הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

||| שנת תשפ"ו לפ"ק ||| גליון קס"ז פרשת נצבים וילך
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
שליט"א
+א בך
א+בטח
ה ר+אש
הש+נה שטארקסטער
ַ
כל אשר חפץ ה';
די רואיגקייט ווען מ'ווייסט ַאז השי"ת איז דער
חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"א ,יום ראשון ּפרשת ויגש ,ה' טבת תשפ"א
בך א+בטח
+נקוּ+דה
חלק ב'
ח +ל+מחש+בה
א
נישטא קיין
ָ ואתה נותן להם את אכלם בעתו; ביים אויבערשטן איז
'לעצטע מינוט'
לאזט זיך וואוילגיין אוןצום ביישּפיל :איינער ָ
זאל ַארויסרייסן די אויגן,וואס ָ ּפראוועט ַא חתונה ָ ַ
חובת הלבבות +אותיות מחכימות
כדי ַאלע זאלן רעדן ַאז ער איז דער גרעסטער גביר,
ישיִּ ,כי ַהבּ וֹ ֵרא יִ ְת ָּב ַרְך ָחזָ ק ִמ ָּכל ָחזָ ק ו ְּדבָ רוֹ נִ גְ זָ ר ִמ ָּכל דָּ בָ ר וְ ֵאין ֵמ ׁ ִשיב ֶאת דִּ ינוֹ.
וְ ַה ּׁ ְשלִ ׁ ִ
וואספאר אים ָ
שטאּפל העכער ווי איין גביר ַ ַ מיט ַא
ְּכמוֹ ׁ ֶש ָּכתוּב (תהלים קלה ,ו)ּ :כֹל ֲא ׁ ֶשר ָח ֵפץ ה' ָעשָׂ ה .וְ ָא ַמר (ישעיהו נה ,יא)ֵּ :כן יִ ְהיֶ ה ְדבָ ִרי ֲא ׁ ֶשר יֵ צֵ א
באווייזן ...און מ'פרעגט אים: האט ּפרובירט זיך צו ַ ָ
ִמ ּ ִפי לֹא יָ ׁשוּב ֵאלַ י ֵר ָיקם וגו'.
וואס מוטשן זיך מיט דא ַאזויפיל מענטשן ָ "ס'איז ָ
האלטסט נישט ַאז ס'איז אפשר נישט מאכןַ , חתונה ַ
האבזאגט דער מענטש" :איך ָ זאך?" ָדי ריכטיגע ַ נֹותן לָ ֶהם ֶאת ָא ְכלָ ם ְּב ִעּתֹו – 'בעתם' לא נאמר,
ֵ
אלא 'בעתו' ,מלמד שכל אחד ואחד נותן לו הקב"ה
באקומען זיין סעודה ּפונקט אין צייט
ַ
צומאל איז די תשובה ַאז
ָ גע'גנב'ט פון איינעם?"...
יאָ ...אבער אפילו ווען ס'איז אמת ַאז ער גראדע ָ פרנסתו בעתו .דער אויבערשטער שטעלט צו פאר פארציילט אין מסכת כתובות (סז ,ב): די גמרא ַ
דארף מען וויסןהאט נישט צוגענומען פון קיינעםַ , ָ דארף עס יעדן מענטש זיין ּפרנסה ּפונקט ווען ער ַ ההוא דאתא לקמיה דרבא ַ -א מענטש איז געקומען
ווירטשאפט קומט פון ַא ריכטיגן
ַ אויב זיין ברייטע האב נישט קיין שייכות מיט קיינעם, האבן .איך ָ ָ האט אים געפרעגט :במה אתה צו רבא ,און רבא ָ
מ'דארף וויסן אויב ער גלייבט באמת ,אויב ַ ּפלאץ,
ַ דער אויבערשטער שטעלט מיר ַאלעס צו 'בעתו'. האטטאג? ָ סועד ָ -
וואס עסטו פאר ַא סעודה יעדן ָ
האנדלט ערליך ,אויב ער לעבט נישט פאר ער ַ פארציילט די גמראַ ,אז אינצווישן ,רעדנדיג ַ געזאגט :בתרנגולת פטומה ויין ישן-
ָ דער מענטש
פארדינט זיין געלט דורך יענעם ,און אויב ער ַ מיט יענעם ,איז ָאנגעקומען די שוועסטער פון רבא טאג עסט קאסטן ...יעדן איינציגן ָלאזט זיך ָ
ער ָ
ריכטיגע השתדלות. האט יאר ,און זי ָ
האט אים נישט געזען דרייצן ָ וואס ָ ָ געשטאּפטע הינדל מיט טייערע ַאלטע וויין.
ָ ער ַא
האטוואס איז געקומען צו רבא ָ ָאבער דער איד ָ האטאים געברענגט ַא תרנגולת פטומה מיט יין ישןָ . האט אים רבא געפרעגט :ולא חיישת לדוחקא ָ
"אלע מיינע געזאגט און געשּפירט ַאזַ : ָ אמת'דיג פאר דעם מענטש :נענתי לך ,קום געזאגט ַ
ָ רבא פאר'ן דוחקדציבורא? – דו ביזט נישט חושש ַ
עסן קומט פונעם אויבערשטן .איך ווייס ַאז איך טו טאקע עסן ַאזעלכע סעודות, אכול! – דו מעגסט ַ וויאזוי ערלויבסטו זיך צו עסן ַ פונעם ציבור?
זאך ,ווייל דער אויבערשטער גיט עס די ריכטיגע ַ ווייל איך זע ַאז דער אויבערשטער שיקט עס דיר ַאזעלכע טייערע מאכלים? דער עולם מוטשעט
טאקע געוויזן פון הימל ַאז מ'האט אים ַ
ָ מיר" .און האבן.
דארפסט עס ָ ּפונקט צו דער צייט ווען דו ַ זיך מיט ּפרנסה ,און דו עסט ַאזוי פלייש מיט וויין
מ'האט אים צוגעשיקט ָ זאגט דעם אמת ,ווען ער ָ ַאז ס'איז ַא מחיה?
מ'דארף זיין אויף דער מדריגה
ַ
טאג טעגליך. זיין סעודה ָ האט דער מענטש געענטפערט :אטו דערויף ָ
פארשטייט זיך ַאז אויב איינער וויל זיך ַאזוי ַ
ּפהאלט פון
נישטא קיין ָא ַ
ָ ביי השי"ת איז דארף מען אודאי וויסן אויב צוטאגסַ ,
ָ פירן היינט מדידהו קא אכילנא? מדידיה דרחמנא קא אכילנא.
'צייט' זאגן
טאקע ביי דער מדריגה צו קענען ָ ער איז ַ איך עס דען פון זיי? איך נעם עס צו פון איינעם?
ָאבער בעיקר לערנט אונז די הייליגע גמרא ַא "מדידיה דרחמנא קא אכילנא"... איך עס נאר פונעם אויבערשטן .ווי עס שטייט
געוואלדיגן יסוד אין בטחוןַ ,אז דער מושג פון 'זמן'
ַ אין ּפסוק (תהלים קמה ,טו)ֵ :עינֵ י כֹל ֵאלֶ יָך יְ ַׂש ֵּברּו וְ ַא ָּתה
גליון הבינני || 1
ּפאסירן
דארפן שוין ַ וואס ַ
זאכן ָ רואיג אפילו ביי ַ פאר'ן רבוש"ע.
ּפהאלט ַ
איז בכלל נישט קיין ָא ַ
מארגן ...ווייל דער רבוש"ע איז 'חזק מכל חזק' ָ
ער איז
דא דעם כלל ַאז דער זאגט ָ דער חובת הלבבות ָ
ּפהאלטן ,אויך נישט
גארנישט קען אים נישט ָא ַ – ָ אויבערשטער איז 'חזק מכל חזק' -ער קען ַאלעס
'די לעצטע מינוט' .אויב מ'ווערט ָאנגעצויגן צוליב
מאנגל אין צייט" :נעכטן בין איך געווען רואיג ַא ַ אינגאנצן
ַ שטארקער ווי סיי וועלכע
זאך קען
ַ באווייזן ,און ער איז
מניעה .אפילו ווען ס'קוקט אויס ַאז די ַ
ַ
ַאז דער אויבערשטער וועט העלפן ,היינט ווייס
איך שוין נישט ,ווייל ס'איז שוין די לעצטע מינוט", פארלוירן .ערַ נישטא קיין
ָ ּפאסירןָ ,אבער ביי השי"ת איז
לעמאל בלייבן רואיג,ָ
נישט ַ
מניעה .דער מענטש קען ַא
דאס ווייל מ'גלייבט נישט גענוג ַאז דער
גארנישט,האט נישט קיין מניעה פון ָ
קומט ָ
אויבערשטער ָ
איז מבולבל צוריקהאלטן דעם
דארפסט
ַ
וואס דו ַ
גארנישט קען נישט ווייל ָ
אויבערשטן פון דיר געבן ַאלעס ָ
אויך נישט קיין צייט. און צעמישט; באדייט אויך ַאז דער אויבערשטער דאס ַ האבןָ . ָ
ער טוט שוין
גארנישט טוישט זיך נישט ווייל ס'איז ָ צוריקהאלט פון צייט!
ַ האט נישט קייןָ
שוין שּפעט... 'צייט' נעמט אונז ַארויס פון די כלים
באקומען
טאקע ַארבעטן שווער צו ַ מ'דארף ַ
ַ
ָאט די אמונהָ ,אבער ווען ַא איד איז זוכה צו
נארישקייטן.... ַ דא
האבן ָ וואס מיר ָשטארקסטע מניעה ָ
באגריף פון צייט .דער
ַ די
אויף דער וועלט ,איז דער ַ
האבן ריכטיגע בטחון ,טוט ער נישט קיין שום ָ וואס מ'קען טון .אויב
ַאלערליי ּפלענער מיט עצות ָ טאכטער ,און ער מאכן ַא ָמענטש גייט חתונה ַ
זאך ַאנדערש די לעצטע מינוט ווי מיט עטליכע ַ ס'וועט נישט ַארבעטן די וועג ,וועט מען ּפרובירן האט געשריבן טשעקס אויף רעכטס און לינקס. ָ
חדשים צוריק. פארדינעןדי צווייטע וועג; אויב כ'וועל נישט ַ האט ער ווילנדיג ַאביסל ָאּפשטוּפן דעם 'גזר דין' ָ
האט זיך נישט אוודאי אויב דער מענטש ָ בארגן; אויב נישט די גמ"ח,דאס געלט ,וועל איך ָ ָ אויסגעשריבן ַאלע טשעקס פאר ַא חודש ַארום.
געפירט ריכטיג ,למשל ער איז ּפשוט געווען פויל וועט עס זיין די ַאנדערע גמ"חַ ,אז נישט דער חבר נאנטער, דאטום שוין ָָאבער למעשה ,ווערט דער ַ
מ'דארף צוליב ַ וואס
האט נישט געטון ָ און ער ָ וועט זיין אן ַאנדערער חבר .ס'וועט שוין עּפעס דארף
נאט ַ מא ַ
דעם ערשטן פונעם קומענדיגן ָ
עצלות ,קען אים דער אויבערשטער צווינגען ַאז ּפאסירןָ ...אבער ווען ס'איז געבליבן נאר איין ַ ַארויסגיין ַא ריזיגן סכום געלט...
זאל ער זיך מוזן מתגבר זיין אויף זיין עצלות, יעצט ָ מאכט ער זיך דעם חשבון" :איך מארגןַ ,
טאג ,ביז ָ
ָ געהאפט ַאז למעשה וועט עּפעס ָ האט
ער ָ
האט שוין בעצם וואס ער ָדאס איז עּפעס ָ ווייל ָ האב שוין האב נישט קיין שום וועג ַארויס .איך ָ ָ האט ער נישט ַאנטקעגן קומעןָ ,אבער דערווייל ָ
דעמאלט איזָ געדארפט טון מיט ַא חודש צוריק. ַ דא 12שעה פריער"... ַאלעס ּפרובירט און כ'שטיי ָ וואכן פאר דער דאס געלט .ווען ס'איז שוין צוויי ָָ
וואס דערעס ּפונקט ווי ַאלע ַאנדערע מדות רעותָ , וואס נעמט ַארויס פון – דער זמן איז ַא מניעה ָ צייטּ ,פרובירט ער עּפעס צו טוןָ ,אבער ַא מכה,
זאלאויבערשטער העלפט פאר ַא מענטש ַאז ער ָ יא ַא
וואס איז שוין ָדי כלים אפילו ַא מענטש ָ וואך
גארנישט .ער שטייט שוין ַא ָ ס'רוקט זיך ָ
דא העלפט מוזן זיך ַארויסזען דערפוןַ ,אזוי אויך ָ שטיקל בעל בטחון. נאכטפארדעם ,און יעצט שטייט ער שוין ַא ַ ַ
זאל נישט זיין קיין אים דער אויבערשטער ַאז ער ָ ַאלעס קומט ּפונקט אין צייט פארדעם .בדרך כלל אויב מ'גייט יעצט רעדן מיט ַ
יא געטון האט ָ עצלןָ .אבער אויב דער מענטש ָ פארלוירן.
אינגאנצן ַ
ַ אים ,וועט מען זען ַאז ער איז
זאגט דער ּפסוק' :ואתה נותן להם את דאס ָָ
גארנישט געטוישט ַא רמאלע השתדלות ,ווערט ָ נא ַ
ָ ער איז מבולבל און צעמישט; ער טוט שוין
אכלם בעתו' -דער אויבערשטער וועט דיר געבן
פארדעם ווי מיט צוויי חדשים פריער! מינוט ַ דאס געלט ,דיהאב נישט ָ נארישקייטן ,ווייל "איך ָ ַ
דארפסטּ ,פונקטליך אין דער צייט ווען דו וואס דו ַ
ָ
צומאל שּפירט דער מענטש ַאז ַא חודש ָ קראכן"....
טשעקס גייען ַ
דעמאלט וועט עס ָאנקומעןָ האבן.דארפסט עס ָ ַ
געדארפט טון קייןַ נאכנישט האט ער ָ צוריק ָ געדארפט
ַ צו דיר ,ווייל דו האסט עס נישט וואס איז יעצט ַאנדערש ווי ַא חודש אייָ ,
איבערגעטריבענע השתדלותָ ,אבער יעצט ווען פארדעם.האבן ַ ָ האב איך וואכן צוריק ָצוריק? זיי מיר מסביר ,פיר ָ
דארף ער איבערדרייען נאנטַ , מ'האלט שוין ַאזוי ָ
ַ גאנץ רואיג, פארברענגט מיט דיר ,ביזט געווען ַ ַ
פאר רבא :אויב איך געזאגט ַ
ָ האטדער איד ָ
סארט אומריכטיגע השתדלות. די וועלט מיט ַאלע ָ ס'האט זיך
ָ וואס
רומגעלאכט .ווייסט ָ
ַ האסט אפילו ַא
וואלט זיך ָאנגעגרייט ַא 'תרנגולת פטומה' מיט 'יין
ָ
פארקערט ווי דער חובת הלבבות דאס איז ממש ַ ָ געהאט
ַ נאך
האב איך ָגעטוישט? ַאז ַא חודש צוריק ָ
האבן וואלט מען געקענט ָ וואך פריערָ ,
ישן 'פון ַא ָ
טאקע ַא גרויסע מדריגה, לערנט אונז .ס'איז ַ גאנצע חודש ,און יעצט איז מיר געבליבן צייט ַא ַ
גארנישט ָאן,
אויף מיר טענותָ .אבער איך גרייט זיך ָ
כאטש שטרעבן ָאנצוקומען צו מ'דארף ַָ ָאבער כ'האב נישט קיין
ָ מארגן ,אוןטאג .ס'איז שוין ָ איין ָ
דער אויבערשטער ברענגט עס מיר ּפונקטליך ווען
לעמאל ַאז נאר דער ָ דער מדריגה ,צו גלייבן ַא דא זיין.
וואס ס'גייט ָמושג ָ
האט נישט קיין שום האבן ,ווייל ער ָ
דארף עס ָ איך ַ
דארף ,אוןוואס איך ַ אויבערשטער קען מיר געבן ָ וואס הייסט 'צייט'.
באגריף ָ צוריקהאלט פון דעם ַ
ַ האט אןבאגריף פון 'צייט' ָ
דאס מיינט ַאז דער ַ
ָ
ס'איז נישט קיין שום חילוק צווישן יעצט און צוויי ווילאנג
ַ אויסטערלישע השּפעה אויפ'ן מענטש.
ַא איד דארף זיך איינגעוואוינען צו בלייבן
חדשים צוריק. געהאט
ַ האט ערנאך געווען צייט ַא חודשָ ,ס'איז ָ
ב
ישועת ה' כהרף עין; די צייט רוקט זיךָ ,אבער דער אויבערשטער רוקט זיך נישט
24שעה וועט מען זיי פירן צום טויט רח"ל .רבי ליובאוויטשער חסיד אין דער
ַ געלערנט פון א רוסלאנד
ַ די אמונה פון דעם חסיד אין
האט זיך ארומגעגעדרייט ַאהין און צוריקיחזקאל ָ קאמוניסטישער תפיסה".
ָ הגאון רבי חיד"א ווייס שליט"א פון ַאנטווערּפן
מיט ַא חשבון הנפש ,וואוסנדיג ַאז אויב די רשעים האט דערציילט ַאז ער איז געוועןרבי יחזקאל ָ האט געהערט פון הרה"ח רבי וואס ער ָדערציילט ָ
דעמאלט איז
ָ האבן שוין ַארויסגעגעבן דעם ּפסקָ צוזאמען
ַ איינגעשּפארט אין דער רוסישער טורמע האט עס געהערט פון וואס ָ
משה העליסון ז"לָ ,
זייער ביטער. ליובאוויטשער חסיד ,ווען
ַ פארצייטישער
מיט ַא ַ הגאון רבי יחזקאל אבראמסקי זצ"ל ,וועלכער
האט אים
ָאבער דער ליובאוויטשער חסיד ָ געמאלדן ַאז ביז
ָ האט מען זיי ביידעטאג ָ
איין ָ האב איך ָ האט זיך אויסגעדרוקט" :בטחון ָ
|| 2גליון הבינני
לעבן" :איך וועל דאך זיין ַא משוגענער ָאן קיין צאלן די פילע חובותָ ,אבער ס'איז געקומען צו ַא ָ האט
רוואס ביזטו ַאזוי מבוהל?"ָ ...
"פא ָ געפרעגטַ :
רלאזן
פא ָ האבן זיך צוגעוואוינט זיך צו ַ
בטחון" ...זיי ָ האט געשּפירט ַאז זיין לעבן איז וואס ער ָ
ּפונקט ָ "וואס הייסט? די צייט
געזאגטָ : ָ אים רבי יחזקאל
אויפ'ן אויבערשטן ,און צו בלייבן מיט ישוב הדעת טאג,
גאנצן ָפארנומען ַא ַ
נישט קיין לעבן .ער איז ַ האט דער חסיד געענטפערט רוקט זיך" .דערויף ָ
אויך ביז די לעצטע מינוט ,און זיי זען בחוש ַ
וויאזוי האט ער מבוקר ועד ערב ,צו דרייען מיט חובותָ . "אבער דער געוואלדיגע רואיגקייטָ :ַ מיט ַא
דער אויבערשטער פירט זיי צום גוטן. שטארקייט ַאז ער גייט מער ַ ּפגעמאכט מיט ַא
ַ ָא אויבערשטער רוקט זיך נישט"!
האלטן דעם ּפקדון?"
"אפשר ווילט איר ַ נאכטפארנומען מיט זיינע חובות ביז די ַנישט זיין ַ געווענליך ווען די צייט רוקט זיך ווערט דער
צאלן.
בא ָ
מ'דארף עס ַ
ַ פאר
ַ מענטש בלחץָ ,אבער דער איד איז געבליבן רואיג
האלצבערג זצ"ל ראש הגה"ח רבי משה צבי ָ
קארלין סטאלין (זיידע פון הילד משה'לע ָ
האלצבערג ישיבת ַ ּפגעמאכט" :איך גיי לעבן
ַ האט ָא
יונגערמאן ָ
ַ דער טאקע,מיט ַא ישוב הדעת ווייל די צייט רוקט זיך ַ
האבן ַא סכום געדארפט ָ ַ מאלהאט ַא ָ
פון באמביי)ָ , דאווענען מיט ישוב הדעת ,איך ַא לעבן ,איך וועל ַ קיינמאל נישט!
ָ ָאבער דער אויבערשטער רוקט זיך
דאלער צו קויפן ַא דירה .די פון פופצן טויזנט ָ וועל לערנען מיט מיינע קינדער ,איך וועל ָאנגיין געווארן
ָ טאקע ביידע ניצולאון למעשה זענען זיי ַ
מ'דארף
ַ האבן אים ּפרובירט שטוּפן ַאז קינדער ָ טאג .און נאר ווען ס'קומט ַא געהעריג מיט מיין ָ בדרך נס ,אין דער לעצטער מינוט.
איינמאל
ָ האט געענטפערט עּפעס טוןָ ,אבער ער ָ מ'דארף ָאּפגעבן געלט ,וועל איך ַא
ַ וואס
דאטום ַָ פארלוירן צוליב צייט
נישט ווערן ַ
דאס געלט, דארפן ָ מאל" :ווען איך וועל ַ כא ָ
נא ַ
און ָ דאס געלט".
שאפן ָ
נאכט פריער ּפרובירן צו ַ ַ
באגריף פון 'צייט'
דער מציאות איזַ ,אז דער ַ
וועט דער רבוש"ע עס שיקן צו מיר". דאלער אין דער לעצטער
באקומען ָ 200
ַ ס'מאכט ַאז
ַ נעמט ַאוועק אונזער ישוב הדעת און
טאג ווען ער וכך הוה ,אין דעם לעצטן ָ מינוט נארישקייטן .דער מענטש דערזעט זאלן טון ַ
מיר ָ
דאס געלט ,איז ער האבן ָגעדארפט ָ
ַ האט שויןָ נאכט פאר "א ַ
דערציילט דער איד ווייטערַ : זיך ַאז ס'איז שוין די לעצטע מינוט ,גייט ער ַארויף
גאס ,ווען ּפלוצים
שּפאצירן אויף דער ַ
ַ געגאנגען
ַ וואס דו ביזט צוגעקומען צו מיר,
יענעם שחרית ָ האב נישט ַאן עושר און ער וויינט זיך אויס" :איך ָ
"אה,
געזאגטָ :
ָ איז צוגעקומען צו אים ַא איד און געמאכט ַא חשבון ַאז דעם קומענדיגן
ַ האב איך ָ זאל מיר העלפן ,דו מוזט מיר געבן וואס ָ
קיינער ָ
באקומען ַא ירושה כ'האב ַ
ָ איך זוך אייך ַארום... דאלערדארף איך אויפקומען מיט דריי טויזנט ָ
טאג ַ
ָ דאס געלט"...ָ
נישטא קיין
ָ דער מענטש שּפירט ַאז ס'איז
פאר יענעם. ַאנדערע וועג ,נאר זיך צו מבזה זיין ַ
די סגולה פון זיך אמת'דיג סארט שריט זא ָדאס איז ָאבער נישט ריכטיג! ַא ַ
הייסט זיכער נישט קיין השתדלותַ .א מענטש
ָ
רלאזן אויף השי"ת
פא ַָ קיינמאל נישט מבזה זיין און זיך אויסטון
קיינמאל
ָ דארף מען דאס ַ
ָ דארף זיך
אינגאנצן פאר יענעם! ָ
ַ
אפילו אין דער לעצטער מינוט, נישט טון ַאלס דעם חיוב פון השתדלות .איי,
ס'איז דאך שוין די לעצטע מינוט? פיין ,אין דער
סארט גרינגע
איז נישט פון די ָ לעצטער מינוט ווערט נישט אויס רבוש"ע!
סגולות רּפלאגט צוליב
ָ פא
ַא קבלה נישט צו זיין ַ
חובות
מאל ָאפענעוואס לעבן ַאזוי ,זעען יעדעס ָאידן ָ
וואס
דאלער ,און כ'זוך איינער ָ
פון פופצן טויזנט ָ געמאכט מיין השתדלות און ַ כ'האב
ָ פאר ַא חוב. מאל בייםניסים און השגחה .בדידי הוי עובדאַ :א ָ
האלטן ַאלס ַא ּפקדון ,אפשר וויל איר
זאל עס ַ ָ ס'האט
ָ גאנצע סכום, געשאפן כמעט די ַַ כ'האב
ָ האט מיר איינער דאווענען שחרית אין ביהמ"דָ , ַ
האלטן?".
דאס ַ
ָ דאלער .דעם קומענדיגן מיר נאר געפעלט ָ 200 דאלער,ָאּפגעגעבן אן ַאלטן חוב פון צוויי הונדערט ָ
לעמאל!
ָ וואס ַארבעט – ַא
ַא סגולה ָ געזאגטָ אויפגעשטאנען און
ַ אינדערפרי בין איך דארףדאס געלט ַ געהאט ַא חשבון ַאז ָ
ַ האב
און איך ָ
דאווענען ,און פאר מיין רביצין ַאז איך גיי יעצט ַ ַ געטראכט ַאז ס'איז ַא
ַ האב איך
גיין פאר מעשרָ ,
קיינמאל נישט
ָ האט זיך
ָאט דער סדר הבריאה ָ
דאווענען וועל איך ָאנגיין געהעריג מיט מיין נאכ'ן ַ ָ דאס געלט ,כ'וועל עס תיכף שאד ַאהיימצונעמען ָ ָ
דאס
נאר מסכים ָ וואס איז ָ געטוישט .יעדער איד ָ
דאס געלט אין סדר היום .איי ,איך מוז ָאּפגעבן ָ פאר מעשר.
געבן ַ
אויסצוּפרובירן ,וועט זען ַאז ס'איז 'חוק ולא יעבור'
ַאז עס ַארבעט! דער אויבערשטער וועט אים פירן צייט? איך מוז אויך ָאנגיין מיט מיין געווענליכן האב איך זיך ַארומגעקוקט אין דאווענען ָנאכ'ן ַ
ָ
זיין לעבן אויפ'ן בעסטן אופן! האב איך געמישט דאווענען ָ נאכ'ן ַ
סדר היום! ָ זאגט
ביהמ"ד און געזען וואו ַא איד שטייט און ָ
ּפאר
געזאגט ַא ָ
ָ כ'האבָ צום סוף פונעם סידור און נאנטעתהלים .וואוסנדיג ַאז דער איד דארף אין די ָ
מ'מאכט
ַ דאס ַארבעט נאר ווען פארשטייט זיך ַאז ָ ַ
זאל מיר קאּפיטלעך תהלים ַאז דער אויבערשטער ָ ַ צוגעגאנגען
ַ מאכן ַא קינד ,בין איך
טעג חתונה ַ
עס נישט פאר קיין שּפילָ ,אבער געווענליך אויב ַא
גאנצן סכום. צאלן דעם ַ בא ָ
העלפן ַ געקלאּפט אויף דער ּפלייצע און
ַ כ'האב
ָ צו אים,
האטמענטש בלייבט באמת רואיג -אפילו ווען ער ָ
מ'האלט שוין אין דער ַ נישט קיין שום עצה און סארט דא ַאלע ָאון דער איד פירט אויס :ס'איז ָ מאכסט דאך חתונה דאס געלט" :דו ַ אים געגעבן ָ
געמאכטע ַ דאס נישט קיין לעצטער מינוט -איז ָ וויאזוי דער אויבערשטער קען געבןָ ,אבער וועגן ַ דאלער"...
בקרוב ,נעם די צוויי הונדערט ָ
האבןוואס מענטשן ָ דא סגולות ָ זאכן ...ס'זענען ָ ַ וואסזאגן תהלים זאל צוקומען ַא איד ָ ַאז אינמיטן ָ צונאכטס קומט דער ַ פרייטאג
ָ דעם קומענדיגן
מ'פארט ָ זאך ַאליין ,למשל ווען הנאה פון דער ַ קלאּפ
זאל מיר געבן ַא ַ גארנישט מיט אים ,ער ָ כ'האב ָ
ָ זאגט מיט טרערן אין די אויגן:
איד צו מיר און ער ָ
מ'האט הנאה פון דער נסיעה ָ אויף מקומות הק' און ראּפלייגן צוויי הונדערט אין דער ּפלייצע און ַא ָ האב"דו ווייסט אפילו נישט וויפיל חיזוק איך ָ
מ'מאכט ַא סעודה פון 'סעדנו ַ בעצםָ ,אדער ווען האב איך זיך נישט גע'חלומ'ט. דאלער? אויף דעם ָ ָ באקומען די וואך"...
ַ
מ'האט הנאה פון דער סעודהָ ...אבער ָ ואוושע' און וויאזוי
איך קען נישט קומען צו זיך פון התרגשותַ , האט ב"ה ַא גרויסע וואס איז געווען? ער ָ ָ
רלאזן אויף השי"ת פא ָ די סגולה פון זיך אמת'דיג ַ דער אויבערשטער פירט זיין וועלט"... האט שוין
קינדער געבענטשטע משּפחה ,און ער ָ
אפילו אין דער לעצטער מינוט ,איז נישט פון די דא פון צדיקים נסתרים ,נאר פוןמ'רעדט נישט ָ דאנק דעםגעמאכט עטליכע קינדער ,און ַא ַ
ַ חתונה
מ'דארף ַארבעטן אויף זיך ַ סארט גרינגע סגולות, ָ וואס זענען געקומען צו דער ּפשוט'ע יונגעלייט ָ סאך מענטשן .ער גאר ַא ַ
איז ער שולדיג געלט פאר ָ
טאקע זוכה זיין דערצו. מ'זאל ַ
ַאז ָ האבן קיין
הכרה ַאז ָאן קיין בטחון וועלן זיי נישט ָ דארףדאטומען ווען ער ַ פארשריבן ַאלע ַהאט זיך ַ
ָ
גליון הבינני || 3
ג
מאנגל
שברו על ה' אלקיו; נישט ווערן ָאנגעצויגן צוליב ַא ַ
אין צייט
צו לעבן מיט די ריכטיגע אמונה ,איז דער זמן נישט דרייט זיך ...מ'ווייסט נישט ווען ,מ'ווייסט נישט ראנע
קא ָ
ַא הערליכע שמחה אינמיטן ָ
משּפיע אויף אים. נישטא קיין
ָ זאל,
נישטא קיין חתונה ַ
ָ וואו ,ס'איז געזאלט
ָ האבהאט מיר דערציילט :איך ָ ַא איד ָ
נישטא קיין כלה; אפשר וועט די
ָ חתן און ס'איז מיטוואך ּפרשת חקת
ָ מאכן י' תמוז תש"פ,חתונה ַ
ַאן איבריגע הלוואה...
האבן
דאך וכדומה ,ווי מענטשן ָ חתונה זיין אויף ַא ַ ראנא תקופה, קא ָ
דאס איז געווען אינמיטן די ָ
בלקָ .
נאך ַא ּפערזענליכע לאמיר אויספירן מיט ָ ָ
דעמאלט געשריבן אין זייערע הזמנות" :החתונה ָ רעגולאציעס
ַ האבן זיך געטוישט די
טאג ָ ווען יעדן ָ
האב איךכ'האב געקויפט ַא דירהָ , ָ מעשה :ווען
יתקיים במקום אשר יבחר ה'"... ַאהער אין ַאהין ,און דער לחץ איז געווען גרויס.
פאר'ן לויערגאנצן סכום ַ האבן דעם ַ געדארפט ָ ַ
האבוואס שרייבט אונטער דעם מקח .איך ָ ָ דער מציאות איז ווייטער מציאותָ ,אבער געהאלטן אין איין ַ האבן מיר ָ מענטשן
ס'האט
ָ גאנצן סכוםָ ,אבער געהאט כמעט דעם ַ ַ דער בעל בטחון בלייבט רואיג אויך אין ַאזעלכע האב איך מאכן?" ָ פרעגן" :וואו גייסטו חתונה ַ
מ'האט ָאּפגערעדט
ָ מיר געפעלט ַא חלק דערפון. אומשטענדן .ער ווערט נישט ָאנגעצויגן צוליב זמן, פאר יעדן געענטפערט" :איך ווייס נישט! ווען
מארגן צען ַאזייגער אינדערפרי וועט זיין דער ַאז ָ ווייל ער ווייסט ַאז דער אויבערשטער איז נישט כ'זאל וויסן,
ָ דער אויבערשטער וועט וועלן ַאז
וואס טוטדאס געלט .נו ָ האבן ָ כ'דארף ַָ זיצונג און ָאנגעוויזן אויף צייט ,און דער רבוש"ע פירט סייווי דעמאלט וועל איךָ דעמאלט וועל איך וויסן ,און
ָ
באדויערן בין איך נישט געווען אויף מען? צום ַ דאטום ַאלעס .אפילו ווען מען שרייבט ָ
יא ַא גרויסן ַ אייך מודיע זיין ...אויב דער אויבערשטער וויל
דאס געלט. געבארגט ָ
ָ יא
כ'האב ָ
ָ דער מדריגה ,און וואס ס'וועט
נאמען פון ַא זאל ,ווייס איך דען ָ מיט ַא ָ כ'דארף
ַ כ'זאל וויסן ,איז ַא סימן ַאז
נישט יעצט ַאז ָ
געמאכט ַא הלוואה ווייל" :הער זיך איין, ַ כ'האב ָ זאך :ווען
לעמאל די זעלבע ַ
ָ זיין למעשה? ס'איז ַא נאכנישט וויסן"...
ָ
מארגן"...
האבן אויף ָ מ'דארף עס שוין ָ ַ דער אויבערשטער וועט וועלן ,דעמאלט וועט ער פאר יעדן איינעם האב ַאזוי געענטפערט ַאיך ָ
מיר לאזן וויסן. מיט'ן זעלבן נוסחָ ,אבער ס'איז געווען משּפחה
טאג ווען כ'בין געזיצן מיט'ןדעם קומענדיגן ָ
זיך נישט דערשרעקן פון ַארומיגע "יאָ ,אבער האבן מיר געמוטשעטָ : וואס ָ
מיטגלידער ָ
זאגט ער מיר ַאזוי" :איך בעט דיר ַא טובה, לויערָ ,
דארפסט עּפעס טון למעשה"( ...ווי ס'איז זייער מצוי,
דו ַ
זאלסטוצאלןָ ,דארפסט מיר ָ וואס דו ַ
דער סכום ָ וואס געוואוינט זיך איין מיט יעדער מענטש ָ
ַאז ַארומיגע מענטשן ווערן ָאנגעצויגן און בייז אויפ'ן בעל בטחון" :ס'איז
צאלן מיט עטליכע טעג ַארום ,ווייל ס'איז בא ָ
מיר ַ געשמאקע
ַ זא ליכטיגע און
באקומט ַא ַ צוגאנגַ ,
ַ זא
ַא ַ
מאכן השתדלות"ָ )...אבער איך
דאך ַ
מ'דארף ָ
ַ אויסגעהאלטן,
ַ נישט
כ'זאל יעצט
פאר'ן חשבון פון טעקס ַאז ָ נישט גוט ַ וואס דרוקן
דא מענטשן ָ צומאל זענען ָ ָ לעבןָ .אבער
געזאגט:
ָ כ'האב ַאלעמען
ָ בין געבליבן זייער רואיג.
וואס איז
נאך געלט .געב מיר ַא טשעק ָ באקומען ַָ מ'דארף דאך וויסן
ַ "יאָ ,אבערדעם בעל בטחוןָ :
גארנישט וויסן". דאך ָ זאל איך טון? מ'קען ָ "וואס ָ
ָ
וואכן ַארום ,כ'וועלאויסגעשטעלט אויף דריי ָ דאך נישט ריכטיג כלּפיוואס דו ווילסט טון .ס'איז ָ ָ
וואכן ַארום
האלטן די טשעק ביי מיר און אין דריי ָ ַ ּפלאן ...דו
וואס ווילן וויסן דיין ַ ַאנדערע מענטשן ָ זונטאג – עטליכע טעג איידער
ָ "ס'איז געקומען
דעּפאזיטן דעם טשעק".
ַ וועל איך האלטסט נישט פארקויפןָ ,אדער ַ האלטסט ביים ַ ַ פארקומען ,און דער געזאלט ָָ האטדי חתונה ָ
מאל ,דער ַאנדערער צד כא ָנא ַ פארקויפן? ָ ביים ַ באשטעלט מ'האט ַ
ָ וואס
זאל ָמענעדזשער פונעם ַ
דער סוף פון דער מעשה איז געווען ַאז דריי
וויל וויסן אויב דו גייסט אינעם ריכטונג פון יענעם האט זיך ָאנגעהויבן
גאנצע ּפרשה ָ נאך איידער די ַ
– ָ
דאס געלט געהאט ָ
ַ האב איך שוין
וואכן שּפעטער ָ
ָ
מ'טאר נישט ווערן צערודערט פון ָ שידוך"... וואס טוסטו למעשה? די – רופט מיר אן פרעגןָ :
כ'האב בכלל
ָ ס'האט זיך ַארויסגעשטעלט ַאז
ָ און
נאכנישט קיין בטחון .אודאי האבן ָ וואס ָ
מענטשן ָ ביינאכט?
ַ מיטוואך
ָ דאך זיין די וואך
דארף ָ
חתונה ַ
געדארפט ָאנקומען צו קיין הלוואה.
ַ נישט
דארף מען ַאכט געבן נישט צו מצער זיין ַאנדערע, ַ האב איך אים ווייטער געענטפערט ַאז איך ווייס ָ
דאסגעטראכט ַאז אויב ָ
ַ האב איךאין ָאנהויב ָ
פארשטיין זייער גוטוואס לערנען בטחון ַ ָאבער די ָ נישט ,דער אויבערשטער וועט העלפן.
נאכנישט ָאנגעקומען שטימט עס נישט געלט איז ָ
זאגן.
וואס מ'מיינט צו ָ ָ כמיטאג איז
ָ נא
נטאג ָ מא ָ
צומארגנסָ , ָ "אויף
האבן.
דאך שוין ָ כ'דארף עס ָ
ַ מיט דער צייט ,ווייל
מאל,כא ָ
"נא ַ
זאכןָ : דאס זעלבע איז מיט געלט ַ ָ ראנא
קא ָגעווארן ַא זיצונג דורך די ָָ ּפגעהאלטן
ַ ָא
יא
ס'האט ָ
ָ האט זיך ַארויסגעשטעלט ַאז למעשה ָ
וואך
צאלן די קומענדיגע ָ ּפלאנסט מיר צו ָ ַ דו האבן מחליט געווען ַאז מ'קען קאמיטע און זיי ָ ָ
האט מיר געשטימט מיט'ן זמן! דער אויבערשטער ָ
דארף עס וויכטיג יעצט וויסן". נטאג? איך ַ מא ָ ָ באטייליגונג פון ַ ערלויבן חתונות מיט די
געוויזן ַאז ער איז 'נותן את אכלם בעתו – בעתו של
האף ַאזוי בעזרת זאגט" :איך ָ ווען דער בעל בטחון ָ מיטוואך ָאוונט איז ב"ה
ָ מאקסימום 250מענטשן. ַ
דאס געלט ,וועט דארפן ָ
אחד ואחד' .ווען דו וועסט ַ
פארשטייט זאלַ .
געווען ַא שיינע חתונה אין דעם ַ
עס ָאנקומען צו דיר! "אבער דו האסט ה" ,פרעגט מען אים ווייטערָ :
זיך ַאז ס'איז געווען מער ווי 250מענטשןַ ...א
נארַ ,אז ס'איז אונז שווער
ּפראבלעם איז ָ דער ָ וויאזוי עס צושוין די געלט? האסט ַא ריכטונג ַ
הערליכע שמחה ַאזויווי געהעריג.
דאס צו גלייבן ,און דעריבער ווען ס'קומט די ָ באקומען?" ...מען ּפרובירט אים חוקר ודורש צו ַ
"יא ,אודאי גלייב איך ַאז דער זיין פון ַאלע זייטןָ : טאג שּפעטער ,איז נערשטאג אינדערפריַ ,א ָ
ָ "דא
ָ
לעצטע מינוט – פאר די שפע דארף ָאנקומען -
נאר זייןאויבערשטער גייט העלפןָ ,אבער איך וויל ָ האבן צוריקגעצויגן געקומען ַא נייע מעלדונג ַאז זיי ָ
נארישקייטן,ווערט מען ָאנגעצויגן און מ'טוט ַ
דארף נאר וויסן פאר מיין רואיגקייט"... זיכער ,איך ַ רעגולאציע ...ס'איז מער נישטַ פון די פריערדיגע
מ'דארף דעריבערַ גארנישט...וואס העלפן סייווי ָ ָ
סארט קשיות העלפן? ס'איז וואס גייען די ַאלע ָ ָ זאל מיטּפראווענען קיין חתונות אין ַא ַ
ערלויבט צו ַ
ַארבעטן אויף זיך ,צו בלייבן רואיג מיט ַא ישוב
שּפראך!
ַ נארישעזא ַ
דאך ַא ַ סאך מענטשן ".הפלא ופלא! ַא ַ
נישטא קיין צייט.
ָ הדעת ,אויך ווען ס'איז שוין
וואס ס'איז ריכטיג צו טון,מ'דארף געדענקן ַאז ָ ַ באקומעןטאקע ַארבעטן שווער צו ַ מ'דארף ַ
ַ דער בעל בטחון ווערט נישט צעדרוקט
וואס איז נישט ריכטיג, לעמאל ,און ָָ טוט מען ַא נאכקוקן אין
ָאט די אמונהָ ,אבער אויב מ'וועט עס ָ פון 'צייט'
קיינמאל נישט ,אויך נישט אין דער ָ טוט מען דעם אייגענעם לעבן ,וועט מען זען ַאז עס ַארבעט געמאכט אין
ַ האבן חתונה
וואס ָ
ַאלע מחותנים ָ
לעצטער מינוט. האט זיך צוגעוואוינט לעמאל .יעדער איד ָ
וואס ָ ָ ַא מאגן
דאס מיינט ַאז דער ָ
וואס ָ
יענע תקופה ווייסן ָ
|| 4גליון הבינני
למשפטיך עמדו היום כי הכל עבדיך;
פאר'ן גרויסן יום הדין
וויאזוי זיך צו שטעלן ַ
ליל שישי נצבים תשפ"ה
ַ
ר+אש הש+נה
חלק א'
א
אם כבנים אם כעבדים; קומען צו השי"ת ָ -אדער ווי ַא 'בן' ָאדער ווי ַאן 'עבד'
אינגאנצן ָאן אויף דיר ,מוזטו אים העלפן!
ַ זיך אינטערעסאנט .מעגליך איז ער בלויז געווען
ַ ַאביסל אויסוואל פון 'בנים'
ַ רוואס גיט מען אן
פא ַָ
זאל זיך
ווייל ס'איז ַא ּפשוט'ע סברא :ווער דען ָ דארף ַא שטיקל קוגלָ ,אדער אפשרהונגעריג און ער ַ ָאדער 'עבדים'?
ָאּפגעבן מיט אים? ס'דארף זיין עּפעס ַא תשובה
ַ דאָ .אבער
ַארבעט ער ָ דא אן
אין דעם נוסח פון 'היום הרת עולם' איז ָ
שוואכער
ַ וויאזוי ַא
שטעלט זיך פאר ַאז מ'זעט ַ דא?
וואס טוסטו ָאויף די שאלהָ : סארט אויסדרוק .מ'איז מתּפלל: אינטערסאנטער ָ
כאּפט זיך ָאן מיט ביידע הענט אין עלטערער איד ַ 'אם כבנים אם כעבדים' -אויב על פי חשבון זענען
וויאזוי ביזטו ַא מחותן מיט'ן ראש השנה?
ַ
וואס העלפט אים ַאריבערגיין די גאס באגלייטער ָ ַא ַ זאל
מיר 'בנים' ,בעט מען ַאז דער אויבערשטער ָ
גאנצערראש השנה איז ַא יום הדין פאר דער ַ זיך מרחם זיין 'כרחם אב על בנים' ,און אויב על פי
נאך טריטָ .אבער ּפלוצים ,ווען דער ַאלטער טריט ָ
טאג .אויךבריאהַ ,אלע ווערן גע'משפ'ט אין דעם ָ חשבון זענען מיר עבדים ,בעט מען ַאז 'עינינו לך
ראוד וואו
האלט אינמיטן דורכגיין ַא ברייטן ָ איד ַ האט דער דער דומם ,צומח ,חי און מדבר .בעצם ָ
זאגט דער קארס פון ַאלע ריכטונגעןָ , עס פליען ַ תלויות עד שתחנני'.
טאג נישט בלויז מיט אידן ,ס'איז ַא יום הדין אויף
ָ
דארף יעצט גיין" און ער באגלייטער" :פיין ,איך ַ ַ גאנצער בריאה ,ועל המדינות בו יאמר! יעדער דער ַ מ'מאכט
ַ געווענליך איז נישט דער סדר ַאז
לאזט איבער דעם ַאלטן איד שטיין ַאזוי אינמיטן... ָ נברא גייט ַאריבער דעם משּפט. סארט 'ממה נפשך' מיט'ן רבוש"ע ...אין די זא ַָא ַ
צוגעלאפן און געשריגן אויפ'ן
ָ וואלט דאך יעדער ָ דערמאנט מען בדרך כלל ביידע ַ ַאנדערע תפלות
נאנט
וויבאלד אידישע קינדער זענען ַאזוי ָ
ַ נאר
דא?!" ,ווייל יעדער "וואס טוסטו ָָ באגלייטער: חלקים ,סיי ַאז מיר זענען 'בנים' און סיי ַאז מיר
באקומען ַא סּפעציעלןהאבן זיי ַ
מיט'ן אויבערשטןָ ,
רלאזט זיך אויף דיר פא ָפארשטייט ַאז אויב איינער ַ ַ טאקע' :אנו בניך ואתה מ'זאגט ַ
ָ זענען 'עבדים' ,ווי
זכי' און ַא תפקידַ ,אז זיי קענען עּפעס טון אין דעם
איבערלאזן ַאליין .ער
ָ אינגאנצן ,קענסטו אים נישטַ אבינו ,אנו עבדיך ואתה אדוננו' ,ווייל ביידע זענען
טאג ,מער ווי ַאלע נבראים .זיי זענען ממליך דעם ָ
האלט זיך ָאן אויף דיר ,אויב ַאזוי קענסטו אים נישט ַ זאגט אין ּפרשת עקב, אמת ,ווי דער משך חכמה ָ
האבן ַא מצוה פון תקיעת שופר ָ
וואס איז רבוש"ע ,זיי ָ
פאלן!
לאזן ַ ָ וויאזוי ַא מענטשסאך אופנים ַ דא זייער ַא ַ ַאז ס'איז ָ
זאגן די ּפסוקים פון
מטה דעם דין אויף רחמים ,זיי ָ
ווען ַא איד קומט ראש השנה צום רבוש"ע דא ַא קשרהאבן ַא קשר מיט ַאן ַאנדערן ,ס'איז ָ קען ָ
באקומט וואס דורכדעם ַ מלכיות זכרונות שופרותָ ,
האב קיינעם
צוגאנג פון ַאן 'עבד'" :איך ָ
ַ זא
מיט ַא ַ טאטע ,אן עבד צו זיין אדוןַ ,אן פון ַא קינד צו זיין ַ
מען ַא קשר מיט השי"ת ,כדי שתמליכנו עליכם.
דעמאלט
ָ רלאז זיך נאר אויף דיר",פא ָ
נישט ,איך ַ וואס
אשה לבעלה ,א.א.ווָ .אבער דער 'לדבקה בו' ָ
ווען ַא איד קומט ראש השנה און ער בעט האבן מיט'ן אויבערשטן ,איז כולל אידישע קינדער ָ
זאל
דאס ַאליין ַא סיבה ַאז דער אויבערשטער ָ איז ָ
זאגטמ'זאל אים משּפט'ן לטובהָ ,ָ דעם רבוש"ע ַאז סארט הרגשים סארט דביקות און ַאלע ָ אין זיך ַאלע ָ
רלאזן.
פא ָ אים נישט ַ
טאקע יעצט דן אויף דער דער איד ַאזוי" :מען איז ַ פון קשר און אהבה.
קומען צו השי"ת ווי אן עבד – ברענגט דא .איךגאנצער וועלטָ .אבער איך בין ַא מחותן ָ ַ
ָאבער ווען ס'קומט צום משּפט פון ראש השנה,
גרויסע רחמים האב ַאבאקומען ַא הנחה ווייל איך ָבין מתּפלל צו ַ
זאגט מען ַא נוסח פון ָ'אדער ַאזוי,
היום הרת עולםָ ,
מאל בעט מען ַא טובה פון איינעם און יענער ַא ָ שטיקל שייכות מיט'ן אויבערשטן ,דעריבער בעט
ָאדער ַאזוי' -אם כבנים אם כעבדים.
זאגט" :אויב דו וועסט בלייבן שטעקן ,און דו האסטָ באקומען מערַ ,אלס מחותן"ָ .אבער דער איך צו ַ
דעמאלט קענסטו
ָ ממש נישט קיין ַאנדערע אויסוועג, פאר'ן איד" :אויב איך מעג פרעגן, זאגט ַ רבוש"ע ָ וואס זוכסטו ביי דער שמחה?
ָ
סארט
דאס איז ַא געוויסע ָצוריקקומען צו מיר"ָ – . דא?"...
וואס איז דיין שייכות ָ
ָ טאג – טעגליכןפארשטיין מיט ַא ָ דאס ַ מ'קען ָ
האט זיך יעצט אונטערגענומען שיעבוד ָ
וואס יענער ָ דעריבער דארף ַא מענטש קענען ענטפערן ביישּפיל :ווען ַא מענטש קומט צו ַא שמחה פרעגט
ַאז ער גייט דיר העלפן! כאטש איינס פון די צוויי :אם כבנים אם כעבדים! ָ "אה,
מען אים" :פון וועלכע זייט ביזטו געקומען?" – ָ
דא דער דין פון א קנין אפילו על פי הלכה איז ָ ביידע ברענגען ַארויס ביים מענטש ַא געוויסע דא
פונעם מחותן'ס זייט ,זייער שיין ".ווידער איז ָ
דאס ַארבעט אויך מיט דער 'ערבות' און 'שיעבוד'ָ , סארט אויפפירונג און הבנה. געפילַ ,א געוויסע ָ וואס ער איז נישט געקומען ַאלס משּפחה, איינער ָ
האט זיךשטארקער סבראַ ,אז אויב יענער ָ ַ זעלבער דעמאלט
ָ וואס
מ'קען קומען מיט'ן מהלך פון 'בן'ָ , נאנטער חבר ,ער איז אפילו געקומען נאר ער איז ַא ָ
רלאזט אויף דיר ,ווערסטו משועבד צו אים .ווען פא ַָ טאטע. טאקע פירן ווי ַא קינד צו זיין ַדארפסטו זיך ַ ַ וואס איז
דא ַא דריטער ָדאן איז ָמיט ַא שטריימלַ .
זא מהלך צום רבוש"ע ,איז ַא איד שטעלט זיך מיט ַא ַ ָאדער קען מען קומען מיט'ן מהלך פון ַאן עבד, וואס ַארבעט
געקומען ַאלס ַא שכן ,און ַא פערטער ָ
זאלגעוואלדיגע סיבה ַאז דער אויבערשטער ָ ַ דאס ַאָ דארפסטו זיך פירן מיט'ן מהלך פון ַא דעמאלט ַ
ָ און צוזאמען מיט'ן בעל שמחה.ַ ּפלאץ
אויף איין ַ
טאקע ס'דארף ַ
ַ רלאזןָ ,אבערפא ָטאקע נישט ַ אים ַ קנעכט צו זיין אדון. געווענליך אויב מ'דרייט זיך ביי ַא שמחה אויף
זיין מיט ַאן אמת'ע הרגשה פון 'עינינו לך תלויות'. מ'דארף העלפן אן
רוואס ַ
פא ָדי סיבה ַ כאּפן ַא בליק אויף
ַא פערטל שעה ,קען מען שוין ַ
אודאי קען ַא איד קומען בעטן ווי ַא קינד צו עבד וואס איז זייער קשר צובאטייליגטעָ ,יעדן פון די ַ
דאס איז מער ָאפענע הרגשים מיט ַא טאטןָ .
זיין ַ פארשטייט דער מהות פון ַאן עבד איזַ ,אז ער ַ באמערקן אויף יעדן דער שמחה .מ'קען זייער לייכט ַ
וואס איז נישט בלויז טעכנישָ .אבערווארימער קשר ָ נגעהאנגען אויף זיין
ָ שטארק ער איז ָא
ַ זייער טיף ווי באטייליגטע ,אויב יענער איז געקומען וויילפון די ַ
אפילו אויב מ'בעט נישט קיין רחמנות מיט'ן מהלך טאקע נישט די קירבה פון ַא 'בן', האט ַ אדון .ער ָ ער מוז קומעןָ ,אדער אויב דער קשר איז ַא טיפער.
דא ַא מהלך פון
פון 'כרחם אב על בנים' ,איז אויך ָ זאגן אויף אים 'כרחם אב על בנים', מ'קען נישט ָ וואס קומט ַאריין
דא איינער ָ
צומאל איז ָ
ָ ָאבער
נגעהאנגען אויפ'ן אויבערשטן.
ָ וואס איז ָא
ַאן עבד ָ רוואס דערפא ָ דא אן ַאנדערע סיבה ַ ָאבער ס'איז ָ האט נישט קיין שום שייכות אויף קיין איינסאון ער ָ
אויב ס'פעלט די הרגשה פון 'עינינו לך תלויות', אינגאנצן
ַ האר דארף אים העלפן ,ווייל ער איז ַ וואס ערזאכן .ווען מ'פרעגט אים ָ
דערמאנטע ַ
ַ פון די
דעמאלט איז עס נישט קיין שלימות'דיגע בקשה. ָ נגעהאנגען אויף אים .אויב איינער הענגט ָ ָא דאס איז שוין
האט ער נישט קיין ענטפערָ . דאָ ,טוט ָ
גליון הבינני || 5
האט זיכער נישט קיין ּפשט...
קאלטערהייט ָזיצן ַ האבןטאקע ָדארף מען ַ אן עבד ,און דעריבער ַ סאך ַארבעטן צו
דארפן ַא ַ
לב יודע מרת נפשו ,מיר ַ
דאס איז נישט ּפארוועָ ,
מ'קען נישט זיין בלויז ַ מאל זיכער ַאז
דאס איז ַא ָ
ביידע הרגשיםָ .אבער ָ באקומען דעם געפיל.
ַ
קיין שום מהלך. מ'דארף זיין ָאדער ַא 'בן'ָ ,אדער אן 'עבד' .סתם
ַ ַא איד איז דאך באמת ביידע ,סיי ַא בן און סיי
ב
שתמליכוני עליכם; ממליך זיין השי"ת אויפ'ן בעסטן אופן לויט די אומשטענדן
דו ביזט בסך הכל ַא מענטש מיט שוועריגקייטן ,און ווען ס'קומט צו ראש השנה ּפרובירן מענטשן צו נישט קיין חילוק אויף וועלכע אופן,
רשטאנען ַאז כדי
ַ פא
האסטו ַ
היות דו ביזט ַא בר דעת ָ רוואס
פא ָגאנצע סיבה ַ זאך .די ַטון די ריכטיגע ַ דא!
ָאבער זיי ָ
נישט צו ווערן פאר'חלומ'ט ,וועסטו מיטנעמען ַא מ'פארט צו צדיקים איז געבויעט אויף דעם הרגש ָ מ'דארף חזר'ן ַ וואס
דאס איז ַא גרויסער יסוד ָ ָ
וואס רעדט איבער די ענינים פון ראש השנה. ספר ָ האט מען זיך
זאך; ַאזוי ַָאז מ'וויל טון די ריכטיגע ַ ווען ס'קומט ראש השנה :דער קשר מיט'ן רבוש"ע
דאס איז ממילא דיין מצב ,טו עס לכתחלה!אויב ָ געפירט; ברוב עם הדרת מלך ,א.א.וו .אין אונזער סארט אופנים – אם כבנים האבן אויף ַאלע ָ קען מען ָ
דארף מען טוןמח ליגט די געפיל ַאז ראש השנה ַ טאנצן ראש אם כעבדים .ווען דו זעסט ַא מענטש ַ
ּפלאן
מ'דארף קענען טוישן דעם ַ
ַ זאגן ַאז ביי
השנה מיט ַאן ערליכע שמחה ,קענסטו ָ
מ'דארף ממליך זיין דעם רבוש"עַ זאך,
די ריכטיגע ַ
אונזער קשר מיט'ן רבוש"ע קען זיין אויף ַאלע אויפ'ן בעסטן אופן. טאנצן אום ראש געהאלטן פון ַ
ַ האט מען נישט אונז ָ
סארט אופנים :דורך תפלה ,דורך תורה ,דורך ָ כאטש מיט'ן השנה ,פייןָ ,אבער דער איד לעבט ָ
דארף מען וויסן ַאז
ָאבער פון דער ַאנדערער זייט ַ
ווארט,
אהבת ישראל ,אהבת חבריםַ ,א חסדַ ,א גוט ָ רבוש"ע .ווען דו זעסט ַא מענטש וויינט זייער
ס'ארבעט נישט מהלך א', דאס מיינט נישט ַאז אויב ַ ָ
זאך קען זיין ַאזוי ראש השנה'דיג,
ַא שמייכל ,יעדע ַ האט זאגן ַאז ביי אונז ָשטארק ראש השנה ,קענסטו ָ ַ
מיט ַאן אמת. זאלסטו נישט טון מהלך ב' .דער מענטש דעמאלט ָָ
אויסצוזאגן תהלים ,און למעשה גייט
ָ געּפלאנט
ַ האט ָ געהאלטן פון צופיל וויינעןָ ,אבער דער ַ מען נישט
דורכאויס די ַאכט און פערציג שעה פון רמאכט ,ער פא ַהאבן זיך אים ַ עס נישט .די אויגן ָ דא!איד איז ָ
דא
דא ַאלע ערליי צייטן .ס'איז ָ ראש השנה ,איז ָ וואסּפלאן ָ
האט איינגעדרימלט .דער סּפעציפישער ַ ָ וואס חלום'ט ַארום, ָאבער אויב מ'זעט ַא מענטש ָ
ריאגט ערבפא ָנאכ'ן זיין ַ
רמאטערטע שעות ָ פא ַַ האט זיך געענדיגט ערגעץ וואו געמאכטָ ,
ַ האטער ָ דא .ער איזאיז ּפשט דערפון ַאז ער איז בכלל נישט ָ
דא די סעודה פון דער ערשטער ראש השנה ,ס'איז ָ נישט קיין 'בנים' און נישט קיין 'עבדים' ,אויב ַאזוי
קאּפיטל פ"ד ,ער געדענקט נישט ּפונקטליך ביי ביי ַ
וואס ַא איד דארףזאכן ָ
נאכט ,א.א.וו .איינע פון די ַ ַ דאך נישט סתם ַא דומם, דא? דו ביזט ָ וואס טוסטו ָ ָ
וועלכן ּפסוק...
ּפלאן אינמיטן.
באווייזן איז :צו טוישן זיין ַ קענען ַ דו ביזט פון די 'בני ישראל עם קרובו' .מען משּפט
האט זיך נישטּפלאן ָ
אויב ער זעט ַאז דער ערשטער ַ דעריבער איז וויכטיג צו געדענקן ַאז ס'איז
וואס
גאנצע בריאהָ ,אבער דו ביזט ַא איד ָ טאקע די ַ ַ
זאל ער זיין גענוג ווייעך און מסכים
אויסגעארבעטָ ,
ַ ווארעמער קשר האבן ַא ַ ַאלעס בסדר .מ'קען ָ
באקומען די געלעגנהייט ַארויסצוברענגען האט ַ ָ
ּפלאן.
זיין צו גלייך גיין צו ַאן ַאנדערן ַ סאך אופנים -אם כבנים ,אם צו השי"ת אויף ַא ַ
דיין קשר מיט'ן רבוש"ע ,און דו קענסט עס
זאכן אום ראש השנה כעבדים .מ'קען טון ַאזויפיל ַ
שּפראך כלּפי דעם
ַ מאל נוצט מען די
סאך ָ ַא ַ סאך אופנים. ַארויסברענגען אויף ַא ַ
טאג .אפילו ַא מענטשמאכן לעבעדיג דעם ָ וואס ַָ
ס'האט זיך
ָ כאטשנאכט" :בלייב בשמחה ָ סדר ַ ּפלאץ וואו דו
מאך ַא קשר -פון דעם ַ
ַ
נצענטראציע ַארבעט נישט ,ער איז
ַ קא
וואס זיין ָ
ָ
אויסגעגאסן א בעכער אינמיטן די הגדה"ָ ...אבער
ָ געפינסט זיך
וואס ער קעןזאכן ָ
דא ַאזויפיל ַרמאטערט ,איז ָפא ַ ַ
דארט איז מען למעשה צוגעבינדן צו מקיים זיין די ָ
טון ,כדי אויסצונוצן דעם ראש השנה אויך אין ָאט דער כלל פון 'אם כבנים אם כעבדים' איז
מצוות פון סיּפור יציאת מצרים ,מצה ,מרור און ד'
די אומשטענדן. צוגאנג און הרגשה ַ גאנצןוויכטיג צו וויסן כלּפי דעם ַ
דאך דער עיקר ַאז כוסותָ .אבער ראש השנה איז ָ
מאל איין ַאז מ'קען
ניטא ָ
ַ פאלט אונז מאל ַ
סאך ָ
ַא ַ פון ַא איד אום ראש השנה .אויף למעשה מיינט
דאס מוז נישט זייןמ'איז ממליך דעם אויבערשטן! ָ
קאווע פארּפראווען ראש השנה מיט'ן ברענגען ַא ַ ַ האט די זעלבע דאס ַאזוי :נישט יעדער מענטש ָ ָ
ּפלאן .אויב ַאזוי ,איז עס
דוקא ווי דיין ָאריגינעלער ַ
לאנגט נאר בא ַ
דאס ַַא צווייטן איד .מען מיינט ַאז ָ סארט תכונת הנפש ,און ס'מוז בכלל נישט זיין ַאז ָ
באמת לכתחלה! זיי ממליך דעם אויבערשטן מיט ַא
האט שוין די קביעות פערציג וואס ָ פאר'ן מענטש ַָ באקומען די זעלבע רגש דורך יעדער איינער זאל ַ
שמחה ,לויט דעם יעצטיגן מצב!
קאווע...
יאר צו ברענגען ַ ָ טון איין געוויסע מהלך .ניין ,דער מציאות איזַ ,אז
ַאלע דרכים ברענגען צום הייליגן תכלית זאך ,און דער נפש האדם איז זייער אן איידעלע ַ
מאל 'קבלת יסורים באהבה'... ניטא ָ
ַ דאס הייסט ָ
זיך טרעפן דעם אייגענעם קשר – האטקיינער איז נישט גלייך צום ַאנדערן .יעדער ָ
לכתחילה ַאריבער! זאכןהארץ און ַ וואס עפענען זיין ַ זאכן ָ
פארשידענע ַ ַ
געזאגט ַאז דער ראש השנה ָ האט בכלל ווייל ווער ָ
געוואלט .זעסט דאך ַאז
ָ דארף זיין ַאזוי ווי דו האסט אויב ס'גייט נישט מהלך א' ,קען מען גלייך גיין הארץ ,און אויך די ַארומיגע רמאכן זיין ַ פא ַ וואס ַ
ָ
וואס טוען עס אויף ַאן דא טויזנטער אידן ָ ס'איז ָ צו מהלך ב' .ווען די ּפסוקי דזמרה נעמט ַאביסל שטארק משּפיע אויפ'ן מענטש. ַ אומשטענדן זענען
סאך אידןזאגן תהלים; ַא ַ סאך אידן ָ ַאנדערן אופןַ ...א ַ יא טון
זאכן דו קענסט ָ לענגער ,ווייסטו דען וויפיל ַ אויבנדערמאנטע
ַ פארשטייט די ָאבער ווען ַא איד ַ
דאווענען דוקא ותיקין; סאך אידן ַ לערנען תורה; ַא ַ איינשלאפן און צו בלייבן פרייליך
ָ אבי נישט צו זאגט ער ַאזוי :ראש השנה קען דעמאלט ָ
ָ נקודה,
האט ַאנדערע מנהגים לגבי תקיעת שופר; יעדער ָ און דערהויבן?! מען אויסנוצן די צייט מיט אמירת תהלים ,מען קען
דא קהלות וואו וואס גייען אין מקוה ,ס'איז ָ דא ָ ס'איז ָ וואס גרייטמאל הערן פון ַא מענטש ָ מ'קען ַא ָ לערנעןָ ,
(יא ,ס'הייסט אויך ממליך געווען דעם רבוש"ע ווען מ'לערנט
דא
סארט תקיעת שופר דרשה ,ס'איז ָ זא ָ מ'זאגט ַא ַָ זאגט ַאזוי:זיך אן ַא ספר נעבן זיין מחזור און ער ָ ראש השנה ,הגם דער סדר היום איז מער אויסגעשטעלט מיט תפלהָ ,אבער
דא
סארט דרשה ,און ס'איז ָ מ'זאגט ַאן ַאנדערע ָ וואו ָ געוואלט קוקן אין ַא ספר,
ָ וואלט איך נישט "באמת ָ וואס איז ַאזויווי
ס'איז זיכער בעסער צו לערנען ווי צו בטל'ן די צייטָ ,
מ'זאגט בכלל נישט קיין דרשה; ס'איז מקומות וואו ָ דאווענען" .ער רעדט זיך ָאּפ געוואלט ַ
ָ וואלטאיך ָ שלאפן ָאדער ָנאך ערגער) .מ'קען זינגען צום רבוש"ע מיט
ָ
דאווענען און סאך ביים ַדא מקומות וואו מ'זינגט ַא ַ ָ האט נישט קיין כח זא שווערן געפיל ַאז ער ָ מיט ַא ַ השתוקקות ,מ'קען טון חסד ,מ'קען זיין באחדות
דא מקומות וואו מ'זינגט נישט ,א.א.וו .אויב ס'איז ָ האט ער מחליט וואס דעריבער ָ לאנגע תפלותָ , צו די ַ וואס מ'טוט ,אויב
מיט אידן .ס'איז נישט קיין חילוק ָ
פאר דיר,
וואס ס'איז יעצט גוט ַ ַאזוי ,נעם דעם מהלך ָ געווען ַאז ער גייט מיטנעמען ַא ספר ַאריינצוקוקן. ס'ווערט געטון ַאזויווי ַא איד ,ביזטו יעצט מקושר
אויסגעלאשן!
ָ זאל נישט זיין אבי דיין נפש ָ זאגט ַאז ער וואס ער ָווארט ָ
און מ'הערט פון יעדע ָ מיט'ן רבוש"ע און מיט'ן קדושת היום.
מ'דארף
ַ מ'רעדט נישט יעצט וועגן דעם חלק ַאז שּפירט זיך ווי ַא גרויסער 'בדיעבד'... געּפלאנט ,גיי צום
ַ אויב ס'גייט נישט ווי
קאּפ מיט הכנעה צו מקבל זייןראּפבייגן דעם ָ
זיך ַא ָ רוואס
פא ָדי שאלה איז :אויב דו טוסט עס סייוויַ , קומענדיגן מהלך
דעם רצון ה' .יעצט רעדט מען פון ַאן ַאנדערע ּפאסירט?
האט דען ַ טוסטו עס נישט פרייליך? ָ
וואס ָ דאס איז זייער וויכטיג צו דערהערן ,ווייל
ָ
|| 6גליון הבינני
זאלן אים
וואס ָ
גאנצע כלל ישראל ָ ס'זאל זיין ַא ַ
ָ ַאז לויט זיינע יעצטיגע אומשטענדן ,און ווען ַא איד נקודהַ ,אז דער מענטש זאל דערהערן די הבנה:
ממליך זיין און יעדער טוט עס לויט דעם אופן דאס
פריידט זיך מיט'ן רבוש"ע בשעת מעשה ,איז ָ געזאגט ַאז נאר אויף יענעם מהלך קען
ָ האט
ווער ָ
באשערט לפי המצב.האט אים ַ וויאזוי השי"ת ָ ַ זייער חשוב ,ווייל ער ווייזט דערמיט ַא ריכטיגע מען ממליך זיין דעם אויבערשטן? דער אמת איז,
דורכדעם ווערט ריכטיג ַארויסגעברענגט דעם 'אם המלכה. סארטַאז מ'קען ממליך זיין השי"ת אויף יעדע ָ
כבנים' און דער 'אם כעבדים'. געמאכט
ַ טאקע דער רבוש"ע האט ַדערפאר ָ
ַ האט ַא געוויסע עבודהצורה! יעדער איינער ָ
ג
האלטן אין יעדן איד
בא ַ
וואס ליגט ַ
לצופה נסתרות ביום דין; די אמת'ע מהות ָ
מעורר די אהבה פונעם אויבערשטן צו אידישע זכרונות ,כדי שיעלה זכרוניכם לפני לטובה .מיין דער בעסטער לימוד זכות; אונזער נקודה
דא אויף דער וועלט ווערט עס
וויבאלד ָ
ַ קינדער, זאלט ַארויסברענגען ווער איר רצון איזַ ,אז איר ָ הפנימית
ּפראקטיצירט אויף למעשה.
אויך ַ זאגן דעם ּפסוק פון 'הבן זאלט ָזענט באמת! איר ָ איינס פון די עבודות פון ראש השנה און עשרת
האט ַאזוי אויסגעשטעלט דער אויבערשטער ָ זאלטיקיר לי אפרים אם ילד שעשועים' .איר ָ ימי תשובה איז :די עבודה צו דן זיין לכף זכות ַא
פארשידענע נסיונות מיט'ן האט ַַאז יעדער איינער ָ פארציילן ווער איר זענט ,און וויפיל דער רבוש"ע ַ וואס קען
זאך ָדאס איז ַא שורש'דיגע ַ צווייטן אידָ .
לעמאל איז
ָ ענין פון 'בין אדם לחבירו' ,און נישט ַא איז זיך משתעשע מיט יעדן אידיש קינדּ ,פונקט ווי סאך ַאנדערע
באגלייטן און ַאריינשיינען אין ַא ַ
אונז ַ
ַאזוי לייכט זיך צו דורכקומען מיט ַארומיגע מענטשן מיט ַא ילד שעשועים. ּפלעצער פון אידישקייט.
באגייען עוולות וכדומהָ .אבער ווען ַא מענטש וואס ַ
ָ האט אן אהבה צו זיין קליין קינד, טאטע ָ ווען ַא ַ סאך
דא ַא ַ
ווען ס'קומט דער יום הדין ,איז חלילה ָ
דאס פון ַאדעמאלט דן זיין לכף זכות ,קומט ָָ קען האט געטון ַאזויפיל דאס קינד ָ דאס נישט ווייל ָ איז ָ סאך וועגן ָאּפצוטייטשן די דא ַא ַ
קטרוגים ,און ס'איז ָ
פארשטיי ווער יענער איז באמת. נקודה ַאז" :איך ַ גוטס ,די נקודה איז :ווייל ס'איז מיין קינד! קליינע שטארקסטע נקודה ַ עבירות פונעם אידָ .אבער די
געכאּפט
ַ האט איםער מיינט עס נישט צו טון .עס ָ ּפראבלעמען ...זיי דרייען איבער, מאכן נאר ָ קינדער ַ וואס ברענגט ַאז אידן זאלן ַארויסגיין 'זכאי בדין' איז
ָ
פארלוירן.שוואכע מינוט ,ער איז יעצט ַאביסל ַ ַ ַא גאנצן צייט, נאכרייניגן ַא ַ מ'דארף זיי ָ
ַ זיי גיסן אויס, דער הסבר פונעם רבוש"ע אויף דעם אמת'ן מהות
ָאבער ס'איז נישט זיין אינערליכע אמת". גארנישט ָאּפ די אהבה פון די שוואכט ָ ַ דאסָאבער ָ פון ַא איד .ווען דער קטיגור קומט צו גיין ,איז דער
דאך נישט דאס קינד וויל ָ רוואס? ווייל ָ פא ָ עלטערןַ . רבוש"ע מלמד זכות ַאז די ּפנימיות'דיגע אמת פון
לאנגָ ,אבער ער בלייבט
ס'וועט געדויערן ַ דאס איזַא איד איז נישט מחובר צו קיין שום חטא! ָ
גוט נאר ַאביסל ווילד ,ווייל טון קיין שלעכטס ,ער איז ָ
דאס זעלבע איז יעדער ער איז בסך הכל ַא קינדָ . מעורר די גרעסטע רחמים.
מ'טראכט ַאזוי אויף ַא צווייטן איד ,איז מען
ַ ווען
איד ַא 'ילד שעשועים' ביים רבוש"ע .באמת איז די טאקע עוסק געווען מיט ַאלע האבן ַ צדיקים ָ
אייגנטליך ָאנגעקומען צו די אמת'ע הכרהַ ,אז אפילו
סאך מער דערפון, נאך ַא ַאהבה פון השי"ת צו אידן ָ וויאזוי צו רעדן גוטס אויף אידןַ ,אז
סארט אופנים ַ ָ
געווארן אין
ָ פארשלעּפט ווען ַא מענטש איז טיף ַ
רשטאנד איז
ַ פא
נאנטסטע משל צו אונזער ַ נאר די ָ זאל מעורר זיין ַא לימוד זכות כלּפי מעלה ,און
דאס ָ ָ
שוואכקייטן און חסרונות ,און אפילו ַ סארט
ַאלע ָ ס'זאל ַאוועקנעמען די קטרוגים.
ָ
טאטע צו ַא ילד שעשועים. די אהבה פון ַא ַ
וואס טויגן נישט ,איז ווען מ'זעט ביי אים מדות ָ
עס ָאבער נישט זיין ּפנימיות ,נאר דערווייל איז דערמאנען:
ַ מ'זאל
ָ דער אויבערשטער וויל ַאז וואס מ'קען נישט
ַא מליצה ישרה ָ
סארט אופן. זא ָ
ער ליידער אויסגעשטעלט אויף ַא ַ דערמאן זיך דעם
ַ 'כה אמר ה' זכרתי לך חסד נעוריך'. ָאּפפרעגן
דארף מען מטּפל זיין דערמיט ,און מעגליך אודאי ַ דערמאן זיך דעם 'אהבת כלולותיך',
ַ 'חסד נעוריך', וואס קענען מיר קומען
לב יודע מרת נפשו ,מיט ָ
לאנגע צייטָ ,אבער דער וועט עס געדויערן ַא ַ רוואס אידן
פא ָדאס איז מעורר ַא מורא'דיגע נקודה ַ ָ צום רבוש"ע?! מ'קען נאר קומען מיט די ּפנימיות
איד בלייבט גוט! דארפן זוכה זיין בדין.
ַ זאגט ַאז באמת וויל ער נישט וואס ָ פון ַא איד ָ
זינדיגן! דער חטא איז נישט זיין נקודה הפנימית!
די ריכטיגע ָאּפטייטש פון 'לימוד זכות' איז נישט דאס איז אונזער מהות
זכות אבות – ָ
האט עס נישט געמיינט, זאגן" :יענער ָ בלויז צו ָ נאר ַא רוח שטות! דער יצר הרע דער חטא איז ָ
אין די תפלות ופיוטים פון די הייליגע טעג לייגט אונז ַאריין ַא 'שאור שבעיסה'ָ ,אבער ס'איז
גאנצע מעשה" .נאר 'לימוד מ'קען נישט וויסן די ַ סאך די עשרה נסיונות פון אברהםדערמאנט מען ַא ַ
ַ
מ'זאל נישט ווערן איבערגענומען באדייט ַאז ָ
זכות' ַ נישט דער איד ַאליין.
אבינו ,מ'רעדט וועגן דעם זכות פון עקידת יצחק,
פון די אויסערליכע מעשים פון יענעם מענטש: דאס איז דער גרעסטער לימוד זכות ,ווייל אויב ָ
וויאזוי די אבות
און מ'חזר'ט איבער דעם זכות אבות ַ
גאנצע מעשה בחיצוניות, טאקע נישט די ַ "איך ווייס ַ מ'וויל רעכענען די מצוות קעגן די עבירות ,איז
פאר'ן רבוש"ע.האבן זיך מוסר נפש געווען ַ הק' ָ
יא די מעשה! ער איז ַא ָאבער בפנימיות ווייס איך ָ ּפלאץ...
מ'זאל נישט ַאריינגיין אין יענעם ַבעסער ַאז ָ
וואס איז די כוונה דערפון? נישט בלויז ַאז ָ וואס דער איד מאכט דעם חשבון ָ ָאבער אויב מען ַ
איד און ער איז זיכער גוט".
זייער זכות זאל מגין זיין אויף אונז ,נאר מ'ברענגט טראכט ַאז די עבירות זענען
בא ַ וויל באמת ,און מען ַ
זאל אויך דער אויבערשטער וויל ַאז ַא מענטש ָ דארט דאס איז אונזער אמת .פון ָדורכדעם ַארויס ַאז ָ נישט דער מהות פונעם איד ,נאר ס'איז בלויז זיין
דאס איז דער מלמד זכות זיין אויף זיך ַאליין ,ווייל ָ דאס איז אונזער מהות .נאר ס'איז ָ
דא ַא קומען מיר! ָ טאקע זייער ַא גוטער מהלך דאס ַ חיצוניות ,איז ָ
אמת .דער רבוש"ע גיט זיך ָאּפ מיט יעדן איד ,ווייל טאקע דארף מען ַ וואס אים ַ
יצר הרע פון אינדרויסןָ , ַארויסצוגיין זכאי בדין ,ווייל 'ישראל אף על פי
נאנט מיר זענען צו אים .אויב ַאזוי, נאר ער ווייסט ווי ָ קאּפ...
פארדרייען ַא ָ
פאר'ן אונז ַשטראפן ַ
ָ בא
ַ טאקע אין די פיוטים שחטא ישראל הוא' ,ווי מ'זעט ַ
דארפן מיר אויך ַאנערקענען און ַארויסברענגען ַ
קוקן גוטס אויף אידן ברענגט ַא לימוד נאנטקייט פון אידןדערמאנט די ָ
ַ סאךַאז ס'ווערט ַא ַ
דעם אמת .אפילו ווען ַא מענטש שּפירט ַאז ער איז
זכות זאגט אויך דער זוהר צום אויבערשטן ,און ַאזוי ָ
זאל ער רקראכןָ ,
ָ פא
פארדרייט און ַ שטארק ַ
ַ גאר ָ
הק' ַאז די אבות ,אברהם יצחק און יעקב ,קומען
ּפראבלעמען, ָ סאך
דא ַא ַ
טאקע ָ געדענקן ַאז ס'איז ַ שטארק
ַ ָאט דער מליצה ישרה ווערט זייער
מלמד זכות זיין און ברענגען ַארויס דעם אמת'ן
וואס
ּפראבלעם ָ דאס מיינט נישט ַאז ס'איז ַא ָ ָאבער ָ נתעורר ,ווען ַא מענטש קוקט ַאזוי באמת אויף ַא
מהות פון ַא איד.
מ'קען נישט לעזן .ווען דו ווייסט די ּפנימיות פון ַא מ'זאל עס ָ צווייטן איד .דער עיקר איז נישט ַאז
וואס דער דא ַא טיפע אהבה ָ איד ,ווייסטו ַאז ס'איז ָ טאקע מ'זאל דערהערן און ַ 'זאגן' ,דער עיקר איז ַאז ָ
ָ וואס אידן זענען
זכרונות ברענגט ַארויס ָ
האט 'לבני ישראל עם קרובו' ,און אויבערשטער ָ מ'האט ַאזעלכעָ סארט אופן .וועןזא ָ
טראכטן אויף ַא ַ
ַ באמת
זאלן קוקן אויף זיך ַאליין מיט דעם ער וויל ַאז מיר ָ דאס מבטל גוטע מחשבות אויף ַאנדערע אידן ,איז ָ אויך די ּפסוקים פון זכרונות זענען ממש די
ריכטיגן ּפנימיות'דיגן בליק. דאס איז געוואלדיגע שפעָ . ַ דינים און ס'ברענגט ַא זאגט :אמרו לפני וכו',
נקודה .דער אויבערשטער ָ
גליון הבינני || 7
געמאכט
ַ דערמאנונג :תשובה איז
ַ מ'הייבט אן סליחות מיט ַא
דורכגעפאלענע...
ַ פאר די
געווארן ַ
ָ
מתוך שיעור יום רביעי פרשת כי ת בוא ט"ו אלול תשפ"ד
דאס זעלבסט
האט צו אונז ,חנון ורחום ה' ,איז ָוואס השי"ת ָ
מורא'דיגע אהבה ָ נאנט ווערן מיט'ן אויבערשטן
באדייטָ :
תשובה ַ
נאנטקייט צום רבוש"ע. מעורר ַאזעלכע טיפע הרגשים פון ָ זאל זיך ַארומדרייען אין דא ַא גרויסע עצת היצרַ ,אז דער מענטש ָ ס'איז ָ
קאּפיטל
רוואס יעדע סליחות הייבט מען ָאן מיט דעם ַ
פא ָדאס איז די סיבה ַָ האלט נישט ביי קיין תשובה" ...ער זאל שּפירן ַאז "איך ַ
ַא חודש אלול און ער ָ
ווארעמסטע שטיקל פון דעם דאס ַ פון 'אשרי -תהלה לדוד'ָ .
דאס איז בעצם ָ מאל" :אפשר טראכט ער ַא ָ גייט ווייטער ועולם כמנהגו נוהג ,און העכסטנס ַ
גאנצן סליחות ,ווייל ס'איז ַא הקדמה איידער מ'הייבט אן בעטן אויף תשובה.
ַ טאקעמאכן ַא קבלה איז ַ מאכן ַא שטיקל קבלה אויף עּפעס ַאן ענין"ַ ...
לאמיר ַ
ָ
דא טון "וואס גייט מען ָ
זאגן סליחות ,פרעגט ערָ : ווען ַא מענטש הייבט אן ָ דאס איז בלויז איין חלק פון תשובה ,ווייל ס'ווייזט אויף זייער חשובָ ,אבער ָ
דא ַא
זאגן .ס'איז ָקלאר ָ
זאגט מען איםָ :אה ,ווילסט וויסן? מ'וועט דיר ָ יעצט?" ָ נאנט
באדייט פון תשובה איזָ : זאךָ .אבער די אמת'ע ַ די ערנסטקייט פון דער ַ
שאפן ,און ער גיבט זיך ָאּפ מיטבא ַהאט ַאלעס ַ
וואס איז ַא כל יכול ,ער ָ
רבוש"ע ָ ווערן צום רבוש"ע.
געפאלענע אידן .סומך ה' 'לכל' הנופלים! ער זיצט און העלפט און הייבט ַ ַאלע רא אהבה עס ליגט אין די ווערטער פא ַ
וואס ַריינטראכטן ָ
ַ מ'דארף בלויז ַא
ַ
סארט נופל – ווייל ער איז 'טוב ה' לכל'.
רא ָ
פא ַוואס ַ
אויף ,נישט קיין חילוק ָ ראּפגעזעצט
האט זיך ַא ָ
דאס מיינט ַאז ווען ַא מענטש ָ
'זדונות נעשות לו כזכיות'ָ .
זאגט דער
האט משתוקק געווען צו רוחניותָ , האט תשובה געטון און ער ָ און ער ָ
לעמאל
ָ ַא זיסער לעבן פון תשובה ַא דאס איבער .נישט בלויז מעק איךרבוש"ע :איך נעם ַאלע חטאים און איך דריי ָ
דאס איז דער מהות פון די ימי הרחמים וואס ַא איד דערהערט ַאז ָ
נאכדעם ָ ָ דאס אויס ,נאר ס'ווערט דערפון זכותים! ָ
זאל ּפשוט 'וועלן' ַאוועקגעבן צייט צו
דאס איבער ַאז ער ָ
והסליחות ,נעמט אים ָ גאנצע ּפרשה פוןהאט גענומען די ַ
טאקע ַאז דוד המלך ָ ַאזוי זעט מען ַ
ווארימע געהויבענע טעג. עוסק זיין בתשובה ,אין ַאזעלכע ַ דאס נוצן פאר ַא זכות ,אלמדה פושעים זאגט :איך גיי ָ 'בת שבע' און ער ָ
טאקע ַאוועק ַאביסל צייט פאר תשובה ,הייבט ער ָאן צו און ווען ער גיבט ַ פאר'ן דרכיך וחטאים אליך ישובו! איך גיי נעמען די מעשה און ָ
דאס אויסנוצן ַ
דאס איז אים מעורר התרגשות ביז טרערן: שּפירן לעכטיגע הייליגע הרגשיםָ . אויבערשטן .כ'וועל דערציילן פאר מענטשן ַאז תשובה העלפט!
האט מיר ָאנגענומען! ער האט מיר אויסגעהערט! דער רבוש"ע ָ "דער רבוש"ע ָ
דאס צו טוןהעלפט מיר צוריקקומען"ַ .אזוי צוביסלעך קען מען זיך מרגיל זיין ָ תשובה איז געאייגנט פאר די זינדיגע!
סארט לעבן פון תשובה.
זא ָ
מער ָאפט .מ'הייבט אן לעבן ַא ַ צומאל שּפירט דער מענטש ַאז ער איז צו ווייט פון תשובה" :דו קענסט מיך
ָ
מ'דארף זיך בכלל נישטַ טאג.
מאל אין ָסאך ָדאס געטון ַא ַהאבן ָערליכע אידן ָ האב ַאלץ
וואס איך ָ
היסטאריעָ ,
ָ וואלסט ַאביסל געוואוסט מיין
נישט ,ווען דו ָ
ראּפנעמען.
דאס גלייך ַא ָ
ַארומדרייען מיט שווערע ּפעקלעך פון חטאים ,מ'קען ָ וואלסטו נישט גערעדט ַאזעלכע דיבורים"...
ָאּפגעטוןָ ,
זאגט (ברכות יט ,א)" :אם ראית תלמיד חכם שעבר עבירה בלילה ווי די גמרא ָ געווארן די
ָ געמאכט
ַ נארישע ווערטער .פאר וועמען דען איז דאס איז דאך ַ ָ
זאלסטמארגן ָ – אל תהרהר אחריו ביום ,ודאי עשה תשובה" .טרעפסט אים ָ געווארן
ָ וואס זינדיגן נישט? תשובה איז געגעבןמצוה פון תשובה? פאר מענטשן ָ
האט שוין באמת תשובה געטון .דער לאנג ווייטער ,ער ָ האלט שוין ַ וויסן ַאז ער ַ זא מענטש זעצט זיך סארט מענטשן ַאזויווי דו! אדרבא! ווען ַא ַפאר ַאזעלכע ָ ַ
האט געזינדיגט אוןפארשטייט ַאז ער ָ מ'דארף טון ,ער ַ
ַ וואס
תלמיד חכם ווייסט ָ טאמער איינער נאך ַא גרעסערער חידוש! ָ דאס ָראּפ און טוט תשובה ,איז ָ ַא ָ
דערנאך .ער דינט שוין
ָ האלט שויןמ'דארף טון .ער ַַ וואס
פארשטייט אויך ָ ער ַ נאך ַא
נאכדעם תשובה געטון ,ברענגט ער ָ האט ָאיז געווען זייער ווייט און ער ָ
ווייטער השי"ת מיט ַא שמחה! גאנצער וועלט. פאר אים און פאר דער ַ פילפאכיג גרעסערע אהבה און שפע ַ ַ
טאקע זוכה זיין אויסנוצן ַאזעלכע
מ'זאל ַ
דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז ָ
ס'זאל אונז
מ'זאל קענען עוסק זיין אין דער מצוה פון תשובה ַאז ָ
לעכטיגע טעגָ . רוואס מ'הייבט אן סליחות מיט 'אשרי'
ָ פא
ַ
זאלן זוכה זיין צו ַא כתיבה וחתימה טובהגאנץ ָיאר ,און מיר ָ
באגלייטן אויף ַא ַ
ַ האט אונז געגעבן מיט
רא מתנה דער רבוש"ע ָ פא ַ
וואס ַ
מ'טראכט ַאריין ָ
ַ ווען
און ַא גוט געבענטשט ָיאר. מ'פארשטייט די
ַ דאס ַאליין צוברענגען צו תשובה טון מאהבה! ווען
תשובה ,קען ָ
פטרון הפצה קרית יואל וומסב"ג
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב ביהמ"ד קהל יטב Central Market
לב 12גארפילד קראלי שמש שטיבל אפשר להשיג
נתנדב לעילוי נשמת רובינפעלד ספרים
072. 257. 7726 א"י ביהמ"ד קהל יטב בית הספר ב' כרכים
לע״נ הר"ר ישעי' ב"ר שלמה ז"ל לב 5גארפילד
ביהמ"ד אהל פיגא
ב"פ שיעורי
0333. 070. 6585 בריטניה ולע״נ האשה החשובה The Winery חובת הלבבות
Eichlers
מרת ניחה ב"ר אלכסנדר זושא ע"ה
קעטסקילס
קראלי שמש שטיבל
מאנסי באידיש
0480. 20. 16. 18 בלגיה ת.נ.צ.ב.ה. וויזניץ שמש שטיבל במקומות דלהלן:
NY 42 4505 פאפא שמש
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com -
זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי וכט"ס אמן. South Fallsburg מרכז
ביהמ"ד אהל פיגא משה ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק
ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25
לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד רב טוב
ביהמ"ד בית דוב
קרית יואל :ביהמ"ד בית
מנחם זאב
ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין
ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25 מאנסי:
ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market
ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג:
ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד
ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד ישמח
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
ביהמ"ד סאטמאר לאקער 219
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה
The Winery 18 Ave
במקומות הבאים:
|| 8גליון הבינני
