טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — ניצבים וילך (2026-08-31)

טיב ה˜הילה
שבת מברכים שבת מברכים אב | ר"ח יום חמישי-שישי | המולד יום חמישי 0 | 8:15חלק' בס"ד
ניצבים וילך
כ"ג אלול תשפ"ו
◄ די צייטן לויט אופק ירושלים ►
זמני הדלקת הנרות ומוצ”ש
יו"ל ע"י ˜היל˙ ˘ב˙י בבי˙ ד' אויף אידי˘ בנ˘יאו˙ מורנו ורבנו הרה"ˆ
6:24
7:35
הדה"נ
מוצש"ק
רבי גמליאל הכהן רבינובי˘ ıליט"א 8:15 ר"ת
סוף זמן קריאת שמע ותפילה
סוז"ת א' 9:59 סוזק"ש א' 8:40
סוז"ת ב' 10:29 סוזק"ש ב' 9:25
| די צייטן לויט די זומער זייגער |
המע+רכ+ת רב
גליון מס':
דער יחס צו די תלמידים שנה ד'
הרה”צ רבי אברהמ’ל מלאך ז”ל ,איז געווען איינער פון די גרויסע תלמידים פון הרה”ק +הפ+רשה
די עבוד+ת +ה+אכי_+ל+ה
בעל יסוד העבודה פון סלאנים זצ”ל ,וואס ווען זיין רבי איז נסתלק געווארן האט ער
אנגעהויבן צו פארן צו הרה”ק רבי דוד משה טשארטקוב זי”ע.
איינמאל אום ערב פסח האט רבי אברהמ’ל געשיקט א בריוו צו זיין רבי’ן קיין
ביי +א אי+ד
טשארטקוב ,וואו ער האט אים געלאזט וויסן אז כאטש ער וויל זייער שטארק זיין ביים
רבי’ן פארן הייליגן יום טוב פסח ,האט ער אבער ספעציעלע הנהגות און חומרות אינעם
הייליגן יו”ט ,און דעריבער וועט ער נישט קענען אויספירן זיין שטארקן שטרעבן,
אויסער אויב מען וועט אים צושטעלן א וועג וויאזוי ער וועט קענען אויספירן די חומרות
ואכל ושבע ודשן
אויך ווען ער געפינט זיך דארט בצל קדשו פונעם רבי’ן.
הערנדיג די פארלאנג פון רבי אברהמ’ל ,האט דער רבי געהייסן אז מען זאל דינגען א
ספעציעלע דירה פאר אים ,און מען זאל אים צושטעלן אלע זאכן וואס ער דארף האבן
כדי ער זאל האבן די מעגליכקייט זיך צו פירן מיט אלע חומרות וואס ער איז צוגעוואוינט אין די היינטיגע פרשה לערנען מיר די אזהרה פון משה רבינו
צו טון אום פסח ,און רבי אברהמ’ל איז טאקע געקומען צו פארן צום רבי’ן פאר פסח.
פאר כלל ישראל ווען מ’קומט אן קיין ארץ ישראל.
דאס האט אויסגערופן גרויס וואונדער ביי זיין זון ,הרה”ק רבי ישראל ,וועלכער האט
זיך געוואנדן צו רבי אברהמ’ל און ער האט אים טאקע געפרעגט וואס דאס מיינט אז זיין נאך דעם וואס משה רבינו רעדט צו כלל ישראל איבער די
טאטע ,דער הייליגער רבי ,געבט זיך אפ מיט אים אויף אזא געוואלדיגער וועג ,אויף אזוי גרויסקייט פון ארץ ישראל און אירע מעלות ,איז ער מזהיר
ווייט אז ער האט געהייסן אז מען זאל זיך אזוי שטארק אנשטרענגען פאר זיינעטוועגן? דעם איד אז ער זאל נישט ווערן נאכגעשלעפט נאך די גשמיות
האט רבי אברהמ’ל אים געענטפערט און אים געגעבן צו פארשטיין ,אז אין אמת’ן אריין יא ּנוּ ֶאל ‘כי אֲ ִב ֶ
פון ארץ ישראל ,און ווי דער לשון הכתוב איז ִּ
איז זיך אים דאס געקומען ביושר ,און ער האט זיך עס ערליך פארדינט ,וויבאלד מצד
שר נִ ׁ ְש ַּב ְע ִּתי לַ אֲ ב ָֹתיו זָבַ ת ָחלָ ב ו ְּדבַ ׁש וְ ָאכַל וְ שָׂ בַ ע
הָ אֲ ָד ָמה אֲ ׁ ֶ
הדין וואלט דער רבי אליין געדארפט קומען צו מיין וואוינאָ רט כדי מיר צו מדריך זיין
‘בעֵ י ז ַּכָאָ ה אויפן ריכטיגן וועג ,אזוי ווי עס ווערט געברענגט אין זוהר הקדוש (ח”א קצבָּ ): שן וּפָ נָה ֶאל אֱ ל ִֹהים אֲ ֵח ִרים’. וְ ָד ׁ ֵ
לְ ִמ ְרדָּ ף ָּבתַ ר חַ יָּיבָ א’ ,זעען מיר פון דעם אז דער ערליכער איז מחויב נאכיאגן נאכן עס קען זיין אז אין די אזהרה פון משה רבינו באהאלט זיך די
איינגעשפאָ רט פארן ּ שולדיגן אים צוריקצוברענגען צום גוטן וועג ,און איך האב דאך נקודה פון שמירה עליונה וואס מ’דארף האבן ביי אכילה.
רבי’ן דער פלאג מיטן אליין אהערקומען ,און יעצט דארף ער מיר שוין נישט נאכיאגן,
די אכילה פון א איד איז א הייליגער זאך ,עס האט אין איר צוויי
און דעריבער האב איך ערליך פארדינט דעם ספעציעלן צוגאנג פונעם רבי’ן צו מיר...
כוחות ,פון איין זייט האט זי אין איר א כח מקדש צו זיין דעם
מיט אט די מעשה וועלן מיר קענען בעסער פארשטיין די ווערטער פון דער הייליגער
רמב”ם וואס ער שרייבט בזה הלשוןְּ :כ ׁ ֵשם ׁ ֶשהַ ּ ַתלְ ִמ ִידים חַ יָּבִ ין ִ ּבכְ בוֹד הָ ַרבּ ,כ ְָך הָ ַרב מענטש און איר דערהייבן ,אבער פון די צווייטע זייט ,קען זי
יך ְּכ ׁ ֶש ּל ְָך!
יך לְ כ ֵַּבד אֶ ת ּ ַתלְ ִמ ָידיו וּלְ ַק ְרבָ ןּ .כ ְָך אָ ְמרוּ חֲ כ ִָמים :י ְִהי ְּכבוֹד ּ ַתלְ ִמ ְיד ָך חָ בִ יב עָ לֶ ָצ ִָר ְ אראפשלעפן דעם מענטש צו זייער א נידריגע שטופע.
יך אָ ָדם לְ ִה ּזָהֵ ר ְ ּבתַ לְ ִמ ָידיו און דער הייליגער רמב”ם פירט דארט אויס ְ ּבזֶה הַ ּ ָל ׁשוֹן‘ :וְ צ ִָר ְ
עס איז די זעלבע פעולה ,אבער זי האט אין זיך א צוויי־זייטיגע
וּלְ אוֹהֲ בָ םֶ ׁ ,שהֵ ם הַ ָּבנִ ים הַ ְּמהַ ִ ּנים לָ עוֹלָם הַ ּזֶה וְ לָ עוֹלָם הַ ָּבא’. כח.
פון זיינע ווערטער קומט ארויס ,אז די ליבשאפט און די נאנטקייט ברענגען אויך גוטס צו
דעם רבי’ן ,ווייל דורכדעם איז ער זוכה צו פארגלייכן זייער וועג ,און ממילא געניסט ער ווען ברענגט זי דעם מענטש לידי קדושה און ווען ברענגט זי
פון זיי אויף דער וועלט און אויף יענער וועלט. דעם מענטש צו די פארקערטע? די תשובה ליגט אין די וועג ווי
דער זעלבער ענין זעען מיר אויך אין די פרשה פון די וואך ,וואו משה רבינו מוסר’ט כלל אזוי מ’עסט .ווען א איד עסט אזוי ווי עס דארף צו זיין און מיט א
‘כי י ַָדעְ ִּתי אַ חֲ ֵרי מו ִֹתי ִּכי הַ ׁ ְשחֵ ת ּ ַת ׁ ְש ִחתוּן’ וגו’ ,און דערויף ישראל און ער זאגט צו זיי ִּ מאס ,ער עסט זיך נישט איבער ,איז זיין עסן בקדושה ובטהרה,
ֹשעַ ל ֹא ִה ׁ ְש ִחיתוּ? אֶ ּ ָלא – זאגט רש”י – ִמ ּכָאן ׁ ֶש ּ ַתלְ ִמיד ֹו ׁ ֶשל פרעגט רש”י וַהֲ ל ֹא ּכָל יְמֵ י יְהו ׁ ֻ אבער ווען דער איד עסט זיך איבער ,מער ווי די מאס ,ברענגט
ֹשעַ חַ י נִ ְראֶ ה לְ מ ׁ ֶֹשה ְּכ ִאלּ וּ הוּא חַ י.אָ ָדם חָ בִ יב עָ לָיו ְּכגוּפוֶֹ ׁ ,ש ּכָל זְ מַ ן ׁ ֶשיְּהו ׁ ֻ די עסעריי נישט קיין גוטע זאכן.
וויבאלד יהושע איז געווען באליבט אין די אויגן פון משה ,האט ער זוכה געווען
די בחינה זעט מען דא אין פסוק .די תוה”ק באנוצט זיך מיט’ן
אריבערצופירן צו אים די וועגן וויאזוי צו פירן כלל ישראל ,און דורכדעם האט ער אויך
גוטס געטון פאר זיך אליין ,דורכדעם וואס ער האט ְמז ַּכֶה געווען כלל ישראל מיט זיין לשון ‘ודשן’ ,וואס איז א בפירוש’ע רמז אויף דעם געדאנק .עס
ליכטיגקייט אויך נאך זיין הסתלקות. איז דא דער פאל ווען דער איד עסט ווי עס דארף צו זיין און ער
(עפ”י טיב התורה – וילך) איז מקיים דער ‘ואכל ושבע’ אז ער עסט צו די זעט.
אין אזא פאל איז די אכילה א ריכטיגע אכילה ,עס
ברענגט נישט נאך איר קיין נאכווייען ,אבער ווען עס איז
מען קען הערן שמועס'ן און דרשות דא דער ‘ודשן’ ,אז דער מענטש עסט זיך איבער ,איז יא
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער דא די סכנה אז דאס וועט אים עווענטעל צוברענגען צו
אידיש 073-2951321 :לשה"ק073-2951320 : דער ‘ופנה’.
די בחינה טרעפט מען אויך מערערע מאל דערמאנט אין
א די ווערטער פון חז”ל.
>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |
דער ספרי אין דברים [פיסקא שיח] שרייבט אין אדם
+ההשג+חה בועט אלא מתוך אכילה ושתיה ,און ענדליך צו דעם
טרעפן מיר אין די גמרא [ברכות דף כט ע”ב] אז אליהו
מעשיות אויף השגחה פרטית האט געזאגט פאר רב יהודה אז דער זיך איבערעסן איז
א סכנה פאר’ן רוחניות פון דעם מענטש ,און ווי עס איז
געשריבן דורך ליינערס דארט דער לשון הגמרא :אמר ליה אליהו לרב יהודה
אחוי דרב סלא חסידא ,לא תרתח ולא תחטא ,לא תרוי
ולא תחטא!
אלעס איז לטובה מ’זעט דער געדאנק בשם אליהו הנביא אויך אין אנדערע
ערטער .בשם אליהו הנביא איז דא די מימרא :עד שיבקש
שוין לאנגע יארן טוה איך אין די קעטערינג אינדוסטרי.
אדם שיכנסו דברי תורה לתוך מעיו -יבקש רחמים שלא
ברוך ה’ אז די פרנסה גייט פיין און געשמאק ,די קליענטן זענען צופרידן און יכנס אכילה ושתיה יתירה לתוך מעיו -ווייל דער ריבוי
די באשטעלונגען פארמערן זיך. האכילה איז גורם אסאך שוועריגקייטן און פארשלעפט
דעם מענטש זייער ווייט.
איין טאג האב איך באקומען א באשטעלונג פאר א גרעסערע מסיבה ,עס
א ווייטער ביישפיל וואס געבט ארויס ווי שטארק און ווי
איז געווען א גרעסערע זאך און די באשטעלונג איז אויך געקומען היבש
שפעט. פאטאל איז די נושא פון נישט עסן ערליך און ריכטיג ,איז
די מעשה וואס די גמרא דערציילט אין מסכתא ברכות
קיין סאך זיך צו ארגאניזירן איז נישט געווען ,אבער איך האב עס אנגענומען. [דף כט] מיט יוחנן כהן גדול וואס האט געדינט בכהונה
גדולה אכציג יאר און שפעטער איז ער געווארן א צדוקי.
געמאנגלט אין ארבעטער ,איך
ַ היות אז עס איז געווען שפעט ,האב איך זיך
האב געדארפט דינגען סארווערס פאר די מעמד .די סארווערס האבן זיך ווען מ’רעכענט די יארן פון יוחנן כהן גדול מוז זיין אז
געלאזט קאסטן א פרייז אז נאכ’ן מאכן א שטיקל חשבון וויפיל איך גיי ער ווען ער איז געווארן א צדוקי איז ער שוין געווען אין
פארדינען פון די גאנצע זאך ,האב איך געזען אז די פארדינסטן וועלן זיין די עלטערע יארן ,און חז”ל זאגן דאך [יומא לח ע”ב] אז
זייער שוואך און זייער ארעם. איינמאל עס גייט אריבער רוב יארן פון א מענטש אן קיין
חטא איז ער פארזיכערט אז ער גייט שוין נישט זינדיגן,
איידער די מסיבה איז אריין אין שוואונג ,האב איך געמאכט א חשבון אבער דא האט עס יא פאסירט.
ביי מיר וויפיל סארווערס דארף מען האבן ביי אזא געשעעניש .לויט מיין
ווי אזוי קען זיין אז דא האט עס נישט געווירקט? דער סוד
חשבון איז עס מיר אויסגעקומען אז מ’דארף האבן אכט איינגעשטעלטע.
איז מגלה דער הייליגער אר”י הק’ אין די כתבים [ליקוטי
איך האב באשטעלט די אכט און זיך גענומען צו די ארבעט. תורה פרשת עקב].
דארטן שרייבט ער ווי אזוי אזא זאך האט געקענט
הארט איידער די ארבעט האט זיך אנגעהויבן ,קלינגט מיר אן א סארווער
אז ער קען נישט קומען .עס האט מיר פארדראסן ,אבער אז ער קען נישט - פאסירן ,און ער ברענגט אראפ אז דער הייליגער אר”י
קען ער נישט קומען. הק’ האט מגלה געווען אז די געשעעניש איז געשען
כתוצאה פון נישט עסן א מאכל בקדושה.
אין די זעלבע צייט האבן זיך צוויי סארווערס צואמפערט און זיך באליידיגט די מעשה געבט ארויס דער גרויסער כח וואס איז דא ביי
און האבן פארלאזט דעם ארט. די עבודת האכילה פון א איד ,ווי וויכטיג עס איז אז עס
ענדע בין איך געבליבן בלויז מיט 5סארווערס. זאל זיין בקדושה ובטהרה ,און אז אויב מ’היט זיך נישט
פון איר -ווערט עס נתחלל חלילה און עס שלעפט אראפ
איך בין געווען אנגעצויגן און נערוועז ,איך האב נישט געוואוסט וואס גיי דעם מענטש.
איך טון דא ,אבער ענדע האט זיך ארויסגעשטעלט אז אלעס איז געווען עס איז באקאנט אז די כח הניצוץ פון א מאכל באהאלט
לטובה.
זיך אין די טעם פון דער מאכל ,אז אין איר ליגט עס .ווי
למעשה איז געקומען אסאך א קלענערע עולם ווי זיי האבן גערעכענט ,מען געשמאקער דער טעם איז אלץ שטערקער איז דער ניצוץ
האט זיך פיין אן עצה געגעבן מיט פינף חברה. הק’ ,אבער די ניצוץ הק’ בעט זיך ביים מענטש ער זאל
זיך שטארקן אויף די תאוה און אז דער מענטש זאל נישט
ביים ענדע פון די מסיבה האב איך געזען אז דאס האט מיר געראטעוועט. ווערן נאכגעשלעפט נאך איר ,אבער אויב דער מענטש
ווען איך בלייב ווען מיט אלע וואלט איך ארויס מיט ווייניג פארדינסטן ,אבער לאזט זיך פארנארן און גייט נאך דעם יצר הרע איז ער
אז א חלק סארווער האבן נישט געקענט קומען האט זיך אויסגעשטעלט אז גורם מיט דעם אז ער ווערט נאכגעשלעפט נאך איר און
כ’האב געשפארט אסאך געלט און כ’האב שיין פארדינט פון די מסיבה. ווערט א חלק פון די תאוה ,אבער אויב דער איד איז זוכה
און ער איז זיך מתגבר אויף די תאוה ,ווערט ער דורכדעם
עס האט זיך אויסגעשטעלט אז וואס עס האט אויסגעקוקט אין די ערשטע נתעלה זייער שטארק און איז זוכה צו ווערן נתקדש
רגע ווי א שלעכטער זאך און ווי די סאמע גרעסטע בראך פון די אוונט ,האט
בקדושה של מעלה.
זיך ענדע ארויסגעשטעלט צו זיין די גרעסטע טובה פאר מיר.
זאל הקב”ה געבן אז די אכילה זאל אונז קענען אויפהייבן
מיר ווייסן אלעמאל די כלל אז מ’דארף קוקן גוט אויף זאכן ,און אז אפילו און אז מיר זאלן נישט ווערן נאכגעשלעפט נאך איר ,און
מ’זעט נישט די גוטס אויפ’ן פלאץ דארף מען גלייבן ,אבער דא האב איך אז עס זאל מקויים ווערן ביי אונז דער ‘ואכלת ושבעת
געהאט די געלעגענהייט עס צו זען מיט א קלארקייט. וברכת’ אז דורך די אכילה זאלן מיר נתעלה ווערן צו
בענטשן הקב”ה און נישט חלילה די פארקערטע ,אז עס
(דערציילט דורך דער בעל המעשה :כ.ה).
זאל ח”ו מקויים ווערן אז די אכילה זאל ברענגען דער
‘ופנה’.
די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים
ב
מיט מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה
סמואלס אין פקס15326517922 :
המעשיו+ת
ִּת ּקוּן ַה ִּמדּ וֹ ת ֵּבין
זייער שטארק מקרב געווען ,און מיט א אין די גמרא (עירובין נה ).ווערט
שמייכל אויף זיין הייליגע געזיכט ,האט געברענגטָ :רבָ א אָ ַמר‘ ,ל ֹא בַ ּׁ ָש ַמיִ ם ִהיא’
ער געזאגט צו אים :הער אויס מיין עצה! יה דַּ ְע ּת ֹו עָ לֶיהָ – ל ֹא ִת ּ ָמצֵא ְ ּב ִמי ׁ ֶש ּ ַמגְ ִ ּב ּ ַ
דו זאלסט נישט מוחל זיין מיין זון ,ביז ער ּ ַכ ּׁ ָש ַמיִ םַ .ר ִ ּבי יוֹחָ נָן אָ ַמר‘ ,ל ֹא בַ ּׁ ָש ַמיִ ם ִהיא’
ָא ָדם לַ חֲ בֵ רוֹ אין
וועט דיר באצאלן די גאנצע געלט וואס – ל ֹא ִת ּ ָמצֵא ְ ּבג ּ ֵַסי רוּחַ ”.
דו האסט באצאלט פארן שטריימל און פון דא לערנען מיר ארויס א גרויסן
די טלית וואס דו האסט געקויפט! אויך יסוד ,אז די תורה הקדושה ווערט נאר
זאלסטו צוגעבן צום חשבון ,אלע קליידער איבערגעגעבן אלץ נחלה פאר די וואס
צוגרייטונג צו די
וואס דו דארפסט האבן פאר דיין טאכטער האלטן זיך קליין ,און זיי האלטן זיך
די כלה שתחי’ ,און אויך אלע קליידער שטאלץ ביזן הימל ,נאר זיי האלטן זיך
פאר די משפחה לכבוד די חתונה! אזוי ווי גארנישט .און ביי דער בעל גאוה
דא האט דער שינעווער רב געפרעגט דעם קען די תורה נישט רוען ,און אפילו דאס
היי_++ליגע טעג
איד :זאג נאר ,וויפיל וועט דאס אלעס וואס ער האט שוין געלערנט איז “חָ כְ ָמת ֹו
קאסטן אינאיינעם? זאג נאר די סומע ,און ִמ ְס ּ ַת ּל ֶֶקת ִמ ּ ֶמ ּנוּ” ,גייט זיין חכמה אוועק
איך וועל דיר עס געבן! פון אים.
אזויפיל און אזויפיל רובל! – האט דער א וואונדערליכער ערקלערונג שרייבט
איד אנגעכאפט א צאל ,ערקלערנדיג דער הייליגער חיד”א זצוק”ל שרייבט
אז דאס איז דער חשבון וויפיל די אלע אין זיין ספר ‘חומת אנך’ (ויקרא ו ,ב),
טייערע קליידער האבן געקאסט .דער
“לֹא בַ ּׁ ָש ַמיִ ם הִ יא לֵ אמֹ רִ ,מי יַ ֲעלֶ ה ָּלנ ּו הַ ּׁ ָש ַמיְ ָמה וְ יִ ָּק ֶחהָ ָּלנוּ, פארוואס די תורה רוט נישט ביי א בעל
וְ יַ ׁ ְש ִמ ֵענ ּו א ָֹתהּ וְ נַ ֲעשֶׂ ָ ּנה” ל ,יב
שינעווער רב האט גלייך ארויסגענומען גאוה .וְ זֶה לְ ׁשוֹן ָק ְד ׁשוֹ“ :הַ אי ַמאן דְּ י ִָהיר,
די גאנצע סומע אין קעש ,און ער האט חָ כְ ָמת ֹו ִמ ְס ּ ַת ּל ֶֶקת ִמ ּ ֶמ ּנוּּ ְ .ב ֶד ֶר ְך דְּ ָר ׁש וּמוּסָ ר
עס איבערגעגעבן פארן מענטש מיט טלית. די און שטריימל אֶ פְ ׁ ָשר לו ַֹמר טַ עַ ם ָלזֶה ,דְּ עַ ל יְ ֵדי הַ ּגַאֲ וָה
גרויס שמחה ,און ער האט אים נישט געלאזט אין די זעלבע צייט איז געשטאנען נעבן דער ַנ ֲע ָׂשה ּגוּפ ֹו ְּכלִ י ְמ ׁ ֻש ָּקץ ו ֻּמ ְס ָרח .כמ”ש ָּבאֲ ג ָָדה,
אוועקגיין ביז ער האט אים געזאגט ְ ּבפֶ ה ָמלֵ א רבי ,זיין זון דער הייליגער שינעווער רב ֹשעַ ֶּבן לֵ וִ י, ְדּ ֵאלִ יָּהוּ זָכוּר לַ ּטוֹב אָ ַמר לְ ַר ִ ּבי יְהו ׁ ֻ
אז ער איז אים מוחל! רבי יחזקאל שרגא זצוק”ל ,וועלכער האט דְּ אָ ָדם ׁ ֶש ּי ֵׁש ל ֹו ּגַאֲ וָה הוּא סֶ ַר”ח הָ עו ֵֹדף ִמ ְּנבֵ לָה
*** דעמאלטס געדינט אלץ ‘רב הצעיר’ אין צאנז, ֻמ ְס ַרחַ ת .וְ ִאם ּ ֵכן הַ ּתו ָֹרה צְ ִריכָ ה לִ ְהיוֹת ְ ּב ָמקוֹם
איינער פון די תלמידים וואס האט געלערנט און ווען ער האט געהערט ווי די ווערטער פון ימא לָן דְּ ִ ּב ְמבוֹאוֹת הַ ְּמטֻ ּנָפוֹת נ ִָקי וְ טָ הוֹר ,וְ ַקיְ ָ
אין די ישיבה פון הגה”צ דער אלטער פון אנשרייען: גענומען אים ער האט איד, דער ו ֹ ל ֵש
ׁ יּ שֶ ׁ י מִ ן ָכֵ
ל וְ ה. ֹר
ָ ו תּ י רֵ בְ אָ סוּר לְ הַ ְרהֵ ר ְ ּב ִד
קעלם זצוק”ל ,האט געבארגט געלט פון זיין וויאזוי וואגסטו דיך צו רעדן ליגנט דא ,אין ּגַאֲ וָה ׁ ֶשהוּא ֻמ ְס ָרח יו ֵֹתר ִמ ְּנבֵ לָה – חָ כְ ָמת ֹו
חבר ,און ווען עס איז געקומען דער צייט צו פארנט פון מיין הייליגער טאטע? איך האב ִמ ְס ּ ַת ּל ֶֶקת ִמ ּ ֶמ ּנוּ ,דְּ הַ ּתו ָֹרה צְ ִריכָ ה ָמקוֹם נ ִָקי
באצאלן ,האט ער אלעס געלייקנט ,און ער האט דאך אליין געזען מיט מיינע אייגענע אויגן ווי וְ טָ הוֹר .וְ זֶה ֶר ֶמז‘ :זֹאת ּתו ַֹרת הָ ע ֹולָה’ֵ ּ ,פרו ּׁש
גע’טענה’ט מיטן גאנצן שטארקייט ,אז ‘ל ֹא דו קויפסט אליין דעם שטריימל ביים סוחר! ּתו ָֹרה ִעם ּגַאֲ וָהְּ ,כלו ַֹמר הֶ חָ כָ ם ׁ ֶשעוֹסֵ ק ַּב ּתו ָֹרה
הָ יוּ ְדּ בָ ִרים ֵמעוֹלָ ם’! אינעם היציגקייט פונעם וויאזוי שעמסטו דיך נישט פון דיר אליין! ‘היא הָ ע ֹולָה’ִ ,היא הַ ּתו ָֹרה וְ י ֵׁש ל ֹו ּגַאֲ וָה ,אָ ז – ִ
ויכוח ,האט זיך דער מענטש אויפגעשטעלט און דער מענטש איז געווארן אנגעפילט מיט בושה ע ֹולָה ו ִּמ ְס ּ ַת ּל ֶֶקת ִמ ּ ֶמ ּנוּ ,וְ הוּא נִ ׁ ְשאַ ר ְ ּבגַאֲ וָתוֹ”,
ער האט ארויסגענומען א שבועה פון זיין מויל, ביז אלע ברעגן ,זיין געזיכט האט געטוישט עד כאן לשון קדשו.
אז ער איז אים גארנישט שולדיג! קאלירן אז מען האט אים געכאפט ביי די מעשה. ***
ווען דאס איז אנגעקומען צו די אויערן פון דער זיין פנים האט זיך געטוישט פון רויט צו ווייס צוגרייטונג אין סליחות, שבת ביי שטייענדיג
אלטער ,האט ער צוגערופן דעם בחור און ער און צוריק ,און פון גרויס שטוינונג איז ער נישט צו די הייליגע טעג הבאים עלינו לטובה ,לאמיר
האט אים שארף אנגעשריגן פאר די שבועה געווען אימשטאנד צו עפענען זיין מויל ,ביז ער זיך גוט נאכקוקן און מתקן זיין אלע פעלערן אין
וואס ער האט ארויסגעזאגט פון זיין מויל ,און האט אויפגעהויבן זיינע פיס און איז אנטלאפן די ענינים פון מידות צום גוטן ,און מבטל זיין די
דערביי האט ער אים אויסגעקלערט איבער פון דארט מיט גרויס שרעק. גאוה און די שטאלץ ,און שטארק פאררעכטן די
די הארבקייט פון די זאך ,ערקלערנדיג אז גלייך האט דער הייליגער צאנזער רב געשריגן ִענְ יָנִ ים ׁ ֶש ֵּבין אָ ָדם לַחֲ בֵ רוֹ.
היינטיגע צייטן שווערט מען בכלל נישט ,אפילו אויף זיין זון :חאצקעלע! וואס האסטו געטון? דער שטייגער פון די וועלט איז ,אז אין אט די
אויף אן אמת’ער זאך! דו האסט דאך פארשעמט דעם איד! לויף אים געהויבענע טעג ,איז צוזאמען מיט די וואונטש
עטליכע וואכן שפעטער ,האט דער אלטער שנעל נאך ,זיי אים מפייס ,און בעט אים מחילה! וואס מען וואונטשט זיך איינער דעם אנדערן
פון קעלם נאכאמאל געלאזט רופן דער בחור, איז דער שינעווער רב ארויסגעגאנגען און אז מען זאל זוכה זיין צו א גוט געבענטשט
און ער האט אים אנגעהויבן צו מפייס זיין און האט אנגעהויבן נאכלויפן דעם מענטש ,ביז ער יאר ,טוט מען זיך אויך איבערבעטן און זיך
צו בעטן מחילה פון אים דעפאר וואס ער האט האט אים ענדליך דעריאגט ביים טויער פון די מוחל זיין פון טיפן הארצן – .און מיטן כח פון
אים אזוי שארף אנגעשריגן .ווען דער בחור שטאט ,און ער האט אים שטארק געבעטן אז ער אחדות וואס איז דא אין כלל ישראל קען מען
האט אים געפרעגט ,וואס איז יעצט געשען אז זאל אים מוחל זיין דערפאר וואס ער האט אים זיך שטעלן צום משפט צום גוטן ,אזוי ווי עס
ער האט צוריקגעצויגן פון זיינע ווערטער ,האט אזוי שטארק מבייש געווען ,אבער דער מענטש “א ּ ֶתם נִ ּצ ִָבים הַ יּוֹם – ּכ ְֻּלכֶם”, שטייט אין פסוק ַ
דער אלטער געענטפערט :פון אנהייב האב איך האט אים בשום אופן נישט געוואלט מוחל זיין. דער איז דאס וואס אחדות מיטן כח פון
געמיינט אז איך בין צוטרייסלט געווארן פון נאר נאך לענגערע הפצרות און תחנונים האט ‘כ ְֻּלכֶם’ ,אלע צוזאמעןְּ ,כ ִא ׁיש ֶאחָ ד ְ ּבלֵ ב ֶאחָ ד, ּ
דיין שבועה צוליב מיין יראת שמים – .אבער ער קוים מסכים געווען צו צוריקקומען מיט צו א כתיבה וחתימה טובה ,אמן.
היינט האב איך געזען ווי איינער אין שול האט אים צו זיין הייליגער טאטע ,כדי ער זאל זיי זאגן ***
זיך גע’טענה’ט מיט זיין חבר ,און אזוי אינצווישן וואס זיי האבן צו טון. צום הייליגן צאנזער רב בעל דברי חיים
זייערע ווערטער האט ער געשוואוירן א אזוי האט זיך דער איד נאכגעשלעפט נאך דער זצוק”ל איז אמאל אריינגעגאנגען א איד און
שבועה! אבער דא בין איך נישט אזוי שטארק שינאווער רב וועלכער האט נישט אויפגעגעבן זיין פארלאנג איז געווען אזוי – וויבאלד ער
צוטרייסלט געווארן פון זיין שבועה ...און איך פון אים ,ביז ער איז צוריקגעקומען מיט אים האלט יעצט ביים חתונה מאכן זיין טאכטער צו
האב זיך נישט קעגנגעשטעלט אזוי ווי איך פאר זיין הייליגער טאטע. א חשוב’ער חתן ,וועלכער איז א חסיד ,דארף
האב עס געטון ביי דיר – ...און אויב אזוי ,איז ווען דער הייליגער צאנזער רב האט געזען דער ער אים קויפן א שטריימל און א טלית מיט א
עס דאך א קלארע סימן ,אז אויך דאס וואס איך שטייט פאר איד ווי ער מכובד’יגע עטרה ,אזוי ווי דער מנהג פון די
האב דיר אנגעשריגן איז נישט געווען בשלימות אים ער ג אים ,האט חסידים אז דער שווער קויפט פארן חתן דער
איז עס גלייך געגאנגען אין פייער ,און פון צוליב גרויסע יראת שמים ...נאר עס האט
אלע אידן פון די שטאט איז קיינער נישט זיך דא אויך אויסגעמישט די מדה פון
געבליבן ביי די שרעקליכע מלחמה! כעס – ...דעריבער בין איך געקומען דיר
אויך די גאנצע הינער־שטייג איז צוגרונד איבערבעטן ,ביטע זיי מיר מוחל דערפאר
געגאנגען ביז צו די לעצטע הינדל ...אבער וואס איך האב דיר צופיל פארשעמט!
דער איד מיט זיין משפחה ,וועלכע האבן ***
זיך אוועקגעצויגן פון דארט הארט פאר
די מלחמה ,כדי נישט צו גורם זיין צער עס האט דערציילט הגאון הצדיק רבי
און בושה צו זיין נאנטער שכן ,זענען אברהם גניחובסקי זצ”ל ראש ישיבת
געראטעוועט געווארן ממות לחיים! זיי טשיבין ,אז ער האט געהערט פון א איד
זענען אלע ארויפגעקומען צום הייליגן וואס פאר די צווייטע וועלט־מלחמה
לאנד ,און האבן אויפגעשטעלט הערליכע האט ער געהאט א פלייש געשעפט ,וואו
משפחות ,דורות ישרים מבורכים! ער האט פארקויפט פלייש און עופות ,און
*** נעבן זיין הויז האט ער געהאט א ריזיגע
עס האט מיר דערציילט אַ ן איש נאמן, שטייג פון לעבעדיגע הינער ,פון וואו
איבער א צובראכענער איד וועלכער איז ער פלעגט נעמען די עופות יעדן וואך
אריינגעגאנגען צום הייליגן סאטמארער און ער האט זיי געשאכטן .יעדע וואך
רבי’ן ,רבי יואל’יש זצוק”ל ,בעל האט ער געמאכט א פונקטליכע חשבון,
‘ויואל משה’ ,און ער האט זיך ביטער וויפיל עופות ער האט ארויסגענומען
אויסגעוויינט איבער זיינע גרויסע און פונעם שטייג ,וויפיל עס זענען פארקויפט
שווערע צרות. געווארן אינעם פלייש־געשעפט ,און
האט אים דער רבי געזאגט :מיט דיין צער וויפיל לעבעדיגע עופות עס זענען בסך
און דיינע צרות בין איך זיך משתתף מיט הכל געבליבן אינעם שטייג.
מיין גאנצע הארץ ,איך האב מיט דיר איינמאל האט ער באמערקט אז עס
גרויס מיטלייד ,און עס טוט מיר זייער פעלט איין עוף פונעם חשבון ,און א וואך
וויי אז איך האב נישט די מעגליכקייט דיר שפעטער האט ער געזען אז עס פעלט
ארויסצונעמען פון די דאזיגע צרות! נאך אן עוף ,און אינעם דריטן וואך האט
דער איד וועלכער איז געווארן צובראכן שוין געפעלט נאך אן עוף פונעם שטייג,
און פארלוירן עַ ד דִּ כְ דּ וּכָ ּה ׁ ֶשל נֶפֶ ׁש ,האט און אזוי איז עס געגאנגען ווייטער ,א וואך
צוליב זיין גרויס צער ,זיך אנגערופן מיט כדי צו קענען שפייזן זיינע יונגע קינדער וואס נאך א וואך ,ביז ער האט באשלאסן אז ער
אביסל חוצפה :דער רבי זיצט דאך דא ְ ּברוּמ ֹו זענען כמעט אויסגעגאנגען פון הונגער! אזוי ווי גייט פראבירן אליין כאפן דעם גנב .ער האט זיך
ׁ ֶשל ע ֹולָם! גבאים און משרתים רינגלען אים דער חָ כָ ם ִמ ּ ָכל הָ אָ ָדם זאגט אין ספר משלי (ו ,ל): באהאלטן אינעם שטייג ,און פלוצלונג ,אינמיטן
שטענדיג ארום אויסצופירן זיין וואונטש ,און די “ל ֹא יָבוּזוּ לַ ַּג ּנָבִּ ,כי יִגְ נוֹב לְ ַמ ּ ֵלא נַפְ ׁשוִֹּ ,כי י ְִרעָ ב”. די נאכט ,האט ער געהערט שטילע טריט וואס
גאנצע וועלט באלייכט פון זיין הויכגעשעצטע אבער ,נאכמער ווי דער גנב איז פארשעמט דערנענטערן זיך .ער האט גלייך אנגעשפיצט אלע
פערזענליכקייט! וויאזוי קען דער רבי זאגן ,אז ער געווארן פון זיין שכן דער בעל הבית ,האט זיך זיינע חושים ,און דעמאלטס האט ער באמערקט
באטייליגט זיך אין מיין צער און ער פארשטייט דער בעל הבית געשעמט פון זיין שכן דער גנב, פון זיין באהעלטעניש ווי א מענטש גליטשט זיך
מיין ווייטאג? טראכטנדיג פונעם געוואלדיגן צער וואס דער אריין אינעם שטייג ,דורכן פענסטער .ווען ער
די ווערטער זענען נאר ארויס פונעם מויל פון ארימאן וועט האבן ווען ער וועט אים באגעגענען, האט גוט באטראכט דער אומגערופענער גאסט,
דעם איד ,און דער הייליגער געזיכט פונעם און ער וועט אוודאי פול ווערן מיט צער און עגמת איז ער געווארן זייער פארוואונדערט צו זען אז
רבי’ן איז געווארן ווי א פלאם פייער .ער איז נפש ,און זיין זעל וועט פיל ווערן מיט בושות און דאס איז געווען זיין שכן ,וואס האט געוואוינט
אויפגעשטאנען מיט שטורעם פון זיין בענקל, בזיונות פון זיין אויפפירונג. ממש נעבן אים ,און איז געווען א ביטערער
און ער האט אנגעהויבן שפאצירן מיט שנעלקייט ער איז אזוי שטארק באנומען געווארן פון ארימאן ,וועלכער האט שוין נישט געקענט
אהין און צוריק ,מיט א פארפלאמטע געזיכט ,און דער צער פון זיין שכן דער ארימאן ,אז ער איז אויסהאלטן די שרעקליכע ארימקייט פון זיין
זיין גאנצע מהות האט געברענט פון התלהבות. שוין מער נישט אימשטאנד געווען אים צו הויזגעזינד ,און נישט זעענדיג פאר זיך קיין
אזוי האט זיך דער רבי געדרייט א לענגערע צייט, באגעגענען ,זעענדיג אז יעדן מאל האט זיך דער אנדערע ברירה האט ער ‘ארויסגעשלעפט’ בלויז
מער ווי גאנצע צוואנציג מינוט ,אן ארויסצוזאגן שכן פארשטעקט און באהאלטן פון אים ,מיט איין עוף ,און האט זיך גלייך ארויסגעגליטשט
אפילו אן איינציגע ווארט פון מויל ,אינדערצייט א געזיכט פול מיט בושה און ליידן .ער האט אינדרויסן .אבער ממש אין דער לעצטער
וואס דער איד איז געשטאנען אין דער זייט ,וַיְ ִהי דעריבער באשלאסן אז ער וועט זיך אוועקציען רגע איידער ער איז ארויסגעגאנגען ,האט ער
הַ ּ ָמקוֹם לְ ֶח ְרדַּ ת אֱ ל ִֹקים! פון יענע שטאט! ער האט פארקויפט אלע זיינע פלוצלונג מער ווי זיין שכן ,דער בעל הבית ,קוקט
פלוצלונג האט זיך דער רבי געוואנדן צו אים, געשעפטן און אויך דעם גרויסן שטייג ,און ער אים אן פון זיין באהעלטעניש ...און פון גרויס
מיט א שטורעמישע גייסט ,און ער האט געזאגט האט זיך אויפגעהויבן צוזאמען מיט זיין גאנצע שרעק און בושה איז ער שנעל אנטלאפן.
צו אים :הער זיך גוט צו ,איך האב מיך געמאכט משפחה צו א ווייטע לאנד ,און זיי האבן זיך דער בעל הבית איז זייער צושטורעמט געווארן
מיין חשבון הנפש ,און דאס איז ביי מיר קלאר ווי דארט באזעצט. זעענדיג דעם נידעריגן צושטאנד פון זיין
דער זון ,אז איך וויל דיר זייער שטארק העלפן א גאנצע יאר איז דורכגעגאנגען פונעם שכן ,וועלכער האט זיך דערקייקלט צו אזא
לויט מיין מעגליכקייט ,אבער צו זאגן אז איך אויבנדערמאנטן געשעעניש ,און די צווייטע שרעקליכער מצב .ער האט גוט געוואוסט אז
שפיר דיין צער ,ממש אזוי ווי עס וואלט געווען וועלט־מלחמה האט אויסגעבראכן מיט איר דאס איז בכלל נישט קיין גנב ,וויפיל ער וואלט
מיין אייגענער צער! – אין דעם ביסטו גערעכט, גאנצע קראפט ,און די שטאט וואו דער איד האט דאך געקענט ארויסגיין מיט א ׁ ָשלָל ָרב ..און
אז איך קען נישט זאגן אז עס איז ממש די זעלבע! פריער געוואוינט ,איז זייענדיג נאנט צום פראָ נט פונדעסטוועגן האט ער נאר גענומען איין עוף...
האחים היקרים העומדים תמיד לימין רבינו הרב יהודה בן שרה שיינדל והרב שאול יחזקאל בן שרה שיינדל וכל משפחתם -להצלחה בכל העניינים • יוסף בן טילה רוזא לרפו"ש • שרה שיינדל בת טילה רוזה להצלחה בכל העניינים
יהודי יקר! אל תחזיק טובה לעצמך ,הנך מוזמן להדפיס ולהפיץ את העלון באזור מגוריך ולהיות שותף לזיכוי הרבים .המעוניינים יקבלו את העלון במייל (אפשר גם ישירות לדפוס) בקובץ להדפסה.
Anyone Interested in receiving Tiv Hakehila weekly in Hebrew or English should Email - Sheldon@hpins.net Or | zeligk@gmail.com or text 718-249-7173
