gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

אמרי מנחם שינאווא · Imrei Menachem Shinive — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: אמרי מנחם שינאווא · Imrei Menachem Shinive

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

אמרי מנחם שינאווא · Imrei Menachem Shinive — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫קונטרס‬ ‫אמרי מנחם‬ ‫דברי תורה וסיפורי קודש‬ ‫מאת כבוד קדושת מרן‬ ‫רבינו אברהם מנחם מענדל וואגשאהל זי"ע‬ ‫אדמו"ר משינאווא‬ ‫נצבים‪-‬וילך‬ ‫גליון קנ"ז ‪ -‬שנה ד' ‪ -‬שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫· אידיש ·‬ ‫יו"ל ע"י‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫ַא ֶּתם נִ ָ ּצ ִבים ַה ּיוֹם ּ ֻכ ְּל ֶכם לִ פְ נֵ י ה' ֱאל ֵֹק ֶיכם‬ ‫אש ֶיכם ׁ ִש ְב ֵט ֶיכם זִ ְקנֵ ֶיכם וְ ׁש ְֹט ֵר ֶיכם ּכֹל ִא ׁיש יִ ְׂש ָר ֵאל‪.‬‬ ‫ָר ׁ ֵ‬ ‫א) דער 'לפני ה' אלקיכם' גייט בפשטות ארויף אויף ווייטער‪ ,‬אויפן‬ ‫ֹ‬ ‫'ל ָע ְב ְר ָך ִ ּב ְב ִרית ה' ֱאל ֹ ֶק ָ‬ ‫יך ּו ְב ָא ָלתו' – אז עטץ שטייט דא היינט‬ ‫ְ‬ ‫פארן אייבערשטן אריבערצוגיין אינעם ברית ה'‪ .‬לכאורה‪ ,‬איז דאך‬ ‫דאס איבריג‪ ,‬ווייל עס וואלט גארנישט געפעלט ווען עס שטייט‪:‬‬ ‫"אתם נצבים היום כלכם ראשיכם שבטיכם וגו' לעברך בברית"?‬ ‫ׁ ֹ‬ ‫יך ֵמחֹ ֵטב ֵע ֶצ ָ‬ ‫יכם וְ ֵג ְר ָך ֲא ׁ ֶשר ְ ּב ֶק ֶרב ַמ ֲחנֶ ָ‬ ‫ׁ‬ ‫יך ַעד ש ֵאב‬ ‫"ט ּ ְפ ֶכם נְ ֵש ֶ‬ ‫ב) ַ‬ ‫יך"‪ .‬לכאורה‪ ,‬נאכדעם וואס דער פסוק האט שוין געזאגט 'כל‬ ‫ימ ָ‬ ‫ֵמ ֶ‬ ‫איש ישראל' זענען דאך שוין אלע נכלל דערין‪ ,‬נו‪ ,‬פארוואס רעכנט‬ ‫ער נאכדעם אויס יעדן איינעם בפרטיות?‬ ‫ג) רש"י זאגט‪" :‬למה נסמכה פרשת אתם נצבים לקללות לפי ששמעו‬ ‫ישראל מאה קללות חסר שתים חוץ ממ"ט שבת"כ הוריקו פניהם‬ ‫ואמרו מי יוכל לעמוד באלו‪ ,‬התחיל משה לפייסם אתם נצבים היום‬ ‫הרבה הכעסתם למקום ולא עשה אתכם כלייה והרי אתם קיימים‬ ‫לפניו" – אידן האבן זיך דערשראקן פון דער 'תוכחה'‪ ,‬האט זיי משה‬ ‫בארואיגט און געזאגט‪ ,‬עטץ זעט דאך אז כאטש איר האט אזויפיל‬ ‫דערצערנט דעם אייבערשטן‪ ,‬דאך האט דער אייבערשטער נישט‬ ‫געמאכט קיין כליה מיט אייך‪ .‬לכאורה‪ ,‬היתכן אז ער האט זיי‬ ‫בארואיגט מיט דעם אז זיי דארפן נישט מורא האבן פון די עונשים‪,‬‬ ‫די גמרא זאגט דאך (ב"ק נ‪" :).‬כל האומר הקדוש ברוך הוא ותרן הוא‬ ‫יותרו וכו'" – דער אייבערשטער איז דאך גארנישט מוותר פונעם‬ ‫שכר ועונש?‬ ‫ד) אויך איז שווער דער לשון רש"י‪" :‬והרי אתם קיימים לפניו"‪ ,‬וואס‬ ‫מיינט ער מיט דעם 'לפניו'?‬ ‫ׁ‬ ‫ב‬ ‫ה) די פריערדיגע פרשה ענדיגט זיך‪ּ " :‬ו ְש ַמ ְר ּ ֶתם ֶאת ִ ּד ְב ֵרי ַה ְ ּב ִרית‬ ‫ׂ‬ ‫ׁ‬ ‫ׂ‬ ‫ֹ‬ ‫ׂ‬ ‫ֹ‬ ‫יתם א ָתם ְל ַמ ַען ּ ַת ְש ִּכיל ּו ֵאת ָּכל ֲא ֶשר ּ ַת ֲעש ּון"‪ .‬דער‬ ‫ַה ּזאת וַ ֲע ִש ֶ‬ ‫תרגום טייטשט 'תשכילו'‪ ,‬עטץ זאלט מצליח זיין‪ .‬אבער לכאורה‬ ‫בפשטות איז דאך 'תשכילו' א לשון פון 'שכל'‪ ,‬אז דורכן היטן די תורה‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫וועט איר פארשטיין אלץ וואס איר טוט‪ .‬דארף מען פארשטיין פשט‬ ‫דערין?‬ ‫ו) דער מדרש זאגט (ילקו"ש פרשתן רמז תתק"מ)‪" :‬אמר להם משה מבקשים‬ ‫אתם לעמוד בעולם‪ ,‬עסקו בתורה‪ .‬מה כתיב למעלה‪ ,‬ושמרתם את‬ ‫דברי הברית‪ ,‬ואחר כך אתם נצבים" – אויבן ענדיגט זיך די פרשה‬ ‫מיטן פסוק 'ושמרתם את דברי הברית הזאת'‪ ,‬וואס דאס איז די תורה‪,‬‬ ‫און דא שטייט 'אתם נצבים'‪ ,‬אז דורך די תורה וועט מען האבן א‬ ‫קיום‪ .‬לכאורה‪ ,‬דער ענין אז דער גאנצער 'קיום' פון כלל ישראל איז‬ ‫דורך די תורה – דארף מען נישט ארויסלערנען פון א דרש און א‬ ‫היקש‪ ,‬ווייל די גאנצע תורה איז דאך פול דערמיט‪ ,‬עס שטייט דאך‬ ‫ארויס בפירוש אין אזויפיל פסוקים‪ .‬וואס איז דא די כוונה פונעם‬ ‫מדרש?‬ ‫ז) דער מדרש זאגט (שמו"ר טו‪ ,‬ו)‪" :‬איומה כנדגלות‪ ,‬שדימה הקב"ה את‬ ‫ישראל למלאכים‪ ,‬במלאכים נאמר (ישעיה ו) שרפים עומדים ממעל‬ ‫לו‪ ,‬ובישראל נאמר (דברים כט) אתם נצבים היום" – דער אייבערשטער‬ ‫האט צוגעגליכן די אידן צו די מלאכים‪ ,‬ביי די מלאכים שטייט‬ ‫'עומדים' און ביי אידן שטייט 'אתם נצבים היום'‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואס איז‬ ‫דא די כוונה פונעם 'עומדים' און 'נצבים' – וואס דאס האט עפעס אזא‬ ‫ספעציעלע מעלה? וואס ליגט דערין?‬ ‫ח) דערנאך פירט אויס דער מדרש‪" :‬המלאכים אומרים בכל יום קדוש‬ ‫קדוש קדוש‪ ,‬וישראל אומרים אלקי אברהם אלקי יצחק ואלקי‬ ‫יעקב" – די מלאכים זאגן דריי מאל 'קדוש' און אידן זאגן דריי מאל‬ ‫'אלקי אברהם יצחק ויעקב'‪ .‬לכאורה איז דאך די סיפא א סתירה מיט‬ ‫די רישא‪ ,‬ער הייבט ָאן אז דער אייבערשטער האט זיי צוגעגליכן צו‬ ‫די מלאכים‪ ,‬און דערנאך זאגט ער אז די אידן זענען אנדערש פון די‬ ‫מלאכים‪ ,‬ווייל אידן זאגן נישט דעם זעלבן שבח ווי די מלאכים?‬ ‫ג‬ ‫ט) מיר געפונען אז דער אייבערשטער ווערט אנגערופן 'אלקי‬ ‫אברהם'‪' ,‬אלקי יצחק'‪ ,‬אלקי יעקב'‪ ,‬און בכלליות ביי אידן ווערט‬ ‫ער אנגערופן 'אלקי ישראל'‪ .‬פארוואס געפונט מען נישט אז דער‬ ‫אייבערשטער זאל ווערן אנגערופן אויפן נאמען פון די מלאכים‬ ‫'אלקי מיכאל' און 'אלקי גבריאל'?‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫'צדיק גוזר' און 'צדיק מבטל' איז נישט קיין סתירה מיט 'שכר ועונש'‬ ‫נאר עס קען אפשר זיין אזוי‪ .‬עס איז באקאנט די בחינה וואס אלע‬ ‫חסיד'ישע ספרים ברענגען כסדר און רעדן דערפון ָאן א שיעור‪,‬‬ ‫אז א צדיק האט א כח מבטל צו זיין די 'דינים' און 'גזירות' וואס איז‬ ‫נגזר געווארן למעלה; ווי די גמרא זאגט (מו"ק טז‪" :):‬מי מושל בי צדיק‪,‬‬ ‫שאני גוזר גזרה ומבטלה" – דער צדיק האט א כח מבטל צו זיין א‬ ‫גזירה וואס דער אייבערשטער האט גוזר געווען‪ .‬אזוי אויך פארקערט‪,‬‬ ‫דער צדיק קען גוזר זיין א גזירה‪ ,‬און דער אייבערשטער איז עס‬ ‫מקיים; ווי די גמרא זאגט (תענית כג‪" :).‬ותגזר אומר ויקם לך וכו' ותגזר‬ ‫אומר אתה גזרת מלמטה והקדוש ברוך הוא מקיים מאמרך מלמעלה"‬ ‫– דער צדיק איז גוזר דא אונטן‪ ,‬און דער אייבערשטער איז מקיים די‬ ‫גזירה פון אויבן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז אפילו אויב עס קומט זיך חלילה אן‬ ‫עונש פאר א איד‪ ,‬קען אבער דער צדיק דאס מבטל זיין און ממתיק‬ ‫זיין‪ ,‬און דאס איז נישט קיין סתירה צום 'שכר ועונש'‪ ,‬ווייל אודאי איז‬ ‫דער אייבערשטער דן יעדן איינעם לפי מעשיו און ער איז גוזר א‬ ‫גזירה לויט ווי עס קומט אים‪ ,‬אבער דערנאך וואס די גזירה איז שוין‬ ‫נגזר – קען דער צדיק קומען און מבטל זיין די גזירה‪ .‬און דאס גופא‬ ‫איז רצון ה'‪ ,‬ווי דער נועם אלימלך זאגט (פרשת קדושים ד"ה א"י קדושיםא‪,‬‬ ‫ובפרשת ויחי ד"ה ויחיב) אז דער אייבערשטער וויל אז דער צדיק זאל‬ ‫וזל"ק‪" :‬איתא בגמרא כל דיין שדן דין אמת לאמתו נעשה שותף להקדוש ברוך‬ ‫א‬ ‫הוא ולכאורה מלת לאמתו הוא מיותר אך נראה דרז"ל רמזו לנו בזה על הצדיק‬ ‫שהוא מבטל הדינים והוא הנקרא דיין שכאשר ידין ויגזור כן יקום שהקדוש ברוך‬ ‫הוא גוזר וצדיק מבטל והוא אף על פי שקושטא הוא שחלילה שקודשא בריך‬ ‫הוא יעביד דינא בלא דינא וגזירתו הוא באמת שהדין הוא שיהיה כך כי הוא‬ ‫היודע האמת אך הצדיק למראה עיניו תשפוט ואמירתו ונראה לו שכך הוא הדין‬ ‫האמת והקדוש ברוך הוא ברחמיו וחסדיו מסכים עם הצדיק וזהו לאמיתו‬ ‫דייקא היינו אמיתתו של הצדיק נוטה כך"‪.‬‬ ‫וזל"ק‪" :‬איתא בגמרא אמרו עליו על רבי חנינא בן דוסא כשהיה מתפלל על‬ ‫ב‬ ‫ד‬ ‫החולה היה אומר זה חי כו' אמרו לו מנין אתה יודע‪ .‬אמר אם תפלתי שגורה‬ ‫בפי היא מקובלת‪ .‬לכאורה מלת שגורה בפי אינו מובן היה לו לומר אם תפלתי‬ ‫יוצא מפי בלי גמגום בידוע שהיא מקובלת‪ .‬אך הענין הוא דהנה לכאורה יש‬ ‫להבין הסיבה הזאת שהצדיק מתפלל על החולה והוא מתרפא ונראה הדבר כמו‬ ‫השתנות חלילה אצל הבורא האחד הפשוט האמיתי וחלילה לחשוב ולומר כך‪.‬‬ ‫אך הענין דהנה כל העולמות וכל הנבראים היו מתחילה קודם בריאת העולם‬ ‫בכח אין סוף ברוך הוא‪ .‬ואחר כך כשעלה ברצונו הפשוט לבוראם הוציאם מכח‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫ממתיק זיין די דינים‪ ,‬און דערפאר האט דער אייבערשטער‬ ‫איבערגעגעבן פארן צדיק אזא כח פון מבטל זיין גזירות‪.‬‬ ‫פארוואס איז נישטא דער כח פון 'צדיק גוזר' ביי די מלאכים?‬ ‫דעם כח פון 'צדיק גוזר' טרעפט מען נישט אין ערגעץ ביי מלאכים‪.‬‬ ‫ווייל אפילו די מלאכי רחמים וועלכע זענען געשטעלט ממליץ‬ ‫טוב צו זיין אויף אידן און מעלה זיין זייערע זכותים פארן כסא הכבוד‬ ‫– קענען נישט 'מבטל' זיין א גזירה וואס איז נגזר געווארן למעלה‪ ,‬און‬ ‫אויך קענען זיי נישט גוזר זיין עפעס פון זיך אליינס‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואס‬ ‫איז טאקע די סיבה דערצו‪ ,‬אז בלויז א צדיק האט דעם כח און נישט‬ ‫א מלאך?‬ ‫'צדיק מבטל' ווייל ער איז מבטל דעם גזירה פון 'הכל רצין אחריה'‬ ‫מען זאגט נאך אז דער הייליגער רוזשינער זי"ע האט מסביר געווען‬ ‫דעם ענין פון וואנעט עס נעמט זיך דער כח פון 'צדיק גוזר‬ ‫והקב"ה מבטל'‪ .‬ווייל די גמרא זאגט (שבת קנב‪" :).‬אשה חמת מלא צואה‬ ‫ופיה מלא דם והכל רצין אחריה"‪ .‬זאגט רש"י‪" :‬על פי גזרת המלך" – די‬ ‫גאנצע תאוה האט נישט קיין שום שכל פארוואס דאס איז בכלל‬ ‫מושך‪ ,‬און דאך זעט מען אז 'הכל רצין אחריה'‪ ,‬פארוואס? ווייל דאס‬ ‫איז א 'גזירת המלך' אז עס זאל זיין אזא תאוה‪ .‬ממילא זאגט דער‬ ‫רוזשינער‪ :‬דער צדיק וואס ארבעט זיך אויס און ער האט שוין נישט‬ ‫קיין שום תאוה און משיכה דערצו‪ ,‬ער ווערט אין א בחינה פון 'לבי‬ ‫חלל בקרבי' – קומט דאך אויס‪ ,‬אז מיט דעם האט ער צובראכן דעם‬ ‫'גזירת המלך'‪ ,‬און דערפאר‪' ,‬מדה כנגד מדה' גיבט אים דער‬ ‫אייבערשטער א כח אז ער זאל קענען מבטל זיין די אלע אנדערע‬ ‫גזירות און דינים וואס דער אייבערשטער איז גוזר‪.‬‬ ‫ה‬ ‫אל הפועל‪ .‬וכל מה שיהיה הוא שהיה בכח האין סוף ברוך הוא וברוך שמו‪ .‬ונמצא‬ ‫אין כאן שום השתנות כי כל זאת היה בכח האין סוף שזה יהיה חולה והצדיק‬ ‫יתפלל עליו ויעתר בתפילתו והוא שהקדוש ברוך הוא מתאוה לתפילתן של‬ ‫צדיקים שעל ידי התפילה הצדיק מתדבק בהבורא יתעלה וזה תענוגו של מקום‬ ‫שהצדיק עולה ומתדבק בו'"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫דער מלאך האט קיינמאל נישט צובראכן דעם 'גזירת המלך'‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען‪ ,‬אז דער כח פון 'צדיק גוזר' איז שייך בלויז‬ ‫ביי א מענטש‪ ,‬וועלכער איז באשאפן געווארן מיט א יצר הרע‬ ‫און א תאוה‪ ,‬ער איז געווען אונטער דעם גרויסן 'גזירת המלך'‪ ,‬און‬ ‫ער האט געארבעט און זיך מזכך געווען‪ ,‬ביז ער האט צובראכן אט‬ ‫דעם גזירה – באקומט ער דעם כח פון 'צדיק מבטל'‪ ,‬אבער דער‬ ‫מלאך איז דאך קיינמאל נישט געווען נכלל אין דעם 'גזירת המלך'‪,‬‬ ‫ער איז דאך 'קדוש מתחלת יצירתו'‪ ,‬ער האט קיינמאל נישט געהאט‬ ‫די תאוה בכלל און ער האט קיינמאל נישט צובראכן קיין 'גזירת‬ ‫המלך'‪ ,‬נו אויב אזוי‪ ,‬פארוואס זאל ער קענען מבטל זיין די אנדערע‬ ‫גזירות וואס דער אייבערשטער איז גוזר? דעריבער איז טאקע נישטא‬ ‫ביי אים אט דער כח‪.‬‬ ‫די אבות הקדושים האבן קאנטראלירט דעם 'מדת הדין'‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫ֹ‬ ‫"ה ֱאל ִקים ֲא ֶשר ִה ְת ַה ְ ּלכ ּו ֲאב ַתי‬ ‫אין פרשת ויחי שטייט (בראשית מח‪ ,‬טו)‪ָ :‬‬ ‫(פר' ויחי ד"ה‬ ‫ְל ָפנָ יו ַא ְב ָר ָהם וְ יִ ְצ ָחק"‪ .‬טייטשט דער זרע קודש‬ ‫האלקיםג)‪ ,‬אז דאס איז מרמז אויפן כח פון 'צדיק גוזר והקב"ה מקיים'‪,‬‬ ‫אז דער צדיק גייט פאראויס פארן 'מדת הדין' און פירט אים וואו צו‬ ‫ֹ‬ ‫"ה ֱאל ִקים" – דער 'מדת הדין'‪,‬‬ ‫גיין‪ .‬און דאס איז דער פשט אין פסוק‪ָ :‬‬ ‫וואס דאס זענען די 'גזירות' וואס דער אייבערשטער האט גוזר‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫"א ֶשר ִה ְת ַה ְ ּלכ ּו ֲאב ַתי ְל ָפנָ יו" – וואס די אבות זענען געגאנגען‬‫געווען‪ֲ ,‬‬ ‫פארנט פון די 'גזירות'‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬די אבות האבן זיי געהייסן וואו צו‬ ‫גיין און וואו נישט צו גיין‪ ,‬און דער 'מדת הדין' האט זיי געפאלגט און‬ ‫נאכגעגאנגען‪.‬‬ ‫ו‬ ‫וזל"ק‪" :‬האלקים אשר התהלכו אבותי לפניו אברהם ויצחק האלקים הרועה‬ ‫ג‬ ‫אותי מעודי עד היום הזה‪ .‬והנה התרגום על האלהים הראשון הוא אלהא‪ ,‬ועל‬ ‫אלהים השני‪ ,‬פירש ה'‪ .‬כי (ש"ב כג‪ ,‬ג) צדיק מושל יראת אלהים‪( ,‬איוב כב‪ ,‬כח)‬ ‫ותגזר אומר ויקם לך‪ ,‬שהדינין‪ ,‬הצדיקים מוליכין אותם למקום שהם רוצים‪ ,‬וזהו‬ ‫שנאמר האלהים אשר התהלכו אבותי לפניו‪ ,‬כביכול הוא הלך בדרך שהם היו‬ ‫רוצים‪ ,‬וזהו שפירש אלהא על מדת הדין‪ ,‬ואחר כך על מדת הרחמים פירש ה'‬ ‫דזן כו'"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫'אלקי האבות' – זיי זענען געווען בעה"ב אויפן 'אלקים' – מדת הדין‪ ,‬פארקערט ווי ביי די‬ ‫מלאכים‬ ‫לויט דעם זרע קודש קען מען אפשר זאגן א פשט אינעם 'אלקי‬ ‫אברהם אלקי יצחק ואלקי יעקב'‪ ,‬אז דאס מיינט צו זאגן‪ ,‬אז‬ ‫דער 'אלקי' – דער מדת הדין – איז נכנע און איבערגעגעבן אונטער די‬ ‫אבות הקדושים‪ .‬ווייל זיי זענען בעל הבית צו פירן די דינים וואו זיי‬ ‫ווילן‪ .‬און דערפאר איז נישטא ביי די מלאכים אזא בחינה ווי 'אלקי‬ ‫מיכאל' און 'אלקי גבריאל'‪ ,‬ווייל ביי זיי איז דאך נישטא דער כח פון‬ ‫'צדיק גוזר' און 'צדיק מבטל'‪ ,‬ממילא‪ ,‬איז נישט שייך צו זאגן אז דער‬ ‫'אלקי' איז איבערגעגעבן אין זייערע הענט‪.‬‬ ‫'שרפים עומדים' און 'נצבים היום' – דער היפוך פון 'רצין אחריה'‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם מדרש‪" :‬איומה כנדגלות שדימה‬ ‫הקב"ה את ישראל למלאכים‪ ,‬במלאכים נאמר (ישעיה ו) שרפים‬ ‫עומדים ממעל לו‪ ,‬ובישראל נאמר (דברים כט) אתם נצבים היום" – דער‬ ‫ענין פון 'עומדים' און 'נצבים' ווייזט‪ ,‬אז מען שטייט אויף איין פלאץ‬ ‫– דער היפוך פונעם 'הכל רצין אחריה' ‪ -‬וואס דאס ווייזט אויף 'ביטול‬ ‫התאוה'‪ .‬און דאס זאגט דא דער מדרש‪ ,‬אז סיי די מלאכים האבן די‬ ‫בחינה פון 'עומדים'‪ ,‬ווייל זיי זענען דאך נישט באשאפן געווארן מיט‬ ‫קיין יצר הרע‪ ,‬און סיי די אידן האבן די בחינה פון 'אתם נצבים'‪ ,‬ווייל‬ ‫זיי האבן זיך אויסגעארבעט ביז זיי האבן צובראכן דעם 'גזירת המלך'‬ ‫פון 'הכל רצין אחריה'‪.‬‬ ‫לפנים ממלאכי השרת‪ :‬די מלאכים האבן נישט צובראכן דעם 'הכל רצין' אבער אידן האבן דאס‬ ‫יא צובראכן‬ ‫ֹ‬ ‫יכם"‪ ,‬וואס לויטן זרע‬ ‫אבער דער פסוק פירט אויס‪ִ :‬‬ ‫"ל ְפנֵ י ה' ֱאל ֵק ֶ‬ ‫קודש קען זיין פשט‪ ,‬אז דא איז מרומז דער זעלבער ענין ווי‬ ‫'האלקים אשר התהלכו אבותי לפניו'‪ ,‬אז אידישע קינדער גייען‬ ‫פאראויס פונעם 'מדת הדין'‪ ,‬זיי ווייזן אים וואו צו גיין און ער גייט זיי‬ ‫ז‬ ‫נאך‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אז דא ליגט דער 'כח' פון 'הקב"ה גוזר וצדיק מבטל'‪,‬‬ ‫וואס דאס האבן נאר די אידישע קינדער וועלכע זענען באשאפן‬ ‫געווארן מיטן יצר הרע‪ ,‬און זיי האבן מבטל געווען דעם 'גזירת‬ ‫המלך'‪ .‬און דערפאר פירט אויס דער מדרש‪ ,‬אז כאטש טאקע וואס‬ ‫זיי ביידע זענען 'עומדים'‪ ,‬ביידע זענען נישט אינעם כלל פון 'הכל‬ ‫רצין אחריה' – איז אבער דא א גרויסער חילוק צווישן זיי‪" :‬המלאכים‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫אומרים בכל יום קדוש קדוש קדוש" ‪ -‬די מלאכים האבן נישט צובראכן‬ ‫דעם גזירת המלך פון 'הכל רצין'‪ ,‬און דערפאר קענען זיי בלויז זאגן‬ ‫'קדוש'‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז הייליג‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬זיי קענען‬ ‫נישט מער ווי מסכים זיין צו אלעס וואס דער אייבערשטער איז גוזר‪,‬‬ ‫און נישט מער פון דעם‪" .‬וישראל אומרים אלקי אברהם אלקי יצחק‬ ‫ואלקי יעקב" ‪ -‬אבער אידן‪ ,‬וואס זיי זענען געווען אינעם גזירה פון‬ ‫'הכל רצין'‪ ,‬און זיי זענען ארויסגעגאנגען דערפון און געווארן 'נצבים'‪,‬‬ ‫זיי האבן אסאך א גרעסערן כח אז זיי קענען זאגן 'אלקי אברהם אלקי‬ ‫יצחק ואלקי יעקב'‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויפן כח פון 'צדיק מבטל'‪ ,‬אז‬ ‫דער 'מדת הדין' איז איבערגעגעבן געווארן אין זייערע הענט‪.‬‬ ‫*‬ ‫אידישע קינדער זענען 'מרחיב' די מלוכה און קדושה פונעם אייבערשטן‬ ‫מען קען אפשר זאגן נאך א בחינה אין דעם מדרש‪ .‬עס איז באקאנט‬ ‫דער טייטש וואס אלע ספריםד זאגן אויפן מדרש (ויק"ר כד‪ ,‬ט) "קדושתי‬ ‫למעלה מקדושתכם" – מיין קדושה למעלה ווערט כביכול ניתוסף‪,‬‬ ‫דורכדעם וואס עטץ זענט זיך מקדש מיטן 'קדושים תהיו'; ווי רש"י‬ ‫זאגט דארט‪" :‬הוו פרושים מן העריות ומן העבירה" אין דער בחינה‬ ‫וואס שטייט (זוה"ק ח"ג ז‪" :):‬ישראל מפרנסין לאביהם שבשמים"‪.‬‬ ‫און דער פשט איז‪ ,‬אז דורכדעם וואס אידן צוברעכן דעם תאוה‬ ‫גשמיות‪ ,‬דעם יצר הרע פון 'הכל רצין' ‪ -‬דורכדעם ווערט די קדושה‬ ‫פונעם אייבערשטן פארגרעסערט! מען האט אריינגעברענגט‬ ‫דעם אייבערשטנ'ס שליטה – אין א פלאץ וואו עס איז געווען א‬ ‫'התנגדות'‪ ,‬און מיט דעם איז געווארן אויסגעברייטערט דעם 'מלכות‬ ‫שמים'! בפרט‪ ,‬דורכדעם וואס מען ברענגט אריין דעם גשמיות‬ ‫אין דער קדושה אריין‪ ,‬אז אפילו די עניני גשמיות וואס מען טוט –‬ ‫טוט מען בקדושה און לשם שמים – ווערט דורכדעם נתפשט דעם‬ ‫אייבערשטנ'ס קדושה און מלוכה‪.‬‬ ‫ח‬ ‫עי' בספר ישמח משה (בראשית ד"ה והארץ היתה תהו) וזל"ק‪" :‬כמו שמפרשין‬ ‫ד‬ ‫העולם בהמדרש (ויק"ר פכ"ד ט') קדושתי למעלה מקדושתכם‪ ,‬דר"ל דקדושתי‬ ‫למעלה בהמרכבה הקדושה היא מקדושתכם‪ ,‬כי בעת שישראל עושים רצונו‬ ‫של מקום ומתקדשים ומתטהרים‪ ,‬מגבירין כח פמליא של מעלה כביכול ומרבים‬ ‫הקדושה‪ ,‬וכשאין עושים רצונו של מקום כביכול מתישין כח ח"ו‪ ,‬עד כאן"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫זיי רופן אויס 'אלקי הגשמיות' – דארט וואו ער האט פריער נישט געהייסן 'אלקי'‬ ‫רש"י זאגט אין פרשת חיי שרה (בראשית כד‪ ,‬ז)‪" :‬אמר לו עכשיו הוא‬ ‫אלקי השמים ואלקי הארץ שהרגלתיו בפי הבריות‪ ,‬אבל‬ ‫כשלקחני מבית אבי היה אלקי השמים ולא אלקי הארץ‪ ,‬שלא היו באי‬ ‫עולם מכירים בו‪ ,‬ושמו לא היה רגיל בארץ" – איידער אברהם אבינו‬ ‫האט מפרסם געווען דעם אייבערשטנ'ס נאמען אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫האט ער נישט געהייסן 'אלקי הארץ'‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז דער נאמען‬ ‫'אלקי' איז נאר אויב מען ברענגט דארט אריין דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫נאמען‪ ,‬מען איז מפרסם דעם מלכות שמים‪ ,‬אבער אויב ווייסט מען‬ ‫נישט פונעם אייבערשטן – קען מען דאס נישט אנרופן 'אלקי'‪.‬‬ ‫'אלקי האבות' – זיי האבן א חלק אינעם 'אלקות' פונעם אייבערשטן אין דער וועלט‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען פארוואס דער אייבערשטער ווערט‬ ‫אנגערופן 'אלקי אברהם אלקי יצחק אלקי יעקב'‪ ,‬ווייל זיי –‬ ‫מיט זייער עבודה פון 'שבירת היצר' – האבן זיי געגעבן צו שטייער‬ ‫פאר די מלוכה פונעם אייבערשטן! זיי האבן א חלק אינעם 'אלקי‬ ‫הארציות'‪ ,‬ווייל זיי האבן מכניס געווען דעם גשמיות צו דער קדושה‬ ‫און דארט מפרסם געווען דעם אייבערשטן‪ ,‬אז דאס איז אויך א שטיק‬ ‫קדושה‪ ,‬און דאס טוט מען אויך 'לשם שמים'‪.‬‬ ‫לפני ה' אלקיכם – עטץ האט ממשיך געווען דעם אייבערשטן אין ענינים גשמיים‬ ‫דאס זאגט דער מדרש‪ ,‬אז כאטש ביידע – סיי די מלאכים און סיי די‬ ‫אידן – ווערן אנגערופן 'עומדים'‪ ,‬זיי זענען נישט 'רצין אחריה'‪,‬‬ ‫איז דאס אבער נישט די זעלבע זאך‪ ,‬ווייל די מלאכים זאגן בלויז‬ ‫'קדוש קדוש קדוש'‪ ,‬זיי אליינס האבן גארנישט קיין חלק אין דעם‬ ‫'קדושתי למעלה'! זיי האבן נישט פארברייטערט און פארגרעסערט‬ ‫דעם אייבערשטנ'ס קדושה און מלכות‪ ,‬ווייל זיי האבן קיינמאל נישט‬ ‫צובראכן די 'טבע הגשמי' פארן אייבערשטן‪ ,‬און זיי קענען בלויז‬ ‫ט‬ ‫רעדן פון דעם אייבערשטנ'ס קדושה‪ .‬אבער די אידן זאגן 'אלקי‬ ‫אברהם אלקי יצחק ואלקי יעקב'‪ ,‬וואס דאס ווייזט אז זיי אליינס‬ ‫האבן געבויעט דעם 'קדוש קדוש קדוש'! מיט זייער שבירת היצר‬ ‫האבן זיי מוסיף געווען די קדושה למעלה און מפרסם געווען דעם‬ ‫'אלקי הארץ' אין אלע דברים גשמיים‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫און דערפאר פירט דער פסוק אויס‪" :‬לפני ה' אלקיכם"‪ ,‬אז דער‬ ‫'נצבים היום' – וואס דאס ווייזט אויפן 'ביטול התאוה' – איז‬ ‫גורם‪ ,‬אז אידישע קינדער גייען פאראויס 'לפני ה' אלקיכם'‪ ,‬זיי‬ ‫ברענגען אריין דעם אייבערשטן אין פלעצער וואו דער אייבערשטער‬ ‫איז פריער נישט געווארן דארט אנגערופן 'אלקי'‪ .‬און מיט דעם זענען‬ ‫זיי גרעסער פון די מלאכים‪ ,‬וועלכע האבן נישט צובראכן קיין יצר‬ ‫הרע‪ ,‬און אודאי נישט מכניס געווען קיין שום גשמיות אין דער‬ ‫קדושה אריין‪.‬‬ ‫*‬ ‫דורך 'שבירת החומר' ווערט געשאפן תורה‬ ‫דער זרע קודש (ליקוטים לפרשת לך לך ד"ה מהה) פרעגט‪ :‬פארוואס שטייט‬ ‫אין דער תורה באריכות בלויז די 'מעשה האבות'‪ ,‬אלעס וואס זיי‬ ‫האבן געלעבט און געטון‪ ,‬פארוואס שטייט גארנישט דערמאנט אין‬ ‫די תורה וואס מיכאל און אנדערע מלאכים האבן געטון? ענטפערט‬ ‫דער זרע קודש א מורא'דיג ווארט‪ :‬די אבות האבן ממשיך געווען די‬ ‫תורה דורך 'שבירת טבעם הגשמיות'‪ ,‬און בלויז פון 'שבירת היצר'‬ ‫ווערט געבויעט א תורה‪ .‬למשל‪ ,‬דורכדעם וואס אברהם אבינו‬ ‫האט צובראכן זיין גשמיות'דיגע טבע און גענומען 'בנו יחידו' און‬ ‫ארויפגעלייגט אויפן מזבח אים צו שחט'ן – פון דעם איז געווארן א‬ ‫תורה! און אזוי ווייטער מיט יעדע זאך וואס די אבות האבן געטון‪ ,‬זיי‬ ‫זענען געגאנגען און געקומען – וואס דאס איז אלעס געווארן פסוקים‬ ‫אין חומש – ווייל אלעס וואס זיי האבן געטון האבן זיי געטון ריין‬ ‫לשם שמים‪ ,‬און זיי האבן צובראכן דעם יצר הרע יעדע מינוט און‬ ‫יעדע רגע‪ ,‬און דערפאר איז געווארן א תורה פון יעדעס ריר וואס‬ ‫זיי האבן זיך געגעבן‪ .‬אבער די מלאכים האבן דאך נישט קיין יצר‬ ‫הרע און קיין 'טבע גשמי'‪ ,‬ממילא ווערט נישט קיין תורה פון זייערע‬ ‫מעשים! ווייל אויב איז עס נישט צוגעגאנגען דורך 'שבירת החומר' –‬ ‫י‬ ‫איז עס נישט קיין תורה!‬ ‫וזל"ק‪" :‬מה שנכתב בתורה מעשי האבות ולא נכתב מה עשה מיכאל המלאך‬ ‫ה‬ ‫ושאר המלאכים‪ ,‬רק שהאבות המשיכו התורה על ידי שבירת טבעם הגשמיות‬ ‫שעשו כל דבר היפוך טבעם הגשמית‪ ,‬ונעשה מזה תורה‪ ,‬למשל אברהם שבר‬ ‫טבע הגשמי שלו והעלה בנו יחידו ונעשה מזה תורה"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫יעדער איד שאפט א תורה מיט זיין 'שבירת היצר'‬ ‫עס שטייט פון רבי דוד'ל לעלובער זצ"לו‪ ,‬אז פונקט ווי עס איז‬ ‫געווארן א ספר תורה פון אלע מ"ב מסעות פון אידישע קינדער‪ ,‬אזוי‬ ‫אויך‪ ,‬יעדע זאך וואס א איד גייט דורך אין לעבן – ווערט אפגעשריבן‬ ‫דורך אליהו הנביא אין א ספר‪ ,‬און לעתיד לבוא וועט יעדער איד‬ ‫לערנען אין זיין ספר תורה‪ ,‬אלעס וואס איז אריבערגעגאנגען אויף‬ ‫אים‪ ,‬ווייל דאס אלעס וועט ווערן א שטיק תורה‪ .‬און לויט דעם זרע‬ ‫קודש פארשטייט מען‪ ,‬אז דער פשט איז‪ ,‬ווייל יעדע זאך וואס א‬ ‫איד גייט דורך אין לעבן‪ ,‬האט ער דארט נסיונות און 'שבירת היצר'‪,‬‬ ‫ממילא‪ ,‬ווערט דערפון א תורה‪.‬‬ ‫תשכילו את כל אשר תעשון – עטץ וועט מאכן 'שכל התורה' פון אלע ענקערע מעשים‬ ‫דער ענין פון 'תורה' איז דער 'שכל' און 'דעת' פונעם כביכול; ווי עס‬ ‫שטייט אין תניא (פרק הז)‪ ,‬און אין אלע ספרים‪ .‬מיט דעם קען‬ ‫ׂ‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫מען פארשטיין דעם פסוק‪ּ " :‬ו ְש ַמ ְר ּ ֶתם ֶאת ִ ּד ְב ֵרי ַה ְ ּב ִרית ַה ּזאת וַ ֲע ִש ֶ‬ ‫יתם‬ ‫ֹ‬ ‫א ָתם" – עטץ זאלט היטן און מקיים זיין די תורה‪ ,‬וואס דאס פאדערט‬ ‫דאך אסאך כוחות פון 'שבירת הטבע'‪ .‬און דורכדעם וואס עטץ וועט‬ ‫לעבן ווי א איד‪ ,‬אז יעדע זאך וועט זיין אויסגעהאלטן על פי תורה –‬ ‫ׂ‬ ‫"ל ַמ ַען ּ ַת ְש ִּכיל ּו‬ ‫כאטש וואס דער יצר הרע רעדט צו דאס פארקערטע‪ְ ,‬‬ ‫ׂ‬ ‫ׁ‬ ‫ֵאת ָּכל ֲא ֶשר ּ ַת ֲעש ּון" – דורכדעם וועט עטץ נעמען 'את כל אשר‬ ‫תעשון' און מאכן דערפון 'שכל התורה'! אלעס וואס עטץ וועט טון‬ ‫הובא בסוף ספר בית יעקב (תלמיד הרה"ק מווארקא זצ"ל) וז"ל‪" :‬אמר [הרה"ק‬ ‫ו‬ ‫מווארקא] בשם מורו הרב הקדוש ר"ד מלעלוב זצ"ל‪ ,‬משה רבינו היה כותב‬ ‫כל המסעות של ישראל ונעשה מהן תורה‪ ,‬כן עתה אליהו כותב כל המסעות‬ ‫והרפתקאות של כל אחד מישראל‪ ,‬וכשיבא משיח ב"ב יהיה מזה ספר שילמד‬ ‫ממנו"‪.‬‬ ‫אי‬ ‫וזל"ק‪" :‬והנה הלכה זו היא חכמתו ורצונו של הקב"ה שעלה ברצונו שכשיטעון‬ ‫ז‬ ‫ראובן כך וכך דרך משל ושמעון כך וכך יהיה הפסק ביניהם כך וכך ואף אם לא‬ ‫היה ולא יהיה הדבר הזה לעולם לבא למשפט על טענות ותביעות אלו מכל‬ ‫מקום מאחר שכך עלה ברצונו וחכמתו של הקב"ה שאם יטעון זה כך וזה‬ ‫כך יהיה הפסק כך‪ ,‬הרי כשאדם יודע ומשיג בשכלו פסק זה כהלכה הערוכה‬ ‫במשנה או גמרא או פוסקים הרי זה משיג ותופס ומקיף בשכלו רצונו וחכמתו‬ ‫של הקב"ה"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫אין אייער לעבן – וועט ווערן 'תשכילו'‪ ,‬עס וועט זיין א שטיק תורה‪.‬‬ ‫וויל יעדע זאך וואס גייט צו מיט 'שבירת היצר'‪ ,‬ווערט א שטיק תורה‪.‬‬ ‫לפני ה' אלקיכם – עטץ וועט האבן א כח פון 'צדיק מבטל'‬ ‫און אויף דעם איז ער מסמיך דעם קומענדיגן פרשה‪ ,‬אז נישט בלויז‬ ‫ֹ‬ ‫צ ִבים ַה ּיום‬ ‫"א ּ ֶתם נִ ָ ּ‬ ‫עטץ מאכט תורה פון יעדע זאך‪ ,‬נאר נאכמער‪ַ :‬‬ ‫ֻּכ ְ ּל ֶכם" – דורכדעם וואס עטץ אלע זענען א בחינה פון 'נצבים'‪ ,‬וואס‬ ‫עטץ צוברעכט דעם גזירת המלך פון 'הכל רצין אחריה'‪ ,‬דורכדעם‬ ‫ֹ‬ ‫יכם" – האט עטץ דעם כח פון 'צדיק מבטל'‪ ,‬מבטל צו‬ ‫"ל ְפנֵ י ה' ֱאל ֵק ֶ‬ ‫ִ‬ ‫זיין אלע גזירות רעות‪ ,‬ווייל עטץ זענט בעל הבית אויפן מדת הדין‪.‬‬ ‫אפילו דער פשוט'ער איד האט עפעס א בחינה פון 'שבירת החומר'‬ ‫וועט א מענטש מיינען‪ ,‬אז דאס איז נאר שייך ביי גרויסע צדיקים‬ ‫וועלכע האבן אינגאנצן מבטל געווען די תאוה מכל וכל אין‬ ‫דער בחינה פון 'ולבי חלל בקרבי'‪ ,‬נאר זיי זענען א בחינה פון 'נצבים'‬ ‫און א בחינה פון 'לפני ה' אלקיכם'‪ ,‬אבער פשוט'ע אידן וועלכע האבן‬ ‫נאך יא די 'משיכה' און תאוה‪ ,‬זיי האבן נאך נסיונות‪ ,‬און זענען לוחם‬ ‫מיטן יצר הרע – האבן נישט די דאזיגע בחינות‪ ,‬אויף דעם זאגט די‬ ‫יך ֵמחֹ ֵטב ֵע ֶצ ָ‬ ‫יך ַעד‬ ‫יכם וְ ֵג ְר ָך ֲא ׁ ֶשר ְ ּב ֶק ֶרב ַמ ֲחנֶ ָ‬ ‫ׁ‬ ‫"ט ּ ְפ ֶכם נְ ֵש ֶ‬ ‫תורה‪ ,‬ניין‪ַ :‬‬ ‫ימ ָ‬ ‫ׁ ֹ‬ ‫יך" – דו זאלסט וויסן אז יעדער איד לפי בחינתו – ווילאנג‬ ‫ש ֵאב ֵמ ֶ‬ ‫יך' ‪ -‬ער האקט‬ ‫'מחֹ ֵטב ֵע ֶצ ָ‬‫ער שלאגט זיך מיטן יצר הרע‪ ,‬ער איז ֵ‬ ‫האלץ אין עבודת ה' און ער פרובירט ווי ווייט מעגליך זיך‬ ‫צוריקצוהאלטן און נישט עובר זיין חלילה אויף קיין עבירה – איז ער‬ ‫אויך אין דעם כלל פון 'נצבים'‪ ,‬ווייל אינעם 'בפועל' איז ער דאך‬ ‫כסדר עוסק צו צוברעכן דעם 'הכל רצין אחריה' און בלייבן 'נצבים'‬ ‫אויף זיין פלאץ‪ .‬און דורכדעם האט ער אויך א געוויסע בחינה פון‬ ‫'צדיק מבטל'‪ ,‬וואס ער קען זיך אוועקשטעלן מתפלל זיין צום‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און דער אייבערשטער דער 'שומע תפלת כל פה' איז‬ ‫מבטל די גזירות רעות – מכח זיין תפלה‪ ,‬וואס האט אין זיך עפעס א‬ ‫בי‬ ‫בחינה פון 'צדיק מבטל'‪ .‬און דערפאר ווערט דער אייבערשטער‬ ‫אנגערופן 'אלקי ישראל'‪ ,‬ווייל אויך בכלליות ביים גאנצן כלל ישראל‪,‬‬ ‫איז דא דער בחינה פון 'אלקי'‪ ,‬אז זיי זענען שולט אויפן 'מדת הדין'‪,‬‬ ‫וויבאלד זיי האבן א שייכות מיטן ענין פון 'מבטלין גזירת המלך'‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫משה האט זיי בארואיגט מיטן כח פון 'צדיק מבטל'‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען די ווערטער פון רש"י‪" :‬לפי ששמעו ישראל‬ ‫מאה קללות וכו' ואמרו מי יוכל לעמוד באלו" – אידן זענען‬ ‫געווארן דערציטערט פונעם חומר העונשים וואס עס טוט זיך דא‪.‬‬ ‫"התחיל משה לפייסם אתם נצבים היום" – האט זיי משה רבינו‬ ‫בארואיגט מיט דעם ענין פון 'צדיק מבטל'‪ ,‬וואס מיט דעם קען מען‬ ‫ניצול ווערן פון די אלע עונשים‪ ,‬אפילו אויב עס איז דא חלילה די‬ ‫קללות‪ ,‬אבער דער צדיק קען דאס מבטל זיין‪ .‬און דאס הייסט נישט‬ ‫'וויתור'‪ ,‬ווייל דעם כח האט דער אייבערשטער געגעבן פארן צדיק‬ ‫מכח 'מדה כנגד מדה'‪ ,‬וואס דאס איז דאך אויך א הנהגה פון ישרות‪.‬‬ ‫(עס קען אפשר אויך זיין‪ ,‬אז דער פחד וואס אידן האבן מורא געהאט פון די קללות‪ ,‬אז עס‬ ‫איז געווארן 'הוריקו פניהם' – זיי זענען געווארן ווייס ווי דער וואנט‪ ,‬עס האט זיי‬ ‫אנגעכאפט א פחד פון יראת העונש‪ ,‬דאס אליינס גייט שוין אויך אריין אינעם ענין פון‬ ‫'כפרת עונות'‪ ,‬און דאס איז שוין גענוג יוצא צו זיין דעם ענין פון 'שכר ועונש')‪.‬‬ ‫אתם קיימים לפניו – יעדער איד האט עפעס א בחינה פון 'צדיק גוזר'‬ ‫דאס האט ער זיי געזאגט‪ :‬עטץ זענט דאך אלע אין א בחינה פון‬ ‫'נצבים'‪ ,‬עטץ זענט אלע עוסק לוחם צו זיין מיטן 'רצין אחריה'‬ ‫און בלייבן שטיין אויפן פלאץ‪ ,‬נו אויב אזוי‪ ,‬האט עטץ דאך דעם כח‬ ‫פון 'צדיק גוזר'‪" ,‬הרבה הכעסתם למקום ולא עשה אתכם כלייה והרי‬ ‫אתם קיימים לפניו" – עטץ זענט 'לפניו'‪ ,‬עטץ גייט פאראויס פונעם‬ ‫מדת הדין‪ ,‬עטץ זענט שולט אויפן 'מדת הדין' און עטץ האט א כח‬ ‫מבטל צו זיין די גזירות און עונשים! און ממילא דארפט עטץ נישט‬ ‫קיין מורא האבן‪.‬‬ ‫עסקו בתורה – עטץ זאלט שאפן נייע תורה דורך ענקער 'עסק גשמי'‬ ‫מיט דעם קען מען אפשר פארשטיין דעם מדרש‪" :‬אמר להם משה‬ ‫מבקשים אתם לעמוד בעולם" – משה רבינו האט זיי בארואיגט‪,‬‬ ‫גי‬ ‫עטץ ווילט האבן א תקומה אויף דער וועלט און ניצול ווערן פון די‬ ‫עונשים? "עסקו בתורה" – עס שטייט נישט 'למדו תורה'‪ ,‬נאר 'עסקו'‪,‬‬ ‫אייער גאנצער 'עסק' פון יעדע ריר אין לעבן‪ ,‬זאל אלעס ווערן דערפון‬ ‫תורה! עטץ זאלט כסדר צוברעכן דעם יצר הרע און טבע הגשמי‪,‬‬ ‫וואס דורכדעם וועט איר כסדר מוסיף זיין נאך תורה און נאך אלקות‪.‬‬ ‫און אויף דעם פירט ער אויס‪" :‬מה כתיב למעלה ושמרתם את דברי‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫הברית ואחר כך אתם נצבים" – אויבן ענדיגט זיך די פרשה מיט דעם‬ ‫ענין‪ ,‬אז עטץ זאלט אפהיטן די תורה‪ ,‬וואס דורכדעם וועט זיין 'למען‬ ‫תשכילו את כל אשר תעשון'‪ ,‬עטץ וועט מאכן 'שכל התורה' פון אלע‬ ‫אייערע גשמיות'דיגע מעשים‪ ,‬און דורכדעם וועט זיין 'אתם נצבים'‪,‬‬ ‫וועט עטץ האבן א 'תקומה'‪ ,‬ווייל עטץ וועט האבן א כח פון 'צדיק‬ ‫מבטל' צו קענען מבטל זיין אלע גזירות רעות‪.‬‬ ‫היוצא לנו מזה‪ :‬דער זוהר (ח"ג רלא‪ ).‬זאגט דאך‪ ,‬אז 'היום דא ראש‬ ‫השנה'‪ ,‬דער פסוק קומט דא מחזק זיין א איד‪ ,‬עס קומט ראש‬ ‫השנה און מען גייט זיך אוועקשטעלן דאווענען‪ ,‬און א איד איז‬ ‫צובראכן ביי זיך‪ ,‬אונז האבן דאך נישט די גרויסע צדיקים וואס זאלן‬ ‫מבטל זיין די גזירות‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי קען מען דא אויסבעטן א גוט יאר‬ ‫פאר זיך און פארן כלל ישראל? אויף דעם זאגט די תורה 'אתם נצבים‬ ‫טפכם נשיכם'‪ ,‬אין הכי נמי‪ ,‬די ריכטיגע בחינה וואס דער רוזשינער‬ ‫זאגט‪ ,‬אז מען איז אינגאנצן מבטל די משיכה און תאוה‪ ,‬אז עס איז‬ ‫שוין גארנישט דא קיין שום גזירת המלך – ביי דעם האלטן מיר נישט‪,‬‬ ‫אבער ווי נישט‪ ,‬יעדער איד‪ ,‬אפילו דער קלענסטער איד‪ ,‬האט דאך‬ ‫געהאט דאס יאר גענוג מאל וואס ער האט זיך געשלאגן מיטן יצר‬ ‫הרע און נישט עובר געווען אויפן 'ולא תתורו אחרי לבבכם ואחרי‬ ‫עיניכם'‪ ,‬וואס דאס איז אויך א בחינה פון מבטל זיין דעם 'גזירת‬ ‫המלך' בפועל ממש‪ .‬און צו דעם איז דאך אויך דא דער ענין פון‬ ‫'הוריקו פניהם ואמרו מי יוכל לעמוד באלו'‪ ,‬וואס יעדער איד גלייבט‬ ‫אז עס טוט זיך אפ א יום הדין און מען דארף רחמים‪ ,‬יעדער איז‬ ‫דערשראקן און דערציטערט‪ ,‬וואס דאס אליינס איז דאך אויך ממרק‬ ‫און מזכך‪ .‬ממילא מיט דעם כח האט א איד די בחינה פון 'צדיק‬ ‫מבטל'‪ ,‬אז ער קען אויסבעטן א גוט געבענטשט יאר פארן גאנצן כלל‬ ‫ישראל‪ ,‬שמחות מיט נחת און געזונט‪ ,‬און דער אייבערשטער זאל‬ ‫העלפן א שנת גאולה וישועה מיט די גאולה שלימה במהרה בימינו‪,‬‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫די‬ ‫‪4‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫ַא ֶּתם נִ ָ ּצ ִבים ַה ּיוֹם ּ ֻכ ְּל ֶכם לִ פְ נֵ י ה' ֱאל ֵֹה ֶיכם‪.‬‬ ‫‪Ƿ‬‬ ‫דברי כיבושין *‬ ‫שבת נצבים דארף מען נישט צו זאגן קיין 'חידושים'‪ ,‬דער פסוק‬ ‫זאגט קלאר ארויס דאס וואס מען דארף דערהערן‪ .‬וואס מען‬ ‫ֹ‬ ‫צ ִבים ַה ּיום ֻּכ ְ ּל ֶכם ִל ְפנֵ י ה'‬ ‫"א ּ ֶתם נִ ָ ּ‬ ‫דארף וויסן‪ ,‬שטייט ארויס אין פסוק‪ַ :‬‬ ‫ֹ‬ ‫יכם"‪.‬‬‫ֱאל ֵה ֶ‬ ‫אינטערעסאנט‪ ,‬דער לקוטי מהרי"ח (חודש אלולח) ברענגט דעם בעל‬ ‫הטורים ‪ -‬זעט אויס אז ער האט געזען דא אזא בעל הטוריםט ‪ -‬אז‬ ‫ֹ‬ ‫צ ִבים ַה ּיום" ‪ -‬איז בגימטריא "לעמוד לסליחות"‪.‬‬ ‫"א ּ ֶתם נִ ָ ּ‬ ‫ַ‬ ‫איך האב געטראכט‪ :‬עס שטייט (ברכות ז‪" :).‬טובה מרדות אחת בלבו‬ ‫של אדם ממאה מלקיות"‪ .‬לכאורה‪ ,‬מאי קא משמע לן? אודאי‪,‬‬ ‫וואס איז דען דער תכלית פון די מלקיות – [אז] ער זאל תשובה טון!‬ ‫מען שלאגט אים [כדי] אז ער זאל מער נישט טון‪ .‬און אויב אז עס איז‬ ‫'בלבו של אדם' – וואס [דאס] איז דער פשט [אז] ער גיבט זיך א‬ ‫דערפיל! ער גיבט זיך א דערזעה‪ ,‬אז ער האט נישט גוט געטון ביז‬ ‫יעצט‪ ,‬און ער דארף אנדערש טון – אודאי איז דאס מער ווי 'מאה‬ ‫מלקיות'?‬ ‫נאר עס קען זיין אפשר אביסל א כוונה‪' .‬מלקות' קומט דורך א‬ ‫צווייטן – צי ער שלאגט אים [ממש]‪ ,‬צי ער זאגט אים א 'דרשה'‪,‬‬ ‫א 'התעוררות' – אבער עס קומט פון א צווייטן‪ .‬ער דארף דאס ערשט‬ ‫יעצט דערהערן‪ .‬עס דארף זיין דער גוטער זאגער‪ ,‬דער ערנסטער‪,‬‬ ‫וזל"ק‪" :‬מנהג מדינתנו עיין ברמ"א שם והוא מדברי המנהגים שיש לעמוד‬ ‫ח‬ ‫וט‬ ‫באשמורת לומר סליחות מיום א' שלפני ראש השנה‪ .‬ואם ראש השנה יום ב' או‬ ‫יום ג' אז מתחילין מיום א' שבוע שלפניו‪ ,‬ועיין בבעל הטורים נצבים רמז על‬ ‫זה 'אתם נצבים היום' בגימטריא לעמוד לסליחות ע"ש‪ .‬רק כשעומדין ביום‬ ‫א' שלפני ראש השנה קאי הרמז על מה שקורין בשבת בשחרית אתם נצבים‬ ‫ומרמז העם לעמוד ביום מחר לסליחות‪ ,‬ואם עומדין בשבוע שלפניו קאי הרמז‬ ‫על מה שקורין בשבת במנחה אתם נצבים"‪.‬‬ ‫כי בבעל הטורים שלפנינו ליתא‪.‬‬ ‫ט‬ ‫* צו הערן די דברי כיבושין‪ ,‬רופט ‪ 718-400-7790‬און דרוקט ‪1‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫'דברים היוצאים מן הלב'‪ ,‬און ער דארף האבן אליינס עפעס א 'הכנה'‬ ‫צו הערן‪.‬‬ ‫אויב [אבער] עס איז א 'מרדות בלבו של אדם'‪ ,‬וואס דער מענטש‬ ‫אליינס בארעכנט זיך‪ ,‬און ער טוט זיך אליינס מתבונן זיין אין‬ ‫דעם זמן און דעם מצב וואס טוט זיך אפ – דאס קענען נישט [אויפטון]‬ ‫צען אנדערע וואס וועלן אים זאגן מוסר דרשות‪ ,‬וכדומה‪.‬‬ ‫"ל ָך ֻד ִמיָ ּ ה ְת ִה ָ ּלה"‪ .‬נאכדעם‬ ‫מען זאגט אין קאפיטל ס"ה (תהלים סה‪ ,‬ב)‪ְ :‬‬ ‫ֹ‬ ‫ׂ‬ ‫ׁ ֹ‬ ‫"ש ֵמ ַע ּ ְת ִפ ָ ּלה ָע ֶד ָ‬ ‫יך ָּכל ָ ּב ָשר יָ בא ּו"‪ .‬שטעלט זיך דער‬ ‫שטייט‪:‬‬ ‫"ל ָך ֻד ִמיָ ּ ה ְת ִה ָ ּלה"‪,‬‬ ‫מאור ושמש (פרשת נצבים ד"ה הנסתרותי)‪ :‬דו זאגסט‪ְ :‬‬ ‫ׁ ֹ‬ ‫און נאכדעם זאגסטו‪" :‬ש ֵמ ַע ּ ְת ִפ ָ ּלה"? איז דאך דאס עפעס אזויווי‬ ‫סותר? דא זאגסטו אז [אויב] מען שווייגט איז בעסער‪ ,‬און דא זאגסטו‬ ‫אז דער אייבערשטער איז א 'שומע תפילה'?‬ ‫נאר וואסזשע דען? אזוי ווי מיר זאגן‪ :‬נאכדעם וואס עס איז שוין דא‬ ‫די 'מרדות אחת בלבו של אדם'‪ ,‬דעמאלט איז שוין דאס וואס‬ ‫קומט פון דער זייט‪ ,‬די 'מאה מלקיות' – צי מען זאגט די 'דברי‬ ‫התעוררות' – אז עס איז [שוין] דא די 'מרדות אחת בלבו של אדם'‪,‬‬ ‫אודאי העלפט דאס צו אסאך‪ ,‬וואס מען הערט [נאכדעם] 'דברים‬ ‫היוצאים מן הלב' פון צדיקים‪ .‬אודאי‪ ,‬דער מענטש אליינס‪ ,‬ער קען‬ ‫נישט אליינס אזויפיל [נתעורר ווערן] – ווי [ווען ער] ווערט נתעורר‬ ‫וזל"ק‪" :‬מצינו בשם האר"י ז"ל על פסוק (תהלים סה‪ ,‬ב ג) לך דומיה תהלה‪,‬‬ ‫י‬ ‫שומע תפילה עדיך כל בשר יבואו‪ ,‬ופירוש כי הנה ידוע לכל עובד ה' שאילו פינו‬ ‫מלא שירה כים וכו' אין אנו מספיקין להודות וכו' על אחת מאלף אלפי אלפים‬ ‫וכו' מהטובות שעשה עמנו בכל עת‪ .‬גם מי יתנה תוקף תהלותיו שאפילו משרתי‬ ‫עליון אשר יש להם כמה ראשין ובכל ראש אלף פיות וכו' כמובא במדרש אין‬ ‫מספיקין לומר קצת מתהלותיו‪ .‬ועיקר עבדות ה' ותהלתו הוא בלב שיותר ויותר‬ ‫ממה שהפה יכול לדבר הלב יכול לחשוב וה' יודע מחשבות אדם‪ .‬אמנם מהצורך‬ ‫לסדר שבחים ותהלות בפה דוקא הוא למען יוכלו ללמד הבאים אחרינו הבאים‬ ‫זט‬ ‫לעבוד את ה'‪ ,‬שאם לא היו מתפללין ומשבחין לה' אלא בלב לא יהיה ניכר‬ ‫עבדות כזה לזולתו שיוכל ללמוד ממנו‪ ,‬על כן מן הצורך ללמוד ולהתפלל בפה‬ ‫בכדי שיקחו מוסר הבאים לשמוע בשמעם דברים יוצאים מן הלב בגודל אהבת‬ ‫ה' ויראתו כן יעשו גם הם‪ .‬וזהו פירוש 'לך דומיה תהלה'‪ ,‬פירוש עיקר תהלתך‬ ‫הוא בדומיה ובמחשבה‪' ,‬שומע תפילה' פירוש מה שהתפילה נשמעת מפי עבדי‬ ‫ה' בני ישראל הוא למען 'עדיך כל בשר יבואו' לעבדך באמת שיהיה להם ממה‬ ‫ללמוד עבדות ה'"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫דורך א 'איש צדיק'! אודאי האט עס נישט קיין שיעור‪ .‬אבער קודם‬ ‫דארף עס קומען דורך דעם מענטש אליינס‪.‬‬ ‫און [ווען] דער מענטש [טראכט צו זיך] אליינס‪[ ,‬איז] וואס איז שייך‬ ‫צו זאגן? [אז] ער הייבט אן צו טראכטן פון זיך‪ ,‬זעט [דאך] יעדער‬ ‫"ל ָך ֻד ִמיָ ּ ה ְת ִה ָ ּלה" – רבונו של עולם‪ ,‬וואס האב איך צו זאגן?‬ ‫מענטש‪ְ :‬‬ ‫וואס האב איך צו רעדן? מען קען זיך נישט אפילו אנהייבן צו‬ ‫ֹ‬ ‫"אין ִ ּבי ְמתם"‪ ,‬אז דער‬ ‫פארענטפערן‪ ,‬אזוי און אזוי! אז מען זעט אז ֵ‬ ‫"ל ָך ֻד ִמיָ ּ ה‬ ‫פשט איז‪ ,‬אז עס איז אינגאנצן נישטא וואו אנצוהייבן – איז ְ‬ ‫ְת ִה ָ ּלה"! דאס קען דער מענטש צושטעלן‪.‬‬ ‫"ל ָך ֻד ִמיָ ּ ה ְת ִה ָ ּלה"‪[ ,‬און ערשט‬ ‫נאך דעם וואס עס איז דא אזא מין ְ‬ ‫נאכדעם] קומט מען זיך צוזאמען צו סליחות מיט א רבים‬ ‫צוזאמען – [דעמאלט] קומט שוין דער כח פונדרויסן אויכעט! 'תפילה‬ ‫"הן ֵא‪-‬ל ַּכ ִ ּביר‬ ‫בציבור' איז דאך געוואלדיג; ווי עס שטייט (איוב לו‪ ,‬ה)‪ֶ :‬‬ ‫ֹ‬ ‫"ל ָך ֻד ִמיָ ּ ה ְת ִה ָ ּלה" – דעמאלט‬ ‫לא יִ ְמ ָאס"‪ .‬איז דעמאלט‪ ,‬נאך דעם ְ‬ ‫ֹ‬ ‫ׂ‬ ‫ׁ ֹ‬ ‫"ש ֵמ ַע ּ ְת ִפ ָ ּלה ָע ֶד ָ‬ ‫יך ָּכל ָ ּב ָשר יָ בא ּו"‪ .‬דעמאלט קומט‬ ‫קומט צו גיין דער‬ ‫מען זיך צוזאמען [א רבים] צו סליחות [און זאגן] 'דברים היוצאים מן‬ ‫הלב'‪ ,‬דעמאלט איז עס 'עושה רושם'‪ ,‬עס קומט צו דעם תכלית וואס‬ ‫דארף אנקומען‪.‬‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫צ ִבים ַה ּיום ִל ְפנֵ י ה' ֱאל ֵה ֶ‬ ‫יכם"‪ .‬דער ספורנו זאגט‪:‬‬ ‫"א ּ ֶתם נִ ָ ּ‬ ‫על כל פנים‪ַ :‬‬ ‫"לפני ה' אלקיכם" – זאגט משה רבינו צו די אידן‪ :‬זאלסטו וויסן‪,‬‬ ‫"ומי שיטעה אותי" ‪ -‬מיך קענט עטץ אויסנארן‪ ,‬אבער "ולא יוכל‬ ‫להטעות אותו" ‪ -‬דעם אייבערשטן קענט עטץ נישט אויסנארן‪" .‬ועל‬ ‫דעתו תקבלו עליכם"‪ .‬אה‪ ,‬דו דארפסט רעדן דיבורים פארן‬ ‫אייבערשטן‪ .‬וואס איז דארט? דו ביי דיר ווייסט דאך וואס דו ביסט‪,‬‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫"לב נִ ְש ָ ּבר וְ נִ ְד ֶּכה ֱאל ִקים לא ִת ְבזֶ ה"‪ ,‬זאגט דאך די גמרא‬ ‫איז ממילא ֵ‬ ‫(סוטה ה‪:‬אי) [אז] דאס איז מער ווי קרבנות‪.‬‬ ‫זי‬ ‫ז"ל הגמ'‪" :‬בא וראה כמה גדולים נמוכי הרוח לפני הקדוש ברוך הוא שבשעה‬ ‫אי‬ ‫שבית המקדש קיים אדם מקריב עולה שכר עולה בידו מנחה שכר מנחה בידו‪,‬‬ ‫אבל מי שדעתו שפלה מעלה עליו הכתוב כאילו הקריב כל הקרבנות כולם‪,‬‬ ‫שנאמר זבחי אלקים רוח נשברה‪ ,‬ולא עוד אלא שאין תפילתו נמאסת שנאמר‬ ‫לב נשבר ונדכה אלהים לא תבזה"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫און ממילא‪ ,‬אז א איד קומט צו גיין און ער ווייסט טאקע אז ער האט‬ ‫נישט קיין דיבורים‪ ,‬איז ממילא ווערט [ביי אים א] 'התעוררות'‪,‬‬ ‫ווי נישט ‪ -‬ווערט א שטיקל 'התבוננות'‪ ,‬ער הייבט אן צו האבן עפעס‬ ‫א שטיקל 'הרגשה' אין די הייליגע טעג – וואס מען איז [יעצט] אין‬ ‫דעם אלול‪ .‬ליידער וואס מען איז נישט מרגיש‪ ,‬עס קומט נאך‬ ‫גרעסערע [טעג]‪ ,‬נאך מער און נאך מער‪ .‬איז ממילא קומט צו גיין‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫יכם" – דאס איז דער‬‫צ ִבים ַה ּיום ִל ְפנֵ י ה' ֱאל ֵה ֶ‬ ‫"א ּ ֶתם נִ ָ ּ‬ ‫[דער פסוק]‪ַ :‬‬ ‫פשט אז מען זאל האבן א 'הרגש'‪.‬‬ ‫דער הרגש איז‪ :‬אז דו זאלסט וויסן "[דע] לפני מי אתה עומד" – אים‬ ‫קענט עטץ נישט אויסנארן! אז מען גייט צו מיט אביסל‬ ‫'התבוננות' [און] אביסל 'שפלות רוח' – קומט אראפ אן הארה! אפילו‬ ‫א מענטש ווייסט [ביי זיך]‪" :‬וויאזוי קען איך צוגיין צו דאווענען [און]‬ ‫עפענען דאס מויל? מיט וואס און מיט ווען? [עס איז דאך] אזעלכע‬ ‫גרויסע טעג‪ ,‬מען דארף אזויפיל בעטן און אזויפיל רחמים ברוחניות‬ ‫ובגשמיות‪ ,‬עס האט דאך נישט קיין שיעור צו רעכענען בכלל ובפרט‪,‬‬ ‫ממילא‪ ,‬ווי קענסטו דאס?"‪.‬‬ ‫נאר וואסזשע דען? דאס ביסאלע [איז חשוב]! "מעט מן האור דוחה‬ ‫הרבה מן החושך" – א טראפ 'שבירת הלב'! דער 'נשבר לב' א‬ ‫טראפ! א מענטש זאל זיך עפעס מתבונן זיין – [דעמאלט] איז "פתחו‬ ‫לי כפתחו של מחט ואני אפתח לכם כפתחו של אולם" – איז דער‬ ‫פשט‪ ,‬פון דארט הייבט זיך [עס] אפ‪ .‬און אודאי אז די הייליגע טעג‬ ‫העלפן צו! עס איז נישט קיין ספק אז עס קומען די 'תפילות'‪ ,‬מיט די‬ ‫'דיבורים'‪ ,‬מיט די 'זמנים' – דער מענטש ווערט נשתנה! דאס העלפט‬ ‫צו‪ ,‬דאס איז נישט קיין ספק‪ .‬איז ממילא‪ ,‬קען מען מיטן אייבערשטנ'ס‬ ‫הילף זוכה זיין טאקע‪ ,‬צו קענען זאגן א ווארט פארן אייבערשטן –‬ ‫ֹ‬ ‫יכם"‪ ,‬און מען זאל זוכה זיין צו א כתיבה וחתימה טובה‬ ‫"ל ְפנֵ י ה' ֱאל ֵה ֶ‬ ‫ִ‬ ‫און א גוט געבענטשט יאר‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫חי‬ ‫‪4‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫‪Ƿ‬‬ ‫ממה שסיפר תחת השיחים במשך השנים‬ ‫דיבורים וסיפורים ‪-‬‬ ‫הרה"ק ר' מרדכי דוב בהרה"ק ר' משולם זושא יצחק זי"ע הארנאסטייפל‬ ‫כ"ב אלול תרס"ג‬ ‫דער צאנזער רב זי"ע האט אמאל בענוות קדשו געזאגט‪" :‬איך ווייס‬ ‫נישט וויאזוי עס קומט צו מיר אזא [הייליגער] זון ווי דער‬ ‫שינאווער רב"?"‪ .‬האט זיך דער הארנאסטייפלער (חתנו של הרה"ק מצאנז)‬ ‫אנגערופן‪" :‬מיר איז עס ניט (נישט) שווער‪."...‬‬ ‫*‬ ‫הרה"ק ר' אורי בהרה"ק ר' פנחס זי"ע השרף מסטרעליסק‬ ‫כ"ג אלול תקפ"ו‬ ‫איך האב אמאל געהערט אז עס איז געווען געדרוקט אין א ירחון‪ ,‬א‬ ‫תשובה וואס דער לעמבערגער רב ר' יוסף שאול זצ"ל האט‬ ‫געענטפערט פאר איינעם וואס האט אים אנגעפרעגט‪ ,‬היות אז מען‬ ‫דארף דאך אינזין האבן דעם 'אחד' און 'ואהבת' מיט גרויס כונה‪ ,‬איז‬ ‫וואס איז דער שיעור יוצא צו זיין דעם חיוב קריאת שמע על פי הלכה‪.‬‬ ‫און דער לעמבערגער רב איז דארט מאריך מברר צו זיין די הלכה‪.‬‬ ‫נאכדעם שרייבט ער דארט‪" :‬איך בין אמאל געגאנגען אין לעמבערג‬ ‫אויף די גאס‪ ,‬האב איך געטראפן אין א חצר‪ ,‬א הויף‪ ,‬רבי אורי‬ ‫סטרעליסקער ליגט אויף דער ערד און שרייט 'שמע ישראל ה' אלקינו‬ ‫ה' אחד'‪ ,‬ער איז כמעט אויסגעגאנגען‪ ,‬איך מיין אז 'בכגון דא' איז מען‬ ‫יוצא קריאת שמע‪."...‬‬ ‫*‬ ‫הרה"ק הר"ר מיכל'ע (בהרה"ק ר' יצחק מדראביטש זי"ע) מזלאטשוב‬ ‫טי‬ ‫כ"ה אלול תקמ"א‬ ‫עת גלה סוד נסתרים‬ ‫אין די צייטן פון רבי מיכל'ע זלאטשובער זצ"ל איז ארויסגעקומען א‬ ‫שמועה אז דער קיסר גרייט זיך ארויסגעבן א שרעקליכע גזירה‬ ‫אויף אידן רח"ל‪ .‬און דער עולם איז געווען זייער באזארגט‪ .‬האט דער‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫רבי מיכל'ע געזאגט‪" :‬מען דארף גארנישט מורא האבן‪ ,‬עס וועט‬ ‫גארנישט זיין!"‪.‬‬ ‫האט דער רבי מיכל'ע פארציילט‪" :‬דער בעל שם הקדוש איז אמאל‬ ‫געזעסן ביי שלש סעודות צוזאמען מיט די תלמידים‪ ,‬און אלע‬ ‫תלמידים האבן אויפאמאל איינגעדרימלט‪ ,‬און נאר דער רבי ר' בער‬ ‫איז געבליבן אויף‪ ,‬און איך בין אויך אויף געבליבן‪ .‬הער איך ווי דער‬ ‫בעל שם הק' רוימט אריין פארן רבי'ן ר' בער אין אויער אריין‪:‬‬ ‫"צוועלף אזייגער ביי די נאכט‪ ,‬זאלסטו קומען מיט מיר אונטערן‬ ‫בריק"‪ .‬האב איך פארשטאנען‪ ,‬אז וויבאלד איך האב דאס געהערט‪,‬‬ ‫דארף איך אויך דארט זיין‪ ,‬בין איך אהינגעגאנגען‪ .‬האב איך געהערט‬ ‫ווי דער בעל שם הק' זאגט פארן רבי'ן ר' בער אלע מאורעות וואס‬ ‫וועט זיך טרעפן ביי אידן ביז 'ביאת הגואל'‪ .‬אבער די גזירה האט ער‬ ‫נישט אויסגערעכנט‪ ,‬איז א סימן אז עס וועט גארנישט ווערן‬ ‫דערפון!"‪.‬‬ ‫יראת הרוממות האט נישט קיין שיעור‪...‬‬ ‫ר' מרדכי קרעמניצער זי"ע‪ ,‬דעם רבין ר' מיכל'עס זון‪ ,‬האט אמאל‬ ‫געזאגט א מורא'דיג ווארט‪" :‬יראת הרוממות האט געהאט דער רבי‬ ‫ר' בער‪ ,‬דער טאטע אביסל‪ ,‬איך דערמאן מיך ווי זיי האבן געדאוונט –‬ ‫כאפט מיך אפ א ציטער"‪.‬‬ ‫כלפי דעם רבי'ן ר' בער איז דאס געווען בלויז 'אביסל'‪ ...‬מיר האבן‬ ‫נישט קיין השגה אין די מדרגות פון די צדיקים‪.‬‬ ‫דו וואלסט געווען כ'בבית ועליה'‪...‬‬ ‫דער הייליגער רבי מיכל'ע זאלטשובער זצ"ל האט זיך אמאל מתבונן‬ ‫געווען ביי זיך וואו ער שטייט‪ ,‬און האט מחליט געווען‪ ,‬אז ער‬ ‫איז שוין אנגעקומען אזוי הויך‪ ,‬אז ער האט שוין נישט וואס צו זוכן‬ ‫אויף דעם עולם און ער איז גרייט נסתלק צו ווערן‪ .‬אזוי טראכטנדיג‪,‬‬ ‫כ‬ ‫קומט אריין זיין זון דער רבי יאסעלע יאמפאלער‪ ,‬וועלכער איז נאך‬ ‫געווען א קליין קינד און געבעטן‪" :‬טאטע גיב מיר עפעס צו עסן"‪ ,‬איז‬ ‫דער רבי מיכל'ע געווארן אנגעפילט מיט רחמנות אויף זיינע קינדער‬ ‫וואס דארפן אים נאך האבן‪ ,‬און ער האט חוזר געווען פון דער‬ ‫מחשבה‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫שפעטער איז ער געקומען צום בעש"ט הק'‪ ,‬האט אים דער בעל שם‬ ‫ֹׂ‬ ‫"ה ְס ַּכ ְל ּ ָת ֲעשו" (בראשית לא‪ ,‬כח) – דו‬ ‫טוב באלד געזאגט‪ִ :‬‬ ‫וואלסט נישט געדארפט חרטה האבן‪ ,‬ווייל מיר האבן א כלל (תענית‬ ‫כה‪" :).‬מיהב יהבי מישקל לא שקלי" – וויפיל יארן מען האט געגעבן‬ ‫פאר א מענטש צו לעבן אויף דער וועלט‪ ,‬גיבט מען אים‪ ,‬און מען‬ ‫נעמט עס נישט צו פון אים‪ .‬נאר וואס וואלט געווען? דו וואלסט‬ ‫געווען אויף דער וועלט און אויף יענער וועלט 'כבית ועליה'‪ ,‬ארויף‬ ‫און אראפ‪ .‬יעצט האסטו פארלוירן די מדרגה!"‪.‬‬ ‫און מיט דעם אלעם איז ער נישט געווען נאר 'דא'‪ ...‬אין דעם איז דא‬ ‫מדרגות ָאן א שיעור‪...‬‬ ‫בחד קטירא‬ ‫דער רבי מענדעלע לינסקער זצ"ל האט גענומען זיין זון דעם‬ ‫ראפשיצער רב צום רבי'ן ר' מיכל'ע זצ"ל אז ער זאל אים לייגן‬ ‫תפילין דאס ערשטע מאל‪ .‬האט שפעטער דער ראפשיצער רב‬ ‫געזאגט‪" :‬ער האט מיך צוגעקניפט אויף אייביג"‪.‬‬ ‫זעט אויס‪ ,‬אז 'תפילין לייגן' דארף מען קענען‪ ...‬נאר מיר טוען אלעס‬ ‫'על דעתם'‪.‬‬ ‫*‬ ‫הרה"ק השר שלום (בהרה"ק ר' אלעזר) מבעלז זי"ע‬ ‫כ"ז אלול תרט"ו‬ ‫אזוי שיין ווי דער אינגערמאן האט דאס דערציילט‪...‬‬ ‫דער בעלזער רב‪ ,‬דער שר שלום זצ"ל איז געווען אין לובלין אויף‬ ‫פורים‪ ,‬האט אים דער חוזה מכבד געווען צו ליינען די מגילה‪.‬‬ ‫נאכן ליינען האט דער חוזה געזאגט‪" :‬איך האב שוין געהערט די‬ ‫אכ‬ ‫מעשה‪ ,‬אבער אזוי שיין ווי דער אינגערמאן דערציילט עס – האב איך‬ ‫נאכנישט געהערט"‪.‬‬ ‫דער 'וכל מאמינים' איז ווי ביים זיידן‬ ‫ראש השנה נאכן דאווענען ביים בעלזער רב רבי ישכר דוב זצ"ל‪ ,‬איז‬ ‫געווען דארט זיינס א קוזינע – א טאכטער פון זיין פעטער רבי‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫זונדל זצ"ל (ער איז געווען א זון פון שר שלום)‪ ,‬וואס זי האט נאך גוט געדענקט‬ ‫דעם זיידן דעם שר שלום (דער רבי ישכר דוב איז נאך געווען א קינד פון פיר פינף‬ ‫יאר ביי דער פטירה פונעם שר שלום)‪ .‬האט דער בעלזער רב איר געפרעגט‪:‬‬ ‫"נו‪ ,‬ווי געפעלט דיר מיין דאווענען?"‪ .‬האט זי געענטפערט‪" :‬דער‬ ‫'וכל מאמינים' איז געווען פונקט אזויווי ביים זיידן!"‪ .‬האט ער‬ ‫געזאגט‪" :‬איך ווייס! איך ווייס!"‪.‬‬ ‫אינטערעסאנט‪ ,‬אז ער האט געפרעגט 'מבינות' פון די ווייבער‪.‬‬ ‫אבער באמת איז עס א גמרא (נדה מה‪" :):‬מלמד‬ ‫שנתן הקדוש ברוך הוא בינה יתירה באשה יותר מבאיש"‪ ,‬זעט מען‪,‬‬ ‫אז די ווייבער זענען גרעסערע מבינים ווי די מענער‪...‬‬ ‫זיין 'צמאה נפשי' האט אונז אינגאנצן אויפגעשאקלט‪...‬‬ ‫דער עלטער שווער זצ"ל (הרה"ק משאץ זי"ע) האט נאך געקענט אידן‬ ‫וועלכע זענען געפארן צום ערשטן בעלזער רב‪ ,‬האט ער זיי‬ ‫געבעטן אז זיי זאלן אים עפעס דערציילן‪ .‬נו‪ ,‬אין בעלז האט מען דאך‬ ‫ווייניג גערעדט‪ ,‬האט ער זיי געמוטשעט 'עפעס' צו הערן‪ .‬ענדליך‬ ‫האבן זיי אים געגעבן א זאג‪" :‬וואס זאלן מיר זאגן? ווען דער רב האט‬ ‫געזאגט ביי די זמירות שבת צופרי "צמאה נפשי אל ה'" – האט ער‬ ‫צעריבן די ביינער פונעם עולם!"‪.‬‬ ‫געטאפט מיט דער הייליגער האנט און אויסגעהיילט קרענק‬ ‫דער שר שלום האט זיך אמאל געטראפן מיטן רוזשינער זצ"ל‪ ,‬האט‬ ‫דער רוזשינער געפרעגט‪" :‬בעלזער רב מיט וואס היילט איר?"‪.‬‬ ‫האט דער בעלזער רב געענטפערט‪" :‬מיט די האנט"‪ .‬און ער האט‬ ‫צוגעלייגט דערצו א רמז‪ ,‬אז 'ישלח דברו וירפאם' איז די ראשי תיבות‪:‬‬ ‫'ידו'‪ .‬האט דער רוזשינער געזאגט‪" :‬מיר היילן מיטן 'מח'! און דער‬ ‫רמז דערצו איז‪ ,‬אז די סופי תיבות פון 'ישלח דברו וירפאם' איז 'מוח'‪.‬‬ ‫ומי יעמוד בסוד קדושים‪...‬‬ ‫בכ‬ ‫משיג צו זיין דעם 'רואה ואינו נראה' דארף מען אליין זיין א בעל מדרגה‪...‬‬ ‫דער קאלאשיצער רב זצ"ל האט נאכגעזאגט פונעם שר שלום‪" :‬צו‬ ‫פארשטיין די כונות פון 'כגונא' (וואס מען זאגט פרייטאג צונאכט) מוז‬ ‫מען זיין א 'רואה ואינו נראה"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫האט דער קאלאשיצער רב נאכגעזאגט פון רבי שלום קאמינקער‬ ‫זצ"ל‪ ,‬אז דאס איז געווען דער בעלזער רב! ווייל ווען ער איז‬ ‫געווען אין בעלז אויף סוכות און דער בעלזער רב האט געמאכט די‬ ‫'נענועים'‪ ,‬האט ער (רבי שלום קאמינקער) געזען בלויז די ד' מינים און‬ ‫נישט דעם בעלזער רב!‬ ‫אינטערעסאנט‪ ,‬מען האט נישט געהערט פארציילן פון אנדערע‬ ‫בעלזער חסידים‪ ,‬אז זיי האבן נישט געזען דעם רב‬ ‫בשעת די נענועים‪ ...‬ווייזט אויס‪ ,‬אז משיג צו זיין דעם 'רואה ואינו‬ ‫נראה' – דארף מען אליין אויך זיין א בעל מדרגה‪...‬‬ ‫אנדערע דערציילן אביסל אנדערשבי‪ ,‬אז רבי שלום קאמינקער האט‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז ער האט געזען ווי דער בעלזער רב שטייט מיט די ד'‬ ‫מינים אין דער לופטן און רירט גארנישט ָאן דער ערד‪.‬‬ ‫עס קען זיין אז ביידע זענען אמת‪ ,‬אבער דאס האט געמוזט זיין אין‬ ‫צוויי באזונדערע צייטן ווייל אויב איז ער 'אינו נראה' קען ער‬ ‫אים דאך נישט זען אפילו אין דער לופט‪.‬‬ ‫די בעלזער יושבים וואלטן נישט מקפיד געווען‪...‬‬ ‫דער רבי ר' שמעלקא זצ"ל האט געהאט א מנהג‪ ,‬אז ער איז קיינמאל‬ ‫נישט געשלאפן מער ווי דער שיעור פון 'שינת הסוס'גי‪ ,‬און ער‬ ‫האט געהאט א גבאי'ן וועמען ער האט געהייסן אכטונג געבן‪ ,‬אז ווי‬ ‫נאר עס קומט ָאן צו דעם זמן זאל ער אים אויפוועקן‪ .‬אמאל איז דער‬ ‫רבי ר' אלימלך געקומען באזוכן דעם רבי'ן ר' שמעלקא‪ ,‬זעט ער ווי‬ ‫ער דרימלט און דער גבאי שטייט דארט גרייט אים באלד‬ ‫אויפצ ּואוועקן‪ .‬אבער דער רבי ר' אלימלך האט געוואלט אז דער רבי‬ ‫ר' שמעלקא זאל שלאפן מער‪ ,‬כדי אז ער זאל זיין מער אויסגערוהט‬ ‫צום דאווענען‪ ,‬האט ער געהייסן דעם גבאי'ן ער זאל גיין עפעס‬ ‫גכ‬ ‫ברענגען‪ ...‬האט דער גבאי אים געזאגט‪ ,‬אז ער קען נישט אוועקגיין‬ ‫ווייל ער דארף היטן אויפן רבי'ן און אים באלד אויפוועקן‪ .‬האט דער‬ ‫רבי ר' אלימלך געזאגט‪" :‬איך וועל היטן‪ ,‬און דו גיי ברענג"‪ .‬נו‪ ,‬אז‬ ‫הובא גם בספר אמרי מנחם שנה ג סוכות עמ' תרצ"ט‪.‬‬ ‫בי‬ ‫שו"ע או"ח רל"א ס"א‪.‬‬ ‫גי‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬נצבים‪-‬וילך‬ ‫דער רבי ר' אלימלך זאגט‪ ,‬האט ער אים געטרויעט‪ ,‬און ער איז‬ ‫געגאנגען‪ .‬ווי ער קומט צוריק – זעט ער אז דער רבי דרימלט‬ ‫נאכאלץ‪ ...‬האט ער זיך זייער דערשראקן אז דער רבי וועט האבן א‬ ‫קפידא אויף אים‪ .‬און ווי נאר דער רבי ר' שמעלקא האט זיך‬ ‫אויפגעוועקט‪ ,‬האט זיך דער גבאי פארענטפערט און דערציילט וואס‬ ‫דער רבי ר' אלימלך האט דא געטון מיט אים‪...‬‬ ‫דערנאך האט זיך דער רבי ר' שמעלקא געשטעלט דאווענען‪ ,‬און ווי‬ ‫עס איז געקומען צו די שירה האט ער אנגעהויבן צו טאנצן‬ ‫'ויושע' מיט אזא ברען‪ ,‬אז דער גאנצער עולם איז אריין אין אזא‬ ‫מדרגה‪ ,‬אז זיי האבן ממש געשפירט ווי זיי גייען יעצט אריבער דעם‬ ‫ים סוף‪ ,‬און נישט וועלנדיג אז די בגדים זאלן נאס ווערן פונעם‬ ‫וואסער‪ ,‬האט זיך דער עולם אויפגעהויבן די כאלאטן‪...‬‬ ‫ווען דער בעלזער רב‪ ,‬דער שר שלום זי"ע האט פארציילט די מעשה‪,‬‬ ‫טשעלא ּבעס‬ ‫ַ‬ ‫קא‬ ‫ַ‬ ‫האט ער צוגעענדיגט בדרך צחות‪" :‬מיינע‬ ‫(כאניאקישע יונגעלייט)‪ ,‬וואלטן געלאזט די בעקיטשעס נאס ווערן‪."...‬‬ ‫‪4‬‬ ‫דכ‬ ‫לקבלת הקונטרס מדי שבוע‪:‬‬ ‫להערות והארות‪:‬‬ ‫‪mechonshinova@gmail.com‬‬ ‫‪845.459.5954‬‬