äî
ïåà ,äìéôú ,äáåùú êøåã ìîéä ïåô íéà èéâ'î ñàåå ¨ .ïòèùøòáéåà íòã øàô © 'èåâ' êéåà ('äî') äìá÷
äáåùàå éìà åáåù' (æ ,â éëàìî) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå ,ä÷ãö
,ïâàæ
¨ èâòìô ïéìøà÷ © ïåô ò"éæ 'ïøäà úéá' ìòá ÷"äøä
(æè úåà ,äáåùú ,'ùãå÷ éôøù çéù' ïéà èâðòøáòâ) .' יאíëéìà
æéà 'ñòtò' ïåà 'ñôà' ïùéååö ÷åìéç øòã æà©
(ãé÷ 'ò ,áé úåà ,úåéðòú 'ìä) èáééøù 'øùåé è÷ì' øòã íé÷éãö ïáàä ¨ êéåà .t úåà íòðéà 'òìòèðét' ñàã ¨
øòã ,ï'éáø ïééî ïåô ïèòáòâ êéà áàä ¨ ìàîà
¨ © æéà 'åúîé' ïåà 'åîzé' © ïùéååö ÷åìéç øòã æà© ,èâàæòâ ¨
ïéà ïñò åö øúéä à© ïáòâ øéî ìàæ ¨ øò ,'ïùãä úîåøú' à© åìéôà© ¯ äìá÷ à© ìééåå ,z úåà íòðéà ìèðét øòã
ווייל עס ליגט, זייט נישט טויב און בלינד, ַאז דער נביא שרייט צו אונז,געזאגט ָ האטָ קאצקער רבי זי"ע ָ דער.י
! נישט צו זיין טויב און בלינד,האנט ַ אין ענקער
באשלאסן צו שמוגלען טייערע
ָ ַ האטָ ַא פיפיגער סוחר,געזאגט ַא משל ָ האטָ דער גאון רבי חיים בריסקער זצ"ל.יא
' מיט ַא 'בעל עגלהï ַאז מ'שמועסט זיך ָא, דער סדר פונעם שמוגלען איז.לאנד צום ַאנדערן ַ סחורה פון איין
דער סוחר טוט צוגרייטן.(.ג.ד. א,)ביינאכט
ַ וואס איז געאייגנט צו שמוגלען
ָ א באשטימטע טאג און די פונקטליכע צייט
איז ער,דעמאלס
ָ נאך דויערן צייטן ביז ָ אויך אויב עס וועט,גאנצע צייט ביז צום שמוגלען ַ און די,די סחורה
...ןïכא
ַ און אך און וויי אויב מ'וועט אים,'דאך 'זיינע ָ ווייל די סחורה איז,ביינאכט
ַ שלאפן
ָ נערוועז און קען נישט
און ער ַאליין,וועכטער-קאנפיסקירט ווערן דורך די גרעניץ ָ וועט,'וואס איז ווערט ַא 'הון תועפות ָ ,גאנצע סחורה ַ די
,גאנץ רואיגַ שלאפט זיך
ָ ער, איז רואיגער, ווידער, דער בעל עגלה.יארן ח"ו ָ לאנגע
ַ וועט 'זיצן' אין ַא טיפן גרוב
צו העלפן מענטשן ַאריבערשמוגלען,דאך שוין צוגעוואונט דערצו ָ איז ער, און בכלל,דאך נישט זיינע ָ ווייל די סחורה איז
געשמועסטï'האט ָא ָ וואס מָ ָאבער ווען עס דערנענטערט זיך שוין די צייט.לאנד ַ זייערע סחורות איבער די גרעניצן פון
האט ָ ווייל ער,שלאפלאז אין די נעכט
ָ ָ ווערט ער שוין אויך ַאביסל,צו שמוגלען די סחורה איבער דער גרעניץ
לאנד ַ זאך ווי שמוגלען סחורה צווישן איין ַ אומלעגאלע
ַ אזא
ַ ַ ט ווערן ביים טוהןïגעכא
ַ פארט מורא ַאז ער וועט ָ
.און צווייטן
דאס פערדל ָ איז,'גאנצער 'מעשה ַ האבנדיג קיין שום 'עול' פון דער ָ נישט,שלאפט רואיג ָ וואס
ָ דער איינציגער
פארַ פארוואס? ווייל
ָ ַ ...שלאפט זיך רואיג ָ ער...וואגן אין וועלכן עס וועט ליגן די סחורה ָ ן דעםïדארף שלע ַ וואס ָ
àé באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
©âòè éã æà© ,ñéåà èîå÷ .ë"ò ,(ïñò åö) óéåøòã øúéä à éåå éåæà© âéñééìô ïòðøòì ïòðò÷ ìàæ¨ êéà éãë ,úåçéìñ
âòè òøòãðà© éã éåå ùøòãðà© ,úåäî øòééæ ïéà ïòðòæ øéî éáø ïééî èàä ¨ .øàé¨ íòðåô âòè òøòãðà© éã ïéà
øàé¨ íòðåôיב. úéðòú øòã æà© èñéååòâ êéåà ïáàä íéðåîã÷ éã' :èâàæòâ¨
ïåà ïèééö òøòãðà© ïòðòæ èðééä ùèàë ¨ ,øîàéé ïãéãì ï÷úî ééæ ïáàä ¨ ,ïâòååèñòãðåô ïåà ,ïòðøòì ñàã
¨ èøòèù
,ïâòååèñòãðåô øòáਠ,ïèñàô© èùéð èðééä èñééä'î ùèàë¨ ,úåçéìñ ïåô âòè éã ïéà ïèñàô © ìàæ'î
¨ ïòååòâ
ïòðòæ âòè òâéèöòé éã æà© ,ïñéåå ùèàë ¨ ïòî óøàã
© âéøòäòâ ïòðøòì èùéð ïòî ïò÷ èñàô'î © áéåà ñàåå
øàéיגøòãòé ïåà ,
©¨ íòðåô âòè òøòãðà© éã ïåô ùøòãðà èùéð øéã êéà áéâ ,øòáéøòã ïåà ,øàé ¨ õðàâ
©© à© éåå éåæà
גאסָ ,אדער ווען ער קריכט אויף די בערג ביי דער גרעניץ... דאס זעלבע ווען ער גייט סתם אויף דער ַ דאך ָאים ,איז ָ
'מה לי הכא ,ומה לי התם'...
אחיי ורעיי אהוביי וידידיי ,דער נמשל איז ,דוד המלך ע"ה בעט זיך ביי אונז )תהלים לב ט( 'אל תהיו כסוס כפרד'.
פארא 'סחורה' מיר ברענגען מיט זיך ,און וואס ַ ַ נאכזוכן אין אונזערע ïעקלעךָ , עס קומען ָאן די ימי הדין ,מ'גייט ָ
זינלאזער פערד
ָ לאמיר נישט זיין ווי יענער סטאנציע' ,נעבן דער גרעניץָ ... ַ האלטן שוין ממש ביי דער 'לעצטער מיר ַ
שלאפט דעריבער רואיג ,לאמיר זיך ָ באדייט פון אדורך גיין די גרעניץ און ער אינגאנצן נישט דעם ַ ַ פארשטייטוואס ַָ
געבן אוועק אויף ,מיט תשובה און תיקון המעשים ,און זיך אומקערן צום בוכ"ע!
זאנענפעלד זצ"ל גאב"ד ירושלים ,שרייבט אין שאלות וואס דער גאון רבי יוסף חיים ָ נאכגעזאגט ָ
ָ יב .מיר ָ
האבן שוין ָ
האט אים געפרעגט ,היות דער רמ"א ïסק'ענט אין שולחן ותשובות 'שלמת חיים' )או"ח סי' שכה( ַאז ַא מלמד ָ
וואס
אלזא וויסן ָ
ביינאכט ,וויל ער ַ ָ
ַ וואך
טאר נישט זיין צופיל ַ ערוך )יורה דעה סי' רמה ,סי"ז( ַאז ַא מלמד פון קינדער ָ
האט אים נישט מתיר געווען צו טוהן ַאנדערש )רבי צו טוהן מיט'ן אויפשטיין פרי צו סליחותָ ,אבער רבי יוסף חיים ָ
דאַ ,אז די
פאראויס( .זעען מיר פון ָ מ'האט זיך עס אויסגענומען אין ָ
ָ דארט צווישן ַאנדערןַ ,אז עס ווערט גערעכנט ווי
יוסף חיים שרייבט ָ
יאר.
טעג פון סליחות זענען ַאנדערש פון די ַאנדערע טעג פון ָ
aA
cמן הבאר c
טשארנא
ַ נאמען פון הרה"ק רבי ישראל אברהם זי"ע פון עס ווערט געברענגט )'דעת זקנים' ,ע' עד( אין ָ
האניïאלי זי"ע(ַ ,אז די בעסטע עצה ַארויסצוגיין זכאי ביים דין ,איז
ָ אסטראה ַ
)א זון פון דעם הייליגן רבי'ן ר' זושא פון ַ
האבן קיין שום שייכות מיט'ן יצר הרע ,ווייל זאל מען נישט ָ טאג פונעם משïטָ , פאר דעם ָ ַאז דריי טעג ַ
זאגן עדות.
עס ווערט גע'ïסק'ענט ביי די הלכות פון עדות )סנהדרין כז .ובשו"ע חו"מ(ַ ,אז ַא שונא איז ïסול צו ָ
האט נישט גערעדט מיט יענעם דריי טעג צוליב זאגט די גמרא ,ווען הייסט איינער ַא שונא? אויב ער ָ ָ
זאגן )ברכות סא' (:צדיקים יצר טוב שופטן ,רשעים יצר רע שופטן' .ממילא ,קומט אויס פיינטשאפט ,און חז"ל ָ
ַ
האט נישט גערעדט מיט'ן יצר הרע ,דריי טעג צוליב 'איבה' ,ווערט דער שטן גע'ïסל'ט וואס ַָאז ַא מענטש ָ
צו זיין ַא דיין .ממילא גייט ער ַארויס זכאי ביים דין.
ïלאזן דעם
אינגאנצן ָא ָ
ַ זאל ערנאר מיט ַא 'תנאי קודם למעשה'ַ ,אז די דריי טעג ָ דאס איז ָאבער ַאלץ ָ ָ
האבן מיט איהם קיין שום שייכות 'מטוב עד רע'. זאל נישט ָ יצר הרע ,און ער ָ
פארדינעןפאר אידן ,ווי ַא 'יריד' ,וואו מ'קען יעדע סעקונדע ַ יג .די געהויבענע און הייליגע טעג זענען ַא גוטע מתנה ַ
גאנצער מצב פונעם הונדערטער טויזנטער און ַאפילו מער ,און ַאזוי איז יעדע מינוט אין חודש אלול ,דער ַ
יארן ,ווי עס שרייבט דער 'מגן אברהם',
אסאך ָ
צומאל אויף ַ ַ
ָ יאר הבעל"ט )און
גאנצן קומענדיגן ָ
פאר'ן ַ
מענטש ברוחניות ובגשמיות ַ
אין הלכות ראש השנה(ַ ,אלע ענינים פון נחתï ,רנסה ,געזונט ,שידוכים און ַאלע חברותות אין לערנען ַאלעס ווענדעט
דארף מען זען פארדינען ,א.א.ווַ ,.אלעס דרייט זיך ַארום דעם ,און ממילאַ , 'זאל ַ
זיך אין די יעצטיגע טעג ,וויפיל מ ָ
האט אונז געגעבן. באשעפער ָ וואס דער ַ
אויסצונוצן די גוטע מתנה פון די הייליגע טעגָ ,
דאווענען שחרית. נאכ'ן ַטאג ָ פארלערנען ַא שיעור אין הלכה ,יעדן ָ דער גאון רבי ירחמיאל קראם זצ"ל פלעגט ָ
האט ער געלערנט די הלכות פון תפילה אין די עשרת ימי תשובה ,און ער פאר די עשרת ימי תשובהָ , יארַ ,
איין ָ
באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות áé
úåçéìñ âàèטו,¨ ïèùøò íòã òâåð ìòéöòtñ æéà ñàã ¨ ïééæ óéåà ,ïâòåå òðééæ ïøòñòáøàô © óøàã
© øòðééà
©æà© (àô÷ú 'éñ ç"åà) 'øåè' øòã èáééøù ñò éåå éåæà יד
. ïôåà ïâéèøàðâééà
©
וואס מ'לייגט צו אין די עשרת ימי תשובה ביים פאר די תלמידים ַאלע הלכות וועגן די בקשות ָ האט ערקלערט ַ ָ
געזאגט צו די בחורים, ָ האט רבי ירחמיאל נאכ'ן שיעורָ , וואס נישט ,א.א.ווָ . יא מעכב ,און ָ וואס עס איז ָ דאווענעןָ , ַ
דא זעקס אזכרות )'זכרנו לחיים'' ,מי כמוך'' ,המלך הקדוש' ,המלך המשïט'' ,וכתוב לחיים טובים' ,און 'בספר מיר ווייסן ַאז עס זענען ָ
מ'האט
ָ איבערדאווענען שמונה עשרה אויב
ַ מ'דארף
ַ וואס איז מעכב )אויף ַאזוי ווייט ַאז חיים'( .די איינציגע פון די זעקס אזכרות ָ
וואס זענען מעכב ,געדענקט מען זאגן( ,איז 'המלך הקדוש' .די איבעריגע ,זענען נישט מעכב .די ָ פארגעסן עס צו ָ ַ
זאל ָאנגרייטן פאר אייךַ ,אז יעדער איינער ָ מאל .איז מיין עצה ַ אסאך ָ פארגעסט מען ַ ַ געווענליך ,און די איבעריגע ַ
דארט ַאריינלייגן איין 'שקל' ,און זאל ער ָ פארגעסן איין אזכרהָ , מאל ווען ער וועט ַ ַא צדקהï-ושקע ,און יעדעס ָ
פאר דער 'ישיבת בין הזמנים'. נאך יום כיïורַ , טאג ָ צוזאמעננעמען ַא ָ ַ דאס געלט וועלן מיר אי"ה ָ
האבן מסכים געווען. איינפאל פון דעם מגיד שיעור רבי ירחמיאל ,און זיי ָ ַ באוואונדערט דעם האבן ַדי בחורים ָ
געוואנדן צו די בחורים ,און געפרעגט דעם ערשטן ,וויפיל שקלים ָ האט רבי ירחמיאל זיך נאך יום כיïורָ , צומארגענס ָ ָ
האט דער פארגעסן ַאן אזכרה אין די עשרת ימי תשובהָ . פאר'ן ַ פאר דער 'ישיבת בין הזמנים'ַ , האסטו ַאוועקגעלייגט ַ ָ
האט געענטפערט דער צווייטער דאס זעלבע ָ ïיאסטערָ ... האב נישט ַאוועקגעלייגט ַאפילו איין ַ בחור געענטפערט ,איך ָ
פארגעסן ַאן אזכרה... פאר'ן ַ האט זיך נישט 'גע'קנס'עט' ַאפילו מיט איין ïרוטה ַ בחור ,און דער דריטער ,קיינער ָ
פארגעסן צו האט נישט ַ האט רבי ירחמיאל זיך זייער געוואונדערט :ווי איז מעגליךַ ,אז ַאפילו איינער פון אייך ָ ָ
דאך
האבן די בחורים אים געענטפערט :סך הכל ,זענען מיר ָ זאגן אין די עשרת ימי תשובהַ ,אפילו איין אזכרהָ ... ָ
באקומען פון אונזערע עלטערן ,איז וואס מיר ַ 'טאשן-געלט' ָ דאס ַ פארמאגן נישט קיין אייגן געלטָ . בחורים ,און מיר ַ ָ
פארגעסן די אזכרות אין די עשרת ימי תשובה, קוים אויף צום 'לעבן'ַ ,אזוי ַאז מיר קענען זיך נישט 'ערלויבן' צו ַ
הארץ צו האבן צוגעלייגט מח און ַ געהאט ַאן עול ,מיר ָ ַ האט יעדער איינער פון אונז דערפארַ ...אזוי ָ
ַ באצאלן
און ַ ָ
פארגעסן ַאפילו איין 'זכרנו געהאלפן נישט צו ַ ָ האט אונז דאס ָ דאווענען ,און ָ זאגן ַארויס ביים ַ וואס מיר ָדי ווערטער ָ
לחיים'ָ ,אדער 'המלך המשïט'...
דאס וואס ָ האט רבי ירחמיאל זיך געוואונדערט :יעדער איינער ווייסטַ ,אז די יעצטיגע טעג זענען גורל'דיגע טעגָ , ָ
האט שאדן ער ָ יאר ווענדעט זיך אין דעם ,ער ווייסט וויפיל ָ גאנצע קומענדיגע ָ דאס ַגאנצע לעבן פונעם מענטש און ָ ַ
דאס זאגן ,און ָ יא עס צו ָ 'פארדינט' ווען ער געדענקט ָ פארגעסט ,און וויפיל ער ַ וואס ער ַ מיט יעדן 'זכרנו לחיים' ָ
האט זיך דא ,ווען עס ָ פארגעסן ליידער צו דערמאנען די אזכרות ,און ָ אסאך מענטשן ַ ַאלעס העלפט נישט ,ווייל ַ ַ
פארגעסן ַאפילו איין אזכרה... האט ער שוין נישט ַ טאשָ , האט אין ַ וואס דער בחור ָ געהאנדלט וועגן איין שקל ָ ַ
איינווארצלען אין
ָ דארפן געדענקען און גוט פאר יעדן איינעם פון אונז .מיר ַ מיר לערנען פון די מעשהַ ,א לימוד ַ
וואס ער טוט אין די יעצטיגע טעג. זאך ָ פארדינען מיט יעדע גוטע ַ הארץ ,וויפיל דער מענטש קען ַ אונזער מוח און ַ
אויפגאבע ,און מ'וועטַ פארגעסן אונזער נאר פילע צענדליגער טויזנטערַ .אזוי וועט מען נישט ַ נאר ַא 'שקל'ָ , נישט ָ
וואס עס ליגט אויפ'ן מענטש. געדענקען ָ
געזאגט צו הרה"ק רבי מרדכי'לע ָ אמאל
האט ַ ָ האט געדינט ַאלס 'בעל תפילה' אין די הייליגע טעגָ , וואס ָידַ .א איד ָ
אהיימפארן כדי 'איבערצוקוקן דעם ָ דארף ַ נאדבורנער זי"ע :רבי ,איך בין דער שליח ציבור ראש השנה ,און איך ַ ַ
געזאגט:
ָ האט הרה"ק רבי מרדכי'לע אים פארקוקן זיך די תפילות(ָ .
)דאס הייסטָ ,
ָ מחזור'
זאלסטו גארנישט געטוישט ...ענדערש ָ דארט ָ האט זיך ָ פאריאר ,עס ָ -דער 'מחזור' איז געבליבן דער זעלבער ווי ַ ָ
זיך ַאליין 'איבערקוקן' ,ווי איידער 'איבערצוקוקן' דעם מחזור...
האט יונגערהייט זוכה געווען צו זיין ביים האט דערציילט החסיד הישיש רבי משה בוים זצ"ל ,וועלכער ָ ענליך ָ
אריינגעגאנגען צום 'ישמח ישראל', ַ אמאל ַ
הייליגן 'ישמח ישראל' זי"ע פון אלכסנדרַ ,אז אינמיטן חודש אלול איז ער ַ ָ
האט רבי פארט ַאוועקָ . פארוואס ער ָ האט דער רבי אים געפרעגט ַ ָ פארט ַאהייםָ . וועלנדיג זיך געזעגענען איידער ער ָ
וואס מיינט ַא 'בעל מתחיל'? האט דער 'ישמח ישראל' אים געפרעגטָ : משה בוים געענטפערט ,איך בין ַא 'בעל מתחיל'ָ .
האט דער 'ישמח ישראל' אים געזעגנט: פאר'ן עמודָ . דאווענט 'ïסוקי דזמרה' ַ וואס ַ
האט רבי משה געענטפערט' :איינער ָ ָ
'אנהייבן'... דא ָ פאר ַאהיים געזונטערהייטָ ,אבער געדענק מיט וועמען דו טוסט ָ ָ -
âé באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
דלתיך דפקנו -הייליגע באשעפער ,ס'איז ַא מצב פון 'ּפיקוח ,úåçéìñ ïåô âàè¨ ïèùøò íòã èñàô © øåáéö íòðåô áåø
נפש'! úåà) 'ñçðô éøîà' øôñ ïéà èâðòøáòâ èøòåå ñò ïåà
(áé úåà ,à øòù ,äáåùú éøòù') èáééøù 'äðåé åðéáø' øòã øòééæ èàä÷¨ ò"éæ øòöéøà ¨ ì'ñçðô éáø ÷"äøä æà© (äîú
ïééæ ïøéåìøàô
© èàä ¨ ñàåå¨ øòðééà éåå øòî êà𠩨 æà íòã äå÷î ïéà äìéáè éã ïâòåå ïòååòâ øéîçî ÷øàèù ©
ïöëòø÷ ïåà ïééæ øòèöî êéæ óøàã © ,å"ç ïâòîøàô
© ïöðàâ
© áøò ïéà êéåà éåå ,ñâàèøàô
¨ © úåçéìñ ïåô âàè
¨ ïèùøò
íòã ïâò÷ å"ç èâéðòtùòâøòãéåå èàä ¨ ñàåå
¨ øòã ,äðùä ùàø ïåô âòè òãééá ïåà ,ñâàèøàô
¨ © äðùä ùàø
øòôòùàá © ïééæ è÷ðòãòâ èùéð èàä ¨ øò ïåà ,ïòèùøòáéåà ïèééö òøòãðà ïéà ñàåå ùèàë ¨ ,èøéôòâðééà æéà'ñ éåå
èéî ïäåèòâ ïåà ,'ïéàî ùé' à© ïôàùàá
© © íéà èàä ¨ ñàåå
¨ úåìéáè òèðàîøòã éã øòáਠ,ïòååòâ ìé÷î øò èàä ¨
èôàùàá
© © øò ïåà ,âéáééà íéà èøéô øò ïåà ,ãñç à© íéà éã ìééåå ,èâàæòâ
¨ éåå ,èñééä ñàã
¨ .ì"ëò ,øòáøàä
© ïòðòæ
èâàååòâ
© øò èàä¨ éåæà© éåå ïåà ,òãðå÷òñ òãòé ùôð ïééæ úåäî øòééæ ïéà ïòðòæ âòè òâéèöòéטזéã éåå ùøòãðà© ,
ùèðòî øòã èùéð èòæ éåæà© éåå .å"ç ïòðøòöøòã åö íéà .øàé
©¨ íòðåô âòè òøòãðà
געזאגט )'אמרי קדוש' ,ימים נוראים(ַ ,אז די כתיבה און חתימה פון ָ האטטו .דער הייליגער 'שרף' פון סטרעליסק זי"ע ָ
טאג פון סליחות. פאנגט זיך שוין אינעם דעם ערשטן ָ ראש השנה און יום כיïור ַ
האבן זיך ַאליין אויך ַאזוי געפירטַ ,אלס האבן געהייסן דעם עולם ,און זיי ָ טז .די בעלזער צדיקים לדורותיהם זי"ע ָ
גאנץ ספר תהלים בציבור. טאג סליחות ַ זאגן דעם ערשטן ָ ַא 'חוק ולא יעבור' ,צו ָ
שוואך ,און די
ַ דער פריערדיגער בעלזער רב הרה"ק מהרי"ד זי"ע איז אין די לעצטע צייטן שוין געווען זייער
זאגן
צוריקהאלטן דעם בעלזער רב נישט ַאריינצוקומען אין בית המדרש צו ָ ַ געוואלט
ָ האבן דעריבער משמשים ָ
געשטארקט אויף ַאלע שוועריגקייטן און איז ַ האט זיך ָאבער טאג סליחות .ער ָ תהלים בציבור דעם ערשטן ָ
געוואלט
ָ האט איר מיך געזאגט :ווי ַאזוי ָ
ָ האט דער בעלזער רב תהלים-זאגן .שïעטער ָ
ָ ַאריינגעקומען אין ביהמ"ד צו
נאך תהלים?! זאגן דעם 'יהי רצון' ָ שטערן פון שïירן די התעוררות ביים ָ
טאג סליחות ,איז הארעוואניע אין דעם ערשטן ַָ געזאגטַ ,אז זיין ָ
ָ האט דער בעלזער רב הרה"ק מהרי"ד זי"ע אויך ָ
הארעוואניע אין ראש השנה און יום כיïור. ַ גרעסער פון זיין ָ
נאך געוואוינט אין דער האט ָהאבן שוין דערציילטַ ,אז ווען אא"ז הרה"ק רבי משה מרדכי מלעלוב זי"ע ָ מיר ָ
האטוואס זיין זיידע ָ אמאל ַאריינגעקומען צו אים ,און אים דערציילט ַא מעשה ָ שטאט תל אביב ,איז ַא איד ַ ָ ָ
געהאט ביי הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע: ַ
אויפהאלטן
ַ נאכ'ן זיך
געגאנגען צופוס ַאהיים קיין לעלוב פון לובליןָ , ַ אמאל איז הרה"ק רבי דוד'ל לעלובער זי"ע ַ ָ
ïאר
האבנדיג ַאפילו ַא ָ דארט ַא צייט ביי זיין רבי'ן ,דעם הייליגן לובלינער זי"ע .צוליב זיין גרויס ָארימקייט ,נישט ָ ָ
וואגן
האט ַא ָ גאנצן וועג צופוסï .לוצלינג ָ געגאנגען דעם ַ ַ אהיימצופארן ,איז ער
ָ וואגן ַ
פאר ַא ָ באצאלן ַ
ïרוטות צו ַ ָ
האטהאט געפרעגט רבי דוד'לען ווי אהין ער גייטָ . וואגןָ , וואס איז געזעסן אויפ'ן ָ זיך ָאïגעשטעלט ,און דער איד ָ
האט געוואוינט אין ַא האט דער איד ,וועלכער ָ רבי דוד'ל געענטפערטַ ,אז ער איז אויפ'ן וועג ַאהיים קיין לעלובָ .
וואגן ,צוגעבנדיג ַאז ער וועט אים פירן קיין לעלוב, איינגעלאדן רבי דוד'לען ַארויפצוקומען אויפ'ן ָ ַ דארף נעבן לעלוב, ָ
דארף נעבן לעלוב ,און אויפ'ן וועג ַאהיים קען מען זיך ָאïשטעלן אין לעלוב .ווען זיי זענען ווייל ער וואוינט אין ַא ָ
דא
האב ַא בית המדרש ָ געזאגט :איך ָ
ָ באדאנקט דעם איד און אים האט הרה"ק רבי דוד'ל ַ ַ ָאנגעקומען אין לעלובָ ,
טאג סליחות. זאלסט קומען צו מיר דעם ערשטן ָ שטאט ,און איך וויל דיך בעטן דו ָ ָ אין
וואגן ,און שויןהאב איך אים געטוהן ַא חסד און אים מיטגענומען מיט'ן ָ געטראכט ביי זיךָ :אט ָ
ַ האט דער איד ָ
האט אויפ'ןפאר אים דעם מנין ביי אים אין בית המדרש ...ער ָ זאל קומען משלים זיין ַ וויל ער מיך 'אויסנוצן' ,איך ָ
טאג סליחות. פארן צו רבי דוד'ל דעם ערשטן ָ באשלאסן נישט צו ָ ָ ָארט ַ
טאג ,איז הרה"ק רבי דוד'ל ַאריינגעקומען אין שול ,און זיך זאגן סליחות דעם ערשטן ָ ווען עס איז געקומען צו ָ
אריינגעגאנגען אין
ַ האט געזוכט ,איז רבי דוד'ל צוריק ַ וואס ער ָ אומגעקוקט אויף ַאלע זייטן פון שול .נישט זעענדיג ָ
מאל .ער איז ַארויסגעקומען פון צימער און זיך אומגעקוקט צווישן האט ער געטוהן עטליכע ָ זיין צימער ,און ַאזוי ָ
וואס ער זוכט ,איז ער צוריק ַאריין אין צימער. דעם עולם ,און נישט טרעפנדיג דעם מענטש ָ
באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות ãé
ïâàæ
÷¨ èâòìô ïéìøà© ïåô ò"éæ 'ïøäà úéá' ìòá ÷"äøä øòã .ïäåèòâtਠèàä ¨ øò ñàåå ¨ èùéð èééèùøàô © ïåà
èùéð ìàæ
)¨ ùèðòî øòã æà© (:æì÷ ,'ïøäà úéá' òæ òâéæàã
¨ éã ïåà ïâéåà òðééæ èðòôò ,ìëù èàä ¨ ñàåå
¨
úåçéìñ éã 'ïèòá' ìàæיח¨ .
ñàã ¨ øò øàð¨ ,úåçéìñ 'ïâàæ
' ¨ õøàäיז.ù"ééò ,
© ïééæ ïéà èöéø÷òâðééà ïøòåå øòèøòåå
האט זיך דערווייל מיישב געווען ,דער לעלובער רבי איז האט געפירט רבי דוד'לען קיין לעלובָ , וואס ָ דער איד ָ
זאלפארוואס ָ
זאל ַאריינקומען צו איםָ ַ . האט ער דען שוין געבעטן פון מירַ ,אז איך ָ וואס ָ דאך ַא הייליגער מענטשָ . ָ
אריינגעפארן קיין
ָ וואגן ,און איז ַ האט זיך ַארויפגעזעצט אויף זיין ָ נאכגעבן זיין בקשה? 'אומר ועושה' :ער ָ איך נישט ָ
מאל ווען רבי דוד'ל איז דאס ָ צוגעגאנגען צום בית המדרש פון הרה"ק רבי דוד'לָ . ַ באלדלעלוב ,וואו ער איז ַ
צוגעגאנגען צום עמוד ,און ָאנגעהויבן ַ באלד דארטן ,איז ער ַ ַארויסגעקומען פון צימער און געזען דעם איד שטיין ָ
געזאגט צו דעם איד: ָ האט רבי דוד'ל נאך סליחותָ , זאגן סליחותָ . ָ
געוואלט בענטשן און ָ האב איך דיך דאך מיר געטוהן ַא גרויסע טובהָ , האסטו ָ יארָ , פארלאפענעם ָ
-אין דעם ַ ָ
טאג סליחות ,ווייל האב איך דיר געהייסן ַאהערקומען דעם ערשטן ָ אסאך שפע .צוליב דעם ָ משïיע זיין אויף דיר ַ ַ
יעצט איז ַא גרויסער 'עת רצון' אין הימל .ממילא ,גיב איך דיר ַא ברכהַ ,אז דו און דיינע קינדער און אייניקלעך
האבן עשירות און זוכה זיין צו אריכות ימים ושנים. זאלן ָ ָ
האט אויסגעפירט זיינע ווערטער ,צו מיין זיידן הרה"ק רבי משה מרדכי זצ"ל: און דער איד ָ
באקומען די ברכה פון רבי דוד'ל לעלובער ,און איך קען אייך האט ַ וואס ָ
-איך בין ַאן אור-אייניקל פון דעם איד ָ
געווארן אויף ַא פולשטענדיגן אופןַ .אלע אין אונזער משïחה זענען געווען רייך ,און ָ זאגןַ ,אז די ברכה איז מקוים ָ
געהאט אריכות ימים. ַ ב"ה
דעמאלס ïועל'ןָ טאג סליחותַ ,אז מ'קען פון די מעשה זעהען מיר ווי חשוב ס'איז אין הימל דער ערשטער ָ
השïעות טובות לדורי דורות.
פארשידענע פאר דעם אויבערשטען ,און די ספרים שרייבן ַ זאגט מען ïסוקים פון לויב ַ יז .ביים ָאנהייב פון די סליחותָ ,
דא 'ïסוקי דזמרה' ,איידער מ'קומט בעטן סליחות. 'זאגט ָ וואס מ ָ פאר דעם ָ טעמים ַ
שטארק צו דער ַארבעט .פון ַ גאס ,זיך איילנדיג נאך ַא טעם ,על דרך משלַ ,א מענטש גייט אויפ'ן ַ זאגן ָ מ'קען ָאבער ָ
אומגעווארפן אויף דער ערד איינעם פון ָ האט ער האט ער נישט גוט ַאכטונג געגעבן ,און ַאזוי לויפנדיג ָ יאגענישָ , גרויס ָ
האט ער אים אומגעווארפן ַא יונג קינדָ ,ָ האטגעדאכט ַאז ער ָ ַ האט זיך אים
די דורכגייער .אויפ'ן ערשטן אויגנבליקָ ,
האט ער ָאבער אין ַאכט גענומעןַ ,אז דערנאך ָ
ָ געוואלט גיין ווייטער.
ָ 'אנטשולדיג' ...און האלב מוילַ , געזאגט מיט ַא ַ ָ
צוגעגאנגען צו אים ,און אים שיין איבערגעבעטן מיט'ן ַ נאר ַאן עלטערע מענטש .איז ער דאס איז נישט געווען ַא יונגלָ , ָ
וואס ער טוט אין האט נישט אין ַאכט גענומען ָ פארוואס ער ָפארענטפערנדיג מיט ' 101תירוצים' ַ ָ הארץ ,זיך ַ גאנצן ַ ַ
האט ער געזען צו זיין גרויס אומגעווארפןָ ,
ָ האטאיילענישַ .אזוי שטייענדיג און איבערבעטנדיג דעם מענטש וועמען ער ָ
נאר איינער יאגעניש ,איז נישט געווען סתם ַא מענטשָ , 'געפאלן' אויף דער ערד צוליב זיין ָ ַ וואס איז
שטוינונגַ ,אז דער ָ
ארויסגעזאגט ַא פון מויל בעטענדיג
ָ פון די גדולי זקני וצדיקי הדור .יעצט איז ער שוין געווארן ממש פארלוירן ,און קוים ַ
אומווארפן אין מיין לויפעניש...
ַ פאר'ן אייך סליחה ומחילה ,איך בעט אייך מיט טרערן אין די אויגן ,זייט מיר מוחל ַ
'האלבן מויל'ַ ,אזוי
וואלט אויך דעם גדול איבערגעבעטן מיט ַא ַ באטראכטן :אויב דער מענטש ָ אלזא זיך ַ ַ לאמיר ַ ָָ
דאך געווען אסאך ארגער ווייל דאן איז ער ווי פריער ביי דעם יונגלָ ,אדער ביי דעם 'סתם' מענטש ,וואלט דאס ָ
זאך.
גאנצע ַ גאר לייכט די ַ נאך מוסיף 'חטא על ïשע' ,ווייזנדיג ַאז ער נעמט ָ ָ
פארזינדיגט, 'האט זיך ַ פאראויס די עצם ידיעה און אנערקענונג קעגן וועמען מ ָ פאדערט זיך אין ָ קומט אויס ַאז עס ָ
זאל זיין ווי געהעריג .וועגן דעם הייבן מיר ָאן די סליחות מיט'ן אויסלויבן פאר ַא סליחה און מחילה ָ כדי די בקשה ַ
דאס בעטן ַא סליחה ומחילה וואס ער טוט מיט אונז ,כדי ָ דעם אויבערשטען'ס גרויסקייט ,און די פילע חסדים ָ
'דארףוואס ער שרייבט ַאז מ ַ דאס איז די כוונה אין די ווערטער פון רבינו יונהָ , זאל זיין ווי ס'דארף צו זייןָ . ָ
באשעפער' ,אשר בראו יש מאין ,וחסד עשה עמו ,וידו תנחהו בכל עת ,ונוצר נפשו בכל רגע' ,ווייל געדענקען דעם ַ
נאך דעם קען מען בעטן סליחה און מחילה ווי ס'פאסט. ערשט ָ
זאגן אין וואס מיר ָ געזאגט ַא כוונה אין די ווערטער ָ ָ האטיח .דער מגיד מישרים הגאון רבי שלום שבדרון זצ"לָ ,
די סליחות' ,דלתיך דפקנו רחום וחנון' ,על דרך משל ,איינער זיצט ביי זיך אינדערהיים און ָאט הערט ער ווי
åè באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
יא צו עפענען די טיר ָאדער נישטָ ,אבער אויב ער וועט הערן ווי האט ער די ברירהָ , קלאïט אויפ'ן טירָ ,
ַ איינער
באלד צולויפן צו זען ווער ס'איז דער 'קאïעט' מיט ַאלע כוחות אויפ'ן טיר ,וועט ער ַאוודאי ַ איינער שטייט און ָ
ארימאן וועלכער
ַ דאס איז ַאן ָ
קאïען אויף מיין טיר .ווען ער עפענט די טיר ,זעט ער ַאז ָ האט די 'חוצïה' צו ָוואס ָָ
שרייט מיט די לעצטע כוחות ,אויב דו וועסט מיר נישט געבן ַא שטיקל ברויט ,וועל איך אויסגיין ח"ו פון הונגער
וואס וואוינט אין דער דירה ,וועט שנעל לויפןדאך נישט קיין ספקַ ,אז דער ָ אין דער יעצטיגער סעקונדע ...איז ָ
דאס לעבן.
ראטעווען ָ
הארץ ,און אים ַ דאס ַדערכאïן ָ
ַ אים ברענגען עïעס זיך צו
דא געקומען
דאס איז די כוונה פון די ווערטער' ,דלתיך דפקנו' ...ס'איז ַא מצב פון 'ïיקוח נפש'! מיר זענען נישט ָָ
שטארק ,און שרייען :רבונו של עולם ,אויב דו וועסט אונז נישט
ַ קלאïן
ַ נאר צו
'קלא 'ïאויפ'ן טירָ ,
ַ געבן ַא קליינעם
דא ַא חששעפענען די טיר ,און שנעל קומען אונז צו-הילף מיט ַא כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה ,איז ָ
ַאז ח"ו ...אויפ'ן ָארט .ס'איז ממש 'ïיקוח נפש'!
aA
cמן הבאר c
פאר תקיעת שופר אין דער ישיבה פונעם געזאגט אין ַא דרשה ַָ האט
טרא ïזצ"ל ָ
ָ דער גאון רבי נפתלי
דאïלטן לשון' :כדלים זאגן אין די סליחותַ ,א ָ
פארוואס מיר ָ
ראדיןַ ,א טעם ַ ָ הייליגן בעל 'חפץ חיים' זי"ע אין ַ
זאמלט נדבות צווישן די טירן וכרשים דפקנו דלתיך' ,און 'דלתיך דפקנו רחום וחנון' ,ווייל ווען ַא מענטש ַ
פאר אים די טיר אין איין דירה ,וועט פון די הייזערַ ,א ïרוטה צו ַא ïרוטה .אויב מ'וועט נישט עפענען ַ
אנקלאïן צו
ַ דארט ָ נאר ער וועט גיין צו דער קומענדיגער טיר ,און ָ דארטָ ,אויפהאלטן ָ
ַ לאנג
ער זיך נישט ַ
האט שוין עטליכע טעג נישט גענומען עïעס אין מויל בעטן ַא נדבהָ .אבער אויב ער איז הונגעריג ווייל ער ָ
זאפארט עïעס עסן ָאדער טרינקען ,וועט ער חלילה ַאריין צו עסן ,און ער שïירט ַאז אויב ער וועט נישט ָ ָ
באשעפער ,וועט ער זיך נישט ַאוועקדרייען פון דער טיר וואו מ'עפנט אים באלד אומקערן זיין נשמה צום ַ ַ
קלאïן אויפ'ן טיר ,און ַאפילו 'זעצן' דערויף מיט ַאלע כוחות ,ביז מ'וועט אים ַ נאר ער וועט ווייטערנישטָ ,
דערהאלטן ביים לעבן.
ַ הארץ און זיך
דאס ַדערכאïן ָ
ַ עפענען די טיר און אים געבן עïעס זיך צו
באשעפער, שטארק אויף דער טיר פונעם ַ ַ קלאïן
ַ דאס איז די כוונה פון די ווערטער' ,דלתיך דפקנו' .מיר
ָ
קלאïן ביז
ַ קלאïן און
ַ פארזעצן .ממילא ,וועלן מירווייל מיר שïירן ַאז ָאן זיין הילף וועלן מיר נישט קענען ָ
פארשרייבן צו ַא כתיבה וחתימה טובה. פאר אונז עפענען די טויערן ,און מ'וועט אונז ַ מ'וועט ַ
טאג אין די סליחות' ,זוחלים ורועדים מיום זאגן דעם ערשטן ָ וואס מיר ָ
דאס איז אויך די כוונה פון די ווערטער ָ ָ
שטארק איינבעטן ביי יענעם,ַ ווארט 'עתירה' ,איז טייטשַ ,אז מ'טוט זיך
דאס ָ
בואך ...רצה עתירתם בעמדם בלילות'ָ .
דא
זאגט )בראשית כה ,א( ,אויפ'ן ïסוק ויעתר לו ה'' ,כל לשון עתר לשון הפצרה וריבוי הוא' .קומען מיר ָ ווי רש"י ָ
שטארק איינבעטן
ַ נאר מ'טוט זיךבאגעניגענען מיט סתם בעטןָ , מרמז זייןַ ,אז ביי די סליחות טוהען מיר זיך נישט ַ
ביי דעם אויבערשטען.
האט דיר געגעבן ַא היתר 'מטריח' צו זיין כביכול דעם אויבערשטען ברוך זאגן ,ווער ָ
זאל נישט ָ און דער מענטש ָ
זאגט שוין דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע )שם עולם ,נפוצות ישראל ,פ"ז( ַאז ווען דער דער מענטשהוא ,ווייל אויף דעם ָ
זאלדאס ַאלעס ָ טאטןָ ...
דארף ער רעדן צו אים ווי ַא קליין קינד רעדט צו זיין ַ איז מתïלל צו דעם אויבערשטעןַ ,
הארצן ,און ַאוודאי ווען דער אויבערשטער וועט הערן זיין תפילה ,וועט עס ער בעטן דעם אויבערשטען פון טיפן ַ
באשטימען זיין ïרנסה. אסאך חן און ער וועט אים ַָאנגענומען ווערן מיט ַ ַ
באקאנט
דער 'חפץ חיים' פירט אויס' :כידוע שחוצïה כלïי שמיא מהניא אפילו בדברים ïשוטים' -ווי ס'איז ַ ַ
זאכן' .וכל שכן בדברים זאגן(ַ ,אז חוצïה העלפט ַאפילו כלïי דעם אויבערשטען כביכולַ ,אפילו ביי ïשוט'ע ַ )וואס חז"ל ָ
ָ
פאר דעם וואס איז ַ
האנדלט זיך ביי דברים שבקדושהָ , קדושים כאלו ,שהוא לכבוד השם' -און ַאוודאי ווען עס ַ
אויבערשטען'ס כבוד.
נאך ַא כוונה ווערט געברענגט אויף די ווערטער 'דלתיך דפקנו' ,ווייל ס'איז דער שטייגער פון מענטשן ,ווען ַאן ָ
האט נישט יעצט ביי זיך אמאל ענטפערן ַאז ער ָ ארימאן קומט בעטן ַא נדבה אין ביהמ"ד ,קען ַא מענטש אים ַ ָ ַ ָ
קלאïט ָאן אויפ'ן טיר פון ַא אידישע שטוב ,וועט מען אים נישט ַאוועקשיקן ַ ארימאן
ַ קיין געלטָ ,אבער ווען ַאן ָ
באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות æè
úåãéî â"éì äúåøë úéøá' ,èâàæòâ ¨ èàä
¨ äãåäé áø (:æé øò øàð 'íúñ' úåçéìñ éã ïâàæיט¨ ,
¨ èùéð ìàæ¨ øò ,èñééä
øòã ñàåå¨ ãðåá à© æéà ñò .'í÷éø úåøæåç íéîçø ìù כ
íòã , õøàä © ïééæ ïåô ïùéðòôéè éã ïåô ïèòá ìàæ ¨
ùìù éã æà© ,ïãéà éã èéî èëàîòâ © èàä
¨ øòèùøòáéåà ïééæ ìçåî íéà ìàæ ¨ øò ,ìîéä ïéà ïèàè © ïâéãîéøàáøòã
©
÷÷éøåö èùéð ìàîðéé
¨ ïòééâ íéîçø ìù úåãéî äøùò ,á äëéà) èâàæ כא
¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© , øáò ïöðàâ© ï'øàô
©
ùìù éã ïâàæ ¨ ïãéà ïòåå æà© ,èñééä ñàã ¨ .å"ç âéãééì ïñéâñéåà êéæ ìàæ
¨ øò .''ä éðô çëåð êáì íéîë éëôù' (èé
íòã ïåô ïôìàäòâ
¨ ééæ ïøòåå ,íéîçø ìù úåãéî äøùò .'áìå úåéìë ïçåá' øòã ,øòôòùàá© íòã øàô © õøàä© ñàã
¨
äðä' (é ,ãì úåîù) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© ,ïòèùøòáéåà
'úéøá úøåë éëðàכב .'åâå זאגן די י"ג מידות של רחמים
תמכתי יתידותי -די סגולה פון ָ
à© æðåà øàô
© ïòååòâ øãñî ò÷àè© ïáàä¨ íéðåîã÷ éã ùìù éã ìàî¨ êàñà
© © ïòî èâàæ¨ âòè òâéèöòé éã ïéà
éã âòè òâéèöòé éã ïéà ïâàæ
¨ åö ,äìéôú ïåô øãñ ¨ àøîâ éã ïåà ,íéîçø ìù úåãéî äøùò
ä"ø) èâàæ
האט יעדער קלאïן אויפ'ן טיר ווייל ער ווייסט ַאז ביי זיך אינדערהייםָ , ַ דא
דאך ָמיט ליידיגע הענט ,ווייל ער קומט ָ
כאטש ַא 'שוה ïרוטה' ,און ַאפילו מער. בעה"ב ָ
אנקלאïן אויף דיין טיר כביכולַ ,אזוי ווי דער ַ דאס איז די כוונה פון די ווערטער 'דלתיך דפקנו' .מיר קומען ָ ָ
האט ער זיכער עïעס אים צו געבן ,און אויף דארט ָ וואס קומט צום עושר אין הויז ווייל ער ווייסט ַאז ָ ארימאן ַָ ָ
זאלסט אונז ַאוועקשיקן מיט דעם טוהען מיר אויספירן' ,נא אל תשיבנו ריקם מלפניך' .ס'איז נישט מעגליך ַאז דו ָ
דאך אין דיינעוואס אונז צו געבןַ ...אלעס איז ָ יא ָהאסט ָ דאך אויף זיכער ַאז דו ָ ליידיגע הענט ח"ו ,ווייל מיר ווייסן ָ
באשעפער ,גיב אונז ַא שנה טובה ומתוקה ,שנת גאולה וישועה ,שמחה לארצך וששון לעירך ,וצמיחת קרן הענטַ ,
לדוד עבדך.
אמאל איבערבעטן ַא צווייטן ,רעדט ער צו אים מיט הכנעה ,ער בעט אים' ,זיי מיר מוחל'. יט .ווען ַא מענטש וויל ַ ָ
זאל זיך 'רוקן'גאס א.ד.ג ,.און ער וויל אים מעורר זיין ער ָ ָאבער אויב יענער שטייט אים אין וועג אויף דער ַ
לאזט מיך ַאדורכגיין'...
'אנטשולדיגט מיר ,שטייט מיר נישט אין וועג ,און ָ זאגט ער איםַ , דארטָ , פון ָ
וואס
דא אידן ָ זאגן סליחות .ס'זענען ָ וואס ָסארטן מענטשן ָ דא צוויי ָ דאס זעלבע איז מיט די סליחות .עס זענען ָ ָ
זאל זיי מוחל זיין ַאלע זייערע עבירות און זיי שענקען ַא שנה באשעפער ,און בעטן זיך ביי אים ער ָ קומען צום ַ
טובה ומתוקה ,מיט ַאלע גוטע השïעות ,און זייער הויïט כוונה איז זיך צו רייניגן פון יעדע עבירהָ ,אבער עס זענען
'אדורכגיין' די ימים לאמיך שוין ַזאגן' ,שטיי מיר נישט אין וועג'ָ ... וואס וויל ָ
וואס קומט ווי איינער ָ דא ַא מענטש ָ ָ
'נאך' די הייליגע זמנים...
האלטן ָ נוראים ,איך וויל שוין ַ
געזאגט )'אמרי פנחס' השלם ,סליחות ,אות תנג(ַ ,אז דער ïזמון 'במוצאי מנוחה' ָ האטקאריצער זי"ע ָ כ .הרה"ק רבי ïנחס'ל ָ
נאר דיפאר זיךָ ,טאג סליחות ,איז געבויט אויף די אותיות פון אל"ף-בי"ת .יעדער אות איז ַא חרוז ַ פון ערשטן ָ
געווארן איינער נעבן דעם ַאנדערן' .נא סגבם' ,כדי דער נ' און דער ס' ָ אותיות נ' און ס' זענען ַאוועקגעשטעלט
האבן מיר נישט קיין מעשים טובים צו קומען מיט זאל ווערן דערפון ַא 'נס' ...ווייל באמת ָ צוזאמען ,עס ַָ זאלן זייןָ
זאגן
פאר צו ָבאשעפערַ ,אזוי ווי מיר זעצן ָ נאר מיר קוקן ַארויס אויף די ניסים פון ַ זיי צום גרויסן קעניג ברוך הואָ ,
באשעפער ,דער אין דעם זעלבן ïזמון 'תראם נסיך עושה גדולות' .און אויף דעם טוען מיר מתïלל זיין צו דעם ַ
'מלך שומע תפילה'.
כא .הרה"ח רבי יוסף שטערביצער ז"ל ,וועלכער איז געווען דער בעל תפילה ביי הרה"ק מהר"א מבעלזא זי"ע ,איז
געווארן צום הייליגן בעלזער רב זי"ע ,און ָ טאג סליחותַ ,אריינגערופןזאגן די סליחות אין ערשטן ָ פאר'ן ָאמאל ַ ַ ָ
דאווענען הויך אויפ'ן זאך ,צו ַהאבן איין ַזאלסטו אין זינען ָ געזאגט' :ווען דו גייסט צו צום עמודָ , ָ האט איםדער רב ָ
זארגן
דארפסט זיך נישט ָ זאלן הערן און נתעורר ווערן .דו ַ קול ,און מיט ַא התעוררות' ,הויך ,הויך ,הויך' ...כדי ַאלע ָ
זאל דיךוואס ָ
אויב דו וועסט ווערן הייזעריג ,ווייל ַאפילו אויב דו וועסט ווערן הייזעריג קען מען טרעפן ַא צווייטן ָ
הארצן און נתעורר ווערן צו תשובה שלימה. זאגן די סליחות איז גוט ַאריינצונעמען אין ַ פארטרעטן ,ווייל דער עיקר ביים ָ ַ
זאגט דער ïסוק ווייטער' ,נגד כל עמך אעשה נפלאות אשר לא נבראו בכל הארץ ובכל הגוים' .טייטשט דארט ָ כבָ .
דא ַא מורא'דיגע דאזיגע מידות .זעען מיר ָ דער 'ספורנו' ז"ל' ,אעשה נפלאות' -ווען זיי וועלן מתïלל זיין דורך די ָ
æé באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
èëàðééá
© øåtéë íåé ïਠïòî èáééä íòè íòã áéìåö ïåà ¨ ïèùøò ïåô) ìàî
âàè ¨ øòâéìãðòö ,íéîçø ìù úåãéî â"é
ãìàá© ,'íéîçø àñë ìò áùåé êìî ì¯à' ïâàæ ¨ èéî ,ìëù èàä ¨ ¨ øòã ïåà ,(äìéòð úìéôú êàð
ñàåå ¨ æéá ,úåçéìñ
,'íéîçø åìåë' æéà øåtéë íåé ìééåå ,ìàî
¨ ïèùøò íééá ïéæðéà íééá ïøòåå øøåòúð ïåà ïééæ ïðåáúî êéæ óøàã ©
äøùò ùìù éã øøåòî ïòðòæ ïãéà éã øòãééà êàð ¨ êéåà èòåå ñìàîòã
¨ ïåà ,øòèøòåå éã ïåô ùèééè éã ïáàä ¨
ïâàæ
¨ ãìàá
© ïòî ïò÷ íòã ïâòåå ïåà ,íéîçø ìù úåãî ïòåå ïåà ,øàé
¨ íòééð íåö úåëøá ïåà úåáåè ï'ìòåt øò
' 'íéîçø àñë ìò áùåéכג. èöéæ ,íéîçø ìù úåãéî â"é éã ïòðàîøòã ïòåè øéî
,íéîçø ìù àñë éã óéåà ìåëéáë øòèùøòáéåà øòã
.úåøéáò òøòééæ òìà© ïãéà éã øàô
© ìçåî æéà øò ïåà
יכולה היא שתרחם -דער שבת איז בכח מעורר צו זיין מדת
הרחמים אויפ'ן מענטש òìà© ééá ñàååøàô
¨ © íòè à© íéøôñ éã ïâàæ ¨ íòã èéåì
ïòîàð
¨ ïéà èâàæòâëàð
¨ ¨ èàä ¨ ò"éæ àéðúä ìòá ÷"äøä øòãééà ,'íéôà êøà ì¯à' øòéøô ïòî èâàæ ¨ úåçéìñ
ùèéøæòî ïåô ãéâî øòñéåøâ øòã ,ï'éáø ïééæ ïåô ,íéîçø ìù úåãéî â"é éã ìàî ¨ ïèùøò íåö èðàîøòã'î
íòã ïåô ïòîàð ïéà èâàæòâëàð
¨ ¨ èàä ¨ øò ñàåå ¨ ,ò"éæ ì¯à' øòéøô ïòî èâàæ ¨ øòèééåå ïåà ìàî
¨ ïèééååö ïåô ïåà
èùèðòá úáù ïâéèðééä æà© ,ò"éæ ùåã÷ä áåè íù ìòá èâàæ'î
¨ ïòåå ,ìééåå æéà ñàã ,'íéîçø àñë ìò áùåé êìî
øàô
© úáù øòã æéà ñò ùèàë ¨ ,ùãåç ùàø èùéð ïòî øòã èùéð êàð ¨ èöéæ ,úåãéî â"é éã ìàî ¨ ïèùøò íåö
øòèùøòáéåà øòã èåè úáù íòã ïéà ìééåå ,éøùú ùãåç ï'ëàð
¨ øàð¨ ,íéîçø ìù àñë éã óéåà øòèùøòáéåà
ï'èéî ïåà ,ùãåç íòã ïùèðòá ïééìà© ,åîöòáå åãåáëá úãî èøòåå ,úåãéî äøùò ùìù éã ïâàæ ¨ ìàî
¨ ïèùøò
,ïòèùøòáéåà íòã ïåô 'ïùèðòá ùãåç ùàø' íòã ïåô çë êàðøòã
¨ ïòî ïò÷ ,àìéîî ,íéîçø åö èééøãòâøòáéà ïéãä
.øàé
¨ íòðåô íéùãç òøòãðà© òìà© ïùèðòá øéî ïòäåè .'íéîçø àñë ìò áùåé' ïâàæ ¨ ïéåù
דאך שוין געווען
געמאכט דעם בונד וועגן די שלש עשרה מידות של רחמים ,איז ָ ַ האט
זאך ,ווען דער אויבערשטער ַָ
פאר די אידן ביי יציאת מצרים און ביי דעם מעמדבאוויזן ַ
האט ַוואס דער אויבערשטער ָ נאך ַאלע ניסים ונפלאות ָ
ָ
נאך גרעסערע וואונדער ווי די
זאגן די י"ג מידות של רחמיםï ,ועל'ן ָ
הר סיני ,און פונדעסטוועגן ,קען מען דורכ'ן ָ
דארט בפירוש' ,אשר לא נבראו בכל הארץ ובכל זאגט ָניסים פון יציאת מצרים און קבלת התורה ,ווי דער ïסוק ָ
זאגן די שלש עשרה מידות של רחמים ,קען מען ïועל'ן ישועות, פארשטייןַ ,אז מיט'ן ָ הגוים' .ממילא ,קען מען ַ
נאך מער וואונדערליך ווי קריעת ים סוף! ָ
זאגן די שלש עשרה מידות של רחמים ָאן כוונה. כג .דער 'שערי תשובה' שרייבט )סי' תקפ"א ,סק"א( ַאז מ ָ
'טאר נישט ָ
פארשטייט די שלש עשרה וואס ַ
'דארף וויסןַ ,אז דער מענטש ָ
דער רבינו בחיי ז"ל שרייבט )שמות לד ,ו( ַאז מ ַ
זאגט עס מיט כוונה ,טוט זיין תפילה נישטמידות של רחמים און ער ווייסט זייער טייטש און עיקר ,און ער איז ָ
האלטן עס צוריק.
וואס ַהאט חלילה געטוהן עבירות ָ נאר אויב ער ָ צוריקקומען ליידיגָ ,
זאל מכïר זיין אויףוואס ָ
האבן נישט ַא כהן גדול ָהיינטיגע צייטן ,ווען מיר זענען ליידער אין גלות און מיר ָ
האבן אויך נישט ַא מזבח מקריב צו זיין אויף אים אונזערע קרבנות ,און נישט ַא בית אונזערע עבירות ,און מיר ָ
וואס איז אונז געבליבן ,איז אונזער תפילות און די שלש
דאס איינציגסטע זאך ָ דארט ,איז ָהמקדש מתïלל צו זיין ָ
דאס בעטן רחמים עשרה מידות של רחמים ,און פון די שלש עשרה מידות ,לערנען מיר דעם סדר פון תפילה און ָ
פון דעם אדון הכל יתעלה ,עכ"ד.
aA
cמן הבאר c
מונקאטש ,ברענגט אין זיין ספר 'דרכי תשובה' )סי' קעט ,סקי"ח( ַאז זיין
ַ הרה"ק בעל 'דרכי תשובה' זי"ע פון
מאכן אין חודש אלול ,דער חודש הרחמים והסליחות, זיידע ,הרה"ק בעל 'בני יששכר' זי"ע פלעגט חתונה ַ
געזאגטַ ,אז
ָ האטצוריקהאלטן דערפון ,ווייל ער ָ
ַ כאטש ַאנדערע חדשים פלעגט ער זיךַאפילו סוף חודשָ ,
דעמאלס.
ָ האט בכלל נישט קיין שליטה חודש אלול איז 'כולו התעוררות רחמים ורצון' ,און מדת הדין ָ
באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות çé
ïäåèòâ èøòåå ñòìà© ,ùèðòî ïâéã'úåéèøt à© øàô ̈© øòãà )óñåé ìäà' íéìäú ïåô óåñ íééá ,'íéáúëî õáå÷' ïéà èâðòøáòâ
èîå÷ .úáù ïâéãøòéøô íòã ïéà êùîð èøòåå ñò ïåà (193 'ò ,'÷çöé
,äðùä ùàø ,àøåðäå ìåãâä íåé íòã ïéà êéåà æà© ,ñéåà
æà ,(ä"ðøú íéáöð) 'úîà úôù' ÷"äôñ ïéà èééèù ñò
øò ïåà ,ïãéà òìà ï'ètùî èåè øòèùøòáéåà øòã ïòåå
úáù ïèöòì íòã ïéà ï÷øàèù © êéæ óøàã
© ïòî
ïäåèòâ èøòåå ñòìà© äñðøt ïåà ïáòì ééæ øàô © èîéèùàá ©
(.çé÷ úáù) èâàæ
¨ àøîâ éã éã ìééåå ,øàé ¨ ïåô óåñ íééá
úáù íòã ïéà ,äðùä ùàø øàô © øòéøô úáù íòã ïéà
ïèìàåå
¨ ,âéèëéø úáù ïééà ïèéäòâ ïèìàåå ©¨ ïãéà áéåà æà
ïéà èðò'÷ñt'òâ èøòåå íòã áéìåö ïåà .äëøáä øå÷î
àøîâ éã èâàæ ¨ êéåà ïåà ,ïøàååòâ
¨ èæééìòâñéåà ãìàá
© ééæ
éã âéáééà èðòééì'î æà© ,(ã"ñ ,çëú 'éñ ç"åà) êåøò ïçìåù
)çëá æéà úáù øòã .'íçøúù àéä äìåëé' (.áé úáù
æéà ñò ìééåå ,äðùä ùàø øàô © 'íéáöð íúà' ïåô äùøt
.ùèðòî ï'ôéåà íéîçøä úãî ïééæ åö øøåòî
ùåã÷ä øäåæ ïéà èééèù ñò éåå ,äðùä ùàø óéåà æîøî
.äðùä ùàø èðééî 'íåéä' èøàåå ¨ ñàã )¨ æà© (.àìø óã ,ñçt øòã æà© ,èâàæòâ
¨ ¨ ò"éæ 'í"éøä éùåãéç' ìòá ÷"äøä
èàä
íòã ïéà èöéø÷òâñéåà ïåà æîåøî æéà äðùä ùàø êéæ ïéà ììåë æéà øàé¨ íòðåô úáù øòèöòì
,úáù íòã ïਠïéåù êéæ èâðàô © ñòìà .úáù ïâéãøòéøô ïéà èàä¨ ñò ïåà ,øàé
¨ íòðòâðàâøàô
©© © ïåô íéúáù òìà
ïöåðåöñéåà ïäòæ óøàã
© ,ìëù èàä ¨ ñàåå¨ ùèðòî øòã ïåà .øàé
¨ íòðåô íéúáù éã ïåô úåçåë òìà© êéæ
כד
. ïééæ åö óøàã'ñ éåå úáù íòðòáéåäòâ íòã
©æà© ,('ãåò' ä"ã :èë÷) 'ïøäà úéá' øòã êéåà èáééøù éåæà
÷"äøä æà© ,(áîú úåà ,'ñçðt éøîà') èâðòøáòâ èøòåå êéåà ,áåè íåé íåö äðëä éã æéà ,áåè íåé øàô © úáù
ééá æà© ,èâàæòâ
¨ èàä÷¨ ò"éæ øòöéøà ¨ ì'ñçðt éáø úáù íòðåô ìééåå ,'ùãå÷ éàø÷îì äìéçú' ,ïâàæ ¨ øéî éåå
ï'èéî ïøéô êéæ ìàæ'î
¨ éåæà© éåå øæâð èøòåå úåãåòñ ùìù .ì"ëò ,áåè íåé íòðåô äùåã÷ éã òtùð èøòåå
כה
. êàåå
¨ òâéãðòîå÷ òöðàâ © éã ïåô êùîá ùèðòî
:('íéáöð íúà' ä"ã ,íéáöð) èáééøù 'íééç íéî øàá' øòã
,åðéëìî åðéáà ,ììtúî ïòðòæ øéî ïåà ïòôàä ¨ øéî ïøòåå ñàåå ©¨ ,íéãñç ïåà úåáåè ïåà úåëøá òìà
êìîò ìò äñåç êìòt óåâäå êì äîùðäכוêéåà , ,úåéììëá èìòåå øòã øàô © ,êàåå
¨ éã ïåô êùî ïéà ïäåèòâ
זאגט )פ' נצבים ,ד"ה 'הכל'(' ,הכל הולך אחר החתום'ַ ,אז סלאנימער רבי ,הרה"ק בעל 'בית אברהם' זי"עָ , ָ כד .דער
חודש אלול איז אין דער בחינה פון 'ערב שבת' ,און חודש תשרי איז אין דער בחינה פון 'שבת' ,ווי אונזערע
טאג צו די ארא ïפון דעם הייליגן שבת'דיגן ָ וואס קומט ַ ָ גאנצע השïעה ָ געזאגטַ ,אז די ַ
ָ האבן
הייליגע רבי'ס זי"ע ָ
וואס ַא איד טוט מוסיף זיין מחול על הקודש ,ווייל די קדושה וואכעדיגע טעג ,איז פון 'תוספת שבת' ,דורך דעם ָ ָ
וואס מ'איז מוסיף צויאר ,פון דעם ָ גאנצן ָ
גאר גרויס ,און ַאזוי איז די השïעה און ברכה אויפ'ן ַ פון שבת ַאליין איז ָ
טוהן תשובה און מעשים טובים פון אלול אויף תשרי.
נאמען פון פריערדיגע צדיקים, געזאגט הרה"ק בעל 'ישמח ישראל' זי"ע פון אלכסנדר )נו"י סוף אות א( ,אין ָ ָ האטַאזוי ָ
גאנצער שטעקן, נאר ביים עק ,הייבט זיך אויף דער ַ ַאז ïונקט ַאזוי ווי ַא שטעקן ,ווען מ'הייבט עס אויף ַאפילו ָ
וואס דער מענטש הייבט זיך אויף אין דעם שבת און יאר ,דורך דעם ָ דאס זעלבע איז מיט'ן שבת ביים סוף פונעם ָ ָ
יאר ,עס איבערצודרייען לטובה ולברכה. גאנצע ָדאס ַ באשעפער ,הייבט ער דערמיט אויף ָ ער דערנענטערט זיך צו דעם ַ
געזאגטַ ,אז צוליב דעם ווערט שלש סעודות ָאנגערופן 'סעודתא ָ האט אויך כה .הרה"ק רבי פנחס'ל ָ
קאריצער זי"ע ָ
האט צוגעגעבן,האלטן קליין ,און הרה"ק רבי שמעריל )ווארכיווקער( ז"ל ָ דארף זיך ַ
דזעיר אנפין' ,ווייל דער מענטש ַ
זאך ווענדעט זיך אינעם ַאנדערן .אין דער צייט פון שלש סעודות ,קען מען בעטן אויף שפלות ,און וועגן ַאז איין ַ
'זאל
פאר ראש השנה ,מתïלל זיין צו דעם אויבערשטעןַ ,אז מ ָ דארף מען ביי שלש סעודות אין דעם שבת ַ דעם ַ
וואסדאך )ר"ה כוַ (:אז אין ראש השנהָ ,זאגט ָהאבן הכנעה און שפלות אין ראש השנה] .ווייל די גמרא ָ זוכה זיין צו ָ
פאר איהם[. מער דער מענטש בייגט זיך אין זיין מחשבה ,איז עס בעסער ַ
זאגט זאגן ביים ָאנהייב פון די סליחות' ,הנשמה לך והגוף ïעלך ,חוסה על עמלך'ָ . כו .אויף די ווערטער ָ
וואס מיר ָ
וואס זיין
דער דובנער מגיד זצ"ל )'משלי יעקב' ,פ' וילך ,אות תלב( ַא כוונה אין די ווערטער ,מיט ַא משל ,איינער ָ
האט רחמנות איבערגעלאזט ַא קליין קינד ַאלס יתום .דער ברודער ָ
ָ האט
ברודער איז ליידער ַאוועק יונג ל"ע ,און ָ
èé באר הפרשה -נצבים-וילך -סליחות
äëøáìå äáåèì ïééæ ìàæכז¨ ïãéà òìà© ïåà ,'äéúåëøáå äðù ïéåù ïåà ,
à© åö ïééæ äëåæ ïìàæ ¨ 'äðù úéøçà' øòã
.ïîà ,äáåè äîéúçå äáéúë ìçú äéúåìì÷å äðù äìëú' ïøòåå íéå÷î ìàæ ¨ ,èöòé ïåô
האט אים אויפגעצויגן ווי ַאן אייגן וואס איז איבערגעבליבן פונעם ברודער ,און ער ָ געהאט אויפ'ן קליינעם קינד ָ ַ
ליבשאפט צו אים.
ַ האט ַאריינגעלייגט אין אים גרויסע כוחות ,צוליב זיין גרויסע קינד .ער ָ
האט דער פעטער געשטאנען אין שידוכים ,און אין דער זעלבער צייטָ , ַ אויפגעוואקסן און איז שוין
ַ דאס קינד איז ָ
פאר דער אנגעטראגן דעם בחור ַ
ָ האבן ָ
טאכטער אין שידוכים ,און די שדכנים ָ געהאט ַא ָ
ַ האט אים אויפגעצויגן( אויך
)וואס ָ
ָ
זאגנדיג' ,טוב תתי אותה לך, האט מסכים געוועןָ , האט אים ערצויגן .דער פעטער ָ טאכטער פון זיין פעטער וועלכער ָ ָ
האט זיך ַארויסגעשטעלט ַאז ס'איז נישט ַא נאך דער חתונהָ ,אבערָ , מתתי אותה לאיש אחר'ַ .א קורצע צייט ָ
'דארף .ווען ס'איז שוין געקומען צו מאן פירט זיך נישט אויף צו איר ווי מ ַ 'זאגט ,און דער ַ 'געלונגענער שידוך' ,ווי מ ָ
זאכן און איז צוריקגעקומען ַאהיים צו אירע עלטערן. האט זי גענומען אירע ַ ַא מצב פון 'באו מים עד נפש'ָ ,
אנגעקלאïט אויפ'ן טירָ ,אבער
ַ האט אים אויפגעצויגן ,און ָ וואס ָ
געגאנגען ַאהיים צום פעטער ָ ַ יונגערמאן
ַ איז דער
'אין קול ואין עונה' ...דער פעטער ,זיין יעצטיגער 'שווער' ,איז נישט אינטערעסירט אים ָאנצוקוקן ,צוליב זיין ווייטאג
געקלאïט אויפ'ן טיר ,און ַאריינגעשריגן
ַ האט ָאבער ווייטערטאכטער .ער ָ און אויפברויז איבער זיין אויפפירונג צו זיין ָ
טאקע אין כעס אויף מיר מיט רעכט ,ווייל פארמאכטער טיר :טייערע ליבער פעטער ,דו ביסט ַ פונדרויסן פון דער ַ ַ
דאך אויך מיין פעטער... פארגעס נישטַ ,אז אויסער דעם ,ביזטו ָ טאכטערָ ,אבער איך בעט דיךַ , דאך דיין ָ זי איז ָ
געמאכט זינדיגן
ַ טאקע
האט ַ באשעפער און מיר בעטן רחמים ותחנונים .דער 'גוף' ָ דאס זעלבע קומען מיר צום ַ ָ
טאקעַ ,אז 'הנשמה לך', וואס איז ַא 'חלק אלוקי ממעל' .מיר בעטן ָאבער דעם אויבערשטען ,ריכטיג ַ די נשמה ָ
דאך 'הגוף ïעלך' ,און ממילא' ,חוסה על עמלך'. ָאבער סוף כל סוף ,איז ָ
זאל זיין
אמשינאוו זי"ע ווינטשןַ ,א גוטן 'אחרית שנה'ַ ,אז אויך דער 'אחרית שנה' ָ ָ כזַ .אזוי פלעגן די צדיקים פון ַ
גוט...
'הכל הולך אחר החתום'
הגה"צ רבי גד'ל אייזנער זצ"ל ,משגיח פון דער ישיבה 'חידושי הרי"ם' אין תל אביב,
פארמאגט ַא גרויסע
האבן ַ ָ וואס ָהאט דערציילטַ ,אז ס'זענען געווען צוויי שותפים ָ ָ
אויסגעבראכן ַא שריפה ל"ע
ָ דארט
האט ָ טאג ָ
ּפראדוצירן קליידער .אין ַא ָ
פאבריק צו ָ ַ
גארנישט
מאשינען מיט די קליידער אין ַאש .ס'איז ָ פארוואנדלט ַאלע ַ
האט ַ ַ און ָ
נאר עטליכע ָאּפגעברענטע קליידער' ,למחצה ,לשליש ולרביע' .איינער איבערגעבליבןָ ,
אהיימגעגאנגען בעירום
ַ האט זיך מייאש געווען פון ַאלעם ,און איז ַ פון די שותפים ָ
אריינגעגאנגען
ַ געשטארקט און איז ַ
ַ האט זיך
ובחוסר כל .דער צווייטער שותףָ ,אבערָ ,
האט געקענט וואס ער ָ ארויסגעראטעוועט ָ
ַ דארט ַאין די הויפענס ַאש ,און פון ָ
אּפגעראטעוועטע קליידער ,און זיי צעשניטן אויף
ַ האט גענומען די ָראטעווען .ער ָ ַ
פאר געציילטע ּפרוטות,פארקויפט ַשטיקלעך און עס ָאּפגערייניגט פונעם ַאש ,און עס ַ
כאטש עּפעס צום לעבן ,אין דער צייט ווען דער צווייטער געהאט ָ
ַ האט ער
און ַאזוי ָ
שותף איז נעבעך געבליבן ווייטער אין זיין הונגער.
געזאגט ,דער חילוק צווישן די צוויי שותפים איזַ ,אז דער צווייטער
ָ האט רבי גד'ל
ָ
פארדינעןַ ,אפילו ַא קליינע סומע,
וואס מער ער קען ַ האט ליב געלט ,און ממילאָ , ָ
נאר
האט נישט ליב סתם געלטָ , פארדינעןָ ,אבער דער ערשטער ָ באמיט ער זיך צו ַַ
האט געזען ַאז ער
האלט ַאז ער 'מוז' זיין רייך ,און ממילא ,ווען ער ָרייכטום .ער ַ
גארנישט.
פארלוירן זיין רייכטום ,וויל ער שוין ָ
האט ַ
ָ
אמאל
פאלט ַ ָ סארט מענטשן .איינער ַ דא צוויי ָ
האט אויסגעפירט ,ס'זענען ָ און רבי גד'ל ָ
זאגט, אינגאנצן מייאש און ער ָ
ַ ַאריין אין דער נעץ פונעם יצר הרע ,איז ער זיך שוין
האט נישט מיט האב נישט קיין שייכות מיט תורה און עבודת השי"ת .עס ָ שוין ,איך ָ
פאר זייןמאכן ַא נחת רוח ַ האט נישט ליב צו ַ דאזיגער מענטש ָ מיר ...ווייל דער ָ
סלאניםַ ,אז
זאגן אין ָנאר ער זוכט צו זיין ַא 'בעל מדריגה' )ווי מ'פלעגט ָ באשעפערָ , ַ
גארנישט' ,(...און ַאז ער
גארָ ,אדער ָ
'אדער ָוואס הייסט ָ
דא ַא שרעקליכע קליּפה ָ ס'איז ָ
גארנישט אויפטוהןָ ,אבער ַא צווייטער,דאכט זיך אים ַאז ער קען שוין ָ
אדורכגעפאלןַ ,
ַ איז ַ
אדורכגעפאלן
ַ האט ליב דעם אויבערשטען און זיין תורה ,איז אויך אויב ער איז ַ וואס ָָ
באלד און הייבט זיך אויף פונעם שטויב ,און ער נארישקייטן ,ערוועקט ער זיך ַ מיט ַ
שאדענס ביז יעצטָ ,אבער פון יעצט און אסאך ָגעהאט ַ ַ
ַ האב
טאקע ,איך ָ זאגט ,ריכטיג ַ ָ
וואס
ראטעווען ָ ווייטער וועל איך צוריקגיין צו מיינע לימודים און עבודת ה' ,און זען צו ַ
פאר אים.ּפאסט ַ
וואס ַ איך קעןַ .אזוי וועט ער צום סוף ָאנקומען צו ַא מדריגה ָ
לענינו ,מיר שטייען יעצט ביים סוף פון חודש אלול ,און אפגעזען וויאזוי מיר זעען
אויס און וואס אונזער מצב איז ,אבער לכל הּפחות לאמיר זיך משתדל זיין ַאז די
דאך אזזאלן נישט ַאדורכגיין ליידיג ,ווייל מיר ווייסן ָ
לעצטע טעג פון חודש אלול ָ
פאר' ,פון יעצט און ווייטער' וועלן
'הכל הולך אחר החתום' .דעריבער נעמען מיר זיך ָ
מיר זיך פארבעסערן ,און אזוי וועלן מיר זוכה זיין צו פארשריבן ווערן בספרן של
צדיקים ,לאלתר לחיים טובים ולשלום.
