מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — ניצבים וילך (2026-08-31)

צום לעצט נאך א הערה בדרך צחות .די צוויי פרשיות גייען אינאיינעם ,אבער
בעצם זענען זיי ממש אזויווי א דבר והיפוכו ,נצבים איז טייטש שטיין ,וילך איז מיט א טיפערן בליק
טייטש גיין ,און זיי זענען א תרתי דסתרי ,ווייל ווען מ'שטייט גייט מען נישט
און ווען מ'גייט שטייט מען נישט ...וואס באדייט דעם 'נצבים וילך' אינאיינעם? פרשת נצבים וילך תשפ"ו
ווען מ'לאזט נישט אריין דעם טאטן מיט די גוטע מתנות שטרעק אויס א האנט!
בס"ד
שטייענדיג אצינד ביים שוועל פון די ימי הרחמים והרצון ווען אט הייבן מיר
שוין ָּאן צו זאגן סליחות ,איז כדאי אביסל מרחיב צו זיין אין ענינא דיומא און א גוטן טייערע חברים וידידים!..
נאכזאגן א הערליכע און טרעפליכע משל וואס דער ירושלימ'ער מגיד הגאון
ר' שלום שוואדרון זצ"ל פלעגט זאגן אויף חודש אלול ,און אויפן פסוק "קול מיר שטייען אצינד אין פרשיות נצבים וילך וועלכע גייען אינאיינעם .ווי
דודי דופק פתחי לי". באקאנט דינען די יעצטיגע פרשיות אלס א הכנה צו די הייליגע טעג וואס
קומען צו גיין ,פרשת נצבים איז שטענדיג די שבת פאר ראש השנה ,עס
רפאלק אין אמעריקע וואס זייער זוהן האט חתונה
עס איז אמאל געווען א ּפ ָּא ָּ שטייט טאקע אין זוהר הקדוש ,און איז מבואר באריכות אין ספרים
געהאט קיין ארץ ישראל .דער זוהן האט אויפגעשטעלט א שטוב ,עס זענען יכם ,גייט ארויף אויף
ֹלק ֶּ
"הּיֹום" ֻּכ ְּל ֶּכם ִל ְּפנֵ י ה' ֱא ֵ
הקדושים אז ַא ֶּתם נִ ָּצ ִבים ַ
געבוירן געווארן קינדער ,אבער קיין איבריגע פרנסה האבן זיי ביידע נישט ראש השנה' ,היום' איז דער יום הדין אין וועלכע מיר שטייען אלע פאר
געהאט ,נישט דער טאטע און נישט דער זוהן ,און ממילא איז קיינמאל נישט השי"ת .לאמיר זיך פארטיפן און מתבונן זיין וואס איז די שייכות און די קשר
וואקסט אונטער
פארן באזוכן דעם אנדערן .אזוי ַ
אויסגעקומען אז איינער זאל ָּ פון פרשת נצבים מיט ראש השנה ,און וואס קענען מיר ארויסנעמען פון דא
א פרישע דור מיט אייניקלעך ,א גאנצע הערליכע משפחה איז זיך ברייט און לערנען א לימוד אויף למעשה.
וואקסן בליעה"ר ,און די זיידע און באבע גייען ממש אויס פון געגועים און
צע ַ
בענקעניש ,זיי האבן שוין אזוי לאנג נישט געזעהן זייער באליבטער זוהן און לאמיר ממשיך זיין אביסל ווייטער צו פרשת וילך ,און זעהן די דברים נפלאים
קיינמאל נישט געזעהן די לעכטיגע אייניקלעך וואס געפונען זיך אין די משה וַ יְּ ַד ֵבר
וואס עס שרייבט דער הייליגער רמב"ן אויף די ווערטער וַ ּיֵ ֶּלְך ֶּ
מרחקים. ֶּאת ַה ְּד ָּב ִרים ָּה ֵא ֶּלה ֶּאל ָּכל יִ ְּש ָּר ֵאל ,וואו איז משה רבינו געגאנגען? ערקלערט
דער רמב"ן אז צום ערשט זענען אלע אידן געשטאנען פאר משה רבינו ווי
עס איז געקומען א צייט ווען די עלטערן האבן באשלאסן אז זיי האלטן עס מער יכם
אש ֶּ
מיר געפונען אנהייב פרשת נצביםַ ,א ֶּתם נִ ָּצ ִבים ַהּיֹום ֻּכ ְּל ֶּכם וגו' ָּר ֵ
נישט אויס ,די מצב הפרנסה איז שוין געווען אביסל לייכטער ,און עס איז כֹורת ְּב ִרית
יכם כֹׁל ִאיש יִ ְּש ָּר ֵאל ,משה רבינו האט ֵ
יכם וְּ ש ְֹּׁט ֵר ֶּ
יכם זִ ְּקנֵ ֶּ
ִש ְּב ֵט ֶּ
פארן קיין ארץ ישראל באזוכן דעם זוהן.
געקומען די צייט זיך אויפצוהייבן און ָּ געווען מיט זיי ווי די תורה הקדושה דערציילט אונז .דערנאך זענען זיך די
פיבערהאפטיגע הכנות פון פריער,
ַ פארשטייט זיך אז די נסיעה האט געהאט אידן צוגאנגען ,יעדער האט זיך צוריקגעקערט צו זיין געצעלט .יעצט ווענדט
זיי האבן איינגעקויפט שיינע מתנות פאר יעדע אייניקל לויט זיין יארגאנג ,ווי משה רבינו זיינע טריט און ער גייט צו זיי" ,ויאמר הכתוב עתה ,כי משה הלך
אויך פארשידענע טייערע כלים און חפצים וואס זיי האבן געהאלטן אז דער ממחנה לויה אל מחנה ישראל לכבדם ,כמי שירצה להפטר מחבירו ובא
זוהן וועט הנאה האבן דערפון .זיי גרייטן זיך ,זיי ּפ ַאקן די רענצלעך ,און די ליטול רשות ממנו" ,משה רבינו האט געוואלט דערמיט מכבד זיין די אידן
התרגשות איז גובר ,עס שטארקט זיך פון טאג צו טאג .זיי האבן כסדר ווי איינער וואס קומט צו זיין חבר זיך געזעגענען און נעמען רשות פון איהם
מיטגעטיילט זייערע געפילן מיט אלע זייערע ארומיגע און באקאנטע און זיך צו קענען אוועקגיין .די זעלבע האט משה רבינו געטוהן דא ,ער איז געקומען
ווארים געזעגנט פון יעדן לקראת דעם גרויסן רייזע .ענדליך קומט שוין דער זיך געזעגענען און נעמען ווי רשות פון כלל ישראל איידער ער גייט נסתלק
פארן מיט'ן
זמן ,זיי האבן געשיקט א בריוו פאר זייער זוהן אז זיי קומען אי"ה צו ָּ ווערן פון די וועלט.
קומענדיגן שיף וואס וועט אנקומען ביום פלוני ,דער זוהן האט
ווארטן אויף זייער
צוריקגעענטפערט ווי ווייט ער פרייט זיך און ער קען קוים ַ פארשטייט זיך אז דער ענין איז א חידוש נפלא ,אונזער גרויסער און הייליגער
אנקום. רבי משה רבינו לאזט זיך אראפ און גייט אריבער צו די אידישע קינדער זיך
געזעגענען פון זיי .וואס איז פשט פון דעם אז דער רבי גייט נעמען רשות פון
אין א מזל'דיגע שעה לאזן זיי זיך ארויס אויפן לאנגע רייזע ,במשך די גאנצע זיינע תלמידים? פאר איבער פערציג יאר איז ער געווען פארנומען זיך מקריב
פארשטעלן אין זייער
צייט אויפן ים האבן זיי געהאלטן אין איין טראכטן און זיך ָּ זיין פאר כלל ישראל מיט מסירות נפש און טוהן וואס נאר מעגליך פאר זיי,
דמיון ווי שיין ס'וועט אויסקוקן די באזוך ,די באגעגעניש מיט זייער זוהן און דאך אוודאי געּפ ַאסט אז כלל ישראל זאל אריבערקומען
אויב עפעס וואלט ָּ
אייניקלעך ,די קבלת פנים ,די התרגשות ,די געשמאקע טעג אינאיינעם .צו סיי צו איהם ,ער זאל לאזן רופן די אידן צו זיך ,אדער על כל פנים זיך געזעגענען
ווער עס איז נאר געווען דארט אויפן שיף האבן זיי גערעדט און דערציילט וועגן פון זיי פריער בשעת זיי זענען געווען צוזאמען נאכן כורת ברית זיין .וואס
די גליקליכע נסיעה וואס זיי רעכטן יעצט אפ ,זיי האבן זיך אויפגעטוהן און באדייט דער ענין אז משה רבינו לאזט זיך אזוי אראפ און ער גייט צו די אידן
געוויזן די הערליכע מתנות וואס זיי טראגן פאר די קינדער. רעדן צו זיי און זיך געזעגענען? און פון וואו האט ער גענומען אזא געדאנק,
וואס איז דער מקור פון זיין התנהגות? דאס איז א ענין וואס איז צריכה לימוד
צו דערהערן וואס עס ליגט אין דעם פאר אונז זיך אפצולערנען.
1
ענקערע זאכן ,גייטס אוועק פאר אפאר שעה ,באלד וועל איך זיין גרייט" און ענדליך ווען ס'קומט אן דער לאנג ערווארטעטער טאג ,זיי שלעפן אראפ
קלאפט דעם טיר אין זייער פנים.
פאר ַ
ער ַ זייערע שווערע אנגעפילטע רענצלעך מיט די טייערע מתנות וואס זיי האבן
געברענגט .זיי קוקן זיך אום אויף אלע זייטן ,זייענדיג זיכער בלי שום ספק
פארשטייט זיך אז די אנטוישונג פון די עלטערן איז געווען אזוי גרויס ,זיי זענען
פארט
אז דער זוהן מיט די אייניקלעך שטייען אויסגע'שורה'ט דארטן ביים ָּ
געווארן אזוי פארביטערט און צעבראכן .מיט שווערע טריט האבן זיי זיך
זיי אפצונעמען מיט כבוד מלכים .ויפן כה וכה ,מען קוקט ארום אין יעדן
געשלעפט מיט די אנגעפילטע רענצלעך ביז די האטעל וואס געפונט זיך ביים
ווינקל ,אבער עס זעהט זיך נישט קיין שום היימיש פנים אויפן האריזאנט,
עק גאס .די ערשטע זאך האבן זיי געזוכט א טעלעפאן פון וואו מ'קען קלינגען
קיין איינער וואס זעהט אפילו אויס ענדליך צו זייער זוהן .זיי שטייען אזוי
קיין אמעריקע צו זייער טרעוול אגענט ,זיי פארבינדן זיך מיט איהם און זאגן
פארלוירן ,אבער פראבירן זיך צו טרייסטן ,נו עס מאכט זיך אמאל אז א
געפלאנט צו בלייבן אין ארץ ישראל פאר א לענגערע
ַ איהם אז זיי האבן טאקע
מענטש האט א סיבה אדער א אונס וואס האלט איהם אפ פון קומען ,אפשר
אהיימפארן ,זיי זוכן
ָּ וויילע ,אבער עפעס האט זיך געמאכט אז זיי דארפן שוין
אנגעיאגט ,אפשר האט ער
ָּ האט עפעס פאסירט אז דער זוהן האט נישט
די שנעלסטע וועג צוריק קיין אמעריקע .זיי ווילן זיך מיטכאפן מיט די נעקסטע
נישט גענוי פארשטאנען די פונקטליכע דאטום ווען זיי קומען ָּאן .זיי שטארקן
פארט ארויס ,אבער שוין.
שיף וואס ָּ
זיך און לאזן זיך אליינס ארויס אויפן וועג אין ריכטונג צום זוהן'ס הויז.
אומר ועושה ,זיי נעמען זייערע רענצלעך ,זייערע אלע זאכן ,זיי איילן זיך ארויס
נאך א לאנגע שווערע רייזע קומען זיי ָּאן צום אדרעס וואו דער זוהן וואוינט.
צוריק צום ּפ ָּארט ,און קורצליך דערנאך זיצן זיי שוין אויפן קומענדיגן שיף צוריק
פארטאגס שעות ווען מ'זעהט נישט קיין נפש חיה
ָּ ס'איז געווען אין די פריע
קיין אמעריקא בפחי נפש.
אויף די גאס .אבער זיי ווייסן אז זיי וועלן געוויס שנעל טרעפן דעם ריכטיגן
עס גייען אדורך אפאר שעה ,דער זוהן מיט זיין משפחה וועקן זיך אויף ,זיי אריינגאנג ,ווייל עס הענגן זיכער פון אלע זייטן שיינע שילדן און ברוכים
קראצן זיך אויס און מאכן זיך גרייט ,דערנאך גייען זיי צום האטעל אפירזוכן די געמאלן און ארויסגעלייגט לכבודם.
ָּ הבאים סיינס וואס די קינדער האבן
זיידע און באבע וואס זענען געקומען פון אמעריקע .אבער דארט ווערן זיי אבער ניין ,מען זעהט גארנישט ,עס איז נישט דא קיין שום זכר פון התרגשות
געוואויר אז די עלטערן זענען שוין געגאנגען ,מיט אפאר שעה צוריק האבן זיי אדער שמחה אז זיי קומען.
פארלאזט דאס פלאץ ,און געזאגט אז זיי ווענדן זיך צוריק קיין אמעריקע...
זיי לאזן אבער נישט די געפילן זיי איבערנעמען ,זיי שלעפן זיך ארויף די טרעפ
דֹודי
פלעגט ר' שלום שוואדראן זאגן ,טייערע אידן ,אין פסוק שטייט "קֹול ִ מיט די שווערע רענצלעך ,און קלאפן ָּאן אויפן טיר .עס זענען נישט דא די
קלאפט אויפן
ַ דֹופק" אונזער פריינט ,אונזער הייליגער טאטע אבינו שבשמים
ֵ ווערטער צו שילדערן זייער הארץ קלאפעניש און רוישיגע געפילן צו די
"ּפ ְּת ִחי ִלי ֲאח ִֹׁתי ַר ְּעיָּ ִתי יֹונָּ ִתי ַת ָּמ ִתי" .דער אייבישטער רופט אונז ָּאן מיט
טירִ , געהאפט און
ָּ לאנגע ערווארטעטע מינוט אויף וואס זיי האבן אזוי
אלע לשונות של חיבה ,און בעהט זיך ביי אונז מאכטס מיר אויף דעם טיר. ארויסגעקוקט ,אט אט וועט מען זיך שוין באגעגענען פנים אל פנים מיט'ן
איך בין כביכול געקומען מיט א פולע רענצל ,מיט די בעסטע און שענסטע ארומהאלדזן און קושן מיט פרייד .זיי קלאפן
ַ זוהן ,מען וועט איהם
מתנות .עס איז דאך דא אזויפיל גוטע זאכן וואס דער רבונו של עולם וויל שטילערהייט אויפן טיר ווייל זיי ווילן נישט אויפוועקן די שכנים אין אזא פריע
אבער דערווייל וואס ענטפערט - משפיע זיין פאר אונז ,ער וויל אונז געבן. שעה ,אבער ֵאין קול ואין עונה ,קיינער ענטפערט נישט .ס'זעהט נישט אויס
יכ ָּכה ֶּא ְּל ָּב ֶּשנָּ ה" איך האב שוין אויסגעטון
"ּפ ַש ְּט ִתי ֶּאת ֻּכ ָּתנְּ ִתי ֵא ָּ
דער מענטש ? ָּ אז איינער האט אפילו געקלערט פון זייער אנקום ,זיי קלאפן נאך און נאך,
מיין העמד ,וויאזוי וועל איך עס יעצט אנטון? יעצט איז נישט אזא גוטע צייט דאך וועט איינער אינעווייניג זיי הערן.
אפשר ָּ
פאר מיר ,איך גיי נאך מיט די נאכט קליידער ,איך האלט נאך אינמיטן שלאפן.
ענדליך נאך א לאנגע צייט הערט מען ווי איינער שלעפט זיך צו צום טיר .עס
יכ ָּכה ֲא ַטנְּ ֵפם" איך האב אפגעוואשן מיינע פוס ,וויאזוי וועל
"ר ַח ְּצ ִתי ֶּאת ַרגְּ ַלי ֵא ָּ
ָּ
מאכט זיך אויף א קליינע שפאלט ,זייער זוהן שטייט דארט מיט זיינע שלאף
איך זיי שמוציג מאכן?
ארויפפאלן אויף איהם ,זיי
ַ פארקלעבטע אויגן .די עלטערן ווילן
קליידער און ַ
חודש אלול איז א זמן ווען הקב"ה קומט צו אונז ,ער וויל אונז אנכאפן און ווילן איהם ארומנעמען מיט ליבשאפט .אבער דער זוהן ווייזט זיי צו זיין
מקרב זיין צו זיך ,ער וויל אונז באגיסן מיט אזויפיל גוטע השפעות וואס ער שטיל ,ס'איז זייער פרי און די קינדער שלאפן נאך ,ער וויל נישט אז זיי זאלן
האט צוגעגרייט פאר אונז .עס קומט א נייע יאר ,ער וויל אונז געבן לעבן, זיך דערוועקן" .זייטס מוחל ,דא אין די ווינקל פונעם גאס איז דא א קליינע
געזונט ,פרנסה ,נחת ,שלום בית ,הרחבת הדעת ,און וואס נישט?! אבער האטעל וואו מ'קען איינשטיין .גייטס אהין אויף אפאר שעה ,שפעטער ווען
רשלאפענע מצב ,מיר האלטן
ָּ פא
ליידער ליידער זענען מיר אסאך מאל אין א ַ יעדער וועט זיין אויף און מ'וועט זיין גרייט און אויסגערוהט ,דעמאלטס וועט
נישט ביים זיך ערוועקן ,מיר זענען נישט גרייט זיך אנצושטרענגען, עטס אריינקומען צו מיר אין שטוב"...
ארויסצושפרינגען פון בעט ,קעגן לויפן דעם אייבערשטן ,און איבערנעמען פון
מיט טרערן אין די אויגן זאגן זיי איהם" ,יענקל טייערער ,מיר האבן דיך נישט
איהם די אלע גוטע מתנות וואס ער וויל אונז ברענגען .מיר זענען יעצט 'נישט
געזעהן אזויפיל יארן ,לאז אונז אריין פאר א מינוט ,מיר ווילן דיר נאר
פארבייגיין.
אין די גיסטע' פון די אלול'דיגע עבודה און מיר לאזן עס ַ
האלדזן ,לאז אונז פשוט אראפשטעלן די
באגריסן ,מיר ווילן דיך נאר ארומ ַ
שפעטער ,ווען דער מענטש גייט ארויס פון בעט ,ענדליך ווען ער דערמאנט רענצלעך וואס מיר האבן דיר געברענגט ביי דיר אין שטוב אז אונז זאלן עס
"דֹודי
ִ זיך און ער זוכט שוין דעם אייבערשטן ,קען חלילה דער באשעפער זאגן, נישט דארפן שלעפן" ,אבער דער זוהן זאגט" ,ניין ,ניין ,יעצט איז נישט גוט,
ָּח ַמק ָּע ָּבר" די געלעגנהייט האט זיך ארויסגעגליטשט פון אונזערע הענט... איך זאג ענק ,מאכטס נישט קיין רעש ,קיין טומל ,טוטס מיר א טובה נעמטס
2
אין קיצור שולחן ערוך (סי' קכ"ח סי"ד) "ולא ימתין עד ערב יום הכפורים, דער רבוש"ע שטרעקט אויס זיין האנט צו אונז אין חודש אלול
ווארטן ביז
אלא יקדים את עצמו היום לבקש מחברו מחילה" אז מ'זאל נישט ַ טייערע אידן! אסאך פון אונז האבן א שטיקל נעגאטיווע בליק אויף חודש
ערב יום כיפור ,נאר מ'זאל שוין איבערבעטן דעם חבר ערב ראש השנה ,און אלול ,מ'האט מורא פון די תשובה ,פון די תיקון המעשים ,פון די סליחות.
דאס איז א זכות און א הכנה צו די יום הדין]. מ'קוקט עס ָּאן ווי עפעס אזא גרויסע בער ,ווי א שווערע אונטערנעמונג.
מ'כאפט אבער נישט אז דאס איז די גרעסטע מתיקות ,די גרעסטע אור וואס
אין ספה"ק תפארת שלמה (פר' כי תצא) שטייט אז די ריכטיגע הכנה וואס
איז דא .כביכול דער רבונו של עולם אליין קומט צו גיין בכבודו ובעצמו מיט
פארמערן
מיר קענען מאכן צום גרויסן יום הדין פון ראש השנה איז דורכ'ן ַ
אנגעפילטע רענצלעך מיט אלע גוטע זאכן ,ער וויל אונז געבן ,ער וויל אונז
אהבה אחוה און ריעות צווישן אידישע קינדער" ,ועיקר ההכנה על יום הנורא
דערנענטערן ,ער שטרעקט אויס א האנט צו אונז ,ער וויל אונז ברענגען
הזה להיות אחוה וריעות בין בני ישראל" .ער טייטשט מיט דעם דער פסוק אין
נאנט צו זיך ,און מיר דארפן סך הכל 'ענטפערן זיין רוף' און זיך וויסענדיג
שֹופר ָּה ִריעּו ִל ְּפנֵ י ַה ֶּמ ֶּלְך ה' ,הריעו איז א לשון
ָּ תהלים (צ"ח) ַב ֲחצ ְֹּׁצרֹות וְּ קֹול
ווארט
שפאן אוועק ,ער איז דא ,ער ַ
ַ מאכן דערפון .דער רבוש"ע שטייט א
פון ֵ'ריעּות' און פריינטשאפט ,מ'דארף ליב האבן און אנערקענען די מעלות פון
ווארט נאר מיר זאלן איהם אריינלאזן.
נאר צו הערן פון אונז ,ער ַ
"ל ְּפנֵ י ה' ִכי ָּבא ִכי
יעדער איד ווען עס קומט דער גרויסער זמן פונעם יום הדין ִ
ָּבא ִל ְּשּפֹׁט ָּה ָּא ֶּרץ" .עיין שם בדבריו הקדושים. מיר דארפן געדענקען אז דאס איז די מהות פון חודש אלול און די ימי
דֹודי ִלי" ,דער אייבערשטער וויל אונז
דֹודי וְּ ִ
"אנִ י ְּל ִ
הרחמים והרצון ֲ ,
גיין אין די וועגן פון די הייליגע אמוראים ארומהאלדזן ,ער וויל אונז ארומנעמען ,מקרב זיין צו זיך.
ַ
עס האט מיר אמאל דערציילט א איד וועלכער האט געהאט א שטארקע
נאך מער ,דער אייבערשטער איז זיך ַממציא צו אונז ,ער קומט צו גיין קלאפן
סכסוך מיט זיינס א חבר אויף עפעס א געוויסע ענין ,עס האט אויסגעבראכן
אויף אונזער טיר און אונז אויסשטרעקן א האנט ,אפילו באמת וואלטן מיר
גאר א שווערע מחלוקת צווישן זיי און מ'האט עס נישט געקענט בארואיגן פאר
געדארפט זיין דער וואס גייט איהם אויפזוכן .ווי חז"ל ַדרש'ענען אין מסכת
געהאסט איינער דעם אנדערן.
ַ א לאנגע צייט .זיי האבן זיך ממש געקריגט און
ראש השנה (דף י"ח ).אויפן פסוק ִד ְּרשּו ה' ְּב ִה ָּמ ְּצאֹו ְּק ָּר ֻּאהּו ִב ְּהיֹותֹו ָּקרֹוב,
דער איד דערציילט אז איינמאל פאר די הייליגע טעג ווען ער האט גערעדט אז דאס גייט ארויף אויף די עשרת ימי תשובה ווען דעמאלטס געפונט זיך
מיט זיין רבי'ן וועגן דעם נושא ,האט איהם דער רבי געזאגט ,לדעתי האלט דער אייבישטער נאנט ,ער מאכט זיך גרייט פאר אונז אז מיר זאלן איהם
איך אז דו זאלסט גיין איבערבעטן דיין חבר .זאגט דער איד פאר זיין רבי ,וואס אנכאפן.
ַ גרינג קענען
הייסט?! מיין חבר האט מיך בא'עוול'ט ,ער האט מיר שלעכט געטוהן,
פארוואס עפעס זאל איך איהם גיין איבערבעטן? האט דער רבי ארויסגענומען להיות אוחז בידיו ממש איש איש ממקומו
א גמרא מסכת יומא און געלערנט מיט מיר א שטיקל (דף פ"ז ).וואו די גמרא נאך מער ,דער ענין איז מבואר אין די פסוקים אין פרשת נצבים ,די תורה
דערציילט די הנהגה פון ר' זירא ,ווען איינער האט איהם וויי געטוהן איז ער בּותָך וגו' ִאם יִ ְּהיֶּ ה נִ ַד ֲחָך ִב ְּק ֵצה ַה ָּש ָּמיִ ם
זאגט (ל' ג') וְּ ָּשב ה' ֱאֹל ֶּקיָך ֶּאת ְּש ְּ
געגאנגען און זיך געדרייט נעבן יענעם ,כדי עס זאל איהם זיין גרינג ּומ ָּשם יִ ָּק ֶּחָך ,דער אייבישטער וועט אונז צוריק קערן
ִמ ָּשם יְּ ַק ֶּב ְּצָך ה' ֱאֹל ֶּקיָך ִ
איבערצובעטן .ווי אויך דערציילט די גמרא דארט באריכות א מעשה מיט ַרב צו זיך ,ער וועט אונז קומען נעמען פון סיי וואו אימער דער איד וועט חלילה
וואס א געוויסער קצב וואס האט איהם באליידיגט ,און רב איז געגאנגען זיך ּובק ִֹׁשיְּ ,כ ִאלּו
רווארפן .ווי רש"י הק' שרייבט "גָּ דֹול יֹום ִקבּוץ גָּ ֻּלּיֹות ְּ
פא ָּ
זיין ַ
דרייען דארט ביים קצב כדי דער קצב זאל איהם קענען מפייס זיין .מיין רבי אֹוחז ְּביָּ ָּדיו ַמ ָּמש ִאיש ִאיש ִמ ְּמקֹומֹוְּ ,כ ִענְּ יָּ ן ֶּשנֶּ ֱא ַמר
הּוא ַע ְּצמֹו ָּצ ִריְך ִל ְּהיֹות ֵ
האט מיר דעמאלטס צוגעגעבן ,נישט בחנם האט עס די גמרא געברענגט .אויב וְּ ַא ֶּתם ְּת ֻּל ְּקטּו ְּל ַא ַחד ֶּא ָּחד ְּבנֵ י יִ ְּש ָּר ֵאל" ,ווען עס וועט קומען די גאולה שלימה
חז"ל דערציילן אונז די זאכן ,איז א סימן אז זיי ווילן מיר זאלן גיין אין די וועגן, נכאפן יעדער איד באזונדער ,איינס
וועט השי"ת אויסשטרעקן א האנט און ָּא ַ
כמאכן און טוהן די זעלבע מיט מענטשן וואס האבן אונז וויי
נא ַ
מיר זאלן דאס ָּ ביי איינס ,און אזוי ארויסשלעפן פון גלות...
געטוהן .עס איז טאקע נישט לייכט ,אבער די שכר און די ריוח וואס קומט
ארויס פון דעם איז זייער זייער גרויס! הגם די פסוקים רעדן טאקע פון די גאולה העתידה ,שטייט אבער אין ספרים
הקדושים אז דאס איז אויך געזאגט געווארן אויף די יעצטיגע הייליגע טעג.
דער איד דערציילט אז ס'איז איהם געווען זייער שווער ,אבער ער האט ֹלקיָך ֶּאת ְּל ָּב ְּבָך וְּ ֶּאת
ּומל ה' ֱא ֶּ
ווי עס איז מרומז אינעם פסוק באלד דערנאךָּ ,
געפאלגט און אזוי געטוהן ,ער האט אנגעהויבן ערשט און איבערגעבעטן זיין ֹלקיָך וגו' וועלכע איז ראשי תיבות אלול .אין די
ְּל ַבב זַ ְּר ֶּעָך ְּל ַא ֲה ָּבה ֶּאת ה' ֱא ֶּ
חבר ,און דער חבר האט איהם מוחל געווען .ער פירט אויס ,עס איז באמת יעצטיגע טעג פון חודש אלול שטרעקט דער רבוש"ע אויס א האנט צו יעדער
געווען א גרויסע עבודה פון זיין זייט ,אבער למעשה די תוצאות און ריוח וואס איד באשר הוא ָּשם און העלפט איהם זיך צוריק צו קערן.
ער האט געהאט דערפון ,די הרחבת הדעת ,די ישוב הדעת ,און די שמחה
וואס עס האט געברענגט ,איז ֵאין לשער! ס'האט נאר אויסגעפעלט די קליינע
די עיקר הכנה איז אחדות און אהבת ישראל
פעולה פון אוועקעבן אביסל פון זיך ,זיך מכניע זיין און גיין איבערבעטן יענעם,
און דאס האט געברענגט שלום ושלוה און אזויפיל רואיגקייט נאכדעם. לאמיר ממשיך זיין א טריט ווייטער .אונזער עבודה אין די יעצטיגע טעג איז
עוסק צו זיין אין תשובה און תיקון המעשים ,בפרט בעניני בין אדם לחבירו,
ווי חז"ל זאגן אונז אז יום כיפור איז נישט מכפר עד שירצה את חבירו[ .זעה
3
עס לערנט אונז א וועג לדורות אז אזוי דארפן מיר זיך שטענדיג פירן בין אדם זיך געלערנט פון השי"ת אליינס
לחבירו .וויפיל מאל מאכט זיך אז ס'איז טאקע דא קריגערייען ,ס'איז דא פירוד איך האב אמאל געהערט פון מו"ר הג"ר יצחק דוב קאפעלמאן ראש ישיבת
לבבות ,ס'איז דא חילוקי דעות( ,ס'מוז נישט זיין דוקא ביי גרויסע מחלוקת'ן, לוצערן זצ"ל אויף די אויבנדערמאנטע גמרא אין מסכת יומא ,פון וואו האבן
אפילו ביי א קליינע סכסוך ,א רייבעריי ,א אומאיינגענעמע מצב) ,און עס קען די אמוראים גענומען זייער הנהגה? פון וואו האבן זיי געוואוסט אז ס'איז אן
טאקע זיין ס'איז דא א מקום אז יענער וואלט מיר געדארפט קומען ענין אז זיי זאלן גיין זיך ' ַמ ְּמ ִציא' זיין פאר דער וואס האט זיי געטשעפעט און
איבערבעטן .אבער אויב מיר ווילן מקיים זיין והלכת בדרכיו ,גיין אין די וועגן העלפן אז יענער זאל זיי קענען איבערבעטן? האט דער ראש ישיבה זצ"ל
פונעם אייבערשטן ,גיין אין די וועגן פון אונזער רבי משה רבינו ,גיין אין די וועגן געזאגט אז זיי האבן זיך געלערנט די הנהגה פונעם אייבערשטן אליין! דער
פון די הייליגע צדיקים ,דארפן מיר זיך אביסל בייגן ,מיר דארפן זיך ממציא זיין אייבערשטער טוט אזוי צו כלל ישראל ,ווען עס קומט חודש אלול און די ימי
פאר אנדערע און זיי געבן דעם געלעגנהייט 'אראפצוקריכן פון בוים' און ענדיגן הרחמים והסליחות קומט ער און איז זיך ממציא פאר אידישע קינדער .ווי
די טענות ומענות .ס'איז טאקע נישט לייכט .ס'איז נישט אייביג אזוי מכובד, מיר ווייסן פון אלע ספרים הקדושים ,אז יעצט איז א זמן פון 'המלך בשדה'
אבער אז א איד לאזט זיך אראפ צו א צווייטן ,ער געבט איהם די געלעגנהייט, ווען דער קעניג איז אין פעלד כביכול ,ער איז נישט ביי זיך אינדערהיים נאר
ער עפנט אויף דעם בריקל אז יענער זאל זיך קענען איבערבעטן מיט איהם, ער איז מצוי ביים פאלק ,יעדער קען צוקומען צו איהם.
דאך ווערן פון דעם אזא
יענער זאל קענען ווערן צוריק נאנט מיט איהם ,וועט ָּ
מין זיסקייט ,אזא לעכטיגקייט ,אזויפיל שלום ושלוה ,און אזויפיל זכותים פאר האבן די אמוראים פון דעם פארשטאנען פונקט ווי דער אייבישטער טוט
די יום הדין ,ווי חז"ל זאגן אונז (יומא כ"ג ).כל המעביר על מדותיו מעבירין לו אזוי מיט אונז ,דארפן מיר טוהן די זעלבע מיט אנדערע .זיי האבן פשוט
על כל פשעיו. מקיים געווען "והלכת בדרכיו" זיי זענען געגאנגען אין די וועגן פונעם בורא
עולם און זיך אויך ממציא געווען און ארויסגעהאלפן אנדערע וואס דארפן
בדרך רמז קען זיין דאס איז די שייכות פון די צוויי פרשיות ,ווי מיר האבן פריער זיי איבערבעטן.
גערעדט אז אויבנאויף קוקט עס אויס ווי א סתירה ווייל נצבים מיינט שטיין און
"הּיֹום" ֻּכ ְּל ֶּכם ִל ְּפנֵ י ה'
וילך מיינט גיין .אבער עס קען זיין די כוונה ַא ֶּתם נִ ָּצ ִבים ַ [אגב קען מען צולייגן ,אז דאס איז טייטש 'המלך בשדה' ,נישט סתם אז
יכם ,ווען עס קומט צו גיין ראש השנה דארפן מיר זיין נִ ָּצ ִבים ' ֻּכ ְּל ֶּכם' זיך
ֹלק ֶּ
ֱא ֵ לאץ ,נאר דער מלך קומט ארויס נאך אונז .מיר
פא ַ
דער מלך איז נישט אין ַ
אוועקשטעלן אלע צוזאמען באחדות ,גאנץ כלל ישראל אינאיינעם פון גרויס רבלאנדזשעט ערגעץ אין א ווייטן פעלד ,און דער
ָּ פא
פארלוירן און ַ
זענען ַ
ימיָך ,ווי עס איז מבואר אין ספרי חסידות,
ביז קלייןֵ ,מח ֵֹׁטב ֵע ֶּציָך ַעד ש ֵֹׁאב ֵמ ֶּ רבונו של עולם קומט ביז אהין ,ער איז זיך ממציא צו אונז אז מיר זאלן איהם
און ווי דערמאנט אז דאס איז פון די הויפט עצות זוכה צו זיין בדין ,ווען מען קענען אנכאפן און זיך צוריקקערן צו איהם].
האלט זיך צוזאמען באחדות און פריינטשאפט .וואס איז די עצה אז עס זאל
משה וגו' ֶּאל ָּכל יִ ְּש ָּר ֵאל" ,מיר דארפן טוהן אזויווי משה
הערשן אחדות? "וַ ּיֵ ֶּלְך ֶּ מקיים זיין די צוואה פון משה רבינו
רבינו האט אונז געלערנט סוף ימיו מיט זיין ענוה און התבטלות ,מיר דארפן
היוצא לנו ,מיר האבן דערהערט ביז אהער צוויי געוואלדיגע נקודות :צום
פלאזן פאר אנדערע.
ארא ָּ
ָּ זיך ַממציא זיין און
ערשט ,אז אין די יעצטיגע טעג קומט השי"ת און ער איז זיך ממציא פאר
מיט אזא סארט הנהגה וועלן מיר מרבה זיין אזויפיל אהבה אחוה שלום וריעות כלל ישראל ,דער אייבישטער קומט נאנט צו אונז און שטרעקט אונז אויס
ביי כלל ישראל ,די שענסטע און בעסטע הכנה פארן יום הדין ,און א כלי מחזיק א האנט פאר תשובה .און די צווייטע נקודה ,אז מיר דארפן טוהן די זעלבע,
ברכה אונז צו ברענגען אלע גוטע זיסע השפעות און א גליקליך לעבן. מיר דארפן זיך ממציא זיין פאר אנדערע .צומאל איז יענער טאקע שולדיג,
יענער האט אונז ער בא'עוול'ט ,מיר האבן ריכטיגע טענות ,אבער אזוי וועט
לסיכום געדענק: קיין שלום נישט ווערן .מיר דארפן זיך אראפלאזן ,מכניע זיין ,און טוהן עצות
• מיר דארפן אכטונג געבן נישט צו זיין ווי יענער זוהן פונעם משל וואס האט ותחבולות וויאזוי מ'קען ברענגן מער אחדות און ליבשאפט צווישן אידן.
נישט געוואלט עפענען דעם טיר פאר זיין טאטע וואס איז דארט געשטאנען
מיט אלע גוטע מתנות. דערמיט קומען מיר צוריק צו וילך משה און די ווערטער פונעם רמב"ן אז
• אונזער רבי משה רבינו ,און די הייליגע חכמים און אמוראים ,האבן זיך משה רבינו איז געגאנגען צו כלל ישראל זיך געזעגענען .דאס איז אט די
געלערנט פון קוב"ה אליינס זיך אראפצולאזן און ממציא זיין צו אנדערע. זעלבע בחינה ,משה רבינו האט זיך דאס געלערנט פונעם אייבערשטן אליין,
• אין די ימי הרחמים והסליחות קומט דער רבוש"ע צו אונז ,המלך בשדה, און ער האט געוואוסט אז זיין תפקיד אלס רבי און מנהיג און אוהבן של
ער זוכט אונז אויף ווי ווייט מיר זאל זיך נאר געפונען ,ער קלאפט אויפן ישראל איז צו גיין זיך אראפלאזן און ממציא זיין פאר אידישע קינדער .און
טיר ,שטרעקט אויס א האנט ,און כאפט אונז ָּאן. דאס איז זיין צוואה פאר אונז! דאס זענען פון די לעצטע דיבורים פון משה
רבינו צו כלל ישראל ,ווען ער געזעגנט זיך פון זיי .ער ווייזט אונז מיט זיין
א לעכטיגע שבת קודש! הנהגה ווי מ'דארף זיך אראפלאזן צו יענעם ,מ'דארף זיך ַממציא זיין צו א
לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל ווארטן אז יענער זאל
צווייטן ,בפרט צו א קלענערן פון דיר ,נישט זיצן און ַ
בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א קומען צו אונז.
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com
4
