gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫צום לעצט נאך א הערה בדרך צחות‪ .‬די צוויי פרשיות גייען אינאיינעם‪ ,‬אבער‬ ‫בעצם זענען זיי ממש אזויווי א דבר והיפוכו‪ ,‬נצבים איז טייטש שטיין‪ ,‬וילך איז‬ ‫מיט א טיפערן בליק‬ ‫טייטש גיין‪ ,‬און זיי זענען א תרתי דסתרי‪ ,‬ווייל ווען מ'שטייט גייט מען נישט‬ ‫און ווען מ'גייט שטייט מען נישט‪ ...‬וואס באדייט דעם 'נצבים וילך' אינאיינעם?‬ ‫פרשת נצבים וילך תשפ"ו‬ ‫ווען מ'לאזט נישט אריין דעם טאטן מיט די גוטע מתנות‬ ‫שטרעק אויס א האנט!‬ ‫בס"ד‬ ‫שטייענדיג אצינד ביים שוועל פון די ימי הרחמים והרצון ווען אט הייבן מיר‬ ‫שוין ָּאן צו זאגן סליחות‪ ,‬איז כדאי אביסל מרחיב צו זיין אין ענינא דיומא און‬ ‫א גוטן טייערע חברים וידידים‪!..‬‬ ‫נאכזאגן א הערליכע און טרעפליכע משל וואס דער ירושלימ'ער מגיד הגאון‬ ‫ר' שלום שוואדרון זצ"ל פלעגט זאגן אויף חודש אלול‪ ,‬און אויפן פסוק "קול‬ ‫מיר שטייען אצינד אין פרשיות נצבים וילך וועלכע גייען אינאיינעם‪ .‬ווי‬ ‫דודי דופק פתחי לי"‪.‬‬ ‫באקאנט דינען די יעצטיגע פרשיות אלס א הכנה צו די הייליגע טעג וואס‬ ‫קומען צו גיין‪ ,‬פרשת נצבים איז שטענדיג די שבת פאר ראש השנה‪ ,‬עס‬ ‫רפאלק אין אמעריקע וואס זייער זוהן האט חתונה‬ ‫עס איז אמאל געווען א ּפ ָּא ָּ‬ ‫שטייט טאקע אין זוהר הקדוש‪ ,‬און איז מבואר באריכות אין ספרים‬ ‫געהאט קיין ארץ ישראל‪ .‬דער זוהן האט אויפגעשטעלט א שטוב‪ ,‬עס זענען‬ ‫יכם‪ ,‬גייט ארויף אויף‬ ‫ֹלק ֶּ‬ ‫"הּיֹום" ֻּכ ְּל ֶּכם ִל ְּפנֵ י ה' ֱא ֵ‬ ‫הקדושים אז ַא ֶּתם נִ ָּצ ִבים ַ‬ ‫געבוירן געווארן קינדער‪ ,‬אבער קיין איבריגע פרנסה האבן זיי ביידע נישט‬ ‫ראש השנה‪' ,‬היום' איז דער יום הדין אין וועלכע מיר שטייען אלע פאר‬ ‫געהאט‪ ,‬נישט דער טאטע און נישט דער זוהן‪ ,‬און ממילא איז קיינמאל נישט‬ ‫השי"ת‪ .‬לאמיר זיך פארטיפן און מתבונן זיין וואס איז די שייכות און די קשר‬ ‫וואקסט אונטער‬ ‫פארן באזוכן דעם אנדערן‪ .‬אזוי ַ‬ ‫אויסגעקומען אז איינער זאל ָּ‬ ‫פון פרשת נצבים מיט ראש השנה‪ ,‬און וואס קענען מיר ארויסנעמען פון דא‬ ‫א פרישע דור מיט אייניקלעך‪ ,‬א גאנצע הערליכע משפחה איז זיך ברייט‬ ‫און לערנען א לימוד אויף למעשה‪.‬‬ ‫וואקסן בליעה"ר‪ ,‬און די זיידע און באבע גייען ממש אויס פון געגועים און‬ ‫צע ַ‬ ‫בענקעניש‪ ,‬זיי האבן שוין אזוי לאנג נישט געזעהן זייער באליבטער זוהן און‬ ‫לאמיר ממשיך זיין אביסל ווייטער צו פרשת וילך‪ ,‬און זעהן די דברים נפלאים‬ ‫קיינמאל נישט געזעהן די לעכטיגע אייניקלעך וואס געפונען זיך אין די‬ ‫משה וַ יְּ ַד ֵבר‬ ‫וואס עס שרייבט דער הייליגער רמב"ן אויף די ווערטער וַ ּיֵ ֶּלְך ֶּ‬ ‫מרחקים‪.‬‬ ‫ֶּאת ַה ְּד ָּב ִרים ָּה ֵא ֶּלה ֶּאל ָּכל יִ ְּש ָּר ֵאל‪ ,‬וואו איז משה רבינו געגאנגען? ערקלערט‬ ‫דער רמב"ן אז צום ערשט זענען אלע אידן געשטאנען פאר משה רבינו ווי‬ ‫עס איז געקומען א צייט ווען די עלטערן האבן באשלאסן אז זיי האלטן עס מער‬ ‫יכם‬ ‫אש ֶּ‬ ‫מיר געפונען אנהייב פרשת נצבים‪ַ ,‬א ֶּתם נִ ָּצ ִבים ַהּיֹום ֻּכ ְּל ֶּכם וגו' ָּר ֵ‬ ‫נישט אויס‪ ,‬די מצב הפרנסה איז שוין געווען אביסל לייכטער‪ ,‬און עס איז‬ ‫כֹורת ְּב ִרית‬ ‫יכם כֹׁל ִאיש יִ ְּש ָּר ֵאל‪ ,‬משה רבינו האט ֵ‬ ‫יכם וְּ ש ְֹּׁט ֵר ֶּ‬ ‫יכם זִ ְּקנֵ ֶּ‬ ‫ִש ְּב ֵט ֶּ‬ ‫פארן קיין ארץ ישראל באזוכן דעם זוהן‪.‬‬ ‫געקומען די צייט זיך אויפצוהייבן און ָּ‬ ‫געווען מיט זיי ווי די תורה הקדושה דערציילט אונז‪ .‬דערנאך זענען זיך די‬ ‫פיבערהאפטיגע הכנות פון פריער‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫פארשטייט זיך אז די נסיעה האט געהאט‬ ‫אידן צוגאנגען‪ ,‬יעדער האט זיך צוריקגעקערט צו זיין געצעלט‪ .‬יעצט ווענדט‬ ‫זיי האבן איינגעקויפט שיינע מתנות פאר יעדע אייניקל לויט זיין יארגאנג‪ ,‬ווי‬ ‫משה רבינו זיינע טריט און ער גייט צו זיי‪" ,‬ויאמר הכתוב עתה‪ ,‬כי משה הלך‬ ‫אויך פארשידענע טייערע כלים און חפצים וואס זיי האבן געהאלטן אז דער‬ ‫ממחנה לויה אל מחנה ישראל לכבדם‪ ,‬כמי שירצה להפטר מחבירו ובא‬ ‫זוהן וועט הנאה האבן דערפון‪ .‬זיי גרייטן זיך‪ ,‬זיי ּפ ַאקן די רענצלעך‪ ,‬און די‬ ‫ליטול רשות ממנו"‪ ,‬משה רבינו האט געוואלט דערמיט מכבד זיין די אידן‬ ‫התרגשות איז גובר‪ ,‬עס שטארקט זיך פון טאג צו טאג‪ .‬זיי האבן כסדר‬ ‫ווי איינער וואס קומט צו זיין חבר זיך געזעגענען און נעמען רשות פון איהם‬ ‫מיטגעטיילט זייערע געפילן מיט אלע זייערע ארומיגע און באקאנטע און זיך‬ ‫צו קענען אוועקגיין‪ .‬די זעלבע האט משה רבינו געטוהן דא‪ ,‬ער איז געקומען‬ ‫ווארים געזעגנט פון יעדן לקראת דעם גרויסן רייזע‪ .‬ענדליך קומט שוין דער‬ ‫זיך געזעגענען און נעמען ווי רשות פון כלל ישראל איידער ער גייט נסתלק‬ ‫פארן מיט'ן‬ ‫זמן‪ ,‬זיי האבן געשיקט א בריוו פאר זייער זוהן אז זיי קומען אי"ה צו ָּ‬ ‫ווערן פון די וועלט‪.‬‬ ‫קומענדיגן שיף וואס וועט אנקומען ביום פלוני‪ ,‬דער זוהן האט‬ ‫ווארטן אויף זייער‬ ‫צוריקגעענטפערט ווי ווייט ער פרייט זיך און ער קען קוים ַ‬ ‫פארשטייט זיך אז דער ענין איז א חידוש נפלא‪ ,‬אונזער גרויסער און הייליגער‬ ‫אנקום‪.‬‬ ‫רבי משה רבינו לאזט זיך אראפ און גייט אריבער צו די אידישע קינדער זיך‬ ‫געזעגענען פון זיי‪ .‬וואס איז פשט פון דעם אז דער רבי גייט נעמען רשות פון‬ ‫אין א מזל'דיגע שעה לאזן זיי זיך ארויס אויפן לאנגע רייזע‪ ,‬במשך די גאנצע‬ ‫זיינע תלמידים? פאר איבער פערציג יאר איז ער געווען פארנומען זיך מקריב‬ ‫פארשטעלן אין זייער‬ ‫צייט אויפן ים האבן זיי געהאלטן אין איין טראכטן און זיך ָּ‬ ‫זיין פאר כלל ישראל מיט מסירות נפש און טוהן וואס נאר מעגליך פאר זיי‪,‬‬ ‫דמיון ווי שיין ס'וועט אויסקוקן די באזוך‪ ,‬די באגעגעניש מיט זייער זוהן און‬ ‫דאך אוודאי געּפ ַאסט אז כלל ישראל זאל אריבערקומען‬ ‫אויב עפעס וואלט ָּ‬ ‫אייניקלעך‪ ,‬די קבלת פנים‪ ,‬די התרגשות‪ ,‬די געשמאקע טעג אינאיינעם‪ .‬צו סיי‬ ‫צו איהם‪ ,‬ער זאל לאזן רופן די אידן צו זיך‪ ,‬אדער על כל פנים זיך געזעגענען‬ ‫ווער עס איז נאר געווען דארט אויפן שיף האבן זיי גערעדט און דערציילט וועגן‬ ‫פון זיי פריער בשעת זיי זענען געווען צוזאמען נאכן כורת ברית זיין‪ .‬וואס‬ ‫די גליקליכע נסיעה וואס זיי רעכטן יעצט אפ‪ ,‬זיי האבן זיך אויפגעטוהן און‬ ‫באדייט דער ענין אז משה רבינו לאזט זיך אזוי אראפ און ער גייט צו די אידן‬ ‫געוויזן די הערליכע מתנות וואס זיי טראגן פאר די קינדער‪.‬‬ ‫רעדן צו זיי און זיך געזעגענען? און פון וואו האט ער גענומען אזא געדאנק‪,‬‬ ‫וואס איז דער מקור פון זיין התנהגות? דאס איז א ענין וואס איז צריכה לימוד‬ ‫צו דערהערן וואס עס ליגט אין דעם פאר אונז זיך אפצולערנען‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫ענקערע זאכן‪ ,‬גייטס אוועק פאר אפאר שעה‪ ,‬באלד וועל איך זיין גרייט" און‬ ‫ענדליך ווען ס'קומט אן דער לאנג ערווארטעטער טאג‪ ,‬זיי שלעפן אראפ‬ ‫קלאפט דעם טיר אין זייער פנים‪.‬‬ ‫פאר ַ‬ ‫ער ַ‬ ‫זייערע שווערע אנגעפילטע רענצלעך מיט די טייערע מתנות וואס זיי האבן‬ ‫געברענגט‪ .‬זיי קוקן זיך אום אויף אלע זייטן‪ ,‬זייענדיג זיכער בלי שום ספק‬ ‫פארשטייט זיך אז די אנטוישונג פון די עלטערן איז געווען אזוי גרויס‪ ,‬זיי זענען‬ ‫פארט‬ ‫אז דער זוהן מיט די אייניקלעך שטייען אויסגע'שורה'ט דארטן ביים ָּ‬ ‫געווארן אזוי פארביטערט און צעבראכן‪ .‬מיט שווערע טריט האבן זיי זיך‬ ‫זיי אפצונעמען מיט כבוד מלכים‪ .‬ויפן כה וכה‪ ,‬מען קוקט ארום אין יעדן‬ ‫געשלעפט מיט די אנגעפילטע רענצלעך ביז די האטעל וואס געפונט זיך ביים‬ ‫ווינקל‪ ,‬אבער עס זעהט זיך נישט קיין שום היימיש פנים אויפן האריזאנט‪,‬‬ ‫עק גאס‪ .‬די ערשטע זאך האבן זיי געזוכט א טעלעפאן פון וואו מ'קען קלינגען‬ ‫קיין איינער וואס זעהט אפילו אויס ענדליך צו זייער זוהן‪ .‬זיי שטייען אזוי‬ ‫קיין אמעריקע צו זייער טרעוול אגענט‪ ,‬זיי פארבינדן זיך מיט איהם און זאגן‬ ‫פארלוירן‪ ,‬אבער פראבירן זיך צו טרייסטן‪ ,‬נו עס מאכט זיך אמאל אז א‬ ‫געפלאנט צו בלייבן אין ארץ ישראל פאר א לענגערע‬ ‫ַ‬ ‫איהם אז זיי האבן טאקע‬ ‫מענטש האט א סיבה אדער א אונס וואס האלט איהם אפ פון קומען‪ ,‬אפשר‬ ‫אהיימפארן‪ ,‬זיי זוכן‬ ‫ָּ‬ ‫וויילע‪ ,‬אבער עפעס האט זיך געמאכט אז זיי דארפן שוין‬ ‫אנגעיאגט‪ ,‬אפשר האט ער‬ ‫ָּ‬ ‫האט עפעס פאסירט אז דער זוהן האט נישט‬ ‫די שנעלסטע וועג צוריק קיין אמעריקע‪ .‬זיי ווילן זיך מיטכאפן מיט די נעקסטע‬ ‫נישט גענוי פארשטאנען די פונקטליכע דאטום ווען זיי קומען ָּאן‪ .‬זיי שטארקן‬ ‫פארט ארויס‪ ,‬אבער שוין‪.‬‬ ‫שיף וואס ָּ‬ ‫זיך און לאזן זיך אליינס ארויס אויפן וועג אין ריכטונג צום זוהן'ס הויז‪.‬‬ ‫אומר ועושה‪ ,‬זיי נעמען זייערע רענצלעך‪ ,‬זייערע אלע זאכן‪ ,‬זיי איילן זיך ארויס‬ ‫נאך א לאנגע שווערע רייזע קומען זיי ָּאן צום אדרעס וואו דער זוהן וואוינט‪.‬‬ ‫צוריק צום ּפ ָּארט‪ ,‬און קורצליך דערנאך זיצן זיי שוין אויפן קומענדיגן שיף צוריק‬ ‫פארטאגס שעות ווען מ'זעהט נישט קיין נפש חיה‬ ‫ָּ‬ ‫ס'איז געווען אין די פריע‬ ‫קיין אמעריקא בפחי נפש‪.‬‬ ‫אויף די גאס‪ .‬אבער זיי ווייסן אז זיי וועלן געוויס שנעל טרעפן דעם ריכטיגן‬ ‫עס גייען אדורך אפאר שעה‪ ,‬דער זוהן מיט זיין משפחה וועקן זיך אויף‪ ,‬זיי‬ ‫אריינגאנג‪ ,‬ווייל עס הענגן זיכער פון אלע זייטן שיינע שילדן און ברוכים‬ ‫קראצן זיך אויס און מאכן זיך גרייט‪ ,‬דערנאך גייען זיי צום האטעל אפירזוכן די‬ ‫געמאלן און ארויסגעלייגט לכבודם‪.‬‬ ‫ָּ‬ ‫הבאים סיינס וואס די קינדער האבן‬ ‫זיידע און באבע וואס זענען געקומען פון אמעריקע‪ .‬אבער דארט ווערן זיי‬ ‫אבער ניין‪ ,‬מען זעהט גארנישט‪ ,‬עס איז נישט דא קיין שום זכר פון התרגשות‬ ‫געוואויר אז די עלטערן זענען שוין געגאנגען‪ ,‬מיט אפאר שעה צוריק האבן זיי‬ ‫אדער שמחה אז זיי קומען‪.‬‬ ‫פארלאזט דאס פלאץ‪ ,‬און געזאגט אז זיי ווענדן זיך צוריק קיין אמעריקע‪...‬‬ ‫זיי לאזן אבער נישט די געפילן זיי איבערנעמען‪ ,‬זיי שלעפן זיך ארויף די טרעפ‬ ‫דֹודי‬ ‫פלעגט ר' שלום שוואדראן זאגן‪ ,‬טייערע אידן‪ ,‬אין פסוק שטייט "קֹול ִ‬ ‫מיט די שווערע רענצלעך‪ ,‬און קלאפן ָּאן אויפן טיר‪ .‬עס זענען נישט דא די‬ ‫קלאפט אויפן‬ ‫ַ‬ ‫דֹופק" אונזער פריינט‪ ,‬אונזער הייליגער טאטע אבינו שבשמים‬ ‫ֵ‬ ‫ווערטער צו שילדערן זייער הארץ קלאפעניש און רוישיגע געפילן צו די‬ ‫"ּפ ְּת ִחי ִלי ֲאח ִֹׁתי ַר ְּעיָּ ִתי יֹונָּ ִתי ַת ָּמ ִתי"‪ .‬דער אייבישטער רופט אונז ָּאן מיט‬ ‫טיר‪ִ ,‬‬ ‫געהאפט און‬ ‫ָּ‬ ‫לאנגע ערווארטעטע מינוט אויף וואס זיי האבן אזוי‬ ‫אלע לשונות של חיבה ‪ ,‬און בעהט זיך ביי אונז מאכטס מיר אויף דעם טיר‪.‬‬ ‫ארויסגעקוקט‪ ,‬אט אט וועט מען זיך שוין באגעגענען פנים אל פנים מיט'ן‬ ‫איך בין כביכול געקומען מיט א פולע רענצל‪ ,‬מיט די בעסטע און שענסטע‬ ‫ארומהאלדזן און קושן מיט פרייד‪ .‬זיי קלאפן‬ ‫ַ‬ ‫זוהן‪ ,‬מען וועט איהם‬ ‫מתנות‪ .‬עס איז דאך דא אזויפיל גוטע זאכן וואס דער רבונו של עולם וויל‬ ‫שטילערהייט אויפן טיר ווייל זיי ווילן נישט אויפוועקן די שכנים אין אזא פריע‬ ‫אבער דערווייל וואס ענטפערט‬ ‫‪-‬‬ ‫משפיע זיין פאר אונז‪ ,‬ער וויל אונז געבן‪.‬‬ ‫שעה‪ ,‬אבער ֵאין קול ואין עונה‪ ,‬קיינער ענטפערט נישט‪ .‬ס'זעהט נישט אויס‬ ‫יכ ָּכה ֶּא ְּל ָּב ֶּשנָּ ה" איך האב שוין אויסגעטון‬ ‫"ּפ ַש ְּט ִתי ֶּאת ֻּכ ָּתנְּ ִתי ֵא ָּ‬ ‫דער מענטש ? ָּ‬ ‫אז איינער האט אפילו געקלערט פון זייער אנקום‪ ,‬זיי קלאפן נאך און נאך‪,‬‬ ‫מיין העמד‪ ,‬וויאזוי וועל איך עס יעצט אנטון? יעצט איז נישט אזא גוטע צייט‬ ‫דאך וועט איינער אינעווייניג זיי הערן‪.‬‬ ‫אפשר ָּ‬ ‫פאר מיר‪ ,‬איך גיי נאך מיט די נאכט קליידער‪ ,‬איך האלט נאך אינמיטן שלאפן‪.‬‬ ‫ענדליך נאך א לאנגע צייט הערט מען ווי איינער שלעפט זיך צו צום טיר‪ .‬עס‬ ‫יכ ָּכה ֲא ַטנְּ ֵפם" איך האב אפגעוואשן מיינע פוס‪ ,‬וויאזוי וועל‬ ‫"ר ַח ְּצ ִתי ֶּאת ַרגְּ ַלי ֵא ָּ‬ ‫ָּ‬ ‫מאכט זיך אויף א קליינע שפאלט‪ ,‬זייער זוהן שטייט דארט מיט זיינע שלאף‬ ‫איך זיי שמוציג מאכן?‬ ‫ארויפפאלן אויף איהם‪ ,‬זיי‬ ‫ַ‬ ‫פארקלעבטע אויגן‪ .‬די עלטערן ווילן‬ ‫קליידער און ַ‬ ‫חודש אלול איז א זמן ווען הקב"ה קומט צו אונז‪ ,‬ער וויל אונז אנכאפן און‬ ‫ווילן איהם ארומנעמען מיט ליבשאפט‪ .‬אבער דער זוהן ווייזט זיי צו זיין‬ ‫מקרב זיין צו זיך‪ ,‬ער וויל אונז באגיסן מיט אזויפיל גוטע השפעות וואס ער‬ ‫שטיל‪ ,‬ס'איז זייער פרי און די קינדער שלאפן נאך‪ ,‬ער וויל נישט אז זיי זאלן‬ ‫האט צוגעגרייט פאר אונז‪ .‬עס קומט א נייע יאר‪ ,‬ער וויל אונז געבן לעבן‪,‬‬ ‫זיך דערוועקן‪" .‬זייטס מוחל‪ ,‬דא אין די ווינקל פונעם גאס איז דא א קליינע‬ ‫געזונט‪ ,‬פרנסה‪ ,‬נחת‪ ,‬שלום בית‪ ,‬הרחבת הדעת‪ ,‬און וואס נישט?! אבער‬ ‫האטעל וואו מ'קען איינשטיין‪ .‬גייטס אהין אויף אפאר שעה‪ ,‬שפעטער ווען‬ ‫רשלאפענע מצב‪ ,‬מיר האלטן‬ ‫ָּ‬ ‫פא‬ ‫ליידער ליידער זענען מיר אסאך מאל אין א ַ‬ ‫יעדער וועט זיין אויף און מ'וועט זיין גרייט און אויסגערוהט‪ ,‬דעמאלטס וועט‬ ‫נישט ביים זיך ערוועקן‪ ,‬מיר זענען נישט גרייט זיך אנצושטרענגען‪,‬‬ ‫עטס אריינקומען צו מיר אין שטוב"‪...‬‬ ‫ארויסצושפרינגען פון בעט‪ ,‬קעגן לויפן דעם אייבערשטן‪ ,‬און איבערנעמען פון‬ ‫מיט טרערן אין די אויגן זאגן זיי איהם‪" ,‬יענקל טייערער‪ ,‬מיר האבן דיך נישט‬ ‫איהם די אלע גוטע מתנות וואס ער וויל אונז ברענגען‪ .‬מיר זענען יעצט 'נישט‬ ‫געזעהן אזויפיל יארן‪ ,‬לאז אונז אריין פאר א מינוט‪ ,‬מיר ווילן דיר נאר‬ ‫פארבייגיין‪.‬‬ ‫אין די גיסטע' פון די אלול'דיגע עבודה און מיר לאזן עס ַ‬ ‫האלדזן‪ ,‬לאז אונז פשוט אראפשטעלן די‬ ‫באגריסן‪ ,‬מיר ווילן דיך נאר ארומ ַ‬ ‫שפעטער‪ ,‬ווען דער מענטש גייט ארויס פון בעט‪ ,‬ענדליך ווען ער דערמאנט‬ ‫רענצלעך וואס מיר האבן דיר געברענגט ביי דיר אין שטוב אז אונז זאלן עס‬ ‫"דֹודי‬ ‫ִ‬ ‫זיך און ער זוכט שוין דעם אייבערשטן‪ ,‬קען חלילה דער באשעפער זאגן‪,‬‬ ‫נישט דארפן שלעפן"‪ ,‬אבער דער זוהן זאגט‪" ,‬ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬יעצט איז נישט גוט‪,‬‬ ‫ָּח ַמק ָּע ָּבר" די געלעגנהייט האט זיך ארויסגעגליטשט פון אונזערע הענט‪...‬‬ ‫איך זאג ענק‪ ,‬מאכטס נישט קיין רעש‪ ,‬קיין טומל‪ ,‬טוטס מיר א טובה נעמטס‬ ‫‪2‬‬ ‫אין קיצור שולחן ערוך (סי' קכ"ח סי"ד) "ולא ימתין עד ערב יום הכפורים‪,‬‬ ‫דער רבוש"ע שטרעקט אויס זיין האנט צו אונז אין חודש אלול‬ ‫ווארטן ביז‬ ‫אלא יקדים את עצמו היום לבקש מחברו מחילה" אז מ'זאל נישט ַ‬ ‫טייערע אידן! אסאך פון אונז האבן א שטיקל נעגאטיווע בליק אויף חודש‬ ‫ערב יום כיפור‪ ,‬נאר מ'זאל שוין איבערבעטן דעם חבר ערב ראש השנה‪ ,‬און‬ ‫אלול‪ ,‬מ'האט מורא פון די תשובה‪ ,‬פון די תיקון המעשים‪ ,‬פון די סליחות‪.‬‬ ‫דאס איז א זכות און א הכנה צו די יום הדין]‪.‬‬ ‫מ'קוקט עס ָּאן ווי עפעס אזא גרויסע בער‪ ,‬ווי א שווערע אונטערנעמונג‪.‬‬ ‫מ'כאפט אבער נישט אז דאס איז די גרעסטע מתיקות‪ ,‬די גרעסטע אור וואס‬ ‫אין ספה"ק תפארת שלמה (פר' כי תצא) שטייט אז די ריכטיגע הכנה וואס‬ ‫איז דא‪ .‬כביכול דער רבונו של עולם אליין קומט צו גיין בכבודו ובעצמו מיט‬ ‫פארמערן‬ ‫מיר קענען מאכן צום גרויסן יום הדין פון ראש השנה איז דורכ'ן ַ‬ ‫אנגעפילטע רענצלעך מיט אלע גוטע זאכן‪ ,‬ער וויל אונז געבן‪ ,‬ער וויל אונז‬ ‫אהבה אחוה און ריעות צווישן אידישע קינדער‪" ,‬ועיקר ההכנה על יום הנורא‬ ‫דערנענטערן‪ ,‬ער שטרעקט אויס א האנט צו אונז‪ ,‬ער וויל אונז ברענגען‬ ‫הזה להיות אחוה וריעות בין בני ישראל"‪ .‬ער טייטשט מיט דעם דער פסוק אין‬ ‫נאנט צו זיך ‪ ,‬און מיר דארפן סך הכל 'ענטפערן זיין רוף' און זיך וויסענדיג‬ ‫שֹופר ָּה ִריעּו ִל ְּפנֵ י ַה ֶּמ ֶּלְך ה'‪ ,‬הריעו איז א לשון‬ ‫ָּ‬ ‫תהלים (צ"ח) ַב ֲחצ ְֹּׁצרֹות וְּ קֹול‬ ‫ווארט‬ ‫שפאן אוועק‪ ,‬ער איז דא‪ ,‬ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫מאכן דערפון‪ .‬דער רבוש"ע שטייט א‬ ‫פון ֵ'ריעּות' און פריינטשאפט‪ ,‬מ'דארף ליב האבן און אנערקענען די מעלות פון‬ ‫ווארט נאר מיר זאלן איהם אריינלאזן‪.‬‬ ‫נאר צו הערן פון אונז‪ ,‬ער ַ‬ ‫"ל ְּפנֵ י ה' ִכי ָּבא ִכי‬ ‫יעדער איד ווען עס קומט דער גרויסער זמן פונעם יום הדין ִ‬ ‫ָּבא ִל ְּשּפֹׁט ָּה ָּא ֶּרץ"‪ .‬עיין שם בדבריו הקדושים‪.‬‬ ‫מיר דארפן געדענקען אז דאס איז די מהות פון חודש אלול און די ימי‬ ‫דֹודי ִלי"‪ ,‬דער אייבערשטער וויל אונז‬ ‫דֹודי וְּ ִ‬ ‫"אנִ י ְּל ִ‬ ‫הרחמים והרצון ‪ֲ ,‬‬ ‫גיין אין די וועגן פון די הייליגע אמוראים‬ ‫ארומהאלדזן‪ ,‬ער וויל אונז ארומנעמען‪ ,‬מקרב זיין צו זיך‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫עס האט מיר אמאל דערציילט א איד וועלכער האט געהאט א שטארקע‬ ‫נאך מער‪ ,‬דער אייבערשטער איז זיך ַממציא צו אונז‪ ,‬ער קומט צו גיין קלאפן‬ ‫סכסוך מיט זיינס א חבר אויף עפעס א געוויסע ענין‪ ,‬עס האט אויסגעבראכן‬ ‫אויף אונזער טיר און אונז אויסשטרעקן א האנט‪ ,‬אפילו באמת וואלטן מיר‬ ‫גאר א שווערע מחלוקת צווישן זיי און מ'האט עס נישט געקענט בארואיגן פאר‬ ‫געדארפט זיין דער וואס גייט איהם אויפזוכן‪ .‬ווי חז"ל ַדרש'ענען אין מסכת‬ ‫געהאסט איינער דעם אנדערן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫א לאנגע צייט‪ .‬זיי האבן זיך ממש געקריגט און‬ ‫ראש השנה (דף י"ח‪ ).‬אויפן פסוק ִד ְּרשּו ה' ְּב ִה ָּמ ְּצאֹו ְּק ָּר ֻּאהּו ִב ְּהיֹותֹו ָּקרֹוב‪,‬‬ ‫דער איד דערציילט אז איינמאל פאר די הייליגע טעג ווען ער האט גערעדט‬ ‫אז דאס גייט ארויף אויף די עשרת ימי תשובה ווען דעמאלטס געפונט זיך‬ ‫מיט זיין רבי'ן וועגן דעם נושא‪ ,‬האט איהם דער רבי געזאגט‪ ,‬לדעתי האלט‬ ‫דער אייבישטער נאנט‪ ,‬ער מאכט זיך גרייט פאר אונז אז מיר זאלן איהם‬ ‫איך אז דו זאלסט גיין איבערבעטן דיין חבר‪ .‬זאגט דער איד פאר זיין רבי‪ ,‬וואס‬ ‫אנכאפן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫גרינג קענען‬ ‫הייסט?! מיין חבר האט מיך בא'עוול'ט‪ ,‬ער האט מיר שלעכט געטוהן‪,‬‬ ‫פארוואס עפעס זאל איך איהם גיין איבערבעטן? האט דער רבי ארויסגענומען‬ ‫להיות אוחז בידיו ממש איש איש ממקומו‬ ‫א גמרא מסכת יומא און געלערנט מיט מיר א שטיקל (דף פ"ז‪ ).‬וואו די גמרא‬ ‫נאך מער‪ ,‬דער ענין איז מבואר אין די פסוקים אין פרשת נצבים‪ ,‬די תורה‬ ‫דערציילט די הנהגה פון ר' זירא‪ ,‬ווען איינער האט איהם וויי געטוהן איז ער‬ ‫בּותָך וגו' ִאם יִ ְּהיֶּ ה נִ ַד ֲחָך ִב ְּק ֵצה ַה ָּש ָּמיִ ם‬ ‫זאגט (ל' ג') וְּ ָּשב ה' ֱאֹל ֶּקיָך ֶּאת ְּש ְּ‬ ‫געגאנגען און זיך געדרייט נעבן יענעם‪ ,‬כדי עס זאל איהם זיין גרינג‬ ‫ּומ ָּשם יִ ָּק ֶּחָך‪ ,‬דער אייבישטער וועט אונז צוריק קערן‬ ‫ִמ ָּשם יְּ ַק ֶּב ְּצָך ה' ֱאֹל ֶּקיָך ִ‬ ‫איבערצובעטן‪ .‬ווי אויך דערציילט די גמרא דארט באריכות א מעשה מיט ַרב‬ ‫צו זיך‪ ,‬ער וועט אונז קומען נעמען פון סיי וואו אימער דער איד וועט חלילה‬ ‫וואס א געוויסער קצב וואס האט איהם באליידיגט‪ ,‬און רב איז געגאנגען זיך‬ ‫ּובק ִֹׁשי‪ְּ ,‬כ ִאלּו‬ ‫רווארפן‪ .‬ווי רש"י הק' שרייבט "גָּ דֹול יֹום ִקבּוץ גָּ ֻּלּיֹות ְּ‬ ‫פא ָּ‬ ‫זיין ַ‬ ‫דרייען דארט ביים קצב כדי דער קצב זאל איהם קענען מפייס זיין‪ .‬מיין רבי‬ ‫אֹוחז ְּביָּ ָּדיו ַמ ָּמש ִאיש ִאיש ִמ ְּמקֹומֹו‪ְּ ,‬כ ִענְּ יָּ ן ֶּשנֶּ ֱא ַמר‬ ‫הּוא ַע ְּצמֹו ָּצ ִריְך ִל ְּהיֹות ֵ‬ ‫האט מיר דעמאלטס צוגעגעבן‪ ,‬נישט בחנם האט עס די גמרא געברענגט‪ .‬אויב‬ ‫וְּ ַא ֶּתם ְּת ֻּל ְּקטּו ְּל ַא ַחד ֶּא ָּחד ְּבנֵ י יִ ְּש ָּר ֵאל"‪ ,‬ווען עס וועט קומען די גאולה שלימה‬ ‫חז"ל דערציילן אונז די זאכן‪ ,‬איז א סימן אז זיי ווילן מיר זאלן גיין אין די וועגן‪,‬‬ ‫נכאפן יעדער איד באזונדער‪ ,‬איינס‬ ‫וועט השי"ת אויסשטרעקן א האנט און ָּא ַ‬ ‫כמאכן און טוהן די זעלבע מיט מענטשן וואס האבן אונז וויי‬ ‫נא ַ‬ ‫מיר זאלן דאס ָּ‬ ‫ביי איינס‪ ,‬און אזוי ארויסשלעפן פון גלות‪...‬‬ ‫געטוהן‪ .‬עס איז טאקע נישט לייכט‪ ,‬אבער די שכר און די ריוח וואס קומט‬ ‫ארויס פון דעם איז זייער זייער גרויס!‬ ‫הגם די פסוקים רעדן טאקע פון די גאולה העתידה‪ ,‬שטייט אבער אין ספרים‬ ‫הקדושים אז דאס איז אויך געזאגט געווארן אויף די יעצטיגע הייליגע טעג‪.‬‬ ‫דער איד דערציילט אז ס'איז איהם געווען זייער שווער‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫ֹלקיָך ֶּאת ְּל ָּב ְּבָך וְּ ֶּאת‬ ‫ּומל ה' ֱא ֶּ‬ ‫ווי עס איז מרומז אינעם פסוק באלד דערנאך‪ָּ ,‬‬ ‫געפאלגט און אזוי געטוהן‪ ,‬ער האט אנגעהויבן ערשט און איבערגעבעטן זיין‬ ‫ֹלקיָך וגו' וועלכע איז ראשי תיבות אלול‪ .‬אין די‬ ‫ְּל ַבב זַ ְּר ֶּעָך ְּל ַא ֲה ָּבה ֶּאת ה' ֱא ֶּ‬ ‫חבר‪ ,‬און דער חבר האט איהם מוחל געווען‪ .‬ער פירט אויס‪ ,‬עס איז באמת‬ ‫יעצטיגע טעג פון חודש אלול שטרעקט דער רבוש"ע אויס א האנט צו יעדער‬ ‫געווען א גרויסע עבודה פון זיין זייט‪ ,‬אבער למעשה די תוצאות און ריוח וואס‬ ‫איד באשר הוא ָּשם און העלפט איהם זיך צוריק צו קערן‪.‬‬ ‫ער האט געהאט דערפון‪ ,‬די הרחבת הדעת‪ ,‬די ישוב הדעת‪ ,‬און די שמחה‬ ‫וואס עס האט געברענגט‪ ,‬איז ֵאין לשער! ס'האט נאר אויסגעפעלט די קליינע‬ ‫די עיקר הכנה איז אחדות און אהבת ישראל‬ ‫פעולה פון אוועקעבן אביסל פון זיך‪ ,‬זיך מכניע זיין און גיין איבערבעטן יענעם‪,‬‬ ‫און דאס האט געברענגט שלום ושלוה און אזויפיל רואיגקייט נאכדעם‪.‬‬ ‫לאמיר ממשיך זיין א טריט ווייטער‪ .‬אונזער עבודה אין די יעצטיגע טעג איז‬ ‫עוסק צו זיין אין תשובה און תיקון המעשים‪ ,‬בפרט בעניני בין אדם לחבירו‪,‬‬ ‫ווי חז"ל זאגן אונז אז יום כיפור איז נישט מכפר עד שירצה את חבירו‪[ .‬זעה‬ ‫‪3‬‬ ‫עס לערנט אונז א וועג לדורות אז אזוי דארפן מיר זיך שטענדיג פירן בין אדם‬ ‫זיך געלערנט פון השי"ת אליינס‬ ‫לחבירו‪ .‬וויפיל מאל מאכט זיך אז ס'איז טאקע דא קריגערייען‪ ,‬ס'איז דא פירוד‬ ‫איך האב אמאל געהערט פון מו"ר הג"ר יצחק דוב קאפעלמאן ראש ישיבת‬ ‫לבבות‪ ,‬ס'איז דא חילוקי דעות‪( ,‬ס'מוז נישט זיין דוקא ביי גרויסע מחלוקת'ן‪,‬‬ ‫לוצערן זצ"ל אויף די אויבנדערמאנטע גמרא אין מסכת יומא‪ ,‬פון וואו האבן‬ ‫אפילו ביי א קליינע סכסוך‪ ,‬א רייבעריי‪ ,‬א אומאיינגענעמע מצב)‪ ,‬און עס קען‬ ‫די אמוראים גענומען זייער הנהגה? פון וואו האבן זיי געוואוסט אז ס'איז אן‬ ‫טאקע זיין ס'איז דא א מקום אז יענער וואלט מיר געדארפט קומען‬ ‫ענין אז זיי זאלן גיין זיך ' ַמ ְּמ ִציא' זיין פאר דער וואס האט זיי געטשעפעט און‬ ‫איבערבעטן‪ .‬אבער אויב מיר ווילן מקיים זיין והלכת בדרכיו‪ ,‬גיין אין די וועגן‬ ‫העלפן אז יענער זאל זיי קענען איבערבעטן? האט דער ראש ישיבה זצ"ל‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬גיין אין די וועגן פון אונזער רבי משה רבינו‪ ,‬גיין אין די וועגן‬ ‫געזאגט אז זיי האבן זיך געלערנט די הנהגה פונעם אייבערשטן אליין! דער‬ ‫פון די הייליגע צדיקים‪ ,‬דארפן מיר זיך אביסל בייגן‪ ,‬מיר דארפן זיך ממציא זיין‬ ‫אייבערשטער טוט אזוי צו כלל ישראל‪ ,‬ווען עס קומט חודש אלול און די ימי‬ ‫פאר אנדערע און זיי געבן דעם געלעגנהייט 'אראפצוקריכן פון בוים' און ענדיגן‬ ‫הרחמים והסליחות קומט ער און איז זיך ממציא פאר אידישע קינדער‪ .‬ווי‬ ‫די טענות ומענות ‪ .‬ס'איז טאקע נישט לייכט‪ .‬ס'איז נישט אייביג אזוי מכובד‪,‬‬ ‫מיר ווייסן פון אלע ספרים הקדושים‪ ,‬אז יעצט איז א זמן פון 'המלך בשדה'‬ ‫אבער אז א איד לאזט זיך אראפ צו א צווייטן‪ ,‬ער געבט איהם די געלעגנהייט‪,‬‬ ‫ווען דער קעניג איז אין פעלד כביכול‪ ,‬ער איז נישט ביי זיך אינדערהיים נאר‬ ‫ער עפנט אויף דעם בריקל אז יענער זאל זיך קענען איבערבעטן מיט איהם‪,‬‬ ‫ער איז מצוי ביים פאלק‪ ,‬יעדער קען צוקומען צו איהם‪.‬‬ ‫דאך ווערן פון דעם אזא‬ ‫יענער זאל קענען ווערן צוריק נאנט מיט איהם‪ ,‬וועט ָּ‬ ‫מין זיסקייט‪ ,‬אזא לעכטיגקייט‪ ,‬אזויפיל שלום ושלוה‪ ,‬און אזויפיל זכותים פאר‬ ‫האבן די אמוראים פון דעם פארשטאנען פונקט ווי דער אייבישטער טוט‬ ‫די יום הדין‪ ,‬ווי חז"ל זאגן אונז (יומא כ"ג‪ ).‬כל המעביר על מדותיו מעבירין לו‬ ‫אזוי מיט אונז‪ ,‬דארפן מיר טוהן די זעלבע מיט אנדערע‪ .‬זיי האבן פשוט‬ ‫על כל פשעיו‪.‬‬ ‫מקיים געווען "והלכת בדרכיו" זיי זענען געגאנגען אין די וועגן פונעם בורא‬ ‫עולם און זיך אויך ממציא געווען און ארויסגעהאלפן אנדערע וואס דארפן‬ ‫בדרך רמז קען זיין דאס איז די שייכות פון די צוויי פרשיות‪ ,‬ווי מיר האבן פריער‬ ‫זיי איבערבעטן‪.‬‬ ‫גערעדט אז אויבנאויף קוקט עס אויס ווי א סתירה ווייל נצבים מיינט שטיין און‬ ‫"הּיֹום" ֻּכ ְּל ֶּכם ִל ְּפנֵ י ה'‬ ‫וילך מיינט גיין‪ .‬אבער עס קען זיין די כוונה ַא ֶּתם נִ ָּצ ִבים ַ‬ ‫[אגב קען מען צולייגן‪ ,‬אז דאס איז טייטש 'המלך בשדה'‪ ,‬נישט סתם אז‬ ‫יכם‪ ,‬ווען עס קומט צו גיין ראש השנה דארפן מיר זיין נִ ָּצ ִבים ' ֻּכ ְּל ֶּכם' זיך‬ ‫ֹלק ֶּ‬ ‫ֱא ֵ‬ ‫לאץ‪ ,‬נאר דער מלך קומט ארויס נאך אונז‪ .‬מיר‬ ‫פא ַ‬ ‫דער מלך איז נישט אין ַ‬ ‫אוועקשטעלן אלע צוזאמען באחדות‪ ,‬גאנץ כלל ישראל אינאיינעם פון גרויס‬ ‫רבלאנדזשעט ערגעץ אין א ווייטן פעלד‪ ,‬און דער‬ ‫ָּ‬ ‫פא‬ ‫פארלוירן און ַ‬ ‫זענען ַ‬ ‫ימיָך‪ ,‬ווי עס איז מבואר אין ספרי חסידות‪,‬‬ ‫ביז קליין‪ֵ ,‬מח ֵֹׁטב ֵע ֶּציָך ַעד ש ֵֹׁאב ֵמ ֶּ‬ ‫רבונו של עולם קומט ביז אהין‪ ,‬ער איז זיך ממציא צו אונז אז מיר זאלן איהם‬ ‫און ווי דערמאנט אז דאס איז פון די הויפט עצות זוכה צו זיין בדין‪ ,‬ווען מען‬ ‫קענען אנכאפן און זיך צוריקקערן צו איהם]‪.‬‬ ‫האלט זיך צוזאמען באחדות און פריינטשאפט‪ .‬וואס איז די עצה אז עס זאל‬ ‫משה וגו' ֶּאל ָּכל יִ ְּש ָּר ֵאל"‪ ,‬מיר דארפן טוהן אזויווי משה‬ ‫הערשן אחדות? "וַ ּיֵ ֶּלְך ֶּ‬ ‫מקיים זיין די צוואה פון משה רבינו‬ ‫רבינו האט אונז געלערנט סוף ימיו מיט זיין ענוה און התבטלות‪ ,‬מיר דארפן‬ ‫היוצא לנו‪ ,‬מיר האבן דערהערט ביז אהער צוויי געוואלדיגע נקודות‪ :‬צום‬ ‫פלאזן פאר אנדערע‪.‬‬ ‫ארא ָּ‬ ‫ָּ‬ ‫זיך ַממציא זיין און‬ ‫ערשט‪ ,‬אז אין די יעצטיגע טעג קומט השי"ת און ער איז זיך ממציא פאר‬ ‫מיט אזא סארט הנהגה וועלן מיר מרבה זיין אזויפיל אהבה אחוה שלום וריעות‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬דער אייבישטער קומט נאנט צו אונז און שטרעקט אונז אויס‬ ‫ביי כלל ישראל‪ ,‬די שענסטע און בעסטע הכנה פארן יום הדין‪ ,‬און א כלי מחזיק‬ ‫א האנט פאר תשובה‪ .‬און די צווייטע נקודה‪ ,‬אז מיר דארפן טוהן די זעלבע‪,‬‬ ‫ברכה אונז צו ברענגען אלע גוטע זיסע השפעות און א גליקליך לעבן‪.‬‬ ‫מיר דארפן זיך ממציא זיין פאר אנדערע‪ .‬צומאל איז יענער טאקע שולדיג‪,‬‬ ‫יענער האט אונז ער בא'עוול'ט‪ ,‬מיר האבן ריכטיגע טענות‪ ,‬אבער אזוי וועט‬ ‫לסיכום געדענק‪:‬‬ ‫קיין שלום נישט ווערן‪ .‬מיר דארפן זיך אראפלאזן‪ ,‬מכניע זיין‪ ,‬און טוהן עצות‬ ‫• מיר דארפן אכטונג געבן נישט צו זיין ווי יענער זוהן פונעם משל וואס האט‬ ‫ותחבולות וויאזוי מ'קען ברענגן מער אחדות און ליבשאפט צווישן אידן‪.‬‬ ‫נישט געוואלט עפענען דעם טיר פאר זיין טאטע וואס איז דארט געשטאנען‬ ‫מיט אלע גוטע מתנות‪.‬‬ ‫דערמיט קומען מיר צוריק צו וילך משה און די ווערטער פונעם רמב"ן אז‬ ‫• אונזער רבי משה רבינו‪ ,‬און די הייליגע חכמים און אמוראים‪ ,‬האבן זיך‬ ‫משה רבינו איז געגאנגען צו כלל ישראל זיך געזעגענען‪ .‬דאס איז אט די‬ ‫געלערנט פון קוב"ה אליינס זיך אראפצולאזן און ממציא זיין צו אנדערע‪.‬‬ ‫זעלבע בחינה‪ ,‬משה רבינו האט זיך דאס געלערנט פונעם אייבערשטן אליין‪,‬‬ ‫• אין די ימי הרחמים והסליחות קומט דער רבוש"ע צו אונז‪ ,‬המלך בשדה‪,‬‬ ‫און ער האט געוואוסט אז זיין תפקיד אלס רבי און מנהיג און אוהבן של‬ ‫ער זוכט אונז אויף ווי ווייט מיר זאל זיך נאר געפונען‪ ,‬ער קלאפט אויפן‬ ‫ישראל איז צו גיין זיך אראפלאזן און ממציא זיין פאר אידישע קינדער‪ .‬און‬ ‫טיר‪ ,‬שטרעקט אויס א האנט‪ ,‬און כאפט אונז ָּאן‪.‬‬ ‫דאס איז זיין צוואה פאר אונז! דאס זענען פון די לעצטע דיבורים פון משה‬ ‫רבינו צו כלל ישראל‪ ,‬ווען ער געזעגנט זיך פון זיי‪ .‬ער ווייזט אונז מיט זיין‬ ‫א לעכטיגע שבת קודש!‬ ‫הנהגה ווי מ'דארף זיך אראפלאזן צו יענעם‪ ,‬מ'דארף זיך ַממציא זיין צו א‬ ‫לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל‬ ‫ווארטן אז יענער זאל‬ ‫צווייטן‪ ,‬בפרט צו א קלענערן פון דיר‪ ,‬נישט זיצן און ַ‬ ‫בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א‬ ‫קומען צו אונז‪.‬‬ ‫זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי‪-‬מעיל בעז"ה ‪tiferenblik@gmail.com‬‬ ‫‪4‬‬