קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — ניצבים וילך (2026-08-31)

בס”ד /שנה ז' /ראש השנה תשפ”ז /נומער 328
על אם הדרך
אויף די וועגן צום הייליגן רבי'ן
ראש השנה תשפ"ו | צען שעה
וואס האט דאס מיר אויף די פיס ביים גרעניץ | וויאזוי
אויסגעפעלט?! האבן מענטשן רעאגירט דערצו |
א שמועס מיט מו"ה יושע
א .זוסמאן איינהארן הי"ו וואס איז דערביי
געווען.
ארויס פון רוסלאנד יא געשלאפן נישט געשלאפן!
אהרן קליטניק
אין אומאן מיט די מיין ערשטע ראש
היימישע האניג השנה
א פרישער מקורב פארציילט זיין
קוכעלעך ערשטע ראש השנה ביים הייליגן
משה ארי' שניצלער רבי'ן אין אומאן ,אין חבורת היכל
הקודש.
יא געדאווענט ,יא געגעסן ,יא
געשלאפן!
די הכתרה איז ביים
הייליגן רבי'ן אין אומאן
מיר וואונטשן אלע חשובע ליינערס א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטש יאר
בס"ד א מעשה פון א צדיק 28 עירנו 04
ראש השנה געדאנקען 30 היכל הקודש נייעס 06
תשפ"ז
מעשה פון תפילה 35 אלץ און אלעמען 08
נומער מיין ערשטע ר"ה 36 על אם הדרך 12
327
שנה ז' געשעענישן 43 א בריוו פון ר"י 22
א בליק אויף צוריק 48 גאסט ארטיקל 24
303328
נומער
תרומה /נומער פרשת
תשפ”ז / ראשו' /
השנה בס”דו' //שנה
בס”ד /שנה
47 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
וואס האט דאס מיר
אויסגעפעלט?! היכל הלכה
נישט שמד
נארזוסמאן
א.
ארויס פון רוסלאנדאהרן קליטניק
אהרן קליטניק
אין אומאן מיט די
היימישע האניג
קוכעלעך
משה ארי' שניצלער
על אם הדרך
אויף די וועגן צום הייליגן רבי'ן
ראש השנה תשפ"ו | צען שעה
אויף די פיס ביים גרעניץ | וויאזוי
האבן מענטשן רעאגירט דערצו |
א שמועס מיט מו"ה יושע
איינהארן הי"ו וואס איז דערביי
יא געשלאפן נישט געשלאפן!
מיין ערשטע ראש
השנה
א פרישער מקורב פארציילט זיין
ערשטע ראש השנה ביים הייליגן
געווען.
רבי'ן אין אומאן ,אין חבורת היכל
הקודש.
יא געדאווענט ,יא געגעסן ,יא
געשלאפן!
המלך!
די הכתרה איז ביים
הייליגן רבי'ן אין אומאן
אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים
פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין קצבה
מיר וואונטשן אלע חשובע ליינערס א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטש יאר
בס”ד בס”ד
פרשת תרומהראש השנה
אויסגאבע 34 #
אויסגאבע 10 #
12 מיין מיין שכן אין
טייערע
קימפעטארן היים
ג .פעקעטע
covered
מאן
פארן יאר
ש .ל .פליישמאן
ערווארטונגען
פָאר
ברענגט
אנטוישונגען
ש .טראכטער
געזונטערהייט
מ .פעדער
א ליידיגע זיץ ראש השנה ביים
שכן
מ .פאפנהיים
אויפן פליגער
א שעפעלע פארן
אייבערשטן
גאסט ארטיקל
ווירקזאמע רפואות
ש .פעלדמאן
הער א מעשה
רעסעפי
Gourmet Meat
קינדער
קינדער היים
היים
28
יארצייט פון די וואך צווישן די קאטשקע-ס
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן קינדערהיים וואונטשט אלע טייערע קינדער
עבדו את ה' ב'שמחה'לע
וואוילטשיגגעבענטש יאר
משפחת א גוט
:
שטראססער ,אהרן קליטניק ,בערל שניצלער ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל היימיש ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
שניצלער ,יודא לייב ווייס ,ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,שמואל אייכנשטיין ,משה
ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Hurleyville NY 12747
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 2
ALPHAITIS.COM
זל
ה א ר צ ן
ט ו פ ן
ע ה ש ן א טי
טוב
ן ע ר ט
צ נ
מ
ו ן
לי
או
י ר
פ
כ ן
ו ו
פאר אונזער חשובער חבר
און עסקן וואס געבט זיך
איבער א גאנץ יאר בלב
ונפש פאר אונזערע קהילה
מו"ה
שבתי מארקוס
הי"ו
וזוגתו תחי'
לרגל הולדת בנו
דער אייבערשטער זאל העלפן
זאלסט זען אסאך אידיש נחת פון
אלע דיינע קינדער געזונטערהייט.
עירנו
צייט עס אנגרייטן .דערפאר איז זייער וויכטיג זיך שוין יעצט
אפצוגעבן דערמיט. טשיילד קעיר פראגראם
ווי שוין געמאלדן אין די פארגאנגעהייט ,נאכדעם וואס
די טשיילד-קעיר פראגראם האט זיך אויפגעהערט ,האט די
קאר סערוויס הנהלה געארבעט זייער שווער אז עס זאל זיך צוריק עפענען.
מען האט געבעטן אז מען זאל עס כאטש עפענען פאר די
ווי אלע ווייסן ,האט זיך די לעצטע וואך פארמאכט די מענטשן וואס האבן עס שוין געהאט בעפאר .נאך עטליכע
טעקסט-גרופעס פון די "גרופ-מי" פירמע .דאס איז געווען חדשים פון שפעקולאציעס אויף אלע וועגן ,האבן זיי למעשה
א בחינם'דיגע טעקסט גרופע וואו יעדער האט געקענט יעצט געמאלדן אז אום סעפטעמבער 16למספרם וועלן זיי
עפענען א גרופע אויף טעקסט מעסידזש ,און יעצט איז עס צוריק עפענען די טשיילד-קעיר פראגראם.
געווארן אפגעשלאסן.
אבער אנדערש ווי ערווארטעט ,וועלן זיי עס עפענען
די קאר סערוויס אין שטעטל האט פונקציאנירט פאר יעדן איינעם ,נישט קיין חילוק צי מען איז שוין געווען
אויף אזא סארט גרופע ,וואו דער דיספעטשער פלעגט דערויף פריער אדער נישט .עס וועט ארבעטן אויף אן אופן
ארויסשיקן א מעסידזש פאר אלע דרייווערס ווער עס פון "פירסט-קאם פירסט-סערוו"; זיי וועלן נאר אננעמען נייע
וויל אננעמען א טריפ ,און דער דרייווער וואס איז געווען אפליקאציעס לויט וויפיל געלט זיי האבן אינעם בודזשעט און
אוועילעבל האט צוריקגעשריבן אז ער קען עס נעמען. לויטן סדר וואס מען האט זיך איינגעשריבן.
גלייך ווען די פירמע האט געמאלדן אז זיי פלאנען זיך אנדערש ווי פאריגע מאל ,וועט יעצט יעדער מוזן אליינס
צו פארמאכן ,האט דער חבר הנהלה מו"ה משה ראזענבערג אריינגעבן זיין אפליקאציע ,און די מוסדות וועט דאס נישט
הי"ו אנגעהויבן ארבעטן אויף אן אייגענע טעקסט גרופע, קענען אריינגעבן פאר אייך.
כדי די קאר סערוויס זאל נישט קומען צו קיין אפהאלט.
דערפאר איז וויכטיג צו וויסן ,אז ווער עס וויל זיך
כאטש די נייע סיסטעם איז שוין געווען גרייט אין צייט ,איז
אויפסיינען דערפאר ,קען זיך מעלדן אינעם מוסדות אפיס
אבער דא א פראצעדור אז ווער עס וויל שיקן מעסידזשעס אויסצופילן די אפליקאציע אויפן ריכטיגן וועג.
פון א פלאטפארמע מוז אריינגעבן אן אפליקאציע צו מעגן
שיקן מעסידזשעס ,וואס דאס איז איינגעפירט געווארן כדי סיי דער מאן און סיי די ווייב דארפן ארבעטן כאטש 10
צו פארמיידן ספאם מעסיזדשעס. שעה א וואך כדי צו קענען געניסן פון דעם פראגראם.
כאטש מען האט געהאפט אז עס זאל זיין גרייט אין
דער מוסדות אפיס וועט נישט האבן קיין סאך צייט,
צייט ,האבן זיי אבער אפגעשלאגן די אפליקאציע און מען
ספעציעל ווען מען שטייט יעצט פאר די נסיעה קיין אומאן,
האט עס געדארפט נאכאמאל אריינגעבן. און ווען מען קומט צוריק וועט שוין זיכער נישט זיין קיין
נייעס'לעך
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
פרשת נצו"י
כ"ג אלול
טויזענט ווערטער
מנחה
מעריב הדלקת הנרות 07:08 ..
ראש השנה מוצאי שבת 08:37 ......
08:17
ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך ,ביי די באזאר.
זמנים לשבת קודש
וועג ,אדער מען דארף נעמען צוויי טריפס אויפאמאל וואס ביים שרייבן די שורות האט מען נאכנישט ערהאלטן
איז נישט שטענדיג אזוי געשמאק ,דארף מען פארשטיין קיין ענטפער פון זיי ,און מיר בעטן אנטשולדיגונג פון אלע
אז די קהילה פארדינט נישט דערפון; מען פרובירט נאר צו וואס האבן נישט געקענט באקומען קיין קאר סערוויס.
מאכן בעסער ,אבער עס איז נישט שטענדיג שייך.
כאטש מען האט פרובירט פארשידענע וועגן עס צו
ווי אויך ווילן מיר בעטן ,יעצט ווען עס קומט די מאכן ארבעטן פראוויזאריש ,האבן אסאך דאך נישט
נסיעה קיין אומאן און עס פעלן זיך אויס מער דרייווערס געקענט באקומען קיין קאר סערוויס אין צייט.
בשעת די מענער זענען נישט דא ,אז אויב איינער האט די
מעגליכקייט צו נעמען טריפס (אפילו אויב א גאנץ יאר קען עס איז טאקע וויכטיג ארויסצוברענגען אז די קאר
מען נישט) ,זאל מען זיך מעלדן צו מו"ה מנחם שטיינבערג סערוויס איז נישט קיין ביזנעס; פונקט פארקערט ,יעדע
הי"ו אדער מו"ה משה ראזענבערג הי"ו. מאל וואס איינער נעמט א טריפ קאסט עס געלט פאר די
קהילה .יעצט מיט די נייע סיסטעם וועט עס קאסטן געלט
דאס וועט זיין א געוואלדיגע הילף פאר די פרויען צו פאר יעדע מעסידזש וואס מען שיקט ארויס.
קענען קומען און גיין פון איין פלאץ צום צווייטן.
אמאל מאכט זיך אז מען קען נישט צושטעלן די בעסטע
נייעס'לעך
5 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
הנאה געהאט און ארויסגענומען אסאך עצות ,חיזוק און הדרכה
לעובדה ולמעשה.
נאך די סעודה האט דער ראש ישיבה שליט"א ארומגעפירט די
נדבנים אויף א דורכדרינגליכע טור איבערן גאנצן בנין .ער האט
זיי געוויזן די פארשידענע מאשינען און אפטיילונגען ,און מסביר
געווען וואס עס קומט פאר אין יעדן איינציגן פלאץ.
ווען מען איז אנגעקומען צו די "פאוער סקווער" מאשין ,איז
געווען אנגעגרייט דער "לוח תשפ"ז" וואס ווערט יעצט געדרוקט.
יעדער נדבן האט געהאט די זעלטענע געלעגנהייט אליין
אריינצולייגן א פעקל בלעטער אינעם מאשין מיטצוהאלטן ווי עס
ווערט געדרוקט.
דערנאך האט מען געזען די פארשידענע ריזיגע מאשינען ,ווי
די פרינטערס ,קאטערס USB ,מאשינען ,סטעיפלערס ,און אלע
אנדערע מאשינען וואס זענען נויטיג צו קענען פראדוצירן אזא
גרויסן פארנעם פון ספרי קודש. הכרת הטוב מסיבה
דער ראש ישיבה האט אויך געוויזן די פארשידענע אפיסעס און פאר די נדבנים פון
דעפארטמענטס וואס געפינען זיך אינעם בנין ,און מסביר געווען
וואס יעדער אפטיילונג טוט.
קרן הדפסה
צווישן אנדערע האט מען געזען "מכון עצתו אמונה" ,געפירט
דורך הרב יואל שניצלער שליט"א; דעם אפיס פון "קול ברסלב",
אנגעפירט ביי מו"ה משה עקשטיין הי"ו; דעם אפיס פון "גליון פארגאנגענעם זונטאג פרשת כי תבוא לאומאן איז פארגעקומען
אשר בנחל" ,געפירט דורך הרב מרדכי אינדיג שליט"א; דעם א הערליכע הכרת הטוב מסיבה דורך די הנהלה פון קרן הדפסה,
סעקרעטערי אפיס ,וואו מו"ה יוסף יאקאבאוויטש הי"ו זיצט; די לכבוד די נדבנים וואס האבן געהאט די זכיה צו קויפן דעם זכות
גרעפיקס דעפארטמענט ,געפירט דורך מרת ראטענבערג; און פון "פרנס השנה" ,דורך געבן א נדבה פון צען טויזנט דאלער אדער
דעם ארויסגעבער פון די ענגלישע "עצתו אמונה" Light of" - מער פארן יאר.
,"Emunahמרת מענדלאוויטש. די מסיבה איז פארגעקומען אינעם בנין פון קרן הדפסה ,וואו די
אויך האט מען באזוכט די אפיסעס פונעם "בלעטל" מאגאזין, נדבנים האבן געהאט די געלעגנהייט צו זען פון דער נאנט די ריזיגע
וואו מו"ה ישראל העסקל הי"ו און מו"ה בערל שניצלער הי"ו אפעראציע וואס קומט פאר טאג-טעגליך — וויאזוי הונדערטער
ארבעטן שווער יעדע וואך; דעם הויפט אפיס פון קרן הדפסה, ספרים ,קונטרסים ,בלעטלעך ,גליונות'USB ,ס און נאך פילע
געפירט דורכן געטרייען מנהל מו"ה אשר יעקב בלום הי"ו; דעם זאכן ווערן פראדוצירט און צוגעגרייט צו ווערן פארשפרייט פאר
פאנדרעיזינג אפיס ,מיט מו"ה לייב ראטה הי"ו; און דעם מוזיק אידישע קינדער.
סטודיא ,וואו מו"ה אברהם צוויבל הי"ו און מו"ה סענדר ראטה הי"ו די נדבנים האבן זיך געוואשן צו א רייכע סעודה ,און דער ראש
ארבעטן אויף נייע מוזיק אלבומס. ישיבה שליט"א האט ווארעם און געשמאק פארברענגט עטליכע
א באזונדערע איינדרוק האט געמאכט דער ריזיגער שעה מיט די נדבנים .מען האט געשמועסט איבער פארשידענע
סטארעדזש ,וואס ווערט געפירט דורך מו"ה נחמן נתן בוים הי"ו. ענינים העומדים על הפרק ,און די באטייליגטע האבן שטארק
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 6
גרשון קרעמער
שיינע פראקטישע דער ראש ישיבה האט דארט אנגעוויזן אויף דעם גרויסן פארנעם
ברסלב'ער לוח תשפ"ז פונעם הפצה-אפאראט ,און מסביר געווען אז טאג-טעגליך
שוין דא צו באקומען קומען אהין מפיצים ,וועלכע פאקן זיך איין די הייליגע ספרים און
קונטרסים וואס זיי דארפן ,און פארשפרייטן זיי איבער די לענג און
אין די יעצטיגע טעג האט מען געענדיגט די ארבעט אין די די ברייט פון ניו יארק סטעיט און די ארומיגע געגנטער.
אפיסעס פונעם קרן הדפסה צו צוגרייטן און מסדר זיין דעם איינע פון די גאר שטארקע נקודות וואס דער ראש ישיבה האט
פאפולערן לוח ברסלב וואס ערשיינט יערליך ,פארן נייעם יאר ארויסגעברענגט ביים מסיבה ,איז געווען די געוואלדיגע זכות
וואס קומט צו גיין .עס קומט זיך א געוואלדיגע הכרת הטוב פאר וואס די נדבנים האבן מיט זייער שטיצע פארן "קרן הדפסה" .דער
זיי ,בפרט פאר מו"ה אברהם פיש הי"ו וואס לייגט אריין אסאך ראש ישיבה האט געזאגט אז געבן פארן קרן הדפסה איז איינע
צייט ,מח און כח מסדר צו זיין א הערליכע און פונקטליכע לוח, פון די בעסטע אינוועסטמענטס וואס א איד קען מאכן .מען קען
בעסער און שענער ווי ביז יעצט. זיך דאס פארשטעלן ווי איינער וואס קויפט זיך א "שעיר" אין
טעגליכע לימודים :דער לוח פארמאגט די שיעורים פון די א קאמפאני — יעדער איד וואס קומט צוריק צום אייבערשטן,
קהילה אין גמרא בבלי ,ירושלמי ,תוספתא ,נ"ך און רמב"ם .לויטן יעדער מענטש וואס באקומט חיזוק ,און יעדע נשמה וואס ווערט
פארלאנג פונעם ראש ישיבה האט מען מסדר געווען אז דער דערנענטערט צום באשעפער דורך די ספרים און קונטרסים —
נ"ך שיעור זאל האבן נאר איין פרק א טאג ,כדי עס זאל לויפן האט דער נדבן א חלק דערין .דא איז די "קאמפאני" די הפצה פון
אינאיינעם מיט דעם סדר פון הרה"צ ר' יצחק שליט"א. אמונה ,און דער שכר איז אן א שיעור.
טעגליכע זמנים :דורך א נייע קאסטבארע פראגראם האט מען אזוי אויך האט דער ראש ישיבה ארויסגעברענגט ,אז שטיצן
ב"ה צוגעשטעלט פונקטליכע זמנים פאר יעדן טאג .עס ענטהאלט דעם קרן הדפסה איז א גאר פאסיגע הכנה זיך צו גרייטן פארן פארן
די טעגליכע זמנים פאר ברוקלין :עלות השחר ,נץ החמה ,קריאת קיין אומאן .ווען מען וועט קומען צום רבי'ן ,וועט מען קענען זאגן:
שמע לויט מגן אברהם און גר"א ,זמן תפילה לויט מגן אברהם און "רבי ,איך טו פאר אידישע קינדער; איך העלף אז אידן זאלן וויסן
גר"א ,שקיעה ,און צאת הכוכבים לשיטת רבנו תם .אזוי אויך זענען אז עס איז דא א באשעפער אויף דער וועלט".
דא די זמנים פון הדלקת הנרות און מוצאי שבת קודש פאר יעדע
וואך. דאס איז טאקע דער ציל פון די גאנצע ארבעט אין קרן הדפסה
— עס איז נישט סתם א פרינטינג און דיסטריביושן צענטער ,נאר
אויפן פארלאנג פונעם עולם האט מען צוגעלייגט אין די א פאבריק וואס פארקויפט עצות און חיזוק וואס זענען בכח
אונטערשטע חלק טבלאות מיט זמנים פון נאך עטליכע שטעט אנצוצינדן אידישע הערצער און אריינברענגען אמונה און חיזוק
וואו אנ"ש וואוינען ,כדי עס זאל זיין א דבר השלם. אין עבודת השם.
אונטער יעדע וואך פארמאגט עס א שיינעם שטיקל פון ספר א ספעציעלע דאנק קומט זיך פאר מו"ה לייב ראטה הי"ו ,דער
המדות וואס האט א שייכות מיט די זמנים פונעם יאר ,און אין די גבאי פון קרן הדפסה ,פארן זיך אפגעבן מיט'ן אראנזשירן די שיינע
זייט זענען געדרוקט שיינע מאמרים וואס מוהרא"ש זי"ע האט "הכרת הטוב" מסיבה און פארן איבערגעבן דעם באריכט.
געשריבן פארן לוח וואס ער פלעגט ארויסגעבן יערליך.
די הערליכע מסיבה האט געגעבן פאר די נדבנים א נייעם בליק
פאר פילע טעג ווערן אויסגערעכנט די יארצייטן און
אויף דעם גרויסן פארנעם פון דער ארבעט וואס קומט פאר טאג-
פארשידענע אנדערע מאורעות וואס זענען נוגע פאר אנשי
טעגליך ,און האט זיכער מחזק געווען יעדן איינעם צו ממשיך זיין
שלומינו.
אלס שותף אין דער גרויסער הפצה-מלאכה — צו פארשפרייטן
דער לוח איז צו באקומען אינעם קרן הדפסה און ביי די מפיצים אמונה און חיזוק פאר אידישע קינדער.
אין צוויי ווערסיעס :אידיש און לשון הקודש .אויך קען מען עס
באקומען אין האשקי שול אין שטעטל ביים הפצה ווינקל. ע"י הפצה ספרי רבינו נביא את משיח צדקינו
7 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
גרשון קרעמער alemen@bletelmagazine.com - 845-445-7447
אנגענומען אז יענע וואסער איז ספעציעל געזונט; דערפאר פלעגן
פירמעס אנשעפן דאס וואסער פון די קוועלער און עס פארקויפן
אין גלאזענע ,הערמעטיש-פארמאכטע פלעשער אפילו צו גאר
ווייטע פלעצער.
אין א קליין שטעטל אין דייטשלאנד מיט'ן נאמען "סעלטערס"
( ,)Seltersהאט זיך געפונען אזא קוואל וואס איז געווען גאר
בארימט מיט איר געשמאקע מינעראל-וואסער .דאס וואסער פון
יענעם קוואל פלעגט פארקויפט ווערן אלס "סעלטערס וואסער",
וואס האט פשוט געמיינט "וואסער פון סעלטערס" .מיט די צייט
האבן מענטשן אנגעהויבן רופן אלע אזעלכע וואסער-פלעשער
"סעלטערס" ,און פון דעם שטאמט דער נאמען סעלצער.
אבער דאס טראנספארטירן נאטורליכע קארבאנירטע וואסער
איז נישט געווען אזוי פשוט און ביליג ,און בשעת דער פארלאנג
דערויף איז כסדר געשטיגן ,זענען סוחרים אויפגעקומען מיט א
געדאנק צו מאכן קונסטליכע "סעלצער".
סעלצער
וויאזוי האט מען עס געמאכט? מען האט אפגעקילט פשוטע
קוואל-וואסער און אריינגעצוואונגען דערין מיט כח קארבאן גאז,
וואס האט געגעבן א טעם גאנץ ענליך צום נאטורליכן קוואל-
וואסער .אזוי ווי עס האט זיך גוט פארקויפט און מענטשן האבן עס א גוטן ,מיין נאמען איז אברהם שמחה.
געקויפט פאר גוט געלט ,זענען געקומען פירמעס און אנגעהויבן איך וואלט אייך געוואלט פרעגן וואס איז
אריינלייגן טעמים און קאלירן עס צו מאכן נאך בעסער (אדער סעלצער און וויאזוי ווערט עס געמאכט?
ערגער – אויב מען רעדט מצד געזונט )...און מער ציענדיג פאר
א גרויסן יישר כח.
די קונים.
אזוי האט דער אייבערשטער געפירט אז עס איז געבוירן
געווארן דאס באקאנטע פלעשל "סעלצער" און "סאדע" ,וואס
ווערט היינט פארקויפט דורך פילע פירמעס מיט גוטע הכשרים.
אויב מען מאכט אן ערליכע ברכה פארן טרינקען און מען דאנקט
דעם אייבערשטן פאר דעם און נאכדעם ,קען מען דינען דעם
אייבערשטן מיט טרינקען סאדע.
וואס איז סעלצער? ווען און וויאזוי איז מען אויפגעקומען
יעדע זאך וואס א מענטש טוט קען ער אויפהייבן צו עבודת ה'; דערמיט? און פון וואו קומט דער נאמען "סעלצער"?
מען עסט ווי דער אייבערשטער הייסט ,מען שלאפט מיט יראת
דער ענטפער איז אזוי :עס זענען דא קוועלער וואו דאס
שמים ,מען גרייט אן נעגל-וואסער ,מען ליינט קריאת שמע ,מען
וואסער קומט ארויס נאטירליך פון דער ערד שוין מיט מינעראלן
קושט די מזוזה און מען בעט דעם אייבערשטן ער זאל אונז היטן.
און קארבאן-דיאקסייד גאז .אין אייראפע זענען אזעלכע קוועלער
א גרויסן יישר כח אברהם שמחה פאר דיין שיינע שאלה. שוין באקאנט פאר לאנגע יארן ,און עס איז געווען שטארק
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 8
ALPHAITIS.COM
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 10
ALPHAITIS.COM
אשריכם אנשי שלומינו! דעם
פארגאנגענעם יאר האבן 568
מענטשן זיך אנגעשלאסן
אינעם קרן הדפסה און קומען
צום רבי’ן מיט פולע טאשן!
דער אייבערשטער זאל
העלפן איר זאלט האבן א
כתיבה וחתימה טובה און א
גוט געבענטשט יאר!
11 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
על א
הדר
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 12
אם
ברסלב'ע ברודער
אויף די
וועגן צום
הייליגן
רבי'ן
רך
13 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
על אם הדרך
מ
הערן פון אים די מעשה :וויאזוי די נסיעה אן ,בפרט די לעצטע פאר יאר ווען עס איז יט גרויס
האט אויסגעזען ,וואס די אינגעלייט פון היכל א מלחמה צייט ,און עס איז געווארן אסאך פרייד
הקודש האבן געטון אין די שווערע שעות, שווערער צו פארן ,דאך שטעלט מען זיך פון איין
און וויאזוי עס האט זיך צום סוף געענדיגט. נישט אפ פון קומען צום רבי'ן ,מען קוקט זייט און
--- נישט אויף גארנישט ,נאר מען פאקט איין א מיט א
רענצל און מען פארט. ציטער
א גוטן ר' יושע! פארציילט פון די
אונז וועגן די נסיעה פאריאר אבער צווישן אלע וועגן וויאזוי אנשי
שלומינו זענען געפארן צום רבי'ן דעם צווייטע
אויפן וועג צוריק פון אומאן. זייט,
פארגאנגענעם יאר ,שטארט ארויס די גאר
איך וועל אייך זאגן דעם אמת ,ס'איז דראמאטישע וועג פון די אינגעלייט וואס גרייטן
טאקע נישט געווען אזוי גרינג ,אבער פון זענען געשטאנען ביים גרעניץ פאר צען מיר זיך צו
די אנדערע זייט גלייך איך אזעלכע סארט שעה אין א ציה ,אן קיין מעגליכקייט זיך זיין ביים
מצבים .איך וועל דיר איבערזאגן וואס מיין צו רירן רעכטס אדער לינקס ,ביז עס האט הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה ,וואס האט
טאטע ,מו"ה שאול חיים הי"ו ,זאגט :ער ממש דערגרייכט צו א מצב פון סכנת נפשות געזאגט אז "ראש השנה שלי עולה על הכל"
פארט שוין ב"ה קיין אומאן פאר דרייסיג רחמנא לצלן. -זיין ביי מיר אויף ראש השנה איז גרעסער
יאר ,און ער טענה'ט אז אויב מען נעמט פון אלעס ,און ער וועט זען אז מען ווערט
צוזאם אלע מניעות און שוועריגקייטן וואס איינער פון די אינגעלייט וואס האבן אפגעשריבן מיט א גוטע זיסע יאר.
ער האט געהאט אין לויף פון די אלע דרייסיג דאס אדורכגעמאכט איז האברך מו"ה יושע
איינהארן הי"ו. צוליב דעם זעט מען אז אידן פון די
יאר צוזאמען ,קומט עס נאך אלץ נישט צו גאנצע וועלט הייבן זיך אויף און פארן צום
צו דעם איינעם נסיעה פון פאריאר. מיר האבן זיך אראפגעזעצט מיט אים צו רבי'ן ,נישט קוקענדיג ווי שווער עס קומט
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 14
מיט שטעכיגע דראטן .די ברייטקייט איז בערך 20שעה ביזן פלייט ,סאו עס וואלט לאמיר גיין צו די עצם מעשה .מיר וועלן
געווען בערך ווי אלע פיר טירן פון די גרויסע געדארפט גיין כשורה .אבער מיט די דריי רעדן פונעם וועג צוריק פון אומאן קיין ניו
שול אין האשקי ,בערך צוואנציג מענטשן שעה שפעט ,איז די צייט געווארן אסאך יארק.
האבן געקענט שטיין רואיג אין די ברייט. מער געדריקט. די חבורה מיט וועמען איך האב
די ליין איז טאקע געווען בערך צוואנציג אינמיטן האבן מיר געהאט א פלאן צו געדארפט פארן איז געווען "."MC Tours
מענטשן אין די ברייט ,שטארק געשטופט, שיקן פאליציי זאלן באגלייטן דעם באס דער אנפירער ,מו"ה מנשה איצקאוויטש
און די שורה איז געווען פיל מיט מענטשן ארויס פון פושקינא צו אונזער בילדינג, הי"ו ,האט מסדר געווען א גרופע פון בערך
ביז וואו דאס אויג האט נאר געקענט זען. האפענדיג אז דאס וועט עס שנעלער מאכן, זעכציג מענטשן.
יעדער איז געשטאנען דארט מיט רענצלעך, אבער דאס האט זיך נישט אויסגעארבעט. מ'האט באשטעלט די באסעס זאלן
מיט קינדער ,אלעס אינדרויסן אונטערן נאכדעם האבן מיר געטראכט אפשר צו שטיין ביים בנין בערך פופציג מינוט פארן
פרייען הימל. פארן מיט די נסיעה חברה אויפ'ן באן ,און זמן ,ווען דער זמן איז געווען בערך .8:05די
וואס איז טאקע געווען די פון דארט שנעל פליען צום עירפארט צו פלאן פארן וועג אהיים איז געווען צו צוטיילן
סיבה פארוואס איר זענט נישט כאפן דעם פליגער .ביז מיר האבן געענדיגט די חבורה :האלב זענען געפארן מיט א באס,
געבליבן אויפן זעלבן באס וועבן אלע פלענער ,איז דער באס שוין און די איבעריגע האלב מיט ווענס – סך הכל
ער זאל אריינפארן ווייטער אנגעקומען ,און מיר זענען געבליבן ביים פינף ווענס און איין באס.
אריבער דעם גרעניץ? באשלוס צו פארן מיטן באס. איך בין געפארן אויפן באס צוזאמען
די ערשטע סיבה איז געווען ווייל מיר אזוי זענען מיר געפארן דעם לאנגן וועג מיט ר' מנשה דער אנפירער .ווען עס איז
האבן געמיינט אז צופוס וועט עס גיין פון בערך צען שעה ביזן אוקראינישן גרעניץ. געקומען ביים זמן האב איך שוין געזען
שנעלער .די צווייטע סיבה איז ,אז צוליב די ווען מיר זענען אנגעקומען צום עטליכע ווענס שטיין גרייט ,אריינגערעכנט
מלחמה קענען די אוקראינישע דרייווערס בארדער ,האט אויסגעזען ווי די גאנצע אונזערע ווענס פון די חבורה .אבער מיט די
נישט אריינגיין קיין פוילן. זאך גייט נעמען בערך 45מינוט .מיר זענען צייט האבן די מענטשן וואס האבן געדארפט
דאס איז אינטערעסאנט אראפ פונעם באס ,ווייל מיר האבן געהאלטן פארן מיטן באס אנגעהויבן פרעגן" :וואו
וואס איר זאגט וועגן די אז עס וועט זיין שנעלער אריבערצוגיין דעם איז די באס?" – דער באס איז פשוט נישט
דרייווערס ,ווייל די ווענס גרעניץ צופוס ,און אויף די אנדערע זייט געווען דא.
אריינגעפארן. יא זענען וועט אונז ווארטן א צווייטער באס ווייטער מיר זענען געגאנגען פרעגן די אנפירער
ריכטיג ,ווענס איז אן אנדערע מעשה, צו פארן. פון נסיעה טרעוועל וואס זיי האבן אונז
באסעס האבן אנדערע געזעצן. מיר האבן אנגעהויבן שטיין אין די באשטעלט די טראנספארטאציע צו פרעגן
שורה 45 .מינוט זענען אדורך ,און אלעס וואס דא גייט פאר.
עס זענען דאך דא אסאך
מענטשן וואס פארן יא אריין איז געפארן פיין; מיר זענען אריין צום נאכן אריינרופן זיך נאכצופרעגן ,האט
מיט באסעס ,יעדע יאר פארט אוקראינישן זייט און באקומען דעם סטעמפ זיך ארויסגעשטעלט אז דער באס האט
מען מיט באסעס. אויפן פאספארט .עס האט אויסגעזען ווי גענומען א נישט ריכטיגע דריי אריין אין
אלעס גייט ב"ה גלאטיג. די פושקינא געגנט ,און איר ווייסט דאך
ביי דעם גרעניץ וואו איך בין געשטאנען, וויאזוי עס ארבעט דארט מיט די טשעק-
איז נישט געווען קיין איין באס וואס איז נאכן אוקראינישן בארדער דארף מען
גיין א שטיק וועג צופוס פון בערך א מינוט פוינטס ...צוליב דעם איז דער באס געווארן
אריינגעפארן .איך ווייס נישט צי זיי האבן פארשפעטיגט מיט גאנצע דריי שעה.
געטוישט די געזעץ ,אבער למעשה האבן זיי מיט א האלב ,וואו מען זעט גארנישט נאר
וועלדער .מיר האבן געמיינט אז אט-אט אנשטאט ארויסצופארן 8:40ווי געפלאנט,
דעמאלט נישט דורכגעלאזט קיין באסעס. זענען מיר למעשה ערשט ארויסגעפארן
זענען מיר אינדרויסן.
צוריק צו אונזער מעשה :מיר האבן זיך .11:30
געטראפן שטיין ,און נאכאמאל שטיין ,און אבער פלוצלינג זענען מיר אנגעקומען
צו אן אפשטעל. דא האבן מיר שוין פארשטאנען אז מיר
ווייטער שטיין .עס איז געווען בערך ניין האבן א פראבלעם אנצוקומען אין צייט
אזייגער אינדערפרי .וואס טראכט א איד לאמיר אייך פרובירן אראפצומאלן צום בארדער .אפילו אויב מיר וואלטן
אין אזא מצב? מ'דארף דאווענען שחרית. וויאזוי דאס פלאץ האט אויסגעזען :עס ארויסגעפארן אין צייט ,וואלט עס געווען
מיר האבן געמיינט אז מיר וועלן דאווענען א איז געווען א ברייטע שטח מיט א שורה א שטיקל ריזיקע ,אבער מיר האבן געהאט
רואיגע שחרית ,און ביז מיר וועלן אויסטון די אינמיטן ,און פון ביידע זייטן הויכע געיטס
15 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
האבן זיך אנגעהויבן רייסן ביי די קעפ ,עס די מעשה איז געווען ווייל זיי האבן נאר תפילין וועלן מיר שוין האלטן פיל ווייטער
איז געווען פחדים ,מען האט געפילט אז אריינגעלאזט דריי מענטשן אויפאמאל .ווען אין די שורה.
יעדע מינוט קען מען כאפן א שטויס אדער מען האט א ליין פון צוואנציג מענטשן ברייט מיין ברודער מו"ה יודל איינהארן הי"ו
א קלאפ .די קינדער האבן געוויינט פאר און צוויי הונדערט אין די לענג ,און יעדער האט צאמגעשטעלט א מנין ,און דער עולם
שרעק. פרובירט זיך אריינצוקוועטשן אין איין קליין האט זיך פיין צוגעשטעלט .מיר ענדיגן
אינמיטן דריי איך מיר אויס און איך זע לעכעל ,ווערט א געפערליכע פראבלעם. דאווענען ,אבער גארנישט האט זיך נישט
ווי איינער פון די אידן קריכן ארויף אויף א אבער דאס איז נאך געווען א האלבע גערירט; מיר זענען נאך אלץ געשטאנען
געיט וואס איז הויך ארום צוואנציג פיס .ער צרה; די עכטע פראבלעם איז געווען אויפן זעלבן פלאץ .עס האט זיך נישט
איז ארויפגעקראכן מיט די הענט און פיס אינעווייניג אינעם בנין ,וואו נאר צוויי גערוקט אפילו קיין סענטימעטער.
און פשוט געשפרינגען אויף מענטשן ארויף, ארבעטער האבן געדינט טויזנטער מענטשן, מיר שטייען דארט נאך א שעה ,און נאך
נאר ווייל ער איז געווען אויפגערעגט .אויך במילא נעמט עס זייער לאנג. א שעה ,און נאך א האלבער שעה .מיר קוקן
צווישן די פוילישע גוים זענען פארגעקומען אזוי שטייען מיר דארט צוקוועטשט ,די אויפן זייגער און זעען אז מיר שטייען שוין
שלעגערייען ,מען האט זיך געקריגט איינער פיס טוען שוין וויי ,עס איז נישטא קיין עסן דארט אויף די פיס פאר גאנצע פיר שעה!
מיט'ן צווייטן ,אבער ברוך השם שלא עשני אדער טרינקען ,און אפילו נישט קיין בית
גוי .איך קען דיר פארציילן נאך אסאך ביים אנהייב האט מען עס נאכנישט
הכסא .פון די אנדערע זייט זענען דארט אזוי שטארק געפילט ,אבער איינמאל עס
אזעלכע מעשיות וואס האבן דארט פאסירט. געשטאנען טאטעס ,זיידעס און קינדער איז אריבער פינף שעה ,איז שוין געווארן אן
למשל ,א מאן מיט א פרוי זענען וואס האבן געווארט אויף א ישועה. עכטע איבערקערעניש.
אנגעקומען מיט א קינד אין א וועגעלע און דער אייבערשטער האט געמאכט ניסים
אפגעמאכט אז זיי גייען יעצט דורכגיין ווייל פרוביר זיך אביסל פארצושטעלן דעם
אז די וועטער איז געווען שיין; עס האט מצב :מאסן מענטשן שטייען געשטופט,
זיי האבן א בעיבי .זיי האבן אנגעהויבן שטופן געקענט רעגענען אדער זיין קאלט ,אבער
דעם עולם און געשריגן" :בעיבי ,בעיבי ,לאזט און עס איז נישטא קיין פוס פלאץ וואו מען
ברוך השם עס איז געווען א זוניגער טאג ,איז קען זיך ריקן .אלעס איז געווען געשטאפט,
דורך!" למעשה איז די קערידזש געבליבן כאטש די וועטער געווען געשמאק.
ביי איין עק ,די בעיבי ביי א צווייטן עק ,די יעדער האט געוואלט זיין דער ערשטער און
פרוי ערגעץ אנדערש און דער מאן אינגאנצן מיר האבן א גאנצע צייט געוויסט אז די יעדער האט זיך איינגערעדט אז ער גייט נאך
אינדרויסן ...עס איז געווען א בהלה דארט. איינציגסטע עצה אין אזא מצב איז תפילה, כאפן זיין פליגער.
נאר דער אייבערשטער קען אונז העלפן. יעדע מינוט זענען צוגעקומען פרישע
מיר שטייען אזוי און גארנישט רירט זיך און דאס האבן מיר טאקע געטון במשך
נישט .איך האב באמערקט אז כאטש אונזער מענטשן שרייענדיג" :מיין פליגער פארט אין
די גאנצע צייט מיר האבן געבעטן דעם א האלבע שעה ,לאזט מיך אדורך!" אבער
גרופע איז אנגעקומען פון די ערשטע ,זענען אייבערשטן אז מיר זאלן זיך שוין ארויסזען
דא מענטשן וואס זענען אנגעקומען א שעה היות יעדער איז געווען אינעם זעלבן מצב,
פון דעם מצב וואס שנעלער ,און מיר זאלן האט קיינער נישט געלאזט קיינעם דורכגיין.
נאך מיר און האלטן שוין א שעה ווייטער אין דאס איבערלעבן צוזאמען מיט די קינדער
די ליין. און אלע אנדערע אידן וואס ווארטן דארט. וואס איז טאקע געווען די
מיר זענען געבליבן שטעקן אינמיטן סיבה פארוואס די ליין האט זיך
עס איז געווען א געמישעניש פון אלע נישט גערירט?
די שורה – איך מיט מיין ברודער יודל, סארט אידן ,צוזאמען מיט פוילישע גוים.
מו"ה רפאל פורסט הי"ו ,און מו"ה מעכל ווען מען שטייט אזוי לאנג צוזאמען הייבן זיך קודם כל ,ווייל אזוי האט דער
ראזענפעלד הי"ו. אן אומאיינגענעמע פאסירונגען; מענטשן אייבערשטער אונז אפגעשריבן אז מיר
דארפן דאס מיטמאכן.
אינמיטן דריי איך מיר אויס און איך זע ווי איינער פון די אידן
קריכן ארויף אויף א געיט וואס איז הויך ארום צוואנציג פיס .ער
איז ארויפגעקראכן מיט די הענט און פיס און פשוט געשפרינגען
אויף מענטשן ארויף ,נאר ווייל ער איז געווען אויפגערעגט.
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 16
על אם הדרך
און עס זעט אויס ווי איך קום נישט ארויס וואסער איז ארומגעפארן צווישן יעדעם, נאך א גרויסער נס וואס דער
פון דא לעבעדיג .האב איך באשלאסן אז איך יעדער האט רחמנות געהאט אויף זיין חבר אייבערשטער האט געמאכט איז געווען
דארף נישט קיין רענצל און גארנישט ,נאר און מען האט זיך פרובירט צו העלפן איינער אז פונקט פאר מיר איז געשטאנען א
מען זאל מיך ארויסלאזן. דעם אנדערן. ברסלב'ער חסיד ,ממש ארויס פון די וועלט.
איך האב אנגעהויבן קריכן איבער די די דרוק איז געווען אזוי גרויס אז איך ער האט געהאט א גיטאר און געשפילט פאר
רענצלעך ביז צו די געיטס און געוויזן האב געפילט ווי מיין נשמה גייט אויס .איך ניין שעה נאכאנאנד .ער האט געהאלטן אין
פאר'ן גארד" :איך קען שוין נישט ,לאז מיך האב געזען אז עס איז נישטא קיין תכלית איין זינגען און געמאכט די שטימונג אביסל
געשמאקער.
סך הכל ,וויפיל שעה זענט איר דארט
געשטאנען?
גאנצע צען שעה זענען מיר געשטאנען
אויף די פיס .איך וויל ענק פארציילן פון
די לעצטע שעה ,וואס דאס איז געווען
די שווערסטע חלק .ווען איך טראכט
צוריק ,האט מיך דאס שטיין צען שעה
נישט אזוי געבאדערט .אבער די לעצטע
האלבע שעה פון נישט וויסן צי מען גייט
ארויס פון דארט לעבעדיגערהייט ,דאס
איז געווען דאס שווערסטע חלק פון די
גאנצע פרשה.
ביים סוף האט זיך יעדער געשטופט
ארויסצוגיין ,מענטשן האבן נישט
געקענט אטעמען ,עס איז געווען
שרעקליך שווער.
מען האט אפגעמאכט אז מען מוז
קודם ראטעווען די קינדער זיי זאלן
ארויס לעבעדיג .מיר האבן באשלאסן צו
מאכן אן אקציע :מען הייבט אויף אלע
קינדער און מען גיט זיי איבער פאר די
גארדס אז זיי זאלן זיין פארזיכערט ,און
נאכדעם וועלן מיר זען וואס מיר טוען
מיט זיך.
מען האט אנגעהויבן שלעפן די
קינדער ,יעדער האט געארבעט שווער,
און ברוך השם מען האט מצליח געווען
ארויסצונעמען אלע קינדער.
עס איז געווען גאר הייס ,עטליכע
מענטשן האבן גע'חלש'ט ,אבער זיי האבן
אפילו נישט געקענט פאלן ווייל מען
איז געווען אזוי צוקוועטשט אז מען איז
פשוט געבליבן שטיין גראד אפילו ווען
מען איז געווען באוואוסטלאז .ביז מען
האט געברענגט וואסער; איין באטל
17 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
על אם הדרך
מיט צוויי קינדער ,דריי קינדער; עס איז טון צו טרעפן א וועג אהיים .דער פליגער ארויס!" אלע אידן האבן מיטגעשריגן "לאז
אסאך געלט זיך צו קענען צאמקראצן אזוי איז געווען געפלאנט פאר ,2:30וואס דאס אים ארויס!" ,אבער דער גארד האט געקוקט
פון איין מינוט אויפן צווייטן. איז שוין נישט געווען רעאליסטיש .מיר מיט רשעות און געשריגן "גאו דאון!" ,כאילו
למעשה האט זיך קיינער נישט האבן אנגעהויבן זוכן פרישע טיקעטס און גארנישט האט פאסירט .איך האב נישט
אנגערופן .צען מינוט שפעטער האב איך געפונען א פליגער פון ווארשע 7:25אוונט, געהאט קיין ברירה.
נאכאמאל געפרעגט דעם עולם אויב זיי וואס דאס וואלט אונז געברענגט אהיים די פראבלעם איז געווען אז איינמאל
ווילן צאלן פאר א נייע טיקעט כדי צו האבן פאר שבת .ער האט מיר געזאגט אז אויב איך מען האט מיך אויפגעהויבן ,האב איך שוין
א וועג אהיימצוקומען פאר שבת .דא האט בין נישט אינדרויסן ביז א שעה ,האב איך נישט געקענט צוריקגיין צו מיין פלאץ אין
שוין רוב עולם זיך אנגערופן אז זיי ווילן .אזוי נישט קיין טשאנס צו כאפן דעם פליגער פון די ליין ווייל יעדעס ביסל פלאץ איז געווען
נאך צען מינוט שפעטער האט שוין יעדער ווארשע. אנגעפילט.
געהאט באשטעלט די טיקעטס אויף די איך קוק מיך אזוי ארום ,און איך זע אז למעשה האב איך זיך צוריק
טשארטער .יעדער האט זיך שוין געוואלט עס זעט בכלל נישט אויס ווי איך גיי דא אריינגעקוועטשט .ביסלעכווייז זענען
זען אינדערהיים. ארויס אין די נאנטע פאר שעה ,סאו דאס מענטשן ארויס ,און עס איז געווען א גאנצע
עטליכע טעג שפעטער ,ווען איך האב כאפן די פליגער איז שוין אראפ פון טיש. פרשה ארויסצושלאפן די רענצלעך פון דעם
געפרעגט די אינגעלייט אויב זיי האלטן אז מ'האט נישט געוואוסט וואס דא וועט זיין. געדרענג ,אבער מיט גרויסע ניסים האבן
דאס איז געווען א ריכטיגע שריט ,האבן אלע צום סוף איז אריינגעקומען די אפציע צו מיר עס דורכגעמאכט.
געזאגט אז דאס איז געווען די קלוגסטע זאך פארן מיט די טשארטער פון ","Plan It Rite די מינוט וואס דו ביסט
צו טון. די פרייז דערפאר איז געווען ,$1,350און ארויס ,האסטו שוין מסתמא
די מעלה פון דעם טשארטער איז געווען מ'האט עס געדארפט באצאלן אויפן פלאץ. געוואוסט אז דעם פליגער
אז עס איז געפארן דירעקט (סטרעיט) אן די פליגער איז געווען אויף יענע נאכט .איך וועסטו שוין נישט כאפן.
קיין סטאפ .ברוך השם אלעס איז געפארן קוק מיך ארום און איך פאנג אן פרעגן דעם
עולם" :נו ,וואס וויל דער עולם טון? זענט לאמיך דיך זאגן :נאך אינמיטן שטיין
כשורה ,עס איז געווען א גאר געשמאקע אין די ליין האב איך פרובירט צו טראכטן
רייזע ,און די פליגער איז געווען היפש איר גרייט צו צאלן דעם פרייז פאר א פרישע
טיקעט?" ס'זענען דארט געווען מענטשן מיט מו"ה אלי קנויל הי"ו וואס מען קען
ליידיג .היות עס איז געווען א נאכט פלייט,
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 18
דער חילוק צווישן די היכל הקודש אינגעלייט און אנדערע .עס
איז געווען ממש הימל און ערד .עס איז געווען שווער פאר יעדן
איינעם ,אבער די רואיגקייט פון די היכל הקודש אינגעלייט איז
געווען עפעס מורא'דיג .מ'האט די גאנצע צייט געזאגט אז עס וועט
זיין גוט און דער אייבערשטער וועט העלפן.
אבער די רואיגקייט פון די היכל הקודש טון אזוי ,וועט אלעס זיין גוט .מ'דארף בעטן און יעדער איז ברוך השם פיין געקענט
אינגעלייט איז געווען עפעס מורא'דיג. דעם אייבערשטן ,וואס איז שייך זיך צו שלאפן.
מ'האט די גאנצע צייט געזאגט אז עס וועט באווארענען? די פליגער איז ארויסגעפארן פון ריישא,
זיין גוט און דער אייבערשטער וועט העלפן, איך קען זאגן אז די וועג וואס איז אויך געווען נאך א מעלה .לכתחילה
און מ'בעט דעם אייבערשטן א גאנצן צייט. צוריק דאס יאר איז מיר געווען האבן מיר געדארפט פארן ביז קראקא ,וואס
דאס איז עפעס אן אויסנאם אז נאך צען שעה איינע פון די גרינגסטע וועגן. איז בערך א דריי-שעה'דיגע נסיעה פון די
זענען זיי בכלל נישט געווען אויפגערעגט. איך רעד זייט די מלחמה גרעניץ ,אבער פון דא איז עס געווען פיל
מענטשן זענען געשטאנען צען שעה אויף האט זיך אנגעהויבן ,איז דאס שנעלער.
איין פלאץ ,און גארנישט – די גאנצע צייט יאר געווען פון די גרינגסטע. דער באס דרייווער וואס האט אויף אונז
ווייזט מען מיט די פינגער צום הימל" :דער אפילו איך בין געפארן מיט א געווארט ביים אנדערן זייט גרעניץ ,איז
אייבערשטער פירט ,דער אייבערשטער ווען פאר פופצן שעה און איך דארט געזעסן און געווארט אויף אונז פון
פירט" .עס איז געווען מורא'דיג צו צוקוקן. האב געווארט ביים גרעניץ א 6:30צופרי ביז 6:30ביינאכט.
יא ,עס האט זיך געלוינט דאס מיטצומאכן היפשע וויילע ,זענען די צוויי
נאר כדי צו קענען זען אזא זאך. פלייטס געווען היפש ליידיג, די טשארטער פלייט איז געווען .8:25
עס איז געפארן פונקטליך מיר זענען ארויס פון די בארדער .5:30מיר
דארט איז געווען איין גוי וואס איז האבן געהאט בלויז צוויי מיט א האלב שעה
געווען גאר שטארק אויפגערעגט .ער אין די צייט ,און זיי זענען
אנגעקומען דארט גאנץ פרי. ביזן פליגער ,און עס איז געווען א חסד השם
האט אנגעהויבן שרייען מיט די גאנצע כח: אז זיי האבן געהאט א קליינע דילעי ,וואס
" "!Work! Work! Workאז ער מוז גיין צו עס איז געווען עפעס מורא'דיג
גרינג. דאס האט פארגרינגערט צו קענען כאפן די
די ארבעט .ער האט זיך אנגעהויבן רייסן, פליגער.
דורכגעבראכן די גאנצע שורה ,און געווארפן פון די אנדערע זייט זענען
חפצים .ער ווייסט גארנישט; ער קומט דא געווען אנדערע מענטשן וואס שכח אייבערשטער אז מיר זענען
דאך יעדן טאג ,ער גייט צו די ארבעט און עס האבן אפגעמאכט צו גיין מיט אנגעקומען קיין ניו יארק בשעה טובה
נעמט אים צוויי מינוט אריבערצוגיין ,און דא א באס .דאס זענען זאכן וואס ומוצלחת אום איינס אזייגער דאנערשטאג
דארף ער שטיין צען שעה? " !No wayלאזט זענען באשערט. פארנאכטס.
מיך דורכגיין!" מ'קען זיך גארנישט אויסרעכענען פון אז איך פרעג דיך יעצט
א גרויסן שכח יושע פארן פריער .מ'דארף בעטן דעם אייבערשטן אז נאכן אריבערגיין אזא שווערע
איבערגעבן די גאנצע מעשה. מ'זאל קענען פארן גרינג .די גאנצע וועג נסיעה ,וואלסטו נאכאמאל
מ'האט זיכער געפויעלט אלעס האט זיך נאך אלץ געלוינט ,כדי צו קענען געפארן קיין אומאן?
גוטס די אלע מיטמאכענישן זיין אין אומאן ביים הייליגן רבי'ן. אוודאי פארט מען! וואס איז בכלל די
קומען זיכער צוניץ ,און נאך א זאך וואס האט זיך שטארק שאלה! יעדער איינער פרובירט זיך צו
מיט תפילה וועט מען האבן ארויסגעוויזן ביים בארדער איז דער חילוק באווארענען; מ'טראכט אז איבער א יאר גיי
א גרינגערע וועג ביי די צווישן די היכל הקודש אינגעלייט און די איך עס מאכן אנדערש .יעדער טוט עפעס
נסיעה. קומענדיגע אנדערע .עס איז געווען ממש הימל און ערד. אנדערש ווי ער האט געטון א יאר פריער,
עס איז געווען שווער פאר יעדן איינעם, ער האלט אז אויב ער וועט נעקסטע יאר
19 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
ברעקעלעך שכל
ש
איין רעדן אז אן א דף גמרא יעדן טאג גליונות און שיעורים ,צום ביישפיל רעדן כח אייבערשטער מיר
איז גארנישט דא ,און אזוי ווייטער ,ווי אפן פון באשעפער ,אז זינגערס קענען האבן זוכה געווען מיט
צוביסלעך איז דאס אריין אין די וועלט. זינגען א ניגון ,א שטייגער ווי" :ס'איז צו האלטן א הערליכע
און דער ראש ישיבה האט זייער שיין דא א באשעפער אויף דער וועלט"... שבת מיטן ראש ישיבה
אויסגעשמועסט ,אז צו רעדן צו מענטשן דאס קומט פון ליינען נאכאמאל און שליט"א אין ירושלים
פון פשטות היהדות דארף מען האבן נאכאמאל אין די גליונות די הייליגע גאס אין שטעטל
דעם רבי'ן ,צו רעדן פון דאס גרויסקייט לויטערע אמונה ,וואס גייט אריין פרשת כי תבא לאומאן ,עס איז שווער
פון בארד און פיאות ,תפילין ,שבת ,און צוביסלעך אין קאפ. אראפצושרייבן אלע חידושים און שכל
אזוי אויך אלע פשוט'ע זאכן דארף מען אזוי אויך האט דער ראש ישיבה און עצות און לימודים וואס מיר האבן
האבן דעם רבי'ן ,ווייל סתם א בעל דרשן, געזאגט ,אז מ'קען שוין הערן בעלי זיך געלערנט דורכאויס דעם שבת ,אבער
אפילו ער וועט אנהייבן צו רעדן פון דרשנים רעדן פון די מצוה פון כיבוד בעז"ה וועט מען פרובירן וויפיל מ'קען.
פשוט'ע זאכן וועט עס נישט אנהאלטן אב ואם ,א זאך וואס א בעל דרשן האט *
צו לאנג ,נישט מער ווי עטליכע חדשים, אמאל נישט גערעדט... ביי די באטע וואס איז געווען
אבער אז מ'האלט זיך ביים רבי'ן זוכט דערנאך האט דער ראש ישיבה קאמבינירט מיט די שמחת השלום זכר
מען נישט קיין פאפורלערקייט און אויסגעשמועסט ווי מענטשן געבן פון בן הנולד למוה"ר שבתי מארקוס
געפעלן דעם און געפעלן יענעם ,נאר קרעדיט אויף דאס וואס מ'זעט ווי אסאך הי"ו ,דער געטרייער גבאי פון די "רענט
מען זוכט צו ברענגען מענטשן צום אינגעלייט וואס אויסערליך וואלט מען קאמפיין" ,איז זיך צאמגעקומען א
אייבערשטן דורך קיום התורה והמצוות. נישט געקענט טראכטן אז זיי זענען גרויסער עולם.
דער ראש ישיבה האט דערמאנט מקפיד אויף דאווענען שחרית ,מנחה צווישן אנדערע האט דער ראש
א איד ,א חסידי'שער איד וואס לערנט און מעריב מיט מנין יעדן טאג מיט א ישיבה אויסגעשמועסט די כח פון די
און קען אסאך טיפע ספרים און חכמות, שטארקע קביעות ,אבער זיי זענען זייער גליונות פון היכל הקודש ,אז מ'קען נישט
מיט דעם אלעם האט ער געזאגט ביי א שטארק אין דעם ,אז דאס נעמט זיך זאגן אז א מענטש ליינט א גליון ווערט
געלעגנהייט פאר דער ראש ישיבה אז פון הערן אזויפיל שיעורים און ליינען ער די נעקסטע טאג מקורב צום הייליגן
דעם ראש ישיבה'ס פשוט'ע דיבורים אזויפיל אין די גליונות און קונטרסים פון רבי'ן ,נאר די גליונות ברענגען אריין
דאס איז אים מחי' און דאס טראגט אים. די גרויסקייט און וויכטיגקייט פון דעם. מושגים אין כלל ישראל.
ער האט דערמאנט צום ביישפיל און דער ראש ישיבה האט צווישן אנדערע האט דער ראש
א ווארט וואס דער ראש ישיבה האט אויסגעפירט ,אז אפגעזען וואס מ'זעט ישיבה אויסגערעכנט עטליכע מושגים
געזאגט שבועות צייט ,א טעם פארוואס היינט די זאך פון א "דף הקהילה" ,ווי וואס זענען אריינגעקומען די לעצטע
מען עסט מילכיגס אום שבועות ,צו ווייזן מוהרא"ש זי"ע האט געהאלטן אין פאר יאר ,וואס איז אין זכות פון די
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 20
צו צאלן שכר לימוד ,איך וויל דאך געבן ישיבה האט אים געזאגט אז ער דארף אויך אז אויב מען וויל מקבל זיין די תורה ,מען
פאר מיינע קינדער אן ערליכע אידישע גומל בענטשן און מ'דארף פאר אים אויך וויל זיך פירן מיט די תורה וועג ,דארף מען
חינוך צו גיין אין דיינע וועגן ,אין פאבליק זינגען חסדי ה' ,ווייל ער איז מקורב צום זיין אזוי ווי א בעבי וואס עסט בלויז מילך,
סקול קען מען שיקן בחנם ,עס קאסט הייליגן רבי'ן... מען דארף פארגעסן פון אלעס ,זיך אנקוקן
נישט קיין געלט ,אבער איך וויל דאך שיקן * ווי א בעבי וואס איז יעצט פריש געבוירן;
אין אן ערליכע מוסד" ,און אזוי ווייטער, ווי די ווארט האט אים געטראגן א לאנגע
שיין אויסשמועסן און בעטן ,נישט בילן דער ראש ישיבה האט עולה געווען צייט; האט דער ראש ישיבה אויסגעפירט,
ווי א הונט" :דו הערסט מיך נישט אויס, שישי וואס איז אויך די קריאה פון די אז דעם רבינ'ס פשוט'ע דיבורים דאס
דו געבסט מיר גארנישט ,איך כאפ נאר תוכחה ,און ביי עטליכע פסוקים האט רעדט צו יעדן איינעם ,און יעדער קען
פעטש" וכו' ,חס ושלום. דער ראש ישיבה געזאגט הויך די גוטע דאס ניצן און זיך מחי' זיין דערמיט.
חלק ,און שטיל די שטראף ,צום ביישפיל
* ּתֹוציא די ווערטער פונעם פסוק" :זֶ ַרע ַרב ִ *
ביי שלש סעודות האט דער ראש ַה ָָּׂש� ֶדה" – האט דער ראש ישיבה געזאגט שבת צופרי האט דער ראש ישיבה
ישיבה שליט"א פארגעלערנט תורה "ּומ ַעט ֶּת ֱאסֹף ִּכִ י יַ ְח ְס ֶלּנּו ָה ַא ְר ֶֶּבה"
הויךְ , געלערנט תיקוני זוהר צווישן די ביימער,
רי"א פון ליקוטי מוהר"ן חלק א' ,ווי דער – מער שטיל ,אזוי אויךִּ" :כְ ָר ִמים ִּת ַַּטע צווישן די אנוועזנדע איז געווען א גאסט
רבי רעדט אז דורך קומען צום צדיק איז וְ ָע ָב ְד ָּת" – הויך ,און "וְ יַ יִ ן ֹלא ִת ְְׁש ֶּתה וְ ֹלא פון ארץ ישראל ,און בתוך הדברים האט
מען זוכה צו טהרת המחשבה; דער ראש ֶת ֱאגֹר ִּכִ י תֹאכְ ֶלּנּו ַהּת ָֹל ַעת" – מער שטיל, ער געפרעגט דער ראש ישיבה אויב די
ישיבה האט אויסגעשמועסט אז טהרת ּתֹוליד" – הויך" ,וְ ֹלא יִ ְהיּו ָלְך ִּכִ יּובנֹות ִ "ֶּבנִ ים ָ
ָ ברסלב'ע האבן נישט קיין צרות און קיין
המחשבה מיינט אז מ'האט אמונה אז יֵ ְלכּו ֶַּב ְֶׁש� ִבי" – מער שטיל ,און אזוי ווייטער. פראבלעמען ,ווייל זיי זעען אויס אזוי
דער אייבערשטער איז דא און ער טוט * פרייליך און צופרידן ,ווי זיי האבן אלעס
אלעס ,מ'קען אים אלעס בעטן און אלעס און אלעס גייט זיי גוט ,האט אים דער ראש
דערציילן ,אזוי אויך מיינט טהרת המחשבה ביי סיפורי מעשיות נאכן דאווענען ישיבה געענטפערט מיט די ווערטער פון
אז מ'פרייט זיך מיט די גוטע זאכן וואס האט דער ראש ישיבה זייער שיין הייליגן רבי'ן אין שיחות הר"ן ,סימן נג ,אז
מ'טוט ,מ'פרייט זיך אז מ'היט שבת ,אז אויסגעשמועסט ווי א מענטש קען אלעס ווער עס האט אמונה לעבט א גוט לעבן,
מ'לייגט תפילין ,און מיט אלע גוטע זאכן בעטן דעם אייבערשטן ,און נישט אויפגעבן ווייל ווען ס'גייט אים גוט איז דאך גוט,
וואס מען איז זוכה אריינצוכאפן. צו בעטן ,און אויב מ'האט נישט באקומען דאנקט ער און לויבט דעם אייבערשטן,
וואס מ'בעט דארף מען אריינטראכטן אויב און חס ושלום ווען עפעס גייט אים נישט
אויך האט דער ראש ישיבה מ'האט דאס ריכטיג געבעטן ,מיט דברי
אויסגעשמועסט ווי אזוי מ'קען שפירן גוט – גייט ער צום אייבערשטן ,ער רעדט
רצוי און פיוס ,און דער ראש ישיבה האט זיך אויס צום אייבערשטן ,ער דערציילט
א בענקשאפט און א גליסטונג צו פארן דערביי אויסגעשמועסט דעם שטיקל
צום הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה ,נישט אים זיין צרה ,און בעט אים ער זאל אים
וואס שטייט אין תיקוני זוהר (תיקון ו ,דף העלפן.
אז ס'זאל שפירן ווי א שווער לאסט ,וואס כב ).אז מ'שרייט צום אייבערשטן אום
מ'זאל ח"ו טראכטן 'הלוואי זאל עפעס יום כיפור אזוי ווי הינט" :געב מיר פרנסה, *
געשען אז מ'זאל נישט קענען פארן געב מיר סליחה ,כפרה ,לעבן" ,און אזוי ביים ליינען די תורה האבן צוויי פון די
וכדומה ,אז מ'דארף לערנען דעם הייליגן ווייטער ,אז די כוונה איז אז ווען מען בעט חברים אין די קהילה געבענטשט גומל אז
רבינ'ס ספרים מיט די שיחות ,אזוי שפירט דעם אייבערשטן טאר מען נישט בעטן זיי זענען געווען אין שפיטאל און זיי זענען
מען א קשר מיטן רבי'ן און א בענקעניש מיט טענות ,דו הערסט מיך נישט אויס און אהיימגעקומען געזונטערהייט ,און דער
צום רבי'ן. דו העלפסט מיר נישט וכדומה ,נאר בעטן ראש ישיבה האט דערנאך אנגעהויבן דעם
בתחנונים ,צום ביישפיל" :רבונו של עולם ניגון "חסדי ה' כי לא תמנו" ,נאכדעם האט
א כתיבה וחתימה טובה. איך בעט דיר העלף מיר איך זאל האבן א צווייטער עולה געווען ,און דער ראש
21 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
ִִא ְיְך מּוּז קּוֶּמֶ ען ַקַ יין אּו ַַּמאן א ֹֹויף ֹרֹאׁשׁ ַהַ � ָָׁשָנָה?
� ְְׁשֵאֵָלָה:
לכבוד דער ראש ישיבה שליט"א,
איך בין נישט קיין ברסלב'ער חסיד ,אבער איך בין אביסל נאנט צו
ספרי ברסלב און איך שעפ פון דעם אסאך חיזוק ,במיוחד פון די נקודה
זיך נישט צו צוברעכן פון גארנישט ,און פון דעם אז איך בין טייער און
חשוב אויף אפילו ווען איך בין אין א נידריגן מצב .די נקודה ווערט
שטארק אויסגעשמועסט אין די ברסלבע ספרים און דאס גיבט מיר
אסאך חיות .אזוי אויך די דברי חיזוק וואס איך בין זוכה אויסצוהערן
פון אייך כמעט מדי יום ביומו ,וואס דאס גיבט מיר חיות אויף א גאנצן
טאג.
איין זאך וואס שטערט מיר אביסל אין ברסלב ,איז די נקודה וואס
מ'שטייט אויף דעם אז יעדער מוז פארן קיין אומאן אויף ראש השנה.
לויט די ברייטקייט און די ווייט-זען וואס הערשט ביי אייך ,די אפנקייט
וואס איר האט צו הערן וואס יעדער האט צו זאגן ,און צו מקבל זיין
אויך דער וואס איז נישט פונקט אין ליין אזוי ווי אייך ,לויט דעם וואלט
מער געפאסט פאר אייך נישט צו מאכן אן עסק אויב מ'קומט יא אדער
נישט קיין אומאן.
איך שעם זיך צו זאגן ,אבער דאס רעדן אזויפיל פון אומאן וואלט זיך
מער געפאסט פאר אנדערע חצרות ,וואס האבן מער ליב צו מאכן א
טראסק ,און נישט פאר ברסלב.
איך פאר נישט קיין אומאן אויף ראש השנה ,ווייל איך האב א
אנדערע רבי וואס ביי אים בין איך אויף ראש השנה .מיינט דאס אז
מיין גאנצער עבודה איז גארנישט ווערד? מיינט אז איך האב גארנישט
מיט ברסלב'ן רבי'ן ,אפילו איך לערן זיינע ספרים און איך ארבעט אויף
דעם וועג?
דוד
�ְְּתׁשּׁוָּבָה:
בעזרת ה' יתברך -יום א' פרשת שופטים ,כ"ח מנחם-אב ,שנת
תשע"ז לפרט קטן
לכבוד דוד נרו יאיר
איך האב ערהאלטן דיין בריוו.
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 22
עצתו אמונה שופטים תשע"ז
דערפאר אז דו שרייבסט מיר אז דיין גאנצע חיות קומט פון רבי'ן, דאס וואס דו פרעגסט מיר וואס איז די גאנצע זאך פון פארן קיין
איז וואס שרייבסטו מיט אזא ברייטקייט כאילו פארן אויף אומאן איז אומאן אויף ראש השנה ,דו שרייבסט מיר אז פון איין זייט האסטו
א קליינקעפעלדיגע זאך; אז דער רבי האט געהייסן פארן דארף מען התחזקות פונעם הייליגן רבינ'ס ספרים ,און דאס איז דיין חיות וכו',
פאלגן ,צי מען פארשטייט יא צי מען פארשטייט נישט .גלייב מיר, און פון די אנדערע זייט פארשטייסטו נישט וואס מען רעדט אזוי סאך
פאר יעדן איינעם איז שווער צו פארן אויף ראש השנה ,בפרט פאר א פון פארן קיין אומאן.
אינגערמאן וואס לאזט איבער א ווייב און קינדער איז עס בכלל נישט
"ָהראׁש וויסן זאלסטו אז דער רבי האט געזאגט (חיי מוהר"ן ,סימן תג)ָ :
קיין גרינגע זאך ,אבער א מענטש דארף זיך מאכן א פשוט'ער חשבון:
עֹוֶלה ַַעל ַַהֹּכֹל" ,ראש השנה ביי מיר איז גרעסער פון אלעס, ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ֶׁשׁ ִּּלי ֶ
'אז איך האב געטראפן א רבי וואס איז מיר מחזק ,ער שטארקט מיר,
ֶׁשַׁהְּמֹּק ָָֹרִבִ ים ֶׁשׁ ִּּלי ַַמ ֲֲאִמִ יִנִ ים ִלִ יְ ,וְ ָָל ָּּמה לא ִיִ ָּז ֲֲּהרּו
"ְוְ ָָהָיָ ה ֶּפ ֶֶּלא ֶֶא ְְצִלִ יֵֵ ,מ ַַא ַַחר ַ
ער טוישט מיר ,ער מאכט מיר לערנען און דאווענען ,ער ווייזט מיר
ָּכּ ל ָָה ֲֲאָנָ ִׁשׁ ים ַַה ְְמֹק ָָֹרִבִ ים ֵֵא ַַלי ֶׁשׁ ִּיּ ְְהיּו ֻּכּ ָּלּ ם ַַעל ֹרֹאׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ הִ ,אִ יׁש לא ֵיֵ ָָע ֵֵדר.
אויף אז איך בין נאך יא ווערד ,אז איך האב נאך א תקנה ,און ער געבט
ִּכּ י ָּכּ ל ִעְִנְ ָיָ ן ֶׁשׁ ִּּלי הּוא ַַרק ֹרֹאׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה" ,און עס איז מיר א וואונדער
מיר עצות אויפן טאג טעגליכע לעבן ,אז ער הייסט קומען צו אים אויף
אויף די מענטשן וואס גלייבן אין מיר ,און זיי זענען מקורב צו מיר,
ראש השנה וועל איך פארן מיט מסירת נפש'.
פארוואס זאלן זיי נישט מודיע זיין פאר אלעמען אז מען זאל קומען
מוהרא"ש זכרונו לברכה פלעגט שטענדיג זאגן ,אז ווען דער רבי צו מיר אויף ראש השנה? קיינער טאר נישט פעלן ,ווייל מיין גאנצע
וואלט ווען נישט געהייסן אז מען זאל קומען צו אים קיין אומאן אויף זאך איז ראש השנה".
ראש השנה ,וואלט ער געווען דער ערשטער נישט צו פארן; ווייל עס
"ָהֹרֹאׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ֶׁשׁ ִּּלי
נאך האט דער רבי געזאגט (חיי מוהר"ן ,סימן תה)ָ :
איז בכלל נישט קיין גרינגע זאך צו פארן ,עס איז שווער ברחניות
בֹוַתי,
ֻרָֻּׁש�ה ֵֵמ ֲֲא ַ ָּבר ַַהֶּזּ ה ִּּבי ׁ ֶׁשֵׁאין ַַהָּד ָ
יֹוֵד ַַע ֵ
ָּבַּרְך ֵ
הּוא ִחִּדּוׁש ָּגּ דֹולְ ,וְ ַַה ֵּׁׁש�ם ְִיְִת ַ
ובגשמיות ,אבער אז דער רבי האט געהייסן קומען דארף מען גיין מיט
יֹוֵד ַַע ַַמהּו ראׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה; ֶׁשֲׁאִנִ י ֵ
ְּבַּמָּתָּנָ ה ֲ -
ָּבַּרְך ָנָ ַַתן ִלִ י ֹזֹאת ַ ִיְִת ַ ַַרק ַַה ֵּׁׁש�ם ְ
מסירות נפש.
ִמִָּבֲּעָיָ א ַַאֶּתּ ם ֻּכּ ְּלֶּכֶ ם ְּבַּוַ ַּדּ אי ְּתּ לּוִיִ ין ָּבּ ראׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ֶׁשׁ ִּּליֶֶ ,אָּלּ א ֲֲאִפִ יּלּו
ֲ ֹלא
עס איז נאך נישט געווען זייט בריאות העולם א צדיק וואס זאל עֹוָלם ֻּכּ ּלֹוָּּ ,תלּוי ָּבֹּרֹאׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ֶׁשׁ ִּּלי" ,איך האב באקומען א מתנה ָּכּ ל ָָה ָ
צו זאגן מיט צוויי עדות אז ווער עס וועט קומען צו זיין ציון און געבן פונעם אייבערשטן ,אז איך ווייס וואס איז 'ראש השנה' ,און נישט נאר
א פרוטה לצדקה לזכותו און זאגן די תיקון הכלליֲֲ ,אִפִ ילוּ ִאִ ם ָָע ְְצמוּ ענק ,נאר די גאנצע וועלט איז געוואנדן אין מיין ראש השנה.
וְּפ ָָשׁ ָָעיו וועט ער אים א טובה טון ,און ביי די פיאות וועט ְוְ ָגָ ְְברּו ֲֲח ָָט ָָאיו ְ
און נאך האט דער רבי געזאגט (חיי מוהר"ן ,סימן תו)ֶׁ" :שְּׁיּ כֹוִלִ ין ָָאז
ער אים ארויס שלעפן פון שאול תחתיות; דארף זיך א מענטש מאכן א
ְּבֶּא ְְפָׁשׁ ר ֶׁשׁ ִּיּ ְְהֶיֶ ה ָָל ֶֶהם
ֲֲאָנָ ִׁשׁ ים ְְל ַַקֵּבּ ל ִּּתּקּוִנִ ים ַַמה ֶּׁש�ְּׁבָּכָ ל ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ֹלא ָָהָיָ ה ֶ
פשוט'ן חשבון ,איך ווייס דאך ביי מיר ווער איך בין ,און וואס איך האב
ִּּתּקּון ְּבּ ׁשּום ֹא ֶֶֹפןַַ ,אף ַַעל ִּּפי ֵכֵ ן ְּבּ ראׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ְיְ כֹוִלִ ין ֲֲאִפִ יּלּו ֵֵהם ְְל ַַקֵּבּ ל
אלץ געטון; מענטשן קען מען פאפן ,מענטשן קען מען אויסנארן,
ִלְִב ָָרָכָ ה לא ָָהָיָ ה ְּבַּע ְְצמֹו ִזְִכְ רֹונֹו ְ
ִּּתּקּוןַַ .אף ַַעל ִּּפי ֶׁשְּׁבָּכָ ל ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ֲֲאִפִ יּלּו הּוא ַ
אבער איך ווייס דאך יא ווער איך בין ,און דא איז דא א רבי וואס האט
ָיָ כֹול ְְל ַַתְּקָּנָ ם ֲֲא ָָבל ְּבּ ראׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ַּגּ ם ֵֵהם ְיְ כֹוִלִ ים ְְל ַַקֵּבּ ל ִּּתּקּוִנִ יםִּ .כּ י ָָא ַַמר
צוזאגט אז ער וועט א טובה טון ,און ער וועט מתקן זיין ווער עס
עֹוֶׂשה ְּבּ ראׁש ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ִעְִנְ ָיָ ִנִ ים ְוְ ִתִ ּקּוִנִ ים ַַמה ֶּׁש�ְּׁבָּכָ ל ַַהָּׁש�ָׁנָ ה ַּגּ ם הּוא
ֶׁשׁ הּוא ׂ
קומט צו זיין ציון ,און מען זעט דאס קלאר ,אז ווען מען קומט צום
ֵֵאינֹו ָיָ כֹול ַַל ֲֲעׂשֹות" ,ראש השנה קען איך יעדן איינעם העלפן ,אפילו
רבינ'ס ציון הייבט מען אן צו לעבן מיטן אייבערשטן ,מען הייבט אן צו
מענטשן וואס איך קען זיי נישט מתקן זיין א גאנץ יאר.
לעבן מיט תשובה ,אפילו אזא איינער וואס איז נעבעך איינגעטונקן
ביז איבער זיינע אויערן אין עבירות רחמנא לצלן ,הייבט שוין אויך אן דער ברסלבער רב ר' אהרן זכרונו לברכה איז געקומען צום רבי'ן
צו האבן הרהרי תשובה ,איז וואס איז בכלל דאס וואס דו רעדסט אזוי בעפאר דעם לעצטן ראש השנה פאר דער רבי איז אוועק -שנת
ברייט אז פארן אויף אומאן איז א צומצום; וויפיל דארפן מיר וויינען תקע"א ,און ער האט געזאגט פארן רבי'ן אז עס איז אים זייער שווער
צום אייבערשטן אז מיר זאלן פארעכטן אונזערע מעשים וואס מיר צו קומען צום רבי'ן אויף ראש השנה ,ווייל ער קען נישט איבער לאזן
האבן אלץ אפגעטון. זיין קהילה ,האט זיך דער רבי אנגערפן און געזאגט (עיין חיי מוהר"ן,
סימן תו)" :ווי אזוי זאל איך אייך זאגין ,קיין גרעסערס דער פון איז ניט
דער אייבערשטער זאל העלפן אז דו זאלסט מצליח זיין אין אלע
פארהאנין ,איי אנדערע גוטע יודין זאגין ניט אזוי ,איז נאך א קשיא".
דיינע וועגן.
23 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
פאיעכעלע
דאוואי
ALPHAITIS.COM
א כתיבה
וחתימה טובה
און א גוט
געבענטשט יאר
אשר בער אינדארסקי שבתי מארקוס
גאסט
ארטיקל
וואס אהט דאס מיר
אויסגעפעלט?!
א .זוסמאן
ממש א מחי’ מיט אסאך נייע חידושים. ויהי למחר ,די קאמפאני איז אנגעקומען, איך זיץ מיר אזוי אויפ’ן קאוטש און כאפ
געהאקט ווענט ,און אריינגעשיקט די גאנצע א פיינעם דרימל נאך א לאנגן און פולן טאג,
עס גייט אדורך אפאר חדשים ,און אינפארמאציע פאר די אינשורענס. ווען פלוצלינג וועק איך מיר אויף נאך עטליכע
פלוצלינג הייב איך אן טראכטן צו מיר אליין: מינוט און איך זע -נישט מער געדאכט -עס
”וואס האב איך דא בכלל אויפגעטון?” וואו געלויבט דעם אייבערשטן ,די אינשורענס גיסט וואסער פונעם דאך!
איז אהינגעקומען די גאנצע געלט וואס די האט זיך ווארעם אנגערופן און זיך געלאזט
אינשורענס האט מיר געגעבן? פארוואס קאסטן בריוח איבערצומאכן אלע שאדנס .נו, איך לויף ארויף שנעל אויפ’ן אויבערשטן
האב איך געדארפט אלעס איבערמאכן פון אז מ’צאלט שוין און מ’האלט שוין סייווי ביי שטאק ,און מיין שלאף-צימער שטייט שוין
דאס ניי? איך זעה נישט קיין סאך זאכן וואס פאררעכטן די הויז ,האבן מיר שוין אויסגענוצט אין אן אינטש וואסער; פונעם בית הכסא
זענען צוגעקומען צו מיין הויז .פיין ,מ’האט די געלעגנהייט איבערצומאכן אלע זאכן וואס לויפט וואסער אן אויפהער ,א חורבן פון
איבערגעפרישט די הויז אביסל ,מ’האט מיר האבן שוין לאנג געוואלט :מיר האבן א מעשה .דאס וואסער גייט אריין אין די
פאראכטן די שאדנס ,אבער וואס איז שוין פארגרעסערט דעם צימער ,אוועקגעריקט ווענט און פליסט אראפ דורכ’ן פלאר צום
דער גרויסער עסק פון איבערפעינטן די יענעם קלאזעט ,צוגעבויט נאך א צימער דא, אונטערשטן שטאק.
גאנצע הויז ,צולייגן ספאט-לייטס ,צובויען א און צוגעלייגט לעקטערס דארט .פארשטייט
צימער ,ריקן א קלאזעט ,וכדומה? וואס האט זיך אז מ’האט איבערגעפעינט די גאנצע הויז איך האב מיר געביסן די ליפן פאר צער,
זיך שוין אזוי געטוישט? און געסקרעבט די פלארס. זעענדיג ווי מיין שיינע נייע הויז ,וואס איז
קוים 8יאר אלט ,גייט לטמיון פאר מיינע אויגן.
איך האב מיר אראפגעזעצט און אנגעהויבן ב”ה די גאנצע הויז איז איבערגעפרישט איך האב אנגעהויבן שטארק מתפלל זיין צום
צוריקצובלעטערן אין מיין מח וויאזוי די הויז געווארן ווי ניי ,און ס’איז יעצט פיל בעסער אייבערשטן ,און גלייך גערופן חברים...
האט אויסגעזען פאר די וואסער-שאדן ...די און באקוועמער ווי פריער.
הויז איז געווען געפעינט מיט א טונקעלע ב”ה די געטרייע וואלונטירן פון חברים
קאליר ,ס’איז געווען ווייניג לעקטער ,און אההה ,מ’ציט זיך שוין צוריק אריין אין די זענען אנגעקומען און אויפגערוימט דאס
ברוך השם מיט א משפחה מיט קינדער איז פרישע שפאגל-נייע הויז .הערליך שיין ,ברוך גאנצע וואסער .זיי האבן מיר געגעבן א נומער
די פעינט שוין געווען שטארק אפגעריבן אין השם ,ש’כח אייבערשטער! די גאנצע משפחה פון א קאמפאני וואס ברעכט אויף די ווענט
אסאך פלעצער .די פלאר איז שוין געווען גוט איז בשמחה ,אלעס איז שוין פאראכטן און נאך א וואסער-שאדן ,און זיי קענען אויך זאגן
אויסגענוצט און צוריבן .די גאנצע לאנדרי פריש .מ’האט איבערגעפעינט די גאנצע הויז אויב עס לוינט זיך צו מאכן אן אינשורענס
וואו מ’וואשט די וועש איז באשטאנען פון מיט א געשמאקע לעכטיגע קאליר ,ס’איז קלעים.
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 26
גאסט ארטיקל
האב איך אמאל געוויסט אז דער אייבערשטער צומאל קומט אריין אזא מחשבה אין קאפ א קליינע קלאזעט אריינגעשטופט מיט א
האט מיר ליב אייביג און אייביג? ‘וואס האט מיר אויסגעפעלט צו גיין קיין וואשער און א דרייער.
ברסלב?! ס’קאסט מיר בזיונות פון דא און
האב איך אמאל געטראכט אז איך וועל דארט ,עס האט שוין געקאסט פאר מיר א אלע טויס זענען געלעגן אין א ריזיגע
זיך אזוי פרייען ווען שבת קומט אן? האב דזשאב צוויי דריי מאל ...וואס האט מיר קלאזעט אינמיטן הויז ,וואס דאס האט
איך אמאל געטראכט אז איך וועל אזוי ברסלב צוגעגעבן?’ געמיינט אז וואו מ’איז נאר געגאנגען האט
הנאה האבן פשוט צו פארברענגען מיט מיין מען געזען שפילצייג איבערן גאנצן פלאר .דא
ווייב און קינדער ,און נישט זוכן ארויסצוגיין איך בין דאך געווען א פיינע אינגערמאן און דארט זענען געווען לעכער אין די וואנט.
פארברענגען מיט חברים? האב איך אמאל פאר דעם ,איך האב געדאווענט שחרית בקיצור ,פונקטליך וויאזוי א הויז קוקט אויס
געטראכט אז איך וועל ארויסקוקן צו קענען מנחה מעריב מיט מנין ,געלערנט עפעס נאך עטליכע יאר ביי א משפחה געבענטשט
כאפן א שפאציר אליין און שמועסן מיטן (כמעט) יעדן טאג ,געזוכט צו ווערן בעסער, מיט קינדער ,ברוך השם.
אייבערשטן? אויסגעהערט שיעורים פון וואוילע ערליכע
אידן... נאכן זיך גוט דערמאנען וויאזוי דאס הויז
האב איך אמאל געטראכט אז איך וועל האט אויסגעזעהן פארדעם ,זעה איך הערשט
תשובה טון אויף זאכן וואס איך האב קיינמאל לאמיר זיך אבער אוועקזעצן און אביסל איין די געוואלדיגע חידושים וואס מ’האט
נישט גע’חלומ’ט אז איך דארף בכלל תשובה צוריקמישן די בלעטער :וויאזוי האט מיין צוגעלייגט ביים איבערמאכן דאס הויז .עס
טון דערויף? אינערליכע לעבן אויסגעזעהן פארן קומען איז ממש לעכטיג! מ’האט צוגעלייגט א שיינע
צום רבי’ן? וואש-רום ,א פלעי-רום ,פרישע נייע ווענט,
האב איך אמאל געטראכט אז איך וועל זיין א נייע פלאר ,און לעכטיגע קאלירן .א מחיה!
פרייליך נאך א שחרית ,און נישט שעפשען צו האב איך אמאל גערעדט צום אייבערשטן ממש פנים חדשות באו לכאן! ברוך השם עס
מיר שטילערהייט ’אויך מיר א שחרית?‘... פשוט ווייל ער איז מיין טאטע? האב איך זיך האט זיך פיין געלוינט!
אמאל באמת געפריידט מיט מיינע תפילין?
האב איך אמאל געטראכט אז איך וועל האב איך אמאל געוויסט אז איך קען און איך ***
זיין פרייליך יעדן יום טוב ,אן פילן גילטי און דארף תשובה טון אפילו אויף א קלייניגקייט?
טראכטן אז איך האב נישט יוצא געווען אדער
נישט אויסגענוצט דעם יום טוב כראוי?
האב איך אמאל געטראכט אז איך וועל
אמאל בעטן דעם אייבערשטן ”העלף מיר איך
זאל נישט האבן קיין שווער הארץ אויף יענעם
וואס האט מיר וויי געטון”?
האב איך אמאל געטראכט אז איך וועל
לערנען תורה פשוט ווייל די תורה איז הייליג
אן קיין זייטיגע חשבונות? האב איך דען
אמאל געטראכט אז איך וועל זוכה זיין צו
האבן א צדיק וואס וועט אינגאנצן טוישן מיין
מהלך המחשבה און מיך רוקן פאראויס?
האב איך אמאל געטראכט אז איך וועל
אראפנעמען ’קול הנייעס‘ פון מיין ספיד-דייל
און איך וועל עס נישט רופן ווי גרויס די יאר
איז?
אוי ,האט דאס אויסגעפעלט! אוי האט זיך
עס געלוינט!
27 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
ארויס פון
רוסלאנד
יעדן טאג גיין צום הייליגן רבי'ס ציון ,וויינען און בעטן פונעם הייליגן עס איז געווען א ברסלב'ער חסיד מיט'ן נאמען ר' משה ירוסלבסקי
באשעפער" :איך וויל זיך ארויסזען פון דעם קאמוניסטישן גיהינום זכרונו לברכה ,וועלכער פלעגט צושטעלן עסן פאר הונדערטער אידן
און ארויפגיין וואוינען קיין ארץ ישראל אינאיינעם מיט מיין גאנצער וואס זענען געקומען קיין אומאן אויף ראש השנה ,צו זיין ביים הייליגן
משפחה .אזוי וועל איך קענען ,מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף ,לעבן א קיבוץ .ער איז געווען א פשוט'ער מענטש ,אבער ער האט געהאט א
הייליג אידיש לעבן און נישט דארפן זיין באהאלטן ווי א פארברעכער". שטארקע אמונת חכמים אינעם הייליגן רבי'ן; ער פלעגט כסדר גיין
צום ציון און בעטן אז ער זאל זוכה זיין צו אמת'ע אמונת חכמים.
אזוי האט ער געבעטן טאג נאך טאג ,ביז עס איז אריין אין אים א
שטארקייט און ער האט באשלאסן אריינצוגעבן א בקשה פאר די ווען די קאמוניסטישע באוועגונג ימח שמם האט זיך
רעגירונג אז ער וויל פארלאזן רוסלאנד אינאיינעם מיט זיין גאנצער אויפגעשטעלט אין רוסלאנד ,איז די לאגע פאר אידישע קינדער
משפחה. דארט געווארן גאר ביטער .ר' משה ז"ל האט געמאכט א חשבון אז
אין רוסלאנד וועט זיין ביטערליך שווער צו בלייבן אן ערליכער
איין טאג האט מען אים אראפגערופן און געפרעגט" :פארוואס
איד ,דעריבער האט ער זייער שטארק געוואלט פארלאזן דאס
ווילסטו פארלאזן רוסלאנד?" האט ר' משה ירוסלבסקי זכרונו לברכה
לאנד ,אזוי ווי טויזנטער אנדערע אידן .אבער קיינער האט זיך נישט
זיי געענטפערט" :איך שפיר ווי איך גיי שוין שטארבן ,און איך וויל
געוואגט צו בעטן די קאמוניסטישע רעגירונג ארויסצוגיין פון דעם
ווערן באגראבן נעבן מיין טאטע אויף הר הזיתים".
קאמוניסטישן גיהנום ,ווייל זיי האבן בשום אופן נישט געלאזט קיין
האבן זיי אים צוריק געפרעגט" :נו ,אויב דאס איז די סיבה ,פאר מענטשן פארלאזן דאס לאנד.
אליין; פארוואס דארפסטו מיטנעמען דיין גאנצע משפחה מיט דיר?"
איז וואס טוט מען? וויאזוי זעט מען זיך ארויס פון אזא גיהנום?
האט ר' משה געענטפערט" :איך וויל שטארק אז זיי זאלן קענען
קומען צו מיין קבר!" אבער ר' משה ירוסלבסקי זכרונו לברכה האט זיך נישט מייאש
געווען; ער
און וואונדער איבער וואונדער ,זיין בקשה איז אריין אין זייערע
האט געהאט
הערצער און זיי האבן אים מיט זיין משפחה געגעבן רשות צו פארלאזן
אמונת חכמים
רוסלאנד .דאס איז געווען ממש למעלה מדרך הטבע ,וויבאלד די
און געוואוסט
רשעים פלעגן קיינעם נישט ארויסלאזן.
ביים אז
האט מוהרא"ש אויסגעפירט :ווי אזוי האט ער זוכה געווען צו הייליגן רבי'נס
דעם? ווייל כאטש ער איז געווען א פשוט'ער איד ,האט ער געהאט קען ציון
אמונת חכמים אינעם הייליגן רבי'ן .אויך אינעם זכות וואס ער האט מען פועל'ן
משמש געווען דעם רבי'ן דורך געבן צו עסן פאר הונדערטער אידן זאכן למעלה
אום ראש השנה ביים קיבוץ אין אומאן ,האט ער זוכה געווען צו אזא מדרך הטבע.
ישועה .ווייל ווען מען האט אמונת חכמים אינעם צדיק אמת ,איז מען אפילו ווען
זוכה צו אפענע ניסים. עס זעט אויס
אוממעגליך,
אזוי ווי דער הייליגער רבי זאגט אין ליקוטי מוהר"ן (חלק א' ,סימן קען מען ביים
קפ"ו) אז אפילו פשוט'ע מענטשן זענען זוכה צו זען ניסים דורך דעם צדיק אלעס
וואס זיי גלייבן אינעם צדיק. פועל'ן.
אשר בנחל חלק עג' מכתב טו' תלש .בריוו 15730 ער פלעגט
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 28
עְלדָ ,וָ ואס ָזָ אל ַַאְכְ טּוְנְ ג ֶגֶ עְּבּ ן עֶער פּון ֶֶפ ְ אֹויְפֶזֶ ֶ
ְ
פארזעצונג פון פריער:
אְר ֶֶרעְכְ ְְטן ,אּון ֶֶדער ָוָ ואס אֹויף ֵזֵ יי אּון ֵזֵ יי ַַפ ְ
"ַּבַּעל ַַה ָָּׂש� ֶֶדה"ֵ ,גֵ ייט
אְר ְְט ְְלט ִזִ יְך ָָאן צּו ַזַ יין ֶֶדער ַ ַגַ ְ ואְל ִִדיֶגֶ ע ִיִ ִ
סּוִרים עַהאט ֶגֶ עַוַ ְ דער הייליגער רבי ָָהאט ֶגֶ ַ
ַַאִרִ ֶיֶּבער אֹויף ִאִ ים ִפִ ֶיֶלע ִיִ סּוִרִ ים ָָאן ֵֵקיין ִׁשִ יעּור, לֹוֶקת ָוָ ואס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען אֹויף עְר ִִליֶכֶ ע ַַמ ְְח ֶ פּון ִִדי ֶגֶ ֶ
עֶפ ְ
יְצ ָָלןָָ ,א ֶֶּבער ֶֶער ֵגֵ ייט ַַא ֶֶלעס ַַאִרִ ֶיֶּבער ַַר ֲֲח ָָמָנָ א ִלִ ְ יְׁשט,
יְׁשט אּון ַַפאר ִנִ ְ עְּבן ַַפאר ָגָ ְ
אְרִנִ ְ ִִאים ַזַ יין ַגַ אְנְ ץ ֶֶל ְ
יְט'ן רֹויְסן ֹּכ ַַֹח ,אּון ֶֶער ֶגֶ ְ
עְּבט ִזִ יְך ָָאּפ ִמִ ְ ִמִ יט ַזַ יין ְגְ ְ יֶׁשע
אִר ֶזֹויִפיל ַנַ ִ
עְט ַַראְכְ ט אֹויף ִִאים ַַא ִ אֹויְסֶגֶ ְ
ְ ֶֶמען ָָהאט
אְרף צּו ַזַ יין.עְלד ִוִ וי ֶֶעס ַַד ְ ֶֶפ ְ זֹויִפיל ְְׁש ֶֶלעְכְ ְְטס
עְׁש ִִמ ְיְרט אֹויף ִִאים ַַא ִ רֹויְפֶגֶ ְ
ּבּוִליםַַ ,א ְ ִִּב ְְל ִ
עְצט, אְטׁש ָוָ ואס ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ָָהאט ֶֶע ְְר ְְׁשט ֶיֶ ְ ָכָ ְ לֹוְמ'ט.
ע'ָח ְ יְׁשט ֶגֶ ָ ָוָ ואס ֶֶער ָָהאט ָגָ ְ
אְרִנִ ְ
זּוֶמערְְ ,מַגַ ֶֶלה ֶגֶ עֶוֶ וען ֶֶדעם ֶגֶ עַוַ ְ
ואְלִדִ יְגְ ן ִאִ ין ֶֶדעם ֶ
אְרף ִעְִנְ ָיָ ן פּון ְְמ ַַת ֵֵקן ַזַ יין ְנְ ָָׁשמֹות ,אּון ַַאז ֶֶמען ַַד ְ
"ַּבַּעל ַַה ָָּׂש� ֶֶדה" ,אּון
ַ אְּבן ַַא
אְרק ָָה ְ ייֶער ְְׁש ַַט ְ ֵזֵ ֶ
אְר ְְט ְְלט צּו ַזַ יין ֶֶדער ַַּב ַַעל ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ עַגַ ְ
מּוֶע ְְסט ִאִ ין ֶֶדעם עְׁש ֶ אֹויְסֶגֶ ְ
ועְרט ְ ַַה ָָּׂש� ֶֶדהִ ,וִ וי ֶֶעס ֶוֶ ְ
עְסט ֶוֶ ועְגְ ן ָָהאט ּתֹוָרה ,פּון ֶֶד ְ
עְר ַַמאְנְ ְְטן ָ אֹויְבְנְ ֶֶד ְ
ְ
עְדט פּון ֶֶדעם ַַא ַַסאְך עֶר ְׁשֹוין ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ֶֶּב ֱֱא ֶֶמת ֶגֶ ֶ
יֶערֶ ,וֶ וען ֶֶער ָָהאט ָנָ אְך ֶגֶ עוואֹויְנְ ט ִאִ ין אְרן ְְפִרִ ֶ ָיָ ְ
ְזְ ַַלאִטִ ָיָּפאִלִ י. עְדְנְ ִדִ יג ִמִ יט ֶֶרִּבִ י ָנָ ָָתן אּון ֶֶרִּבִ י ַנַ ְְפָּתִּלִ יֶ ,וֶ וען ַַאזֹוי ֶֶר ְ
עְקִלִ יֶכֶ עְ ְ ֶר ֶ ְׁש ע ייֶנֶ ַזַ ט ְס
ְ מּוֶע
ֶ עְׁש
ְ ְ ֶגֶאֹויְס אט ָהֶֶדער ֶֶרִּבִ י ָ
ואְלִדִ יֶגֶ ע
פּון ֶֶדעם ֶזֶ עט ִזִ יְך ַַארֹויס ִדִ י ֶגֶ עַוַ ְ
עקּוֶמעןֶ ֶגֶ ויְׁשן ַַא ַַרייְנְייְטןִ ,אִ יז ִאִ יְנְ ְְצִוִ ְ ִיִ סּוִרִ ים פּון ַַא ֶֶלע ַזַ ְ
רֹויֶסע ַזַ אְכְ ן צּו ָוָ ואס ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ֶֶרִּבִ י ְגְ ֶ
עְדן צּו עהֹויְּבן ִזִ יְך ָָא ְְּפ ֶֶר ְ ְ ִדִ י ֶֶרִּבִ יִצִ ין ,אּון ִזִ י ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ
יְׁשט ָָהאט זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ ועןַ ,וַ וייל ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ִאִ יז ִנִ ְ
עַהאט אֹויְפ'ן ֶֶרִּבִ י'ןִ ,זִ י ָָהאט ֶגֶ ַ ֶֶרִּבִ י ָנָ ָָתן אּון ֶֶרִּבִ י ַנַ ְְפָּתִּלִ י ְ
עְׁש ַַטאֶנֶ ען ֲֲאִפִ ילּו ָנָ אר ַַפאר ֵֵאיין ֶֶסעקּוְנְ ֶֶדע ֶגֶ ְ
יְׁשט עְּבט ִנִ ְאְרָוָ ואס ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ֶגֶ ְ ְְד ֵֵריי ַַט ֲֲענֹות; ֵֵאייְנְ סַַ ,פ ְ
עֶדע עֶדע ִמִ ינּוט אּון ֶיֶ ֶ עְל ֶֶּבע ַַמ ְְד ֵֵריָגָ הֶ ,יֶ ֶ
אֹויף ִדִ י ֶזֶ ְ
יְׁשט אֹויף ַזַ יין אְרָוָ ואס ֶֶער ִהִ יט ִנִ ְ ַַאְכְ טּוְנְ ג אֹויף ִזִ יְךַַ ,פ ְ
ֶֶסעקּוְנְ ֶֶדע ָָהאט ֶֶדער ֶֶרִּבִ י זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ָגָ אר
עְּפט ִזִ יְך אְרָוָ ואס ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ְְׁש ֶֶל ְ ֶגֶ עזּוְנְ טְְ ,צֵוֵ ְ
וייְטְנְ סַַ ,פ ְ
ואְלִדִ יֶגֶ ע ַזַ אְכְ ןִ ,אִ יז
עְרִלִ יֶכֶ ע אּון ֶגֶ עַוַ ְ ייֶע וואּוְנְ ֶֶד ְ ֵנֵ ֶ
אְרָוָ ואס יְטְנְ ס ַַפ ְ ַַאזֹויִפִ יל ַַארּום אֹויף ִדִ י ֶוֶ ועְגְ ן ,אּון ְְדִרִ ְ
ָָדאְך ִזִ יֶכֶ ער צּו ָוָ ואס ֶֶער ָָהאט ַַא ְְלץ זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען
ועְרן.ִנְִפ ָָטר ֶוֶ ְ עָלאְזְ ט ַַאז ָָדאס ִקִ יְנְ ד ָזָ אל ְ ֶֶער ָָהאט צּוֶגֶ ָ
אְרן.
ִאִ ין ִדִ י ָיָ ְ
עְרטָָ ,האט ֶֶער עֶה ְ ֶוֶ וען ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ָָהאט ָָדאס ֶגֶ ֶ
קֹוֶדׁש ָָהאט ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ֶגֶ עָזָ אְגְ ט אּום ַַׁש ָָּבת ֶ
אְלט ִאִ יר ַזַ יין "ַא ְְד ַַר ָָּבה ְוְ ַַא ְְד ַַר ָָּבהָ ,זָ ְ
ערּוְפןַ ,
ְ ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ
ִּבְִבִכִ י
אֹויְפ'ן ָָּפסּוק ְ(ְּתִהִִלִ ים ק"ב ,י') "ְוְ ִׁשִֻּקַֻוַ י ְּתֹוָרה ְ ָ
ִדִ י ַַדָיָ יִנִ יםַַ ,פאר ִאִ יר ִאִ יז ַַא ָָׁשאד ָָדאס ִקִ יְנְ ד?" ,אּון
ידּוֵׁשי
ֵ ייֶדער ֶֶמען ִאִ יז ְְמ ַַח ֵֵדׁש ִחִ ָָמ ָָסְכְ ִּתִ י"ַַ ,אז ֵֵא ֶ
עְּב ָָראְכְ ן ִאִ ין ַַא ֶגֶ עֵוֵ ויין אּון ִמִ יט אֹויְסֶגֶ ְ
ְ ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ָָהאט
מֹוֲה ַַר"ן,
יקּוֵטי ֲ ֵ קֹוֶדם ֵוֵ וייֶנֶ ען (ִלִ
אְרף ֶֶמען ֶ ּתֹוָרה ַַד ְ
ָ
עְרן ִאִ ין ִדִ י אֹויְגְ ן ֶגֶ עָזָ אְגְ טָ" ,וָ ואס ֵוֵ ְ
וייְסט ִאִ יר ִּבְִכְ ַַלל ְְט ֶֶר ְ
אְלט עָמ ְ יָמן ס"ב) ,אּון ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ָָהאט ֶֶד ָ ֵֵח ֶֶלק א'ִ ,סִ ָ
עְקִלִ יֶכֶ ע ְְּב ָָראְך ָָדאס ִאִ יז ואְלִדִ יֶגֶ ע ְְׁש ֶֶר ְעֶרע ֶגֶ עַוַ ְ ואֶס ֶ ָוָ ֶ
עֶדעס ָָמאל ָוָ ואס ֶֶער ִאִ יז ֶגֶ עָזָ אְגְ ט אֹויף ִזִ יְך ַַאז ֶיֶ ֶ
ועְלט ַַאז ָָדאס ִקִ יְנְ ד ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַפאר ִדִ י אְנְ ֶֶצע ֶוֶ ְ
ַגַ
אְר ֶֶדעם. ּתֹוָרהֵ ,וֵ וייְנְ ט ֶֶער ַַפ ְ
ידּוֵׁשי ָ
ֵ ְְמ ַַח ֵֵדׁש ִחִ
אְרץ ִאִ יז ֶגֶ עְנְ ְְצִלִ יְך ֶֶצ ְ
עְּב ָָראְכְ ן ואְרן? ַַמיין ַַה ְ ִנְִס ַַּת ֵֵלק ֶגֶ עָוָ ְ ְ
ָנָ אְך ַַׁש ָָּבת ָָהאט ַַּפאִסִ ְיְרט ַַאז ֶֶרִּבִ י ָנָ ָָתן אּון ר' יְטן פּון ֶֶדעם". עְׁשִנִ ְ
אּון ֶֶצ ְ
אֹויְפ'ן ַגַ אס אּון ֶֶעס ִאִ יז ְ ַנַ ְְפָּתִּלִ י ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען
אֹויְפ'ן ֶֶרִּבִ יְנְ 'ס
ְ עְרןֶֶעס ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עִרִ יֶנֶ ען ְְט ֶֶר ְ
ייֶער ַַא ְְּפִרִ יצּות'ִדִ יֶגֶ ע עקּוֶמען ֵזֵ ֶ ֶ ֵזֵ יי ַַאְנְ ְְט ֶֶקעְגְ ן ֶגֶ
ָָּפִנִ ים ,אּון ֶֶרִּבִ י ָנָ ָָתן אּון ֶֶרִּבִ י ַנַ ְְפָּתִּלִ י ֶזֶ עֶנֶ ען ְגְ ַַלייְך
אְּבן ְגְ ַַלייְך יְצ ָָלן ,אּון ֵזֵ יי ָָה ְ ֲֲע ֵֵרִלִ יתַַ ,ר ֲֲח ָָמָנָ א ִלִ ְ
קּוְקן אֹויף יְׁשט צּו ְ עְד ֵֵרייט ֶֶדעם ָָּפִנִ ים ִנִ ְ ועְקֶגֶ ְַַאֶוֶ ְ
ּבּוָׁשה ָוָ ואס ִאִ יז ֵזֵ יי
אְפן פּון ִדִ י ַַצ ַַער אּון ָ רֹויְסֶגֶ ָ
עָל ְ ַַא ְ
עֶטער ִאִ יר ַַחס ְוְ ָָׁשלֹום ,אּון ֶוֶ וען ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ְְׁש ֶֶּפ ֶ עְקִלִ יֶכֶ ע ַַמ ְְר ֶֶאה ִוִ וי ֶֶדער צּוקּוְקְנְ ִדִ יג ִדִ י ְְׁש ֶֶר ְ
ְ אְלן
אַפ ְ ַַּב ַ
עקּוֶמען צּום ֵֵהייִלִ יְגְ ן ֶֶרִּבִ י'ןָָ ,האט ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ֵזֵ יי ֶ ֶגֶ אְרק.
ֶֶרִּבִ י ֵוֵ וייְנְ ט ַַאזֹוי ְְׁש ַַט ְ
"ָאִרִ יְך ַַאְנְ ִּפִ ין
עְקִלִ יֶכֶ ע ַזַ אְך פּון ָ ְְמַגַ ֶֶלה ֶגֶ עֶוֶ וען ִדִ י ְְׁש ֶֶר ְ קֹוֶדׁש, ייָטאג ֶֶע ֶֶרב ַַׁש ָָּבת ֶקּוֶמעְנְ ִדִ יְגְ ן ָָטאגְְ ,פ ַַר ָ
ֶֶדעם ֶ
יָמן רמ"ב) מֹוֲה ַַר"ןֵֵ ,ח ֶֶלק א'ִ ,סִ ָ יקּוֵטי ֲ ֵ ִדְִקִלִ ָיָּפה" (ִלִ
ְ עקּוֶמען צּום ֶֶרִּבִ י'ן ,אּון ֶֶדער ֶֶרִּבִ י ֶ ֶזֶ עֶנֶ ען ֵזֵ יי צּוִרִ יק ֶגֶ
ייֶען ֶוֶ ועט ֶֶער ַַאז וואּו ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁש ָזָ אל ִזִ יְך ָנָ אר ְְד ֵֵר ֶ יְׁשט ְגְ ַַלייְך ָָהאט ֵזֵ יי ֶגֶ עָזָ אְגְ טֶ" ,וֶ וען ִאִ יר ְ
לֹויְפט ֶוֶ וען ִנִ ְ
יְצ ָָלן ,אּון ָוָ ואס ִדִ י ַַּבאֶגֶ עֶגֶ עֶנֶ ען ַַא ְְקִלִ ָיָּפה ַַר ֲֲח ָָמָנָ א ִלִ ְ ייְלט ֵֵׁשייְנְ ס".
עְר ֵֵצ ְ
ואְלט ִאִ יְך ַַאייְך ֶוֶ וען ֶֶד ְ ַַאֶוֶ ועקָ ,וָ ְ
עְרצּו ִאִ יז. ֵֵע ָָצה ֶֶד ְ
עהֹויְּבן
ְ עְרָנָ אְך ָָהאט ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ֶֶרִּבִ י ֵזֵ יי ָָאְנְ ֶגֶ ֶֶד ְ
יְסל ֶגֶ עֶזֶ ען ִדִ י אְּבן ֵזֵ יי ַַאִּבִ ְ אְלט ָָה ְ עָמ ְֶֶד ָ אֹויְפ'ן ָָּפסּוק ְ אְרְכְ ִטִ יֶגֶ ע ָ
ּתֹוָרה ואְלִדִ יֶגֶ ע ָָפ ְ
ָזָ אְגְ ן ַַא ֶגֶ עַוַ ְ
קֹוֶדׁש פּון ֵֵהייִלִ יְגְ ן ֶֶרִּבִ י'ןִ ,וִ וי ואְלִדִ יֶגֶ ע ַ
רּוַח ַַה ֶ ֶגֶ עַוַ ְ מֹוֲה ַַר"ן,
יקּוֵטי ֲ ֵ ֹאֶמר ֹּב ַַֹעז ֶֶאל רּות"ִ( ,לִ (רּות ב' ,ח') "ַוַ ֹּי ֶ
הֹויְלן פּון ִאִ ים.אְר ְ יְׁשט ַַפ ְ
ַַאזֹוי ֵֵקיין ׁשּום ַזַ אְך ִאִ יז ִנִ ְ עְדט ִאִ ֶיֶּבער ִּתִ יקּון פּון יָמן ס"ה)ָ ,וָ ואס ֶֶר ְ ֵֵח ֶֶלק א'ִ ,סִ ָ
קע"ד פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה
אְּבן ֶֶדעם ייֶער ָָה ְ אְרף ֵזֵ ֶ ְנְ ָָׁשמֹות ,אּון ִוִ וי ַַאזֹוי ֶֶמען ַַד ְ
29 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
אין אומאן מיט די היימישע האניג קוכעלעך
פראבעס ,אבער יעצט רעדט מען די
מאטעמאטישע שפראך ,יעצט רעדט מען
אויף א וועג פון גיין זיכער ,מען רעדט דא
די שפראך פון מטעמאטישע זיכערקייט,
אן קיין "אפשר" ,ביי ווייניגער פון זעקס
דעם .PIN
דער גנב וואלט פרובירט ,12און ,21
און די זאך איז אפן.
עס איז דא עטליכע אופנים אין דעם,
ס ווערט געברענגט אין
הייליגן ספר שאלות
ותשובות חסידות ברסלב
(ג' תולדות תשע"ג) פון די
ע
גרויסקייט פון ראש השנה ביים רבי'ן אין
איז עס אפשר יא אפשר נישט ,ביי זעקס יעצט רעדט מען אז דעם 1נוצט מען נאר אומאן.
איז עס א זיכערע ענטפער ,א זיכערע איינמאל און די 2אויך נאר איין מאל ,עס
מוהרא"ש ברענגט דארט די זאך וואס
אפענע .PIN איז דא אנדערע אופנים ,אויב מען קען
דער רבי ברענגט אין עטליכע פלעצער,
מאכן 22און ,11דעמאלטס איז די חשבון
אויב די PINגייט פון דריי דידזשיטס אז מיט יעדע איינצעלנע איד וואס קומט
אנדערש ,יעצט גייען מיר אויף די אופן אז
צו פיר ,און מען באנוצט זיך מיט 1און 2 צו צו די קיבוץ ביים צדיק ,ווערט מיט
מען קען נישט נוצן די זעלבע דידזשיט
און 3און ,4דאס הייסט אנשטאט פון 1 דעם אויפגעטון גאר אסאך.
צוויי מאל.
ביז ,3גייט עס פון 1ביז ,4וועט ער מוזן
מיר וועלן קודם א קוק טון אויף די
מאכן גאנצע פיר און צוואנציג פראבעס אויב א PINוואלט ארויף פון צוויי
וועג ווי שפיאנען רעדן ,און וואס ליגט
צו קענען אויף זיכער ברעכן דעם .PIN דידזשיטס צו דריי דידזשיטס ,און מען
אינעווייניג אין א קאמפיוטער.
באנוצט זיך מיט א 1און א 2און א ,3דאס
1432 1423 1342 1324 1243 1234
הייסט אנשטאט פון 1ביז ,2גייט עס פון למשל ,אויב א גנב האט געטראפן
2413 2431 2341 2314 2134 2143
1ביז ,3וואלט ער געדארפט מאכן זעקס איינעמס דעביט קארטל און ער וויל
3421 3412 3241 3214 3142 3124
פראבעס צו מאכן זיכער אז די PINאיז ברעכן די PINצו קענען ארויסנעמען
4321 4312 4231 4213 4132 4123
אפן פאר אים. געלט ,איז אזוי ,אויב א PINוואלט געווען
אויב די PINגייט פון פיר דידזשיטס צו נאר צוויי נומערן (צוויי דידזשיטס)
312 321 213 231 132 123
פינעף ,און מען באנוצט זיך מיט 1און 2 אנשטאט פיר ,און אויב די PINקען גיין
און 3און 4און ,5דאס הייסט אנשטאט אוודאי אין פראקטישקייט קען נאר פון 1ביז 2אנשטאט פון 1ביז 0
פון 1ביז ,4גייט עס פון 1ביז ,5וועט ער ער האבן די ענטפער נאך פאר זעקס וואלט דער גנב אין איין סקונדע געהאט
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 30
וואס קומט צום צדיק ,טוט ער טאפלען די קאמבינעישנס ,דעמאלטס ווען עס מוזן מאכן גאנצע הונדערט און צוואנציג
צירופים ,האט דער צדיק מער אופנים צו ווערט דריי דידזשיטס מאכט מען 2X3 פראבעס צו ברעכן דעם .PIN
טון זיינע אויפטוען וואס נאר דער צדיק און די ענטפער איז ,6ווייל צוויי מאל דריי
,12534 ,12453 ,12435 ,12354 ,12345
פארשטייט. איז זעקס.
,13452 ,13425 ,13254 ,13245 ,12543
אויב וואלט געווען ,למשל ,ניין אידן ווען עס קומט א פערטע דידזשיט, ,14325 ,14253 ,14235 ,13542 ,13524
ביים קיבוץ ,און ס'קומט א צענטער, מאכט מען 6X4און די ענטפער איז ,24 ,15243 ,15234 ,14532 ,14523 ,14352
וואלט ער ארויפגעברענגט די צירופים ווייל זעקס מאל פיר איז .24 ,21345 ,15432 ,15423 ,15342 ,15324
פון 362,880צירופים ,צו איבער דריי און ,21543 ,21534 ,21453 ,21435 ,21354
ווען עס קומט א פיפטע דידזשיט,
א האלב מיליאן צירופים! ,23514 ,23451 ,23415 ,23154 ,23145
מאכט מען 24X5און די ענטפער איז
,24351 ,24315 ,24153 ,24135 ,23541
און מען האלט ביי צען אידן! ,120ווייל 24מאל פינעף איז הונדערט
,25314 ,25143 ,25134 ,24531 ,24513
און צוואנציג.
און וואס איז ביי הונדערט?!! ,31254 ,31245 ,25431 ,25413 ,25341
ווען עס קומט א זעקסטע דידזשיט, ,32145 ,31542 ,31524 ,31452 ,31425
און וואס איז ביי טויזנט?!! ,32541 ,32514 ,32451 ,32415 ,32154
מאכט מען 120X6און די ענטפער איז
און וואס איז ביי צען טויזנט?!! ,720ווייל 120מאל זעקס איז .720 ,34512 ,34251 ,34215 ,34152 ,34125
,35241 ,35214 ,35142 ,35124 ,34521
על כל פנים יעדער וואס קומט צום ווען עס קומט א זיבעטע דידזשיט ,41325 ,41253 ,41235 ,35421 ,35412
צדיק געבט ער צו מער און מער און מער האלט מען ביי .5040 ,42153 ,42135 ,41532 ,41523 ,41352
כוחות אז דער צדיק זאל קענען אויפטון ,43125 ,42531 ,42513 ,42351 ,42315
720X7איז .5040
וואס ער טוט אויף. ,43521 ,43512 ,43251 ,43215 ,43152
ווען עס קומט א אכטע דידזשיט האלט ,45312 ,45231 ,45213 ,45132 ,45123
עס איז פארהאן אין די וועלט גאר
מען ביי .40,320 ,51342 ,51324 ,51243 ,51234 ,45321
אסאך אינטרעסאנטע וועגן פון זיך
,52314 ,52143 ,52134 ,51432 ,51423
באנוצן מיט קאודס. 5040X8איז .40,320
,53142 ,53124 ,52431 ,52413 ,52341
אין די וועלט פון שפיאנאזש איז ווען עס קומט א ניינטע דידזשיט ,54123 ,53421 ,53412 ,53241 ,53214
פארהאן אסאך זאכן געבויט אויף האלט מען ביי .362,880 54321 ,54312 ,54231 ,54213 ,54132
קאודס ,למשל ,מען רוקט די עי .בי .סי.
40,320X9איז .362,880 און אזוי גייט עס ווייטער און ווייטער,
פיר אותיות אראפ ,אז מען וויל שרייבן
עס האט א מהלך ,עס האט א .FORMULA
BOOKשרייבט מען ,FSSOווייל Fאיז ווען עס קומט א צענטע דידזשיט
איז פיר פיר בוכשטאבן נאך ,BאוןS האלט מען ביי .3,628,800 די פארמיולא איז אז יעדע מאל וואס
בוכשטאבן נאך ,Oאון אזוי ווייטער. די PINבאקומט איין דידזשיט מער,
362,880X10איז .3,628,800
טוט עס 'MULTIPLYען די סך הכל פון
אויב דער שפיאן וויל עס מאכן נאך
און אזוי ווייטער און ווייטער. פראבעס ,די סך הכל פון צירופים ,די סך
שווערע פאר דעם שונא צו אויפברעכן
הכל פון .COMBINATIONS
די ,CODEוועט ער מאכן למשל אז די דער הייליגער רבי נוצט דעם משל
ערשטע אות איז צוויי אפגערוקט און אין חיי מוהר"ן ,אז יעדער איינציגער איד אויב צוויי דידזשיטס מאכט צוויי
31 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
א קאלקיולעיטער אז ס'איז נישט דא די יסוד פון ביינערי שפראך איז אז די איבעריגע זענען פיר אפגערוקט,
קודם קיין ביינערי קאוד ,אזוי האט דער ס'איז פארהאנען ליידיגע פלעצער, איז ,אויב וויל ער אים שרייבן די ווארט
באשעפער אויסגעשטעלט די טבע פון די "פאזיציעס" ,אויב די פאזיציע האט עפעס ,BOOKוועט ער אים שרייבן .DSSO
וועלט. דערינען (למשל א )1קוקט מען דערויף,
אויב וויל ער אים נאך מער צומישן
אויב עס האט גארנישט (אדער א ,0אז
דער גרויסער באשעפער וואס האט וועט ער מאכן די ערשטע אות צוויי
מען זאל בעסער זען אז ס'איז טאקע
באשאפן אן א שיעור וואונדער אויף דער אפגערוקט ,די צווייטע אות פיר
גארנישט דארט) לאזט מען עס אויס און
וועלט ,האט באשאפן די וואונדער פון אפגערוקט ,און די איבעריגע אותיות
מען גייט ווייטער.
חשבון ,אין אסאך פלעצער אין די תורה צוריק צוויי אפגערוקט ,איז ,אויב וויל ער
זעט מען גרויסע וואונדער וואס האט צו אז מען האט אכט פאזיציעס קען מען שרייבן די ווארט ,BOOKוועט ער אים
טון מיט חשבון ,דער מענטש הייבט אן נאר אראפשרייבן ביז .255 שרייבן ,DSQMאזוי טוט זיך אפ א ריזיגע
זען אז דער באשעפער איז אזוי גרויס און וועלט פון קאודס.
אויב מען וויל אראפשרייבן 256מוז
מיר מענטשן זענען אזוי קליין.
מען שוין האבן ניין פאזיציעס אנשטאט דערנאך איז דא די זאך פון "ביינערי
נישט קליין צובראכן ,נישט קליין אכט. קאוד" ( )BINARY CODEוואס אן
דיפרעסט ,נישט קליין מיואש ,קליין אז דעם איז נישט דא קיין שום מין זאך
אזוי ווי למשל ביי די געווענליכע
דער באשעפער וואס האט מיר געגעבן פון קאמפיוטער אין די וועלט ,אפילו א
נומערן ,אז מען וויל שרייבן 10מוז מען
עסן ווען איך בין געווען איין יאר אלט און פשוט'ע קאלקיולעיטער וואלט נישט
נוצן צוויי פאזיציעס ,אויב מען האט נאר
צוויי יאר אלט און דריי יאר אלט ,וועט געווען אן דעם וואס דער אייבערשטער
איין פאזיציע ,קען מען נישט שרייבן מער
מיר אויך געבן עסן ווען איך האב א כמו האט אהער געשטעלט די ביינערי קאוד.
ווי .9
ביזנעס און א כמו שיינע קאר און א כמו
אין ביינערי קאוד אז מען וויל שרייבן 1
אייגענע הויז. אז מען האט צען פאזיציעס קען מען
שרייבט מען .1
נאר אראפשרייבן ביז .1023
אונז זעמיר אין די הענט פון באשעפער
אז מען וויל שרייבן 2שרייבט מען
ווי א קליינטשיגע ווערעמל וואס קען אויב מען וויל אראפשרייבן 1024מוז
( 20אין געווענליכע שפראך איז עס
חלילה ווערן צוטרעטן אין א ליאדע מען שוין האבן עלף פאזיציעס אנשטאט
צוואנציג ,אין ביינערי שפראך איז עס .)2
מינוט ,יעדע רגע וואס מיר לעבן איז א צען.
חסד פון באשעפער ,דאס לערנט אונז אז מען וויל שרייבן 3שרייבט מען 11
דער צדיק. אזוי ווי עס קען נישט זיין א עפלבוים
(אין געווענליכע שפראך איז עס עלף ,אין
נאר אויב ס'איז דא קודם א עפל
ביינערי שפראך איז עס .)2
און אז דער צדיק זאגט אז ווען איך קערעלע ,אזוי האט נישט געקענט
קליין ווערעמל קומט קיין אומאן טוט זיין א קאמפיוטער פאר עס איז געווען אז מען וויל שרייבן 4שרייבט מען
זיך עפעס אומבאגרייפבארע הימלישע ביינערי קאוד ,אזוי האט דער באשעפער ( 100אין געווענליכע שפראך איז עס
צירופים וואס נאר דער צדיק פארשטייט, אויסגעשטעלט די וועלט. הונדערט ,אין ביינערי שפראך איז עס .)4
וועל איך שיין איינפאקן מיין ווייבס
היימישע הארציגע ווארימע האניג אזוי ווי מען קען נישט מאכן א ווייל די ביינערי שפראך באנוצט זיך
קוכעלעך און פארן צום רבי'ן. האלצערנע בענקל אז מען האט נישט מיט בלויז צוויי דידזשיטס.
קודם קיין האלץ ,אזוי קען נישט זיין
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 32
ב"ה
128 64 32 16 8 4 2 1 פאזיציע
0 0 0 0 0 0 0 1 איינס
0 0 0 0 0 0 1 0 צוויי
0 0 0 0 0 0 1 1 דריי
0 0 0 0 0 1 0 0 פיר
0 0 0 0 0 1 0 1 פינעף
0 0 0 0 0 1 1 0 זעקס
0 0 0 0 0 1 1 1 זיבן
0 0 0 0 1 0 0 0 אכט
0 0 0 0 1 0 0 1 ניין
0 0 0 0 1 0 1 0 צען
0 0 0 1 0 1 0 0 צוואנציג
0 0 0 1 1 1 1 0 דרייסיג
0 0 1 0 1 0 0 0 פערציג
0 1 1 0 0 1 0 0 הונדערט
1 1 0 1 0 0 0 0 צוויי הונדערט
512 256 128 64 32 16 8 4 2 1 פאזיציע
1 1 1 1 1 0 1 0 0 0 טויזנט
1024 512 256 128 64 32 16 8 4 2 1 פאזיציע
1 1 1 1 1 0 1 0 0 0 0 צוויי טויזנט
8192 4096 2048 1024 512 256 128 64 32 16 8 4 2 1 פאזיציע
1 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 צען טויזנט
33 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
איז דא 1צירוף אויב איז דא ביים קיבוץ 1נפש
איז דא 2צירופים אויב איז דא ביים קיבוץ 2נפשות
איז דא 6צירופים 2 × 3 = 6אויב איז דא ביים קיבוץ 3נפשות
איז דא 24צירופים 6 × 4 = 24אויב איז דא ביים קיבוץ 4מענטשן
איז דא 120צירופים 24 × 5 = 120אויב איז דא ביים קיבוץ 5מענטשן
איז דא 720צירופים 120 × 6 = 720אויב איז דא ביים קיבוץ 6מענטשן
איז דא 5,040צירופים 720 × 7 = 5,040אויב איז דא ביים קיבוץ 7מענטשן
איז דא 40,320צירופים 5,040 × 8 = 40,320אויב איז דא ביים קיבוץ 8מענטשן
איז דא 362,880צירופים 40,320 × 9 = 362,880אויב איז דא ביים קיבוץ 9מענטשן
איז דא 3,628,800צירופים 362,880 × 10 = 3,628,800אויב איז דא ביים קיבוץ 10מענטשן
איז דא 39,916,800צירופים 3,628,800 × 11 = 39,916,800אויב איז דא ביים קיבוץ 11מענטשן
איז דא 479,001,600צירופים 39,916,800 × 12 = 479,001,600אויב איז דא ביים קיבוץ 12מענטשן
איז דא 6,227,020,800צירופים 479,001,600 × 13 = 6,227,020,800אויב איז דא ביים קיבוץ 13מענטשן
איז דא 87,178,291,200צירופים 6,227,020,800 × 14 = 87,178,291,200אויב איז דא ביים קיבוץ 14מענטשן
איז דא 1,307,674,368,000צירופים 87,178,291,200 × 15 = 1,307,674,368,000אויב איז דא ביים קיבוץ 15מענטשן
איז דא 20,922,789,888,000צירופים 1,307,674,368,000 × 16 = 20,922,789,888,000אויב איז דא ביים קיבוץ 16מענטשן
איז דא 355,687,428,096,000צירופים 20,922,789,888,000 × 17 = 355,687,428,096,000אויב איז דא ביים קיבוץ 17מענטשן
איז דא 6,402,373,705,728,000צירופים 355,687,428,096,000 × 18 = 6,402,373,705,728,000אויב איז דא ביים קיבוץ 18מענטשן
איז דא 121,645,100,408,832,000צירופים 6,402,373,705,728,000 × 19 = 121,645,100,408,832,000אויב איז דא ביים קיבוץ 19מענטשן
איז דא 2,432,902,008,176,640,000צירופים 121,645,100,408,832,000 × 20 = 2,432,902,008,176,640,000אויב איז דא ביים קיבוץ 20מענטשן
איז דא 51,091,942,525,709,440,000צירופים 2,432,902,008,176,640,000 × 21 = 51,091,942,525,709,440,000אויב איז דא ביים קיבוץ 21מענטשן
איז דא 1,124,022,735,565,607,680,000צירופים 51,091,942,525,709,440,000 × 22 = 1,124,022,735,565,607,680,000אויב איז דא ביים קיבוץ 22מענטשן
איז דא 25,852,522,917,008,976,640,000צירופים 1,124,022,735,565,607,680,000 × 23 = 25,852,522,917,008,976,640,000אויב איז דא ביים קיבוץ 23מענטשן
ראש השנה תשפ"ז
איז דא 620,460,550,008,215,439,360,000צירופים 25,852,522,917,008,976,640,000 × 24 = 620,460,550,008,215,439,360,000אויב איז דא ביים קיבוץ 24מענטשן
איז דא 15,511,513,750,205,385,984,000,000צירופים 620,460,550,008,215,439,360,000 × 25 = 15,511,513,750,205,385,984,000,000אויב איז דא ביים קיבוץ 25מענטשן
איז דא 403,299,357,505,340,035,584,000,000צירופים 15,511,513,750,205,385,984,000,000 × 26 = 403,299,357,505,340,035,584,000,000אויב איז דא ביים קיבוץ 26מענטשן
בלע טל
34
האט זיך נישט געשטעלט) ,און פון דארט און ווייטער קען מען
שוין האבן פראבלעמען ארויסצופארן פון לאנד. בני ברק שמואל קלצקין
האב איך פארשטאנען אז איך דארף יעצט שנעל שאפן
בעסערע דאקומענטן .אזוי ווי א נארמאלע אפוינטמענט ביי
א פסיכיאטער קען מען נישט באקומען פון היינט אויף מארגן,
שוין א לאנגע צייט וואס איך בעט דעם אייבערשטן איך זאל
בין איך גלייך געלאפן צו א פסיכיאטרישע עמערדזשענסי רום,
באקומען א פטור פון מיליטער.
וואו איך האב באקומען פרישע און מער ערנסטע דאקומענטן.
דער עיקר וואס איז מיר געשטאנען אין קאפ איז געווען
איך האב ווייטער געבעטן דעם אייבערשטן" :אייבערשטער,
ראש השנה .איך האב שוין פון לאנג געקויפט מיין פליגער
העלף מיר איך זאל באקומען א פטור .איך וויל זיין ביים רבי'ן
טיקעט און די אינערליכע נסיעות אין אוקריינע ביי ר' יואל
אין אומאן אויף ראש השנה .מאך שוין אז אלעס זאל זיך מסדר
לעווי שליט"א בעל מחבר אשית עצתו בנפשי.
זיין”.
און אז איך דערמאן אים שוין ,מוז איך אים געבן א גוט
היינט איז ענדליך אנגעקומען דער טאג ווען איך האב זיך
ווארט פאר די געוואלדיגע סערוויס וואס ער גיט דארט -און
געדארפט שטעלן צום מיליטער .איך בין אנגעקומען מיט די
א בעט אין אומאן האב איך אויך שוין פארמאכט.
נייע דאקומענטן ,און מען האט מיר געזאגט אז איינער וועט
זיי איבערקוקן און באשליסן אויב מען דארף מיר אריינרופן בקיצור ,אלעס פאר ראש השנה איז שוין געווען מסודר .נאר
צו רעדן מיט מיר. איין קליינע זאך האט מיר נאך געפעלט ...א פטור.
איך זיץ און ווארט .א שעה ,צוויי שעה ,דריי שעה ,פיר איך האב געהאט עטליכע דאקומענטן פון פסיכיאטערס,
שעה ...קיינער רופט מיר נישט. אבער איך האב אליין נישט געהאלטן אז זיי זענען עפעס ווער
ווייסט וואס .איך האב אסאך געבעטן דעם אייבערשטן„ :העלף
איך האב שוין אנגעהויבן טראכטן :אפשר האט מען
מיר איך זאל באקומען א פטור ,איך וויל קענען פארן צום רבי'ן
אויך נישט אנגענומען די נייע דאקומענטן? אפשר גייט
אויף ראש השנה”.
זיך גארנישט טוישן? אבער איך האב ווייטער געבעטן דעם
אייבערשטן" :אייבערשטער ,איך דארף דעם פטור .איך וויל פאריגע וואך האט דער מיליטערישער פסיכיאטער
פארן צום רבי'ן .העלף מיר”. איבערגעקוקט מיינע דאקומענטן ,און ער האט באשלאסן
אז לויט וואס ער זעט איז נישט דא קיין שום סיבה מיר צו
נאך פיר שעה רופט מיך ענדליך א סאלדאט .איך שטיי אויף,
באפרייען פון מיליטער ,און איך דארף זיך יא שטעלן.
גרייט צו הערן וואס דער נעקסטער סטעפ איז ,זאגט ער מיר:
"דו קענסט אהיימגיין”. בקיצור ,קיין פטור האב איך נישט באקומען ...דאס איז שוין
נישט געווען אזוי געשמאק.
וואס הייסט? "דו האסט באקומען א פטור .שרייב נאר דא
אונטער און דו קענסט גיין”. און דא איז געווען די פראבלעם :איך האב שוין פון לאנג
געהאט א באשטימטן דאטום ווען איך דארף זיך שטעלן צום
דאס איז עס?! פיר שעה האב איך געווארט מען זאל מיר
מיליטער ,און דער דאטום איז געווען בלויז א וואך שפעטער.
רופן — און צום סוף האט מען מיר גערופן נאר צו זאגן אז מען
דארף מיר בכלל נישט רופן... פאר די וואס קענען נישט די סיסטעם אין ארץ ישראל :אויב
איינער קומט נישט אינעם טאג ווען ער דארף זיך שטעלן צום
איך האב אונטערגעשריבן און בין ארויס.
מיליטער ,ווערט ער פאררעכנט ווי א "משתמט" (איינער וואס
35 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
ראש
מיין ערשטע
השנה
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 36
אברהם הערש
א פרישער
מקורב
פארציילט
זיין ערשטע
ראש השנה
ביים הייליגן
רבי'ן
37 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
מיין ערשטע ר"ה
א
מען פארט שוין ענדליך קיין אומאן ,צום יעדע מינוט דערזעט מען נאך א היימישע האט וי
הייליגן רבי'ן ,אט אט ,זענען מיר דא! פנים און די עקסטאז שטייגט ביז'ן הימל",דו עס זיך
אויף אלע וועגן קומענדיג קיין אומאן ביסט אויך דא?!" יעדער קומט צום רבי'ן! געלוינט,
האב איך מיך נישט געקענט גענוג אנזעטיגען שטייענדיג ביים געיט ,און ווארטנדיג אז אוי האב
די אויג פון דאס בילד ,ווי עס שלעפן זיך מען זאל אנפאנגן ארויפגיין ,צוגייט זיך די א י ך
אלטע אידן ,קליינע פיצלעך קינדער ,אלעס עולם אין א טאנץ ,אשרינו ,אשרינו ,אז מיר פארדינט.
פארט מיט מסירות נפש צום הייליגן רבי'ן, האבן אזא רבי ,אשרינו אז מיר פארן צום מ י ט
אלע גלייבן אינעם רבינ'ס הבטחה און אלע רבי'ן ,אשרינו אשרינו. די אט
ווילן זוכה זיין צו א זיס לעכטיג יאר ,און צו ווי פארשטענדליך האט זיך די פליגער ניגון אין
די הבטחה וואס דער רבי האט צוגעזאגט. נישט געהויבן אין צייט ,עס איז דאך קאפ דריי איך
שחרית האט מען געדאווענט אויפן באן, חסידישע אידן ,די עולם האט זיך צוביסליך מיך שוין ארום פון די מינוט וואס דער ראש
און פרייטאג נאכמיטאג זענען מיר ברוך באקוועם געמאכט ,באטראכט די הערליכע ישיבה שליט"א האט אנגעפאנגען דעם ניגון
השם אנגעקומען צום עיר הקודש אומן, פעקל וואס איז געליגן אויף יעדעמס פלאץ, פארגאנגענע ראש השנה אין אומאן אויף
ארויף אויף די היכל הקודש באסעס און די פאזל מיט א בילד פונעם ציון הק' ,און תתקבל נאך מוסף ,ווען דער ביהמ"ד האט
געפארן דעם קורצע וועג צום בנין. עווענטועל האט זיך די פליגער געהויבן. געדינערט פאר שמחה ,מיט די טאן פון די
ניגון" ,ווער עס איז געווען ביי מיר אויף ראש
מען קומט אן צום בנין אין אומאן אויפן פליגער האט זיך געטוהן א השנה ,דארף זיך זייער פרייען ,אוי האט זיך
אנקומענדיג האט אונזער אלעמען היימישע מצב ,א נארהאפטיגע נאכטמאל עס געלוינט ,אוי האב איך פארדינט"!
באליבטע חבר מו"ה מרדכי ראזענבערגער איז געווארן אויסגעטיילט ,עס פארמירט זיך
מנינים ,קודם מעריב ,און שפעטער סליחות שטייענדיג ערב ראש השנה תשפ"ז
הי"ו אפגעווארט דעם עולם מיט זיין זיסע ווען אנשי שלומינו גרייטן זיך שוין בדחילו
שמייכל ,מיר האבן באקומען די קארטל און און שחרית.
ורחימו זיך ארויסצולאזן אויפן לענגערע
אונזער צימער ,און זיך געגאנגען אנגרייטן ביים הייליגן רבי ר' אלימלך זי"ע רייזע צום הייליגן רבי'ן ,צו זיין ראש השנה
צום שבת. דאנערשטאג מיטאג האמיר ב"ה אין אומאן ,האב איך געפילט אז עס קען זיין
איך וויל דא פאר א מינוט זיך אפשטעלן געלאנדעט אין ריישא עירפארט ,אפגענומען אינטערסאנט צו איבערגעבן מיינע הרגשים
און ארויסברענגען א נקודה. די געפעק ,און ארויף אויף די באסעס און סדר הדברים ,קומענדיג צום רבי'ן
דער ראש ישיבה שליט"א זאגט זייער אויפן וועג קיין ליזענסק ,ווי מען האט זיך פאריאר צום ערשטן מאל ,ברוך השם ,שכח
אסאך מאל אין די דרשות און שיעורים אפגעשטעלט פאר עטליכע שעה ,עס איז הייליגע באשעפער ,אדרבה ,ליינט און האט
אז "ביי אונז אין בנין איז גארנישט געווען צוגעשטעלט א הערליכע סעודה הנאה.
צוגעשטעלט ,מען געט נאר די מינומום" פאר'ן גאנצן ציבור ,א געשמאקע מקווה, אויפן פליגער מיטן ראש ישיבה
און מיט דעם מחשבה אין קאפ האב איך מיך און מען האט געהאט די געוואלדיגע זכי' צו
מתפלל זיין ביים הייליגן רבי ר' אלימלך זי"ע. נאך פילע תפילות ,און דורכקומען פילע
פארגעשטעלט צו טרעפן עפעס א האלב מניעות ,האמיר זיך ענדליך געטראפן אויפן
איינגעפאלענע בנין מיט די מינימאלע שפעטער ביינאכט זענען די באסעס וועג צום עירפארט פארנדיג מיטן נסיעה
געברויכן ,אבער וואס איך האב איינגטליך ארויסגעפארן קיין פשעמישיל צום באן טשארטער ,אינאיינעם מיטן ראש ישיבה
אנגעטראפן האט מיך געכאפט אין סופרייז, סטאנציע ,מען האט געדארפט ווארטן שליט"א
הערליכע צימערן מיט באקוועמע בעטן, א היבש ביסל ביז די סטאנציע האט זיך
שאפעס ,בתי כבוד ,פראכטפולע מקווה, געעפענט און מען האט געקענט אריינגיין אין קאר ,ווי כ'בין געפארן מיט נאך
העכסט גוטע עסן צוגעשטעלט משך צו ארויפגיין אויפן באן ,דערווייל האט דער עטליכע אנשי שלומינו ,האמיר געהאט
די גאנצע צייט ,סערווירט ב'כבוד'יג און ראש ישיבה שליט"א פארגעזאגט סליחות געשמאקע שיחות חברים מיט די אנדערע
בע'טעם'ט ,א היכל ביהמ"ד מיט אלע מיטן גאנצן עולם. אינגעלייט ,און זיך אינאיינעם מחזק געווען,
צוגעהערן ,אלעס ,און אלעס ,קע"ה, זיך דערוויסנדיג אז עס איז פאר אונז אלע
ענדליך קיין אומאן די ערשטע מאל וואס מיר קומען צום רבין,
א גרויסע יישר כח פאר אלע עסקנים ,די אין די שפעטע נאכט שטונדן האט זיך אשרינו!
חשובע אינגעלייט און בחורים וועלכע געבן די באן ארויסגעלאזט קיין אומאן! אההה,
זיך אוועק וואכן פארדעם ,און פארשטייט זיך מיר זענען אנגעקומען אין עירפארט,
די התרגשות קען מען גארנישט באשרייבן, אריינגעטשעקט און דורך סעקיורטי ,ווען
בעשת מעשה ,די זכות זאל אייך ביישטיין.
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 38
אונז א עיקר ,ברוך השם. געזינגען די זמירות און געמאכט קידוש ,די א שבת ביים רבי'ן
דער אמת איז ,אז איך געדענק נישט סעודה האט דער ר"י געפירט מיט א זריזות עס איז שוין געווען גאר נאנט צום שבת,
צופיל פון די שמועסן און שיעורים משך זיך רעכענדיג מיטן ציבור, דער עולם איז זיך געגאנגען גרייטן צום
די שבת און איך גלייב אז עס איז שוין דער האט אינדערפרי שבת שבת ,מקווה ,טועמי' ,א טייל האבן נאך
פארשריבן געווארן דורך די חשובע חברים, אייבערשטער געהאלפן אז איך בין אריינגעכאפט צו זיך אריבערכאפן צום ציון
איך קען נאר שרייבן וואס איך געדענק, אויפגעשטאנען פרי ,און כ'האב מיך געגרייט אזוי ווי דער ר"י שלט"א לערנט אונז אז ווען
נאכן סעודה האט מיך מיין חבר צו גיין צום ערשטן מאל צום הייליגן רבינ'ס מען איז אין אומאן זאל מען גיין יעדן טאג
געפרעגט" :אפשר גיימיר צום ציון", ציון ,אבער ארויסגייענדיג ווען עס איז נאך לכה"פ איינמאל צום ציון.
פארשטייט זיך ,כ'האב מיך צוגעכאפט און געווען פארטאגס ,און האב איך אנגעטראפן איך בין געגאנגען אין ביהמ"ד אריין,
געגאנגען .עס איז געווען עפעס וואס מען הינט-וועלף ,וועלכע האבן מיך אנגעפאנגען שכח אייבערשטער אז איך האב מיך
קען נישט אפשרייבן ,מ'שפירט די גוטע צו נאכגיין (זעט זיך אויס אז אפי' אין אומאן געקענט איינהאנדלען א גאר גוטע זיץ
געפיל אז איך בין געקומען צום רבי'ן ,און ער זענען דא מניעות )...בין איך צוריק צום בנין, משך גאנץ שבת און יום טוב הארט נעבן
זארגט פאר מיר. און זיך געזעצט לערנען מיינע שיעורים דעם ר"י שליט"א ,און אזוי ארום מיטהאלטן
כסדרן. די עבודת הק' ,און ב"ה ארויסגענומען פיל
שפעטער איז געווען מנחה ,און שלש
סעודות ווי מען האט געהערט ווארעמע נאכן דאווענען איז דער ר"י ארויף אויפן שיינע חיזוק און מעשי רב משך די פאר טעג.
דברי התקזקות פון דער ראש ישיבה, סטעידזש און ארומגערעדט גאר שטארק נאכן דאווענען האט דער גבאי מו"ה יואל
דערנאך איז געווען מעריב און הבדלה. איבער די געוואלדיגע זכי' וואס מיר האבן לעווי הי"ו פון בני ברק אויסגערופן אז צוליב
אז מיר זענען געקומען צום הייליגן רבי'ן וואס די עולם איז אויסגעמוטשעט פון די
יעדער בארומט זיך מיט זיינע אוצרות אויף ראש השנה ,און געגעבן גאר א לאנגע שווערע וועג ,וועט מען נישט דורכגיין זאגן
מוצאי שבת איז פארגעקומען די און שטארקע שמועס איבער שלום בית ,איך גוט שבת ,נאר תיכף גיין צו די סעודה.
הערליכע מעמד מלוה מלכה ,פארוואס בין ארויס פון התפעלות ,עס איז די ערשטע
איז דאס געווען הערליך? ווייל ביי אט די דרשה דעם יאר אין אומאן און וואס איז די דער עולם איז אריין צו די הערליכע
מעמד האבן זיך אויפגעשטעלטע צענדליגע נושא ,שלום בית? יא! ווייל ביים רבי'ן איז שאטער פון די סעודות ,צוגעשטעלט דורך
אדער אפשר אפי' הונדערטע אידן ,זיידע'ס, דאס געווען א יסוד גדול ,און דאס איז ביי די געטרייע רענט קאמפיין ,דער ר"י האט
39 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
פרעגן אויב ער קען מיך אפשר אויך שערן,
נישט ווארטנדיג קיין מינוט ,זאגט ער מיך
"קום" און ער לויפט אראפ צום מקווה,
און תיכף ומיד האט ער מיך אפגעשוירן,
ווען כ'האב אים געוואלט באצאלן האט
ער בשום אין אופן נישט געוואלט נעמען
פון מיך ,אבער שולדיג בלייבן האב איך
דאך נישט געוואלט ,צאל איך אים דא
אפ ....א גרויסן יישר כח.
ווי שוין געמאלדן פון פאראויס איז
סליחות זכור ברית געריקט געווארן
אנשטאט ביי חצות צו פארטאגס ,כדי אז
מער מענטשן זאלן קענען מיטהאלטן,
מו"ה אברהם הערש וועבערמאן הי"ו,
גבאי היכל הקודש קרית ברסלב ,איז
צוגעגאנגען צום עמוד און גאר שיין
פארגעזאגט די סליחות .דערנאך האט
מען געדאווענט ותיקין.
שעות לאנג פדיון נפש
דערנאך האט זיך אנגעפאנגען די
מעמד פדיון נפש ווי הונדערטער אידן
זענען משך רוב שעות פונעם טאג אריבער די טייערע קינדערלעך ,אזוי ווי דער ראש אינגעלייט ,בחורים ,און אפי' קליינע
מיט זייער פדיון ביים ראש ישיבה שליט"א ישיבה וויל ,אז מען זאל האבן א עינא פקיחא אינגלעך און געמאכט כל מיני סיומים אויף
וועלכע האט יעדעם אויפגענומען מיט א אויף די קינדער 24שעה א טאג ,שפעטער אלע חלקי הש"ס ,איי ווי לעכטיג איי ווי זיס,
מאור פנים ,אנוויטשנדיג פאר יעדעם כל נאכמיטאג האט דער ר"י פארגעלערנט א די מתנות וואס מען באקומט ביים הייליגן
משאלות לבם לטובה און א זיס לעכטיג יאר. דף שיעור ,ווי נאכן שיעור איז געווען שיינע רבי'ן........
שמועסן מיט שו"ת איבער דאס גיין מתפלל א טייל פון די מסיימים האט דער ר"י
נאך פדיון נפש ,בין איך געגאנגען צום זיין ביים רבינ'ס ציון ,וויאזוי ,וואס און וויפיל,
ציון הק' צוזאמען מיט רבבות אלפי ישראל, געבעטן אז זיי זאלן רעדן אפאר ווערטער,
ווי דער ר"י האט אלעס גענטפערט בטוב און עס איז געווען גאר רירנד צו הערן די
געזאגט דעם תיקון הכללי ,און פארזיכערט טעם ודעת.
אז מען האט זוכה באקומען דעם תיקון וואס סיפור התקרבות פון יעדעם איינעם ,וויאזוי
דער הייליגע רבי האט מבטיח געווען. ברם זכור לטוב ,דארף איך דא דערמאנען זיי האבן זוכה געווען צו אנקומען און זוכה
א חשובע אינגערמאן וואס איך געדענק זיין זיין צו שפירן א טעם אין די תורה מיטן
שפעטער האט מען זיך געגרייט אויפן אפילו נישט זיין נאמען ,אבער ווען איך האב רבינ'ס דרך הלימוד.
הייליגע יום טוב ,געגאנגען אין מקווה, געזוכט איינער זאל מיך שערן לכבוד יום
אנגעטוהן די ווייסע יום טוב'דיגע קליידער הכנות צו ראש השנה
טוב ,און איינער האט מיך צוגעוויזן אויף
און געקומען אין ביהמ"ד אריין ,אההה די א געוויסע חשובע אינגערמאן אז ער האט זונטאג משך די טאג איז פארגעקומען
נייע יאר איז דא! אים געשוירן פריער און איך בין צוגעגאנגען די ספעציעלע אומאן חדר ,ווי די גאר
געטרייע מלמדים האבן פארברענגט מיט
עס איז מיר געווען גאר א גרויסע סופרייז צו זען ווי דער ראש
ישיבה געבט זיך אפ מיט די קינדער די גאנצע צייט ,מיט אזא
ווארעמקייט און ליבליכקייט ווי א אייגענע טאטע ,אשרינו.
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 40
מיין ערשטע ר"ה
ראש השנה ביים הייליגן קיבנץ
מען האט געדאווענט דעם לעצטע
מנחה פון די יאר און דער בעל תפלה
מו"ה אברהם הערש האט פארגעזאגט
דעם אחות קטנה מיט די ספרדישע הברה
ווי דער מנהג איז געווען ביי מוהרא"ש
זי"ע און דער ראש ישיבה איז עס ווייטער
ממשיך.
נאך מערבית האט דער גבאי מו"ה
יואל לעווי הי"ו פון ב"ב ,אויסגערופן בשם
דער ראש ישיבה ,אז קיינער זאל בשו"א
נישט רייכענען אינעם גאנצן שטח פונעם
בנין ,עס איז חילול יום טוב ,און אזוי
אויך געבעטן אז מען זאל נישט שאקלן
די האנט ,נאכדעם וואס דער ר"י האט
געהאלטן נאך שעות לאנג אויפנעמען
די עולם במשך דעם גאנצן טאג ,און די
האנט האט אים שוין זייער וויי געטוהן.
לשנה טובה
דער עולם איז דורך ווינטשן לשנה
עס געלוינט ,אוי האב איך פארדינט!" אלעס מיך וואס הערט די נוסח צום ערשטן מאל טובה און כאטש דער ר"י איז שוין געווען
האט געטאנצן און אלעס האט געשפרינגען! איז עס געווען פיל מיט חידושים ,צום אלעם גאר אפגעשוואכט איז געווען א חידוש צו
צווייטע טאג יום טוב נאכמיטאג ערשט ,די המלך מיט די קלאטשן ,בכלל די זען ווי דער ר"י נעמט יעדעם אויף מיט אזא
האט דער ראש ישיבה זייער שטארק גאנצע וועג וויאזוי דער ר"י דאווענט אזוי שמייכל און ווינטשט מיט אזא פרייליכקייט
אויפגעפלאמט די הארץ מיט ווארעמע געשמאק און הארציג אז די הארץ עפענט פאר יעדעם איינעם ,און ענטפערט אויף
ניגונים און מעורר געווען ,אז מען פארט זיך אויף און מען קען זיך גוט אויסוויינען, יעדעמ'ס ברכה.
שוין טאקע אהיים ,נישט קיין חילוק וואס באזונדער די חלק פון די בא'חן'טע דערנאך איז געווען די יום טוב'דיגע
עס וועט יעצט זיין ,זענען מיר געווען ביים קינדערלעך וועלכע זיצן אויף זייערע סעודה ,דער ראש ישיבה האט זיך ספעציעל
הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה ,און דאס באשטימטע פלעצער אינטער די אויפזיכט צוגעיאגט און תיכף נאך די סעודה האט דער
קען אונז קיינער נישט אין וועלט צונעמען, פון די איבערגעבענע מלמדים ,און דאווענען ר"י גאר שטרענג געוויזן פארן עולם נישט
ס'בלייבט א זכות פאר אונז לנצח נצחים! מיט אזא זיסקייט און התלהבות. צו פאברענגען די צייט מיט נארישקייטן
מוצאי יום טוב איז געווען די לעבעדיגע עס איז מיר געווען גאר א גרויסע אין דעם הייליגן צייט ,נאר זיך גיין לייגן צו
ריקודין ווי מען האט געטאנצן און זיך סופרייז צו זען ווי דער ר"י געבט זיך אפ קענען אויפשטיין מארגן ביים עלות.
געפרייט פאר א לענגערע צייט אויף די מיט די קינדער די גאנצע צייט ,מיט אזא ראש השנה ביים ציון
געוואלדיגע זכי' אשר שם בגורלינו ,צו ווארעמקייט און ליבליכקייט ווי א אייגענע
טאטע ,אשרינו. ברוך השם אז איך האב זוכה געווען
זיין ביים הייליגן רבין אויף ראש השנה, צו אויפשטיין פרי און גיין צום ציון
דער ציבור האט זיך צוזאמגעפאקט און אוי האט זיך עס געלוינט באגלייטנדיג דעם ראש ישיבה ,ברוך השם
זיך ארויסגעלאזט אויף די לענגערע וועג, וועלכע ווערטער זאל איך ניצן ביים אז איך האב זוכה געווען איינע פון די טעג
טאנצנדיג און שפרינגעדינג" ,ווער עס איז ארויסברענגען מינע הרגשים פון שמחה, ראש השנה אינדערפרי צוצוקומען צום
געווען ביי מיר אויף ראש השנה ,דארף זיך סיי ביידע טעג ביי תתקבל נאך מוסף און שטיין און זיך גוט אויסגעבעטן ביים רבי'ן
זייער פרייען ,אוי האט זיך עס געלוינט ,אוי, סיי די צווייטע טאג ביים סעודה ווען מען פאר א לענגערע צייט.
האב איך פארדינט"! האט אנגעפאנגען טאנצן און שפרינגן אויף די תפילות יום טוב זענען אריבער גאר
די דאן נייע ניגון" ,אוי אוי אוי ,אוי האט זיך דערהויבן און געשמאק ,פאר אזא איינער ווי
41 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 42
בר מצוה פון הבחור יואל ני"ו בן מו"ה שמואל אליעזר פערל הי"ו אין קרית יואל -א' תבוא לאומאן
קריאת שמע ליינען פון הילד בן מו"ה יואל לעווי הי"ו אין תלמוד תורה בני ברק -א' כי תבוא לאומאן
43 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
הכנות פאר סוכות ביים ביהמ"ד אין שטעטל -ד' דער מגיד שיעור מו"ה משה שמואל שטעסל שליט"א ביים
כי תבוא לאומאן אויסרופן די סיומים פון די בחורים פון ישיבת היכל הקודש
ירושלים ביים ציון פון מוהרא"ש זי"ע אין יבנאל -ג' כי תצא
די קינדער און בחורים ביים העלפן אויסליידיגן היכל דוד אין שטעטל צו קענען סקרעיפן לכבוד יום טוב -א'
נצבים-וילך
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 44
סיום ספר המידות פון הילד אברהם יהודה הורביץ ני"ו אין תלמוד תורה היכל הקודש בית שמש -עש"ק כי תצא
פארראכטן די דרעין סיסטעם ביים ביהמ"ד אין שטעטל -ד' כי תבוא לאומאן
תנאים פון החתן דוד אסקאל ני"ו עב"ג בת מו"ה נתן קליין הי"ו אין יבנאל -ד' כי תבוא לאומאן
געשמאקע טריפ פון אלע תלמודי תורה היכל הקודש אין ארץ ישראל -ביים ארום פארן און ביים עסן מיטאג -ד' כי
תבוא לאומאן
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 46
ברית פון הילד בן מו"ה יואל לעווי הי"ו אין ביהמ"ד היכל הקודש בני ברק בהשתתפות המשפיע הרה"צ רבי אלימלך
בידערמאן שליט"א -ב' כי תבוא לאומאן
דער ראש ישיבה שליט"א ביים פארברענגען מיט די בחורים אין וואלנאט מאונטען פארק -ד' כי תבוא לאומאן
47 ראש הש נה תשפ" ז בלע טל
א
אויףבליק
צוריק טרעף צו וואס ,ווען ,וואו ,און ווער איז דער בילד:
מוהרא"ש זי"ע אין שטאט בילד פון
אומאן ביי סופיה פארק
פאריגע
אין יאר תשמ"ז.
וואך:
ראש השנה תשפ"ז בלע טל 48
בס”ד
ראש השנה
אויסגאבע 34 #
מיין
טייערע
מאן
פָאר
געזונטערהייט
מ .פעדער
ראש השנה ביים
שכן
מ .פאפנהיים
א שעפעלע פארן
אייבערשטן
גאסט ארטיקל
ווירקזאמע רפואות
ש .פעלדמאן
רעסעפי
Gourmet Meat
אינהאלט
בס"ד
6
ראש השנה
תשפ"ז
נומער 34
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
11
845.379.1161
136-Huschke Rd
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
סוכה ווייזט אז גשמיות און רוחניות גייט צוזאמען. עס און שלאף, ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 2
מיטן אייבערשטן!
''סוכה'' באטרעפט .91
מוהרא"ש פלעגט
די 2שמות ''ה-ו-י-ה'' וואס ווייסט אויף אלוקית ,און זאגן :סוכות איז
מָ .פעדער
"...ברוך אתה ד' המבדיל בין קודש
לחול".
ר' מענדל יאגט נאך אפילו נישט
אן אויסצוטרינקען דעם וויין און
אויסצולעשן דעם הבדלה ליכט,
ווען מיטאמאל הערן זיך האסטיגע
קלאפערייען אויף דער טיר.
אזוי ווי זיין ווייב און טעכטער זענען
געווען פארנומען מיט'ן אוועקפאקן
די שבת'דיגע זאכן ,איז קיינער נישט
צוגעגאנגען עפענען.
דערזעענדיג אז קיינער עפנט נישט
די טיר ,זענען די קלאפערייען נאר
שטערקער געווארן; עס האט אויסגעזען
ווי יענער אויף דער צווייטער זייט טיר
פארלירט שוין די געדולד.
פארשטייענדיג אז דאס איז מסתמא
עפעס וויכטיג ,בעט ר' מענדל זיין ווייב זי
זאל צוגיין צום טיר.
ווי נאר זי מאכט אויף די טיר ,דערזעט
זי פאר זיך א פרוי וואס קוקט אויס צו זיין
זייער אנגעצויגן.
"קען איך רעדן מיט'ן דיין שליט"א?"
פרעגט זי מיט א יאגעניש אין איר שטימע.
"איך בעט אייך איבער ",זאגט איר
די רעבעצין איידעלערהייט" ,ער איז
קוים אהיימגעקומען פון שול און יעצט
געמאכט הבדלה .איז מעגליך איר זאלט
צוריקקומען אביסל שפעטער?"
מיין טייערע מאן
די פרוי האט אויסגעזען אין א
פארלעגנהייט" .איך – עס איז באמת
זייער וויכטיג ",זאגט זי ,כאילו זי
ָפאר געזונטערהייט ָ
באמערקט נישט די רעבעצין'ס שירצל
און דעם האנטוך וואס זי האלט אין די
הענט – וואס צייגט אז עס איז יעצט א
פארנומענע צייט.
3 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
פון צינדן שבת ליכט". די הייליגקייט פונעם מאמענט; די קדושה "דאס איז עפעס וואס קען מער
פון ליכט צינדן האט ביי אים נישט קיין נישט ווארטן ",פארבייסט זי זיך די ליפן
א שמייכל קומט ארויף אויף איר שום חשיבות ",ערקלערט די פרוי מיט אנגעצויגענערהייט.
פארטרערט געזיכט רעדנדיג פון איר ווייטאג.
געשעצטן טאטן. דער דיין ,הערנדיג דעם אויסטויש פון
דער דיין פארשטייט נאך אלץ נישט. ווערטער ,רופט אריין די פרוי און פרעגט
"מיין טאטע פלעגט נישט עסן "וואס וואלט איר ערווארטעט ער זאל איר וויאזוי מען קען איר העלפן.
קיין טשאלנט בשעת'ן ליכט צינדן; אין טון בשעת'ן ליכט צינדן?" פרובירט ער צו
אזא געהויבענע צייט פלעגט ער לייגן דערגיין. "דיין ,איך דארף א גט!" זאגט זי מיט א
תפילין"... דרינגענדער שטימע.
"איך וועל אייך ערקלערן ",זאגט
— זי" ,מיין טאטע איז זייער א חשוב'ער א שטילקייט לאזט זיך אראפ אויפן
מענטש ,ער איז עכט אן ערליכער איד .די צימער .דער דיין פרובירט מיט וואונדער
דער ראש ישיבה האט אמאל וועג וויאזוי איך בין אויפגעוואקסן אלס אויסצופרעגן די פרוי וואס פונקטליך עס
דערציילט די מעשה ביי א שיעור און מיידל איז ,אז איך האב שטענדיג געזען גייט פאר.
ערקלערט ,אז די נאטור פון א קינד איז ווי מיין טאטע מחשיב די געהויבענע צייט
אז ער קוקט ארויף אויף זיין טאטע און "מיין מאן האלט נישט ביי גארנישט!"
מאמע און ער האלט עולמות פון זיי. פלאצט זי אויס אין א געוויין" .איך האב
אזוי שטארק גע'חלומ'ט און געהאפט צו
די ווערטער וואס קומען
דאס קינד אליין איז נאך צו קליין האבן אן ערליכן מאן ,א מאן מיט יראת
צו וויסן וואס עס איז ריכטיג אין לעבן, שמים ,א מאן וואס הייליגקייט האט ביי
דעריבער נעמט ער זיינע עלטערן אלס אים א חשיבות ,אבער למעשה בין איך
א ביישפיל .אין זיינע קינדערישע אויגן אונז ארויס ָפון מויל אריינגעפאלן ",וויינט די פרוי.
זענען זיינע עלטערן די קלוגסטע און
דורכאויס דעם טאג
ערליכסטע מענטשן אויף דער וועלט, דער דיין הערט אויס איר ווייטאג,
און וואס זיי טוען איז אין זיינע אויגן די און ווי מער זי רעדט ווערט ער אלץ
ריכטיגע זאך. מער צומישט .ער פרובירט צו דערגיין די
אומבאמערקטערהייט
נקודה וואס עס איז געשען וואס האט איר
וואס טאטע-מאמע קוקן ארויף – צוגעברענגט צו אזא מצב אז זי וויל זיך
דאס וועט זיין חשוב אין זיינע אויגן; און שוין יעצט גט'ן.
וויאזוי זיי פירן זיך ,האלטן און רעדן ,דאס די דעות וואס מיר
וועט דאס קינד מיטנעמען פארן גאנצן די פרוי דערציילט פארן דיין מיט
האלטן ,דאס כאָפן די
לעבן. צובראכנקייט אז יעדן פרייטאג צונאכטס,
ווען דאס הויז איז שוין ריין און אלעס איז
די גרעסטע חינוך פאר אונזערע גרייט פאר שבת ,גייט זי צינדן שבת ליכט
קינדער איז אונזער אייגענע אויפפירונג קינדער אויף און דאס מיט א דערהויבנקייט ,דאס הייליגקייט
פון שבת שוועבט אין די לופט .שטייענדיג
און דער ביישפיל וואס מיר עלטערן געבן
אזוי ביי די ליכט ,זעט זי איר מאן זיצן
איז וואס עס גייט אריין
פאר אונזערע קינדער.
פאר איר און עסן מיט אפעטיט א טעלער
למשל ,אויב א פרוי האט נישט טשאלנט .אט די געשעעניש שפילט זיך
אין זייערע ריינע מוחות.
ליב איידלקייט און זי פילט ווי זי איז אפ יעדע וואך פונדאסניי ,און זי פילט אז
באשטראפט מיט'ן גיין איידל אנגעטון, זי קען עס מער נישט אויסהאלטן.
וועט דאס קינד אזוי אויפוואקסן און
טראכטן" :אזא שאד מיר זענען געבוירן "וואס איז די פראבלעם מיט עסן
אין אזא משפחה ,און דעריבער דארפן טשאלנט?" פרעגט דער דיין באמת
מיר גיין מיט אזא סארט צודעק אדער פארוואונדערט.
אזא סארט לבוש".
"דאס ווייזט אז ער פארשטייט נישט
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 4
דאס איז וואס עס וועט אריינגיין אין די יא ,די ווערטער וואס קומען אונז א קינד וואס וואקסט אויף מיט א
קינדער .אבער אויב דו וועסט מאכן א ארויס פון מויל דורכאויס דעם טאג ידיעה אז "א מחי' איז צניעות ,א מחי' איז
מצב פון אומאן ,מיט'ן פאקן די רענצלעך, אומבאמערקטערהייט ,און די דעות אידישקייט ,א מחי' איז איידלקייט" –
אנגרייטן מיט די קינדער האניג-קיכלעך, וואס מיר האלטן ,דאס כאפן די קינדער אזא קינד וועט ליב האבן צו גיין אנגעטון
אדער וואס עס איז נאר פאסיג פאר אויף און דאס איז וואס עס גייט אריין איידל און וועט דאס אליין וועלן.
יעדער פרוי לויט איר שטייגער ,וועט אין זייערע ריינע מוחות( .פארשטייט
עס זיין ביי די קינדער א פרייליכע זאך, זיך אז די קרעדיט קומט אויך פאר די לעצטנס איז געווען א מעשה מיט א
עפעס אויף וואס זיי וועלן שוין ווארטן מוסדות ,אבער אז די עלטערן און די דריי יעריג מיידל וואס לערנט אין בית
א גאנץ יאר; און די טעכטער וועלן מיט'ן מוסדות זענען אויפן זעלבן פעידזש און פייגא; זי קומט אהיים פון קינדערגארטן
אייבערשטנ'ס הילף ארויסשיקן זייערע שעפן חיות פונעם זעלבן פלאץ ,איז דאס מיט א ווייסן טיכל אויפן קאפ און מיט א
מענער פרייליכערהייט. דאס מערסטע געזונט פארן חינוך פון די שטראלנד פנים ,און דערציילט איר מאמע
קינדער). מיט פרייד אז היינט איז זי געווען די 'שבת
וויאזוי קענען מיר דאס באווייזן? מאמע'.
פארשטייט זיך אז נאר מיט תפילה .לאמיר און אזוי איז אויך יעצט ,ווען מיר
בעטן דעם אייבערשטן מיר זאלן זוכה זיין שטייען ערב ראש השנה און מיר שיקן די מאמע האט איר קאמפלימענטירט:
ארויסצובאגלייטן אונזערע מענער מיט אונזערע טייערע מענער קיין אומאן: "וואו ,דו האסט אזא שיינע טיכל! דו ביסט
א שמייכל ,און אז די גאנצע אטמאספער לאמיר עס טון מיט א שמחה און א שוין א עכטע מאמע!"
ארום די נסיעה צום הייליגן רבי'ן זאל געשמאק ,און מאכן א מצב פונעם פארן
זיין פרייליך און געשמאק ,אז די קינדער קיין אומאן ,ווייל דאס איז וואס אונזערע אבער דאס מיידל ,מיט איר ריינער
זאלן שוין ווארטן אויף די צייט .עס איז קינדער וועלן מיטנעמען. תמימות ,רופט זיך אן צו איר מאמע" :איך
נאכנישט צו שפעט ,יעדע תפילה מאכט בין נאכנישט קיין עכטע מאמע ,ווייל איך
אויס ,און אויב דו ווילסט קענסטו שוין אויב דו וועסט זיין די "נעבעכדיגע האב נאך האר אונטער מיין טיכל; עכטע
אנהייבן בעטן פאר'ן קומענדיגן יאר... פרוי" וואס בלייבט אליין אינדערהיים מאמעס האבן נישט קיין האר".
און איז פארביטערט א גאנצן יום טוב –
5 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
ש .טראכטער
המלך!
געווען אז סארנא ארבעט אויף דעם
מח פון דעם מענטש .אבער עס איז דא
עפעס וואס ארבעט אונטערן מח .דער
מח פירט נאר אויס די באפעלן פון די
נערוון סיסטעם .און כדי אנצוקומען
צום שורש פונעם פראבלעם ,דארף מען
גיין צום מקור".
מיינע ליפן שעפשען שטיל צו זיך:
"אלעס ...איז דער אייבערשטער ".איך
זאג עס אבער נישט הויך ...מען וועט
דאך טראכטן אז ...אז? אז א איד דארף
דאך אזוי טראכטן! נישט אזוי? אבער
דאס איז גלות.
"און וואס איז דער יסוד?" פרעג איך,
יך האב פרובירט
מעטאד, סארנא
אבער למעשה האט
מיר מיין מומע מסביר
געווען אז סארנא
א
איז נאר א 'בענדעיד' .דורך טון סארנא
היילט מען נישט דעם יסוד".
"מקור ...דער מקור איז דער בשעת מיין הארץ קלאפט שנעל. "מיין מומע קען העלפן אויף א-ל-
אייבערשטער "...שעפשע איך צו זיך ע-ס!" דערציילט זי מיר מיט ברייט-
אינעם מוח ,פרובירנדיג צו געדענקען "אה ,מיין מומע האט מיר מסביר געעפנטע אויגן.
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 6
געשפירט ווי מיין בלוט קאכט מיר גייט מיר נישט מיט שידוכים פאר מיינע אז איך האב אמאל געקענט א קלארן!
זייער .איך האב פרובירט צו טראכטן קינדער ,אדער איך מוטשע זיך מיט א
אויב דאס איז כעס ,אדער איז דאס קינד ,אדער דאס שלום בית דארף א און זי איז מיר מסביר בטוב טעם
מקנא זיין לשם שמים ווי פנחס בן ישועה ,וועט מיר העלפן עסן געזונט? ודעת אז סטרעס קומט פונעם מח ,וואס
אלעזר בן אהרן הכהן .יעצט שרייבנדיג וועט מיר העלפן אטעמען טיף? ווער קומט פון די נערוון סיסטעם .און וואס
די שורות קומען מיר טרערן אין די ברענגט מיר דעם סטרעס?" העלפט? אה ,א גוטע דייעט ,געוויסע
אויגן ...איר ווייסט וואס דאס איז? דאס עקסערסייזעס ,אטעמען טעכניקן,
איז גלות .דאס איז די פארלוירענע איר ענטפער" :קוק אהער ,יעדער וכדומה...
מלכות. האט זיין מהלך און יעדער טוט וואס
עס ארבעט פאר אים .יעדער איז "למשל ,מיין דריי-יעריג קינד
קען זיין איר טראכט אז איך טרייב בארעכטיגט צו טון וואס העלפט אים. ליידט שרעקליך אויף ווערים ...וועל
איבער ,אבער דער אמת איז אז דאס דו קענסט גיין דיין וועג און איך וועל איך דעריבער יעצט טוישן צום
איז דער גרעסטער גלות :אז אידן פרובירן מיין וועג!" קייראפראקטער וואס היילט די נערוון
שומרי תורה ומצוות מיט שיינע בגדים, סיסטעם ,און איך וועל ...און 'איך' גיי...
מדקדק בקלה כבחמורה דרייען זיי איך בייס די ליפן ,די ווערטער און די און 'איך' האלט"...
זיך ארום און טרינקען פון פארסמ'טע טרערן שטייען מיר ביים ברעג" .מיין
קוועלער אנשטאט פון די לויטערע וועג? דיין וועג?! אונזער וועג!!! דער די ווערטער האבן מיר ממש געקריצט
אמונה .אלעס ,אלעס ,נאר נישט דעם אידישער וועג!! דער וועג פון די אבות אין די אויערן ווי 'טשילס' ...וואס קען
עיקר. און די אמהות! ליבער טאטע ,ווי ווייט מען טון? אז מען איז געוואוינט צו הערן
זענען דיינע זיסע ,ליכטיגע ,הייליגע דיבורי אמונה טאג און נאכט ,הערט זיך
איך האב זיך נישט געקענט און ריינע קינדער געפאלן?! טאטע ,עס עס אין די אויערן ממש ווי א שטיקל
איינהאלטן און זיך אויסגעדרייט צו איז צייט זאלסט אונז אהיימנעמען ,מיר כפירה ,א מרידה אין מלכות שמים
מיין טייערע ליבע מאמע תחי' און איר זאלן זוכה זיין צו התגלות השכינה". (זייט מיר מוחל פאר די שארפקייט ,איך
געפרעגט" :ווען די עלטער-באבע האט שרייב דעם ארטיקל בלויז צוואנציג
זיך געמוטשעט מיט א קינד ,איז זי טייערע חבר'טע ,וואלט די פרוי מינוט דערויף).
געלאפן ארום די שטאט אדער צו איר געווען א שכן אדער א חבר'טע ,וואלט
תהלים?" איך אראפגעלייגט און שפאצירט ואת חטאי אני מזכיר ...געווענליך
ווייטער; געטראכט אז איך ווייס נישט שמייכל איך און איך זאג שטילערהייט
נעמט מיר נישט ראנג ,מען מעג טון פון וואו זי קומט ,איך קען איר נישט דן 'אשרינו שזכינו' ...דא האב איך זיך
השתדלות ,מען דארף טון השתדלות, זיין ,איך קען נישט איר שטוב פון וואו זיך פארלוירן .באמת האט עס נישט
מען טאר נישט לעבן מיט הפקרות .דער איז אויפגעוואקסן וכדומה ...אבער ווייל אויסגעפעלט ,אבער אזוי איז געשען.
זעלבער רבי ,וואס האט אונז אזוי מזהיר דאס איז געווען גאר א נאנטע משפחה איך טו תשובה ...איך הייב אן פון יעצט!
געווען אויף אמונה ,האט אונז אויך מיטגליד וואס איז אויפגעוואקסן
געזאגט אז איינער וואס גיט נישט קיין מיט אזא אייזן-שטארקע אמונה, דער "און וואו קומט אריין
וואקסינען פאר די קינדער (אין יענע מיט עלטערן וואס האבן געאטעמט אייבערשטער?" פרעג איך איר.
יארן ווען עס איז געווען א סכנה נישט אמונה ...און איר מאן זיצט ביים כותל
זי קוקט מיר אן מיט גרויסע אויגן...
צו געבן) איז א רוצח. המזרח אין בית המדרש ,און זי אליין
"וואו קומט דא טאקע אריין דער
איז א געלונגענע היי-סקול לערערין
אוודאי דארף מען טון ,אבער ווי אייבערשטער?" וואונדערט זי זיך.
וואס מען שלינגט מיט דורשט אירע
האט רבי נתן געזאגט" :די וועלט "נאכאמאל ,דער אייבערשטער האט
שיעורים ...און אין לבוש און מהות איז
זאגט אז אויב מען טוט העלפט דער אריינגעלייגט רפואות אין די בריאה...
זי זייער "חסידיש און פרום" ,האבן די
אייבערשטער ,און איך זאג אז אויב דער דער אייבערשטער האט וועגן זיך צו
ווערטער מיר ארויסגענומען פון מיין
אייבערשטער העלפט קען מען עפעס היילן"...
גלייכגעוויכט.
טון".
"און אויב איך האב סטרעס ווייל עס
איך שרייב דעם אמת ,איך האב
7 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
באשאפן. עס וואונדערט מיר ,איך האלט שוין אבער אז מען קען שמועסן מיט א
מיט מיט דעם פרוי עטליכע יאר ווי מענטש ,נאכדערצו ווען ער רעדט פון א
ווי האט דער הייליגער רבי געזאגט: זי מוטשעט זיך; האט זי פרובירט צו פראבלעם וואס מען מוטשעט זיך ,און
"ביי די וועלט איז אמונה א קלייניגקייט נעמען עטליכע מינוט א טאג און בעטן בטעות קומט נישט ארויס דאס ווארט
(אזוי זייטיג ,אוודאי אמונה אבער... דעם אייבערשטן" :באשעפער ,מאך "אייבערשטער"? אוודאי העלפט דער
השתדלות) ,און ביי מיר איז אמונה מיר א נס מיט מיין קינד"? ניין ,איך ווייס אייבערשטער ,אבער ?...אבער וואס?
דער עיקר (אוודאי השתדלות ,אבער אז נישט .און איך ווייס אז זי איז נישט איז אלעס אונטערווארפן אונטער מזל,
אמונה!!)". שולדיג ,זי איז טייער און הייליג .איך מקרה און טבע?
קען איר פערזענליך ,איך שעץ איר און
... לערן זיך פון איר. דער הייליגער רבי זאגט אין ספר
המידות -אמונה (אות כ') אז אויב א
מיין טייערע חבר'טע מאנשי נאר וואס דען? מיר זענען אין גלות, מענטש לעבט מיט אמונה און מיט "אל
שלומינו דערציילט מיר א מעשה וואס אויסגעשפרייט צווישן די פעלקער, תהי בז לכל אדם" (נישט פארשעמען א
האט מיר שטארק מעורר געווען .זי און ליידער קריכט זייער מהלך אריין מענטש) ,דאן איז זיין ברויט ווי די גראזן
זאגט מיר אז ווען זי איז געווען א קליין צווישן די ריינע הערצער פון אידישע וואס היילן און זיין וואסער ווירקט ווי
קינד ,איז זי אמאל אהיימגעקומען און קינדער. מעדיצין.
דערציילט פאר איר טאטע א מופת
וואס איר חבר'טע האט דערציילט אז
זיי האבן געזען ביי א געוויסן אדמו"ר.
איר טאטע ,וועלכער איז נישט געווען א א איד איז אינגאנצן אן אנדערע קאטעגאריע ווי די
חסיד פון יענעם רבי'ן ,האט געשמייכלט
און געזאגט" :נו ,נו ,אויך מיר א מופת!...
די גמרא זאגט אז אפילו אויב א מענטש
אומות העולם .א איד האט אן אנדערע נערוון סיסטעם,
גלייבט אין א קאץ ,וועט די קאץ אים
אויך העלפן".
סטרעס מענעדזשמענט ,פעין מענעדזשמענט און
זי דערציילט מיר ,אז זינט יענע פסיכאלאגיע ווי א גוי .די מהלכים פון א גוי ארבעטן
מעשה איז איר אריין א ווארעם אין
מח ,פון וועלכע זי האט אפילו נישט נישט פאר א אידישע נפש.
געוואוסט ,ביז עס איז געקומען דאס
לעבן און מען האט געזוכט א מורה דרך. דער רמח"ל זאגט אז עס זענען אין ברסלב איז מען בכלל נישט קעגן
זיי זענען אנגעקומען צו היכל הקודש, פארהאן פינף מדריגות אין די בריאה: טעראפי און הילף ,מען איז פשוט "פרא"
צו די שיעורים ,צו די ליכטיגע ריינע עס איז דא דומם ,צומח ,חי ,מדבר ,און אמונה .אז דו העלפסט זיך מיט אמונה
אלד-פעשינד אמונה ,וואס אונזערע דאן איז דא "א איד!" א איד איז אינגאנצן און אויך עפעס דערצו – זייער שיין.
מאמעס און באבעס האבן אונז דערמיט אן אנדערע קאטעגאריע ווי די אומות מען דארף נישט ליידן פון עקזעמע
געוויגט ...זי האט אנגעהויבן הערן וועגן העולם .א איד האט אן אנדערע נערוון און זיצן מיט פארלייגטע הענט ,אבער
לעבן מיט א מורה דרך ,נישט גיין אליין, סיסטעם ,סטרעס מענעדזשמענט, מען מוז געדענקען אז אלעס קומט
וכו'. פעין מענעדזשמענט און פסיכאלאגיע פונעם אייבערשטער ,והוא יחיד ואין
ווי א גוי .די מהלכים פון א גוי ארבעטן יחידות ...און אז ער איז הוא ראשון און
דעמאלטס איז די ווארעם
נישט פאר א אידישע נפש .א איד'ס גוף, ער איז הוא אחרון .ער איז פאר סארנא
ארויסגעקומען ...ווער זאגט? וואס
רוח און נשמה היילט זיך נאר ווען ער און נאכן קייטל-דרייער .נאר ער איז א
מיינט עס? "אפילו מען גלייבט אין א
באהעפט זיך מיט זיין באשעפער ,מיט כל יכול ,נישט די מומע און נישט דער
קאץ ווערט מען געהאלפן"( ...חכמים
דעם תכלית פארוואס מען האט אונז קייראפראקטער.
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 8
אייבערשטער! איך וויל דאס קיינמאל פונעם אייבערשטן" ,ומלאה הארץ דעה הזהרו בדבריכם ,זאגט אונז די משנה
נישט פארגעסן". את ה'" ,אלע וועלן וויסן און געדענקן אז אין פרקי אבות; חכמים ,עלטערן ,זייט
"אלעס איז דער אייבערשטער ,און דער פארזיכטיג מיט אייערע רייד ,טאמער
דו אייבערשטער ביסט אונטער מיין אייבערשטער איז אלעס!" וועט מען עס נישט גוט אפלערנען
געזונט ,סיי גייסטיש און סיי פיזיש; און די קינדער וועלן פארוואנדערט
דו אייבערשטער ביסט אונטער מיין ריכטיג ,אין וואס דו גלייבסט וועט ווערן צו א פלאץ פון אומריינע וואסער
פרנסה ,שלום בית ,קינדער ,רוחניות העלפן -דער רבי רעדט דערפון אין -קשיות אויף די אמונה .עלטערן,
און גשמיות. זיינע הייליגע ספרים -נאר גליקליך און קוקט ווי שטארק מיר דארפן זיך היטן
געלויבט און קלוג איז דער איד וואס פון אוועקנעמען די תמימות פון א
המלך! אייבערשטער! אני מאמין נעמט די "אמונה" און לייגט עס אריין קינד .אוועקנעמען גייט שנעל ,אבער
באמונה שלימה אז נאר צו דיר איז דארט וואו א איד דארף עס אריינלייגן. צוריקגעבן איז אן עבודה קשה ,עס
ראוי צו מתפלל זיין און נאר ביי דיר נאר ער האט א זיס ,זארגלאז און אייביג פארלאנגט אסאך אסאך טרערן).
זאל מען בעטן .אני מאמין באמונה לעבן.
שלימה מיט מיין גאנצע אמונה -איך זי דערציילט מיר אויס איר חלישות
גלייב אינגאנצן ,נישט אביסל אין דיר דער ראש ישיבה שליט"א זאגט הדעת .איך הער ,אבער איך האב איר
און אביסל אין "סארנא" ,נישט אביסל כסדר נאך פונעם הייליגן בעל שם געזאגט אז איר טאטע איז גערעכט; אז
אין דיר און אביסל אין די "ספיינעל הקדוש זי"ע ,אז אויב מען וויל שטראפן די גמרא זאגט אזוי ,איז עס טאקע אזוי.
אליינמענט סיסטעם" ,נישט אביסל א איד ,נעמט מען אים אוועק די אמונה. מיר האבן אויסגעשמועסט אז "אמונה"
אין דיר און אסאך אין די "קלענסינג ווייל זאל זיין וואס זאל זיין ,זאל קומען איז א מציאות .פונקט ווי עס איז דא
פראצעס" פון די אינטעסטינס ,נישט וואס עס קומט ,אויב איך לעב מיט'ן אין די וועלט לופט און וואסער ,אדער
אביסל אין דיר און אסאך אין א בעל אייבערשטן איז מיר גוט און גליקליך! לאמיר זאגן נגינה -עס עקזיסטירט.
דרשן .איך גלייב ,טאטע ,אינגאנצן אין דער הייליגער רבי מיט די פשוט'ע דער אייבערשטער האט אריינגעלייגט
דיר ,נאר אין דיר. דיבורי אמונה נעמט אונז פשוט'ע אין די בריאה דעם כח פון "אמונה" ,צו
מענטשן און הייבט אונז אויף צו די גלייבן .יעדער גלייבט אין עפעס ,און
העלף מיר טאטע אלעמאל צו לעבן מדריגות פון צדיקים קדמונים ,אז מיר דער אייבערשטער האט געגעבן א כח
מיט אמונה ,מיט א גאנצע בטחון, זאלן זוכה זיין יעדן טאג צו זאגן" :איך אין דעם "גלייבן" אז עס העלפט טאקע.
מיט א גאנצע ,גלאטע ,שטארקע און ווייס נישט וויאזוי מען דאנקט דעם
אומבויגזאמע אמונה! העלף מיר טאטע אייבערשטן אויף שלעכטס פונקט ווי נאר וואס דען? וואויל און גליקליך
זוכה צו זיין צו א שנה טובה ומתוקה. אויף גוטס ,ווייל איך האב קיינמאל איז דער מענטש וואס איז זוכה צו
עס איז נישטא נאך אזא זיס יאר ווי נישט געהאט קיין שלעכטס אין מיין נעמען זיין אמונה און עס נישט לייגן אין
ווען מען איז זוכה צו קומען אונטער די לעבן!" (דער הייליגער רבי זושא זי"ע). א קאץ ,אין א דאקטער ,אין א מומע ,אין
פליגלען פון אמונה. א געוויסע מעטאד אדער אין א דייעט.
אט שטייען מיר ביים הייליגן און די עבודה פון א איד און די זכיה פון א
און מאך א תפילה פאר אלע אידישע גרויסן טאג ראש השנה .דער הייליגער איד איז ,אז ער איז זוכה צו לייגן זיין
קינדער ,אז אלע זאלן שוין שפירן דעם רבי האט אונז געזאגט אז ראש השנה זאל אמונה דוקא אינעם אייבערשטן -נאר
טעם פון "לעבן מיט'ן אייבערשטן", מען טראכטן גוטס ,אביסל וויינען ,רעדן אינעם אייבערשטן און אין צדיקים.
דעם טעם פון התבודדות ,שיחה בין ווייניג און זיין פרייליך .לאמיר אביסל
איש ובין קונו ,און שפירן צו וואס א וויינען אז מיר זאלן זוכה זיין ממליך צו יעצט זענען מיר פארוואגלט אין גלות
מענטש קען צוקומען און זוכה זיין ווען זיין דעם אייבערשטן ,צוריקצוקערן די און די שכינה איז ווייט ,פארשטעקט
זיין מח ווערט קלאר און ליכטיג ...אלץ פארלוירענע מלכות צום אמת'ן מלך. און פארשעמט ,און עס פילט זיך אמאל
בזכות אמונה .זאלן מיר זוכה זיין דערצו מיר גייען שרייען "המלך" הויך הויך, "סילי" אדער "יאנטשי" צו רעדן דיבורי
אלעמאל .אמן! אלע אידן אינאיינעם ,מאכן א קרוין און אמונה .אבער ווען משיח וועט קומען,
שרייען" :אייבערשטער ,נאר דו! נאר דו וועט די וועלט ווערן פול מיט דעם כבוד
9 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
Gourmet Meat
Lekovid Yom Tov
S. LEVY
This recipe could be used on most meats, for example, minute
steak or flanken (single recipe for about 4 slices of meat). For
medium size roast, make double the recipe.
INGREDIENTS
1 cup orange juice
1/2 cup sugar
1 tbsp cornstarch diluted in 1/4 cup boiling water
1 tsp salt
1/4 cup wine
2 tbsp oil
1 tsp garlic powder
3 onions sliced
DIRECTIONS
Bring to boil and cook for 5 min. Place onions in a lined pan, then
put in meat and pour sauce over it. Cover with parchment paper
(this helps keep moisture in, which makes meat softer), then
cover tightly with foil and or cover. Bake at 350 for a good 3-4
hours! Enjoy!
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 10
סוכה ווייזט אז גשמיות און רוחניות גייט צוזאמען. עס און שלאף,
מיטן אייבערשטן!
''סוכה'' באטרעפט .91
מוהרא"ש פלעגט
די 2שמות ''ה-ו-י-ה'' וואס ווייסט אויף אלוקית ,און זאגן :סוכות איז
''א-ד-נ-י'' וואס ווייסט אויף אדון הארץ -גשמיות ווען גאר מיין זאך .די
מ'לייגט זיי צוזאמען באטרעפט אויך .91 מצות וואס מען
טוט אין די סוכה איז
יעדע גוטע זאך וואס מ'מאכט לכבוד סוכות - דווקא די
גשמיות ,איז אויך אייבערשטער -רוחניות גשמיות'דיגע זאכן
ווי עסן און שלאפן.
11 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
ג .פעקעטע
קאפשטיק
באגלייט מיט א פיינעם לופטל פון זיך פארן וואוילזיין פון איר משפחה. האלט קאפ ,ס'קומט א שטיקל
צייט צו צייט .דער וועטער איז פיין פארשידענע כלים ,געצייג און קאפ-שטיק.
און געשמאק. עסנווארג ליגן אויפן קאונטער.
דו גייסט אריין אין א הויז ,ארויף
דו פרובירסט אריינצוכאפן נאך דו קומסט אביסל נענטער, דריי שטאק טרעפ ,קלאפסט אין
אביסל פון די ווארימע זון-שטראלן ווילנדיג אויסשמעקן וואס ס'איז טיר ,א קוש די מזוזה ,און שפאצירסט
ווי לאנג זיי געבן נאך ארויס אביסל דא צו עסן ,און פלוצלינג געבסטו א אריין .דורכגייענדיג דעם אריינגאנג,
ווארימקייט ,מיט וואס דו ווילסט טרעט צוריק – פונקט ווי ביי שמונה דעם דיינינג רום ,דעם ספרים שטוב,
זיך אנזאפן פארן קומענדיגן קאלטן עשרה ווען מען טרעט אפ .וואס? דעם שפיל שטוב ,און דעם לאנדרי
און לאנגן ווינטער. א טשאלנט טאפ אויפן קאונטער? רום ,קומסטו ענדליך אן צום
ס'איז דאך מאנטאג נאכמיטאג!! בא'טעמ'טן קאך.
עס איז ממש א געשמאק צו
פארברענגען סוף זומער אינדרויסן, *** ס'איז א שטוב מיט א ווירטשאפט,
אריינכאפן א שמועס מיט די שכנים און ס'זעט זיך אן אז דא וואוינט א
נאכמיטאג .די קינדער פארברענגען א מחיה! די זון בראט שוין טאקע פרוי וואס פארעט זיך און זארגט
נישט אזוי שטארק ,נאר זי איז
13 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
קענען שוין סיי ווי זייער מאמע'ס אהיימקומען צו זיין משפחה .נאך געשמאק אויף זייערע בייקס,
מהלך אין שאפינג און זענען היפש קענען געבן א גלעט פאר די קליינע קאטשקענען זיך מיט טשאלק,
צופרידן דערפון. קינדער ,זינגען מיט זיי קריאת רינען זיך אן מיט אלע קאלירטע
שמע ,און זאגן" :א גוטע נאכט – אייסיס ,און שפריצן זיך אן מיט
זיי גייען אריין אין געשעפט און דער אייבערשטער איז דא ,און דער אלערליי וואסער-עקטיוויטיס .א
טרעפן דארט אסאך באקאנטע אייבערשטער היט דיך"... מחיה!
חבר'טעס און נאך פיל איינקויפער
וואס זענען געקומען אויסכאפן אזוי יאגנדיג זיך אויפן וועג, דיין בליק פאלט אויף א קליין
די מציאות וואס דאס געשעפט שפירט ער א קלאפ אויפן רוקן. צוויי-יעריג קינד .א בחנ'טע
האט ארויסגעלייגט .זיי פרובירן מיידעלע ,טאקע זיס און בא'טעמ'ט;
אן די קליידער און מאכן זיכער "נו ,יוסי ,וואס וועט זיין? אפשר אבער פארוואס קען זיך איר מאמע
אז ס'איז גענוג לאנג און ברייט דאך האסטו א טויזנטער וואס דו נישט צוזאמנעמען? פארוואס
אריינצואוואקסן דערין. קענסט מיר היינט אפגעבן?" טראגט זי פידזשאמעס אינמיטן
ס'ווערט אים שלעכט .מען האלט העלן טאג??
זיי זעען ווי זייערע חבר'טעס
טוען דאס זעלבע ,אבער קוקן נישט שוין חודש סיון .דער אינגערמאן איז ***
דווקא אז די קליידער זאלן האבן פארנומען זוכן ,זיך נאכפרעגן ,און
איבריגע פלאץ אריינצואוואקסן. אויסוועלן זיין בעסטע אפציע צו דו כאפסט זיך אויף .ס'איז פינף
א שאד ,א שאד ,ביז א קורצע צייט פארן קיין אומאן אויף ראש השנה אזייגער ,שרייט דער וועקער-
וועט עס שוין זיין אויסגעוואקסן... צום הייליגן רבי'ן .טאג און נאכט איז זייגער מיט זיינע לעכטיג-גרינע
ער פארנומען זען ווי מען קען שאפן אותיות אין די האלב-ליכטיגע,
*** געלט צו באשטעלן א טיקעט ביליג האלב-טונקעלע פרימארגן שעה'ן.
און באצייטנס.
פארט זיך א יונגערמאנטשיק אין פינף אזייגער?
א ספארטס-קאר ,האלב צוועלף און יעצט כאפט ער אזא קלאפ,
ביינאכט ,אויפן .FDRצוליב דער מען בעט אים דעם טויזנטער .וואס דו געבסט זיך א דריי אויס צו
שפעטער שעה זעט ער א מאדנע טוט מען דא??? זען וואס האט דיר געשטערט פון
זאך :דער ,FDRוואס איז געווענליך דיין שלאף ,פארוואס האסטו זיך
אנגעזעצט מיט קארס – באמפער *** יעצט אויפגעוועקט? דו זעסט ווי
צו באמפער – איז ליידיג. דיין מאן פארעט זיך מיט זיין וועש.
מען געזעגנט זיך פונעם הייליגן אמת טאקע ,ס'איז פינף אזייגער ,און
ער דריקט אויפן גאז און הייבט לעכטיגן יום טוב חנוכה. דיין מוח איז נאך גאנץ "סלאשי";
אן רייסן נאך שנעלער' .זאל זיין ס'איז סוף חודש דעצעמבער. דו הייבסט אן טראכטן אלע סארט
אזוי' ,טראכט ער צו זיך' ,ס'איז דאך קריינדל טראגט אירע דריי מיידלעך מחשבות .וואס טוט מיין מאן פינף
א ספארטס-קאר ,און איך קען עס צו א קליידער-געשעפט זונטאג אזייגער מיט זיין וועש?
יעצט גוט אויסנוצן צו פליען אויף די נאכמיטאג" .עס איז גאר א פאסיגע
באמפי און לעכעריגע FDRראודס. איך געדענק טאקע נישט אים צו
צייט איינצוקויפן" ,ערקלערט זי זען אריינגיין אין בעט נעכטן נאכט,
איך וויל נאכיאגן און כאפן די קאר פאר אירע טעכטער" ,יעצט זענען אבער עס איז דאך פינף אזייגער.
וואס איז אין פארנט פון מיר ,כאטש אלע געשעפטן אויף סעיל .עס איך געדענק אויך נישט ער זאל
איך זע נישט קיין קאר .פארוואס האט זיך שוין אנגעהויבן די סיזען זיין ממש אזא צדיק אויפצושטיין
זאל איך דא בלייבן די איינציגסטע ווען מען קען איינקויפן פאר האלב פארטאגס גיין אין כולל...
קאר אליין אויפן ראוד?' נאגט אים פרייז די קליידער וואס זענען מיט
די מחשבה. עטליכע וואכן צוריק געווען פארן ***
פולן פרייז.
*** א אינגערמאן לויפט ארויס פון
ס'איז באמת א שאד אויסצוגעבן דער ארבעט.
וויאזוי דו טראכסט ,אזוי וועט אזוי סאך געלט ווען מען קען זיך
זיין .אלעס איז אין קאפ ,אלעס איז אן עצה געבן מיט א סעיל" ,איז זי ס'איז זעקס אזייגער ,ער וויל
אין מוח. מסביר פאר אירע קינדער – וואס זיך האלטן צו דער צייט און
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 14
קענסט טראכטן ‘איך האב א מאן וואס פראוועט חצות ,א גאנצע נאכט טוט ער
באהאלטענע עבודות .ער פראוועט תיקון חצות און בעט אויף גלות השכינה...
זי גייט סייווי נישט ארויס און די *** פארוואס זאלסטו טראכטן אז דו
פידזשאמעס זענען נאך געווען ביסט אונטערשטעליג ,אז דו יאגסט
ריין .האב איך געטראכט :וואס איז פארוואס טראכטסטו מאנטאג נישט נאך און דו קומסט נישט אן?
שלעכט אז זי בלייבט אזוי איבערן אינדערפרי אז ס'איז אן אלטער דו קענסט דאך אויסדרייען דיין
טאג ,זי איז דאך א קליין קינד? אבער טאפ טשאלנט אויפן קאונטער? מחשבה און טראכטן אז דו ביסט
ווען איך בין ארויסגעגאנגען צו די איך האב געהאט א חשוב'ע ביים שפיץ ,ביים אויבן-אן ,פון די
שכנים ,האב איך זיך אנגעהויבן פילן באבע ,מיין מאמע'ס מאמע ,וואס ערשטע און פון די געלונגענע.
זייער אונטערשטעליג .ווער קומט פלעגט א גאנצע וואך ווארטן אויף
ארויס האלב זעקס פארנאכטס דער הייליגער רבי לערנט אונז
שבת .זונטאג אינדערפרי האט זי אויס אז אלעס ווענדט זיך אין
מיט א קינד וואס טראגט נאך די שוין איינגעווייקט די טשאלנט-
פידזשאמעס פון אינדערפרי ,און די דער מחשבה ,וויאזוי דו טראכסט.
בונדלעך עס זאל זיין גרייט אויף איז דאך זיכער אז אויף זיך אליין
האר איז נאך נישט געמאכט? שבת .ווען מען האט זיך אפגערעדט דארף מען שטענדיג טראכטן גוטס,
ווען איך האב עס שפעטער צו איר אז מען האט נישט וואס צו זוכן גוטס ,און אין יעדן מצב אלעס
מיין מיט אויסגעשמועסט טון ,פלעגט זי זיך ווערטלען און אויסטייטשן לטובה ,כאטש די
שוועסטער ,האט זי מיר געזאגט זאגן" :שטעל דיך אויפן קאפ!" ווי צו נאטור פון מענטשן איז יא צו ציען
קלוגע ווערטער" :ווער הייסט זאגן :געב זיך אן עצה ,טרעף א וועג. אויף אראפ ,צו עצבות ,און צו זוכן
דיך טראכטן אז דאס זענען די מיט דעם רבי'נס שכל איז עס נאר דאס שלעכטע און נעגאטיווע.
פידזשאמעס פון אינדערפרי? דאך פשוט כמשמעו – אזוי ווי מען
דו קענסט טראכטן פונקט אין די צייטן פונעם בית המקדש,
הערט: ווען א איד האט געטראפן א נגע
פארקערט – 'איך בין אזא געשיקטע
קימפעטארן ,אז האלב זעקס האב שטעל דיך אויפן קאפ. אויף דער וואנט אין זיין הויז ,אויב
איך שוין מסדר געווען מיין טאדלער האט ער זיך אויפגעוועקט תשובה
דער רבי האט געזאגט אז מען צו טון ,איז ער געגאנגען צום כהן,
מיט פידזשאמעס ,אז ווען מ'קומט
זאל טון סיי וואס צו ווערן פרייליך; באמת תשובה געטון און זיך מקבל
שפעטער אהיים זאל זי קענען גיין
ליידיג גיין איז זיכער נישט קיין עצה, געווען צו זיין גוט פון יעצט און
גלייך אין בעט'".
ווייל עס ברענגט צו נישט גוטע ווייטער; דעמאלט איז דער נגע,
*** זאכן .דו האסט נישט וואס צו טון? דאס שלעכטע ,איבערגעדרייט
שטעל דיך אויפן קאפ – טו סיי וואס געווארן צו אן עונג – די זעלבע
דיין מאן פארעט זיך פינף עס וועט דיר מאכן פרייליך .צומאל אותיות – צו א פארגעניגן .מען
אזייגער פארטאגס מיט זיין וועש? קען מאכן ממש head stands האט אויפגעבראכן די וואנט וואס
דאנק דעם אייבערשטן און הייב טאקע מאכן א מענטשן לאכן... האט געהאט דעם נגע ,און דארט
אן טראכטן גוט" :וואו! איך האב א אינעווייניג איז געווען באהאלטן אן
מאן ,אן ערליכער איד ,וואס וויל ***
אוצר וואס דער איד האט באקומען
אויפשטיין צופרי און אנהייבן זיין אלס באלוינונג.
אלס קומפעטארין דעם זומער,
טאג אויף די רעכטע פוס".
האב איך פרובירט וואס איך קען
ס'איז נארמאל אז מען פאלט
אויב דו פילסט ממש אז דו נאכצויאגן דאס פירן א שטוב אן זיך
אמאל אדורך; אבער אז מען כאפט
קענסט נישט אזוי טראכטן ,ווייל איבערצושטרענגען.
זיך צוריק און מען דרייט עס איבער
עס איז בכלל נישט די מציאות ,די לטובה ,איז מען זוכה צו שפירן עונג,
עס איז איין טאג אויסגעקומען
נאטור ,אדער דער שטייגער פון צו באגליקט ווערן ,פרייליך צו זיין,
אז איך האב נישט אנגעטון מיין
דיין מאן – דאן זוך עפעס אונטער און האבן א גוט און זיס לעבן.
קליין קינד פון אינדערפרי ,ווייל
15 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
אויסגעצאלט? סעזאן פון ניצן די נייע קליידער, דער ערד .דו קענסט טראכטן" :איך
אבער היינט איז זי אנגעקומען עס האב א מאן וואס פראוועט חצות; א
דער ראש ישיבה דערמאנט צו ערלעדיגן און האלטן "היינט אין גאנצע נאכט איז ער אויף און טוט
אלעמאל" :דו צאלסט דאך סיי האנט". באהאלטענע עבודות ,ער פראוועט
ווי פאר דיין טיקעט קיין אומאן, תיקון חצות און וויינט און בעט אויף
פארוואס זאלסטו צאלן אויף צוריק? און דיין מאמע? זי איז דאך גלות השכינה"...
ווען דו קענסט זיך אביסל מצמצם אזא קלוגע פרוי! אז מ'קען קויפן
זיין ,מסדר זיין און אויסרעכענען, פאראויס ,פארוואס דארף מען ***
און אנהייבן צאלן אויף פאראויס". קויפן אויף צוריק? יעצט איז דא א
מציאה און זי נוצט איר קאפ; חכם דער יונגערמאנטשיק וואס יאגט
*** עיניו בראשו .זי קויפט יעצט גוטע שוין אויף MPH 110נאנט צו חצות
מציאות און גרייט עס אן אויף הלילה אויפן ,FDRאון פרובירט
עס איז ראש השנה; דער רבי נאכצויאגן די קארס פארנט פון אים
האט געזאגט מען זאל א גאנצן יום איבערס יאר ,אז ווען דער ווינטער
וועט זיך אנהייבן זאלן אירע דריי כדי נישט צו זיין אונטערשטעליג
טוב טראכטן גוט. אדער צוריקגעבליבן...
מיידלעך האבן פונקטליך וואס
עס קומט א גוט יאר! זיי דארפן און וואס זיי גלייכן ,און ווארט איין מינוט! ווער זאגט אז
דערצו האט זי עס געקויפט פאר א דו ביסט דער לעצטער? קוק דיך
עס קומט א זיס יאר!
האלבן פרייז. יעצט אן ,און בליק נאר א רגע צוריק.
עס קומט א האניגדיג יאר! דו ביסט שוין אנגעקומען אזוי ווייט,
***
דו האסט שוין אזויפיל גוטס געטון;
א יאר פון שמחה ,שפע ,ברכה,
יעדער מוטשעט זיך צו באצאלן דו ביסט דער ערשטער! קוק ווי
נחת ,געזונט ,שלום בית ,פרנסה און
און דעקן די הוצאות פארן הייליגן אונטער דיר קומען קארס וואס ווילן
פאזיטיוויטי...
רבי'נס אומאן ראש השנה .דער זכות דיך נאכפארן און דיך אויסכאפן,
"הייליגער באשעפער ,העלף אז איז דאך אזוי גרויס און געוואלדיג, ווייל דו ביסט אזוי גוט!
דאס יאר זאל איך זוכה זיין צו זיין און דער רבי האט אויסגערופן אז
"ראש השנה ביי מיר איז גרעסער פון דו האסט שוין אזויפיל
א קאפ און נישט א וויידל .איך זאל
אלעס ,קיינער טאר נישט פעלן". דערגרייכט אין דיין לעבן .כאטש
האבן א קלארן מוח צו טון וואס איך
יעצט ,פאר איין מינוט ,שפירסטו
דארף טון פאר דיר ,דיך דינען מיט
עס איז דאך אוודאי נישט קיין זיך אונטערשטעליג ,אבער דריי
א ריין הארץ און ריינע מחשבה,
תכלית צו זאגן אז איך האב נישט אויס דיין בליק און זע אז דו ביסט
און נישט ווערן נאכגעשלעפט,
קיין געלט און דערפאר קום איך פאראויס; דו מאכסט שריטן
פאריאגט און פארפלאגט ,שטענדיג
נישט צום הייליגן רבי'נס קיבוץ. פאראויס אויף אזא שנעלן פארנעם!
שפירנדיג ווי איך לויף נאך מיין
מצד השני האט דער רבי נישט
אייגענעם וויידל .גיב מיר כח, ***
געוואלט אז מען זאל מאכן חובות,
טאטע ,גיב מיר שכל ,און העלף אז
ווייל עס שטערט שטארק פאר דיין חבר'טע טוט אן קליידער
איך זאל אין יעדע מצב זוכן דאס
עבודת ה'. וואס פאסן איר היינט ,ווייל זי קויפט
גוטס ,דעם 'קאפ' ,און עס אויפהייבן
און אויסרימען ,און נישט זוכן דאס יעצט צאלסטו אפ די חובות פון אירע קליידער "היינט אויף היינט".
שלעכטס און ווערן אראפגעשלעפט דיין פאריעריגן אומאן? דו שלעפסט כאטש פון אנהייב ווינטער האט זי
ווי א וויידל וואס ווערט צוטראטן דעם חוב מיט דיר שוין באלד א יאר? זיך געדרייט מיט אויסגעוואקסענע
אויף דער ערד". קליידער פון פאריאר ,אדער מיט
אדער – אירע זומער-קליידער וואס האבן
אלעס איז דאך אין קאפ. איר נאך גוט געפיט ,קויפט זי יעצט
אנגעהויבן שוין האסטו קליידער פארן יעצטיגן ווינטער.
יהי רצון… שנהיה לראש ולא צאלן פאר דיין קומענדיגן יאר אמת ,זי האט פארפעלט א האלבן
לזנב. טיקעט ,כדי אנצוקומען צום רבי'ן
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 16
הער א מעשה
צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל .וועבערמאן 845-662-4083
איך רוף מיין מאמע ,און זי זאגט אז אויב מיין טאטע
איז מסכים ,דעמאלטס וויל זי. ח .ס.
שכח אייבערשטער ,ער האט מסכים געווען .און קרית ברסלב
ס'איז געווען א הערליכע שיינע שבת.
.3ס'קומט א נייע סעזאן ,און איך דארף נייע שיך פאר
די גאנצע משפחה.
.1איך האב זייער אסאך געבעטן דעם אייבערשטן אז
אזוי ווי ביי אלע קינדער געבענטשטע משפחות, מיין שוועסטער זאל ווערן א כלה.
ווייסט מען אז שיך איז גאנץ א גרויסע זאך צו ערלעדיגן.
ס'איז דורך נאך א וואך און נאך א וואך פון תפילה .איך
איך האב געבעטן דעם אייבערשטן ער זאל אנקומען האב געוואוסט אז דער אייבערשטער וועט זיכער העלפן,
גרינג און טאקע טרעפן די גוטע שיינע שיך פאר יעדן אבער איך וויל שוין זייער שטארק זען די ישועה.
איינעם.
ביי יעדע געלעגנהייט איז דאס געווען א חלק פון די
איין טאג איז געווען א מעלדונג אז א שיך סטאר תפילות.
גייט קומען צו א נאנטע געגנט .איך האב באשטעלט אן
אפוינטמענט ,און איך האב זיך אליינס נישט געקענט און שכח אייבערשטער ,די מעשה פון תפילה
גלייבן ווי שיין און גוט עס האט זיך אויסגעארבעט. און קריעת ים סוף איז ענדליך געשען ,די ישועה איז
אנגעקומען.
ווען מ'מופט פון סיטי צו שטעטל איז דא א גרויסע
שאלה וואס יעדער פרעגט ,וויאזוי וועסטו גיין שאפינג? .2איך האב זייער שטארק געוואלט מיינע עלטערן
אבער מיט אביסל תפילה טרעף איך עס אסאך מאל נאר זאלן קומען א שבת אין שטעטל.
גרינגער ווי פאר דעם.
איך האב געוואלט זיי זאלן זען די נחת פון די
די שיך סטאר איז געווען אין א גרויסע זאל ,און אייניקלעך אין די נאנט ,און זען אז זיי לעבן דא אזוי
איך האב געקענט גיין רואיג ביינאכט ווען מיין מאן פרייליך און געשמאק ,אז ס'איז שוין יא דא אזא שיינע
איז עוועילעבל מיך צו טראגן און העלפן ,אנדערש ווי פלאץ וואו ס'איז אזוי געשמאק און די קינדער לעבן אזוי
אין שטאט ווען איך דארף טרעפן צייט צופרי און זיך פרייליך און ערליך ,זאלן זיי עס מיטהאלטן.
אריינשטופן אין א קליינע סטאר.
איך ווייס שוין פון אנדערע יארן אז מיין טאטע'ס
שכח אייבערשטער ,אז מ'ווייסט די עצה פון תפילה, ענטפער איז אז ס'איז אים באקוועם ביי זיך אינדערהיים.
איז מען א געהאלפענע ,און אלעס קומט אן אסאך
געשמאקער. אבער איך קען בעטן דעם אייבערשטן ,אזוי ווי יעדע
זאך וואס איך וויל בעט איך דעם אייבערשטן ,קען איך
יעצט אויך טון די זעלבע עצה.
17 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
א שטענדיגע ר .קויפמאן
קרית יואל
ליינער
איך האב געמאכט שיינע איידעלע העירקאטס שכח אייבערשטער אז איך קען זיין א לערערין אין
(געשניטן די האר) פאר מיינע צוויי מיידלעך. בית פייגא ,קרית יואל .איך האב געוואלט ארויסגיין מיט די
איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז ס'זאל מיידלעך שפילן אינדרויסן.
אויסקומען גוט און שיין. איין מיידל איז געקומען צו מיר אז זי קען נישט צומאכן
איך האב צוגעזאגט אז ווער ס'וועט מיר זאגן אז די די זיפער פון איר דזשעקעט .איך האב פרובירט איר צו
העירקאטס איז שיין ,וועל איך זאגן אז ס'איז אין זכות פון העלפן ,אבער ס'איז נישט געגאנגען.
תפילה .אזוי וועל איך מפרסם זיין די כח פון תפילה. אלע מיידלעך האבן צוזאמען געבעטן דעם אייבערשטן.
שכח אייבערשטער ,ס'איז אויסגעקומען הערליך שיין, שכח אייבערשטער ,נאך אפאר מינוט איז עס געלונגען צו
גרייט צו אנהייבן די נייע סקול יאר. צומאכן.
שכח אייבערשטער.
א פרוי פון פ .פארקאש
ארץ ישראל קרית ברסלב
מיין חבר'טע האט מיר געבעטן צו קומען מיט איר קיין פאר די זומער חדשים האבן זיך אנגעהויבן ,האב איך
צפון אין די געגנט פון צפת .איך האב איר געזאגט אז איך זיך געטראפן אז ס'זעט אויס ווי איך וועל נישט האבן א
וויל קומען ,אבער איך וויל אויך אנקומען צו רבי מאיר בעל גוטע דזשאב .איך האב יא געוואלט אויסנוצן די צייט און
הנס אין טבריה און צו רבי שמעון אין מירון. נישט סתם זיך דרייען ליידיג.
למעשה ,נאכ'ן ארומגיין דארטן וואו מיין חבר'טע איך האב געבעטן דעם אייבערשטן א גוטע דזשאב,
האט געוואלט גיין ,האט אויסגעזען ווי ס'וועט נישט אבער נישט סתם געבעטן ,נאר אויסגערעכנט אלע
איבערבלייבן צייט צו גיין צו די פלעצער וואו איך האב אזוי דעטאלן אז איך זאל פון דעם הנאה האבן און באקומען
שטארק געוואלט גיין. סיפוק.
אבער איך האב זיך נישט מיאש געווען ,נאר געמאכט איך האב צוגעזאגט צו מפרסם זיין די מעשה פון תפילה.
אפאר הארציגע תפלות. איך טרעף זיך יעצט די לעצטע טאג פון סקול ,און איך
און שכח אייבערשטער ,מיר האבן נאך געקענט דארף זיך געזעגענען פון מיינע צוקערדיגע תלמידות.
אנקומען צו די פאר פלעצער וואו איך האב זייער שטארק ס'איז באמת געווען אזא שיינע ,לעכטיגע זומער ,מיט
געוואלט אנקומען ,און האב געהאט צייט זיך צו אויסבעטן. אלעס וואס איך האב מתפלל געווען אויף דעם.
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 18
מ .פאפענהיים
ענדליך איז די בעיבי איינגעשלאפן.
איך גיי ארויס פון צימער מיט שטילע
טריט .זאל איך צומאכן די טיר? יעצט
זענען די קליינע פארשפילט ,אבער זיי
קענען דאך אינמיטן אנהייבן זיך צו קריגן
אדער וויינען ,און דעמאלט וועט זיך די
בעיבי אויפוועקן.
אבער אויב די טיר וועט זיין
פארמאכט ,וועל איך נישט קענען הערן
ווען די בעיבי וויינט .צום סוף לאז איך
יא אפן די טיר אביסל ,און איך בעט דעם
באשעפער אז די בעיבי זאל זיך נישט
סתם אויפוועקן.
איך וועל יעצט ארויסנעמען די
טעפלעך פונעם פרידזשידער און
עס ארויפלייגן אויפן האט-פלעיט צו
אנווארעמען ,מען זאל באלד קענען גיין
עסן די סעודה.
פאר ראש השנה ,ווען איך האב געזען
אז איך וועל דארפן עסן די בייטאג סעודות
אינדערהיים ווייל ביי מיינע עלטערן וועט
נישט זיין קיין פלאץ ,איז עס מיר געפאלן
זייער שווער.
איך האב געפילט אזוי דערשראקן
און פארלוירן פון דארפן אליין פראווען
א סעודה .יעצט אבער פריי איך זיך; איך
ווייס נאכנישט וויאזוי איך גיי זיך אן עצה
געבן ,אבער נאך די נעכטיגע סעודה ביי
מיינע עלטערן איז מיר גרינגער צו זיך
דארפן אן עצה געבן אליין .און דאס איז
שוין נאכדעם וואס ביי מיינע עלטערן
טשעפעט מען בכלל נישט איבער ברסלב.
נאר דאס דארפן שטיין אין א זייט
ראש השנה
און מיטהאלטן ווי מיין ברודער קומט
אהיים פון שול און גייט זיך די ערשטע
זאך אנוווינטשן אזא קלינגעדיגע "לשנה
ביים שכן
טובה תכתבי ותחתמי" פאר זיין ווייב...
און מיין שוואגער וואס האט דעם לעצטן
זומער חתונה געהאט ווינטשט פאר מיין
שוועסטער אזא פארלוירענע שטילע
לשנה טובה...
19 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
קידוש .די גאנצע סעודה איז גראדע נישט שטיין דארט אזוי און אויסרופן שפעטער איז מען געזעצן און
געווען זייער געשמאק; מיין טאטע האט יעדנ'ס רחמנות .בין איך אריין אין קאך, געווארט אז מיין עלטערער ברודער זאל
זיך אפגעגעבן מיט מיינע קליינע און זיי למשל צו זען צי מען דארף נאך אנגרייטן אהיימקומען ,ווייל ביי מיין שוועגערינ'ס
עקסטער געגעבן עפל מיט האניג .ס'איז די האניג ,האב איך זיך אנגעטראפן משפחה איז איינגעפירט ביי די באבעס
נאר מיינע קאמפלעקסן אז איך דארף אין מיין שנה-ראשונה שוועסטער זיך און זיידעס ביז הונדערט און צוואנציג
אנקומען צו מיין טאטע ,ווען יעדער סוד'ענען מיט איר מאן. יאר ,אז אלע אייניקלעך פון גרויס ביז
איינער דא האט איר מאן... קליין קומען ארויף זיך אנוווינטשן.
איך בין שנעל צוריק אין שבת-שטוב,
יעצט פריי איך זיך צו זיין ביי מיר צו זען ווי מיין ברודער'ס אינגלעך און אינצווישן איז מיין בעיבי שוין געווארן
אינדערהיים .דא קען איך לאכן און בחורים גייען צו מיין מאמע און ווינטשן מיד און איז איינגעשלאפן ,און איך האב
וויינען און זיך בענקען אן זיך צו דארפן איר אן ,איינער ביי איינער" ,לשנה טובה" געציטערט אז זי גייט זיך אויפוועקן
פארענטפערן פאר קיינעם. אזוי זיס ,ווארט ביי ווארט. אינמיטן די סעודה פונעם טומל ,און
נאכדעם ביינאכט נישט קענען שלאפן.
די טעפלעך ליגן שוין שיין אויפן אויף א מינוט זענען מיינע אינגלעך וואס איז טאקע אזוי געווען...
פלאם .ביז עס ווערט ווארעם ,זאל איך מיר ארויפגעקומען אין געדאנק; מסתמא
אביסל דאווענען? אדער בעסער שפילן גייען זיי יעצט אריבער דארט אין אומאן ענדליך איז מיין ברודער אנגעקומען
און דערציילן א מעשה פאר די קינדער? און באקומען א וואונטש פונעם ראש מיט זיין שורה בחורים און אינגלעך,
ישיבה שליט"א ,אדער אפשר עסן זיי שוין בלי עין הרע ,און די גאנצע פראוועריי
א קוויטש רייסט איבער מיינע די סעודה? מסתמא ווילן זיי גיין שלאפן פון זיך אנוווינטשן האט זיך נאכאמאל
געדאנקען" .מיינע! מיינע!" שרייט מיין פרי צו האבן כח אויפצושטיין פארטאגס אנגעפאנגען .דא האט מיין טאטע מיר
צוויי-יעריגע .זי קומט צולויפן מיט און ארויפגיין צום הייליגן רבי'נס ציון... באמערקט שטיין אזוי אין א זייט ,האט
הילכיגע וויינערייען" :יוסי נעמט צו!!!" ער רחמנות געהאט אויף מיר און מיר אויך
לכבוד די קולות הערט זיך שוין אויך א איך בין שיעור פארפלייצט געווארן אנגעוואונטשן.
געוויין פונעם שלאף-צימער ...די בעיבי מיט טרערן פון בענקשאפט .צו מיין מזל
איז שוין אויף ...איך קען פארגעסן פון האט מיין טאטע ענדליך געגאנגען מאכן האב איך געטראכט אז איך דארף
"ברויט! ברויט! פרישע גוטע ברויט!" א אויסרוף הערט זיך פון
גאס" ,מאמי" – שרייט יאנקעלע – די גוים ברענגען דא ברויט! זיי
ווייסן נישט אז ס'איז נאך פסח!"
דו ווייסט אז ביי מיר אין הויז איז אפילו פשוט'ע ביליגע מעל אויך
נישטא?!ל?
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 20
בעיבי ליידן? וואס זאל איך בעטן דעם דאווענען עפעס; ביז יעדער בארואיגט
אייבערשטן? אז איך זאל קענען ארויסגיין
און אליין אוועקנעמען דעם באג ,אדער
אויף א מינוט זענען זיך ,און ביז יוסי גייט שוין זיין זייער וואויל
און מער קיינמאל נישט צונעמען ,קען
מיינע אינגלעך מיר
אז איך זאל איבערלעבן די פאר טעג מען שוין גיין עסן .אפילו צו דערציילן א
פארמאכט דא אין צימער? מעשה און זיין די גוטע מאמע האב איך
נישט אנגעיאגט.
"מאמי! אוואו ביסטו???!!!" וויי
געשריגן! איך האב איבערגעלאזט יוסי ארויפגעקומען אין איך גרייט אן דעם טיש און איך
און פייגי אליין אומבאשיצט אינדרויסן!!! גיי אראפנעמען דעם הייסן טעפל
זיי זוכן מיר יעצט ארום אין די גאנצע הויז. געדאנק; פונעם פלאם ,ווען איך הער עפעס א
וואספארא סארט מאמע ביסטו ,אזוי צו פארדעכטיגטע שראך ...איך דריי זיך
מסתמא גייען זיי
לאזן הפקר דיינע קינדער??? האסטיג אויס און עס ווערט מיר שווארץ
פאר די אויגן...
איך האב נישט קיין ברירה ,איך מוז
עפענען א שפאלט אין די טיר .איך דריי
אראפ די קלאמקע און די דיקע טיר
יעצט אריבער א פריינדליכע שווארצע באג קריכט
מיר אנטקעגן .איך געב אזא קוויטש
דארט אין אומאן
טאנצט אויף" .יוסי! פייגי!" – שריי איך און לאז אראפ דעם הייסן טעפל אויפן
אויס – "מאמי איז דא!" זיי הערן מיר און קאונטער .מיין בעיבי דערשרעקט זיך און
קומען צולויפן. הייבט אן צו וויינען.
יוסי קוקט מיר אן מיט זיינע גרויסע
און באקומען א מיין בלוט ווערט פארפרוירן אין די
אויגן" :מאמי! פארוואס באהאלטסטו זיך? אדערן .באשעפער! וואס טו איך דא???
ס'איז דא א באמבע?" וואונטש פונעם
די באג דערשרעקט זיך נישט און
ראש ישיבה שליט"א.
"ניין – ",ענטפער איך טרייסלענדיג – קריכט אלץ נענטער...
"ס'איז דא א גרויסע באג אין קאך .קומט
שנעל אויך אריין ,די באג קען נאך קריכן באשעפער ,זי קריכט באלד ארויף
אויף אייך!" אויף מיין בעיבי!!! איך לויף צו און געב א
כאפ מיין בעיבי און לויף אוועק .איך לויף
א פייערל צינדט זיך אן אין זיינע אויגן: אריין אין ממ"ד (מרחב מוגן דירתי – א
"אוואו איז דא א באג? אין קאך? איך גיי קיין שפאלט; דא וועט די באג זיכער נישט ספעציעלער שוץ-צימער אין א הויז וואס
איר הרג'ענען! איך בין שוין א גרויסער, קענען אריינקריכן פון קיין שום לאך. איז מיט ספעציעלע טירן און פענסטערס,
איך קען!" צוגעגרייט צו באשיצן אין פאל ווען עס
מיין אטעם בארואיגט זיך צוביסלעך
פליען ראקעטן פון די ארומיגע לענדער
אז מיין פיר-יעריגער וועט זיך קענען און אויך מיין בעיבי .איך קוק זיך ארום און
אין ארץ ישראל .זאל דער אייבערשטער
מסדר זיין האב איך נישט געטראכט ...ער הייב אן צו כאפן וואס עס טוט זיך .איך זיץ
באשיצן אלע אידישע קינדער) און איך
קומט צוריק א מינוט ארום" :אבער מאמי! דא פארקנאקט ,מיין מאן איז אין אומאן,
פארמאך שנעל די דיקע טיר.
זי קריכט אוועק ,איך ווייס נישט וואס צו צי גיי איך דא דארפן ווארטן ביז ער קומט
טון!" אהיים און ער וועט מסדר זיין דעם שרץ די טיר וויל זיך אבער נישט פארמאכן
דארט? גוט; איך פראביר איינמאל און נאכאמאל,
זעט אויס אז איך האב אפגעאטעמט מיין בעיבי רייסט זיך פאר געוויין אין די
צו פרי. איך פיל פלוצלונג א שטארקע
צווייטע האנט.
דארשט .געוואלד! איך האב דא נישט
"צדיק'ל – ",שריי איך ארויס פון קיין וואסער ,קיין עסן ...ווילאנג וועל איך באשעפער! עס גייט נישט! איך לייג
אונטערן טיר – "פראביר צו נעמען קענען אזוי אויסהאלטן? אראפ מיין בעיבי אויף דער ערד ,און
א גרויסן בעזעם און קער עס אוועק ענדליך מיט ביידע הענט קען איך גוט
אינדרויסן .הרג'ע עס נישט ,יום טוב טאר עס ווערט מיר הייס ,מיין בעיבי וויינט
פארמאכן די טיר.
מען נישט". שוין ווידער .מילא איך בין דא פארמאכט,
אבער וואס דארף מיין אומשולדיגע עס ווערט הערמעטיש פארקנאקט אן
21 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
איז פארגעגאנגען... א פריינדליכע "יא! יא! מיט א בעזעם וועל איך
קענען!" – איך הער ווי דער בעזעם
אויב מיר וואלטן זיך פארמאסטן
שווארצע באג
קלאפט זיך אין אלע ווענט ,אבער ענדליך
וועמענס קינדער קענען בעסער נאך א פאר לאנגע פארצויגענע מינוטן
איבערדרייען ,וואלטן אירע קינדער קומט ער צוריק מיט א זיגרייכער שמייכל.
געוואונען ...די זיסע לעבעדיגע
קינדערלעך שטעלן זיך ביים טיר און
קריכט מיר "כ'האב עס ארויסגעקערט אינדרויסן!
אנטקעגן .איך
קוקן מיר אן מיט נייגעריגע אויגעלעך. איך קען שוין זיין א טאטע! איך בין שוין
א גרויסער!"
"וואו איז יוסי?" פרעגט מיר איר כמעט
צוויי-יעריגער ,בשעת דער גרעסערער
שטייט נעבן אים און ברעקלט א האניג-
געב אזא קוויטש איך גיי פארזיכטיג ארויס .יא ,יא,
אונזער גרויסער ריזיגער אינגל קען שוין
קיכעלע איבער זיינע צופלאטשקעטע כמעט ,כמעט זיין א טאטע!
הארעלעך... און לאז אראפ
ווען טאטי וועט אהיימקומען פון
דעם הייסן טעפל
"מען קען אפשר בארגן מילך?" פרעג אומאן וועט ער נישט גלייבן וואס ער
איך שנעל. הערט!!! איך מיין ,טאטי וועט נישט
גלייבן אז איך בין ארויס פון ממ"ד פאר ער
זייער זיס מיידל לויפט אריין אין הויז אויפן קאונטער .מיין איז אהיימגעקומען...
איבער די איבערגעדרייטע שפילצייג ,און
בעיבי דערשרעקט
זי קומט צוריק מיט א פלאש מילך" .מיין די זופ איז שוין אינצווישן אפגעקילט
מאמע אנטשולדיגט זיך אז זי קען נישט געווארן ,איך ווארעם עס איבער ,און
צוקומען צום טיר ",זאגט זי מיר איבער. ענדליך עסט מען די סעודה.
איך נעם איבער די מילך און פריי זיך
זיך און הייבט אן יוסי האט הנאה ,ער וויל זיין דער
צו וויינען.
מיט דעם אנטשולדיגונג .עס וואלט מיר טאטע ווייל ער איז שוין עכט ,עכט
נישט געווען אנגענעם איר צו טרעפן אין גרויס! פייגי וויל אויך ...ניין ,פייגי וויל
אזא איבערקערעניש. זיין די מאמע ,אבער מאמי איז דאך נישט
געפארן קיין אומאן...
איך זעץ זיך אראפ מיט א גלעזל
קאווע און איך מאך מיר א שנעלן חשבון: ערגעצוואו קומט מען זיך אויס ,און
נאך פארן אנקלאפן הער איך ווי עס
אזוי ווי יעדן יאר טרעף איך זיך מוצאי
מיין הויז איז איבערגעדרייט ,און איר טוט זיך לעבעדיג דארט ,עס הערט זיך
ראש השנה מיט מידע קינדער און א
הויז איז איבערגעדרייט. אז קיינער שלאפט נאך נישט .אויב אזוי
איבערגעדרייטע הויז.
קען איך זיכער אנקלאפן; זי איז מסתמא
מיינע קינדער זענען צולאזט ,און געווען פארנומען אויפצורוימען ,און נאכדעם וואס עס איז שוין שטיל
אירע קינדער זענען צולאזט. נאכדעם וואס אלעס גלאנצט שוין ,גייט זי געווארן ,וויל איך זיך אראפזעצן מיט א
לייגן שלאפן אירע קינדער. קאווע; אויפרוימען וועל איך שוין מארגן.
איך בין איבערגעשטרענגט ,און זי איז
איבערגעשטרענגט. נאך איין קלאפ פראלט זיך די טיר אופס ...עס איז נישטא קיין מילך .איך
ברייט אויף. וועל גיין בארגן פון א שכנה ,איך האף עס
אבער ...ביי זיי פארט מען נישט קיין איז נישט צו שפעט ,עס איז דאך מוצאי
אומאן... זייט מיר מוחל ,איך האב נישט ליב
יו"ט.
צו זען וואס טוט זיך ביי יענעם און איך
און איך האב יא נאכאמאל זוכה געווען גיי אויך נישט נאכקוקן וואס טוט זיך ביי איך פארמאך די טיר אונטער מיר ,זי
דעם יאר ,אז מיין מאן און מיינע אינגלעך דיר ,אבער אז מען עפנט אויף א טיר אזוי זאל נאר נישט זען די איבערקערעניש
זענען געווען אין אומאן... ברייט איז דאך נישט שייך נישט צו זען. וואס גייט פאר ביי מיר ,מיין מאן איז דאך
אין אומאן.
איך קען נישט אראפלייגן וואס דארט
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 22
ווירקזאמע
רפואות
ש .פעלדמאן
הערנדיג וויפיל דער דאקטער בעט געטראגן פון דאקטער צו דאקטער, משה פנחס האט זיך נאכאנאנד
בלויז פארן ערשטן באזוך ,איז משה פנחס אבער אלע האבן געהויבן די הענט, געציפט ,פרובירנדיג זיכער צו מאכן
כמעט אראפגעפאלן פונעם בענקל" .פון זאגנדיג אז חיים ברוך ליידט פון א אז ער געפינט זיך טאקע אין דער
וואו וועל איך נעמען אזא פאנטאסטישע זעלטענע קרענק מיט וואס זיי זענען ווירקליכקייט.
סומע?" האט ער געדאגה'ט. נישט באהאוונט. יא ,האט ער זיך איבערצייגט,
אבער ער האט נישט געדארפט זארגן; דער טעלעפאן ,וואס איז ביז יעצט פאקטיש בין איך דא ,אינעם ווארטזאל
כלל ישראל האט זיך איינגעשפאנט געווען שטיל ,האט קוים געקענט כאפן פונעם בארימטן פראפעסאר.
צו העלפן דעם אומשולדיגן אינגל, דעם אטעם ,פרובירנדיג נאכצוקומען דאס קומט נאך חדשים פון
און אין א גאר קורצער צייט האט מען אלע טעלעפאן קאלס צו די נויטיגע מוטשערייען און ווייטאג וואס האבן
צוזאמגעשטעלט די נויטיגע געלטער. עסקנים ,ארגאניזאציעס און מומחים גענאגט די גאנצע משפחה און
נאך איידער די דערשיטערטע עלטערן בעניני רפואה .שעות אויף שעות האבן די אויסגעקוועטש די לעבנסלוסט פונעם
האבן זיך בכלל געקענט אריענטירן, באזארגטע עלטערן פרובירט צו געפינען שטוב.
האבן זיי זיך שוין געטראפן ביים פלאנען א דאקטער וואס פארמאגט דעם מיטל
אנגעהויבן האט זיך עס ווען דער
די פיר-שעה'יגע רייזע צום דאקטער. צו היילן די דאזיגע מחלה ,אבער אן
זיסער פיר-יעריגער חיים ברוך האט זיך
טראץ די אלע פלאנירונגען ,איז משה ערפאלג.
באקלאגט אויף בויך-ווייטאג .ווי מער די
פנחס נישט געווען רואיג" .ביטע לייג פארקלעמטערהייט האבן זיי נאס צייט איז פארביי ,אלס שטערקער זענען
מיר אין קאנטאקט מיט א צופרידענעם געמאכט דעם תהילים ,בעטנדיג ביים די קרעכצן געווארן .די מאמע האט
פאציענט פון דעם דאקטער .איך וויל רופא כל בשר ער זאל זיי שיקן די באמערקט מיט פאניק אז חיים ברוך עסט
מיט איינעם רעדן זיך איבערצייגן אז אויסגעווארטעטע ישועה. קוים ,און ווען ער האט שוין יא געגעסן,
די אלע געלטער ,צייט און מח וואס ביז פלוצלינג איין טאג ,אן קיין האט ער זיך דערנאך געוואלגערט פאר
מיר אינוועסטירן וועלן זיך אויסצאלן". פאריגע ווארענונג ,איז אריינגעקומען יסורים שעות לאנג.
אבער צווישן די פארנומענע טעג פון דער טעלעפאן קאל :יא ,מיר האבן דער מצב האט זיך אזוי ווייט
פלאנירונגען ,איז דאס אינגאנצן ארויס געפונען א דאקטער וואס קען זיך אויס דערקייקלט ,אז דאס לעכטיגע קינד
פון זיין קאפ. מיט דער מחלה .ער ארבעט אויף א האט אויפגעהערט צו גיין; ער איז געלעגן
איידער וואס ווען וואו האט משה ספעציעלן מהלך מיט די פאציענטן פאר מאכטלאז און אומבאהאלפן אויפן
פנחס זיך געטראפן ארויספארנדיג א לענגערע צייט ,און ער געבט מערערע קאוטש ,שרייענדיג פאר יסורים .זיין
פון שטוב ,און פלוצלינג האט ער זיך אנווייזונגען וויאזוי זיך צו פירן טאג- פארצערטע קול האט זיך געהערט אין
געכאפט" :איך פאר צו א דאקטער טעגליך כדי די שרעקליכע סימפטאמען אלע עקן פון שטוב און אריינגעברענגט
פיר שעה אוועק פון שטוב ,ער בעט א זאלן געלינדערט ווערן .אבער ,האט דער א שרעק אין די דערשראקענע
ריזיגע סומע געלט ,און איך האב נישט עסקן געזאגט ,דער דאקטער קומט מיט געשוויסטער.
אפילו גערעדט צו איין צופרידענעם א פרייז – א טייערע פרייז.
די באזארגטע עלטערן האבן אים
23 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
בעקעלעך ,און זיין אפעטיט האט זיך חיים ברוך אין די הענט" .באשעפער!" פאציענט!" ער האט שטיל געמורמלט
געשטארקט פון טאג צו טאג. האט ער כמעט געוויינט" ,ביז אהער א תפילה צום טאטן אין הימל אז דאס
די גליקליכע עלטערן האבן נישט בין איך געקומען פאר א דאקטער וואס זאל זיין די ריכטיגע השתדלות און זיי
געקענט אויפהערן דאנקען דעם קען בכלל נישט היילן? איך בעט דיר", זאלן שוין זוכה זיין צו א ישועה" .נישט
אייבערשטן פארן גרויסן נס וואס ער האט ער ווייטער מתפלל געווען" ,שיק א געזארגט ",האט ער זיך געטרייסט,
האט זיי געשאנקען ,און פארן שיקן דעם גאנצע רפואה פאר מיין זון". "זיכער וועלן מיר דארפן ווארטן אינעם
ריכטיגן שליח וואס האט ערמעגליכט די א שעה מיט א האלב שפעטער ווארטזאל פאר א לאנגע וויילע ,וועל
ישועה. האבן טאטע און זון איך דעמאלץ פרובירן צו זוכן איינעם
איך וואונדער אויסגעמוטשעטערהייט אויסצוקלארן מיינע ספקות".
די יא,
חודש'ליכע זיך ארויסגעלאזט פונעם און אט האט ער זיך געטראפן
אפוינטמענטס דאקטערס צימער .די אינעם ווארטזאל פונעם פראפעסאר.
האבן צוגענומען א
גאנצן טאג פונעם
ימך טאקע באהאנדלונג איז געווען
שווער ,גאר שווער ,און דער
זיך ארומקוקנדיג ,איז זיין בליק געפאלן
אויף דעם איינציגן איד וואס ער האט
פארנומענעם דאקטער האט מיטגעשיקט באמערקט אין א ווינקל .טאקע נישט
טאטע ,און דאס
פארן צו אזא
פארוואס א ריזיגן צעטל מיט
אנווייזונגען פונקטליכע
א איד פון זיין קרייז ,אבער כלל ישראל
זענען דאך ברידער ,האט ער געקלערט.
שטאט ווייטע וואס וועלן זיין שווער פלינקערהייט האט ער זיך צוגעזעצט
די שווערע
איז בכלל נישט דורכצופירן .אבער ,האט צו דעם איד און פרובירט אנצופאנגען א
באקוועם געווען; משה פנחס געקלערט ,עס שמועס.
יא ,די טעגליכע זעט מיר גראדע אויס ווי נאכן שמועסן וועגן אלס און אלעמען,
באהאנדלונגען
איבונגען זענען חיים ברוך'ס טרויעריג פנים איז ער צוגעטרעטן צו דעם וואס האט
גאר שווער געווען איז עטוואס מער צופרידן. אים געדריקט אויפן הארץ און אנגעהויבן
פאר די געטרייע אנקומענדיג אהיים ,איז אויספרעגן וועגן דעם מהלך דא ביי דעם
מאמע וואס האט
זיי געטון מיט איר טוען גארינשט די גאנצע משפחה געווארן
איינגעשפאנט אין דער
דאקטער .עס האט זיך ארויסגעשטעלט
אז יא ,דער זיסער חיים ברוך און דער
זון מיט אזויפיל מיסיע צו העלפן אויספירן די מיטליעריגער איד ליידן פון דער זעלבער
אויף צו
הארץ; יא ,די פילע באפעלן פונעם דאקטער .די זעלטענער קרענק .דער נייגעריגער
וויטאמינען און עלטערע שוועסטערס האבן טאטע האט זיך נענטער צוגעבויגן צו
מעדיצינען וואס געקאכט נארהאפטיגע עסן, הערן וואס ער האט צו דערציילן.
פארבעסערן
דאקטער דער נוצנדיג נאר די אינגרידיענטן "איך וועל דיר זאגן דעם אמת ",האט
געהייסן האט וואס דער דאקטער האט דער איד געזאגט מיט א זיפץ" ,איך
האבן נעמען ערלויבט; די געטרייע מאמע פערזענליך קום שוין חודש'ליך צום
אייער שווערן
א אפגעקאסט האט ליבליך דורכגעפירט דאקטער פאר פיר יאר ,און איך שפיר מיך
שיינע מטבע; און די איבונגען וואס האבן זיך קוים בעסער .די מוטשערייען לאזן נישט
יא ,עס איז גאר פארלאנגט; די ברידער האבן נאך .אבער קיין אנדערע עצה האב איך
שווער געווען פאר
געזונט
געזאגט תהילים לזכותו; נישט געפונען ,ממילא קום איך ווייטער
דער משפחה זיך און דער געטרייער טאטע אהער ".הערנדיג דאס ,איז משה פנחס'ס
צוצוגעוואוינען האט אוועקגעגעבן איין הארץ איינגעגאנגען פאר שרעק; זיינע
צו קאכן און באקן טאג א חודש אראפצופארן מחשבות האבן אנגעהויבן לויפן אין א
אן נוצן פארשידענע געווירצן וואס זיי מיט חיים ברוך צום דאקטער פאר פאניק" .מיין זון ,ווער קען העלפן? דאס
זענען ביז יעצט געווען געוואוינט ,אבער ווייטערדיגע באהאנדלונגען. גאנצע געלט ,די צייט ,די שעות ,דאס
פאר רפואה ,האבן זיי ביי זיך געקלערט, וואכן און חדשים זענען פארביי. פארן אזא לאנגן וועג"...
איז אלעס ווערד. צוביסלעך איז דאס געדיכטע גרויע צופיל צייט האט אבער דער
זיי האבן פארשטאנען אז געזונט איז וואלקן ,וואס האט געהאנגען איבער ערשיטערטער טאטע נישט געהאט צו
א אומשאצבארע מתנה וואס מען דארף דער משפחה די לעצטע פאר חדשים, טראכטן" .גאלדשטיין?" האט א נורס
שטארק שעצן .אלעס וואס עס האט זיך ווי פארשוואונדן געווארן פונעם שטוב. גערופן זייער נאמען ,אויפוועקנדיג
פון זיי געפאדערט פארן געזונט פון זייער חיים ברוך'ס זיס געלעכטער האט מען משה פנחס פון זיינע דערשראקענע
ליבליכן ברודער ,האבן זיי געטון מיט א שוין אנגעהויבן הערן ,זיין שמייכל האט געדאנקען .שווערליך האט ער זיך
ריזיגער שמחה. זיך צוריקגעקערט צו זיינע בלאסע אויפגעשטעלט ,האלטנדיג דעם מאגערן
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 24
פערזענליכע שוועריגקייטן און מניעות צו פארבעסערן אייער שווערן געזונט פון מאל צו מאל האט זיך משה פנחס
צו דער ליסטע ...צומישטערהייט קוקן צושטאנד". דערמאנט אין דעם איינציגן אידישן
מיר זיך ארום :לאמיך טרעפן איינעם וואס "קוק אהער ",האט זיך דער איד פאציענט וואס ער האט געטראפן
איז שוין אן אלטער פאציענט ,לאמיך פארטראכט" ,איך קום טאקע אהער אינעם ווארטזאל ביים ערשטן באזוך
טרעפן איינעם וואס דרייט זיך דא שוין חודש נאך חודש ,אבער עס איז מיר גאר צום פראפעסאר" .פארוואס טאקע איז
לאנג ,איינעם וואס איז גאר "נאנט" ,כדי שווער מיטצוארבעטן מיטן דאקטער .די ער נישט געהאלפן געווארן ווי מיין
איך זאל קענען אפשאצן דעם דאקטער'ס איבונגען וואס ער הייסט מיר טון ,קום זון?" האט ער געקלערט .דער דאקטער
ווערד און בארואיגן מיינע אייגענע איך קוים אן צו מאכן; מיינע טעג זענען צו האט דאך באוויזן וואונדער פאר חיים
ספיקות. פארנומען זיך אריינצוטון אין דעם .אויך", ברוך ,אין א צייט ווען אלע אנדערע
אבער – און דאס איז א גרויסער אבער האט ער צוגעלייגט נאך א מינוט טראכטן, האבן געהויבן די הענט .אויך זענען אלע
– קענסטו דען וויסן ווער עס פאלגט "די אלע עסן וואס דער דאקטער הייסט אנדערע פאציענטן פונעם פראפעסאר,
טאקע דעם דאקטער'ס אנווייזונגען? זיך היטן פון זיי ,און די געווירצן וואס מיט וועמען ער האט זיך שוין באקאנט
דאס זיך ארומקוקן אויף אלע ארומיגע, ער לאזט נישט נוצן ,קען איך מיך נישט געמאכט ביי זיינע חודש'ליכע באזוכן,
נישט קיין חילוק ווי לאנג זיי דרייען זיך אפגעוואוינען פון זיי .ס'איז מיר צו שווער מורא'דיג צופרידן פון די באהאנדלונגען
שוין אויפן רבינ'ס שויס ,קען אונז נאר צו טוישן די גאנצע קאך-ווירטשאפט נאר און זעען שינויים לטובה אין זייערע
מחליש דעת זיין ווען מיר זעען אז זיי צוליב די אנווייזונגען פון א פראפעסאר, פארשידענע פראבלעמען" .און פונקט
זענען צומאל נישט געהאלפענע" .ווער ממילא עס איך און קאך איך נאך פונקט דער ערשטער מענטש וועמען איך האב
איז נאנט? ווער איז אן אמת'ע צופרידענע ווי אמאל. דארט געטראפן זאל זיך אזוי באקלאגן?"
פאציענט פונעם דאקטער? ווער איז פון און די וויטאמינען? איך נעם זיי פלוצלינג ,איין טאג ,איז עס געשען.
די 'עכטע עכטע' ברסלב'ע פרויען? ווער ניטאמאל .נאר וואס דען ,השתדלות דארף משה פנחס איז אנגעקומען צום
איז אן אמת'ע תלמידה?" מען דאך טון ,קום איך צום דאקטער פראפעסאר מיט א שמייכלדיגן חיים
דער ראש ישיבה שליט"א חזר'ט מיט איין מאל א חודש זיך צו היילן ,אבער די ברוך ,וואס איז געלויבט דעם אייבערשטן
אונז כסדר :ווער איז א ברסלב'ע פרוי? היילונג פארזוימט זיך עפעס "...האט ער שוין געגאנגען אויף די אייגענע פיס .און
ברסלב איז נישט איינער וואס פאררופט שטיל צוגעענדיגט .אט דעמאלט איז פאר אט ,ביים אריינקומען אין ווארטזאל ,האט
זיך בלויז אלס ברסלב ,נאר איינער וואס משה פנחס אלעס קלאר געווארן. ער אים דערקענט!
פרובירט רעדן צום אייבערשטן ,פרובירט טייערע ברסלב'ע ווייבל .מיר "דאס איז דאך דער זעלבער אידל פון
פאלגן די עצות ,ליינט די בריוו און קלאפט האבן זוכה געווען – יעדער אויף זיין אונזער ערשטן באזוך ",האט משה פנחס
זיך נישט אראפ ווען עס גייט איר שווער. אייגנארטיגן וועג – אנצוקומען צום באמערקט מיט איבערראשונג" ,איך
קוק זיך נישט ארום זען ווער עס איז הייליגן רבי'ן ,דער צדיק וואס איז דאך מוז מיט אים כאפן א שמועס ".נאכן זיך
דא לענגער ווי דיר .נאנטשאפט צום רבי'ן דער גרעסטער דאקטער בגוף ובנפש. צוזעצן און אויסטוישן א ווארט צוויי ,איז
קען מען נישט מעסטן מיט א מעסטער. אזוי ווי דער רבי האט אמאל אויף זיך משה פנחס גראד צוגעטראטן צום ענין.
נאנטשאפט מיינט נישט דוקא דער וואס אליין געזאגט" :און איך הייל זי". "איך מוז דיר זאגן אז דאס ערשטע
טראגט און ברענגט און פירט ,אזוי ווי דער רבי האט פאר אונז א ים פון מאל וואס מיר האבן זיך געטראפן ,האבן
דער ראש ישיבה דערציילט אונז כסדר חכמות ,עצות און הדרכות וואס קענען דיינע ווערטער איבער די באהאנדלונגען
פון זיינע בלבולים ביים אנהייב פון זיין אונז צונוץ קומען אין לעבן .די עצות ביים דאקטער מיר אריינגעווארפן אין
התקרבות צו מוהרא"ש זי"ע ,ווען ער האט פון הייליגן רבי'ן זענען ווירקזאם און א מורא'דיגע פארלעגנהייט .איך בין
געזען ווי די "נאנטע" רעדן און בארעדן. וואונדערליך ,און זיי טוען אויף א אנגעקומען אהער נאכן וואנדערן און
נאנט איז נאר דער וואס פאלגט געוואלד פאר א מענטש וואס פאלגט זיי זיך דרייען ,זוכן א ישועה .איך האב
די עצות .נאנט איז נאר איינער וואס באמת ,מיט תמימות און פשיטות ,אן זיך אזוי געהאפט אז דא וועט זיך שוין דער
אינוועסטירט צייט און מח אריינצונעמען אוועקצורירן קיין האר דערפון. קאשמאר ענדיגן ,נאכן זיך שלעפן און
דעם רבינ'ס לימודים אין איר פערזענליכן אויסגעבן אזוי פיל געלט .פלוצלינג האב
נאר וואס דען? מיר קומען אן צום
לעבן .דאס איז נישט עפעס וואס מען קען איך געהערט פון אייך – א פאציענט
דאקטער און ווילן גלייך זען :איז דער
אויסערליך זען; עס איז די באהאלטנקייט וואס דרייט זיך דא שוין יארן – אז די
דאקטער באגלייבט? העלפן זיינע
וואס ליגט טיף טיף אין הארץ. באהאנדלונגען העלפן קוים.
עצות עפעס? איז עס בכלל ווערד דאס
לאמיר נישט פארגעסן צו בעטן געלט ,די בושות וואס מען מאכט מיט, למעשה האב איך פיל מתפלל
דעם אייבערשטן אז מיר זאלן זוכה זיין די מחלוקת ,די חלישת הדעת ,דאס זיין געווען צום אייבערשטן ,און מיר זעען
צו פאלגן דעם רבינ'ס עצות בתמימות אפגעזונדערט פון די געזעלשאפט ,דאס וואונדערליכע ישועות .איך וואונדער
ופשיטות און זיך נישט לאזן מבלבל זיין זיך שפירן אומבאקוועם צווישן משפחה מיך טאקע פארוואס די שווערע
פון אונזערע ארומיגע. און קרובים? לייג צו דיינע אייגענע באהאנדלונגען טוען גארנישט אויף
25 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
א שעפעלע פארן
אייבערשטן
"זי איז דאך אזא רחמנות ",ענטפערט "בעט אויס אלעס גוטס און קום רבקי באטראכט מיט געמישטע
די צווייטע" ,קוים געהאט די ערשטע צוריק מיט זעק פון ישועות ",באגלייט זי געפילן די פארמאכטע רענצלעך וואס
בעיבי און שוין בלייבט זי אליין .איר מאן אים ארויס מיט א וואונטש .זי באטראכט שטייען שוין גרייט ביים טיר.
לאזט איר איבער אויף יום טוב און פארט די קאר וואס דערווייטערט זיך און ווערט יא ,עס איז א ווירקליכקייט ,איר מאן
זיך אוועק קיין אומאן". פארשוואונדן פון אירע אויגן ,ווען אירע פארט קיין אומאן.
רבקי פארשטייפט אירע ליפן .זי ליפן שעפשען א געבעט אז איר מאן זאל
האבן א גרינגע און געשמאקע רייזע. "עס גייט מיר זיין אזוי שווער ,איך
פארשטאפט זיך די אויערן נישט צו גיי מיך אזוי בענקען ",טראכט זי צו זיך,
הערן די שמועסן אויף די "נעבעכדיגע" זי שפאנט צוריק צו אירע עלטערנס קוים איינהאלטנדיג אירע טרערן.
קימפעטארין וואס איר מאן "פארט זיך הויז וואו זי שטייט יעצט איין .ווי
קיין אומאן" און לאזט איר איבער אליין. מער זי דערנענטערט זיך ,קען זי שוין אויסערדעם וואס עס איז דאס
ארויסהערן דאס געוויין פון א בעיבי .זיי ערשטע מאל זינט זייער חתונה וואס
פארוואס פארט ער דען? טראכט איר מאן פארט אוועק ,איז זי נאך דערצו
זי צו זיך .צי פארט ער דען טשילן? די זענען יעצט ב"ה דריי קימפעטארינס
אין איר מאמעס הויז :זי מיט נאך א פרישע קימפעטארין .זי איז יעצט
וועגן זענען דאך אזוי שווער און פול מיט זייער סענסיטיוו ,וואס דאס לייגט נאר
מניעות ,און דאך פארט ער מיט מסירות צוויי שוועסטערס ,און יעדע פון זיי
האט געהאט א בעיבי מיט א פאר טעג צו צו איר שוועריקייט.
נפש צו א רבי'ן וואס האט אויסגערופן אז
ווער עס גלייבט אין אים זאל קומען; צו אפגערוקט איינע פון די אנדערע. רבקי לייגט אריין אינעם האנט-
א רבי'ן וואס האט צוגעזאגט אז ער קען זי דערקענט דאס קול פון איר פיצל באגאזש אפאר היימישע טונא
יעדן מתקן זיין ,און אז דער וואס וועט און לויפט אים אויפצוהייבן. סענדוויטשעס ,איר מאן זאל האבן וואס
קומען צו זיין ציון ,געבן א פרוטה לצדקה צו עסן אויפן וועג .זי לייגט אויך צו א
רבקי פיטערט איר בעיבי און דאנקט טשאקלאד מיט א שיינעם בריוו וואס
און זאגן דעם תיקון הכללי" ,וועל איך דעם באשעפער וואס זי האט געקענט
מיך לייגן אין די לענג און אין די ברייט זאל אים דערווארעמען דאס הארץ
ארויסבאגלייטן איר מאן מיט א שמייכל. אונטערוועגנס .עכט וואלט זי געבאקן
אים א טובה צו טוהן ,ביי די פאות וועל זי דאנקט דעם אייבערשטן וואס זי האט
איך אים ארויסציען פון שאול תחתית". האניג-קיכלעך ,אבער אזוי ווי זי איז א
די זכיה צו שיקן איר מאן צום הייליגן פרישע קימפעטארין ,וועט זי דאסמאל
איר מאן פארט צום גרעסטן לויער רבי'ן אויף ראש השנה. מוזן מוותר זיין דערויף.
וואס זאל אים העלפן ארויסגיין זכאי דורך דעם אפענעם פענסטער
בדין און אויסבעטן א גוט יאר. נאך אלע הכנות איז שוין געקומען די
דערגרייכט צו אירע אויערן א שמועס צייט ארויסצופארן.
ערשט וויל זי זיי נישט עפענען די צווישן צוויי פרויען וואס דערנענטערן
טיר" .זאלן זיי זיך זוכן אנדערע מצוות", זיך צום הויז .זי דערקענט די שטימעס; כח מיט פרובירט רבקי
טראכט זי מיט ביטערניש. דאס זענען דאך אירע צוויי חבר'טעס אויסצושפרייטן א שמייכל אויף אירע
פון סקול ,מן הסתם ווילן זיי קומען זען ליפן ,זי זאל נאר נישט וויינען .זי וויל
ענדליך מאכט זי אפ צו קוקן גוט דאך ארויסבאגלייטן איר מאן מיט א
אויף זיי ,און אזוי וועט מען אויך אין די בעיבי.
שמייכל ,ער זאל חלילה נישט מיינען
הימל קוקן אויף איר מיט א גוט אויג. ווי נענטער זיי קומען ,הערט זי נאך אז זי איז נישט צופרידן פון דעם וואס
עכט זענען זיי וואוילע פרויען און זיי קלארער זייער שמועס. ער פארט צום הייליגן רבי'ן .זי האט עס
מיינען עס לטובה ,וואס זאל מען אבער "עס איז עכט א גרויסע מצוה איר צו דאך געוואלט ,זי איז די וואס האט אים
טאן אז זיי האבן געהערט לשון הרע אויף גיין באזוכן ",הערט זי די ערשטע פרוי געשטופט צו פארן ,אבער יעצט קומט
ברסלב? זאגן צו די צווייטע. עס איר אן אזוי שווער.
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 26
גאסט שרייבערין
מענער זענען נישטא און עס איז נישטא מתנה פון איינע פון אירע חבר'טעס .אין "אייבערשטער ,ביז ווילאנג נאך וועט
ווער עס זאל קלאר וויסן די הלכות. די צווייטע האנט האלט זי דעם מחזור, דעם רבינ'ס נאמען זיין אזוי פארשעמט?
אזוי ווי למשל :ווען מען זאל עסן די וואס זי יאגט אפילו נישט אן אויפצומאכן ווען וועט זיך שוין דעם הייליגן רבינ'ס
סימנים — איינער האט געהאלטן פאר ווען דאס קליינע נעמט זיך ברעכן און לעכטיגקייט פארשפרייטן אויף די
המוציא ,און די צווייטע האט גע'טענה'ט מען מוז אים יעצט גיין טוישן פון קאפ גאנצע וועלט?"
אז דאס איז א חלק פון די סעודה. ביז פוס. רבקי נעמט זיי שיין
אדער :צי מען דארף מאכן א ברכה
אויף די סימנים אויסער די "יהי רצון"ס.
זי באטראכט אירע
עלטערע שוועסטערס זי פילט זיך אויף און פארברענגט
מיט זיי א שטיק צייט,
ווי זיי וויגן איין זי ווייזט זיי די בעיבי
אדער די טענה'ריי אויב מען זאל
ערשט לייגן זאלץ אויף די חלה און
זייערע קליינע מיט
אזא געניטקייט און זי אזוי צובראכן, און באדאנקט זיך פארן
קומען באזוכן.
נאכדעם האניג ,אדער פארקערט... פילט זיך אזוי קליין דערנאך ווערט זי
און די דריטע האט בכלל גע'טענה'ט
אז ראש השנה לייגט מען בכלל נישט
און אומבאהאלפן .די
גרעסערע אייניקלעך זי דערמאנט פארנומען מיט איר
קליינעם וואס נעמט
קיין זאלץ... לויפן לוסטיג ארום פון זיך וויינען ,ביז זי
זיך אין די
און די צייט וואס עס האט גענומען איינעם צום צווייטן פארגעסט אינגאנצן
ביזן טרעפן דעם ריכטיגן נוסח פון קידוש. זיך אנוואונטשן "לשנה פון די אומאנגענעמע
טובה". געפילן.
אבער למעשה האט יעדער הנאה
געהאט .די קליינע קינדער האבן דער מחזור ווערט
צוריק אוועקגעפאקט
דערהויבענע און אזוי זענען
אויף איר אריבער די
געזונגען די ראש השנה ניגונים פון זייער
קינדערגארטן און עס איז געווען א זייער אויפן פלאץ. קומענדיגע טעג ,מיטן
פרייליכע אטמאספערע. די יום-טוב'דיגע
סעודה פארט זייער
יימם טובים וויגן איר קליינעם,
פיטערן ,טוישן ,און
די סעודה האט זיך געענדיגט און
מיט געשמאק, אויפזיין נעכט .וויפיל זי
אלס ימידל:
יעדער איז געגאנגען שלאפן .רבקי
וויל שוין צומאכן אירע אויגן ווען אינטערעסאנטע האט געהאט גע'חלומ'ט
פלוצלונג נעמט זיך איר נתי'לע וויינען. שמועסן צווישן די פון העלפן איר מאמע
מאמע און אירע קאכן פאר די יום-
די ווארימע
זי גייט ארויס פון בעט און פרובירט אים
איינצושלעפן ,ב"ה ער איז איינגעשלאפן. טעכטער — שמועסן טוב'דיגע סעודות ,איז
זי לייגט זיך צוריק ,אבער נישט פאר וואס האבן זיך יעדע דאס געבליבן בלויז א
לאנג; א האלבער שעה ארום ווערט שטיק צייט אפגעהאקט חלום.
ווידער צושטערט איר שלאף מיט איר צוליב דעם געוויין פון
איינע פון די בעיביס.
תפילות אין און אזוי איז ראש
קינד'ס געוויין. השנה אנגעקומען .זי
פארט אלעס זיצט אויפן קאוטש,
און אזוי איז ווייטער געגאנגען איר
ראש השנה נאכט :דאס קינד וויינט און אנגענעם און רואיג, שול. איר קליינער נתי'לע
וויינט און וויל זיך נישט בארואיגן .עס אויסער אפאר קליינע הענט אירע אין
העלפן נישט אלע אירע באמיאונגען. חילוקי דעות וואס אנגעטוהן אין איינע פון
"וואס נאך קען ער דארפן?" טראכט זי צו האבן זיך געמאכט צוליב דעם וואס די די שענסטע קליידער וואס זי האט — א
27 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
אין א שיעור וואס זי האט נאך געהערט פארפאסט שופר בלאזן! זיך מיט פארלוירנקייט" ,איך האב אים
אלס מיידל ,וואו דער ראש ישיבה האט זי פילט זיך אזוי צובראכן ,זי דאך איבערגעפאקט ,ער האט שוין אויך
מסביר געווען אז פאר א מאמע מיט דערמאנט זיך אין די דערהויבענע ימים געגעסן ".זי וויל פשוט מיטוויינען מיטן
קינדער מיינט ראש השנה דאס זיצן טובים אלס מיידל :די ווארימע תפילות קינד; זי איז אזוי שוואך און מיד ,זי וויל
אויף דער ערד און שפילן מיט די קינדער אין שול נעבן זייער הויז ,דאס שופר כאטש אריינכאפן אביסל שלאף ,מארגן
לעגא ,איבערצוטוישן א קינד ,אדער בלאזן ...און יעצט ,וויאזוי קוקט אויס דארף מען דאך גיין הערן שופר בלאזן.
געבן צו עסן פאר א קינד. מיין ראש השנה? טראכט זי צו זיך מיט זיבן אזייגער אינדערפרי ,נאך א
זי פילט ווי א רואיגקייט צושפרייט טרערן אין די אויגן .מיין מחזור האב איך גאנצע נאכט פון אויפזיין ,קומט די
זיך אין אירע ביינער; זי פארשטייט שוין. נישט אנגערירט ,און דאס שופר בלאזן געטרייע באבע ,נעמט איבער די בעיבי
אמת ,די לערערינס פלעגן שטענדיג האב איך פארשלאפן. און שיקט איר אריין אין בעט .אויף
דערשרעקן מיט די ווייסע שעפעלעך אזוי קוקט אויס מיין ראש השנה? רבקי'ן באפאלט א טיפער שלאף.
וואס גייען אריבער דעם פאסטוך און אזוי בין איך ממליך דעם אייבערשטן? מיטאמאל כאפט זי זיך אויף צו איר
יעדע צענטע ווערט אנגעצייכנט מיט קינד'ס געוויין ,זי זוכט איר זייגער און
א רויטע ליניע ,אז דער אייבערשטער די פארביטערטע געפילן נעמען איר
כמעט איבער ,ווען פלוצלונג בליצט איר שפרינגט אויף דערשראקענערהייט –
פארשרייבט יעדן צום לעבן אדער עס איז שוין צוועלף אזייגער! זי האט
חלילה צום טויט .די לערערינס האבן אויף אן אלטער זכרון .זי דערמאנט זיך
אזוי מורא'דיג געמאכט דעם יום הדין,
דעם משפט ,און די שרעקעדיגע
שווארצע מלאכים.
אבער זי קומט דאך צום יום הדין
מיט אזויפיל זכויות! זי האלט דא אין
האנט א ריין שעפעלע ,א הייליגע נשמה,
דעם אייבערשטנ'ס א קינד ,און מיט אים
געבט זי זיך אפ און איז אויף ביינאכט –
דאס איז וואס דער באשעפער וויל יעצט
פון איר.
אמת ,עס קען אויסקוקן ווי דאווענען
אין שול איז די העכסטע זאך ,אבער זי
ווייסט אז זיך אפגעבן מיט איר בעיבי
איז די העכסטע עבודה .דאס איז איר
יעצטיגע עבודת השם ,און פונקט דא,
מיט דעם בעיבי אין די הענט ,אזוי איז
זי ממליך דעם אייבערשטן .זי ווייזט אז
דער באשעפער איז קעניג און זי איז
גרייט צו טון זיין ווילן.
זי האט געשיקט איר מאן קיין אומאן
צום הייליגן רבי'ן זיך אויסצובעטן א
גוט יאר ,און זי דא ,מיט דעם וויינענדיגן
פיצל אין די הענט ,אזוי רופט זי אויס –
"המלך!"
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 28
קינדער
היים
קינדערהיים וואונטשט אלע טייערע קינדער
:
א גוט געבענטש יאר
ֹּ
ַ ִּּביים ֶֶר ִ ִּּביְנְ 'ס ִצִ ּיֹון ֶֶקֵען ֶֶמֵען ַַאְלֶ ֵעס ּפֹו ֵֵעְלְ 'ן
עְלט זִ יְך ַאֹויף
ְלּוצ ְִליְנְ ֶג ְְׁש ֶט ְ
ֶֶדער ִַאיֶד וֵ וייְנְ ט ַאּון וֵ וייְנְ טְְּ ,פ ְ עֶדעְנְ ֶֶקען ַַאז וֶ וען ִִמיר ַאְלט ֶגֶ ֶייע ֶרע ִִקיְנְ ֶֶדערִַ ,איר זָ ְ ֵֵט ֶ
ַארֶק ַאּון ֶער ֲָהַאט ֶֶדער ִֶקיְנְ ֶד ַאֹויף זַ ייְנֶ ע ְִפיס ֶגֶ עזּוְנְ ט ַאּון ְְׁש ַט ְ יְׁשט ֶַקיין ַצייט ַַארּום צּו ֶגֵ יין ִַאין ִֶדי ַאּוִמַאן ִַאיז ְנִ ְ
ֶקּוִמען ִַאין ַ ֶ
עֲהֹויַּבן ֶגֵ ייןֶ ,ער ִַאיז ֶגֶ עֶגַ ַאְנְ ֶגֶ ען צּום ְֶקְלֹויז ֶַדַאוֶ ועְנֶ ען
ְ ַָאְנְ ֶגֶ ַארט ַארף ֶגֵ יין צּום ִציּון ַאּון ֶָד ְ ֶקֹויְפן ְְּפ ֵרייזֶ עס; ִֶמען ֶַד ְ ְ ַאסן ֶגַ ְ
ַא'ֶדיֶגֶ ע ַאטעַ ,אּון ֶָדַאס ִַאיז ֶגֶ עוֶ וען ַַא ָ
ִמֹור ִ ִִמְנְ ֲָחֲה ִִמיט זַ יין ַט ֶ ער ְְׁש ְטן וָ וַאס ִֶמען וִ ויְלַַּ ,ביים ִציּון ֶֶקען ִֶמען ייַּב ְ
עטן ֶֶדעם ֵַא ֶ ֶַּב ְ
עֶקּוֶקט
ְ ַאַּבן ֶָדַאס צּוֶגֶ
ווַאּוְנְ ֶֶדער ְַפַאר ַַא ְֶלע וָ וַאס ֲָה ְ עְלְכֶ ע זַ ַאְכְ ן וָ וַאס ִַאיז
רֹויסע זַ ַאְכְ ןֲַ ,א ְִפיְלּו ַַאזֶ ְ
ייער ֶגְ ֶ ְּפֹוע ְְל'ן זֵ ֶ
ֵ
יְׁשט ִֶמעֶגְ ְִליְך ְנִ ְ
עְפ ֶרעֶגְ ט ְפּון ווַאּו ֶער ֶער ֲָהַאט וֶ וען ִֶמען ֲָהַאט ִַאים ֶגֶ ְ
עִמען ִֶדי ְְׁשטֹויַּב ְפּון ִציּון ַאּון ַאִמְנֶ ֶ
עְנּוִמען ִֶדי ֵע ָצֲה ְפּון ַצ ְ ֶ ֶגֶ ַא'ֶדיֶגֶ ע ִַמ ֲע ֶֶׂשֲה וָ וַאס ֲ
ִמֹוֲה ָרַא"ְׁש זִ ְכְ רֹוְנֹו ִמֹור ִ
ערט ַַא ָ ֲֶה ְ
ערט ִִמיט עצן זַ יין ִֶקיְנְ ֶד ִַאין ֶֶדעםֲָ ,הַאט ֶער ֶגֶ ֶ
עעְנְ ְט ְֶפ ְ ַַא ַרייְנְ זֶ ְ ערט ְפּון ַַא עֲה ְייְלט וָ וַאס ֶער ֲָהַאט ֶגֶ ֶ ער ֵצ ְ
ְִל ְְב ָרְכָ ֲה ֲָהַאט ֶֶד ְ
יְּפּורי ִַמ ֲע ִֶׂשיֹות ַ(ִמ ֲע ֶֶׂשֲה ֶג') ,ווַאּו ֶֶדער ֶר ִַּבי
ַַא ְַּפ ְְׁשטּותְ" :פּון ִס ֵ ייְלטער ֵצ ְ יע ְר ִֶדיֶגְ ן ֶדֹורֶֶ .דער ִַאיֶד ֶֶד ְ ייַּב ְטן ִַאיֶד ְפּון ְְפ ִר ֶַַּבַאֶגְ ְֵל ְ
ערט וִ וי ִֶדי זּון עֲה ְעֶדיֶגֶ ער ֲָהַאט ֶגֶ ֶייְלט ַַאז ֶֶדער ֲִהיְנְ ֶֶק ִ ער ֵצ ְ ֶֶד ְ ַאִמען ִִמיט ַַאז ֶער ִַאיז ֶגֶ עוֶ וען ַַּביים ִציּון ֶע ֶרְב רַֹאְׁש ֲַה ְָׁשְנָ ֲה צּוזַ ֶ
זָ ַאֶגְ ט ְַפַאר ִֶדי ְְל ְָבְנָ ֲה ַַאז ֶעס ִַאיז ֶָדַא ַַא ְְׁשטֹויַּב וָ וַאס ַאֹויַּב ִֶמען עֶקּוִמען ַַא ִַאיֶדֶ ,ער ֲָהַאט ֶ ְלּוצְלּוְנְ ֶג ִַאיז ַָאְנְ ֶגֶ
ְלֹוִמיְנּוְְּ ,פ ְ
ַַאְנְ ְֵׁשי ְְׁש ֵ
ייְלט"; ַאֹויסֶגֶ ֵ
עֲה ְ וערט ִֶמען ְ ְֵלייֶגְ ט ַַא ַריין ִֶדי ְִפיס ִַאין ִֶדי ְְׁשטֹויַּב וֶ ְ עַּבעְךעַּב ֶרעְנְ ֶגְ ט ִִמיט זִ יְך זַ יין זּוןֶֶ ,דער ִֶקיְנְ ֶד ֲָהַאט ְנֶ ֶ יטֶגֶ ְִִמ ְ
ייְליֶגֶ עַאטע ְִפ ְירט ַאֹויס" :ווַאּו ִַאיז ְנָ ַאְך ֶָדַא ַַאזַ ַא ֲֵה ִ ֶֶדער ַט ֶ ַאְליזִ ְירט ַאֹויף זַ ייְנֶ ע ַאר ִ עֶקעְנְ ט ֶגֵ ייןֶ ,ער ִַאיז ֶגֶ עוֶ וען ְַּפ ַ יְׁשט ֶגֶ ֶ ְנִ ְ
ֶקּוִמען זִ יְך
ְְׁשטֹויַּב וִ וי ִֶדי ְְׁשטֹויַּב ְפּון ֶר ִַּביְנְ 'ס ִציּון ,ווַאּו ַַא ְֶלע ֶ עט ָרַאֶגְ ן ַאֹויף ַאטע ֲָהַאט ִַאים ֶגֶ ְ ְִפיס ַר ֲֲח ִָמְנָ ַא ְִל ְצ ְָלןַ ,אּון ֶֶדער ַט ֶ
ער ְְׁש ְטןִַ ,איז ֶָדַאְך זִ יְכֶ ער ַַאזייַּב ְ
ַאר'ן ֵַא ֶַארץ ְַפ ְ יסן ֶָדַאס ֲַה ְַאֹויסֶגִ ְ
ְ עְׁש ַטַאְנֶ ען ִַאין ַַא זַ ייט ַאּון זַ ייְנֶ ע ַַא ְֶק ְס ְֶלעןֶֶ ,דער ִַאיֶד ִַאיז ֶגֶ ְ
ייְליֶג"
ִֶדי ְְׁשטֹויַּב ִַאיז ֲֵה ִ ועְלן ַַא ֲֵהיים ֶגֵ יין ויְלַאְנְ ֶג ַַא ְֶלע וֶ ְוַארט וִ ַ ֶגֶ עוַ ְ
ייע ֶרע ִֶקיְנְ ֶֶדער ֶגֵ ייט צּום ִציּון ַאּון וֵ וייְנְ ט ַַאייְך ַאֹויס ֵט ֶ יטַאֶגִַ ,מ ִָמְׁש ַַּביים זְ ִַמן ְפּון רַֹאְׁש ֲַה ְָׁשְנָ ֲה ,וֶ וען ְנָ ַאְכְ ִִמ ָ
ַאר ְְפט; ַַּביים
ַארט וָ וַאס ִַאיר ֶַד ְעטס ֶָד ְ ַארץ ַַּביים ִציּוןֶַּ ,ב ְ
ֶָדַאס ֲַה ְ ייען צּום ְֶקְלֹויז ֶַדַאוֶ ועְנֶ ען ִִמְנְ ֲָחֲה ֲָהַאט ֶֶדער ִַאיֶד ַַא ְֶלע ֶגֵ ֶ
ַארט
ֶר ִַּביְנְ 'ס ִציּון ֶֶקען ִֶמען זִ יְך ַַאייְנְ ַ'ע ְֶק ְֶׁשְנֶ 'עןִֶ ,מען ֶֶקען ֶָד ְ עְנּוִמען ַַא ְֶלע ְְׁשטֹויַּב ְפּון ִציּון צּו ֵַאיין ְְּפ ְַלַאץֶ ,ער ֲָהַאט ֶ ַאִמֶגֶ
ַצ ְ
ְּפֹוע ְְל'ן
ַַא ְֶלעס ֵ ַארטעצט זַ יין ִֶקיְנְ ֶד ִַאין ִֶדי ְְׁשטֹויַּב ַאּון ֶער ִַאיז ֶָד ְ ַַא ַרייְנְ ֶגֶ עזֶ ְ
יִמֲה,
ְפּוַאֲה ְְׁש ְֵל ָ עצן ַאּון ֶגֶ עוֵ וייְנְ ט ַַאז זַ יין זּון זָ ַאְל ֲָה ְ
ַאַּבן ַַא ְר ָ ֶגֶ עזֶ ְ
ֶער זָ ַאְל ֶֶקעְנֶ ען ֶגֵ יין ַאֹויף ִֶדי ֵַאייֶגֶ עְנֶ ע ְִפיס
...............................................
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 30 62
ֶ"ֶהֵעְלְ ף ֶַמיין ָזוּן ָזָ ַאְל ֶֶקֵעְנֶ ֵען ֵגֵ יין!"
...............................................
63 31 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
משפחת
גליק
עטְל ַאז ייְּבן אֹויף ַא ֵֶצ ְ אַּפ ְְׁש ְַר ְ
זָ אְל ַא ְָר ְ
עטן ֶֶדעם אטע זָ אְל ְֶקעְנֶ ען ְֶּב ְ ְַמיין ַט ֶ
עְר ְְׁש ְטן ְַּביים ֵֶהייְלִ יְגְ ן ְֶר ְִּביְנְ 'ס ִֵציּון. ייְּב ְ
ֵא ֶ עֵצט ַא ְַריין ִאין ִֶדי ֶע ְְר ְְׁש ֶטע ִאיְך ְִּבין יֶ ְ אָׁש ה �ַָׁשָָנָה
אּוַּמַאן ֹר ֹ �
ייְּבן ַאזִאיְך ֶָהאְּב ְגֶ עזָ אְגְ ט זִ י זָ אְל ְְׁש ְַר ְ עס ֶטע ְְקְלַ אס ,אּון ִאיְך ֶָהאְּב ִֶדי ְֶּב ְ
עְמאְל זַ יין ְַפ ְֵרייְלִ יְך ,אּון ִאיְך זָ אְל ַאְלֶ ָ ייעְר ַא עְמאְכְ ט זֵ ֶ אְּבן ְגֶ ַ
עְריןְִ .מיְר ֶָה ְעְר ְִלֶ ֶ
עיְּבי.
עְּבֹויְרן ַא ְֶּב ְִ אְמע זָ אְל ְגֶ ַאז ְַמיין ְַמ ֶ אְר ְטְל .זִ י ֶָהאט טֹוָבֶה ְַק ְ
ְֵׁשייְנֶ ע ְלְ ְָׁשְנָ ֶה ָ עְר ֵֵצייְלְ ט:
ֶֶהעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ
ועְרן ַא ְמּוְמע זָ אְל וֶ ְ ֶ אֹויְך ַאז אּוְנְ זֶ עְר ְגֶ עזָ אְגְ ט ַאז ְִמיְר ְַמאְכְ ן ֶָדאס ְגֶ עְנּוְג ְַפ ְִרי ְלֹויְּבְלִ יְך וִ וי ְְׁשְנֶ עְל
אּוְמְגְ ְ
ְ ֶעס ִאיז
ֹּכַ ְלָ ֶה ,אּון ְנָ אְך ַא ַָּפאְר זַ אְכְ ן. עְמען ייְמְנֶ ֶ
ַאז ְִמיְר זָ אְלְ ן ֶעס ְֶקעְנֶ ען ַא ֵֶה ְ אְריָ אְר
עַפְלֹויְגְ ןַַ .פ ְ
ֶדּוְרְך ְגֶ ְ
ִֶדי יָ אְר ִאיז ַא ְ
אְמע עֵצ ֶטע וָ ואְך ֶָהאט ְַמיין ְַמ ֶ ְלֶ ְ יט ְִׁש ְיְקן ְִמיט ְנָ אְך ַַפאְר ְַׁש ְָּבת אּון ֶעס ְִמ ְ ְרֹאְׁש ֶַה ְָׁשְנָ ֶה ִַפיְלְ ט ְַמ ְָמְׁש וִ וי ְנֶ עְכְ ְטן.
אְקן ְרּוְנְ ֶֶדעְכִ יְגֶ ע ַ�ְלֹות ְלְ ְכָ ָבֹוֶד
עְּב ְ
שוין ְגֶ ַ אטע.
אּוְנְ זֶ עְר ַט ֶ עֵצט ְֶד ְֵרייט ַאְלֶ עס ִאין אּוְנְ זֶ עְר ֶהֹויז יֶ ְ
עְמאְכְ ט ְְקְלֵ ייְנֶ ע
ְרֹאְׁש ֶַה ְָׁשְנָ ֶה .זִ י ֶָהאט ְגֶ ַ אֶהאְלְ ְטן ְַמיין ְלְ ְָׁשְנָ ֶהִאיְך ֶָהאְּב ְַּב ַ אּוְמאן.
ַ זִ יְך ַאְרּום
עֶדע ַ�ְלֹותַ ,אזֹוי וִ וי ָבוְלְקעְלעךַַ ,פאְר יֶ ֶ אְר ְטְל ִאין ִֶדי ַטאְׁש ַפּון ְַמיין טֹוָבֶה ְַק ְ
ָ ְִמיְר זֶ עְנֶ ען ַאְלֶ ע ַאזֹוי ְַפ ְֵרייְלִ יְך
עְר ֵֶהייםִ .איְך ייְּבט ִאיְנְ ֶֶד ְ
ְִקיְנְ ֶד וָ ואס ְְּבְלַ ְ יט ְֶׁשעִ .איְך ְֶקען עְק ְ
וייסע ְֶּב ִ
אטע'ס וַ ֶ ַט ֶ יט'ן אטע וֶ ועט ְִמ ְ ַאז אּוְנְ זֶ עְר ַט ֶ
עֵצ ֶטע יָ אְר ,וִ וי ְֵׁשיין עֶדעְנְ ְק ְנָ אְך ַפּון ְלֶ ְ
ְגֶ ֶ ואְר ְטן ֶעְר זָ אְל ֶעס ָאְנְ טּון ֶע ְֶרָב ְקֹוים וַ ְ עְר ְְׁש ְטְנְ 'ס ִֶהיְלְ ף ְנָ אְכְ ַא ְָמאְל זֹוְכֶ ֶה
ייְּב ְ
ֵא ֶ
עְקט אּוְנְ זֶ עְר ִטיְׁש. עֶד ְ אְּבן ְגֶ ֶ
ְִמיְר ֶָה ְ ְרֹאְׁש ֶַה ְָׁשְנָ ֶהֶ .עְר וֶ ועט ִֶדיְך זִ יְכֶ עְר זַ יין ֵצּו זַ יין ְַּביים ֵֶהייְלִ יְגְ ן ְֶר ְִּבי'ן אֹויף
אְּבן
ָביי יעֶדעם'ס ְַּפְלַ אץ ֶָה ְ עַפן ִֶדי ְלְ ְָׁשְנָ ֶה
ייען וֶ וען ֶעְר וֶ ועט ְט ְֶר ְ
ְַפ ְֵר ֶ ְרֹאְׁש ֶַה ְָׁשְנָ ֶה.
עְרְלִ יְכֶ ע ְנעַפְקין ְִמיְר ְגֶ עְלֵ ייְגְ ט ַא ֶֶה ְ אְר ְטְל.
טֹוָבֶה ְַק ְ
ָ ֶֶדעְר ְֶר ְִּבי ֶָהאט ֶָדאְך ְגֶ עזָ אְגְ ט ,וֶ ועְר
עְקןִֶ .די (סעְרוועטְל) ,אּון ַא ֶָהאְנִ יְג ְְׁש ֶט ְ אְמע ָאְנְ ֵֶהייְּב וָ ואְך ִאיז ְַמיין ְַמ ֶ ֶעס ִאיז ְגֶ עוֶ וען ְַּביי ְִמיְר אֹויף ְרֹאְׁש
אויַפְגעשְניסעְנע ֶע ְַּפְל אּון ִֶדי ֶָהאְנִ יְג עֶדעס ְִקיְנְ ֶד ְַּבאזּוְנְ ֶֶדעְר,
עֵצן ְִמיט יֶ ֶ
ְגֶ עזֶ ְ ייעןְַ .מיין ייעְר ְַפ ְֵר ֶאְרף זִ יְך זֵ ֶ
ֶַה ְָׁשְנָ ֶה ֶַד ְ
יטן אין ְֵׁשייְנֶ ע עְר ְִמ ְ
זֶ עְנֶ ען ְגֶ עְלֶ עְגְ ן ִאיְנְ ֶֶד ְ אְּבן ִאיְר ְגֶ עזָ אְגְ ט וָ ואס זִ יאּון ְִמיְר ֶָה ְ אְרן ִאם יִ ְְר ֵֶצֶה אטע אּון ְֶמעְנְ ִֶדי ַַפ ְ ַט ֶ
עְר ס.
ֶט עְלֶ ְ
ֶַה ְֵׁשם ֶֶדעם ִֶדיְנְ ְס ָטאְג.
עְר ְַמאן זִ יְך ִאיְך ֶֶד ְ
ְגֶ עזֶ ען ֶָהאְּב ִאיְך
אְמע ַאז ְנָ אְך ְַמיין ְַמ ֶ
אְמע ֶָהאט וִ וי ְַמיין ְַמ ֶ
עֵציְנְ ְֶדן ְלֶ עְכְ טֶָהאט ְגֶ ִ
ְְקְלֵ ייְנֶ ע עְׁשְמּוְגְ ְלְ ט
ַא ְַרייְנְ ְגֶ ְ
ֶע ְְר ְְׁש ֶטע ְנַ אְכְ ט ִֶדי
יסע זִ ֶ ְִמיט עטְלֶ עְך ֵֶצ ְ
אְּבן ְִמיְר יֹום טֹוָבֶָ ,ה ְ
אְמען אּון ְִּביְלְ ֶֶדעְר ַפּון ְגְ ְַר ֶ
עטאְנְ ְֵצן אּון ַאְלֶ ע ְגֶ ַ
ויְׁשן ִֶדי אּוְנְ ז ְִקיְנְ ֶֶדעְר ְֵצוִ ְ
אְּבן
ְגֶ עזִ יְנְ ְגֶ עןְִ .מיְר ֶָה ְ
וֶ ועְׁש וָ ואס ְֶמען ֶָהאט
עַפ ְֵרייט
ייעְר ְגֶ ְ זִ יְך זֵ ֶ
אְקן.ְׁשֹוין ֵצּוְגֶ עְגְ ְֵרייט ֵצו ַַּפ ְ
אּון ְגֶ עוֶ וען זִ יְכֶ עְר ַאז
ִאיְך ֶָהאְּב אֹויְך ֶע ֶַּפעס
עְר ְְׁש ֶטעְר
ייְּב ְ
ֵא ֶ ֶֶדעְר
עְׁשְמּוְגְ ְלְ טִ .איְך וִ ויְל ַא ְַרייְנְ ְגֶ ְ
ַאְלֶ ע אּוְנְ ז ֶָהאט
אֹויסזָ אְגְ ן וָ ואס. ְ ֶעְנְ ְק
יְּבן ַַפאְר ַא ְגּוט אְר ְְׁש ְִר ְ
ַַפ ְ
עְר ְְׁש ֶטעְר,
ייְּב ְ
ֵא ֶ ְְׁשֹּכ ַֹ�
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 32
ח .צ .גליק
עטן ֶע ֶַּפעס עְּב ְ עְרְנָ אְך ֶָהאְּב ִאיְך ְגֶ ֶ א'ֶֶ ,ד ְ ְׁשֹוַפְר ְְּבְלָ אזְ ן
ָ אֵציְר ֵצוִֶדי ְְׁש ַַּפ ִ אְמע ֶָהאט עְּבעְנְ ְט ְְׁש ֶטע יָ אְרְַ .מיין ְַמ ֶ ְגֶ ֶ
ייְּבט זִ יְך ַאן ְִמיט ִֶדי אֹות א'. וָ ואס ֵֶה ְ עְׁש ְַמאְקִֶ .דיִאיז ְגֶ עוֶ וען ֶע ְְק ְס ֶטעְר ְגֶ ְ עְר ְַמאְנְ ט ִֶדי ִַפיְר זַ אְכְ ן וָ ואס אּוְנְ ז ֶֶד ְ
ְנָ אְכְ ֶֶדעם זֶ עְנֶ ען ְִמיְר ְגֶ עְגַ אְנְ ְגֶ ען ֵצּו ִֶדי ואְקן ֶָהאט ֶע ְְר ְְׁש ֶטע ַפאְר ְִמיְנּוט ַפּון וָ ְ ֶֶדעְר ֵֶהייְלִ יְגֶ עְר ְֶר ְִּבי ֶָהאט ְגֶ עזָ אְגְ ט.
אְמע אּון אֹות ָב'ֵ ,צּום ֶע ְְר ְְׁשט ְַמיין ְַמ ֶ אְרְגֶ עזָ אְגְ ט ְְּת ִֶהְלִ ים ,אּון ִאיְך ִֵצ ִיְרי ַָפ ְ עֶדעְנְ ְֶקען ְרֹאְׁש ֶַה ְָׁשְנָ ֶהְֶ ,מען ְֶמען זָ אְל ְגֶ ֶ
וייטעְר ְִמיט עְרְנָ אְך ִאיְך .אּון ַאזֹוי וַ ֶ ֶֶד ְ ֶָהאְּב ְנָ אְכְ ְגֶ עזָ אְגְ טִ ,איְך ְֶקען ֶָדאְך זָ אְל ְט ְַראְכְ ְטן ְגּוט ַאז ֶעס וֶ ועט זִ יְכֶ עְר
עֶדע אֹותִ .איְך ְט ְַראְכְ ט ַאז ִֶדי יָ אְר יֶ ֶ יְׁשט ְלֵ ייְנֶ ען ִע ְָב ְִרי. ְנָ אְכְ ְנִ ְ עְּבעְנְ ְט ְְׁש ֶטע יָ אְר ,זִ יְך ְקּוְמען ַא ְגּוט ְגֶ ֶֶ
עטן ֶֶדעם וֶ ועְלְ ן אּוְנְ ז ְנָ אְכְ ַא ְָמאְל ַאזֹוי ְֶּב ְ ְנָ אְך ַא ַָּפאְר ְִמיְנּוט ֶָהאט ִֵצ ִיְרי יסְל וֵ וייְנֶ ען וֶ וען ייעןַ ,א ְִּב ְ
אְרְק ְַפ ְֵר ְְֶׁש ַט ְ
עְר ְְׁש ְטן. ייְּב ְ
ֵא ֶ עְר ֵֶהייט,
וייטעְר ְגֶ עזָ אְגְ ט ְְּת ִֶהְלִ ים ְְׁש ִטיְלֶ ְ
וַ ֶ עֶדן ְנָ אְר ְֵׁשייְנֶ ע ְֶמען ֶַדאוֶ ועְנְ ט ,אּון ְֶר ְ
ייְּבן ְַפ ְֵרייְלִ יְך
ִֶדי ִע ָיְקְר ִאיז ֵצּו ְְּבְלַ ְ עְר ְְׁש ְטן זָ אְל
ייְּב ְ
עטן ֶֶדעם ֵא ֶ עְּב ְאּון ְגֶ ֶ ְגּוטע זַ אְכְ ן. ֶ
עַפעְר ַאז ְִמיְר אְׁש ֶאּון ֶַדאְנְ ְֶקען ֶֶדעם ְַּב ֶ עְּבעְנְ ְט ְְׁש ֶטע יָ אְר.
עְּבן ַא ְגּוט ְגֶ ֶ ִאיְר ְגֶ ְ אְריָ אְר
אּוְנְ זֶ עְר וֶ ועְלְ וֶ ועְלֶ ע ִאיז ַַפ ְ
וייסן ַפּון ַאזַ א זֶ עְנֶ ען זֹוְכֶ ֶה ַאז ְִמיְר וֵ ְ אְמע אּון ִאיְך עְרוַ וייְל ֶָהאט ְַמיין ְַמ ֶֶֶד ְ ְגֶ עוֶ וען ְֵצוֵ ויי יָ אְר ַאְלְ טֶ .עְר ִאיז ְגֶ עוֶ וען
ֵֶהייְלִ יְגֶ ע ְֶר ְִּבי. עְר ְְׁש ְטן זָ אְל אּוְנְ ז
ייְּב ְ
עטן ֶֶדעם ֵא ֶ עְּב ְ
ְגֶ ֶ יְׁשט וֶ וען ֶעְר ֶָהאט ְגֶ עזֶ ען עְמ ְ
ייעְר ֵֶצ ִ זֵ ֶ
ִִמ ְְׁש ַַּפ ַַחת ְגְ ִֶליִק וִ ויְנְ ְט ְְׁשט ַַא ֶֶלע ִִקיְנְ ֶֶדער ַַא ְגּוטע זַ אְכְ ן ְלֹויט ִֶדי ָא"ָב. ְִׁש ְיְקן ַאְלֶ ע ֶ אְמע ְַמאְכְ ן ְִקיֶדּוְׁשֶ .עְר ֶָהאט ְַמיין ְַמ ֶ
עֶּבעְנְ ְט ְְׁש ֶטע יָ ַאר.
ִזִ ֶיֶסע ְגֶ ֶ עטן עְּב ְ
אְמע ְגֶ ֶ
ֵצּום ֶע ְְר ְְׁשט ֶָהאט ְַמיין ְַמ ֶ עְקּוְקט אּון
ְ ְרּוְמְגֶ
ְגֶ עְלַ אְכְ ט אּון זִ יְך ַא ְ
ייְּבט זִ יְך ַאן ְִמיט ִֶדי אֹות ֶע ֶַּפעס וָ ואס ֵֶה ְ אטיְָ ,מאְל ְמאן?" "ט ִעַפ ְֶרעְגְ טַ ,ְגֶ ְ
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
33 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
וועלכע שיחה פון רבי’ן דערמאנט דיך די בילד?
ענטפער פון פאריגע וואך:
ֶדעְר ְרבי ָה�ט ְגעַז�ְגטֶ“ :קייֶנעְר ט�ְר ֶנישט פעלן” וועלכע צוויי נעמען האט
דער רבי באוויינט אז זיי
זענען נישט געקומען?
ָה .יעֶנֶק�לע �ֶ .מְרֶדכי’לע
ו .בעְרעלע בֶ .נתי’לע
ַז .יוֶד�’לע ְגָ� .הְר’לע
חֶ .נפתלי’לע ֶדֶ .מֶנשָה’לע
ענטפער פון פאריגע וואך:
וויאזוי זאגט מען “שכח אייבערשטער” אין אוקריינע?
פיְר ַז�כן ָה�ט ֶדעְר ְרבי ְגעַז�ְגט ֶמען ַז�ל טון ְר�ש ָהשֶנָה:
ֶמיט ֶדי ֶמויל... “טְר�כטן ְגוטַ ,זיין פְרייליך ,ווייֶנען �ון ְרעֶדן וו�ס ווייֶניְגעְר”.
ְגעבְרעֶנְגט צו �ייך ֶדוְרך ָהְר“ְר �לחֶנן חיים ְרוטָה שליט“� ְ -גב�י צֶדֶקָה פ�ְר ֶמשפחות �ין ֶנויט
עְר ֶֶקעֶנֶ ען
ֶֶקען ֶֶד ְ ֶֶמען ֱאמּונָ ה -חלֶק ְר�שון
ַ� ֶֶמעֶנְ ְטׁש לֹויט ַזַ ייֶנֶ ע
�ֶדיֶנֶ עְרֹ� ,ויּב ֶעְר ָָה�ט לִ יּב ַּב ִ
סדָ .א ָדם נִ ָּכָ ר ַעל יְ ֵדי ְמ ָָׁש ְר ָָתיו,
לִ יְגְ ֶנְ ט ָ� ֶֶדעְר ֶנִ ְ
יׁשט. אֹוהב ֶָׁש ֶקר ִאם ָלאו. ִאם הּוא ֵ
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 34
תשובה ,תפלה און צדקה ,נעמט
אוועק די שלעכטע גזירות!
Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
35 by 40 orthogonal maze
ְְּברֹאׁש ַה ָָּׁשָנָ ה יִ ִּכָ ֵֵתְבּון ְּוְביֹום צֹום ִּכִ ּפּור
יֵ ָָח ֵֵתמּון ִּכַ ָָּמה יַ ַַע ְְברּון ְוְ ַכַ ָָּמה יִ ְָּב ֵראּון...
ּוצ ָָד ָָקה ַמ ֲַע ְִב ִירין ֶאֵת ּוֵת ִִפ ָָּלה ְ
ׁשּוְבה ְ ּ...וֵת ָ
ְ
ר ַַֹע ַהְּגְ ֵזֵ ָרה!
69 35 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 36
37 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 38
39 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
.....................
מענדי שווארץ שרה פערל
ישראלי פעקעטע -שופר בית פיגא קרית יואל אדי פעלדמאן אברהם יהודה הורוביץ
משפחת היילפרין דינה יאקאבאוויטש שרה בריל נחמן יאקאבאוויטש
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 40
מיט תפלה
יע ֵׁצֶט ַַמַאְכׁ ן ִדי ,deep water test ייען ִֶַמיר ֶגֵ ֶ ַאר ֵֵצייֶלׁ ֶט
יְנׁדיֶג ַַפ ׁ
יעזֶ ר ְׁׁשֹלַמָה ִַא ִ
ֶַאֶלִ ֶ
דּורְכׁ ַַמַאְכׁ ן.
ֶעדער זָ ַאֶל ַַא ׁ
ער ְׁׁש ֶֶטער ֶָהעֶלׁ ף י ֶ
ייֶּב ׁ
ַַא ֶ
געמאלן דורך :ח .וועבערמאן
ער ְׁׁש ֶֶטער ַַאז ַַאֶלֶ עייֶּב ׁ
ְׁׁשֹּכ ַַּח ַַא ֶ
עַמַאְכׁ ֶט.דּורְכׁ ֶגֶ ַ
ַאְבן ֶעס ַַא ׁ
ָָה ׁ
די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין .לאזט אריין אייער מעשה ,און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן.
41 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
5
יילט אר ֵצ ְֶדער ִאיד ַפ ְ
ארן ֶקע ִניג זַיין ֵס ֶדר,ַפ ְ
ארוָואס ֶער ִאיז ַא ֹזוי ַפ ְ
ייל ְ
יך. ְפ ֵר ִ
ש אוּן גו ֶּטע וַויין… יך ַהא ְנ ְדל ז ְ
ִיך ֵאיין ַפיי ֶנע ְפ ֵליי ׁ ִא ְ
יךאך קוּם ִא ְ ער ָנ ְ …ד ְ
ֶ
עכט ָא ּפ ַא ַפיי ֶנע ַא ֵהיים אוּן ֶר ְ
יך ַדא ְנק ֶדעם ְסעו ָּדה ,אוּן ִא ְ
ש ְטן!
ער ְ ׁיב ְ ֹ
או ֶ ּ
יקעס … אצאל ִמיט ַמיי ֶנע ָ 6ק ּ ִ
אפ ֶ ִא ְ
יך ַ ּב ָ
ַאיי ְנגֶ ע ֶנעם צוּ ֶה ְ
ערן
ערל… ַפיין ,וֶועל ר' ֶ ּב ְ
ִא ְ
יך גֵ יין…
ִא ְ
יך
יס ְפרו ִּּב ְירן צוּ מוּז ִאים ֹ
או ְ
ִא ְ ייבן
אקע ְּב ַל ְּ אויב ֶער וֶועט ַט ֶ זֶען ֹ
יך
ייל ְ
יך! ַא ֹזוי ְפ ֵר ִ
עדא ְנק!
ָהאב ַא גֶ ַ
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 42
די קלענערע קינדער פון תלמוד תורה בית שמש מיט א וואגשאל -ה' כי תצא
די קלענערע קינדער פון תלמוד תורה בית שמש ביים טאנצן לכבוד חודש אלול -ה' כי תצא
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 44
בשר מיט חלב פארמעסט אהערגעשטעלט דורך די טייערע קינדער פון מחנה להודות די לעצטע וואך פון קעמפ -ב'
כי תבוא לאומאן (חלק א')
45 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
בשר מיט חלב פארמעסט אהערגעשטעלט דורך די טייערע קינדער פון מחנה להודות די לעצטע וואך פון קעמפ -ב'
כי תבוא לאומאן (חלק ב')
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 46
בשר מיט חלב פארמעסט אהערגעשטעלט דורך די טייערע קינדער פון מחנה להודות די לעצטע וואך פון קעמפ -ב'
כי תבוא לאומאן (חלק ג')
47 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
בשר מיט חלב פארמעסט אהערגעשטעלט דורך די טייערע קינדער פון מחנה להודות די לעצטע וואך פון קעמפ -ב'
כי תבוא לאומאן (חלק ד')
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 48
בשר מיט חלב פארמעסט אהערגעשטעלט דורך די טייערע קינדער פון מחנה להודות די לעצטע וואך פון קעמפ -ב'
כי תבוא לאומאן (חלק ה')
49 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
בשר מיט חלב פארמעסט אהערגעשטעלט דורך די טייערע קינדער פון מחנה להודות די לעצטע וואך פון קעמפ -ב'
כי תבוא לאומאן (חלק ו')
ראש השנ ה תשפ" ז אי נדע רהיים 50
בשר מיט חלב פארמעסט אהערגעשטעלט דורך די טייערע קינדער פון מחנה להודות די לעצטע וואך פון קעמפ -ב'
כי תבוא לאומאן (חלק ז')
51 ראש ה ש נה ת שפ"ז אינדערהיים
געשמאקע טריפ פון אלע תלמודי תורה היכל הקודש אין ארץ ישראל -שחרית ,פרישטאג ,ביים מתפלל זיין ביים
קבר פונעם צדיק יצחק בר יצחק גברא אין עג'ור און ביים געבן צו עסן פאר די בהמות -ד' כי תבוא לאומאן
