gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫||| שנת תשפ"ו לפ"ק ||| גליון קס"ז‬ ‫פרשת נצבים וילך‬ ‫שיעורי‪.‬‬ ‫באידיש‬ ‫הרב שמעון‬ ‫שפיצער‬ ‫שליט"א‬ ‫‪+‬א‬ ‫בך‬ ‫א‪+‬בטח‬ ‫ה‬ ‫ר‪+‬אש‬ ‫הש‪+‬נה‬ ‫שטארקסטער‬ ‫ַ‬ ‫כל אשר חפץ ה';‬ ‫די רואיגקייט ווען מ'ווייסט ַאז השי"ת איז דער‬ ‫חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"א‪ ,‬יום ראשון ּפרשת ויגש‪ ,‬ה' טבת תשפ"א‬ ‫בך א‪+‬בטח‬ ‫‪+‬נקוּ‪+‬דה‬ ‫חלק ב'‬ ‫ח‬ ‫‪+‬ל‪+‬מחש‪+‬בה‬ ‫א‬ ‫נישטא קיין‬ ‫ָ‬ ‫ואתה נותן להם את אכלם בעתו; ביים אויבערשטן איז‬ ‫'לעצטע מינוט'‬ ‫לאזט זיך וואוילגיין און‬‫צום ביישּפיל‪ :‬איינער ָ‬ ‫זאל ַארויסרייסן די אויגן‪,‬‬‫וואס ָ‬ ‫ּפראוועט ַא חתונה ָ‬ ‫ַ‬ ‫חובת הלבבות‬ ‫‪+‬אותיות מחכימות ‬ ‫כדי ַאלע זאלן רעדן ַאז ער איז דער גרעסטער גביר‪,‬‬ ‫ישי‪ִּ ,‬כי ַהבּ וֹ ֵרא יִ ְת ָּב ַרְך ָחזָ ק ִמ ָּכל ָחזָ ק ו ְּדבָ רוֹ נִ גְ זָ ר ִמ ָּכל דָּ בָ ר וְ ֵאין ֵמ ׁ ִשיב ֶאת דִּ ינוֹ‪.‬‬ ‫וְ ַה ּׁ ְשלִ ׁ ִ‬ ‫וואס‬‫פאר אים ָ‬ ‫שטאּפל העכער ווי איין גביר ַ‬ ‫ַ‬ ‫מיט ַא‬ ‫ְּכמוֹ ׁ ֶש ָּכתוּב (תהלים קלה‪ ,‬ו)‪ּ :‬כֹל ֲא ׁ ֶשר ָח ֵפץ ה' ָעשָׂ ה‪ .‬וְ ָא ַמר (ישעיהו נה‪ ,‬יא)‪ֵּ :‬כן יִ ְהיֶ ה ְדבָ ִרי ֲא ׁ ֶשר יֵ צֵ א‬ ‫באווייזן‪ ...‬און מ'פרעגט אים‪:‬‬ ‫האט ּפרובירט זיך צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫ִמ ּ ִפי לֹא יָ ׁשוּב ֵאלַ י ֵר ָיקם וגו'‪.‬‬ ‫וואס מוטשן זיך מיט‬ ‫דא ַאזויפיל מענטשן ָ‬ ‫"ס'איז ָ‬ ‫האלטסט נישט ַאז ס'איז אפשר נישט‬ ‫מאכן‪ַ ,‬‬ ‫חתונה ַ‬ ‫האב‬‫זאגט דער מענטש‪" :‬איך ָ‬ ‫זאך?" ָ‬‫די ריכטיגע ַ‬ ‫נֹותן לָ ֶהם ֶאת ָא ְכלָ ם ְּב ִעּתֹו – 'בעתם' לא נאמר‪,‬‬ ‫ֵ‬ ‫אלא 'בעתו'‪ ,‬מלמד שכל אחד ואחד נותן לו הקב"ה‬ ‫באקומען זיין סעודה ּפונקט אין צייט‬ ‫ַ‬ ‫צומאל איז די תשובה ַאז‬ ‫ָ‬ ‫גע'גנב'ט פון איינעם?"‪...‬‬ ‫יא‪ָ ...‬אבער אפילו ווען ס'איז אמת ַאז ער‬ ‫גראדע ָ‬ ‫פרנסתו בעתו‪ .‬דער אויבערשטער שטעלט צו פאר‬ ‫פארציילט אין מסכת כתובות (סז‪ ,‬ב)‪:‬‬ ‫די גמרא ַ‬ ‫דארף מען וויסן‬‫האט נישט צוגענומען פון קיינעם‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דארף עס‬ ‫יעדן מענטש זיין ּפרנסה ּפונקט ווען ער ַ‬ ‫ההוא דאתא לקמיה דרבא ‪ַ -‬א מענטש איז געקומען‬ ‫ווירטשאפט קומט פון ַא ריכטיגן‬ ‫ַ‬ ‫אויב זיין ברייטע‬ ‫האב נישט קיין שייכות מיט קיינעם‪,‬‬ ‫האבן‪ .‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אים געפרעגט‪ :‬במה אתה‬ ‫צו רבא‪ ,‬און רבא ָ‬ ‫מ'דארף וויסן אויב ער גלייבט באמת‪ ,‬אויב‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאץ‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דער אויבערשטער שטעלט מיר ַאלעס צו 'בעתו'‪.‬‬ ‫האט‬‫טאג? ָ‬ ‫סועד ‪ָ -‬‬ ‫וואס עסטו פאר ַא סעודה יעדן ָ‬ ‫האנדלט ערליך‪ ,‬אויב ער לעבט נישט פאר‬ ‫ער ַ‬ ‫פארציילט די גמרא‪ַ ,‬אז אינצווישן‪ ,‬רעדנדיג‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪ :‬בתרנגולת פטומה ויין ישן‪-‬‬ ‫ָ‬ ‫דער מענטש‬ ‫פארדינט זיין געלט דורך‬ ‫יענעם‪ ,‬און אויב ער ַ‬ ‫מיט יענעם‪ ,‬איז ָאנגעקומען די שוועסטער פון רבא‬ ‫טאג עסט‬ ‫קאסטן‪ ...‬יעדן איינציגן ָ‬‫לאזט זיך ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫ריכטיגע השתדלות‪.‬‬ ‫האט‬ ‫יאר‪ ,‬און זי ָ‬ ‫האט אים נישט געזען דרייצן ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫געשטאּפטע הינדל מיט טייערע ַאלטע וויין‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ער ַא‬ ‫האט‬‫וואס איז געקומען צו רבא ָ‬ ‫ָאבער דער איד ָ‬ ‫האט‬‫אים געברענגט ַא תרנגולת פטומה מיט יין ישן‪ָ .‬‬ ‫האט אים רבא געפרעגט‪ :‬ולא חיישת לדוחקא‬ ‫ָ‬ ‫"אלע מיינע‬ ‫געזאגט און געשּפירט ַאז‪ַ :‬‬ ‫ָ‬ ‫אמת'דיג‬ ‫פאר דעם מענטש‪ :‬נענתי לך‪ ,‬קום‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫רבא‬ ‫פאר'ן דוחק‬‫דציבורא? – דו ביזט נישט חושש ַ‬ ‫עסן קומט פונעם אויבערשטן‪ .‬איך ווייס ַאז איך טו‬ ‫טאקע עסן ַאזעלכע סעודות‪,‬‬ ‫אכול! – דו מעגסט ַ‬ ‫וויאזוי ערלויבסטו זיך צו עסן‬ ‫ַ‬ ‫פונעם ציבור?‬ ‫זאך‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער גיט עס‬ ‫די ריכטיגע ַ‬ ‫ווייל איך זע ַאז דער אויבערשטער שיקט עס דיר‬ ‫ַאזעלכע טייערע מאכלים? דער עולם מוטשעט‬ ‫טאקע געוויזן פון הימל ַאז‬ ‫מ'האט אים ַ‬ ‫ָ‬ ‫מיר"‪ .‬און‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫דארפסט עס ָ‬ ‫ּפונקט צו דער צייט ווען דו ַ‬ ‫זיך מיט ּפרנסה‪ ,‬און דו עסט ַאזוי פלייש מיט וויין‬ ‫מ'האט אים צוגעשיקט‬ ‫ָ‬ ‫זאגט דעם אמת‪ ,‬ווען‬ ‫ער ָ‬ ‫ַאז ס'איז ַא מחיה?‬ ‫מ'דארף זיין אויף דער מדריגה‬ ‫ַ‬ ‫טאג טעגליך‪.‬‬ ‫זיין סעודה ָ‬ ‫האט דער מענטש געענטפערט‪ :‬אטו‬ ‫דערויף ָ‬ ‫פארשטייט זיך ַאז אויב איינער וויל זיך ַאזוי‬ ‫ַ‬ ‫ּפהאלט פון‬ ‫נישטא קיין ָא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ביי השי"ת איז‬ ‫דארף מען אודאי וויסן אויב‬ ‫צוטאגס‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פירן היינט‬ ‫מדידהו קא אכילנא? מדידיה דרחמנא קא אכילנא‪.‬‬ ‫'צייט'‬ ‫זאגן‬ ‫טאקע ביי דער מדריגה צו קענען ָ‬ ‫ער איז ַ‬ ‫איך עס דען פון זיי? איך נעם עס צו פון איינעם?‬ ‫ָאבער בעיקר לערנט אונז די הייליגע גמרא ַא‬ ‫"מדידיה דרחמנא קא אכילנא"‪...‬‬ ‫איך עס נאר פונעם אויבערשטן‪ .‬ווי עס שטייט‬ ‫געוואלדיגן יסוד אין בטחון‪ַ ,‬אז דער מושג פון 'זמן'‬ ‫ַ‬ ‫אין ּפסוק (תהלים קמה‪ ,‬טו)‪ֵ :‬עינֵ י כֹל ֵאלֶ יָך יְ ַׂש ֵּברּו וְ ַא ָּתה‬ ‫גליון הבינני || ‪1‬‬ ‫ּפאסירן‬ ‫דארפן שוין ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫רואיג אפילו ביי ַ‬ ‫פאר'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫ּפהאלט ַ‬ ‫איז בכלל נישט קיין ָא ַ‬ ‫מארגן‪ ...‬ווייל דער רבוש"ע איז 'חזק מכל חזק'‬ ‫ָ‬ ‫ער איז‬ ‫דא דעם כלל ַאז דער‬ ‫זאגט ָ‬ ‫דער חובת הלבבות ָ‬ ‫ּפהאלטן‪ ,‬אויך נישט‬ ‫גארנישט קען אים נישט ָא ַ‬ ‫– ָ‬ ‫אויבערשטער איז 'חזק מכל חזק'‪ -‬ער קען ַאלעס‬ ‫'די לעצטע מינוט'‪ .‬אויב מ'ווערט ָאנגעצויגן צוליב‬ ‫מאנגל אין צייט‪" :‬נעכטן בין איך געווען רואיג‬ ‫ַא ַ‬ ‫אינגאנצן‬ ‫ַ‬ ‫שטארקער ווי סיי וועלכע‬ ‫זאך קען‬ ‫ַ‬ ‫באווייזן‪ ,‬און ער איז‬ ‫מניעה‪ .‬אפילו ווען ס'קוקט אויס ַאז די ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַאז דער אויבערשטער וועט העלפן‪ ,‬היינט ווייס‬ ‫איך שוין נישט‪ ,‬ווייל ס'איז שוין די לעצטע מינוט"‪,‬‬ ‫פארלוירן‪ .‬ער‬‫ַ‬ ‫נישטא קיין‬ ‫ָ‬ ‫ּפאסירן‪ָ ,‬אבער ביי השי"ת איז‬ ‫לעמאל בלייבן רואיג‪,‬‬‫ָ‬ ‫נישט ַ‬ ‫מניעה‪ .‬דער מענטש קען ַא‬ ‫דאס ווייל מ'גלייבט נישט גענוג ַאז דער‬ ‫גארנישט‪,‬‬‫האט נישט קיין מניעה פון ָ‬ ‫קומט ָ‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫איז מבולבל‬ ‫צוריקהאלטן דעם‬ ‫דארפסט‬ ‫ַ‬ ‫וואס דו ַ‬ ‫גארנישט קען נישט‬ ‫ווייל ָ‬ ‫אויבערשטן פון דיר געבן ַאלעס ָ‬ ‫אויך נישט קיין צייט‪.‬‬ ‫און צעמישט;‬ ‫באדייט אויך ַאז דער אויבערשטער‬ ‫דאס ַ‬ ‫האבן‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫ער טוט שוין‬ ‫גארנישט טוישט זיך נישט ווייל ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫צוריקהאלט פון צייט!‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט קיין‬‫ָ‬ ‫שוין שּפעט‪...‬‬ ‫'צייט' נעמט אונז ַארויס פון די כלים‬ ‫באקומען‬ ‫טאקע ַארבעטן שווער צו ַ‬ ‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫ָאט די אמונה‪ָ ,‬אבער ווען ַא איד איז זוכה צו‬ ‫נארישקייטן‪....‬‬ ‫ַ‬ ‫דא‬ ‫האבן ָ‬ ‫וואס מיר ָ‬‫שטארקסטע מניעה ָ‬ ‫באגריף פון צייט‪ .‬דער‬ ‫ַ‬ ‫די‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬איז דער ַ‬ ‫האבן ריכטיגע בטחון‪ ,‬טוט ער נישט קיין שום‬ ‫ָ‬ ‫וואס מ'קען טון‪ .‬אויב‬ ‫ַאלערליי ּפלענער מיט עצות ָ‬ ‫טאכטער‪ ,‬און ער‬ ‫מאכן ַא ָ‬‫מענטש גייט חתונה ַ‬ ‫זאך ַאנדערש די לעצטע מינוט ווי מיט עטליכע‬ ‫ַ‬ ‫ס'וועט נישט ַארבעטן די וועג‪ ,‬וועט מען ּפרובירן‬ ‫האט געשריבן טשעקס אויף רעכטס און לינקס‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫חדשים צוריק‪.‬‬ ‫פארדינען‬‫די צווייטע וועג; אויב כ'וועל נישט ַ‬ ‫האט ער‬ ‫ווילנדיג ַאביסל ָאּפשטוּפן דעם 'גזר דין' ָ‬ ‫האט זיך נישט‬ ‫אוודאי אויב דער מענטש ָ‬ ‫בארגן; אויב נישט די גמ"ח‪,‬‬‫דאס געלט‪ ,‬וועל איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעשריבן ַאלע טשעקס פאר ַא חודש ַארום‪.‬‬ ‫געפירט ריכטיג‪ ,‬למשל ער איז ּפשוט געווען פויל‬ ‫וועט עס זיין די ַאנדערע גמ"ח‪ַ ,‬אז נישט דער חבר‬ ‫נאנטער‪,‬‬ ‫דאטום שוין ָ‬‫ָאבער למעשה‪ ,‬ווערט דער ַ‬ ‫מ'דארף צוליב‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫האט נישט געטון ָ‬ ‫און ער ָ‬ ‫וועט זיין אן ַאנדערער חבר‪ .‬ס'וועט שוין עּפעס‬ ‫דארף‬ ‫נאט ַ‬ ‫מא ַ‬ ‫דעם ערשטן פונעם קומענדיגן ָ‬ ‫עצלות‪ ,‬קען אים דער אויבערשטער צווינגען ַאז‬ ‫ּפאסירן‪ָ ...‬אבער ווען ס'איז געבליבן נאר איין‬ ‫ַ‬ ‫ַארויסגיין ַא ריזיגן סכום געלט‪...‬‬ ‫זאל ער זיך מוזן מתגבר זיין אויף זיין עצלות‪,‬‬ ‫יעצט ָ‬ ‫מאכט ער זיך דעם חשבון‪" :‬איך‬ ‫מארגן‪ַ ,‬‬ ‫טאג‪ ,‬ביז ָ‬ ‫ָ‬ ‫געהאפט ַאז למעשה וועט עּפעס‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ער ָ‬ ‫האט שוין בעצם‬ ‫וואס ער ָ‬‫דאס איז עּפעס ָ‬ ‫ווייל ָ‬ ‫האב שוין‬ ‫האב נישט קיין שום וועג ַארויס‪ .‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער נישט‬ ‫ַאנטקעגן קומען‪ָ ,‬אבער דערווייל ָ‬ ‫דעמאלט איז‬‫ָ‬ ‫געדארפט טון מיט ַא חודש צוריק‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דא ‪ 12‬שעה פריער"‪...‬‬ ‫ַאלעס ּפרובירט און כ'שטיי ָ‬ ‫וואכן פאר דער‬ ‫דאס געלט‪ .‬ווען ס'איז שוין צוויי ָ‬‫ָ‬ ‫וואס דער‬‫עס ּפונקט ווי ַאלע ַאנדערע מדות רעות‪ָ ,‬‬ ‫וואס נעמט ַארויס פון‬ ‫– דער זמן איז ַא מניעה ָ‬ ‫צייט‪ּ ,‬פרובירט ער עּפעס צו טון‪ָ ,‬אבער ַא מכה‪,‬‬ ‫זאל‬‫אויבערשטער העלפט פאר ַא מענטש ַאז ער ָ‬ ‫יא ַא‬ ‫וואס איז שוין ָ‬‫די כלים אפילו ַא מענטש ָ‬ ‫וואך‬ ‫גארנישט‪ .‬ער שטייט שוין ַא ָ‬ ‫ס'רוקט זיך ָ‬ ‫דא העלפט‬ ‫מוזן זיך ַארויסזען דערפון‪ַ ,‬אזוי אויך ָ‬ ‫שטיקל בעל בטחון‪.‬‬ ‫נאכט‬‫פארדעם‪ ,‬און יעצט שטייט ער שוין ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל נישט זיין קיין‬ ‫אים דער אויבערשטער ַאז ער ָ‬ ‫ַאלעס קומט ּפונקט אין צייט‬ ‫פארדעם‪ .‬בדרך כלל אויב מ'גייט יעצט רעדן מיט‬ ‫ַ‬ ‫יא געטון‬ ‫האט ָ‬ ‫עצלן‪ָ .‬אבער אויב דער מענטש ָ‬ ‫פארלוירן‪.‬‬ ‫אינגאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫אים‪ ,‬וועט מען זען ַאז ער איז‬ ‫זאגט דער ּפסוק‪' :‬ואתה נותן להם את‬ ‫דאס ָ‬‫ָ‬ ‫גארנישט געטוישט ַא‬ ‫רמאלע השתדלות‪ ,‬ווערט ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ער איז מבולבל און צעמישט; ער טוט שוין‬ ‫אכלם בעתו' ‪ -‬דער אויבערשטער וועט דיר געבן‬ ‫פארדעם ווי מיט צוויי חדשים פריער!‬ ‫מינוט ַ‬ ‫דאס געלט‪ ,‬די‬‫האב נישט ָ‬ ‫נארישקייטן‪ ,‬ווייל "איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארפסט‪ּ ,‬פונקטליך אין דער צייט ווען דו‬ ‫וואס דו ַ‬ ‫ָ‬ ‫צומאל שּפירט דער מענטש ַאז ַא חודש‬ ‫ָ‬ ‫קראכן"‪....‬‬ ‫טשעקס גייען ַ‬ ‫דעמאלט וועט עס ָאנקומען‬‫ָ‬ ‫האבן‪.‬‬‫דארפסט עס ָ‬ ‫ַ‬ ‫געדארפט טון קיין‬‫ַ‬ ‫נאכנישט‬ ‫האט ער ָ‬ ‫צוריק ָ‬ ‫געדארפט‬ ‫ַ‬ ‫צו דיר‪ ,‬ווייל דו האסט עס נישט‬ ‫וואס איז יעצט ַאנדערש ווי ַא חודש‬ ‫איי‪ָ ,‬‬ ‫איבערגעטריבענע השתדלות‪ָ ,‬אבער יעצט ווען‬ ‫פארדעם‪.‬‬‫האבן ַ‬ ‫ָ‬ ‫האב איך‬ ‫וואכן צוריק ָ‬‫צוריק? זיי מיר מסביר‪ ,‬פיר ָ‬ ‫דארף ער איבערדרייען‬ ‫נאנט‪ַ ,‬‬ ‫מ'האלט שוין ַאזוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫גאנץ רואיג‪,‬‬ ‫פארברענגט מיט דיר‪ ,‬ביזט געווען ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר רבא‪ :‬אויב איך‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫דער איד ָ‬ ‫סארט אומריכטיגע השתדלות‪.‬‬ ‫די וועלט מיט ַאלע ָ‬ ‫ס'האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫רומגעלאכט‪ .‬ווייסט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האסט אפילו ַא‬ ‫וואלט זיך ָאנגעגרייט ַא 'תרנגולת פטומה' מיט 'יין‬ ‫ָ‬ ‫פארקערט ווי דער חובת הלבבות‬ ‫דאס איז ממש ַ‬ ‫ָ‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫האב איך ָ‬‫געטוישט? ַאז ַא חודש צוריק ָ‬ ‫האבן‬ ‫וואלט מען געקענט ָ‬ ‫וואך פריער‪ָ ,‬‬ ‫ישן 'פון ַא ָ‬ ‫טאקע ַא גרויסע מדריגה‪,‬‬ ‫לערנט אונז‪ .‬ס'איז ַ‬ ‫גאנצע חודש‪ ,‬און יעצט איז מיר געבליבן‬ ‫צייט ַא ַ‬ ‫גארנישט ָאן‪,‬‬ ‫אויף מיר טענות‪ָ .‬אבער איך גרייט זיך ָ‬ ‫כאטש שטרעבן ָאנצוקומען צו‬ ‫מ'דארף ָ‬‫ַ‬ ‫ָאבער‬ ‫כ'האב נישט קיין‬ ‫ָ‬ ‫מארגן‪ ,‬און‬‫טאג‪ .‬ס'איז שוין ָ‬ ‫איין ָ‬ ‫דער אויבערשטער ברענגט עס מיר ּפונקטליך ווען‬ ‫לעמאל ַאז נאר דער‬ ‫ָ‬ ‫דער מדריגה‪ ,‬צו גלייבן ַא‬ ‫דא זיין‪.‬‬ ‫וואס ס'גייט ָ‬‫מושג ָ‬ ‫האט נישט קיין שום‬ ‫האבן‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫דארף עס ָ‬ ‫איך ַ‬ ‫דארף‪ ,‬און‬‫וואס איך ַ‬ ‫אויבערשטער קען מיר געבן ָ‬ ‫וואס הייסט 'צייט'‪.‬‬ ‫באגריף ָ‬ ‫צוריקהאלט פון דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט אן‬‫באגריף פון 'צייט' ָ‬ ‫דאס מיינט ַאז דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז נישט קיין שום חילוק צווישן יעצט און צוויי‬ ‫ווילאנג‬ ‫ַ‬ ‫אויסטערלישע השּפעה אויפ'ן מענטש‪.‬‬ ‫ַא איד דארף זיך איינגעוואוינען צו בלייבן‬ ‫חדשים צוריק‪.‬‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬‫נאך געווען צייט ַא חודש‪ָ ,‬‬‫ס'איז ָ‬ ‫ב‬ ‫ישועת ה' כהרף עין; די צייט רוקט זיך‪ָ ,‬אבער דער אויבערשטער רוקט זיך נישט‬ ‫‪ 24‬שעה וועט מען זיי פירן צום טויט רח"ל‪ .‬רבי‬ ‫ליובאוויטשער חסיד אין דער‬ ‫ַ‬ ‫געלערנט פון א‬ ‫רוסלאנד‬ ‫ַ‬ ‫די אמונה פון דעם חסיד אין‬ ‫האט זיך ארומגעגעדרייט ַאהין און צוריק‬‫יחזקאל ָ‬ ‫קאמוניסטישער תפיסה"‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫הגאון רבי חיד"א ווייס שליט"א פון ַאנטווערּפן‬ ‫מיט ַא חשבון הנפש‪ ,‬וואוסנדיג ַאז אויב די רשעים‬ ‫האט דערציילט ַאז ער איז געווען‬‫רבי יחזקאל ָ‬ ‫האט געהערט פון הרה"ח רבי‬ ‫וואס ער ָ‬‫דערציילט ָ‬ ‫דעמאלט איז‬ ‫ָ‬ ‫האבן שוין ַארויסגעגעבן דעם ּפסק‬‫ָ‬ ‫צוזאמען‬ ‫ַ‬ ‫איינגעשּפארט אין דער רוסישער טורמע‬ ‫האט עס געהערט פון‬ ‫וואס ָ‬ ‫משה העליסון ז"ל‪ָ ,‬‬ ‫זייער ביטער‪.‬‬ ‫ליובאוויטשער חסיד‪ ,‬ווען‬ ‫ַ‬ ‫פארצייטישער‬ ‫מיט ַא ַ‬ ‫הגאון רבי יחזקאל אבראמסקי זצ"ל‪ ,‬וועלכער‬ ‫האט אים‬ ‫ָאבער דער ליובאוויטשער חסיד ָ‬ ‫געמאלדן ַאז ביז‬ ‫ָ‬ ‫האט מען זיי ביידע‬‫טאג ָ‬ ‫איין ָ‬ ‫האב איך‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך אויסגעדרוקט‪" :‬בטחון‬ ‫ָ‬ ‫‪ || 2‬גליון הבינני‬ ‫לעבן‪" :‬איך וועל דאך זיין ַא משוגענער ָאן קיין‬ ‫צאלן די פילע חובות‪ָ ,‬אבער ס'איז געקומען צו ַא‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫רוואס ביזטו ַאזוי מבוהל?"‪ָ ...‬‬ ‫"פא ָ‬ ‫געפרעגט‪ַ :‬‬ ‫רלאזן‬ ‫פא ָ‬ ‫האבן זיך צוגעוואוינט זיך צו ַ‬ ‫בטחון"‪ ...‬זיי ָ‬ ‫האט געשּפירט ַאז זיין לעבן איז‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ּפונקט ָ‬ ‫"וואס הייסט? די צייט‬ ‫געזאגט‪ָ :‬‬ ‫ָ‬ ‫אים רבי יחזקאל‬ ‫אויפ'ן אויבערשטן‪ ,‬און צו בלייבן מיט ישוב הדעת‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫גאנצן ָ‬‫פארנומען ַא ַ‬ ‫נישט קיין לעבן‪ .‬ער איז ַ‬ ‫האט דער חסיד געענטפערט‬ ‫רוקט זיך"‪ .‬דערויף ָ‬ ‫אויך ביז די לעצטע מינוט‪ ,‬און זיי זען בחוש ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫האט ער‬ ‫מבוקר ועד ערב‪ ,‬צו דרייען מיט חובות‪ָ .‬‬ ‫"אבער דער‬ ‫געוואלדיגע רואיגקייט‪ָ :‬‬‫ַ‬ ‫מיט ַא‬ ‫דער אויבערשטער פירט זיי צום גוטן‪.‬‬ ‫שטארקייט ַאז ער גייט מער‬ ‫ַ‬ ‫ּפגעמאכט מיט ַא‬ ‫ַ‬ ‫ָא‬ ‫אויבערשטער רוקט זיך נישט"!‬ ‫האלטן דעם ּפקדון?"‬ ‫"אפשר ווילט איר ַ‬ ‫נאכט‬‫פארנומען מיט זיינע חובות ביז די ַ‬‫נישט זיין ַ‬ ‫געווענליך ווען די צייט רוקט זיך ווערט דער‬ ‫צאלן‪.‬‬ ‫בא ָ‬ ‫מ'דארף עס ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר‬ ‫ַ‬ ‫מענטש בלחץ‪ָ ,‬אבער דער איד איז געבליבן רואיג‬ ‫האלצבערג זצ"ל ראש‬ ‫הגה"ח רבי משה צבי ָ‬ ‫קארלין סטאלין (זיידע פון הילד משה'לע ָ‬ ‫האלצבערג‬ ‫ישיבת ַ‬ ‫ּפגעמאכט‪" :‬איך גיי לעבן‬ ‫ַ‬ ‫האט ָא‬ ‫יונגערמאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער‬ ‫טאקע‪,‬‬‫מיט ַא ישוב הדעת ווייל די צייט רוקט זיך ַ‬ ‫האבן ַא סכום‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬‫האט ַא ָ‬ ‫פון באמביי)‪ָ ,‬‬ ‫דאווענען מיט ישוב הדעת‪ ,‬איך‬ ‫ַא לעבן‪ ,‬איך וועל ַ‬ ‫קיינמאל נישט!‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער דער אויבערשטער רוקט זיך‬ ‫דאלער צו קויפן ַא דירה‪ .‬די‬ ‫פון פופצן טויזנט ָ‬ ‫וועל לערנען מיט מיינע קינדער‪ ,‬איך וועל ָאנגיין‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫טאקע ביידע ניצול‬‫און למעשה זענען זיי ַ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫האבן אים ּפרובירט שטוּפן ַאז‬ ‫קינדער ָ‬ ‫טאג‪ .‬און נאר ווען ס'קומט ַא‬ ‫געהעריג מיט מיין ָ‬ ‫בדרך נס‪ ,‬אין דער לעצטער מינוט‪.‬‬ ‫איינמאל‬ ‫ָ‬ ‫האט געענטפערט‬ ‫עּפעס טון‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫מ'דארף ָאּפגעבן געלט‪ ,‬וועל איך ַא‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫דאטום ָ‬‫ַ‬ ‫פארלוירן צוליב צייט‬ ‫נישט ווערן ַ‬ ‫דאס געלט‪,‬‬ ‫דארפן ָ‬ ‫מאל‪" :‬ווען איך וועל ַ‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫און ָ‬ ‫דאס געלט"‪.‬‬ ‫שאפן ָ‬ ‫נאכט פריער ּפרובירן צו ַ‬ ‫ַ‬ ‫באגריף פון 'צייט'‬ ‫דער מציאות איז‪ַ ,‬אז דער ַ‬ ‫וועט דער רבוש"ע עס שיקן צו מיר"‪.‬‬ ‫דאלער אין דער לעצטער‬ ‫באקומען ‪ָ 200‬‬ ‫ַ‬ ‫ס'מאכט ַאז‬ ‫ַ‬ ‫נעמט ַאוועק אונזער ישוב הדעת און‬ ‫טאג ווען ער‬ ‫וכך הוה‪ ,‬אין דעם לעצטן ָ‬ ‫מינוט‬ ‫נארישקייטן‪ .‬דער מענטש דערזעט‬ ‫זאלן טון ַ‬ ‫מיר ָ‬ ‫דאס געלט‪ ,‬איז ער‬ ‫האבן ָ‬‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט שוין‬‫ָ‬ ‫נאכט פאר‬ ‫"א ַ‬ ‫דערציילט דער איד ווייטער‪ַ :‬‬ ‫זיך ַאז ס'איז שוין די לעצטע מינוט‪ ,‬גייט ער ַארויף‬ ‫גאס‪ ,‬ווען ּפלוצים‬ ‫שּפאצירן אויף דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫געגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫וואס דו ביזט צוגעקומען צו מיר‪,‬‬ ‫יענעם שחרית ָ‬ ‫האב נישט‬ ‫ַאן עושר און ער וויינט זיך אויס‪" :‬איך ָ‬ ‫"אה‪,‬‬ ‫געזאגט‪ָ :‬‬ ‫ָ‬ ‫איז צוגעקומען צו אים ַא איד און‬ ‫געמאכט ַא חשבון ַאז דעם קומענדיגן‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬ ‫ָ‬ ‫זאל מיר העלפן‪ ,‬דו מוזט מיר געבן‬ ‫וואס ָ‬ ‫קיינער ָ‬ ‫באקומען ַא ירושה‬ ‫כ'האב ַ‬ ‫ָ‬ ‫איך זוך אייך ַארום‪...‬‬ ‫דאלער‬‫דארף איך אויפקומען מיט דריי טויזנט ָ‬ ‫טאג ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס געלט"‪...‬‬‫ָ‬ ‫נישטא קיין‬ ‫ָ‬ ‫דער מענטש שּפירט ַאז ס'איז‬ ‫פאר יענעם‪.‬‬ ‫ַאנדערע וועג‪ ,‬נאר זיך צו מבזה זיין ַ‬ ‫די סגולה פון זיך אמת'דיג‬ ‫סארט שריט‬ ‫זא ָ‬‫דאס איז ָאבער נישט ריכטיג! ַא ַ‬ ‫הייסט זיכער נישט קיין השתדלות‪ַ .‬א מענטש‬ ‫ָ‬ ‫רלאזן אויף השי"ת‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט מבזה זיין און זיך אויסטון‬ ‫קיינמאל‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארף זיך‬ ‫אינגאנצן פאר יענעם! ָ‬ ‫ַ‬ ‫אפילו אין דער לעצטער מינוט‪,‬‬ ‫נישט טון ַאלס דעם חיוב פון השתדלות‪ .‬איי‪,‬‬ ‫ס'איז דאך שוין די לעצטע מינוט? פיין‪ ,‬אין דער‬ ‫סארט גרינגע‬ ‫איז נישט פון די ָ‬ ‫לעצטער מינוט ווערט נישט אויס רבוש"ע!‬ ‫סגולות‬ ‫רּפלאגט צוליב‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫ַא קבלה נישט צו זיין ַ‬ ‫חובות‬ ‫מאל ָאפענע‬‫וואס לעבן ַאזוי‪ ,‬זעען יעדעס ָ‬‫אידן ָ‬ ‫וואס‬ ‫דאלער‪ ,‬און כ'זוך איינער ָ‬ ‫פון פופצן טויזנט ָ‬ ‫געמאכט מיין השתדלות און‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫פאר ַא חוב‪.‬‬ ‫מאל ביים‬‫ניסים און השגחה‪ .‬בדידי הוי עובדא‪ַ :‬א ָ‬ ‫האלטן ַאלס ַא ּפקדון‪ ,‬אפשר וויל איר‬ ‫זאל עס ַ‬ ‫ָ‬ ‫ס'האט‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע סכום‪,‬‬ ‫געשאפן כמעט די ַ‬‫ַ‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר איינער‬ ‫דאווענען שחרית אין ביהמ"ד‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האלטן?"‪.‬‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאלער‪ .‬דעם קומענדיגן‬ ‫מיר נאר געפעלט ‪ָ 200‬‬ ‫דאלער‪,‬‬‫ָאּפגעגעבן אן ַאלטן חוב פון צוויי הונדערט ָ‬ ‫לעמאל!‬ ‫ָ‬ ‫וואס ַארבעט – ַא‬ ‫ַא סגולה ָ‬ ‫געזאגט‬‫ָ‬ ‫אויפגעשטאנען און‬ ‫ַ‬ ‫אינדערפרי בין איך‬ ‫דארף‬‫דאס געלט ַ‬ ‫געהאט ַא חשבון ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫און איך ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬און‬ ‫פאר מיין רביצין ַאז איך גיי יעצט ַ‬ ‫ַ‬ ‫געטראכט ַאז ס'איז ַא‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬ ‫גיין פאר מעשר‪ָ ,‬‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫ָאט דער סדר הבריאה ָ‬ ‫דאווענען וועל איך ָאנגיין געהעריג מיט מיין‬ ‫נאכ'ן ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס געלט‪ ,‬כ'וועל עס תיכף‬ ‫שאד ַאהיימצונעמען ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫נאר מסכים ָ‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫געטוישט‪ .‬יעדער איד ָ‬ ‫דאס געלט אין‬ ‫סדר היום‪ .‬איי‪ ,‬איך מוז ָאּפגעבן ָ‬ ‫פאר מעשר‪.‬‬ ‫געבן ַ‬ ‫אויסצוּפרובירן‪ ,‬וועט זען ַאז ס'איז 'חוק ולא יעבור'‬ ‫ַאז עס ַארבעט! דער אויבערשטער וועט אים פירן‬ ‫צייט? איך מוז אויך ָאנגיין מיט מיין געווענליכן‬ ‫האב איך זיך ַארומגעקוקט אין‬ ‫דאווענען ָ‬‫נאכ'ן ַ‬ ‫ָ‬ ‫זיין לעבן אויפ'ן בעסטן אופן!‬ ‫האב איך געמישט‬ ‫דאווענען ָ‬ ‫נאכ'ן ַ‬ ‫סדר היום! ָ‬ ‫זאגט‬ ‫ביהמ"ד און געזען וואו ַא איד שטייט און ָ‬ ‫ּפאר‬ ‫געזאגט ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב‬‫ָ‬ ‫צום סוף פונעם סידור און‬ ‫נאנטע‬‫תהלים‪ .‬וואוסנדיג ַאז דער איד דארף אין די ָ‬ ‫מ'מאכט‬ ‫ַ‬ ‫דאס ַארבעט נאר ווען‬ ‫פארשטייט זיך ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל מיר‬ ‫קאּפיטלעך תהלים ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫ַ‬ ‫צוגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫מאכן ַא קינד‪ ,‬בין איך‬ ‫טעג חתונה ַ‬ ‫עס נישט פאר קיין שּפיל‪ָ ,‬אבער געווענליך אויב ַא‬ ‫גאנצן סכום‪.‬‬ ‫צאלן דעם ַ‬ ‫בא ָ‬ ‫העלפן ַ‬ ‫געקלאּפט אויף דער ּפלייצע און‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫צו אים‪,‬‬ ‫האט‬‫מענטש בלייבט באמת רואיג ‪ -‬אפילו ווען ער ָ‬ ‫מ'האלט שוין אין דער‬ ‫ַ‬ ‫נישט קיין שום עצה און‬ ‫סארט‬ ‫דא ַאלע ָ‬‫און דער איד פירט אויס‪ :‬ס'איז ָ‬ ‫מאכסט דאך חתונה‬ ‫דאס געלט‪" :‬דו ַ‬ ‫אים געגעבן ָ‬ ‫געמאכטע‬ ‫ַ‬ ‫דאס נישט קיין‬ ‫לעצטער מינוט ‪ -‬איז ָ‬ ‫וויאזוי דער אויבערשטער קען געבן‪ָ ,‬אבער‬ ‫וועגן ַ‬ ‫דאלער"‪...‬‬ ‫בקרוב‪ ,‬נעם די צוויי הונדערט ָ‬ ‫האבן‬‫וואס מענטשן ָ‬ ‫דא סגולות ָ‬ ‫זאכן‪ ...‬ס'זענען ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬‫זאגן תהלים זאל צוקומען ַא איד ָ‬ ‫ַאז אינמיטן ָ‬ ‫צונאכטס קומט דער‬ ‫ַ‬ ‫פרייטאג‬ ‫ָ‬ ‫דעם קומענדיגן‬ ‫מ'פארט‬ ‫ָ‬ ‫זאך ַאליין‪ ,‬למשל ווען‬ ‫הנאה פון דער ַ‬ ‫קלאּפ‬ ‫זאל מיר געבן ַא ַ‬ ‫גארנישט מיט אים‪ ,‬ער ָ‬ ‫כ'האב ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט מיט טרערן אין די אויגן‪:‬‬ ‫איד צו מיר און ער ָ‬ ‫מ'האט הנאה פון דער נסיעה‬ ‫ָ‬ ‫אויף מקומות הק' און‬ ‫ראּפלייגן צוויי הונדערט‬ ‫אין דער ּפלייצע און ַא ָ‬ ‫האב‬‫"דו ווייסט אפילו נישט וויפיל חיזוק איך ָ‬ ‫מ'מאכט ַא סעודה פון 'סעדנו‬ ‫ַ‬ ‫בעצם‪ָ ,‬אדער ווען‬ ‫האב איך זיך נישט גע'חלומ'ט‪.‬‬ ‫דאלער? אויף דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫באקומען די וואך"‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט הנאה פון דער סעודה‪ָ ...‬אבער‬ ‫ָ‬ ‫ואוושע' און‬ ‫וויאזוי‬ ‫איך קען נישט קומען צו זיך פון התרגשות‪ַ ,‬‬ ‫האט ב"ה ַא גרויסע‬ ‫וואס איז געווען? ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫רלאזן אויף השי"ת‬ ‫פא ָ‬ ‫די סגולה פון זיך אמת'דיג ַ‬ ‫דער אויבערשטער פירט זיין וועלט"‪...‬‬ ‫האט שוין‬ ‫קינדער געבענטשטע משּפחה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫אפילו אין דער לעצטער מינוט‪ ,‬איז נישט פון די‬ ‫דא פון צדיקים נסתרים‪ ,‬נאר פון‬‫מ'רעדט נישט ָ‬ ‫דאנק דעם‬‫געמאכט עטליכע קינדער‪ ,‬און ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫חתונה‬ ‫מ'דארף ַארבעטן אויף זיך‬ ‫ַ‬ ‫סארט גרינגע סגולות‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען געקומען צו דער‬ ‫ּפשוט'ע יונגעלייט ָ‬ ‫סאך מענטשן‪ .‬ער‬ ‫גאר ַא ַ‬ ‫איז ער שולדיג געלט פאר ָ‬ ‫טאקע זוכה זיין דערצו‪.‬‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫האבן קיין‬ ‫הכרה ַאז ָאן קיין בטחון וועלן זיי נישט ָ‬ ‫דארף‬‫דאטומען ווען ער ַ‬ ‫פארשריבן ַאלע ַ‬‫האט זיך ַ‬ ‫ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪3‬‬ ‫ג‬ ‫מאנגל‬ ‫שברו על ה' אלקיו; נישט ווערן ָאנגעצויגן צוליב ַא ַ‬ ‫אין צייט‬ ‫צו לעבן מיט די ריכטיגע אמונה‪ ,‬איז דער זמן נישט‬ ‫דרייט זיך‪ ...‬מ'ווייסט נישט ווען‪ ,‬מ'ווייסט נישט‬ ‫ראנע‬ ‫קא ָ‬ ‫ַא הערליכע שמחה אינמיטן ָ‬ ‫משּפיע אויף אים‪.‬‬ ‫נישטא קיין‬ ‫ָ‬ ‫זאל‪,‬‬ ‫נישטא קיין חתונה ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואו‪ ,‬ס'איז‬ ‫געזאלט‬ ‫ָ‬ ‫האב‬‫האט מיר דערציילט‪ :‬איך ָ‬ ‫ַא איד ָ‬ ‫נישטא קיין כלה; אפשר וועט די‬ ‫ָ‬ ‫חתן און ס'איז‬ ‫מיטוואך ּפרשת חקת‬ ‫ָ‬ ‫מאכן י' תמוז תש"פ‪,‬‬‫חתונה ַ‬ ‫ַאן איבריגע הלוואה‪...‬‬ ‫האבן‬ ‫דאך וכדומה‪ ,‬ווי מענטשן ָ‬ ‫חתונה זיין אויף ַא ַ‬ ‫ראנא תקופה‪,‬‬ ‫קא ָ‬ ‫דאס איז געווען אינמיטן די ָ‬ ‫בלק‪ָ .‬‬ ‫נאך ַא ּפערזענליכע‬ ‫לאמיר אויספירן מיט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט געשריבן אין זייערע הזמנות‪" :‬החתונה‬ ‫ָ‬ ‫רעגולאציעס‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיך געטוישט די‬ ‫טאג ָ‬ ‫ווען יעדן ָ‬ ‫האב איך‬‫כ'האב געקויפט ַא דירה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫מעשה‪ :‬ווען‬ ‫יתקיים במקום אשר יבחר ה'"‪...‬‬ ‫ַאהער אין ַאהין‪ ,‬און דער לחץ איז געווען גרויס‪.‬‬ ‫פאר'ן לויער‬‫גאנצן סכום ַ‬ ‫האבן דעם ַ‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב‬‫וואס שרייבט אונטער דעם מקח‪ .‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער מציאות איז ווייטער מציאות‪ָ ,‬אבער‬ ‫געהאלטן אין איין‬ ‫ַ‬ ‫האבן מיר‬ ‫ָ‬ ‫מענטשן‬ ‫ס'האט‬ ‫ָ‬ ‫גאנצן סכום‪ָ ,‬אבער‬ ‫געהאט כמעט דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫דער בעל בטחון בלייבט רואיג אויך אין ַאזעלכע‬ ‫האב איך‬ ‫מאכן?" ָ‬ ‫פרעגן‪" :‬וואו גייסטו חתונה ַ‬ ‫מ'האט ָאּפגערעדט‬ ‫ָ‬ ‫מיר געפעלט ַא חלק דערפון‪.‬‬ ‫אומשטענדן‪ .‬ער ווערט נישט ָאנגעצויגן צוליב זמן‪,‬‬ ‫פאר יעדן געענטפערט‪" :‬איך ווייס נישט! ווען‬ ‫מארגן צען ַאזייגער אינדערפרי וועט זיין דער‬ ‫ַאז ָ‬ ‫ווייל ער ווייסט ַאז דער אויבערשטער איז נישט‬ ‫כ'זאל וויסן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דער אויבערשטער וועט וועלן ַאז‬ ‫וואס טוט‬‫דאס געלט‪ .‬נו ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫כ'דארף ָ‬‫ַ‬ ‫זיצונג און‬ ‫ָאנגעוויזן אויף צייט‪ ,‬און דער רבוש"ע פירט סייווי‬ ‫דעמאלט וועל איך‬‫ָ‬ ‫דעמאלט וועל איך וויסן‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫באדויערן בין איך נישט געווען אויף‬ ‫מען? צום ַ‬ ‫דאטום‬ ‫ַאלעס‪ .‬אפילו ווען מען שרייבט ָ‬ ‫יא ַא גרויסן ַ‬ ‫אייך מודיע זיין‪ ...‬אויב דער אויבערשטער וויל‬ ‫דאס געלט‪.‬‬ ‫געבארגט ָ‬ ‫ָ‬ ‫יא‬ ‫כ'האב ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער מדריגה‪ ,‬און‬ ‫וואס ס'וועט‬ ‫נאמען פון ַא זאל‪ ,‬ווייס איך דען ָ‬ ‫מיט ַא ָ‬ ‫כ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫כ'זאל וויסן‪ ,‬איז ַא סימן ַאז‬ ‫נישט יעצט ַאז ָ‬ ‫געמאכט ַא הלוואה ווייל‪" :‬הער זיך איין‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪ :‬ווען‬ ‫לעמאל די זעלבע ַ‬ ‫ָ‬ ‫זיין למעשה? ס'איז ַא‬ ‫נאכנישט וויסן"‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫מארגן"‪...‬‬ ‫האבן אויף ָ‬ ‫מ'דארף עס שוין ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער אויבערשטער וועט וועלן‪ ,‬דעמאלט וועט ער‬ ‫פאר יעדן איינעם‬ ‫האב ַאזוי געענטפערט ַ‬‫איך ָ‬ ‫מיר לאזן וויסן‪.‬‬ ‫מיט'ן זעלבן נוסח‪ָ ,‬אבער ס'איז געווען משּפחה‬ ‫טאג ווען כ'בין געזיצן מיט'ן‬‫דעם קומענדיגן ָ‬ ‫זיך נישט דערשרעקן פון ַארומיגע‬ ‫"יא‪ָ ,‬אבער‬ ‫האבן מיר געמוטשעט‪ָ :‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫מיטגלידער ָ‬ ‫זאגט ער מיר ַאזוי‪" :‬איך בעט דיר ַא טובה‪,‬‬ ‫לויער‪ָ ,‬‬ ‫דארפסט עּפעס טון למעשה"‪( ...‬ווי ס'איז זייער מצוי‪,‬‬ ‫דו ַ‬ ‫זאלסטו‬‫צאלן‪ָ ,‬‬‫דארפסט מיר ָ‬ ‫וואס דו ַ‬ ‫דער סכום ָ‬ ‫וואס געוואוינט זיך איין מיט‬ ‫יעדער מענטש ָ‬ ‫ַאז ַארומיגע מענטשן ווערן ָאנגעצויגן און בייז אויפ'ן בעל בטחון‪" :‬ס'איז‬ ‫צאלן מיט עטליכע טעג ַארום‪ ,‬ווייל ס'איז‬ ‫בא ָ‬ ‫מיר ַ‬ ‫געשמאקע‬ ‫ַ‬ ‫זא ליכטיגע און‬ ‫באקומט ַא ַ‬ ‫צוגאנג‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫ַא ַ‬ ‫מאכן השתדלות"‪ָ )...‬אבער איך‬ ‫דאך ַ‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויסגעהאלטן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫כ'זאל יעצט‬ ‫פאר'ן חשבון פון טעקס ַאז ָ‬ ‫נישט גוט ַ‬ ‫וואס דרוקן‬ ‫דא מענטשן ָ‬ ‫צומאל זענען ָ‬ ‫ָ‬ ‫לעבן‪ָ .‬אבער‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב ַאלעמען‬ ‫ָ‬ ‫בין געבליבן זייער רואיג‪.‬‬ ‫וואס איז‬ ‫נאך געלט‪ .‬געב מיר ַא טשעק ָ‬ ‫באקומען ָ‬‫ַ‬ ‫מ'דארף דאך וויסן‬ ‫ַ‬ ‫"יא‪ָ ,‬אבער‬‫דעם בעל בטחון‪ָ :‬‬ ‫גארנישט וויסן"‪.‬‬ ‫דאך ָ‬ ‫זאל איך טון? מ'קען ָ‬ ‫"וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואכן ַארום‪ ,‬כ'וועל‬‫אויסגעשטעלט אויף דריי ָ‬ ‫דאך נישט ריכטיג כלּפי‬‫וואס דו ווילסט טון‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואכן ַארום‬ ‫האלטן די טשעק ביי מיר און אין דריי ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאן‪ ...‬דו‬ ‫וואס ווילן וויסן דיין ַ‬ ‫ַאנדערע מענטשן ָ‬ ‫זונטאג – עטליכע טעג איידער‬ ‫ָ‬ ‫"ס'איז געקומען‬ ‫דעּפאזיטן דעם טשעק‪".‬‬ ‫ַ‬ ‫וועל איך‬ ‫האלטסט נישט‬ ‫פארקויפן‪ָ ,‬אדער ַ‬ ‫האלטסט ביים ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארקומען‪ ,‬און דער‬ ‫געזאלט ָ‬‫ָ‬ ‫האט‬‫די חתונה ָ‬ ‫מאל‪ ,‬דער ַאנדערער צד‬ ‫כא ָ‬‫נא ַ‬ ‫פארקויפן? ָ‬ ‫ביים ַ‬ ‫באשטעלט‬ ‫מ'האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫זאל ָ‬‫מענעדזשער פונעם ַ‬ ‫דער סוף פון דער מעשה איז געווען ַאז דריי‬ ‫וויל וויסן אויב דו גייסט אינעם ריכטונג פון יענעם‬ ‫האט זיך ָאנגעהויבן‬ ‫גאנצע ּפרשה ָ‬ ‫נאך איידער די ַ‬ ‫– ָ‬ ‫דאס געלט‬ ‫געהאט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב איך שוין‬ ‫וואכן שּפעטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'טאר נישט ווערן צערודערט פון‬ ‫ָ‬ ‫שידוך"‪...‬‬ ‫וואס טוסטו למעשה? די‬ ‫– רופט מיר אן פרעגן‪ָ :‬‬ ‫כ'האב בכלל‬ ‫ָ‬ ‫ס'האט זיך ַארויסגעשטעלט ַאז‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫נאכנישט קיין בטחון‪ .‬אודאי‬ ‫האבן ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫מענטשן ָ‬ ‫ביינאכט?‬ ‫ַ‬ ‫מיטוואך‬ ‫ָ‬ ‫דאך זיין די וואך‬ ‫דארף ָ‬ ‫חתונה ַ‬ ‫געדארפט ָאנקומען צו קיין הלוואה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫דארף מען ַאכט געבן נישט צו מצער זיין ַאנדערע‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האב איך אים ווייטער געענטפערט ַאז איך ווייס‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬‫געטראכט ַאז אויב ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬‫אין ָאנהויב ָ‬ ‫פארשטיין זייער גוט‬‫וואס לערנען בטחון ַ‬ ‫ָאבער די ָ‬ ‫נישט‪ ,‬דער אויבערשטער וועט העלפן‪.‬‬ ‫נאכנישט ָאנגעקומען שטימט עס נישט‬ ‫געלט איז ָ‬ ‫זאגן‪.‬‬ ‫וואס מ'מיינט צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫כמיטאג איז‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫נטאג ָ‬ ‫מא ָ‬ ‫צומארגנס‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫"אויף‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫דאך שוין ָ‬ ‫כ'דארף עס ָ‬ ‫ַ‬ ‫מיט דער צייט‪ ,‬ווייל‬ ‫מאל‪,‬‬‫כא ָ‬ ‫"נא ַ‬ ‫זאכן‪ָ :‬‬ ‫דאס זעלבע איז מיט געלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ראנא‬ ‫קא ָ‬‫געווארן ַא זיצונג דורך די ָ‬‫ָ‬ ‫ּפגעהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫ָא‬ ‫יא‬ ‫ס'האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך ַארויסגעשטעלט ַאז‬ ‫למעשה ָ‬ ‫וואך‬ ‫צאלן די קומענדיגע ָ‬ ‫ּפלאנסט מיר צו ָ‬ ‫ַ‬ ‫דו‬ ‫האבן מחליט געווען ַאז מ'קען‬ ‫קאמיטע און זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר‬ ‫געשטימט מיט'ן זמן! דער אויבערשטער ָ‬ ‫דארף עס וויכטיג יעצט וויסן"‪.‬‬ ‫נטאג? איך ַ‬ ‫מא ָ‬ ‫ָ‬ ‫באטייליגונג פון‬ ‫ַ‬ ‫ערלויבן חתונות מיט די‬ ‫געוויזן ַאז ער איז 'נותן את אכלם בעתו – בעתו של‬ ‫האף ַאזוי בעזרת‬ ‫זאגט‪" :‬איך ָ‬ ‫ווען דער בעל בטחון ָ‬ ‫מיטוואך ָאוונט איז ב"ה‬ ‫ָ‬ ‫מאקסימום ‪ 250‬מענטשן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס געלט‪ ,‬וועט‬ ‫דארפן ָ‬ ‫אחד ואחד'‪ .‬ווען דו וועסט ַ‬ ‫פארשטייט‬ ‫זאל‪ַ .‬‬ ‫געווען ַא שיינע חתונה אין דעם ַ‬ ‫עס ָאנקומען צו דיר!‬ ‫"אבער דו האסט‬ ‫ה"‪ ,‬פרעגט מען אים ווייטער‪ָ :‬‬ ‫זיך ַאז ס'איז געווען מער ווי ‪ 250‬מענטשן‪ַ ...‬א‬ ‫נאר‪ַ ,‬אז ס'איז אונז שווער‬ ‫ּפראבלעם איז ָ‬ ‫דער ָ‬ ‫וויאזוי עס צו‬‫שוין די געלט? האסט ַא ריכטונג ַ‬ ‫הערליכע שמחה ַאזויווי געהעריג‪.‬‬ ‫דאס צו גלייבן‪ ,‬און דעריבער ווען ס'קומט די‬ ‫ָ‬ ‫באקומען?"‪ ...‬מען ּפרובירט אים חוקר ודורש צו‬ ‫ַ‬ ‫"יא‪ ,‬אודאי גלייב איך ַאז דער‬ ‫זיין פון ַאלע זייטן‪ָ :‬‬ ‫טאג שּפעטער‪ ,‬איז‬ ‫נערשטאג אינדערפרי‪ַ ,‬א ָ‬ ‫ָ‬ ‫"דא‬ ‫ָ‬ ‫לעצטע מינוט – פאר די שפע דארף ָאנקומען ‪-‬‬ ‫נאר זיין‬‫אויבערשטער גייט העלפן‪ָ ,‬אבער איך וויל ָ‬ ‫האבן צוריקגעצויגן‬ ‫געקומען ַא נייע מעלדונג ַאז זיי ָ‬ ‫נארישקייטן‪,‬‬‫ווערט מען ָאנגעצויגן און מ'טוט ַ‬ ‫דארף נאר וויסן פאר מיין רואיגקייט"‪...‬‬ ‫זיכער‪ ,‬איך ַ‬ ‫רעגולאציע‪ ...‬ס'איז מער נישט‬‫ַ‬ ‫פון די פריערדיגע‬ ‫מ'דארף דעריבער‬‫ַ‬ ‫גארנישט‪...‬‬‫וואס העלפן סייווי ָ‬ ‫ָ‬ ‫סארט קשיות העלפן? ס'איז‬ ‫וואס גייען די ַאלע ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל מיט‬‫ּפראווענען קיין חתונות אין ַא ַ‬ ‫ערלויבט צו ַ‬ ‫ַארבעטן אויף זיך‪ ,‬צו בלייבן רואיג מיט ַא ישוב‬ ‫שּפראך!‬ ‫ַ‬ ‫נארישע‬‫זא ַ‬ ‫דאך ַא ַ‬ ‫סאך מענטשן‪ ".‬הפלא ופלא!‬ ‫ַא ַ‬ ‫נישטא קיין צייט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫הדעת‪ ,‬אויך ווען ס'איז שוין‬ ‫וואס ס'איז ריכטיג צו טון‪,‬‬‫מ'דארף געדענקן ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫באקומען‬‫טאקע ַארבעטן שווער צו ַ‬ ‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫דער בעל בטחון ווערט נישט צעדרוקט‬ ‫וואס איז נישט ריכטיג‪,‬‬ ‫לעמאל‪ ,‬און ָ‬‫ָ‬ ‫טוט מען ַא‬ ‫נאכקוקן אין‬ ‫ָאט די אמונה‪ָ ,‬אבער אויב מ'וועט עס ָ‬ ‫פון 'צייט'‬ ‫קיינמאל נישט‪ ,‬אויך נישט אין דער‬ ‫ָ‬ ‫טוט מען‬ ‫דעם אייגענעם לעבן‪ ,‬וועט מען זען ַאז עס ַארבעט‬ ‫געמאכט אין‬ ‫ַ‬ ‫האבן חתונה‬ ‫וואס ָ‬ ‫ַאלע מחותנים ָ‬ ‫לעצטער מינוט‪.‬‬ ‫האט זיך צוגעוואוינט‬ ‫לעמאל‪ .‬יעדער איד ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫מאגן‬ ‫דאס מיינט ַאז דער ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫יענע תקופה ווייסן ָ‬ ‫‪ || 4‬גליון הבינני‬ ‫למשפטיך עמדו היום כי הכל עבדיך;‬ ‫פאר'ן גרויסן יום הדין‬ ‫וויאזוי זיך צו שטעלן ַ‬ ‫ליל שישי נצבים תשפ"ה‬ ‫ַ‬ ‫ר‪+‬אש הש‪+‬נה‬ ‫חלק א'‬ ‫א‬ ‫אם כבנים אם כעבדים; קומען צו השי"ת ‪ָ -‬אדער ווי ַא 'בן' ָאדער ווי ַאן 'עבד'‬ ‫אינגאנצן ָאן אויף דיר‪ ,‬מוזטו אים העלפן!‬ ‫ַ‬ ‫זיך‬ ‫אינטערעסאנט‪ .‬מעגליך איז ער בלויז געווען‬ ‫ַ‬ ‫ַאביסל‬ ‫אויסוואל פון 'בנים'‬ ‫ַ‬ ‫רוואס גיט מען אן‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫זאל זיך‬ ‫ווייל ס'איז ַא ּפשוט'ע סברא‪ :‬ווער דען ָ‬ ‫דארף ַא שטיקל קוגל‪ָ ,‬אדער אפשר‬‫הונגעריג און ער ַ‬ ‫ָאדער 'עבדים'?‬ ‫ָאּפגעבן מיט אים?‬ ‫ס'דארף זיין עּפעס ַא תשובה‬ ‫ַ‬ ‫דא‪ָ .‬אבער‬ ‫ַארבעט ער ָ‬ ‫דא אן‬ ‫אין דעם נוסח פון 'היום הרת עולם' איז ָ‬ ‫שוואכער‬ ‫ַ‬ ‫וויאזוי ַא‬ ‫שטעלט זיך פאר ַאז מ'זעט ַ‬ ‫דא?‬ ‫וואס טוסטו ָ‬‫אויף די שאלה‪ָ :‬‬ ‫סארט אויסדרוק‪ .‬מ'איז מתּפלל‪:‬‬ ‫אינטערסאנטער ָ‬ ‫כאּפט זיך ָאן מיט ביידע הענט אין‬ ‫עלטערער איד ַ‬ ‫'אם כבנים אם כעבדים' ‪ -‬אויב על פי חשבון זענען‬ ‫וויאזוי ביזטו ַא מחותן מיט'ן ראש השנה?‬ ‫ַ‬ ‫וואס העלפט אים ַאריבערגיין די גאס‬ ‫באגלייטער ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫זאל‬ ‫מיר 'בנים'‪ ,‬בעט מען ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫גאנצער‬‫ראש השנה איז ַא יום הדין פאר דער ַ‬ ‫זיך מרחם זיין 'כרחם אב על בנים'‪ ,‬און אויב על פי‬ ‫נאך טריט‪ָ .‬אבער ּפלוצים‪ ,‬ווען דער ַאלטער‬ ‫טריט ָ‬ ‫טאג‪ .‬אויך‬‫בריאה‪ַ ,‬אלע ווערן גע'משפ'ט אין דעם ָ‬ ‫חשבון זענען מיר עבדים‪ ,‬בעט מען ַאז 'עינינו לך‬ ‫ראוד וואו‬ ‫האלט אינמיטן דורכגיין ַא ברייטן ָ‬ ‫איד ַ‬ ‫האט דער‬ ‫דער דומם‪ ,‬צומח‪ ,‬חי און מדבר‪ .‬בעצם ָ‬ ‫זאגט דער‬ ‫קארס פון ַאלע ריכטונגען‪ָ ,‬‬ ‫עס פליען ַ‬ ‫תלויות עד שתחנני'‪.‬‬ ‫טאג נישט בלויז מיט אידן‪ ,‬ס'איז ַא יום הדין אויף‬ ‫ָ‬ ‫דארף יעצט גיין" און ער‬ ‫באגלייטער‪" :‬פיין‪ ,‬איך ַ‬ ‫ַ‬ ‫גאנצער בריאה‪ ,‬ועל המדינות בו יאמר! יעדער‬ ‫דער ַ‬ ‫מ'מאכט‬ ‫ַ‬ ‫געווענליך איז נישט דער סדר ַאז‬ ‫לאזט איבער דעם ַאלטן איד שטיין ַאזוי אינמיטן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫נברא גייט ַאריבער דעם משּפט‪.‬‬ ‫סארט 'ממה נפשך' מיט'ן רבוש"ע‪ ...‬אין די‬ ‫זא ָ‬‫ַא ַ‬ ‫צוגעלאפן און געשריגן אויפ'ן‬ ‫ָ‬ ‫וואלט דאך‬ ‫יעדער ָ‬ ‫דערמאנט מען בדרך כלל ביידע‬ ‫ַ‬ ‫ַאנדערע תפלות‬ ‫נאנט‬ ‫וויבאלד אידישע קינדער זענען ַאזוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬ ‫דא?!"‪ ,‬ווייל יעדער‬ ‫"וואס טוסטו ָ‬‫ָ‬ ‫באגלייטער‪:‬‬ ‫חלקים‪ ,‬סיי ַאז מיר זענען 'בנים' און סיי ַאז מיר‬ ‫באקומען ַא סּפעציעלן‬‫האבן זיי ַ‬ ‫מיט'ן אויבערשטן‪ָ ,‬‬ ‫רלאזט זיך אויף דיר‬ ‫פא ָ‬‫פארשטייט ַאז אויב איינער ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‪' :‬אנו בניך ואתה‬ ‫מ'זאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫זענען 'עבדים'‪ ,‬ווי‬ ‫זכי' און ַא תפקיד‪ַ ,‬אז זיי קענען עּפעס טון אין דעם‬ ‫איבערלאזן ַאליין‪ .‬ער‬ ‫ָ‬ ‫אינגאנצן‪ ,‬קענסטו אים נישט‬‫ַ‬ ‫אבינו‪ ,‬אנו עבדיך ואתה אדוננו'‪ ,‬ווייל ביידע זענען‬ ‫טאג‪ ,‬מער ווי ַאלע נבראים‪ .‬זיי זענען ממליך דעם‬ ‫ָ‬ ‫האלט זיך ָאן אויף דיר‪ ,‬אויב ַאזוי קענסטו אים נישט‬ ‫ַ‬ ‫זאגט אין ּפרשת עקב‪,‬‬ ‫אמת‪ ,‬ווי דער משך חכמה ָ‬ ‫האבן ַא מצוה פון תקיעת שופר ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬זיי ָ‬ ‫פאלן!‬ ‫לאזן ַ‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי ַא מענטש‬‫סאך אופנים ַ‬ ‫דא זייער ַא ַ‬ ‫ַאז ס'איז ָ‬ ‫זאגן די ּפסוקים פון‬ ‫מטה דעם דין אויף רחמים‪ ,‬זיי ָ‬ ‫ווען ַא איד קומט ראש השנה צום רבוש"ע‬ ‫דא ַא קשר‬‫האבן ַא קשר מיט ַאן ַאנדערן‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫קען ָ‬ ‫באקומט‬ ‫וואס דורכדעם ַ‬ ‫מלכיות זכרונות שופרות‪ָ ,‬‬ ‫האב קיינעם‬ ‫צוגאנג פון ַאן 'עבד'‪" :‬איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫מיט ַא ַ‬ ‫טאטע‪ ,‬אן עבד צו זיין אדון‪ַ ,‬אן‬ ‫פון ַא קינד צו זיין ַ‬ ‫מען ַא קשר מיט השי"ת‪ ,‬כדי שתמליכנו עליכם‪.‬‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫רלאז זיך נאר אויף דיר"‪,‬‬‫פא ָ‬ ‫נישט‪ ,‬איך ַ‬ ‫וואס‬ ‫אשה לבעלה‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ָ .‬אבער דער 'לדבקה בו' ָ‬ ‫ווען ַא איד קומט ראש השנה און ער בעט‬ ‫האבן מיט'ן אויבערשטן‪ ,‬איז כולל‬ ‫אידישע קינדער ָ‬ ‫זאל‬ ‫דאס ַאליין ַא סיבה ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫זאגט‬‫מ'זאל אים משּפט'ן לטובה‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫דעם רבוש"ע ַאז‬ ‫סארט הרגשים‬ ‫סארט דביקות און ַאלע ָ‬ ‫אין זיך ַאלע ָ‬ ‫רלאזן‪.‬‬ ‫פא ָ‬ ‫אים נישט ַ‬ ‫טאקע יעצט דן אויף דער‬ ‫דער איד ַאזוי‪" :‬מען איז ַ‬ ‫פון קשר און אהבה‪.‬‬ ‫קומען צו השי"ת ווי אן עבד – ברענגט‬ ‫דא‪ .‬איך‬‫גאנצער וועלט‪ָ .‬אבער איך בין ַא מחותן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער ווען ס'קומט צום משּפט פון ראש השנה‪,‬‬ ‫גרויסע רחמים‬ ‫האב ַא‬‫באקומען ַא הנחה ווייל איך ָ‬‫בין מתּפלל צו ַ‬ ‫זאגט מען ַא נוסח פון ָ'אדער ַאזוי‪,‬‬ ‫היום הרת עולם‪ָ ,‬‬ ‫מאל בעט מען ַא טובה פון איינעם און יענער‬ ‫ַא ָ‬ ‫שטיקל שייכות מיט'ן אויבערשטן‪ ,‬דעריבער בעט‬ ‫ָאדער ַאזוי' ‪ -‬אם כבנים אם כעבדים‪.‬‬ ‫זאגט‪" :‬אויב דו וועסט בלייבן שטעקן‪ ,‬און דו האסט‬‫ָ‬ ‫באקומען מער‪ַ ,‬אלס מחותן"‪ָ .‬אבער דער‬ ‫איך צו ַ‬ ‫דעמאלט קענסטו‬ ‫ָ‬ ‫ממש נישט קיין ַאנדערע אויסוועג‪,‬‬ ‫פאר'ן איד‪" :‬אויב איך מעג פרעגן‪,‬‬ ‫זאגט ַ‬ ‫רבוש"ע ָ‬ ‫וואס זוכסטו ביי דער שמחה?‬ ‫ָ‬ ‫סארט‬ ‫דאס איז ַא געוויסע ָ‬‫צוריקקומען צו מיר"‪ָ – .‬‬ ‫דא?"‪...‬‬ ‫וואס איז דיין שייכות ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאג – טעגליכן‬‫פארשטיין מיט ַא ָ‬ ‫דאס ַ‬ ‫מ'קען ָ‬ ‫האט זיך יעצט אונטערגענומען‬ ‫שיעבוד ָ‬ ‫וואס יענער ָ‬ ‫דעריבער דארף ַא מענטש קענען ענטפערן‬ ‫ביישּפיל‪ :‬ווען ַא מענטש קומט צו ַא שמחה פרעגט‬ ‫ַאז ער גייט דיר העלפן!‬ ‫כאטש איינס פון די צוויי‪ :‬אם כבנים אם כעבדים!‬ ‫ָ‬ ‫"אה‪,‬‬ ‫מען אים‪" :‬פון וועלכע זייט ביזטו געקומען?" – ָ‬ ‫דא דער דין פון א קנין‬ ‫אפילו על פי הלכה איז ָ‬ ‫ביידע ברענגען ַארויס ביים מענטש ַא געוויסע‬ ‫דא‬ ‫פונעם מחותן'ס זייט‪ ,‬זייער שיין‪ ".‬ווידער איז ָ‬ ‫דאס ַארבעט אויך מיט דער‬ ‫'ערבות' און 'שיעבוד'‪ָ ,‬‬ ‫סארט אויפפירונג און הבנה‪.‬‬ ‫געפיל‪ַ ,‬א געוויסע ָ‬ ‫וואס ער איז נישט געקומען ַאלס משּפחה‪,‬‬ ‫איינער ָ‬ ‫האט זיך‬‫שטארקער סברא‪ַ ,‬אז אויב יענער ָ‬ ‫ַ‬ ‫זעלבער‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫מ'קען קומען מיט'ן מהלך פון 'בן'‪ָ ,‬‬ ‫נאנטער חבר‪ ,‬ער איז אפילו געקומען‬ ‫נאר ער איז ַא ָ‬ ‫רלאזט אויף דיר‪ ,‬ווערסטו משועבד צו אים‪ .‬ווען‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫טאטע‪.‬‬ ‫טאקע פירן ווי ַא קינד צו זיין ַ‬‫דארפסטו זיך ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז‬ ‫דא ַא דריטער ָ‬‫דאן איז ָ‬‫מיט ַא שטריימל‪ַ .‬‬ ‫זא מהלך צום רבוש"ע‪ ,‬איז‬ ‫ַא איד שטעלט זיך מיט ַא ַ‬ ‫ָאדער קען מען קומען מיט'ן מהלך פון ַאן עבד‪,‬‬ ‫וואס ַארבעט‬ ‫געקומען ַאלס ַא שכן‪ ,‬און ַא פערטער ָ‬ ‫זאל‬‫געוואלדיגע סיבה ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס ַא‬‫ָ‬ ‫דארפסטו זיך פירן מיט'ן מהלך פון ַא‬ ‫דעמאלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫צוזאמען מיט'ן בעל שמחה‪.‬‬‫ַ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫אויף איין ַ‬ ‫טאקע‬ ‫ס'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫רלאזן‪ָ ,‬אבער‬‫פא ָ‬‫טאקע נישט ַ‬ ‫אים ַ‬ ‫קנעכט צו זיין אדון‪.‬‬ ‫געווענליך אויב מ'דרייט זיך ביי ַא שמחה אויף‬ ‫זיין מיט ַאן אמת'ע הרגשה פון 'עינינו לך תלויות'‪.‬‬ ‫מ'דארף העלפן אן‬ ‫רוואס ַ‬ ‫פא ָ‬‫די סיבה ַ‬ ‫כאּפן ַא בליק אויף‬ ‫ַא פערטל שעה‪ ,‬קען מען שוין ַ‬ ‫אודאי קען ַא איד קומען בעטן ווי ַא קינד צו‬ ‫עבד‬ ‫וואס איז זייער קשר צו‬‫באטייליגטע‪ָ ,‬‬‫יעדן פון די ַ‬ ‫דאס איז מער ָאפענע הרגשים מיט ַא‬ ‫טאטן‪ָ .‬‬ ‫זיין ַ‬ ‫פארשטייט‬ ‫דער מהות פון ַאן עבד איז‪ַ ,‬אז ער ַ‬ ‫באמערקן אויף יעדן‬ ‫דער שמחה‪ .‬מ'קען זייער לייכט ַ‬ ‫וואס איז נישט בלויז טעכניש‪ָ .‬אבער‬‫ווארימער קשר ָ‬ ‫נגעהאנגען אויף זיין‬ ‫ָ‬ ‫שטארק ער איז ָא‬ ‫ַ‬ ‫זייער טיף ווי‬ ‫באטייליגטע‪ ,‬אויב יענער איז געקומען ווייל‬‫פון די ַ‬ ‫אפילו אויב מ'בעט נישט קיין רחמנות מיט'ן מהלך‬ ‫טאקע נישט די קירבה פון ַא 'בן'‪,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫אדון‪ .‬ער ָ‬ ‫ער מוז קומען‪ָ ,‬אדער אויב דער קשר איז ַא טיפער‪.‬‬ ‫דא ַא מהלך פון‬ ‫פון 'כרחם אב על בנים'‪ ,‬איז אויך ָ‬ ‫זאגן אויף אים 'כרחם אב על בנים'‪,‬‬ ‫מ'קען נישט ָ‬ ‫וואס קומט ַאריין‬ ‫דא איינער ָ‬ ‫צומאל איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער‬ ‫נגעהאנגען אויפ'ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז ָא‬ ‫ַאן עבד ָ‬ ‫רוואס דער‬‫פא ָ‬ ‫דא אן ַאנדערע סיבה ַ‬ ‫ָאבער ס'איז ָ‬ ‫האט נישט קיין שום שייכות אויף קיין איינס‬‫און ער ָ‬ ‫אויב ס'פעלט די הרגשה פון 'עינינו לך תלויות'‪,‬‬ ‫אינגאנצן‬ ‫ַ‬ ‫האר דארף אים העלפן‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫ַ‬ ‫וואס ער‬‫זאכן‪ .‬ווען מ'פרעגט אים ָ‬ ‫דערמאנטע ַ‬ ‫ַ‬ ‫פון די‬ ‫דעמאלט איז עס נישט קיין שלימות'דיגע בקשה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫נגעהאנגען אויף אים‪ .‬אויב איינער הענגט‬ ‫ָ‬ ‫ָא‬ ‫דאס איז שוין‬ ‫האט ער נישט קיין ענטפער‪ָ .‬‬ ‫דא‪ָ ,‬‬‫טוט ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪5‬‬ ‫האט זיכער נישט קיין ּפשט‪...‬‬ ‫קאלטערהייט ָ‬‫זיצן ַ‬ ‫האבן‬‫טאקע ָ‬‫דארף מען ַ‬ ‫אן עבד‪ ,‬און דעריבער ַ‬ ‫סאך ַארבעטן צו‬ ‫דארפן ַא ַ‬ ‫לב יודע מרת נפשו‪ ,‬מיר ַ‬ ‫דאס איז נישט‬ ‫ּפארווע‪ָ ,‬‬ ‫מ'קען נישט זיין בלויז ַ‬ ‫מאל זיכער ַאז‬ ‫דאס איז ַא ָ‬ ‫ביידע הרגשים‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫באקומען דעם געפיל‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫קיין שום מהלך‪.‬‬ ‫מ'דארף זיין ָאדער ַא 'בן'‪ָ ,‬אדער אן 'עבד'‪ .‬סתם‬ ‫ַ‬ ‫ַא איד איז דאך באמת ביידע‪ ,‬סיי ַא בן און סיי‬ ‫ב‬ ‫שתמליכוני עליכם; ממליך זיין השי"ת אויפ'ן בעסטן אופן לויט די אומשטענדן‬ ‫דו ביזט בסך הכל ַא מענטש מיט שוועריגקייטן‪ ,‬און‬ ‫ווען ס'קומט צו ראש השנה ּפרובירן מענטשן צו‬ ‫נישט קיין חילוק אויף וועלכע אופן‪,‬‬ ‫רשטאנען ַאז כדי‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫האסטו ַ‬ ‫היות דו ביזט ַא בר דעת ָ‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬‫גאנצע סיבה ַ‬ ‫זאך‪ .‬די ַ‬‫טון די ריכטיגע ַ‬ ‫דא!‬ ‫ָאבער זיי ָ‬ ‫נישט צו ווערן פאר'חלומ'ט‪ ,‬וועסטו מיטנעמען ַא‬ ‫מ'פארט צו צדיקים איז געבויעט אויף דעם הרגש‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף חזר'ן‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫דאס איז ַא גרויסער יסוד ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס רעדט איבער די ענינים פון ראש השנה‪.‬‬ ‫ספר ָ‬ ‫האט מען זיך‬ ‫זאך; ַאזוי ָ‬‫ַאז מ'וויל טון די ריכטיגע ַ‬ ‫ווען ס'קומט ראש השנה‪ :‬דער קשר מיט'ן רבוש"ע‬ ‫דאס איז ממילא דיין מצב‪ ,‬טו עס לכתחלה!‬‫אויב ָ‬ ‫געפירט; ברוב עם הדרת מלך‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬אין אונזער‬ ‫סארט אופנים – אם כבנים‬ ‫האבן אויף ַאלע ָ‬ ‫קען מען ָ‬ ‫דארף מען טון‬‫מח ליגט די געפיל ַאז ראש השנה ַ‬ ‫טאנצן ראש‬ ‫אם כעבדים‪ .‬ווען דו זעסט ַא מענטש ַ‬ ‫ּפלאן‬ ‫מ'דארף קענען טוישן דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאגן ַאז ביי‬ ‫השנה מיט ַאן ערליכע שמחה‪ ,‬קענסטו ָ‬ ‫מ'דארף ממליך זיין דעם רבוש"ע‬‫ַ‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫די ריכטיגע ַ‬ ‫אונזער קשר מיט'ן רבוש"ע קען זיין אויף ַאלע‬ ‫אויפ'ן בעסטן אופן‪.‬‬ ‫טאנצן אום ראש‬ ‫געהאלטן פון ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט מען נישט‬ ‫אונז ָ‬ ‫סארט אופנים‪ :‬דורך תפלה‪ ,‬דורך תורה‪ ,‬דורך‬ ‫ָ‬ ‫כאטש מיט'ן‬ ‫השנה‪ ,‬פיין‪ָ ,‬אבער דער איד לעבט ָ‬ ‫דארף מען וויסן ַאז‬ ‫ָאבער פון דער ַאנדערער זייט ַ‬ ‫ווארט‪,‬‬ ‫אהבת ישראל‪ ,‬אהבת חברים‪ַ ,‬א חסד‪ַ ,‬א גוט ָ‬ ‫רבוש"ע‪ .‬ווען דו זעסט ַא מענטש וויינט זייער‬ ‫ס'ארבעט נישט מהלך א'‪,‬‬ ‫דאס מיינט נישט ַאז אויב ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאך קען זיין ַאזוי ראש השנה'דיג‪,‬‬ ‫ַא שמייכל‪ ,‬יעדע ַ‬ ‫האט‬ ‫זאגן ַאז ביי אונז ָ‬‫שטארק ראש השנה‪ ,‬קענסטו ָ‬ ‫ַ‬ ‫מיט ַאן אמת‪.‬‬ ‫זאלסטו נישט טון מהלך ב'‪ .‬דער מענטש‬ ‫דעמאלט ָ‬‫ָ‬ ‫אויסצוזאגן תהלים‪ ,‬און למעשה גייט‬ ‫ָ‬ ‫געּפלאנט‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן פון צופיל וויינען‪ָ ,‬אבער דער‬ ‫ַ‬ ‫מען נישט‬ ‫דורכאויס די ַאכט און פערציג שעה פון‬ ‫רמאכט‪ ,‬ער‬ ‫פא ַ‬‫האבן זיך אים ַ‬ ‫עס נישט‪ .‬די אויגן ָ‬ ‫דא!‬‫איד איז ָ‬ ‫דא‬ ‫דא ַאלע ערליי צייטן‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫ראש השנה‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואס‬‫ּפלאן ָ‬ ‫האט איינגעדרימלט‪ .‬דער סּפעציפישער ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס חלום'ט ַארום‪,‬‬ ‫ָאבער אויב מ'זעט ַא מענטש ָ‬ ‫ריאגט ערב‬‫פא ָ‬‫נאכ'ן זיין ַ‬ ‫רמאטערטע שעות ָ‬ ‫פא ַ‬‫ַ‬ ‫האט זיך געענדיגט ערגעץ וואו‬ ‫געמאכט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫ער ָ‬ ‫דא‪ .‬ער איז‬‫איז ּפשט דערפון ַאז ער איז בכלל נישט ָ‬ ‫דא די סעודה פון דער ערשטער‬ ‫ראש השנה‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫נישט קיין 'בנים' און נישט קיין 'עבדים'‪ ,‬אויב ַאזוי‬ ‫קאּפיטל פ"ד‪ ,‬ער געדענקט נישט ּפונקטליך ביי‬ ‫ביי ַ‬ ‫וואס ַא איד דארף‬‫זאכן ָ‬ ‫נאכט‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬איינע פון די ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאך נישט סתם ַא דומם‪,‬‬ ‫דא? דו ביזט ָ‬ ‫וואס טוסטו ָ‬ ‫ָ‬ ‫וועלכן ּפסוק‪...‬‬ ‫ּפלאן אינמיטן‪.‬‬ ‫באווייזן איז‪ :‬צו טוישן זיין ַ‬ ‫קענען ַ‬ ‫דו ביזט פון די 'בני ישראל עם קרובו'‪ .‬מען משּפט‬ ‫האט זיך נישט‬‫ּפלאן ָ‬ ‫אויב ער זעט ַאז דער ערשטער ַ‬ ‫דעריבער איז וויכטיג צו געדענקן ַאז ס'איז‬ ‫וואס‬ ‫גאנצע בריאה‪ָ ,‬אבער דו ביזט ַא איד ָ‬ ‫טאקע די ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל ער זיין גענוג ווייעך און מסכים‬ ‫אויסגעארבעט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ווארעמער קשר‬ ‫האבן ַא ַ‬ ‫ַאלעס בסדר‪ .‬מ'קען ָ‬ ‫באקומען די געלעגנהייט ַארויסצוברענגען‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאן‪.‬‬ ‫זיין צו גלייך גיין צו ַאן ַאנדערן ַ‬ ‫סאך אופנים ‪ -‬אם כבנים‪ ,‬אם‬ ‫צו השי"ת אויף ַא ַ‬ ‫דיין קשר מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬און דו קענסט עס‬ ‫זאכן אום ראש השנה‬ ‫כעבדים‪ .‬מ'קען טון ַאזויפיל ַ‬ ‫שּפראך כלּפי דעם‬ ‫ַ‬ ‫מאל נוצט מען די‬ ‫סאך ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫סאך אופנים‪.‬‬ ‫ַארויסברענגען אויף ַא ַ‬ ‫טאג‪ .‬אפילו ַא מענטש‬‫מאכן לעבעדיג דעם ָ‬ ‫וואס ַ‬‫ָ‬ ‫ס'האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫כאטש‬‫נאכט‪" :‬בלייב בשמחה ָ‬ ‫סדר ַ‬ ‫ּפלאץ וואו דו‬ ‫מאך ַא קשר ‪ -‬פון דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫נצענטראציע ַארבעט נישט‪ ,‬ער איז‬ ‫ַ‬ ‫קא‬ ‫וואס זיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעגאסן א בעכער אינמיטן די הגדה"‪ָ ...‬אבער‬ ‫ָ‬ ‫געפינסט זיך‬ ‫וואס ער קען‬‫זאכן ָ‬ ‫דא ַאזויפיל ַ‬‫רמאטערט‪ ,‬איז ָ‬‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארט איז מען למעשה צוגעבינדן צו מקיים זיין די‬ ‫ָ‬ ‫טון‪ ,‬כדי אויסצונוצן דעם ראש השנה אויך אין‬ ‫ָאט דער כלל פון 'אם כבנים אם כעבדים' איז‬ ‫מצוות פון סיּפור יציאת מצרים‪ ,‬מצה‪ ,‬מרור און ד'‬ ‫די אומשטענדן‪.‬‬ ‫צוגאנג און הרגשה‬ ‫ַ‬ ‫גאנצן‬‫וויכטיג צו וויסן כלּפי דעם ַ‬ ‫דאך דער עיקר ַאז‬ ‫כוסות‪ָ .‬אבער ראש השנה איז ָ‬ ‫מאל איין ַאז מ'קען‬ ‫ניטא ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאלט אונז‬ ‫מאל ַ‬ ‫סאך ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫פון ַא איד אום ראש השנה‪ .‬אויף למעשה מיינט‬ ‫דאס מוז נישט זיין‬‫מ'איז ממליך דעם אויבערשטן! ָ‬ ‫קאווע פאר‬‫ּפראווען ראש השנה מיט'ן ברענגען ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט די זעלבע‬ ‫דאס ַאזוי‪ :‬נישט יעדער מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאן‪ .‬אויב ַאזוי‪ ,‬איז עס‬ ‫דוקא ווי דיין ָאריגינעלער ַ‬ ‫לאנגט נאר‬ ‫בא ַ‬ ‫דאס ַ‬‫ַא צווייטן איד‪ .‬מען מיינט ַאז ָ‬ ‫סארט תכונת הנפש‪ ,‬און ס'מוז בכלל נישט זיין ַאז‬ ‫ָ‬ ‫באמת לכתחלה! זיי ממליך דעם אויבערשטן מיט ַא‬ ‫האט שוין די קביעות פערציג‬ ‫וואס ָ‬ ‫פאר'ן מענטש ָ‬‫ַ‬ ‫באקומען די זעלבע רגש דורך‬ ‫יעדער איינער זאל ַ‬ ‫שמחה‪ ,‬לויט דעם יעצטיגן מצב!‬ ‫קאווע‪...‬‬ ‫יאר צו ברענגען ַ‬ ‫ָ‬ ‫טון איין געוויסע מהלך‪ .‬ניין‪ ,‬דער מציאות איז‪ַ ,‬אז‬ ‫ַאלע דרכים ברענגען צום הייליגן תכלית‬ ‫זאך‪ ,‬און‬ ‫דער נפש האדם איז זייער אן איידעלע ַ‬ ‫מאל 'קבלת יסורים באהבה'‪...‬‬ ‫ניטא ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס הייסט‬ ‫ָ‬ ‫זיך טרעפן דעם אייגענעם קשר –‬ ‫האט‬‫קיינער איז נישט גלייך צום ַאנדערן‪ .‬יעדער ָ‬ ‫לכתחילה ַאריבער!‬ ‫זאכן‬‫הארץ און ַ‬ ‫וואס עפענען זיין ַ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫פארשידענע ַ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט ַאז דער ראש השנה‬ ‫ָ‬ ‫האט בכלל‬ ‫ווייל ווער ָ‬ ‫געוואלט‪ .‬זעסט דאך ַאז‬ ‫ָ‬ ‫דארף זיין ַאזוי ווי דו האסט‬ ‫אויב ס'גייט נישט מהלך א'‪ ,‬קען מען גלייך גיין‬ ‫הארץ‪ ,‬און אויך די ַארומיגע‬ ‫רמאכן זיין ַ‬ ‫פא ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס טוען עס אויף ַאן‬ ‫דא טויזנטער אידן ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫צו מהלך ב'‪ .‬ווען די ּפסוקי דזמרה נעמט ַאביסל‬ ‫שטארק משּפיע אויפ'ן מענטש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫אומשטענדן זענען‬ ‫סאך אידן‬‫זאגן תהלים; ַא ַ‬ ‫סאך אידן ָ‬ ‫ַאנדערן אופן‪ַ ...‬א ַ‬ ‫יא טון‬ ‫זאכן דו קענסט ָ‬ ‫לענגער‪ ,‬ווייסטו דען וויפיל ַ‬ ‫אויבנדערמאנטע‬ ‫ַ‬ ‫פארשטייט די‬ ‫ָאבער ווען ַא איד ַ‬ ‫דאווענען דוקא ותיקין;‬ ‫סאך אידן ַ‬ ‫לערנען תורה; ַא ַ‬ ‫איינשלאפן און צו בלייבן פרייליך‬ ‫ָ‬ ‫אבי נישט צו‬ ‫זאגט ער ַאזוי‪ :‬ראש השנה קען‬ ‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫נקודה‪,‬‬ ‫האט ַאנדערע מנהגים לגבי תקיעת שופר;‬ ‫יעדער ָ‬ ‫און דערהויבן?!‬ ‫מען אויסנוצן די צייט מיט אמירת תהלים‪ ,‬מען קען‬ ‫דא קהלות וואו‬ ‫וואס גייען אין מקוה‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫דא ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫וואס גרייט‬‫מאל הערן פון ַא מענטש ָ‬ ‫מ'קען ַא ָ‬ ‫לערנען‪ָ ,‬‬ ‫(יא‪ ,‬ס'הייסט אויך ממליך געווען דעם רבוש"ע ווען מ'לערנט‬ ‫דא‬ ‫סארט תקיעת שופר דרשה‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫זא ָ‬ ‫מ'זאגט ַא ַ‬‫ָ‬ ‫זאגט ַאזוי‪:‬‬‫זיך אן ַא ספר נעבן זיין מחזור און ער ָ‬ ‫ראש השנה‪ ,‬הגם דער סדר היום איז מער אויסגעשטעלט מיט תפלה‪ָ ,‬אבער‬ ‫דא‬ ‫סארט דרשה‪ ,‬און ס'איז ָ‬ ‫מ'זאגט ַאן ַאנדערע ָ‬ ‫וואו ָ‬ ‫געוואלט קוקן אין ַא ספר‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואלט איך נישט‬ ‫"באמת ָ‬ ‫וואס איז ַאזויווי‬ ‫ס'איז זיכער בעסער צו לערנען ווי צו בטל'ן די צייט‪ָ ,‬‬ ‫מ'זאגט בכלל נישט קיין דרשה; ס'איז‬ ‫מקומות וואו ָ‬ ‫דאווענען"‪ .‬ער רעדט זיך ָאּפ‬ ‫געוואלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואלט‬‫איך ָ‬ ‫שלאפן ָאדער ָנאך ערגער)‪ .‬מ'קען זינגען צום רבוש"ע מיט‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען און‬ ‫סאך ביים ַ‬‫דא מקומות וואו מ'זינגט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט קיין כח‬ ‫זא שווערן געפיל ַאז ער ָ‬ ‫מיט ַא ַ‬ ‫השתוקקות‪ ,‬מ'קען טון חסד‪ ,‬מ'קען זיין באחדות‬ ‫דא מקומות וואו מ'זינגט נישט‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬אויב‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫האט ער מחליט‬ ‫וואס דעריבער ָ‬ ‫לאנגע תפלות‪ָ ,‬‬ ‫צו די ַ‬ ‫וואס מ'טוט‪ ,‬אויב‬ ‫מיט אידן‪ .‬ס'איז נישט קיין חילוק ָ‬ ‫פאר דיר‪,‬‬ ‫וואס ס'איז יעצט גוט ַ‬ ‫ַאזוי‪ ,‬נעם דעם מהלך ָ‬ ‫געווען ַאז ער גייט מיטנעמען ַא ספר ַאריינצוקוקן‪.‬‬ ‫ס'ווערט געטון ַאזויווי ַא איד‪ ,‬ביזטו יעצט מקושר‬ ‫אויסגעלאשן!‬ ‫ָ‬ ‫זאל נישט זיין‬ ‫אבי דיין נפש ָ‬ ‫זאגט ַאז ער‬ ‫וואס ער ָ‬‫ווארט ָ‬ ‫און מ'הערט פון יעדע ָ‬ ‫מיט'ן רבוש"ע און מיט'ן קדושת היום‪.‬‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫מ'רעדט נישט יעצט וועגן דעם חלק ַאז‬ ‫שּפירט זיך ווי ַא גרויסער 'בדיעבד'‪...‬‬ ‫געּפלאנט‪ ,‬גיי צום‬ ‫ַ‬ ‫אויב ס'גייט נישט ווי‬ ‫קאּפ מיט הכנעה צו מקבל זיין‬‫ראּפבייגן דעם ָ‬ ‫זיך ַא ָ‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬‫די שאלה איז‪ :‬אויב דו טוסט עס סייווי‪ַ ,‬‬ ‫קומענדיגן מהלך‬ ‫דעם רצון ה'‪ .‬יעצט רעדט מען פון ַאן ַאנדערע‬ ‫ּפאסירט?‬ ‫האט דען ַ‬ ‫טוסטו עס נישט פרייליך? ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫דאס איז זייער וויכטיג צו דערהערן‪ ,‬ווייל‬ ‫ָ‬ ‫‪ || 6‬גליון הבינני‬ ‫זאלן אים‬ ‫וואס ָ‬ ‫גאנצע כלל ישראל ָ‬ ‫ס'זאל זיין ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז‬ ‫לויט זיינע יעצטיגע אומשטענדן‪ ,‬און ווען ַא איד‬ ‫נקודה‪ַ ,‬אז דער מענטש זאל דערהערן די הבנה‪:‬‬ ‫ממליך זיין און יעדער טוט עס לויט דעם אופן‬ ‫דאס‬ ‫פריידט זיך מיט'ן רבוש"ע בשעת מעשה‪ ,‬איז ָ‬ ‫געזאגט ַאז נאר אויף יענעם מהלך קען‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ווער ָ‬ ‫באשערט לפי המצב‪.‬‬‫האט אים ַ‬ ‫וויאזוי השי"ת ָ‬ ‫ַ‬ ‫זייער חשוב‪ ,‬ווייל ער ווייזט דערמיט ַא ריכטיגע‬ ‫מען ממליך זיין דעם אויבערשטן? דער אמת איז‪,‬‬ ‫דורכדעם ווערט ריכטיג ַארויסגעברענגט דעם 'אם‬ ‫המלכה‪.‬‬ ‫סארט‬‫ַאז מ'קען ממליך זיין השי"ת אויף יעדע ָ‬ ‫כבנים' און דער 'אם כעבדים'‪.‬‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫טאקע דער רבוש"ע‬ ‫האט ַ‬‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא געוויסע עבודה‬‫צורה! יעדער איינער ָ‬ ‫ג‬ ‫האלטן אין יעדן איד‬ ‫בא ַ‬ ‫וואס ליגט ַ‬ ‫לצופה נסתרות ביום דין; די אמת'ע מהות ָ‬ ‫מעורר די אהבה פונעם אויבערשטן צו אידישע‬ ‫זכרונות‪ ,‬כדי שיעלה זכרוניכם לפני לטובה‪ .‬מיין‬ ‫דער בעסטער לימוד זכות; אונזער נקודה‬ ‫דא אויף דער וועלט ווערט עס‬ ‫וויבאלד ָ‬ ‫ַ‬ ‫קינדער‪,‬‬ ‫זאלט ַארויסברענגען ווער איר‬ ‫רצון איז‪ַ ,‬אז איר ָ‬ ‫הפנימית‬ ‫ּפראקטיצירט אויף למעשה‪.‬‬ ‫אויך ַ‬ ‫זאגן דעם ּפסוק פון 'הבן‬ ‫זאלט ָ‬‫זענט באמת! איר ָ‬ ‫איינס פון די עבודות פון ראש השנה און עשרת‬ ‫האט ַאזוי אויסגעשטעלט‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫זאלט‬‫יקיר לי אפרים אם ילד שעשועים'‪ .‬איר ָ‬ ‫ימי תשובה איז‪ :‬די עבודה צו דן זיין לכף זכות ַא‬ ‫פארשידענע נסיונות מיט'ן‬ ‫האט ַ‬‫ַאז יעדער איינער ָ‬ ‫פארציילן ווער איר זענט‪ ,‬און וויפיל דער רבוש"ע‬ ‫ַ‬ ‫וואס קען‬ ‫זאך ָ‬‫דאס איז ַא שורש'דיגע ַ‬ ‫צווייטן איד‪ָ .‬‬ ‫לעמאל איז‬ ‫ָ‬ ‫ענין פון 'בין אדם לחבירו'‪ ,‬און נישט ַא‬ ‫איז זיך משתעשע מיט יעדן אידיש קינד‪ּ ,‬פונקט ווי‬ ‫סאך ַאנדערע‬ ‫באגלייטן און ַאריינשיינען אין ַא ַ‬ ‫אונז ַ‬ ‫ַאזוי לייכט זיך צו דורכקומען מיט ַארומיגע מענטשן‬ ‫מיט ַא ילד שעשועים‪.‬‬ ‫ּפלעצער פון אידישקייט‪.‬‬ ‫באגייען עוולות וכדומה‪ָ .‬אבער ווען ַא מענטש‬ ‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט אן אהבה צו זיין קליין קינד‪,‬‬ ‫טאטע ָ‬ ‫ווען ַא ַ‬ ‫סאך‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫ווען ס'קומט דער יום הדין‪ ,‬איז חלילה ָ‬ ‫דאס פון ַא‬‫דעמאלט דן זיין לכף זכות‪ ,‬קומט ָ‬‫ָ‬ ‫קען‬ ‫האט געטון ַאזויפיל‬ ‫דאס קינד ָ‬ ‫דאס נישט ווייל ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫סאך וועגן ָאּפצוטייטשן די‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫קטרוגים‪ ,‬און ס'איז ָ‬ ‫פארשטיי ווער יענער איז באמת‪.‬‬ ‫נקודה ַאז‪" :‬איך ַ‬ ‫גוטס‪ ,‬די נקודה איז‪ :‬ווייל ס'איז מיין קינד! קליינע‬ ‫שטארקסטע נקודה‬ ‫ַ‬ ‫עבירות פונעם איד‪ָ .‬אבער די‬ ‫געכאּפט‬ ‫ַ‬ ‫האט אים‬‫ער מיינט עס נישט צו טון‪ .‬עס ָ‬ ‫ּפראבלעמען‪ ...‬זיי דרייען איבער‪,‬‬ ‫מאכן נאר ָ‬ ‫קינדער ַ‬ ‫וואס ברענגט ַאז אידן זאלן ַארויסגיין 'זכאי בדין' איז‬ ‫ָ‬ ‫פארלוירן‪.‬‬‫שוואכע מינוט‪ ,‬ער איז יעצט ַאביסל ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫גאנצן צייט‪,‬‬ ‫נאכרייניגן ַא ַ‬ ‫מ'דארף זיי ָ‬ ‫ַ‬ ‫זיי גיסן אויס‪,‬‬ ‫דער הסבר פונעם רבוש"ע אויף דעם אמת'ן מהות‬ ‫ָאבער ס'איז נישט זיין אינערליכע אמת"‪.‬‬ ‫גארנישט ָאּפ די אהבה פון די‬ ‫שוואכט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬‫ָאבער ָ‬ ‫פון ַא איד‪ .‬ווען דער קטיגור קומט צו גיין‪ ,‬איז דער‬ ‫דאך נישט‬ ‫דאס קינד וויל ָ‬ ‫רוואס? ווייל ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫עלטערן‪ַ .‬‬ ‫רבוש"ע מלמד זכות ַאז די ּפנימיות'דיגע אמת פון‬ ‫לאנג‪ָ ,‬אבער ער בלייבט‬ ‫ס'וועט געדויערן ַ‬ ‫דאס איז‬‫ַא איד איז נישט מחובר צו קיין שום חטא! ָ‬ ‫גוט‬ ‫נאר ַאביסל ווילד‪ ,‬ווייל‬ ‫טון קיין שלעכטס‪ ,‬ער איז ָ‬ ‫דאס זעלבע איז יעדער‬ ‫ער איז בסך הכל ַא קינד‪ָ .‬‬ ‫מעורר די גרעסטע רחמים‪.‬‬ ‫מ'טראכט ַאזוי אויף ַא צווייטן איד‪ ,‬איז מען‬ ‫ַ‬ ‫ווען‬ ‫איד ַא 'ילד שעשועים' ביים רבוש"ע‪ .‬באמת איז די‬ ‫טאקע עוסק געווען מיט ַאלע‬ ‫האבן ַ‬ ‫צדיקים ָ‬ ‫אייגנטליך ָאנגעקומען צו די אמת'ע הכרה‪ַ ,‬אז אפילו‬ ‫סאך מער דערפון‪,‬‬ ‫נאך ַא ַ‬‫אהבה פון השי"ת צו אידן ָ‬ ‫וויאזוי צו רעדן גוטס אויף אידן‪ַ ,‬אז‬ ‫סארט אופנים ַ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן אין‬ ‫ָ‬ ‫פארשלעּפט‬ ‫ווען ַא מענטש איז טיף ַ‬ ‫רשטאנד איז‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫נאנטסטע משל צו אונזער ַ‬ ‫נאר די ָ‬ ‫זאל מעורר זיין ַא לימוד זכות כלּפי מעלה‪ ,‬און‬ ‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫שוואכקייטן און חסרונות‪ ,‬און אפילו‬ ‫ַ‬ ‫סארט‬ ‫ַאלע ָ‬ ‫ס'זאל ַאוועקנעמען די קטרוגים‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫טאטע צו ַא ילד שעשועים‪.‬‬ ‫די אהבה פון ַא ַ‬ ‫וואס טויגן נישט‪ ,‬איז‬ ‫ווען מ'זעט ביי אים מדות ָ‬ ‫עס ָאבער נישט זיין ּפנימיות‪ ,‬נאר דערווייל איז‬ ‫דערמאנען‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָ‬ ‫דער אויבערשטער וויל ַאז‬ ‫וואס מ'קען נישט‬ ‫ַא מליצה ישרה ָ‬ ‫סארט אופן‪.‬‬ ‫זא ָ‬ ‫ער ליידער אויסגעשטעלט אויף ַא ַ‬ ‫דערמאן זיך דעם‬ ‫ַ‬ ‫'כה אמר ה' זכרתי לך חסד נעוריך'‪.‬‬ ‫ָאּפפרעגן‬ ‫דארף מען מטּפל זיין דערמיט‪ ,‬און מעגליך‬ ‫אודאי ַ‬ ‫דערמאן זיך דעם 'אהבת כלולותיך'‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫'חסד נעוריך'‪,‬‬ ‫וואס קענען מיר קומען‬ ‫לב יודע מרת נפשו‪ ,‬מיט ָ‬ ‫לאנגע צייט‪ָ ,‬אבער דער‬ ‫וועט עס געדויערן ַא ַ‬ ‫רוואס אידן‬ ‫פא ָ‬‫דאס איז מעורר ַא מורא'דיגע נקודה ַ‬ ‫ָ‬ ‫צום רבוש"ע?! מ'קען נאר קומען מיט די ּפנימיות‬ ‫איד בלייבט גוט!‬ ‫דארפן זוכה זיין בדין‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאגט ַאז באמת וויל ער נישט‬ ‫וואס ָ‬ ‫פון ַא איד ָ‬ ‫זינדיגן! דער חטא איז נישט זיין נקודה הפנימית!‬ ‫די ריכטיגע ָאּפטייטש פון 'לימוד זכות' איז נישט‬ ‫דאס איז אונזער מהות‬ ‫זכות אבות – ָ‬ ‫האט עס נישט געמיינט‪,‬‬ ‫זאגן‪" :‬יענער ָ‬ ‫בלויז צו ָ‬ ‫נאר ַא רוח שטות! דער יצר הרע‬ ‫דער חטא איז ָ‬ ‫אין די תפלות ופיוטים פון די הייליגע טעג‬ ‫לייגט אונז ַאריין ַא 'שאור שבעיסה'‪ָ ,‬אבער ס'איז‬ ‫גאנצע מעשה"‪ .‬נאר 'לימוד‬ ‫מ'קען נישט וויסן די ַ‬ ‫סאך די עשרה נסיונות פון אברהם‬‫דערמאנט מען ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל נישט ווערן איבערגענומען‬ ‫באדייט ַאז ָ‬ ‫זכות' ַ‬ ‫נישט דער איד ַאליין‪.‬‬ ‫אבינו‪ ,‬מ'רעדט וועגן דעם זכות פון עקידת יצחק‪,‬‬ ‫פון די אויסערליכע מעשים פון יענעם מענטש‪:‬‬ ‫דאס איז דער גרעסטער לימוד זכות‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי די אבות‬ ‫און מ'חזר'ט איבער דעם זכות אבות ַ‬ ‫גאנצע מעשה בחיצוניות‪,‬‬ ‫טאקע נישט די ַ‬ ‫"איך ווייס ַ‬ ‫מ'וויל רעכענען די מצוות קעגן די עבירות‪ ,‬איז‬ ‫פאר'ן רבוש"ע‪.‬‬‫האבן זיך מוסר נפש געווען ַ‬ ‫הק' ָ‬ ‫יא די מעשה! ער איז ַא‬ ‫ָאבער בפנימיות ווייס איך ָ‬ ‫ּפלאץ‪...‬‬ ‫מ'זאל נישט ַאריינגיין אין יענעם ַ‬‫בעסער ַאז ָ‬ ‫וואס איז די כוונה דערפון? נישט בלויז ַאז‬ ‫ָ‬ ‫וואס דער איד‬ ‫מאכט דעם חשבון ָ‬ ‫ָאבער אויב מען ַ‬ ‫איד און ער איז זיכער גוט"‪.‬‬ ‫זייער זכות זאל מגין זיין אויף אונז‪ ,‬נאר מ'ברענגט‬ ‫טראכט ַאז די עבירות זענען‬ ‫בא ַ‬ ‫וויל באמת‪ ,‬און מען ַ‬ ‫זאל אויך‬ ‫דער אויבערשטער וויל ַאז ַא מענטש ָ‬ ‫דארט‬ ‫דאס איז אונזער אמת‪ .‬פון ָ‬‫דורכדעם ַארויס ַאז ָ‬ ‫נישט דער מהות פונעם איד‪ ,‬נאר ס'איז בלויז זיין‬ ‫דאס איז דער‬ ‫מלמד זכות זיין אויף זיך ַאליין‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫דאס איז אונזער מהות‪ .‬נאר ס'איז ָ‬ ‫דא ַא‬ ‫קומען מיר! ָ‬ ‫טאקע זייער ַא גוטער מהלך‬ ‫דאס ַ‬ ‫חיצוניות‪ ,‬איז ָ‬ ‫אמת‪ .‬דער רבוש"ע גיט זיך ָאּפ מיט יעדן איד‪ ,‬ווייל‬ ‫טאקע‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫וואס אים ַ‬ ‫יצר הרע פון אינדרויסן‪ָ ,‬‬ ‫ַארויסצוגיין זכאי בדין‪ ,‬ווייל 'ישראל אף על פי‬ ‫נאנט מיר זענען צו אים‪ .‬אויב ַאזוי‪,‬‬ ‫נאר ער ווייסט ווי ָ‬ ‫קאּפ‪...‬‬ ‫פארדרייען ַא ָ‬ ‫פאר'ן אונז ַ‬‫שטראפן ַ‬ ‫ָ‬ ‫בא‬ ‫ַ‬ ‫טאקע אין די פיוטים‬ ‫שחטא ישראל הוא'‪ ,‬ווי מ'זעט ַ‬ ‫דארפן מיר אויך ַאנערקענען און ַארויסברענגען‬ ‫ַ‬ ‫קוקן גוטס אויף אידן ברענגט ַא לימוד‬ ‫נאנטקייט פון אידן‬‫דערמאנט די ָ‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬‫ַאז ס'ווערט ַא ַ‬ ‫דעם אמת‪ .‬אפילו ווען ַא מענטש שּפירט ַאז ער איז‬ ‫זכות‬ ‫זאגט אויך דער זוהר‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬און ַאזוי ָ‬ ‫זאל ער‬ ‫רקראכן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫פארדרייט און ַ‬ ‫שטארק ַ‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬ ‫ָ‬ ‫הק' ַאז די אבות‪ ,‬אברהם יצחק און יעקב‪ ,‬קומען‬ ‫ּפראבלעמען‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫סאך‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫טאקע ָ‬ ‫געדענקן ַאז ס'איז ַ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫ָאט דער מליצה ישרה ווערט זייער‬ ‫מלמד זכות זיין און ברענגען ַארויס דעם אמת'ן‬ ‫וואס‬ ‫ּפראבלעם ָ‬ ‫דאס מיינט נישט ַאז ס'איז ַא ָ‬ ‫ָאבער ָ‬ ‫נתעורר‪ ,‬ווען ַא מענטש קוקט ַאזוי באמת אויף ַא‬ ‫מהות פון ַא איד‪.‬‬ ‫מ'קען נישט לעזן‪ .‬ווען דו ווייסט די ּפנימיות פון ַא‬ ‫מ'זאל עס‬ ‫ָ‬ ‫צווייטן איד‪ .‬דער עיקר איז נישט ַאז‬ ‫וואס דער‬ ‫דא ַא טיפע אהבה ָ‬ ‫איד‪ ,‬ווייסטו ַאז ס'איז ָ‬ ‫טאקע‬ ‫מ'זאל דערהערן און ַ‬ ‫'זאגן'‪ ,‬דער עיקר איז ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס אידן זענען‬ ‫זכרונות ברענגט ַארויס ָ‬ ‫האט 'לבני ישראל עם קרובו'‪ ,‬און‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫מ'האט ַאזעלכע‬‫ָ‬ ‫סארט אופן‪ .‬ווען‬‫זא ָ‬ ‫טראכטן אויף ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫באמת‬ ‫זאלן קוקן אויף זיך ַאליין מיט דעם‬ ‫ער וויל ַאז מיר ָ‬ ‫דאס מבטל‬ ‫גוטע מחשבות אויף ַאנדערע אידן‪ ,‬איז ָ‬ ‫אויך די ּפסוקים פון זכרונות זענען ממש די‬ ‫ריכטיגן ּפנימיות'דיגן בליק‪.‬‬ ‫דאס איז‬ ‫געוואלדיגע שפע‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫דינים און ס'ברענגט ַא‬ ‫זאגט‪ :‬אמרו לפני וכו'‪,‬‬ ‫נקודה‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪7‬‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫דערמאנונג‪ :‬תשובה איז‬ ‫ַ‬ ‫מ'הייבט אן סליחות מיט ַא‬ ‫דורכגעפאלענע‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫פאר די‬ ‫געווארן ַ‬ ‫ָ‬ ‫מתוך שיעור יום רביעי פרשת כי ת בוא ט"ו אלול תשפ"ד‬ ‫דאס זעלבסט‬ ‫האט צו אונז‪ ,‬חנון ורחום ה'‪ ,‬איז ָ‬‫וואס השי"ת ָ‬ ‫מורא'דיגע אהבה ָ‬ ‫נאנט ווערן מיט'ן אויבערשטן‬ ‫באדייט‪ָ :‬‬ ‫תשובה ַ‬ ‫נאנטקייט צום רבוש"ע‪.‬‬ ‫מעורר ַאזעלכע טיפע הרגשים פון ָ‬ ‫זאל זיך ַארומדרייען אין‬ ‫דא ַא גרויסע עצת היצר‪ַ ,‬אז דער מענטש ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫קאּפיטל‬ ‫רוואס יעדע סליחות הייבט מען ָאן מיט דעם ַ‬ ‫פא ָ‬‫דאס איז די סיבה ַ‬‫ָ‬ ‫האלט נישט ביי קיין תשובה"‪ ...‬ער‬ ‫זאל שּפירן ַאז "איך ַ‬ ‫ַא חודש אלול און ער ָ‬ ‫ווארעמסטע שטיקל פון דעם‬ ‫דאס ַ‬ ‫פון 'אשרי ‪ -‬תהלה לדוד'‪ָ .‬‬ ‫דאס איז בעצם ָ‬ ‫מאל‪" :‬אפשר‬ ‫טראכט ער ַא ָ‬ ‫גייט ווייטער ועולם כמנהגו נוהג‪ ,‬און העכסטנס ַ‬ ‫גאנצן סליחות‪ ,‬ווייל ס'איז ַא הקדמה איידער מ'הייבט אן בעטן אויף תשובה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬‫מאכן ַא קבלה איז ַ‬ ‫מאכן ַא שטיקל קבלה אויף עּפעס ַאן ענין"‪ַ ...‬‬ ‫לאמיר ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא טון‬ ‫"וואס גייט מען ָ‬ ‫זאגן סליחות‪ ,‬פרעגט ער‪ָ :‬‬ ‫ווען ַא מענטש הייבט אן ָ‬ ‫דאס איז בלויז איין חלק פון תשובה‪ ,‬ווייל ס'ווייזט אויף‬ ‫זייער חשוב‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫דא ַא‬ ‫זאגן‪ .‬ס'איז ָ‬‫קלאר ָ‬ ‫זאגט מען אים‪ָ :‬אה‪ ,‬ווילסט וויסן? מ'וועט דיר ָ‬ ‫יעצט?" ָ‬ ‫נאנט‬ ‫באדייט פון תשובה איז‪ָ :‬‬ ‫זאך‪ָ .‬אבער די אמת'ע ַ‬ ‫די ערנסטקייט פון דער ַ‬ ‫שאפן‪ ,‬און ער גיבט זיך ָאּפ מיט‬‫בא ַ‬‫האט ַאלעס ַ‬ ‫וואס איז ַא כל יכול‪ ,‬ער ָ‬ ‫רבוש"ע ָ‬ ‫ווערן צום רבוש"ע‪.‬‬ ‫געפאלענע אידן‪ .‬סומך ה' 'לכל' הנופלים! ער זיצט און העלפט און הייבט‬ ‫ַ‬ ‫ַאלע‬ ‫רא אהבה עס ליגט אין די ווערטער‬ ‫פא ַ‬ ‫וואס ַ‬‫ריינטראכטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'דארף בלויז ַא‬ ‫ַ‬ ‫סארט נופל – ווייל ער איז 'טוב ה' לכל'‪.‬‬ ‫רא ָ‬ ‫פא ַ‬‫וואס ַ‬ ‫אויף‪ ,‬נישט קיין חילוק ָ‬ ‫ראּפגעזעצט‬ ‫האט זיך ַא ָ‬ ‫דאס מיינט ַאז ווען ַא מענטש ָ‬ ‫'זדונות נעשות לו כזכיות'‪ָ .‬‬ ‫זאגט דער‬ ‫האט משתוקק געווען צו רוחניות‪ָ ,‬‬ ‫האט תשובה געטון און ער ָ‬ ‫און ער ָ‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫ַא זיסער לעבן פון תשובה ַא‬ ‫דאס איבער‪ .‬נישט בלויז מעק איך‬‫רבוש"ע‪ :‬איך נעם ַאלע חטאים און איך דריי ָ‬ ‫דאס איז דער מהות פון די ימי הרחמים‬ ‫וואס ַא איד דערהערט ַאז ָ‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס אויס‪ ,‬נאר ס'ווערט דערפון זכותים!‬ ‫ָ‬ ‫זאל ּפשוט 'וועלן' ַאוועקגעבן צייט צו‬ ‫דאס איבער ַאז ער ָ‬ ‫והסליחות‪ ,‬נעמט אים ָ‬ ‫גאנצע ּפרשה פון‬‫האט גענומען די ַ‬ ‫טאקע ַאז דוד המלך ָ‬ ‫ַאזוי זעט מען ַ‬ ‫ווארימע געהויבענע טעג‪.‬‬ ‫עוסק זיין בתשובה‪ ,‬אין ַאזעלכע ַ‬ ‫דאס נוצן פאר ַא זכות‪ ,‬אלמדה פושעים‬ ‫זאגט‪ :‬איך גיי ָ‬ ‫'בת שבע' און ער ָ‬ ‫טאקע ַאוועק ַאביסל צייט פאר תשובה‪ ,‬הייבט ער ָאן צו‬ ‫און ווען ער גיבט ַ‬ ‫פאר'ן‬ ‫דרכיך וחטאים אליך ישובו! איך גיי נעמען די מעשה און ָ‬ ‫דאס אויסנוצן ַ‬ ‫דאס איז אים מעורר התרגשות ביז טרערן‪:‬‬ ‫שּפירן לעכטיגע הייליגע הרגשים‪ָ .‬‬ ‫אויבערשטן‪ .‬כ'וועל דערציילן פאר מענטשן ַאז תשובה העלפט!‬ ‫האט מיר ָאנגענומען! ער‬ ‫האט מיר אויסגעהערט! דער רבוש"ע ָ‬ ‫"דער רבוש"ע ָ‬ ‫דאס צו טון‬‫העלפט מיר צוריקקומען"‪ַ .‬אזוי צוביסלעך קען מען זיך מרגיל זיין ָ‬ ‫תשובה איז געאייגנט פאר די זינדיגע!‬ ‫סארט לעבן פון תשובה‪.‬‬ ‫זא ָ‬ ‫מער ָאפט‪ .‬מ'הייבט אן לעבן ַא ַ‬ ‫צומאל שּפירט דער מענטש ַאז ער איז צו ווייט פון תשובה‪" :‬דו קענסט מיך‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף זיך בכלל נישט‬‫ַ‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫מאל אין ָ‬‫סאך ָ‬‫דאס געטון ַא ַ‬‫האבן ָ‬‫ערליכע אידן ָ‬ ‫האב ַאלץ‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫היסטאריע‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואלסט ַאביסל געוואוסט מיין‬ ‫נישט‪ ,‬ווען דו ָ‬ ‫ראּפנעמען‪.‬‬ ‫דאס גלייך ַא ָ‬ ‫ַארומדרייען מיט שווערע ּפעקלעך פון חטאים‪ ,‬מ'קען ָ‬ ‫וואלסטו נישט גערעדט ַאזעלכע דיבורים"‪...‬‬ ‫ָאּפגעטון‪ָ ,‬‬ ‫זאגט (ברכות יט‪ ,‬א)‪" :‬אם ראית תלמיד חכם שעבר עבירה בלילה‬ ‫ווי די גמרא ָ‬ ‫געווארן די‬ ‫ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫נארישע ווערטער‪ .‬פאר וועמען דען איז‬ ‫דאס איז דאך ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאלסט‬‫מארגן ָ‬ ‫– אל תהרהר אחריו ביום‪ ,‬ודאי עשה תשובה"‪ .‬טרעפסט אים ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫וואס זינדיגן נישט? תשובה איז געגעבן‬‫מצוה פון תשובה? פאר מענטשן ָ‬ ‫האט שוין באמת תשובה געטון‪ .‬דער‬ ‫לאנג ווייטער‪ ,‬ער ָ‬ ‫האלט שוין ַ‬ ‫וויסן ַאז ער ַ‬ ‫זא מענטש זעצט זיך‬ ‫סארט מענטשן ַאזויווי דו! אדרבא! ווען ַא ַ‬‫פאר ַאזעלכע ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט געזינדיגט און‬‫פארשטייט ַאז ער ָ‬ ‫מ'דארף טון‪ ,‬ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫תלמיד חכם ווייסט ָ‬ ‫טאמער איינער‬ ‫נאך ַא גרעסערער חידוש! ָ‬ ‫דאס ָ‬‫ראּפ און טוט תשובה‪ ,‬איז ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫דערנאך‪ .‬ער דינט שוין‬ ‫ָ‬ ‫האלט שוין‬‫מ'דארף טון‪ .‬ער ַ‬‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫פארשטייט אויך ָ‬ ‫ער ַ‬ ‫נאך ַא‬ ‫נאכדעם תשובה געטון‪ ,‬ברענגט ער ָ‬ ‫האט ָ‬‫איז געווען זייער ווייט און ער ָ‬ ‫ווייטער השי"ת מיט ַא שמחה!‬ ‫גאנצער וועלט‪.‬‬ ‫פאר אים און פאר דער ַ‬ ‫פילפאכיג גרעסערע אהבה און שפע ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע זוכה זיין אויסנוצן ַאזעלכע‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז ָ‬ ‫ס'זאל אונז‬ ‫מ'זאל קענען עוסק זיין אין דער מצוה פון תשובה ַאז ָ‬ ‫לעכטיגע טעג‪ָ .‬‬ ‫רוואס מ'הייבט אן סליחות מיט 'אשרי'‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫ַ‬ ‫זאלן זוכה זיין צו ַא כתיבה וחתימה טובה‬‫גאנץ ָיאר‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫באגלייטן אויף ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט אונז געגעבן מיט‬ ‫רא מתנה דער רבוש"ע ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫מ'טראכט ַאריין ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווען‬ ‫און ַא גוט געבענטשט ָיאר‪.‬‬ ‫מ'פארשטייט די‬ ‫ַ‬ ‫דאס ַאליין צוברענגען צו תשובה טון מאהבה! ווען‬ ‫תשובה‪ ,‬קען ָ‬ ‫פטרון הפצה‬ ‫קרית יואל‬ ‫וומסב"ג‬ ‫‪718. 686. 8300‬‬ ‫קול הבינני‬ ‫ארה"ב‬ ‫ביהמ"ד קהל יטב‬ ‫‪Central Market‬‬ ‫לב ‪ 12‬גארפילד‬ ‫קראלי שמש שטיבל‬ ‫אפשר להשיג‬ ‫נתנדב לעילוי נשמת‬ ‫רובינפעלד ספרים‬ ‫‪072. 257. 7726‬‬ ‫א"י‬ ‫ביהמ"ד קהל יטב‬ ‫בית הספר‬ ‫ב' כרכים‬ ‫לע״נ הר"ר ישעי' ב"ר שלמה ז"ל‬ ‫לב ‪ 5‬גארפילד‬ ‫ביהמ"ד אהל פיגא‬ ‫ב"פ‬ ‫שיעורי‬ ‫‪0333. 070. 6585‬‬ ‫בריטניה‬ ‫ולע״נ האשה החשובה‬ ‫‪The Winery‬‬ ‫חובת הלבבות‬ ‫‪Eichlers‬‬ ‫מרת ניחה ב"ר אלכסנדר זושא ע"ה‬ ‫קעטסקילס‬ ‫קראלי שמש שטיבל‬ ‫מאנסי‬ ‫באידיש‬ ‫‪0480. 20. 16. 18‬‬ ‫בלגיה‬ ‫ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫וויזניץ שמש שטיבל‬ ‫במקומות דלהלן‪:‬‬ ‫‪NY 42 4505‬‬ ‫פאפא שמש‬ ‫לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל ‪info machonhavineini. com -‬‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי וכט"ס אמן‪.‬‬ ‫‪South Fallsburg‬‬ ‫מרכז‬ ‫ביהמ"ד אהל פיגא משה‬ ‫ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 26‬לאקער ‪42‬‬ ‫סאטמאר לאקער ‪ 40‬פארשעי‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער ‪#213‬‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 53‬לאקער ‪#62‬‬ ‫ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק‬ ‫ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר ‪25‬‬ ‫לאנדאן‪ :‬ביהמ"ד ביאלא ‪ 45‬לאקער ‪33‬‬ ‫ביהמ"ד רב טוב‬ ‫ביהמ"ד בית דוב‬ ‫קרית יואל‪ :‬ביהמ"ד בית‬ ‫מנחם זאב‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 13‬ביהמ"ד סטאלין‬ ‫ביהמ"ד ראדאשיץ‬ ‫לאקער ‪25‬‬ ‫מאנסי‪:‬‬ ‫ביהמ"ד בראשוב–לאקער ‪58Central Market‬‬ ‫ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל‬ ‫וויליאמסבורג‪:‬‬ ‫ביהמ"ד קראסנא לאקער ‪#166‬‬ ‫ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה‬ ‫בארא פארק‪:‬‬ ‫ניתן להשיג הגליון‬ ‫ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד‬ ‫ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ"‬ ‫ביהמ"ד ישמח‬ ‫ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר‬ ‫לאקער ‪219‬‬ ‫ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף‬ ‫ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל‬ ‫ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה‬ ‫‪The Winery 18 Ave‬‬ ‫במקומות הבאים‪:‬‬ ‫‪ || 8‬גליון הבינני‬