gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מחמדינו · Machmideini — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: מחמדינו · Machmideini

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

מחמדינו · Machmideini — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בסייעתא דשמיא‬ ‫גליון קע"ב‬ ‫עש"ק‬ ‫פרשת נצבים‬ ‫וילך‬ ‫כ"ב אלול‬ ‫שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ֹלקיָך וְ ָׁש ַמ ְע ָּת ְבקֹלֹו‪:‬‬ ‫וְ ַׁש ְב ָּת ַעד ה' ֱא ֶ‬ ‫שיחות יקרות‬ ‫עניני מצות תשובה לחודש אלול‬ ‫במשנת כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫חרטה אויפ'ן באשאפן די יצר הרע‬ ‫שמירת שבת‪ ,‬און א מענטש קען נישט זוכה זיין צו‬ ‫דורך שמירת שבת קען מען צוקומען צו‬ ‫אין זרע קודש (ד"ה ושב) שטייט אויפ'ן פסוק (ל‪ ,‬ב‪-‬ג)‬ ‫תשובה גמורה נאר דורך שבת‪ ,‬און א רמז אויף דעם‬ ‫תשובה‬ ‫ושבת עד ה' אלקיך וגו'‪ ,‬ושב ה' אלקיך את שבותך‪,‬‬ ‫איז אז שב"ת איז אותיות תש"ב‪ .‬שבת ברענגט א‬ ‫דער חיד"א שרייבט אין נחל קדומים (אות ד)‬ ‫ס'איז באקאנט אז אלעס וואס מענטש טוט אויף די‬ ‫מענטש צו תשובה‪ ,‬און דורך איר כח קען ער זיך‬ ‫אויפ'ן פסוק (ל‪ ,‬ב) ושבת עד ה' אלקיך‪ ,‬אז וׁ ְַשב ְּתָ‬ ‫וועלט איז ער גורם מיט דעם אז הקב"ה זאל אזוי‬ ‫דערנענטערן צו השי"ת‪ ,‬צו זיין תורה‪ ,‬און זיין‬ ‫איז די זעלבע אותיות ווי ׁוש ַּב ָת‪ ,‬צו ווייזן אז ס'איז‬ ‫טון אויבן אין הימל‪ ,‬ממילא ווען א מענטש טוט‬ ‫הייליגע עבודה‪.‬‬ ‫אוממעגליך צוצקומען צו תשובה שלימה נאר דורך‬ ‫תשובה און ער האט חרטה אויף וואס ער האט‬ ‫די כח פון שבת‪ ,‬ווייל שמירת שבת אזי אזוי גרויס‬ ‫דער אייבערשטער זאל עדות זאגן‬ ‫געטון נישט ווי ס'דארף צו זיין‪ ,‬ברענגט ער מיט‬ ‫ווי די גאנצע תורה (ש"ר כה‪ ,‬יב)‪ ,‬איז ווען א יוד היט‬ ‫נאך שרייבט דער חיד"א (שם) א רמז אויפ'ן פסוק‬ ‫דעם צו אז אויך דער אייבערשטער זאל כביכול‬ ‫שבת איז דאס אזוי ווי ער איז מקיים אסאך מצוות‬ ‫ושבת עד ה' אלקיך‪ ,‬לויט וואס דער רמב"ם שרייבט‬ ‫חרטה האבן אויף דעם וואס ער האט באשאפן די‬ ‫אין א קורצע צייט‪ ,‬ממילא איז ער מיט דעם כח‬ ‫(תשובה ב‪ ,‬ב) 'מה היא התשובה‪ ,‬שיעזוב החוטא חטאו‬ ‫ממשיך א גרויסע קדושה אויף אלע זיינע איברים‪,‬‬ ‫יצר הרע‪ ,‬אזוי ווי חז"ל (ברכות לא‪ ):‬זאגן אויפ'ן פסוק‬ ‫(מיכה ד‪ ,‬ו) 'ואשר הרעותי'‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫וכו' ויגמור בלבו שלא יעשהו עוד וכו' ויעיד עליו‬ ‫און דורכדעם וועט זיין תשובה גרינגערהייט‬ ‫האט כביכול חרטה אויפ'ן באשאפן די יצר הרע‪.‬‬ ‫יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא לעולם'‪,‬‬ ‫ארויפגיין צו השי"ת‪.‬‬ ‫(תשובה הייסט‪ ,‬אז א מענטש זאל אזוי שטארק‬ ‫מיט דעם קען מען פארשטיין געבן וואס חז"ל‬ ‫דאס זאגט די פסוק‪ ,‬ושבת‪ ,‬זאלסט תשובה טון‪,‬‬ ‫עד ה' אלקיך‪ ,‬דהיינו דו וועסט מעורר זיין מיט‬ ‫אפמאכן ביי זיך אז ער גייט מען נישט טון די עבירה‪,‬‬ ‫זאגן (שבת קיח‪" ):‬כל המשמר שבת כהלכתו אפילו‬ ‫דעם די ענין חרטה אויבן אין הימל כביכול‪ ,‬אז דער‬ ‫ביז דער אייבערשטער אליינס וועט עדות זאגן אז‬ ‫עובד עבודה זרה כדור אנוש מוחלין לו"‪ ,‬וויל דורך‬ ‫אייבערשטער זאל חרטה האבן אויף דעם וואס ער‬ ‫ער גייט זיך מער נישט צוריק קערן צו דעם)‪.‬‬ ‫שמירת שבת איז א מענטש ממשיך אויף איינמאל‬ ‫האט באשאפן די יצר הרע וואס שטערט די מענטש‬ ‫דאס זאגט די פסוק‪ ,‬ושבת‪ ,‬זאלסט תשובה טון‪,‬‬ ‫א גרויסע קדושה אויף אלע זיינע איברים‪ ,‬ממילא‬ ‫פון עבודת ה'‪.‬‬ ‫אויף אזא אופן אז ס'זאל זיין ע ֵד ה' אלקיך‪ ,‬אז דער‬ ‫קען ער אלעס פאררעכטן‪ ,‬אפילו די גאר הארבע‬ ‫דאס זאגט די פסוק ווייטער‪ ,‬ושב ה' אלקיך את‬ ‫אייבערשטער וועט עדות זאגן אויף דיר אז דו‬ ‫עבירות‪.‬‬ ‫שבותך‪ ,‬אז אויך דער אייבערשטער זאל תשובה‬ ‫וועסט זיך מער נישט צוריק קערן צו די נישט גוטע‬ ‫און אזוי וועט געברענגט אין מאור עינים (פר'‬ ‫טון כביכול‪.‬‬ ‫וועגן‪.‬‬ ‫כי תבוא סוף דיבור א) אז די עיקר תשובה איז דורך‬ ‫ברוב שבח והודיה להשי''ת זכינו לברך על המוגמר‬ ‫השתי קומות החדשות להבית חינוך לבנות בית שפרה;‬ ‫להרחיב‬ ‫הבנין‬ ‫הודות לכל הנדבנים ההורים השותפים שיחיו‬ ‫להצלחת‬ ‫הכונו למעמד קביעות מזוזה ‪ -‬פתיחות שערים‬ ‫החינוך‬ ‫ביום ג' עשי"ת הבעל"ט ‪ -‬פרטים יבואו‬ ‫'וישוב כל אחד ואחד בנגעי לבבו'!‬ ‫ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך לאהבה‬ ‫את ה' אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך למען חייך (ל‪,‬‬ ‫ו)‪ .‬דאס איז די עיקר ענין פון תשובה‪ ,‬צו מל'ען די‬ ‫פארשטאפונג פון הארץ‪.‬‬ ‫בעזה"י‬ ‫די כוונה פון דעם קען מען מסביר זיין לויט וואס‬ ‫שיכון סקווירא שלהי שנת תש"ל‪.‬‬ ‫איך האב געהערט פון כ"ק דער שווער זצוק"ל‪,‬‬ ‫הנותן בים דרך ובמים עזים נתיבה‪ ,‬ייטיב הכתיבה והחתימה‪ ,‬ויחדש שנה טובה ומתוקה‪ ,‬לכבוד אהובי‬ ‫נאכ'ן שריפה אין שיכון סקווירא‪ ,‬ב' ניסן שנת‬ ‫אחי היקר ומאד נעלה‪ ,‬וו"ח וחו"נ וכו' כש"ת מוהר"ר מנחם נחום שליט"א‪ ,‬וע"ש כל ב"ב וכל הנלוים הע"י‬ ‫תשכ"ו‪ ,‬אין וועלכע ס'איז זענען ליידער פארברענט‬ ‫בטוב ובנעימים‪.‬‬ ‫געווארן ספרי תורה רח"ל‪ ,‬און מ'האט גוזר תענית‬ ‫אחדשה"ט באה"ר ואה"ע כמשפט‪.‬‬ ‫געווען אויף אלע תושבי השיכון‪ .‬דעמאלס האט‬ ‫הנני בזה להביע איחולי הלבביים לקראת התחדשות השנה‪ ,‬שיהא רעוא מן שמיא שיתחדש שנה‬ ‫דער שווער זצוק"ל מיר געהייסן אנצורעכטן די‬ ‫טובה ומתוקה לנו ולכל ישראל‪ ,‬ויעלה זכרונך וזכרון כל הנלוים אליך בזכרון טוב לפני ה' ביום הזכרון‪,‬‬ ‫סדר התענית‪ ,‬ווער ס'זאל אלס פאסטן‪ ,‬און וויפיל‬ ‫להיכתב ולהיחתם בכתיבה וחתימה טובה‪ ,‬רפואות וישועות ציבוריות ופרטיות‪ ,‬וימלא ה' כל משאלות‬ ‫זאל מען געבן זיך אויסצולייזן די וואס קענען‬ ‫לבנו לטובה בכל הענינים לטובה‪ ,‬בככ"י‪.‬‬ ‫נישט פאסטן‪ ,‬אא"וו‪ .‬דערנאך האט דער רב הגה"צ‬ ‫ויהא רעוא שיתקבל ברחמים וברצון סדר תקיעותיך ותפילותיך‪ ,‬ונזכה לשנת רצון לה' ישועה כללית‬ ‫רבי משה ניישלאס זצ"ל צוגעלייגט אינטן פון די‬ ‫על כל ישראל אכי"ר‪.‬‬ ‫מודעה עטליכע פרטים אויף וואס מ'דארף תשובה‬ ‫כעתירת אחיך הנאמן הכו"ח באה"ר ודושו"ט בלונ"ח‬ ‫טון‪.‬‬ ‫חי יצחק‬ ‫פארנאכט'ס בין איך אריין צו כ"ק דער שווער‬ ‫זצוק"ל אים צו ווייזן די נוסח המודעה‪ ,‬און ער האט‬ ‫תיבות אלו"ל‪ ,‬אונז צו לערנען אז חודש אלול איז‬ ‫תשובה טון‪ ,‬חרטה צו האבן אויף די עבר‪ ,‬און מקבל‬ ‫געזאגט עטליכע הערות‪ .‬ווען ער האט געזעהן‬ ‫צוגעגרייט פאר תשובה‪.‬‬ ‫זיין זיך צו טוישן זיין געוואוינהייט דוקא ביי די‬ ‫וואס ס'שטייט אינטן פון די מודעה איז ער געווארן‬ ‫זאכן!‬ ‫זייער אויפגעציטערט‪ ,‬און ער האט מיר געהייסן‬ ‫תמים תהי' עם ה' אלקיך‬ ‫דאס זאגט די פסוק ומל ה' אלקיך את לבבך‪,‬‬ ‫צו שרייבן נאר די ווערטער 'וישוב כל אחד ואחד‬ ‫אין ספרים ווערט געברענגט בשם הרה"ק דער רבי‬ ‫דאס איז די עיקר ענין פון תשובה צו פארשניידן‬ ‫בנגעי לבבו'! "באמת איז דאס נאך אסאך מער"‪ ,‬אז‬ ‫רבי זושא זי"ע אז ער האט געזאגט‪ :‬מקיים צו זיין‬ ‫די פארשטאפינג פון הארץ‪ ,‬אז יעדע מענטש זאל‬ ‫יעדער דארף זיך אליינס אריינטראכטן ביי זיך וואס‬ ‫מצות תשובה איז א שווערע זאך ‪ -‬לויט די השגה‬ ‫תשובה טון אויף זיינע אייגענע 'נגעי לבבו'‪ ,‬דאס‬ ‫זענען זיינע זאגן אויף וואס ער דארף תשובה טון‪.‬‬ ‫פון הרה"ק הרבי רבי זושא זי"ע אין תשובה ‪ -‬האט‬ ‫זענען די זאכן וואס ער שפירט ביי זיך אין הארץ אז‬ ‫"עס איז א טיפע אויסדרוק נגעי לבבו"!‬ ‫ער ווייטער געזאגט‪ :‬אבער לויט אונזער מדריגה‬ ‫ער דארף זיי פאררעכטן און ס'איז אים זייער שווער‬ ‫תשובה טון אויף די שווערע זאכן‬ ‫קען מען דאס מקיים זיין דורכ'ן זיין געווארנט‬ ‫זיך צו טוישן און תשובה טון אויף זיי‪.‬‬ ‫דאס איז באמת די יסוד פון די גאנצע מצוה פון‬ ‫מקיים צו זיין די פינף פסוקים וואס זענען מרומז‬ ‫אין די ווארט תשוב"ה‪ ,‬וואס ס'איז די ראשי תיבות‬ ‫משפיע זיין אויף די קינדער‬ ‫תשובה‪ ,‬אז א מענטש דארף אנערקענען וואס‬ ‫די פסוק לייגט צו 'ואת לבב זרעך'‪ ,‬ווייל ס'איז‬ ‫זענען זיינע 'נגעי לבבו'‪ ,‬און ער דארף תשובה טון‬ ‫פון‪ :‬תמים תהיה עם ה' אלקיך (דברים יח‪ ,‬יג)‪ ,‬שויתי‬ ‫נישט גענוג מיט דעם וואס א מענטש אליינס‬ ‫אויף זיי‪ ,‬און אזוי שטייט טאקע ביי תשובה (ישעיה ו‪,‬‬ ‫הוי"ה לנגדי תמיד (תהלים טז‪ ,‬ח)‪ ,‬ואהבת לרעך כמוך‬ ‫טוט תשובה‪ ,‬נאר אין די עיקר ענין פון תשובה איז‬ ‫י) 'ולבבו יבין ושב ורפא לו'‪" .‬יעדער איינער ווייסט‬ ‫(ויקרא יט‪ ,‬יח)‪ ,‬בכל דרכיך דעהו (משלי ג‪ ,‬ו)‪ ,‬הצנע לכת‬ ‫אריינגערעכנט אויך צו פארשניידן די פארשטאפינג‬ ‫ביי זיך אליין"! די הארץ פארשטייט און שפירט‬ ‫עם אלקיך (מיכה ו‪ ,‬ח)‪.‬‬ ‫פון די די הארץ פון זיינע קינדער‪ ,‬דהיינו אז ער‬ ‫זיינע פעלערן‪ ,‬און אויף דעם דארף מען תשובה טון‪,‬‬ ‫דאס אלעס דארפן מיר מקבל זיין אויף זיך ווען‬ ‫דארף משפיע זיין אויף די הארץ פון זיינע קינדער‬ ‫און מיט דעם וועט מען ווערן ארויסגעהיילט און‬ ‫מיר קומען תשובה טון‪ ,‬און דאס איז אין אונזער‬ ‫אהבת תורה און יראת שמים‪ ,‬און זיי דערווייטערן‬ ‫פארראכטן‪.‬‬ ‫מעגליכקייט מקיים צו זיין‪ .‬עד כאן דבריו הקדושים‪.‬‬ ‫פון זאכן וואס זענען נישט פאסיג‪" .‬מ'דארף היטן די‬ ‫ס'זאל זיך נישט דאכטן פאר א מענטש אז ער‬ ‫ס'קומט אויס פון זיינע הייליגע ווערטער אז די‬ ‫קינדער פון די גאס‪ ,‬און אכטונג געבן אויפ'ן שטוב"‪.‬‬ ‫דארף טאקע תשובה טון‪ ,‬אבער ער קען מקיים‬ ‫ערשטע כלל וואס ס'פעלט זיך אויס פאר תשובה‬ ‫מ'דארף טון אלעס וואס מעגליך‪ ,‬און 'בדרך שאדם‬ ‫זיין די מצוה פון תשובה מיט דעם וואס ער וועט‬ ‫איז "תמים תהיה עם ה' אלקיך"‪ .‬דאס איז די‬ ‫רוצה לילך מוליכין אותו' (מכות י‪.):‬‬ ‫תשובה טון אויף זאכן וואס ס'איז אים גרינג תשובה‬ ‫ערשטע יסוד וואס א מענטש דארף מקבל זיין אויף‬ ‫און די זמן פאר דאס אלעס איז אין חודש אלול‪,‬‬ ‫צו טון‪ .‬פונקט פארקערט! די עיקר ענין פון תשובה‬ ‫זיך אין די טעג אלס א הכנה צו ראש השנה‪ ,‬תמים‬ ‫ווי ס'שטייט אין של"ה הק' (מס' ר"ה נר מצוה אות א)‬ ‫איז תשובה צו טון דוקא אויף די זאכן וואס זענען‬ ‫תהיה עם ה' אלקיך!‬ ‫אז די ווערטער 'את לבבך ואת לבב' איז ראשי‬ ‫שווערער‪ .‬אויף אזעלכע זאכן דארף מען פריער‬ ‫ב‬ ‫באטל‬ ‫נאר א נישט ָאנגעפולטן ָ‬ ‫ַאז אויב ער ברענגט ָ‬ ‫זאל אים ַאהינגעבן דעם סכום וויפיל עס‬ ‫איז‪ ,‬און איך ָ‬ ‫דאס ַאז אויבן אין שטוב איז שוין נישט‬ ‫נאך געווען קליינע קינדער‬ ‫מילך‪ ,‬מיינט ָ‬ ‫דא קיין מילך‪ .‬הגם ס'איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫קאסט‪.‬‬‫ָ‬ ‫יעלה זכרונינו‬ ‫זכרונות מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫געלאזט קיין מילך פאר‬ ‫האט ער נישט ָ‬ ‫אין שטוב‪ָ ,‬‬ ‫הלא אחיך‬ ‫דערמאן זיך‪ ,‬ווען כ"ק דער רבי שליט"א‬ ‫ַ‬ ‫איך‬ ‫זיך‪.‬‬ ‫געהאט‪ ,‬איז דעם‬‫ַ‬ ‫האט חתונה‬ ‫וויליאמסבורג ָ‬ ‫ַ‬ ‫פון‬ ‫המשך זכרונות וסיפורים פון ידידינו‬ ‫איינמאל ַאז די מילך אין ביהמ"ד איז‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז געווען‬ ‫רבי'נס ברודער דער ירושלימ'ער רבי כ"ק מרן‬ ‫הרה"ח ר' משה יאנקאלאוויטש הי"ו‬ ‫פאר'ן צווייטן‪,‬‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫האט איינער ָ‬ ‫אויסגעגאנגען‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫פארן די‬ ‫אדמו"ר מהרי"מ זצוק"ל געקומען צו ָ‬ ‫מיקירי אנ"ש בעיר סיגעיט‬ ‫נאך מילך‪.‬‬‫דא ָ‬‫גיי ַארויף אין שטוב‪ ,‬קוק אויב ס'איז ָ‬ ‫צוזאמען מיטן רבי'ן צום‬ ‫געגאנגען ַ‬‫חתונה‪ .‬מ'זעמיר ַ‬ ‫מוצש"ק לפני ההילולא בהיכל ביהמ"ד הגדול‬ ‫דארפסט נישט‬ ‫פאר יענעם‪ַ ,‬‬ ‫געזאגט ַ‬‫ָ‬ ‫האב איך‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט ערלעדיגט‬ ‫ָ‬ ‫עירפ ָארט מקבל ּפנים צו זיין‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫זאגט‬‫דא קיין מילך אויבן‪ָ .‬‬ ‫ַארויפגיין‪ ,‬ס'איז נישט ָ‬ ‫זאל זיין בכבוד'דיג‪,‬‬ ‫פאר'ן ירושלימ'ער רבי'ן ַאז עס ָ‬ ‫ַ‬ ‫עובר אורח‬ ‫זאג איך גוט‪ ,‬גיי ַארויף‬‫מיר יענער‪ ,‬פון וואו ווייסטו? ָ‬ ‫ַאז ער איז ַארויסגעקומען דער ערשטער פונעם‬ ‫ס'איז מיר אויסגעקומען ַאלס בחור‪ַ ,‬אז איך פלעג‬ ‫רויפגעגאנגען‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫טאקע ַא‬ ‫און זעה ַאליינס‪ .‬ער איז ַ‬ ‫ווארטן‪ָ .‬אן קיין‬ ‫געדארפט ַ‬ ‫האט נישט ַ‬ ‫עירפ ָארט‪ .‬ער ָ‬ ‫ּ‬ ‫רטאגס לערנען אין רבי'נס ביהמ"ד‪ .‬עס פלעגט‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫דא קיין‬ ‫דארט נישט ָ‬ ‫טאקע געזען ַאז ס'איז ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫שהיות איז ער איז ממש גלייך ַארויסגעקומען‪.‬‬ ‫נאכדעם‬‫זיין אן ערשטע מנין שחרית ‪ ,6:30‬און ָ‬ ‫מילך‪.‬‬ ‫פיין‪ ,‬מ'גייט צו צו אים‪ ,‬מ'גיט אים שלום און ַאלעס‪,‬‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב‬ ‫‪ 7:30‬איז געווען דעם רבי'נס מנין‪ָ .‬‬ ‫דאס איז געווען מיין סימן‪ ,‬אויב דער רבי איז‬ ‫ָ‬ ‫דארט‬‫האב געלערנט ָ‬ ‫א חברותא מיט וועמען איך ָ‬ ‫האב איך שוין‬ ‫באטל ָ‬ ‫האלבן ָ‬ ‫רא ּפגעקומען מיט א ַ‬ ‫ַא ָ‬ ‫קאר איז‪ ,‬און ער גייט‬ ‫מ'האט אים געוויזן וואו די ַ‬ ‫ָ‬ ‫געדאווענט מיטן‬ ‫האב איך ַ‬ ‫נאכדעם ָ‬‫אינדערפרי‪ ,‬און ָ‬ ‫דאס‬‫דא קיין מילך‪ָ .‬‬ ‫געוואוסט ַאז אין שטוב איז נישט ָ‬ ‫דארט‬ ‫ווייטער‪ָ .‬אבער מ'זעט ַאז דער רבי בלייבט ָ‬ ‫רבי'נס מנין‪.‬‬ ‫האט ער ַאוועקגעגעבן‬‫לעצטע ביסל מילך פון שטוב ָ‬ ‫זאגט ער‪ַ ,‬אז "משה איז‬‫וואס איז? ָ‬‫עירפ ָארט‪ָ .‬‬ ‫אין ּ‬ ‫דא אויפ'ן פליגער"‪ .‬דעם רבי'נס ברודער הרה"צ‬‫אויך ָ‬ ‫איין אינדערפרי איך קום ַארויס פון שטוב‪ ,‬אונז‬ ‫פאר'ן עולם‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫רבי משה זצ"ל פון בני ברק איז אויך מיטגעקומען‬ ‫האמיר געוואוינט נאנט צו דרייצנ'טע עוו‪ .‬און איך‬ ‫ָ‬ ‫ששה מי יודע‬ ‫געווארט אויף אים‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫האט דער רבי ָ‬ ‫דעמאלט‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫האב‬ ‫דארט דורך‪ .‬איך ָ‬ ‫זעה ווי דער רבי גייט ּפונקט ָ‬ ‫פאר'ן רבי'ן פלעגט מען‬ ‫סערי‪-‬ארדערס ַ‬ ‫ָ‬ ‫גרא‬ ‫די ָ‬ ‫טאקע‬ ‫זאל אים אויך אויפנעמען‪ .‬ער איז ַ‬‫אויך‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫דאס איז נישט געווען‬ ‫געכא ּפט ביז איצט ַאז ָ‬ ‫נישט ַ‬ ‫געהאט א‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫גראסערי‪ .‬זיי ָ‬ ‫איינקויפן ביי רייז ָ‬ ‫ערצופאל‪ָ ...‬אבער איך זעה ווי דער רבי‬ ‫ַ‬ ‫קיין ּפ‬ ‫האט ער‬‫נישט קיין רבי‪ָ ,‬אבער ער איז א ברודער‪ָ .‬‬ ‫האט ער געהייסן‪ .‬ער איז‬ ‫יאסעלע ָ‬ ‫דערליווער‪-‬מאן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫גייט "פונקט" דורך אונזער הויז און ער זעט מיך‬ ‫געווארט אויף אים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫שטאטער מענטש‪.‬‬ ‫זא ַ‬‫עווען ַא ַ‬ ‫מארגן‪ ,‬ביי אונז‬ ‫"אה גוט ָ‬‫זאגט ער מיר ָ‬‫ַארויסקומען‪ָ .‬‬ ‫האט‬ ‫איינמאל בין איך ּפונקט געווען אויבן ווען ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫זבת חלב‬ ‫דארט‬‫לאמיר גיין אויף ‪ָ ,46‬‬ ‫קאלט‪ ,‬קום ָ‬‫איז די מקוה ַ‬ ‫רויפגעשלעפט‬ ‫ּ‬ ‫האט ַא‬ ‫געברענגט דעם ָארדער‪ .‬ער ָ‬ ‫דאך געווען אין די ישיבה‪.‬‬ ‫וואך בין איך ָ‬‫גאנצע ָ‬‫א ַ‬ ‫שטאטישע מקוה"‪.‬‬‫דא די ָ‬‫איז ָ‬ ‫האט דער רבי אים‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫באקסעס‪ ,‬און ָ‬ ‫ַאלע ַ‬ ‫וואכן פלעג איך כסדר‬ ‫ָאבער אין די בין הזמנים ָ‬ ‫"אה איך‬‫זאג איך ָ‬ ‫דאך געווען ַאליינס‪ָ .‬‬ ‫דער רבי איז ָ‬ ‫יאסעלע‬‫לאר‪ .‬הער איך ווי דער ָ‬ ‫דא ַ‬ ‫געגעבן א טיפ פיר ָ‬ ‫קומען צום רבי'ן אין ביהמ"ד‪.‬‬ ‫באגלייטן‪ ,‬איך וועל זיין דער גבאי"‪...‬‬ ‫וועל קענען ַ‬ ‫באקסעס"‪.‬‬‫רופט זיך ָאן צום רבי'ן "רבי ס'איז זעקס ַ‬ ‫דער סדר איז געווען‪ַ ,‬אז יעדן אינדערפרי איז‬ ‫געלאכט‪.‬‬ ‫האט ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫"אה‪ָ ,‬אה ַאנטשולדיגט"‪ .‬דער‬‫זאגט אים דער רבי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫רא ּפגעקומען פון שטוב‪ ,‬און ער ָ‬‫דער רבי ַא ָ‬ ‫מ'קומט ַאריין אין די מקוה‪ָ ,‬אבער קיינער איז נישט‬ ‫לאר און אים‬ ‫דא ַ‬ ‫נאך צוויי ָ‬‫האט ַארויסגענומען ָ‬ ‫רבי ָ‬ ‫קאווע אין ביהמ"ד‪.‬‬ ‫מיטגעברענגט מילך פאר די ַ‬ ‫האט‬ ‫פארשטייט זיך ַאז דער רבי ָ‬‫דארט‪ַ .‬‬ ‫געשטאנען ָ‬ ‫ַ‬ ‫געגעבן‪.‬‬ ‫פלאש‬ ‫האלבן ַ‬‫נאר א ַ‬ ‫צומאל פלעגט דער רבי ברענגען ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל‬ ‫האט ער מיך געבעטן‪ַ ,‬אז איך ָ‬ ‫צאלן‪ָ .‬‬ ‫געוואלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫המשך יבא אי"ה‬ ‫רשטאנען‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫האב ַ‬ ‫מילך‪ ,‬מער ָאדער ווייניגער‪ .‬איך ָ‬ ‫זאל אויפזוכן וואו דער ממונה‬ ‫אים טון א טובה‪ ,‬איך ָ‬ ‫און אזוי טייטשט דער עבודת ישראל די פסוק‬ ‫ראה סוף אות ה) אז היינטיגע צייטן וואס די דורות‬ ‫אין אגרא דכלה (פ' שופטים ד"ה תמים) שטייט אז פון‬ ‫(דברים יד‪ ,‬כד) וכי ירבה ממך הדרך‪ ,‬אז דו שפירסט‬ ‫זענען שוואכער געווארן און מיר האבן נישט קיין‬ ‫ראש השנה ביז הושענא רבה זענען פארהאן פיר‬ ‫אז דו ביסט פוהל מיט חטאים און דו ביסט ווייט‬ ‫כח מקיים צו זיין אלע תיקוני תשובה ווי ס'דארף צו‬ ‫הונדערט און ניינציג שעה‪ ,‬אזוי ווי די צאל פון די‬ ‫פון השי"ת און דו קענסט נישט תשובה טון‪ ,‬ונתתה‬ ‫זיין‪ ,‬איז גענוג מיט דעם וואס מיר האבן א רצון צו‬ ‫ווארט תמי"ם‪ .‬לויט ווי מ'האט געשמועסט קען מען‬ ‫בכסף‪ ,‬פון די לשון פון כיסופין ‪ -‬גליסטן‪" ,‬זאלסט‬ ‫זיין גוט‪ ,‬און מיר האבן כאטש א רצון תשובה צו טון‪.‬‬ ‫ערלקערן די רמז‪ ,‬ווייל אין די דאזיגע טעג דארף‬ ‫כאטש גליסטן צו דעם‪ ,‬האבן א השתוקקות צו‬ ‫מיט דעם קען מען מסביר זיין וואס מ'זאגט אין די‬ ‫מען מקבל זיין אויף זיך מקיים צו זיין דעם ענין פון‬ ‫תשובה"‪ ,‬וצרת הכסף בידך‪ ,‬זאלסט נעמען דעם‬ ‫תפילה הרה"ק הרבי רבי אלימלך זי"ע ‪' -‬ותשפיע‬ ‫תמים תהי' עם ה' אלקיך‪.‬‬ ‫גליסטונג אין דיין האנט‪ ,‬ביז ווען דו וועסט זוכה זיין‬ ‫עלינו תמיד הרהור לשוב אליך'‪ ,‬אז ס'זאל ווערן‬ ‫צו קלארקייט אז וועסט קענען תשובה טון‪ ,‬והלכת‬ ‫ערקוועקט אין אונזער הארץ א הרהור אז מיר ווילן‬ ‫ותשפיע עלינו תמיד הרהור לשוב אליך‬ ‫אל המקום אשר יבחר ה'‪.‬‬ ‫תשובה טון פאר דיר‪.‬‬ ‫עס שטייט אין ישמח ישראל (עי' פר' עקב אות ד‪ ,‬פר'‬ ‫ג‬ ‫ב‬ ‫דברות קודש מאת כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫מוצש"ק כי תבא י"ט אלול תשנ"ז לפ"ק ‪ -‬לבחורים‬ ‫זיך צוגעגרייט צום יום הדין‪ ,‬מען האט תשובה געטון‪ .‬אפילו די פשוט'ע‬ ‫בזמנינו עיקר התשובה היא ע"י אחדות‬ ‫אידן ‪ -‬די פשוט'ע אידן וואס האבן גארנישט געלערנט האבן געוואוסט‬ ‫עס שטייט אין מאור ושמש אין פרשת כי תצא (ד"ה בגמ' ראש השנה)‪ ,‬אז עס‬ ‫עס איז געקומען אלול‪ ,‬מען האט געוואוסט אז אלול איז‪ ...‬היינט איז דא‬ ‫איז דא א גמרא (יח‪ ).‬בראש השנה כולן נסקרין בסקירה אחת‪ ,‬פרעגט ער ַא‬ ‫נסיונות‪ ,‬מיט טרדות‪ ,‬די גאסן‪ ,‬עס איז נישט די אמאליגע וועלט‪ ,‬מען‬ ‫ּפ ָאר דיוקים‪ ,‬וואס עפעס "אחת" א‪ .‬זאגט ער אמאל ווען ס'איז געווען ראש‬ ‫דארף זיך היינט באמת'ן אסאך מער מחזק זיין‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬אלול‪ ,‬האבן אידן עוסק געווען אין תשובה טון ‪ -‬פאסטן תעניתים‪,‬‬ ‫די פייט פון ראש השנה‪ ,‬פון שחרית‪ ,‬פון שמונה עשרה‪ ,‬א פחד די דיבורים‬ ‫מען האט זיך מתבונן געווען‪ .‬היינט ‪ -‬זאגט ער ‪ -‬איז די עיקר אז מען האלט‬ ‫וואס שטייט דארט "ומאימת הדין נפשי תבחיל" וכו'‪ ,‬מען קען זאגן פשט‬ ‫זיך באחדות מיט אידן‪ ,‬אז מען האלט זיך באחדות ‪ -‬כולן נסקרין בסקירה‬ ‫‪ -‬די מחברים וואס האבן דאס געזאגט ‪ -‬זיי האבן געהאלטן ביי דערביי‪,‬‬ ‫"אחת" ‪ -‬אז עס איז אחת ‪ -‬דאס איז די עיקר הכנה ב‪.‬‬ ‫אונז זאגן דאך וואס זיי האבן געזאגט‪ ,‬א פחד די גאנצע דאווענען‪...‬‬ ‫די מאור ושמש ברענגט אין פרשת נצבים (דיבור א' וד')‪ ,‬אתם נצבים היום‬ ‫מאנ'יע ד האט מיר‬ ‫איך געב אייך א משל וואס הייסט אמאליגע אידן‪ ,‬ר' ַ‬ ‫כולכם לפני ה' אלקיכם‪" ,‬כולכם" ‪ -‬זיך האלטן צוזאמען ג‪.‬‬ ‫דערציילט ‪ -‬ר' מאנ'יע איז געווען א רוסישע איד ‪ -‬האט ער מיר דערציילט‬ ‫אז עס איז געווען דארט א איד א עם הארץ ממש‪ ,‬ער פלעגט האנדלען‬ ‫התעוררות חודש אלול בימי מקדם‬ ‫מיט אקסען‪ ,‬מיט פערד‪ ,‬ער פלעגט גיין אין די דערפער‪ ,‬א גרויסע עם‬ ‫באמת'ן עס איז פאר די הייליגע טעג‪ ,‬אלול‪ ,‬ראש השנה‪ ,‬יום הדין‪,‬‬ ‫הארץ געווען‪ ,‬אבער ער איז געווען א פשוטע איד'ל‪ ,‬ער איז געגאנגען‬ ‫כ"ק דער טאטע זצוק"ל האט מיר אמאל דערציילט ‪ -‬ער פלעגט זאגן‪,‬‬ ‫מיט א שטעקן שטענדיג צו פירן די אקסען‪ .‬עס איז געקומען ערב ראש‬ ‫אמאליגע יארן האט מען דאס געפילט ממש‪ ,‬מען קומט אריין אין ביהמ"ד‬ ‫חודש אלול‪ ,‬ער איז אהיים געקומען פון געשעפט‪ ,‬פארנאכטס האט ער‬ ‫מען האט געזען אלול‪ ,‬עס איז געווען א פחד! מען איז געזעצן ‪ -‬מען האט‬ ‫געגעסן א וועטשערע‪ ,‬נאכדעם האט ער גענומען דעם שטעקן‪ ,‬ער האט‬ ‫געזאגט תהילים‪ ,‬מען האט געדאווענט‪ ,‬עס איז געווען א פחד מען האט‬ ‫א‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬הנה יקשה קצת מה השמיענו בזה "שנסקרין כאחת"‪ ,‬כי אין זה דבר חדש לנגד כבודו יתברך אשר במאמרו ברא בריותיו כולם‪ ,‬ויוצר עין הלא יביט‪.‬‬ ‫גם לפי הפשט היה צריך לומר "בסקירה אחד" לשון זכר‪ ,‬שהוא נופל על הלשון‪.‬‬ ‫ב‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬יראה שהתנא רמז לנו עצה ותושיה לעבדות השי"ת והורה דרך תשובה הנכונה‪ ,‬כי כבר היה לעולמים אנשי חיל אשר נגע יראת ה' בלבבם להקיץ‬ ‫מתנומתם וליישר אורחותם‪ ,‬ועשו סיגופים והרבו לענות נפשותיהם למרק חטאתיהם ולהכין עצמם לקראת אלקינו‪ ,‬אכן עדיין אין זה תשובה העיקרית‪ ,‬ובעזרת ה'‬ ‫בדורות אלו שלח לנו עבדיו הצדיקים אשר פתחו הדרך לפנינו להורות כי תשובה העיקרית הוא לייחד לבבינו באהבת חברים‪ ,‬ולהסתכל ביתרון זולתו מעבדות השם‬ ‫יתברך ומידיעת בוראו‪ ,‬ושלא לראות חסרונו ח"ו‪ ,‬ולהרחיק נרגן מפריד המעורר מדנים ולהתגבר עליו‪ .‬ובפרט בדורות אלו אשר כל מגמת היצר הרע לאחוז בזה‪ ,‬וצריך‬ ‫זהירות וזריזות גדול להלחם נגדו‪.‬‬ ‫ודבר זה היותר צריך בימים האלה הקדושים והנוראים הבאים עלינו לטובה‪ ,‬אשר הם עת משפט לאלקי יעקב‪ ,‬וצריכים אנו לרחמים לצדקנו במשפט‪ ,‬הגם שאנו‬ ‫בטוחים בחסדו הגדול אשר הוא מעביר אשמותינו בכל שנה ושנה‪ ,‬ולזה הוכן למשפט החודש הזה וכו'‪ ,‬וצריך להתעורר לתשובה שלימה יותר ויותר מכל השנה‪ ,‬ועיקר‬ ‫התשובה להתאחד עם כל אחד ואחד באהבה ובלב אחד לעבוד השי"ת‪ ,‬ולהטות שכם אחד‪ ,‬ועל ידי זה מתעורר עולם התשובה ועולם הרחמים ועולם הרצון‪.‬‬ ‫וזה רמז באומרו וכולן נסקרין בסקירה אחת‪ ,‬פירוש שצריך להתדבק ולהתקשר זה לזה ושנהיה נסגרין זה לתוך זה בלב כל אחד‪ ,‬וזה רמוז במלת אחת שנהיה לאגודה‬ ‫אחת לעבוד ה' יתברך בכל לב‪ ,‬וזהו שאמר אחת ולא אמר אחד לרמוז שמתעורר עולם התשובה‪ ,‬וכו'‪.‬‬ ‫ג‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬הנראה לומר בזה‪ ,‬כי הנה ידוע אשר עיקר גדול מעיקרי ושרשי העבודה ופתח התשובה הוא להתאחד כאחד‪ ,‬ולהתקשר בעבותות אהבת חברים‪,‬‬ ‫ולהביט בחבירו מעלותיו ועבודת בוראו ולא יתבונן בעוותתו‪ ,‬וע"י זה נכסף ומתאווה להתדמות אליו במעשים הטובים‪ ,‬וישוב אל ה' בכל לבבו‪ ,‬גם על ידי מדה זו אשר אין‬ ‫אדם שם על לב קוצר יד חבריו במצוות ובמעשים הטובים לשנוא אותם עבורם‪ ,‬ולא ידרוש רק טובתם ויתרון עבודתם עליו‪ ,‬על ידי זה אין כח להמסטין לקטרג עליהם‪,‬‬ ‫כמאמר הכתוב (הושע ד‪ ,‬יז) חבור עצבים אפרים הנח לו‪ ,‬ועל ידי כן השי"ת מתנהג גם כן עם ישראל ברחמיו ומעביר על פשעיהם‪ ,‬ומתעורר על ידי זה מדת ועובר על פשע‪.‬‬ ‫וזהו אומרו אתם נצבים היום‪ ,‬ביאורו‪ ,‬שיש לכם התיצבות ותקומה לפני ה'‪ ,‬מפני אשר ראשיכם שבטיכם זקניכם וגו' כל איש ישראל‪ ,‬פירוש שכולם הם כאיש אחד בלב‬ ‫אחד לאהבה ואחוה וריעות וכו'‪ ,‬וזהו לעברך בברית ובאלתו‪ ,‬לשון ברית מורה על מדת גבורה‪ ,‬ופירושו שיהיה עובר על פשעם וימתקו הגבורות ויתעוררו רחמים עליהם‪.‬‬ ‫ד‪ .‬הרה"ח ר' מנחם מן סיגלוב ז"ל מחשובי החסידים אצל הרה"ק מהר"ד מסקווירא זי"ע‪.‬‬ ‫ד‬ ‫ממעל‪ ,‬דאס איז מחיה די גוף‪ ,‬אז נישט איז ער גארנישט‪ ,‬הרה"ק רבי חיים‬ ‫געזאגט אויף רוסיש ‪ -‬איך קען עס נישט זאגן אויף רוסיש ‪" -‬יעצט רוה‬ ‫ארא ּפ אין אנהייב שערי קדושה (ח"א שער א')‪ ,‬דער‬ ‫וויטאל זי"ע ברענגט עס ָ‬ ‫זיך ָא ּפ אביסל‪ ,‬שטעל זיך אין ווינקעלע‪ ,‬עס קומט אלול‪ ,‬אלול גייט מען‬ ‫גאנצע מענטש זאגט ער‪ ,‬די עיקר איז די נפש הרוחני ‪ -‬די נשמה דאס איז‬ ‫שוין נישט ארויס אין גאס‪ ,‬דו קענסט זיך ָא ּפרוען ביז נאך סוכות‪ ,"...‬עס‬ ‫דער מענטש‪ ,‬שטייט דארט אין פסוק (שמות ל‪ ,‬לב) על בשר אדם לא ייסך‪,‬‬ ‫איז געקומען אלול‪ ,‬עס גייט אלול‪ ,‬דער איד איז געזעצן א גאנצן אלול‬ ‫[דעיקר הוא האדם הרוחני והבשר הוא רק לבוש שיוכל לבא לעוה"ז] דאס‬ ‫אין ביהמ"ד‪ .‬ער האט נישט געקענט לערנען‪ ,‬ער האט געזאגט תהלים‪,‬‬ ‫הייסט על בשר אדם‪ ,‬עס איז א לבוש פון אדם‪ ,‬דאס איז די לשון אין ר'‬ ‫מעמדות‪ ,‬משמש געווען תלמידי חכמים ‪ -‬א טיי‪ ,‬א קאווע‪' ,‬אפשר דארפט‬ ‫חיים וויטאל‪ ,‬מען לעבט ָא ּפ די יארן טוט מען בלויז משפט'ן די נשמה‪,‬‬ ‫איר א תהלים'‪ .‬אלול ‪ -‬ארויסגיין אינדרויסן אלול! א מושג פון פשוט'ע‬ ‫מען לייגט איהם אריין‪ ,‬מען בעהאלט עס אין קבר [הגוף]‪ ,‬און די נשמה‬ ‫אידן‪ ,‬אמאל איז געווען אזוי‪ ,‬כל שכן די געהויבענע אידן וואס איז געווען‬ ‫גייט צוריק אויבן‪ ,‬די גאנצע ארבעט זאגט ער ‪ -‬ארבעטן אויף דעם‪ ,‬אזוי‬ ‫דארטן‪...‬‬ ‫שמועסט דארטן ר' חיים וויטאל ה‪.‬‬ ‫אידן ב"ה זיצן בין כותלי ביהמ"ד‪ ,‬מען זיצט אין ישיבה‪ ,‬און מען לערנט‬ ‫להגביר כח הרוחני על כח הגשמי‬ ‫ב"ה‪ ,‬אודאי דאס איז די גרעסטע הכנה אויף די הייליגע טעג‪ ,‬מען דארף‬ ‫עס נאר גוט אויסנוצען‪ ,‬פאקטיש איז עס גרויסע זאכן‪ ,‬בעצם וואס א איד‬ ‫מען האט א חלק אלקי ממעל ‪ -‬די נשמה‪ ,‬מיט דעם דארף מען וויסן‬ ‫דעם אור החיים הק' אין פרשת ויחי (מט‪ ,‬ג‪-‬ד עה"פ ראובן בכורי אתה)‪ ,‬און אין נאך‬ ‫דארף די צייט גיט אויסנוצן‪ ,‬אז מען הארעוועט אין לערנען‪ ,‬מען ליגט אין‬ ‫פלעצער‪ ,‬אז מען דארף מגביר זיין דער כח הנשמה אויף דעם כח הגוף‪,‬‬ ‫לערנען‪ ,‬דאס איז דאך זיכער א הכנה‪.‬‬ ‫כח הרוחני אויף דעם כח הגשמי‪ .‬אז מען הארעוועט און מען לערנט מען‬ ‫וצדיק באמונתו יחיה‬ ‫טוט עבודת ה' איז מען מגביר ‪ -‬די כח הרוחני ווערט שטארקער‪ ,‬קען‬ ‫די יסוד איז אז מען דארף וויסן וואס א איד איז אויכעט‪ ,‬מען דארף וויסן‬ ‫מען זיך מתגבר זיין אויפ'ן כח הגשמי‪ .‬חלילה פארקערט‪ ,‬איז דער גשמי‬ ‫וואס איז א איד‪ ,‬אמונה‪ ,‬י"ג עיקרים‪ ,‬די גאנצע חסידות‪ ,‬אין מאור עינים‬ ‫שטארקער‪ ,‬ח"ו עס איז מעורב טוב ורע‪ ,‬אז מען איז מגביר די כח הרע אויף‬ ‫די כח הטוב ווערט‪ ...‬דער אייבירשטער זאל ָא ּפהיטן‪ .‬פארקערט אז מען‬ ‫איז פוהל‪ ,‬עס איז דא א בורא עולם‪ ,‬אין יעדע זאך איז דא אלקות‪ ,‬דאס איז‬ ‫איז מגביר מען טוט די רצון ה' ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬איז מען מגביר די כח‬ ‫טיף טיפע ענינים‪ ,‬אבער די שורש הדברים איז‪ ,‬אז מען דארף געדענקען‬ ‫הרוחני‪ ,‬וואס מער איז אלץ‪ ...‬מצוה גוררת מצוה ו‪.‬‬ ‫אלץ "להיות לכם לאלקים"‪ ,‬די גאנצע ארבעט איז אז מען דארף וויסן אז‬ ‫עס איז דא א בורא עולם אויפ'ן וועלט‪ ,‬עס איז דא א באשעפער אויפן‬ ‫עבודת ה' בימי הנעורים‬ ‫וועלט‪ .‬מקבל זיין עול מלכות שמים‪ ,‬פשט אין מקבל עול מלכות שמים‪,‬‬ ‫די גאנצע ארבעט פון א מענטש איז‪ ,‬דער תולדות זאגט אין די סדרה‬ ‫פשט איז אלץ‪ ...‬מקבל עומ"ש‪ ,‬מען האט די ריכטיגע אמונה‪ ,‬עס איז דא‬ ‫(דיבור א באד"ה ובזה נ"ל)‪ ,‬מען דארף וויסן‪ ,‬מען דארף מודיע זיין פאר אלע זיינע‬ ‫מדריגות אין דעם‪ ,‬מען טראכט וועגן דעם‪ ,‬מען האט אמונה אין דעם‪ ,‬מען‬ ‫קינדער די עיקר עבודת ה'‪ ,‬זאגט ער די ילדות ושחרות הם עיקר גדול‬ ‫גייט נישט מיט קיין חקירות מיט פארשטיין‪" ,‬פשוט'ע אמונה פשוטה"‪,‬‬ ‫בעבודת ה'‪ ,‬די יונגע יארן‪ ,‬די בחור'ישע יארן‪ ,‬זאגט ער ביכורים איז מרמז‬ ‫דאס אז מען האט די ריכטיגע אמונה‪ ,‬דאס ברענגט צו אלעס‪ ,‬עס ברענגט‬ ‫ראשית ביכורים ‪ -‬פון די ערשטע יארן פון דעם איז די יסוד‪ ,‬די ארבעט איז‬ ‫צו יראת שמים עס ברענגט צו‪...‬‬ ‫די ילדות‪ ,‬מפרי האדמה ‪ -‬מען ארבעט זיך אויס די ילדות‪ ,‬מיט סור מרע‬ ‫ועשה טוב‪ ,‬מען הארוועט אין לערנען און אלע ענינים‪ ,‬גייט שוין תוספות‬ ‫עיקר האדם היא הנשמה‬ ‫ביכורים ‪ -‬שפעטער די עלטערע יארן‪ ,‬עיטור ביכורים ‪ -‬די מחשבה קען‬ ‫מען דארף וויסן וואס א מענטש איז אויך‪ .‬א מענטש דארף וויסן‬ ‫מען האלטן אין ארדענוג‪ָ ,‬אן דעם איז שווער‪ .‬די עיקר איז די ילדות די‬ ‫אלעמאל וואס א מענטש איז‪ .‬שטייט דאך אין ספרים וואס דער גאנצע‬ ‫בחור'ישע יארן ז‪.‬‬ ‫מענטש איז‪ ,‬א מענטש איז דאך נאר די נשמה‪ ,‬די נפש‪ ,‬די חלק אלקי‬ ‫ה‪ .‬זה לשון קדשו של מהרח"ו‪ :‬נודע אל בעלי מדע‪ ,‬כי גוף האדם איננו האדם עצמו מצד הגוף‪ ,‬כי זה נקרא בשר האדם‪ ,‬כמו שכתוב עור ובשר תלבישני ובעצמות‬ ‫וגידים תשוככני‪ ,‬ועוד כתיב על בשר אדם לא ייסך וגו'‪ ,‬נמצא האדם הוא הפנימיות‪ ,‬אבל הגוף הוא ענין לבוש אחד‪ ,‬תתלבש בו נפש השכלית‪ ,‬אשר היא האדם עצמו‬ ‫בעודו בעולם הזה‪ ,‬ואחר הפטירה יופשט מעליו הלבוש הזה‪ ,‬ויתלבש בלבוש זך ונקי רוחני‪ ,‬וכמו שכתוב (זכריה ג‪ ,‬ד) הסירו הבגדים הצואים וגו' והלבש אותך מחלצות‪,‬‬ ‫הוא הנקרא חלוקא דרבנן (זוה"ק ח"א סו‪.).‬‬ ‫ו‪ .‬כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל הרחיב בענין זה בשיחות קדשו‪ ,‬ראה אמרות טהורות בראשית‪ ,‬עמ' קצ"ח ועמ' שמ"א‪.‬‬ ‫ז‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬לכך החכם עיניו בראשו יזהר בנפשו ויזהיר בניו אחריו שיהי' הילדות ושחרות עיקר בעבודת ה' ולעמוד בקשרי מלחמת יצה"ר וכו' עוד יש עיטור‬ ‫ביכורים ר"ל עטרות של עצמן מה שקדשו מחשבתן מזה נעשו העטרות וכו' ונקרא זה עיטור כי שורש הכל הוא ביכורים שעשה בבכיר בבחרותו ולא הרשיע ביצה"ר‬ ‫ואז יכול לקדש א"ע ולעלות במדרגות וכו' עיי"ש באורך‪.‬‬ ‫ה‬ ‫אינגאנצן מיט די גאס‪ ,‬די גאס איז דאך הפקר‪ ,‬עס איז נישט גוט‪ ,‬דער‬ ‫חפציך בו אסורים‬ ‫תולדות זאגט (פ' כי תצא ד"ה עוד י"ל) "בימיו"‪ ,‬כי תצא למלחמה על אויביך‪ ,‬אז‬ ‫מען זאגט נאך א ווערטעל פון הרה"ק דער קארלינער זי"ע‪ ,‬שטייט דאכט‬ ‫מען גייט ארויס אין גאס איז עס א מלחמה אויף די יצה"ר‪ .‬היינטיגע יארן‪...‬‬ ‫זיך אין בית אהרן (בליקוטים דף קמ"ד)‪ ,‬עס שטייט אין איינע פון די זמירות פון‬ ‫מען דארף זעהן מען זאל נישט האבן קיין שייכות מיט די גאס‪ ,‬די אויגן‬ ‫שבת חפציך בו אסורים‪ ,‬ער פלעגט זאגן די ווערטער "חפציך" ‪ -‬דאס‬ ‫ָא ּפהיטן‪ ,‬די עינים‪ ,‬די מחשבה‪ .‬נישט רעדן קיין שטותים מיט נארישקייטן‪,‬‬ ‫וואס דיר ווילסט זיך‪ ,‬אסורים ‪ -‬דאס איז אסור‪ .‬דאס וואס דיר ווילסט זיך‬ ‫דאס איז די ארבעט ט‪.‬‬ ‫‪ -‬חפצך בו אסורים‪ .‬דאס איז די גאנצע ארבעט‪.‬‬ ‫אודאי טאמער וויל מען לערנען און דאווענען איז נישט אסור! דאס איז‬ ‫לימוד גפ"ת‪ ,‬חסידות ומוסר‬ ‫זיכער‪ ,‬עס איז נישט דא וואס צו רעדן‪ ,‬ער וויל לערנען געשמאק אודאי!‬ ‫צוקומען קען מען צוקומען דערצו אז מען הארעוועט אין לערנען‪ ,‬אז מען‬ ‫אבער טאמער מען וויל עפעס אנדערע זאכן דעס דארף מען נישט‪ ,‬די‬ ‫הארעוועט אין לערנען גוט גמרא מיט תוספות קען מען צוקומען‪ ,‬דאס‬ ‫גאנצע מענטש איז דאס‪ ,‬די ארבעט איז ‪ -‬זיך אויס ארבעטן אביסל‪ ,‬זיך‬ ‫הייבט אויף די מענטשן‪ .‬פארשטייט זיך אז מען לערנט חסיד'ישע ספרים‬ ‫נישט נאכגעבן‪.‬‬ ‫מיט מוסר‪ ,‬די צייט איז אויסגערעכנט‪ ,‬איז לערנען אויך אויסגערעכנט‪.‬‬ ‫עבודת המידות‬ ‫קבלת עול תורה אף בלי חשק‬ ‫די מידות‪ ,‬מען האט איהם באשאפן מיט מידות‪ ,‬ליצנות‪ ,‬מיט קפדנות‪,‬‬ ‫לערנען מאכט זיך אמאל מען לערנט אמאל‪ ,‬מען האט נישט קיין חשק‪,‬‬ ‫מיט כעס‪ .‬די מידות ‪ -‬יעדע זאך דארף מען אויס ארבעטן אויף זיך‪ ,‬אויף‬ ‫מען קען נישט‪ ,‬עס גייט נישט‪ .‬מען דארף אויך ארבעטן אויף דעם‪ ,‬מען‬ ‫יעדע זאך איז דא א ארבעט‪ ,‬איז וואס מען ארבעט זיך אויס איז אלץ‬ ‫דארף האבן א עול תורה‪" ,‬יא חשק נישט חשק"‪ ,‬מען דארף לערנען‪ ,‬די‬ ‫בעסער‪.‬‬ ‫צייט נוצט מען אויס‪ ,‬מען הארעוועט אין לערנען‪ ,‬אזוי קען מען צוקומען צו‬ ‫קדושת הדיבור‬ ‫עפעס א תכלית אין לערנען אויכעט‪ ,‬אז מען בלייבט מיט חשק אלעמאל‪...‬‬ ‫מען גייט אריין אין די נסיון פון דיבור ‪ -‬פון רעדן‪ ,‬דיבור איז דאך א יסוד‪,‬‬ ‫תורה איז נישט שייך אלעמאל מיט חשק‪ .‬מען האט א זכי' אז מען‬ ‫עס שטייט אין אלע ספרים דיבור איז דאך ממש‪ ...‬דיבור ‪ -‬לשון הרע‪,‬‬ ‫הארעוועט אין לערנען‪ ,‬מען ארבעט זיך אויס קען מען באקומען א טעם‬ ‫מיט שטותים מיט נארישקייטן‪ .‬דיבור מיט מחשבה‪ .‬שמירת עינים‪ ,‬מען‬ ‫אין לערנען‪ ,‬מען באקומט א טעם אין דעם לערנען כל אחד לפי מדריגתו‪,‬‬ ‫דארף זיין אויסגעהאלטן‪ ,‬אלץ דארף מען ארבעטן‪ ,‬אז מען ארבעט‪...‬‬ ‫יעדע איינער טוט אויף וויפיל ער קען‪ ,‬אלעס הכל רווח‪.‬‬ ‫פשטות שטייט אין ספרים אז מען טוט א מצוה מיט'ן מצוה איז מען‬ ‫עבודה שבלב זו תפילה‬ ‫ממשיך קדושה אויפ'ן מענטש‪ ,‬ער האט דאך עפעס געטוהן ‪ -‬ער האט‬ ‫דאך געלייגט תפילין‪ ,‬ער האט געדאווענט‪ ,‬ער האט געטוהן א מצוה‪ .‬אבער‬ ‫בפרט יעצט גייט דאך הייליגע טעג‪ ,‬מען האלט שוין באלד סליחות די‬ ‫אז ער האלט זיך צוריק פון נישט טוהן קיין שלעכטע זאכן‪[ ,‬ואינו עושה מעשה יש‬ ‫אנדערע וואך‪ ,‬דאווענען ‪ -‬עבודה שבלב זו תפלה (תענית ב‪ ,).‬עס איז נישט‬ ‫הו"א לומר שאינו ממשיך קדושה] ניין ‪ -‬דאס איז די זעלביגע זאך‪ ,‬אז מען האלט זיך‬ ‫קיין פשוט'ע זאך‪ ,‬עס איז אמאל שווערער פון לערנען אויכעט‪ ,‬לערנען‬ ‫צוריק פון נישט טוהן‪ ,‬מען האלט זיך צוריק פון רעדן עפעס א ווארט ביים‬ ‫קא ּפ וואס מען האט געלערנט אז נישט האט מען נישט‬ ‫מוז מען האלטן ָ‬ ‫עסן‪ ,‬לשון הרע'ס‪ ,‬דאס צוריקהאלטן‪ ,‬דאס מאכט א קדושה אין מענטשן‪.‬‬ ‫געלערנט‪ ,‬מען קען נישט סתם זאגן די לערנען‪ ,‬דאווענען זאגט זיך ָא ּפ די‬ ‫אז מען ארבעט זיך אויס אז מען זאל זיך נישט נאכגעבען אלע שטותים‪,‬‬ ‫קא ּפ איז נישט ביים דאווענען‪ .‬עס איז שווער‪ ,‬עס איז‬ ‫דאווענען‪ ,‬אזוי ווי די ָ‬ ‫דאס אין די יונגע יארן דארף מען זיך גוט אויס ארבעטן‪ ,‬אז מען ארבעט‬ ‫שווער מען דארף ארבעטן אויף דעם‪ ,‬וויפיל מען קען ‪ -‬קען מען אנקומען‬ ‫זיך אויס קען מען וואקסן אן ערליכע איד ח‪.‬‬ ‫‪ -‬א הכנה צום דאווענען‪ ,‬מען שמועסט דאך‪ ,‬עס שטייט אין שלחן ערוך א‬ ‫גאנצע סימן (או"ח סימן צ"ח) ‪ -‬דע לפני מי אתה עומד‪ ,‬עס איז דאך מורא'דיגע‬ ‫קדושת עינים‬ ‫ווערטער‪" ,‬דע" אלץ אמונה‪.‬‬ ‫די זעלביגע זאך ווען מען גייט אין גאס‪ ,‬מען האט נישט קיין שייכות‬ ‫ח‪ .‬בחי' זו מובא בהרבה ספה"ק עי' בזרע קודש בפרשת שמיני באד"ה והתקדשתם והייתם קדושים‪ :‬דהנה בכל מצוה שאדם עושה ממשיך על עצמו ועל נפשו קדושה‬ ‫עליונה ע"י שעושה מעשה באיבריו ומכניסו לקדושה ע"י הכנסתו בעשיית המצוה משא"כ כשהוא רק סור מרע איך בזה ימשיך קדושה על נפשו כיון שאינו מכניס עצמו‬ ‫בעשיית המצוה הקדושה באיבריו רק שאינו מטמא אותן רק ע"ז אחז"ל ישב ולא עבר עבירה נותנין לו שכר כעושה מצוה שממשיכו קדושה מלמעלה כאילו עשה מצוה‬ ‫כיון שקיים רצונו ית"ש במה שלא עבר עבירה‪ .‬עיי"ש באורך‪.‬‬ ‫ט‪ .‬וזל"ק רבינו זצוק"ל באמרות טהורות עמ' ש"ז‪ :‬בתולדות (ד"ה עוד י"ל) ובשאר ספרים איתא‪ ,‬כי תצ"א למלחמה על אויביך‪ ,‬רמז לאדם שכאשר יצא מבית המדרש‬ ‫לרחוב‪ ,‬צריך לדעת שיוצא אז למלחמה גדולה על אויביך הוא היצר הרע‪ ,‬וכאשר יהיה זה לנגד עיניו‪ ,‬וידע שבכל שעה שנמצא חוץ לביהמ"ד הנו במלחמה עם היצה"ר‪,‬‬ ‫אזי ונתנו ה' אלקיך בידך‪ ,‬יוכל לנצחו במלחמה זו‪.‬‬ ‫ו‬ ‫[דבראש השנה משפיעים] וויפיל עבודת ה' מען קען זוכה זיין מען זאל‬ ‫ברכות בכוונה‬ ‫קענען דאווענען און לערנען‪ ,‬מצליח זיין יב‪.‬‬ ‫מען זאל איזינען האבן יעדעס מאל ווען מען גייט עסן און טרינקן‪ ,‬מען‬ ‫מאכט א ברכה זאל מען אריינטראכטן גוט ‪" -‬איך מאך א ברכה פאר'ן‬ ‫להתפלל על גאולת הנפש‬ ‫אייבערשטן 'בורא פרי הגפן'‪ ,‬דער אייבירשטער האט אים באשאפן‬ ‫די תולדות זאגט דאכט זיך מיר בשם דעם בעל שם טוב הק' זי"ע ער‬ ‫'שהכל נהי' בדברו'‪ ,"...‬מען מאכט א ברכה‪ ,‬אויף יעדע זאך דארף מען‬ ‫זאגט עס אין ַא ּפ ָאר ערטער (עי' בפרשת וילך דיבור ב) אז ראש השנה דארף מען‬ ‫איזינען האבן‪ ,‬מען קומט צו ‪ -‬צו יראת שמים ‪ -‬אמונה‪...‬‬ ‫מתפלל זיין ‪ -‬קרבה אל נפשי גאלה‪ ,‬די נפש ליגט דאך אין גלות ביי דעם‬ ‫יצה"ר‪ ,‬דארף מען בעטן קרבה אל נפשי גאלה ‪ -‬מען זאל פודה זיין די נפש‬ ‫תפילה להינצל מיצר הרע‬ ‫פון גלות היצה"ר‪ .‬די תולדות זאגט עס ַא ּפ ָאר מאל‪ ,‬אז מען דארף מתפלל‬ ‫באמת'ן דער אור החיים הק' ברענגט דאך ָ‬ ‫ארא ּפ אין היינטיגע סדרה (כו‪,‬‬ ‫זיין ראש השנה קרבה אל נפשי גאלה יג‪.‬‬ ‫ז)‪ ,‬ונצעק אל ה' אלקי אבותינו‪ ,‬די יצר הרע פארלייגט זיך אויפ'ן מענטשן‪,‬‬ ‫נוסח התפילה מסיני‬ ‫דארף מען מתפלל זיין‪ ,‬ונצעק ‪ -‬מען דארף בעטן‪ ,‬בעטן דעם ריבונו של‬ ‫עולם‪ ,‬ונצעק אל ה' אלקי אבותינו י‪ .‬ונצעק ‪ -‬מען האט מתקן געווען די‬ ‫די תפילות‪ ,‬די תולדות זאגט די נוסח התפלה איז מסיני‪ ,‬די נוסח התפלה‪,‬‬ ‫די נגונים פון ראש השנה און יום כיפור איז מסיני‪ .‬נאכדעם זאגט ער אז די‬ ‫תפילות‪ ,‬די יהי רצון'ס נאך ברכות‪ ,‬און אהבה רבה‪ ,‬ברכות התורה‪ ,‬מען‬ ‫יד‬ ‫נוסח אויף א יעדע ווארט איז לויט די כוונות וואס מען דארף צוקומען‪...‬‬ ‫דארף בעטן‪ ,‬אז מען בעט העלפט דער אייבירשטער‪" ,‬הבא לטהר מסייעין‬ ‫אותו"‪.‬‬ ‫לימוד ענינא דיומא‬ ‫מתיקות התורה‬ ‫מען לערנט אביסל ענינא דיומא אויכעט?‬ ‫אין של"ה הק'‪ ,‬מען קוקט אריין אין של"ה הק' אביסל‪ ,‬מען רעדט‬ ‫דער אור החיים הק' אין די היינטיגע סדרה (כו‪ ,‬יא)‪ ,‬ושמחת בכל הטוב‪,‬‬ ‫נישט וועגן די קבלה‪ ,‬עס איז דאך נישט שייך ‪ -‬מיר האבן נישט קיין‬ ‫אזא השגה‪ ,‬דער אוהח"ק האט געהאט א השגה אין די תורה! "אילו‬ ‫השגות‪ ,‬אבער‪ ...‬אלול‪ ,‬ראש השנה‪ ,‬ער זאגט א ווארט‪ ,‬שלושים יום ‪ -‬עס‬ ‫היה מרגישים מתיקות התורה היה ממש משתגעים אחריה"‪ ,‬די לשון‬ ‫יא‬ ‫קומט ערב ראש השנה דארף מען שוין זיין אינגאנצען ריין‪ ,‬מורא'דיגע‬ ‫אוהחה"ק‪...‬‬ ‫ווערטער טו‪ .‬הלכות ראש השנה‪ ,‬שולחן ערוך הרב אביסל לערנען‪.‬‬ ‫ראש השנה משפיע לכל השנה‬ ‫כוונה בתפילה ואיש"ר‬ ‫מען דארף תשובה טון‪ ,‬מען דארף מתקן זיין‪ ,‬מען דארף בעטן‪ ,‬שטייט‬ ‫אינטרעסאנט די תולדות אהרן פון הרה"ק ר' אהרן זיטאמיר זי"ע אין‬ ‫דאך ראש השנה איז דאך א השפעה אויף די גאנצע יאר‪ ,‬שטייט ‪ -‬די‬ ‫פרשת כי תבא איז דא דארט די ערשטע שמועס א אינטערעסאנטע‬ ‫גמרא זאגט גופא בתר רישא נגרר (עי' עירובין מא‪ ,).‬די מאור עינים זאגט (בפרשת‬ ‫שמועס‪ ,‬זאגט ער יעצט איז נישט דא קיין זמן מאריך צו זיין בדרוש‪ ,‬מען‬ ‫האזינו בד"ה ראש השנה) ראש השנה איז מרמז אויף די ראש‪ ,‬די יאר האט אויך‬ ‫דארף רעדן וועגן די הייליגע טעג‪ ,‬עס איז פאר ראש השנה‪ ,‬ער רעדט‬ ‫איברים‪ ,‬די חיות ‪ -‬איז יום כיפור‪ ,‬די ראש ‪ -‬איז ראש השנה‪ ,‬גופא בתר‬ ‫דארט א שמועס מיט מוסר‪ ...‬זאגט ער‪ ,‬מען איז נישט מכוון די ברכות‬ ‫רישא נגרר ‪ -‬ווי אזוי מען פירט זיך אין די ראש פון יאר‪ ,‬אזוי גייט די גאנצע‬ ‫וואס מען מאכט‪ ,‬יהא שמיה רבה‪ ,‬מען האט נישט אינזינען וואס מען‬ ‫יאר‪ ,‬ראש השנה איז משפיע אויף א גאנץ יאר רוחניות אויכעט‪ .‬שטייט‬ ‫י‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬ואומרו ונצעק אל ה' כאן רמז שצריך האדם להתפלל לה' בכל יום שיצילהו מיצר הרע‪ ,‬והוא אומרו ונצעק אל ה' וגו'‪ .‬ואומרו וישמע ה' את קולנו וגו'‪,‬‬ ‫פירוש הגם שה' הוא שברא יצר הרע לבחון האדם בעבודת בוראו‪ ,‬אף על פי כן כשצועקים אליו שומע קולם וכו'‪.‬‬ ‫יא‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬גם ירמוז במאמר בכל הטוב אל התורה‪ ,‬כאומרם ז"ל (אבות פ"ו מ"ג) ואין טוב אלא תורה‪ ,‬שאם היו בני אדם מרגישין במתיקות ועריבות טוב התורה‬ ‫היו משתגעים ומתלהטים אחריה ולא יחשב בעיניהם מלא עולם כסף וזהב למאומה כי התורה כוללת כל הטובות שבעולם‪:‬‬ ‫יב‪ .‬בענין זה ראה אמרות טהורות פ' נצבים שפ"ד מספה"ק בת עין‪.‬‬ ‫יג‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬כמו שמתערבב בגאולה כללית דיתקעו בשופר גדול‪ ,‬כך מתערבב בגאולה פרטית‪ ,‬כמ"ש 'קרבה אל נפשי גאלה' (תהלים סט‪ ,‬יט)‪ ,‬וכמו ששמעתי בשם‬ ‫מורי שעל זה יתפלל כל חסיד לגאול נפשו מיצה"ר‪ ,‬בפרט בראש השנה ויום הכפורים וכו'‪ ,‬ודפח"ח‪.‬‬ ‫יד‪ .‬זה לשון קדשו (בפרשת כי תצא באד"ה ולי נראה לפרש)‪ :‬שגם הניגון הוא מסיני לכך אין לשנותו ומסדר רק הניגונים קודם ימים נוראים והאמת כך הוא וכו' ומה שנהגו‬ ‫הקדמונים לשורר היינו במקומות המיוחדים שיש כוונות רבות וכו'‪ ,‬עיי"ש באורך‪.‬‬ ‫טו‪ .‬זה לשון קדשו (בתחילת המסכת ראש השנה)‪ :‬כל שלושים יום שלפני ראש השנה מחיוב לבער החמץ היא החומץ המעוול וביום שלושים שהיא ערב ראש השנה יום‬ ‫אחרון מהשנה אזי אין ביעור חמץ אלא שריפה ויהי' מודה ועוזב ובל יראה ובל ימצא עוד אפילו במשהו‪ ,‬עכלה"ק עיי"ש‪.‬‬ ‫ז‬ ‫א אינטרעסאנטע שמועס‪.‬‬ ‫זאגט‪ ,‬א גאנצע שמועס דארט זייער אינטרעסאנט‪ ,‬פשוט די מוסר ‪ -‬זייער‬ ‫טז‬ ‫א געשמאקע שמועס‪.‬‬ ‫כי הוא נורא ואיום‬ ‫איך האב גערעדט מיט אמאליגע אידן‪ ,‬ראש השנה‪ ...‬מען דערמאנט‬ ‫משל לתקיעת שופר‬ ‫זיך אמאל אין יענע צייטן‪ ,‬עס וועקט אביסל אין זיך‪ ...‬כ"ק דער טאטע‬ ‫ברענגט ער פון דער בארדיטשובער רב זי"ע א משל פון תקיעות שופר‪.‬‬ ‫זכרונו לברכה ערב ראש השנה האט מען נישט געקענט אריין גיין צו‬ ‫אמאל האט עפעס א מדינה געוואלט מאכן איינעם א מלך‪ ,‬ער האט עס‬ ‫איהם‪ ,‬ערב ראש השנה ‪ -‬א פחד‪ ...‬ער פלעגט גיין צום כותל זאגן גאנץ‬ ‫מקבל געווען ברצונם‪ ,‬און בשעת מען האט איהם געקרוינט פאר א מלך‬ ‫תהלים‪ .‬שפעטער‪ ,‬ער האט נישט געקענט גיין צום כותל איז ער געזעצען‬ ‫‪ -‬זיי האבן מקבל געווען עול מלכות פון דעם מלך‪ ,‬האבן זיי געבלאזן מיט‬ ‫אין שטוב‪ ,‬נישט מרה שחורה נאר‪ ...‬א עבודה געווען‪ ,‬א עבודה‪ ...‬מנחה‪...‬‬ ‫טראמפייטערס‪ ,‬א גרויסע שמחה געווען‪.‬‬ ‫די לעצטע זמנים‪.‬‬ ‫ַא ּפ ָאר יאר שפעטער האבן זיי מורד געווען אין דעם מלך‪ ,‬איז דער‬ ‫שתמליכוני עליכם‬ ‫מלך געווארן זייער ברוגז אויף זיי‪ ,‬ער האט געוואלט מאכן גרויסע‬ ‫די גמרא זאגט (ראש השנה לד‪ ).‬אמרו לפני מלכיות כדי שתמליכוני "עליכם"‪,‬‬ ‫אויספארשונגען אויף זיי‪ .‬מען האט געשיקט מפייס זיין די מלך‪[ ,‬אבער]‬ ‫עליכם אויף זיך ‪ -‬עול מלכות שמים‪ ,‬וידע כל פעול כי אתה פעלתו ויבין‬ ‫מען קען דאך נישט מפייס זיין די מלך‪ .‬איז איינגעפאלן א עצה מען וועט‬ ‫כל יצור כי אתה יצרתו‪ ,‬מקבל זיין עול מלכות שמים ‪ -‬שתמליכוני עליכם‬ ‫גארנישט טון‪ ,‬די גאנצע שטאט וועט נעמען טראמפייטערס וואס מען‬ ‫די גאנצע עבודה פון ראש השנה‪.‬‬ ‫האט דענמאלטץ געבלאזן בשעת ער איז געווארן מלך‪ ,‬מיט דעם ניגון‬ ‫שטייט מען דארף בעטן אויפ'ן גואל צדק‪ ,‬עס זאל נתגלה ווערן כבוד‬ ‫וועט מען צו גיין צו די גאס ווי דער מלך וואוינט‪ ,‬און מען וועט זינגען‬ ‫מלכותו‪ ...‬כי תעביר ממשלת זדון מן הארץ ‪ -‬מיינט מען די יצה"ר‪.‬‬ ‫מיט טראמפייטערס דעם ניגון‪ ,‬כדי ער זאל זיך דערמאנען אז זיי האבן‬ ‫אויפגענומען די מלך אלץ מלך‪ ,‬און ער וועט זיך דערמאנען‪ ,‬אפשר וועט‬ ‫שטייט אין טור (סימן תקפ"א) איינער האט א משפט איז ער מרה שחורה‪,‬‬ ‫ער ווערן ווייכער אביסעל‪.‬‬ ‫אבער ביי אידן זאגט ער לובשים לבנים‪ ,‬מען איז בטוח‪ ,‬מען איז פריילעך‪,‬‬ ‫מען איז זיכער אז מען וועט מנצח זיין די משפט‪ ,‬עס איז א פסוק אין נחמי'‬ ‫כך הוה ‪ -‬מען איז געקומען צו גיין‪ ,‬האט זיך דער מלך דערמאנט ‪" -‬די‬ ‫(י‪ ,‬ח) אכלו משמנים ושתו ממתקים כי חדות ה' היא מעוזכם ‪ -‬דאס אז מען‬ ‫גאנצע עולם האט מיר אויפגענומען פאר א מלך מיט אזא ליבשאפט און‬ ‫גייט צו מיט בטחון‪ ,‬מען איז שטארק‪ ,‬שטייט אין עבודת ישראל (פ' נצבים ד"ה‬ ‫יעצט גיי איך ברוגז זיין?" האט ער שלום געמאכט און אלץ מוחל געווען‪.‬‬ ‫יז‬ ‫אתם נצבים) מען טאר נישט טראכטן ח"ו קיין אנדערע זאכן‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬די אידן זענען אגאנץ יאר אין א מצב ווי מען איז‪ ,‬און עס שטייט‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מען זאל זוכה זיין נאך ביז ראש השנה‬ ‫ביי מעמד הר סיני (שמות יט‪ ,‬יט) ויהי קול השופר הולך וחזק מאד‪ ,‬דערמאנט‬ ‫‪ -‬עבודת ה'‪ ,‬התמדה‪ ,‬יראת שמים‪ ,‬יראת חטא‪ .‬דער אייבערשטער זאל‬ ‫מען די מלך די קבלת התורה אויף די בארג סיני‪ ,‬מען דערמאנט קבלת‬ ‫העלפן א כתיבה וחתימה טובה‪ .‬א גרויסע הצלחה זאל דער אייבערשטער‬ ‫התורה וואס דארט איז געווען נעשה ונשמע דורכדעם ווערט א המתקה‬ ‫העלפן !!!‬ ‫אין אלע זאכן‪[ .‬אזוי זאגט] די בארדיטשובער רב דארטן א גאנצע שמועס‪,‬‬ ‫טז‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬ובימים הנוראים האלו אין פנאי להאריך באיזה פשט‪ ,‬רק צריך לומר דבר שכל אחד מישראל צריך אותו‪ ,‬בכן אחיי וריעיי נשמות קדושות במה‬ ‫נבוא ליום הגדול והנורא לפני כסא הכבוד‪ ,‬כשאנו מסתכלים על מעשינו של כל השנה אין בנו שום תורה ולא שום מצוה שעשינו כהוגן‪ ,‬בזה כל איש יודע נגעי לבבו מה‬ ‫שעשה בימים ובלילות של כל השנה‪ ,‬ומה נשיב לפני כסא דין‪ ,‬אך אין אנו בטוחים רק על חסדו הגדול שיעשה למען שמו הגדול ונצא בדימוס‪ ,‬לכך צריכים אנו להתפלל‬ ‫שיעשה למען שמו הגדול שלא יתחלל וימהר משיח צדקינו‪.‬‬ ‫‪ ...‬אהוביי אחיי‪ ,‬איך לא נירא מאימת הדין שכמה איש"ר לא אמרנו מחמת שהמחשבה חושבת בדברים שטותים‪ ,‬וכמו שגודל השכר שפותחין לו שערי גן עדן כך‬ ‫מסתמא גודל העונש כשאין עונה איש"ר‪ ,‬וכמה אמן לא ענינו‪ ,‬ואפילו שאמרנו אמרנו שלא כדין השו"ע שצריך להאריך באל"ף כמו שמבואר בשו"ע (או"ח סי' קכד ס"ח)‪,‬‬ ‫ואמרנו אמן קטופה ואמן חטופה ואמן יתומה‪ ,‬וכמה ברכות אמרנו שלא בכוונה‪ ,‬וכמה שמות הקדושים הוצאנו מפינו לבטלה‪.‬‬ ‫יז‪ .‬וזל"ק‪ :‬כי על רחמיו המרובים אנו בטוחים ובחסדו הגדול ומתכבסים ומסתפרים לכבוד יום הדין וגילו ברעדה ובהתעוררות תשובה בשמחה‪ .‬וכבר ידוע דברי אדונינו‬ ‫מו"ר הגאון מהד"ב זצ"ל כי הכתיבה לחיים בספר‪ ,‬פירושו החקוקה במחשבתו של אדם‪ .‬כי הרשע בזוכרו את עונותיו ונפחד ונרעד ואין לבו ברשותו לשוב אל ה'‪ ,‬הרי‬ ‫זה נכתב לאלתר למיתה‪ ,‬סימן לדבר המחשבות המבלבלות אותו ומפיגין את לבו באימת מות‪ .‬מה שאין כן הצדיקים‪ ,‬הגם שהם זוחלים ורועדים מאימת השי"ת הם‬ ‫בוטחים בישועתו וחסדו ומתחזקים לשוב אל ה' והם נכתבים לאלתר לחיים וחקוק במחשבתם הכתיבה לטובה‪ ,‬והגם שבאים לו איזה הרהורים המזכירים לו עונותיו‬ ‫אשר הם רומזים אל הקטרוג למעלה‪ ,‬מכל מקום הם מסיחים דעתם אל גודל התשובה ועזיבת החטא מהיום והלאה ובקבלת עול מלכות שמים ולבטוח בחסדו הגדול‪,‬‬ ‫ומכוונים שם ע"ב המורה על חסד הבורא ית"ש‪ ,‬עכ"ל‪.‬‬ ‫ח‬ ‫דברי הדרכה וברכת קודש מאת כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫למלמדי תשב"ר בת"ת אהל יוחנן לרגל התחלת זמן הלימודים‬ ‫יום ב' פ' נצבים וילך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בשעת דער מלמד לערנט‪ ,‬אזוי ווי מ'זעט אז ס'שטייט ביי א בית דין (תהלים פב‪,‬‬ ‫חדש עלינו שנה טובה‬ ‫א) "אלוקים נצב בעדת קל" אז דער אייבערשטער איז דארט‪ ,‬איז דא אויך אז‬ ‫דער מנהל (הרב חיים שלמה רובין שליט"א) האט שוין אלעס געזאגט‪ ,‬אין‬ ‫ס'שטייט "המלמד תורה לעמו ישראל"‪ ,‬דער אייבערשטער לערנט מיט אידישע‬ ‫זיינע קורצע ווערטער האט ער אריינגעלייגט אלעס וואס מ'דארף דא זאגן‪ ,‬און‬ ‫קינדער‪ ,‬און ס'איז נאר אז די מלמדים קענען עס איבערגעבן‪ ,‬מען האט נישט די‬ ‫עס איז טאקע אזוי‪ ,‬עס קומט יעצט א נייע התחדשות‪.‬‬ ‫זכיה צו קען הערן פון אייבערשטן אליין‪ ,‬איז דא מענטשן וואס זענען די שליחים‬ ‫ברוך השם‪ ,‬די התחדשות איז נישט אז עס איז דא נייע מלמדים‪ ,‬אלע זענען‬ ‫פון אייבערשטן‪.‬‬ ‫אלטע מלמדים‪ ,‬אין דעם איז טאקע נישט דא קיין התחדשות‪ .‬אבער דאס אז‬ ‫צו ס'איז נאך מער פון דעם אז "המלמד תורה לעמו ישראל"‪ ,‬און מ'זאל טאקע‬ ‫יעדער מלמד נעמט א נייע כתה‪ ,‬און מ'הייבט אן מיט א פרישקייט ‪ -‬ווי דער‬ ‫קענען אויספירן די שליחות‪ ,‬אז מ'ווייסט אז מ'טוט עס נישט פאר זיך‪ ,‬און‬ ‫מנהל האט שוין געזאגט ‪ -‬מ'הייבט אן מיט א פרישקייט‪ ,‬מיט א התחדשות‪.‬‬ ‫מ'טוט נישט אליין‪ ,‬ס'איז נאר מיט סייעתא דשמיא וואס דער אייבערשטער‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬אז יעדער קינד קומט דאך אויך מיט די התחדשות און מיט זיין‬ ‫געבט אריין‪ .‬זאל דער אייבערשטער אריינגעבן די ריכטיגע דעת וואס צו טון‪,‬‬ ‫ציל‪ ,‬אז די יאר וועט זיין א גוטע יאר‪ ,‬און ער וועט וואקסן‪ ,‬און ער וועט מצליח זיין‪,‬‬ ‫און ממילא וועט מען זיכער מצליח זיין ארויפברענגען א יעדע קינד אויף די‬ ‫און אזוי טראכט דאך דער מלמד אויך‪ .‬דער אויבערשטער זאל טאקע העלפן אז‬ ‫גרעסטע דרגה וואס מ'קען טאקע‪.‬‬ ‫מ'זאל קענען יעדער נייע קינד גוט דן זיין און ארויפברענגען די מערסטע וואס‬ ‫מ'קען‪ .‬אז מ'האט די זכיה אז מ'האט איבערגעגעבן די פקדון פאר די מלמדים‪,‬‬ ‫חנוך לנער על פי דרכו‬ ‫א גרויסע חלק פון כלל ישראל ליגט אין די הענט פון די מלמדים פון די מרביצי‬ ‫מ'האט שוין גערעדט אז מ'קומט אריין אין א כיתה ‪ -‬באמת בין איך נישט‬ ‫תורה‪ ,‬און זיי קענען ארויפברענגען די בעסטע אז די קינדער זאלן טאקע קענען‬ ‫געווען קיין מלמד אין קיין כיתה‪ ,‬האב איך געזאגט אז כ'קען עכט נישט רעדן‬ ‫גוט וואקסן נאמנים לה' ולתורתו‪.‬‬ ‫צו די מלמדים וואס מ'זאל טון‪ ,‬וויאזוי מ'זאל אנגיין‪ ,‬כ'האב דאך קיינמאל נישט‬ ‫אז מ'האט א זכיה אז מ'האט ענק אויסגעוועלט‪ ...‬מ'האט שוין געזאגט אפאר‬ ‫געהאט קיין כיתה וואס ס'זיצן דרייסיג קינדער און צוויי פארפירן און די אנדערע‬ ‫מאל אז מ'זעט אז ס'איז נישט א צופאל‪ ,‬ס'איז אז דער אייבערשטער האט‬ ‫ווילן לערנען‪ ,‬ווי אזוי מ'דארף טון‪.‬‬ ‫דאס אויסגעוועלט ווער עס זאל זיין א מלמד‪ ,‬און אז מ'האט ענק איבערגעגעבן‬ ‫אבער כ"ק דער טאטע זצוק"ל פלעגט אייביג זאגן אז ס'איז דא א כיתה‪ ,‬איז‬ ‫די ארבעט פון ארויפצוברענגען די קינדער‪ ,‬און צו לערנען מיט זיי תורה אין‬ ‫דא מסתמא א גרויסער חלק מצויינים‪ ,‬און ס'איז דא בינונים‪ ,‬און ס'איז דא‬ ‫אידישקייט מיט יראת שמים‪ ,‬זאל מען טאקע זעהן אריינגעבן אין די קינדער‪,‬‬ ‫שוואכערע‪ .‬פלעגט ער זאגן אז מ'זאל זען צו לייגן די דרגא אין די כיתה‪ ,‬אז די‬ ‫און זיי זאלן קענען טאקע וואקסן חסידישע קינדער‪.‬‬ ‫בינונים זאל מען פרובירן אביסל ארויפצוציען צו די מצוינים‪ ,‬און מיט די שוואכע‬ ‫זאל מען ארבעטן וואס מ'קען‪.‬‬ ‫כי ידעתיו למען אשר יצוה‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן‪ ,‬אז מען זאל טאקע זיך קענען אפגעבן מיט‬ ‫דאס איז זיכער אז ענק זענען שליחא דרחמנא‪ ,‬ס'איז נישט סתם אן ארבעט‪,‬‬ ‫די קינדער און זיי ארויפברענגען די מערסטע וואס מ'קען‪ .‬פארשטייט זיך אז‬ ‫מ'ארבעט טאקע פאר די מוסד‪ ,‬אבער ס'איז שליחות פון אייבערשטן‪ .‬מ'זעט‬ ‫אלעס דארף זיין בדרך אהבה ואחוה‪ ,‬מיט א גוט ווארט‪ ,‬אז יעדע קינד זאל‬ ‫טאקע אז ביי אברהם אבינו שטייט (בראשית יח‪ ,‬יט)‪" ,‬כי ידעתיו למען אשר יצוה‬ ‫פילן אז דער מלמד דארף אים האבן‪ ,‬און אז ער איז וויכטיג און ער איז נישט‬ ‫את בניו"‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט אים ליב וועגן ""אשר יצוה את בניו ואת‬ ‫אנגעפרעגט‪.‬‬ ‫ביתו אחריו"‪ ,‬ווייל ער לערנט אויס די קינדער‪ ,‬דאס איז די "סיבה וואס "ידעתיו"‪,‬‬ ‫וועגן דעם האט ער אים ליב‪.‬‬ ‫הוכח לחכם‬ ‫איז דא אז ס'ליגט אין ענקער האנט צו אויסלערנען די קינדער תורה‪ ,‬איז זיכער‬ ‫כ"ק דער טאטע זצוק"ל האט אלץ געזאגט אז מ'זאל נישט אראפקלאפן א‬ ‫אז מען האט א גרויסע פקדון און ס'איז א גרויסע זכיה‪ ,‬און ס'איז אן אחריות ‪-‬‬ ‫קינד‪ ,‬ער פלעגט זאגן פון הרה"ק דער בעלזער רב זי"ע‪ ,‬אז מ'טאר נישט זאגן‬ ‫סיי ס'איז אן אחריות און סיי ס'איז א זכיה‪ ,‬אז מ'האט עס ענק געטרויעט‪ ,‬דער‬ ‫פאר א קינד ביסט נישט גוט‪ .‬מען ווייסט די מעשה‪ ,‬וואס ער האט געזאגט אויף‬ ‫אייבערשטער האט עס ענק געטרויעט‪.‬‬ ‫איינער האט נישט געלערנט‪ ,‬האט ער געזאגט אז ער איז "א מתמיד"‪ ,‬ער האט‬ ‫אים אלץ גערופן מתמיד‪ .‬און אזוי דארף טאקע זיין אז אפילו ווען מ'זאגט מוסר‬ ‫המלמד תורה לעמו ישראל‬ ‫דארף מען זאגן נישט מיט די וועג אז דו ביסט נישט גוט‪ ,‬דו טוסט נישט גוט‪,‬‬ ‫אינ'אמת'ן זאגט מען יעדן טאג די ברכה "המלמד תורה לעמו ישראל"‪ ,‬אז דער‬ ‫נאר ס'פאסט נישט פאר אזא יונגל‪ ,‬פאר אזא חשוב'ע קינד פאסט נישט צו טון‬ ‫אייבערשטער לערנט תורה לעמו ישראל‪ .‬זעט מען אז דער אייבערשטער איז‬ ‫די זאכן‪ .‬מער רעדן אזוי אויף דעם וועג‪ ,‬און רעדן צו יעדעם‪ ,‬און קענען טאקע‬ ‫דער מלמד תורה‪ ,‬נאר ענק זענען דא די שלוחים‪ ,‬שליחא דרחמנא‪ ,‬און מ'טוט‬ ‫ארויפברענגען יעדעם'ס כשרונות די מערסטע וואס מ'קען‪.‬‬ ‫די שליחות פון אייבערשטן‪ .‬און אפשר נאך מער‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז דא‬ ‫ט‬ ‫און אלע מצוות וואס ער טוט ווערט אויך גערעכנט פאר דעם מלמד אלע יארן‪.‬‬ ‫במילין יקירין‬ ‫ס'שטייט דאך ‪ -‬כ"ק אדמו"ר דער ווינער רב שליט"א ברענגט עס (שמן ראש‬ ‫מ'האט שוין גערעדט‪ ,‬אז אפילו געווענליך גייט דאך די כיתה אז מ'געבט זיך‬ ‫ח"ב לימים נוראים עמ' קמ"ה בשם החפץ חיים) ‪ -‬ס'שטייט (מס' ר"ה לב‪ ):‬אז ראש השנה איז‬ ‫די מערסטע אפ מיט די שוואכערע‪ ,‬צו מיט די בינונים‪ ,‬אבער די גוטע דארפן‬ ‫"ספרי חיים וספרי מתים פתוחים לפניו"‪ .‬יעדער פרעגט דאך די קשיא‪ ,‬וואס‬ ‫דאך אויך האבן א גוט ווארט‪ ,‬מ'זאל נישט קארגען קיין גוט ווארט פאר די גוטע‬ ‫איז ספרי מתים‪ ,‬וואס דארף זיין ספרי מתים פתוחים לפניו‪ ,‬ספרי חיים‪ ,‬איז ווייל‬ ‫אויכעט‪ ,‬ווייל יעדער איינער דארף האבן זיין שטופ‪ ,‬אפילו ער זעט אויס צופרידן‬ ‫מ'דארף דן זיין‪ ,‬אבער די ספרי מתים פון די וואס לעבן שוין נישט‪ ,‬פארוואס‬ ‫און ער שטייגט טאקע‪ ,‬און ס'איז נישטא פארוואס ער זאל נישט זיין צופרידן‪,‬‬ ‫זענען זיי אפן‪.‬‬ ‫אבער יעדער קען נוצן א גוט ווארט‪ ,‬און מ'דארף טאקע נישט קארגען און נישט‬ ‫ער ברענגט דארט אז וויבאלד די ספרי חיים איז דאך אפן‪ ,‬פארשטייט זיך אז‬ ‫דארפן טראכטן צוואנציג מאל צו יא‪ ,‬צו ס'קומט אים‪ ,‬צו נישט‪ ,‬און אויב מ'האט‬ ‫ס'ווערט טאקע אפגעשריבן אויף אידן א חיים טובים ווייל אלעס ווערט זכותים‪,‬‬ ‫א ספק זאל מען שוין געבן א גוט ווארט‪ ,‬מ'האט קיינמאל נישט קיין חרטה מיט‬ ‫און אז מ'זעט אז די אידן האבן דאך געהאט אסאך זכותים‪ ,‬גייט מען נעמען די‬ ‫דעם וואס מ'געבט א גוט ווארט‪.‬‬ ‫ספרי מתים‪ ,‬אפילו די מלמדים וואס מען האט ביי זיי געלערנט‪ ,‬פון וואו זיי‬ ‫האבן גענומען די זכות‪ ,‬אפילו וואס זייערע נשמות זענען שוין אויף יענע וועלט‪,‬‬ ‫אל הנער הזה התפללתי‬ ‫איז נעמט מען נאכאמאל זייער זכות און מען לייגט צו נאך זכותים אויף זיי‪ ,‬אז‬ ‫פארשטייט זיך אז מ'דארף טאקע אמאל געבן פסקים אויכט‪ ,‬אבער לגבי‬ ‫זיי האבן גורם געווען אז די ספרי חיים זאלן זיין לטובה און עס קומט צו צו זיי‬ ‫דעם האט שוין כ"ק דער טאטע זצוק"ל געזאגט פון כ"ק דער סקווירא זיידע‬ ‫נאך זכותים‪ .‬ממילא דאס איז א זאך וואס מען לייגט אריין יעצט די ארבעט‪,‬‬ ‫זצוק"ל אז די עיקר זאך‪ ,‬מ'קען נישט אליין היטן די קינדער‪ ,‬אויך נישט מיט געבן‬ ‫און אויף דורי דורות עסט מען די פירות וואס מען טוט‪ .‬דער אייבערשטער זאל‬ ‫פסקים‪ ,‬נאר מ'דארף בעטן‪ ,‬מ'דארף תפילה‪ ,‬תפילה העלפט‪ .‬מ'דארף בעטן‪,‬‬ ‫טאקע העלפן אז מען זאל קענען טאקע אויפטון פאר יעדן איינעם‪.‬‬ ‫יעדער איינער דארף בעטן אז מ'זאל מצליח זיין‪ ,‬און בעטן אויף די קינדער זיי‬ ‫זאלן מצליח זיין‪.‬‬ ‫סלחתי כדברך‬ ‫מען האט שוין נאכגעזאגט דער ראשי בשמים אויפ'ן פסוק "ויאמר ה' סלחתי‬ ‫למילף נפשי' בניחותא‬ ‫כדברך" (במדבר יד‪ ,‬כ)‪ ,‬אז וויבאלד משה איז געווען א מלמד תורה‪ ,‬און ער האט‬ ‫פארשטייט זיך אז ווען ס'מאכט זיך אז א מלמד‪ ,‬ווען ס'איז שווער‪ ,‬א קינד‬ ‫געזאגט אז מ'זאל מוחל זיין‪ ,‬איז א מלמד תורה האט די זכות צו צורייסן א גזר‬ ‫טוט ממש א שווערע זאך‪ ,‬ווערט ער אזוי אנגעצויגן‪ ,‬ער קען ווערן אין כעס‪,‬‬ ‫דין‪ .‬יעצט אז מ'האלט פאר יום טוב‪ ,‬פאר ס'קומט אזא גרויסע טאג‪ ,‬איז ממילא‬ ‫דעמאלטס קען מען נישט מחנך זיין אזוי‪ .‬אז מ'וויל מחנך זיין די קינדער מיט‬ ‫די מלמדים האבן א גרויסע כח צו בעטן טאקע אז זיי זאלן אפגעשריבן ווערן‬ ‫תורה ויראת שמים‪ ,‬מיט אן ערנסטקייט‪ ,‬כעס איז דאך פונקט קעגן די זאך‪ ,‬איז‬ ‫אויף א כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬און מ'זאל מצליח זיין‪.‬‬ ‫ווי קען מען מיט כעס מחנך זיין‪.‬‬ ‫איך האב געזען‪ ,‬דער נועם מגדים (פ' בחוקותי ד"ה בחוקותי‪ ,‬פ' פינחס ד"ה והנה כבר כתבנו)‬ ‫ברכת הקודש‬ ‫ברענגט לגבי אן ענליכע זאך‪ ,‬אז מ'וויל זאגן מוסר‪ ,‬מיט כעס קען מען נישט‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן טאקע אז מ'זאל מצליח זיין‪ ,‬יעדער איינער‬ ‫זאגן קיין מוסר‪ ,‬ווייל מוסר איז פשט אז מ'וויל דאך ארויפברענגען דער מענטש‬ ‫ביי זיך אין שטוב זאל זיין א הרחבת הדעת‪ ,‬און מ'זאל קענען האבן טאקע די‬ ‫צו יראת שמים‪ ,‬און כעס איז דאך "רגזנותא"‪ ,‬ס'קומט פון אן אנדערע צד‪ ,‬און‬ ‫גאנצע קאפ און די גאנצע כח אריינצולייגן אין די תלמידים אז זיי זאלן וואקסן‬ ‫ממילא דעמאלטס קען מען נישט אויפטון‪ ,‬אלעס דארף זיין בניחותא‪ .‬בכלל‪,‬‬ ‫גוט‪ .‬יעדער איינער זאל ווערן אויפגעראכטען אויף וואס ס'פעלט‪ ,‬מיט שמחות‪,‬‬ ‫ווען מ'איז נישט אויסגערוהט און מ'איז נישט רואיג‪ ,‬קען מען נישט האלטן די‬ ‫מיט געזונט‪ ,‬און פרנסה בריוח‪ ,‬און ווער ס'דארף שידוכים‪ ,‬און מ'זאל קענען‬ ‫קאפ וואס צו זאגן און וואס נישט צו זאגן‪.‬‬ ‫די אייגענע קינדער מדריך זיין צו תורה ויראת שמים‪ ,‬און זען נחת פון די אלע‬ ‫תלמידים‪ ,‬און ס'זאל קומען א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן טאקע‪ ,‬מ'זאל מצליח זיין‪ ,‬יעדער איינער מיט‬ ‫יעדער קינד‪ ,‬יעדער מלמד מיט זיין כיתה‪ ,‬א יעדער יחיד מיט די רבים‪ ,‬זאל'ן‬ ‫[אחר שתיית לחיים] לחיים‪ .‬יעדער איינער זאל מצליח זיין‪ ,‬און מ'זאל זען די‬ ‫מצליח זיין און קענען ארויפברענגען די קינדער צו תורה ויראת שמים‪ ,‬אז זיי‬ ‫הצלחה‪ ,‬מ'זאל זיין צופרידן פון די ארבעט‪ ,‬וועט עס געבן א חיזוק‪ ,‬צו קענען‬ ‫זאל'ן קענען אויפשטעלן לעכטיגע דורות‪.‬‬ ‫ווייטער טון‪ .‬און דער אייבערשטער זאל העלפן מ'זאל זיין געבענטשט‪ ,‬א כתיבה‬ ‫וחתימה טובה‪ ,‬מ'זאל פועל'ן אלעס גוטס‪ ,‬און ס'זאל טאקע זיין כתיבה וחתימה‬ ‫מצדיקי הרבים ככוכבים לעולם ועד‬ ‫טובה‪ ,‬ווי מ'האט שוין גערעדט [בשם הראשי בשמים]‪ ,‬אז די מלמדים האבן א‬ ‫שטייט דאך אז איינער לערנט מיט א קינד תורה‪ ,‬האט ער די זכות אין אלע‬ ‫כח זיך אויסצובעטן‪ ,‬און מ'זאל טאקע אויסבעטן פאר די אייגענע משפחה‪ ,‬פאר‬ ‫זאכן וואס די קינד טוט פון דעם‪ .‬און וואס דער קינד טוט אלע יארן ווייטער‬ ‫די תלמידים‪ ,‬פאר די גאנצע חבריא‪ ,‬און פאר די גאנצע כלל ישראל א כתיבה‬ ‫לטובה‪ ,‬ווערט עס גערעכנט אויף דעם מלמד אלע זאכן וואס ער האט גורם‬ ‫וחתימה טובה‪.‬‬ ‫געווען‪ .‬איך זאג א משל‪ ,‬א כיתה א' מלמד לערנט אויס צו דאווענען‪ ,‬אז אלע‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז די שטוב זאל זיך פירן אלעס כשורה‪ ,‬מיט‬ ‫יארן וואס ער דאווענט ווערט גערעכנט נאך זכותים אויף דעם מלמד'ס קאנטע‪.‬‬ ‫אסאך נחת‪ ,‬מיט פרנסה‪ ,‬מיט געזונט‪ ,‬און מ'זאל קענען האבן די הרחבת הדעת‬ ‫און די זעלבע זאך‪ ,‬יעדע זאך וואס האט אים ארויפגעברענגט מער‪ ,‬צו דאווענען‬ ‫צו קענען טון די עבודת הקודש אזוי ווי ס'דארף צו זיין‪.‬‬ ‫מער‪ ,‬צו אפילו א גוט ווארט וואס דאס האט אים געברענגט אז ער זאל זיין‬ ‫א גוט געבענטשט יאר‪.‬‬ ‫ערנסטער‪ ,‬און ער זאל גיין אויף די ריכטיגע וועג‪ ,‬איז די זכות בלייבט אייביג‪,‬‬ ‫יב‬ ‫דברות קודש מאת כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫אצל מעמד "קביעת מזוזה" לקומות החדשות של בית חינוך לבנות "בית שפרה"‬ ‫ג' נצבים וילך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫וואס מען לייגט ַאריין‪,‬‬ ‫דא‪ ,‬און די אלע כוחות ָ‬‫גאנצער חינוך ָ‬‫און היות דער ַ‬ ‫צוזאמגעקומען אויף א‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט שוין ַארויסגעברענגט‪ ,‬אז מ'איז זיך‬ ‫ָ‬ ‫עפעס א העכערן אופן‪ .‬ס'איז נישט ממש חוץ לדרך הטבע‪ָ ,‬אבער‬ ‫איז אויף ּ‬ ‫וואכן צוריק‪.‬‬ ‫מ'האט עס ָאנגעהויבן זעקס ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫"קביעות מזוזה" ביי א בנין ָ‬ ‫נאר מ'לייגט ַאריין‬ ‫גאס‪ָ ,‬‬ ‫וואס מ'טוט די זעלבע ווי די ַ‬ ‫ס'איז נישט סתם ַאזוי ָ‬ ‫נאר סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫ס'איז ממש שלא כדרך הטבע‪ .‬מ'זעט ַאז ס'איז ָ‬ ‫מ'וואלט געקענט‪ .‬ממילא איז דער‬ ‫ָ‬ ‫מער כוחות‪ ,‬מיט מער מעלות וויפיל‬ ‫בורא עולם בקנין השלם זה הבנין‬ ‫טאקע גיין חוץ לדרך הטבע‪.‬‬‫זאל ַ‬ ‫משפיע ַאז ַאלעס ָ‬ ‫ּ‬ ‫אויבערשטער‬ ‫מפיוטערס‪ .‬מ'ווייסט‬ ‫קא ּ‬ ‫מאל‪ ,‬מ'זעט היינט ַאז ַאלעס גייט מיט ָ‬ ‫זאג ַא ָ‬ ‫איך ָ‬ ‫הבונה בית חדש‬ ‫מתפלל‪ָ ,‬אדער מען טוט מצוות‪ ,‬עפענט‬ ‫דאווענט‪ ,‬מען איז ּ‬‫דאך ַאז ווען מען ַ‬ ‫ָ‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן‪ .‬מ'לייגט א מזוזה‪ .‬מזוזה איז א שמירה‪ .‬אין‬ ‫וואס מען טוט‪ ,‬יעדע‬ ‫מען מיט דעם אויף אויבן שערים‪ ,‬מיט יעדע פעולה ָ‬ ‫באגלייטן מלאכים ווען מען‬ ‫זוהר הק' שטייט ַאז דורך די מצוה פון מזוזה‪ַ ,‬‬ ‫וואס פון דעם‬ ‫וואס מען טוט ברענגט ַאז עס עפנט זיך אויף א שער‪ָ ,‬‬‫מצוה ָ‬ ‫זאל דער‬‫ווארפן זיי ַאוועק‪ָ .‬‬ ‫גייט ַארויס און ווען מ'קומט ַאריין‪ַ ,‬אלע קליפות ַ‬ ‫השפעות‪.‬‬ ‫קומט ּ‬ ‫דא א לויטערע לופט‪ ,‬און א לויטערע‬ ‫ס'זאל זיין ָ‬ ‫אויבערשטער העלפן ַאז ָ‬ ‫דאך פון ַאלע ספרים‪ָ .‬אבער די דורות ווערן דאך ַאביסל‬ ‫דאס ווייסט מען ָ‬ ‫ָ‬ ‫באגלייט מיט א שמירה‪ ,‬סיי א שמירה ברוחניות און סיי א‬ ‫מ'זאל זיין ַ‬ ‫חינוך‪ָ .‬‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫האבן חיזוק אין די אמונה‪ָ .‬‬ ‫דארף ָ‬ ‫שוואכער‪ ,‬און מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל‬ ‫שטארק‪ ,‬און ַאז ָ‬‫זאל קענען זיין געזונט און ַ‬ ‫שמירה בגשמיות‪ַ ,‬אז מען ָ‬ ‫דא‬ ‫זאל זען ַאז ס'איז ָ‬ ‫מפיוטערס ַאז מען ָ‬‫קא ּ‬ ‫דא די ָ‬ ‫ַאזוי געפירט ַאז עס זענען ָ‬ ‫קענען ממשיך זיין מיט דעם געהויבענעם חינוך‪.‬‬ ‫דאס קומט‬ ‫דארט‪ָ .‬‬‫דא‪ ,‬און עס עפנט זיך ָ‬ ‫קנעפל ָ‬ ‫ּ‬ ‫זאך‪ .‬מ'קען דרוקן א‬ ‫זא ַ‬‫ַא ַ‬ ‫"חינוך הבנות" איז א גרויסער יסוד אין אידישקייט‪ .‬א גרויסער יסוד אין‬ ‫האט‬‫דא‪ ,‬און עס ָ‬‫עפעס ָ‬ ‫זאך‪ .‬מ'טוט ּ‬ ‫זא ַ‬‫דא ַא ַ‬ ‫פאר'ן דור ַאז ס'איז ָ‬ ‫צו ווייזן ַ‬ ‫אויפשטעלן א אידישע שטוב‪ .‬עס שטייט דאך (משלי יד‪ ,‬א) "חכמות נשים‬ ‫זאל גלייבן ַאז‬ ‫דאס ברענגט ַאז מען ָ‬ ‫ערגעץ‪-‬אנדערש‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫השפעה אויף‬ ‫ּ‬ ‫אן‬ ‫טאקע‪ ,‬דער מציאות איז‪ַ ,‬אז א פרוי מיט איר‬ ‫דאך ַ‬ ‫בנתה ביתה"‪ .‬מ'זעט ָ‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫זאך אויך ביים ַ‬ ‫זא ַ‬‫דא ַא ַ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫באקומט דעם ריכטיגן‬‫חכמה קען ַאוועקשטעלן א אידישע שטוב‪ .‬אויב זי ַ‬ ‫זאגט מען דעם זמר "איש חסיד הי'"‬ ‫וואך מוצש"ק ָ‬ ‫לענינינו‪ ,‬יעדע ָ‬ ‫דאס‬ ‫וויאזוי צו שטעלן דעם הויז‪ ,‬איז זי ָ‬ ‫קלארקייט‪ ,‬און די ריכטיגע דעת ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאכט איז‬‫איינמאל ַאז אין איין ַ‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע מעשה‪ַ ,‬אז ס'איז געווען‬ ‫מיט די ַ‬ ‫ממשיך אויף ַאלע דורות ווייטער‪.‬‬ ‫טאקע דערין‪ַ ,‬אז ס'זענען‬ ‫גאנצער בנין‪ .‬מ'גלייבט ַ‬ ‫געווארן א ַ‬ ‫ָ‬ ‫אויפגעשטעלט‬ ‫וואס מען ווייסט ַאז‬‫דא גענוג דוגמאות‪ ,‬ביודעים ובלא יודעים ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫דאס געבויט‪ .‬ס'איז זיכער ַאזוי געווען‪ָ .‬אבער‬ ‫האבן ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געקומען מלאכים ָ‬ ‫אינגעלייט‪ ,‬אפילו אויב ַאלס בחור איז ער נישט געווען ַאזוי‪ָ ,‬אבער אז ער‬ ‫טאג‬ ‫זאך ַאז אין איין ָ‬‫זא ַ‬ ‫עפעס אויס ַאביסל פרעמד‪ .‬ווי קען זיין ַא ַ‬ ‫ס'קוקט ּ‬ ‫נאר‬‫האבן זיי זיך ממש געהויבן‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫ריינגעפאלן אין א פיינע שטוב‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫איז ַא‬ ‫פארטיגן בנין שטיין‪.‬‬ ‫געטראפן א ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מען‬ ‫ָ‬ ‫אין זכות פון די אשה כשרה‪.‬‬ ‫טאקע נישט‬‫האט מען עס ַאביסל מלבש געווען‪ .‬ס'איז ַ‬ ‫דא ביי דעם בנין ָ‬‫ָ‬ ‫דארף זיין מיט חכמה‪ָ ,‬אבער‬ ‫טאקע זיין "חכמות נשים" עס ַ‬ ‫דארף ַ‬‫עס ַ‬ ‫טאג‪ָ ,‬אבער ס'איז דאך שלא כדרך הטבע‪ .‬די מלאכים פון‬ ‫געווען אין איין ָ‬ ‫מ'האט עס גוט ַאריינגעגעבן ַאז‬ ‫ָ‬ ‫טאמער מ'געבט גוט ַאריין דעם חינוך‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫זאל קענען‬ ‫באגלייט ַאז מען ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫אויבן זענען געקומען‪ ,‬און סייעתא דשמיא ָ‬ ‫יא‬ ‫וואס ָ‬ ‫וואס מדגיש צו זיין‪ָ ,‬‬ ‫וואס מען וויל‪ ,‬און וויסן אויף ָ‬ ‫מ'זאל וויסן ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע אויף ווייטער‪ .‬עס העלפט צו ווייטער ַאז‬ ‫דאס בויט ַ‬ ‫וואס נישט‪ָ ,‬‬ ‫און ָ‬ ‫בויען ַאזוי שנעל און עס עפענען אין צייט‪.‬‬ ‫דאס קענען ממשיך זיין אויף‬‫מ'זאל ָ‬ ‫זאל קענען זיין חסיד'ישע דורות‪ָ ,‬‬ ‫עס ָ‬ ‫דעטאל איז ממש נסים‪.‬‬‫ַ‬ ‫מ'האלט אין איין הערן‪ַ ,‬אז יעדע ּפרט‪ ,‬יעדע‬ ‫ַ‬ ‫ווי‬ ‫געוואלט‪ ,‬בדרך ישראל‬ ‫ָ‬ ‫טאטע זצוק"ל ָ‬ ‫האט‬ ‫ווייטער‪ ,‬אויפ'ן דרך ווי כ"ק דער ַ‬ ‫טאקע‬‫האנט‪ .‬ס'איז ַ‬‫דא צו די רעכטע ַ‬ ‫זעט מען ַאז דען אויבערשטער שטייט ָ‬ ‫סבא‪ ,‬ווי ס'איז געווען די ַאלטע מסורה‪.‬‬ ‫זאגן ַאז ס'איז מיין כח‬ ‫מגלגלין זכות על יד זכאי‪ָ ,‬אבער קיינער קען נישט ָ‬ ‫נאר‬ ‫נאר סייעתא דשמיא‪ ,‬און ָ‬‫קלאר ַאז ס'איז ָ‬ ‫דאס געטון‪ .‬מ'זעט ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫בלשון הזה וכסדר הזה‬ ‫געהאלפן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫וואס די מלאכים ָ‬‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫עס שטייט דאך ביי מתן תורה (שמות יט‪ ,‬ג) "כי תאמר לבית יעקב ותגד לבני‬ ‫ישראל"‪ .‬קודם איז ער מקדים די בית יעקב‪ ,‬די פרויען‪ .‬דער אויבערשטער‬ ‫מדה כנגד מדה‬ ‫זאגט "בלשון הזה וכסדר הזה"‪.‬‬ ‫געזאגט "כה תאמר"‪ ,‬און רש"י ָ‬‫האט אים ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'זאל חוץ לדרך‬ ‫געהאלפן ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ממילא ב"ה ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫זאל נישט משנה זיין אפילו מיטן סדר‪ַ ,‬אז קודם‬ ‫נגעזאגט ַאז מען ָ‬ ‫האט ָא ָ‬‫ער ָ‬ ‫זא בנין‪ ,‬עס שטייט דאך אין ַאלע חסיד'ישע‬ ‫הטבע קענען אויפבויען ַא ַ‬ ‫זאגן די ספרים די‬ ‫נאכדעם קומען די בני ישראל‪ָ .‬‬ ‫קומט די בית יעקב און ָ‬ ‫ספרים‪ַ ,‬אז ווען א איד דינט דעם אויבערשטן שלא כדרך הטבע‪ ,‬קומען די‬ ‫טעם ווייל די נשים זענען א גרויסער עיקר פון בויען אידישע דורות‪.‬‬ ‫השפעות אויך שלא כדרך הטבע‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫יג‬ ‫דער של"ה הק' (שער האותיות‪ ,‬דרך ארץ) ברענגט ָ‬ ‫דאס‬ ‫נאך‪ַ ,‬אז די פרויען גיבן זיך ָא ּפ מיט די קינדער‪ .‬דער‬ ‫ָ‬ ‫טאטע גייט ַארויס ַארבעטן‪ ,‬און ַאזוי דורכאויס די‬ ‫ַ‬ ‫וואך קען מען זיך נישט ַאזוי ָא ּפגעבן מיט די קינדער‪.‬‬ ‫וויאזוי מחנך‬ ‫טאן ַ‬ ‫ָאבער די פרויען‪ ,‬זיי שטעלן דעם ָ‬ ‫"‬ ‫צו זיין די קינדער‪( .‬זה לשון קדשו‪ :‬והנשים מצוות על תוכחת בניהם‬ ‫כמו האב‪ ,‬ויותר מהם‪ ,‬מטעם שהם פנויים ומצויים יותר בבית‪ ,‬ממה נפשך‪,‬‬ ‫אם האב תלמיד חכם אז הוא טרוד מאוד בגירסא ולא יוכל לעיין בכל עת‬ ‫‪,‬‬ ‫ובכל רגע על מעשה הנער‪ ,‬ואם הוא טרוד במשא ומתן ובהליכות דרכים אז‬ ‫   ‪,      ,‬‬ ‫"      ‬ ‫על הרוב אין האיש בביתו)‪.‬‬ ‫באקומען א ריכטיגן חינוך‪ ,‬שטעלן זיי‬‫ממילא ַאז זיי ַ‬ ‫לדרשת‬ ‫זאל זיך ציען ווייטער‬ ‫אוועק און זיי העלפן צו ַאז עס ָ‬ ‫הכנה לימי הרחמים והרצון‬ ‫ערליכע ליכטיגע חסיד'ישע דורות לה' ולתורתו און‬ ‫נהאלטן די מסורה‪.‬‬ ‫צו קענען ווייטער ָא ַ‬ ‫טאקע‪ַ ,‬אז מען‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן ַ‬ ‫ָ‬ ‫ע"י המגיד המפורסם‬ ‫מ'זאל קענען‬ ‫ָ‬ ‫זאל קענען ווייטער ממשיך זיין‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫הרה"ג רבי יוסף חיים‬ ‫ָאנגיין‪ַ .‬אזויווי ס'איז געווען סייעתא דשמיא ביים‬ ‫זאל‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן ַאז עס ָ‬ ‫בויען‪ָ ,‬‬ ‫זיין סייעתא דשמיא ווייטער אינעם חינוך‪ ,‬עס זאל‬ ‫גרינוואלד שליט"א‬ ‫זאלן‬ ‫וואס ָ‬ ‫גאלדענע ּפירות ָ‬‫ַארויסקומען שיינע ָ‬ ‫קענען אויפשטעלן ליכטיגע אידישע שטיבער און‬ ‫ביום ג‘ ששח“ב ראש השנה‬ ‫קענען ווייטער ממשיך זיין חסיד'ישע פרייליכע‬ ‫בשעה ‪ 9:45‬בערב‬ ‫ליכטיגע דורות‪.‬‬ ‫בהיכל ביהמ"ד הגדול‬ ‫ברכת הקודש‬ ‫    ‪,   ,‬‬ ‫פאר יעדן איינעם‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן ַ‬ ‫‪,  ,‬‬ ‫  ‪, ,   ,‬‬ ‫מ'זאל זיין געזונט‬ ‫השפעה‪ָ ,‬‬‫האבן ּ‬ ‫מ'זאל ָ‬ ‫(המחנכות)‪ָ ,‬‬ ‫ ‪ ,   ,‬‬ ‫האבן בני חיי ומזוני מיט‬ ‫מ'זאל ָ‬ ‫שטארק‪ ,‬און ָ‬‫ַ‬ ‫און‬ ‫‪.‬‬ ‫דארף‪ ,‬גוטע שידוכים‪ ,‬נחת‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫געזונט‪ .‬יעדער ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫פון די קינדער‪ .‬ס'איז דאך ּפשוט ַאזוי‪ַ ,‬אז‬ ‫הרחבת הדעת ַארום און ַארום‪ ,‬קען מען זיך ָא ּפגעבן‬ ‫  " " " "‬ ‫מיט דעם עבודת הקודש‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬מ'גיט‬ ‫ָ‬ ‫ווי הר"ר משה יושע הי"ו ָ‬ ‫האט‬ ‫סאך‪ .‬די ַאלע געבן ַאוועק פיר און צוואנציג‬ ‫ַאוועק ַא ַ‬ ‫וואס עס ווערט‬ ‫דאך דער עיקר אויף ָ‬ ‫נקראת אלא על שם גומרה"‪ָ .‬‬ ‫דאס איז ָ‬ ‫האבן דעם‬‫טאקע ָ‬ ‫זאלן זיי ַ‬ ‫פאר'ן חינוך‪ָ .‬‬ ‫שעה ַ‬ ‫ַאוועקגעשטעלט דער יסוד‪.‬‬ ‫זאל קענען ַאוועקגעבן דעם צייט‬‫הרחבת הדעת אין ַאלע ענינים‪ַ ,‬אז מען ָ‬ ‫ס'זאל מצליח זיין ווייטער ַאזויווי ס'איז‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫אויפ'ן חינוך‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫מ'זאל קענען אויספירן ַאלע רצונות ָ‬ ‫דער רצון ַאזויווי מען וויל‪ ,‬און ָ‬ ‫זאל נישט ָאנקומען ַאזוי שווער‪.‬‬‫און דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז עס ָ‬ ‫האט‪.‬‬ ‫מען ָ‬ ‫צוזאמען קענען זען ווייטער‪ ,‬ווי מען פירט‬ ‫מ'זאל ַ‬‫זאל זיך פירן כשורה‪ָ ,‬‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫ס'זאל זיין מיט א שמירה עליונה און ווי ר'‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן‪ָ ,‬‬ ‫זיי לחופה‪ ,‬און ווי עס ציען זיך ווייטער פון די תלמידות ליכטיגע אידישע‬ ‫מ'זאל קענען ווייטער‬‫מ'זאל קענען ווייטער מצליח זיין‪ָ ,‬‬ ‫זאגט‪ָ ,‬‬ ‫משה יושע ָ‬ ‫דורות‪ ,‬און ווי ס'בויען זיך ליכטיגע אידישע שטיבער‪.‬‬ ‫רופן צו קביעות מזוזה און צו אבן הפנה'ס‪ ,‬דער אויבערשטער זאל העלפן‬ ‫מ'האלט שוין ביים עפענען צוועלפטע‬ ‫ַ‬ ‫איצט ענדיגט מען שוין די שולע‪.‬‬ ‫מיט גרויס הצלחה‪ ,‬און ס''זאל א כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬אכי"ר‪.‬‬ ‫גאנצע געביידע פונעם בית חינוך‪" .‬אין המצוה‬ ‫קלאס‪ ,‬מ'ענדיגט שוין די ַ‬ ‫ַ‬ ‫יד‬ ‫דרשת הרה"ח ר' משה יהושע הכהן קראמער הי"ו‬ ‫אצל מעמד "קביעת מזוזה" לקומות החדשות של בית חינוך לבנות "בית שפרה"‬ ‫ג' נצבים וילך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫רויסגעהאלפן ‪ַ -‬אז ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫שטארק ַא‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאנקן‬ ‫דארף ַ‬ ‫דאס איז ניסים גלוים! און מען ַ‬ ‫ָ‬ ‫ברשות כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‪ ,‬ברשות כל‬ ‫האט א שטוב מיט קינדער‪,‬‬ ‫וואס ָ‬‫ַאזוי ווי איינער ָ‬ ‫דעם אויבערשטן‪ַ ,‬ארויסברענגען דעם הכרת‬ ‫הנאספים‪ ,‬מרנן ורבנן ורבותי‪.‬‬ ‫נאך א קינד‪ ,‬און ַאז‬‫נאך א קינד און ָ‬ ‫נאך א קינד‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫פאר'ן אויבערשטן "הגדתי היום שאינך‬ ‫הטוב ַ‬ ‫אֹותיָך וְ ַעל נִ ֶסיָך‬ ‫ַעל נִ ְפ ְל ֶ‬ ‫לאץ אינדערהיים‪ ,‬שיקט ער‬ ‫האט נישט קיין ּפ ַ‬‫ער ָ‬ ‫כפוי טובה"‪.‬‬ ‫אודה ה' מאד בפי ובתוך רבים אהללנו‪ .‬מ'קען‬ ‫עפעס אן עלטער‪-‬‬ ‫ַא ּפ ָאר קינדער וואוינען ביי ּ‬ ‫והי' המחנה אחד‬ ‫נישט גענוג ַארויסברענגען די הרגשים אויף‬ ‫קאזין ָאדער א שכן‪.‬‬‫עפעס א ָ‬ ‫פעטער‪ּ ...‬‬ ‫גאנצן‬ ‫צוזאמשטעלן דעם ַ‬‫ַאז מען קען ב"ה צוריק ַ‬ ‫וואס דער‬ ‫טאג ָ‬‫די נסים און חסדים אויף יעדן ָ‬ ‫דאס איז דער נמשל‬ ‫נאר א משל‪ָ .‬‬ ‫דאס איז נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫געוואלדיגע ַ‬ ‫ַ‬ ‫בית חינוך אין איין בנין איז עס א‬ ‫אויבערשטער טוט מיט יעדן איינעם‪ ,‬בדרך כללי‬ ‫האבן א מוסד צוטיילט אויף ַא ּפ ָאר‬ ‫ַאליינס‪ָ .‬‬ ‫יאר ַאז מען איז געווען צוטיילט אין צוויי‬ ‫רא ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫וואס לעבן מיט ָ‬ ‫און בדרך פרטי‪ ,‬ובפרט די ָ‬ ‫ּפלעצער‪ ,‬איז ווי נעמען קינדער פונדערהיים און‬ ‫בנינים‪ ,‬איז עס געווען זייער זייער שווער‪ .‬שווער‬ ‫עס טוט זיך ָא ּפ ביי אונז אין מוסד די לעצטע‬ ‫שוואגער ָאדער א שוועגערן‬ ‫עפעס א ָ‬ ‫זיי שיקן צו ּ‬ ‫פאר די תלמידות‪ ,‬שווער פאר די טיטשערס‪ ,‬און‬ ‫טאג‪ ,‬יעדע איינציגע‬ ‫יאר‪ ,‬יעדן איינציגן ָ‬ ‫ּפ ָאר ָ‬ ‫דארט צו וואוינען‪ ,‬גוט אי"ה שבת ביי די סעודה‬ ‫ָ‬ ‫בעיקר שווער פאר די פרינציפלס און די העד‪-‬‬ ‫טראכט ַאריין ‪ -‬דער‬ ‫וואס ווען מען ַ‬ ‫זאכן ָ‬‫מינוט‪ַ ,‬‬ ‫פארשטייט ַאז עס‬ ‫קען מען צוריקקומען‪ ...‬יעדער ַ‬ ‫געדארפט כסדר לויפן פון איין‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫סטעף‪.‬‬ ‫האט געגעבן א כח השכחה ‪-‬‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫ַארבעט נישט ַאזוי‪ .‬און ביי א מוסד איז גארנישט‬ ‫רטאציע איז שווער‬‫נספ ָא ַ‬ ‫טרא ּ‬ ‫בנין צום צווייטן‪ַ .‬‬ ‫האלט מיט‪,‬‬ ‫טראכט ַאריין‪ ,‬און מען ַ‬ ‫ָאבער ַאז מען ַ‬ ‫ַאנדערש‪.‬‬ ‫ָאנגעקומען‪ַ .‬אלעס איז שווער געווען‪.‬‬ ‫מ'עפענט אויף די אויגן‪ ,‬זעט מען ַאז ס'איז "נסים‬ ‫זאך סיי‬‫ס'איז אן ַאנדערע חינוך‪ ,‬אן ַאנדער ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫דאס ַאלעס נישט פארשטעלן‪.‬‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫דא‬ ‫וואס עס גייט ָ‬‫גלוים" ס'איז התגלות השכינה ָ‬ ‫מ'האט ַאלעס‬ ‫ָ‬ ‫ברוחניות און סיי בגשמיות ַאז‬ ‫שוין גערעדט דערפון ביי די קליינע מסיבות ‪-‬‬ ‫פאר‪.‬‬ ‫שטאק‪,‬‬ ‫וואס ס'איז זיבן ָ‬ ‫כאטש ָ‬ ‫צוריק אין איין בנין‪ָ .‬‬ ‫זילבערמאן הי"ו‬ ‫ַ‬ ‫אנגעפירט דורך הר"ר מענדל‬ ‫האט‬ ‫דא ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫מ'דארף קיינעם נישט מודיע זיין ָ‬ ‫ַ‬ ‫רא ּפגיין‪ ,‬איז‬ ‫מ'דארף ַארויפגיין און ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפ ַאסירט‪ .‬די ַאלע אידן וואוינען דאך‬ ‫סאך בעסער ווי צו זיין‬ ‫נאך ַאלץ ַ‬‫עס ָ‬ ‫דאס איז נישט קיין‬ ‫שטאט‪ָ .‬‬‫ָ‬ ‫דא אין‬ ‫ָ‬ ‫מפוזר ומפורד אין ַא ּפ ָאר ַאנדערע‬ ‫קאנטרי‬ ‫מ'האט געבויט אין ָ‬ ‫וואס ָ‬‫בנין ָ‬ ‫בנינים‪.‬‬ ‫פארשטעקט אין א‬ ‫ערגעץ‪-‬וואו ַ‬ ‫דאנקן דעם‬ ‫ַ‬ ‫דארף מען‬ ‫ַ‬ ‫רא‬ ‫בא ָ‬‫דא אינמיטן ָ‬ ‫וואלד‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬סיי אויפ'ן חלק ַאז‬ ‫שטאק‬ ‫ּפ ַארק‪ ,‬אויף ‪ 42‬ביי ‪ .17‬צוויי ָ‬ ‫דאס צו‬ ‫מ'האט געקענט ָאנקומען ָ‬‫ָ‬ ‫וואכן‬ ‫ַארויפצוציען ַאזוי אין זעקס ָ‬ ‫ענדיגן כליל בהדרו‪ ,‬און סיי אויף‬ ‫דאכט‬ ‫זאך‪ַ .‬‬ ‫איז נישט קיין ּפשוט'ע ַ‬ ‫וואס עס וועט‬ ‫דעם הרחבת הדעת ָ‬ ‫זיך מיר ַאז דעם ערשטן ביעם אויפ'ן‬ ‫אי"ה ברענגן‪.‬‬ ‫רויפגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫שטאק‪ ,‬איז ַא‬‫ָ‬ ‫פינפטן‬ ‫למספרם דזשוליי ‪ .7‬היינט איז דער‬ ‫ּ‬ ‫חינוך לדורות‬ ‫למספרם‪ .‬ממש מ'רעדט‬ ‫ּ‬ ‫ערשטער‬ ‫וואס‬ ‫דאנקן די ַאלע ָ‬‫בא ַ‬ ‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארטיג‬ ‫וואס ס'איז ַ‬ ‫וואכן ָ‬‫פון זעקס ָ‬ ‫צושטאנד‪-‬געברענגט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬‫האבן ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא קומען‬ ‫כליל בהדרו‪ ,‬מ'קען שוין ָ‬ ‫העראאישער‬ ‫ָ‬ ‫דא אונזער‬ ‫עס זיצט ָ‬ ‫לערנען‪.‬‬ ‫נטראקטער ידידינו מוה"ר‬ ‫קא ַ‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫גרינבלאט הי"ו‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫אברהם‬ ‫מארגן אינדערפרי קומען‬ ‫אי"ה ָ‬ ‫כמעשהו בראשונה אינעם חדר אויף‬ ‫קלאסן‬ ‫ַ‬ ‫ַאהער די מיידלעך‪ .‬זיבן‬ ‫האט‬‫‪'38‬סטע סטריט בליעה"ר‪ ,‬ער ָ‬ ‫מארגן לערנען אויף די‬ ‫וועלן שוין ָ‬ ‫פארגעסן וויפיל‬ ‫שוין מן הסתם ַ‬ ‫שטאק‪ ,‬און אי"ה די‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטע‬ ‫דארט‪...‬‬ ‫האט צוזאמגעארבעט ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫נטאג וועט מען‬ ‫מא ָ‬‫וואך ָ‬ ‫קומענדיגע ָ‬ ‫מ'האט געלויבט השי"ת נעכט‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער‬ ‫שטאק‪.‬‬ ‫באנייען דעם פינפטן ָ‬ ‫אי"ה ַ‬ ‫טו‬ ‫דארפן עפענען א פערטע‬ ‫אויב מ'וועט ַ‬ ‫ָאנגעהויבן דעם חדר מיט ַאריבער "טויזנט"‬ ‫ראלעל‪ .‬אויב עפענט מען א פערטע‬ ‫ּפ ַא ַ‬ ‫תלמידים בליעה"ר‪ .‬דער זכות תורה און זכות‬ ‫נאך פריער שוין‪...‬‬ ‫דארף מען אפשר ָ‬ ‫ראלעל ַ‬‫ּפ ַא ַ‬ ‫תפלה פון די קינדער אויף לנצח נצחים ביז‬ ‫דא‪,‬‬ ‫וואס זענען שוין איצט ָ‬ ‫קלאסן ָ‬ ‫ָאבער לויט די ַ‬ ‫טאג גייט לזכותו‪.‬‬ ‫משיח'ס ָ‬ ‫דא‬ ‫וואס זענען שוין ָ‬‫ראלעלס ָ‬ ‫פאר די דריי ּפ ַא ַ‬ ‫דא ביי די מיידלעך‪ .‬חינוך איז‬ ‫דאס זעלבע ָ‬ ‫און ָ‬ ‫לאץ אין דעם‬‫דא ּפ ַ‬ ‫קלאסן‪ ,‬איז ָ‬ ‫אין די יונגערע ַ‬ ‫דא אידן‪ ,‬ובתוכם ידיד נפשי‬‫אויף לדורות‪ .‬ס'זיצן ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫נאך דריי ָ‬‫פאר ּפונקט ָ‬‫בנין ַ‬ ‫מוה"ר משה יקותיאל פריינד הי"ו‪ ,‬מן הסתם‬ ‫מ'האפט ַאז מ'וועט קענען טרעפן די ַאנדערע‬‫ָ‬ ‫דאך‬ ‫דארפן ָ‬‫וואס איז דען‪ ,‬מיידלעך ַ‬‫טראכט ער‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫בנינים‪ָ .‬אדער ס'וועט זיין אן "ארץ הצבי" מ'וועט‬ ‫נישט לערנען‪ .‬זיי זענען נישט מחיוב צו לערנען‪.‬‬ ‫שוין זיין אין ירושלים‪ ,‬וועט דער בנין גרעסער‬ ‫דארף‬ ‫רוואס ַ‬ ‫פא ָ‬ ‫זא בנין‪ַ ,‬‬ ‫מאכן ַא ַ‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארפן צובויען‪.‬‬ ‫ווערן‪ ,‬און מ'וועט שוין נישט ַ‬ ‫מען זיך אזוי מוסר נפש זיין פאר דעם‪.‬‬ ‫קלא ּפן‬ ‫דאס איז דער מציאות‪ .‬א מזוזה ַ‬ ‫ָאבער ָ‬ ‫ָאבער אונז ווייס מיר ַאלע ַאז לויט ַאלע שיטות‬ ‫ראחמיסטריווקא איז ַאזויווי אן אבן‬ ‫אין ַ‬ ‫דא חומש אויך ‪ָ -‬אבער‬ ‫וואס מען לערנט ָ‬ ‫‪ -‬הגם ָ‬ ‫פארשטייט ַאז ווען מען קומט‬ ‫הפינה‪ .‬יעדער ַ‬ ‫דאס איז לויט ַאלע שיטות‪ַ ,‬אז חינוך איז זיכער‬‫ָ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫צו ַאן אבן הפינה‪ ,‬הייבט מען ערשט‬ ‫נאך מער‪.‬‬ ‫דא א חיוב ביי די מיידלעך‪ ,‬און אפשר ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף עס‬ ‫ַ‬ ‫אן‪ .‬מ'הייבט ָאן צו בויען א בנין‪,‬‬ ‫גארנישט‬ ‫ָאן די פרויען‪ ,‬און ָאן די מיידלעך איז ָ‬ ‫דא איז אויך ַאזוי‪ .‬כ"ק דער‬ ‫נאכדעם ענדיגן‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס זענען די דורות העתידות‪.‬‬ ‫דא‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫ס'זאל‬ ‫מזוזה‪-‬קלא ּפן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫רבי שליט"א קומט צו א‬ ‫די מיידלעך שטעלן ַאוועק דעם יסוד‪ ,‬און ַאז זיי‬ ‫זיין א שמירה עליונה‪ָ .‬אבער ס'איז ווי אן אבן‬ ‫דא‪ ,‬און‬ ‫מאל ָ‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬‫יאר ַארום ָ‬‫הפינה‪ .‬אי"ה דריי ָ‬ ‫באקומען דעם ריינעם חינוך‪ ,‬דעם יראת‬ ‫וועלן ַ‬ ‫דאס זעלבע אי"ה ביי די ַאנדערע בנינים‪ .‬אין‬ ‫ָ‬ ‫זאלן‬‫שמים‪ ,‬דעם געפיל צו אידישקייט ַאז זיי ָ‬ ‫נאך אויף צוויי‬ ‫לאץ ָ‬ ‫דא ּפ ַ‬ ‫היי‪-‬סקול איז איצט ָ‬ ‫דאס קענען איבערגעבן ווייטער פאר זייערע‬ ‫ָ‬ ‫דארפן‬ ‫דארט שוין אויך ַ‬‫דעמאלט וועט מען ָ‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט מען א הבטחה פונעם אויבערשטן‬ ‫קינדער‪ָ ,‬‬ ‫צובויען און ַאזוי ווייטער‪.‬‬ ‫מפי זרעו"‪ַ ,‬אז עס‬ ‫(דברים לא‪ ,‬כא) "כי לא תשכח ּ‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫וועט ווייטער קענען גיין ביז משיח'ס ָ‬ ‫כ'האב שוין ָאנגעגרייט דעם בוי‪-‬מייסטער ר'‬ ‫ָ‬ ‫זייערע קינדער וועלן ווייטער קענען מקיים זיין‬ ‫נאך אויף איין‬‫לאץ ָ‬ ‫דא ּפ ַ‬ ‫אברהם‪ ...‬אין חדר איז ָ‬ ‫מ'זאל זיך שוין ַארויסזען פון‬ ‫תורה ומצוות‪ ,‬און ָ‬ ‫איינגעשפ ַאנט‪ ,‬סיי‬ ‫ּ‬ ‫יאר‪ .‬דער עולם איז שוין‬ ‫ָ‬ ‫דעם גלות ַאמעריקע‪.‬‬ ‫הר"ר זאב הייזלער הי"ו‪ ,‬און סיי הר"ר אפרים‬ ‫דארף מען‬‫יאר ַארום ַ‬ ‫גאלדשטיין הי"ו‪ַ ,‬אז א ָ‬ ‫ָ‬ ‫תשנה לשנה הבאה‬ ‫שטאק אויף די תלמוד תורה‪.‬‬ ‫נאך א ָ‬ ‫ַארויפבויען ָ‬ ‫רמאל ביי א‬ ‫נא ַ‬ ‫זאגן בדרך הלצה‪ָ .‬‬ ‫איך וויל ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫פארפולט‬ ‫שטאק איז שוין ַ‬ ‫ָ‬ ‫די דריטע‬ ‫מזוזה‪-‬קלא ּפן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫מאכט א‬ ‫ביזנעס‪ ,‬ווען מען ַ‬ ‫קלאסן‪ ,‬און אי"ה‪ ,‬מ'וועט רופן דעם‬ ‫מיט דרייצן ַ‬ ‫קלא ּפן א מזוזה‪,‬‬ ‫מ'רופט א גדול‪ ,‬מ'רופט א רבי'ן ַ‬ ‫דארט אויך‪.‬‬ ‫מזוזה‪-‬קלא ּפן ָ‬ ‫ַ‬ ‫רבי'ן צו‬ ‫מ'האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫מיינט עס אן השלמה פון דעם בנין ָ‬ ‫האבן כח‬ ‫מ'זאל ָ‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן ָ‬ ‫געבויט פאר די ביזנעס‪.‬‬ ‫און מח‪ ,‬מחנך צו זיין ווייטער אידישע קינדער‪.‬‬ ‫זאל זיין‬ ‫פאר'ן רבי'ן ָ‬ ‫זאג שוין איצט ַ‬ ‫ָאבער איך ָ‬ ‫הכרת הטוב‬ ‫מזוזה‪-‬קלא ּפן איצט‪ ,‬איז בסך הכל‬ ‫ַ‬ ‫געזונט‪ַ ,‬אז די‬ ‫יאר ַארום וועט מען‬ ‫יאר‪ .‬אין דריי ָ‬ ‫אויף דריי ָ‬ ‫זאגן אן עקסטערן ישר כח פאר יעדן‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאך א‬ ‫קלא ּפן ָ‬ ‫דארפן ַ‬ ‫אי"ה ערגעץ‪-‬וואו שוין ַ‬ ‫געמאכט געשען‪ .‬ר'‬ ‫ַ‬ ‫האט עס‬ ‫וואס ָ‬ ‫איינעם ָ‬ ‫מזוזה‪ ...‬איך ווייס נישט וואו‪ָ ,‬אבער אין די דריי‬ ‫טאג זיבענע צופרי‪.‬‬ ‫דא יעדן ָ‬ ‫אברהם איז געווען ָ‬ ‫דארפן‬‫יאר וועט מען שוין בעזהשי"ת ווייטער ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫געארבעט פערצן פופצן שעה א ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫אינגערמאן‪ ,‬און ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫ער איז שוין נישט קיין‬ ‫שטאקן‬ ‫ָ‬ ‫דא מיט די צוגעבויטע‬ ‫קלא ּפן מזוזות‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫א מורא'דיגער לימוד‪ ,‬א מוסר השכל פאר יעדן‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫נאך דריי ָ‬ ‫פאר ָ‬ ‫לאץ ַ‬ ‫דא ּפ ַ‬ ‫איז ָ‬ ‫מאכן‪.‬‬ ‫דאס ַ‬ ‫דא א רצון קען מען ָ‬ ‫איינעם‪ַ ,‬אז ס'איז ָ‬ ‫נאכנישט‬ ‫ס'איז א ּפשוט'ער חשבון‪ .‬מ'רעד'ט ָ‬ ‫ז‬ ‫טז‬ ‫דא פיר און צוואנציג שעה‪,‬‬‫קינדער‪ ,‬און זענען ָ‬ ‫האט ער געטריבן יעדן איינעם‪ַ .‬אלע סאב'ס‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫דאס זענען די‬ ‫ביינאכט‪ ,‬זומער‪ ,‬ווינטער‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫צופרי‬ ‫דא‪ .‬איך קען נישט פורש בשמם זיין‬ ‫וואס זיצן ָ‬ ‫ָ‬ ‫העד סטעף‪ ,‬מנהלות‪ ,‬פרינציפלס‪ ,‬טיטשערס‪,‬‬ ‫האט זיך‬ ‫פון יעדן איינעם‪ָ .‬אבער יעדער איינער ָ‬ ‫וואס ָאן‬ ‫יעדער איינער כל אחד בשם הטוב יבורך‪ָ ,‬‬ ‫איבערגעגעבן למעלה מן הכחות‪.‬‬ ‫דא קיין סקול‪.‬‬ ‫זיי איז נישט ָ‬ ‫האט מיר היינט‬ ‫דא ָ‬ ‫איינער פון די סאבס ָ‬ ‫אויף ַאנדערע ּפלעצער איז איינגעשטעלט ַאז‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז די ַארבעטערס פרעגן‪ ,‬ווען ענדיגט‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ערזאן ָ‬ ‫נס‪-‬פ ָ‬‫מא ּ‬‫דא א "מנהל רוחני" א ַ‬‫ס'איז ָ‬ ‫ראחמיסטריווקא בויען‪ ,‬ווייל ַאלע ַאנדערע‬ ‫שוין ַ‬ ‫דא‪ַ .‬אלעס ווערט‬ ‫דאס נישט ָ‬‫פירט די סקול‪ .‬דא איז ָ‬ ‫האט מען געלייגט אין די זייט‪ .‬איצט איז‬ ‫דזשאבס ָ‬ ‫ַ‬ ‫געפירט דורך די פרויען‪ .‬חוץ א מענעדזשער אין‬ ‫ראחמיסטריווקא‪ ,‬בויען דעם בית‬ ‫ַאלעס געווען ַ‬ ‫דא קיין מענער‪ .‬זיי ַאליינס‬ ‫דעם בנין‪ ,‬איז נישט ָ‬ ‫דא‪ .‬ב"ה פאר‬‫טאג איז מען געווען ָ‬ ‫שפרה‪ .‬יעדן ָ‬ ‫שטאק‪ ,‬ס'איז‬ ‫גאנצן עול פון ַאלע זיבן ָ‬ ‫טראגן דעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫סאך ַארבעט‪.‬‬ ‫סאך קינדער‪ ,‬זייער ַא ַ‬ ‫ב"ה ַא ַ‬ ‫מ'דארף געבן א יש"כ פאר העסקן הנמרץ מוה"ר‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן רבי'ן שליט"א‪ַ ,‬אז דער מוסד‬ ‫זאגן ַ‬‫איך וויל ָ‬ ‫געמאכט ַאז‬ ‫ַ‬ ‫שפיטצער הי"ו‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט זיכער‬ ‫בערי ּ‬ ‫נאך א‬ ‫דא‪ ,‬דער בית חינוך לבנות איז דערווייל ָ‬ ‫ָ‬ ‫לעגאלע חלקים זאלן דורכגיין‪ ,‬און ַאזוי פאר‬ ‫ַ‬ ‫ַאלע‬ ‫דא‬ ‫קלענערער מוסד ווי דער חדר‪ָ ,‬אבער ס'איז ָ‬ ‫גאלדשטיין הי"ו און‬ ‫יעדן איינעם‪ ,‬הר"ר יעקב ָ‬ ‫דא א קיימא לן‬ ‫מער ַארבעטער ווי אין חדר‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫ַאלע ַאנדערע‪.‬‬ ‫באקומען‬ ‫וואס ַ‬‫פון ַאריבער צוויי הונדערט פרויען ָ‬ ‫מפסיקים מבנין לבנין‬ ‫מ'האלט חשבון‬ ‫ַ‬ ‫עיראל פון דעם מוסד‪ .‬און ב"ה‬ ‫ּפ ָ‬ ‫דארף מען ַארויסגעבן‬ ‫אן עקסטערן יש"כ ַ‬ ‫טאג‪-‬טעגליכע ארבעט און‬ ‫זאך‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫אויף יעדע ַ‬ ‫פאר הר"ר עקיבא זאפיר הי"ו‪ ,‬דער געטרייע‬ ‫באסעס‪ ,‬לימודי קודש‪ ,‬לימודי‬ ‫האראוואניע‪ ,‬די ָ‬ ‫מענעדזשער פון בית שפרה‪ ,‬ס'איז זייער זייער‬ ‫זאל עס זיין עניני צניעות‪ ,‬יעדער גיט זיך ָא ּפ‬ ‫חול‪ָ ,‬‬ ‫גאנצן‬ ‫זאך צו נעמען א מוסד‪ַ ,‬א ַ‬ ‫נישט קיין לייכטע ַ‬ ‫אויף זיין שטח‪.‬‬ ‫דא און ַאריינלייגן‬ ‫קעמפ‪ַ ,‬ארויסנעמען פון ָ‬ ‫ּ‬ ‫דעי‬ ‫דברים עושה ּפירות‬ ‫נאכדעם צוריקגיין‪.‬‬ ‫אין בית יעקב‪ ,‬און ָ‬ ‫האב נישט‬‫וואס איך ָ‬ ‫זאך ָ‬‫זאגן א ַ‬‫איך וועל ָ‬ ‫דא עטליכע‬ ‫דא ָ‬ ‫דא‪ ,‬ס'זענען ָ‬ ‫ווער עס זעט ָ‬ ‫דערמאנט‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט עס שוין‬ ‫זאגן‪ָ .‬‬ ‫דא צו ָ‬ ‫געקלערט ָ‬ ‫מ'דארף זיכער‬ ‫ַ‬ ‫וואס רייניגן נאר‪.‬‬ ‫דרייסיג ערלים ָ‬ ‫ביי די טיטשערס מיטונג נעכטן‪ ,‬און איך וויל עס‬ ‫האט‬‫רינציפל ָ‬ ‫ּ‬ ‫מאכן ַאז יעדע טיטשער און יעדע ּפ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫איבערזאגן‪ ,‬ס'איז גוט ַאז דער רבי זאל וויסן ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף‪ ,‬די טישן מיט די בענקלעך‪,‬‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫דא‪.‬‬ ‫דא ָ‬‫רא געטרייע מחנכות ס'זענען ָ‬‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל זיין‬ ‫זאך ָ‬‫די ביכער מיט אלע צוגעהערן‪ ,‬יעדע ַ‬ ‫זאגן‬ ‫דא א טיטשער ‪ -‬איך וועל נישט ָ‬ ‫דא ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫מיטארבעטער‪ ,‬הר"ר‬ ‫ַ‬ ‫על מקומו‪ .‬ער מיט זיינע‬ ‫האט ַאריינגעגעבן געוויסע‬ ‫וואס ָ‬ ‫נאמען‪ָ ,‬‬ ‫קיין ָ‬ ‫אברהם ראוויצקי הי"ו‪ ,‬און הר"ר יושע קליין‬ ‫האט‬ ‫יסודות פון א געוויסע נושא אין השקפה‪ .‬זי ָ‬ ‫הי"ו‪ ,‬יעדער איינער כל אחד בשמו הטוב יבורך‪.‬‬ ‫געמאכט א‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫גערעדט צו די מיידלעך‪ ,‬און עס ָ‬ ‫באזונער א ישר כח פאר הר"ר ראובן‬ ‫מורא'דיגע שינוי לטובה אויף יעדן‪ ,‬ובפרט אויף‬ ‫וואלט עס נישט‬ ‫לעפקאוויטש הי"ו‪ָ .‬אן אים ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט עס‬ ‫ָ‬ ‫איינס פון די תלמידות פון וועמען‬ ‫האט‬ ‫מאכט זיכער ַאז יעדע טיטשער ָ‬‫און ער ַ‬ ‫געקענט געשען‪ .‬דער מציאות הדברים איז‪ַ ,‬אז‬ ‫ספעציעל צוריקגעהערט‪.‬‬‫ּ‬ ‫דארף‪ .‬ער גיט צו עקסטערע הילף‪.‬‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫ָ‬ ‫ער פירט אן מיט די טעגליכע בודזשעט פון די‬ ‫האבן כח‬ ‫זאל ָ‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן ער ָ‬ ‫האלט‬‫מוסדות מיט א געוואלדיגע מומחיות‪ ,‬און ַ‬ ‫האט זיך געטוישט מיט א געוויסע‬‫דאס מיידל ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָאנצוגיין מיט דעם עבודת הקודש‪.‬‬ ‫זאך איז מסודר‪,‬‬‫לאר‪ .‬יעדע ַ‬‫דא ַ‬ ‫חשבון אויף יעדן ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫זאך‪ .‬זי איז ַאהיימגעקומען און זי ָ‬ ‫ַ‬ ‫ס‪-‬און‪-‬דאס וויל זי בשום אופן‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫מאמע‪ָ ,‬‬‫פאר די ַ‬‫ַ‬ ‫בית יעקב אלו הנשים‬ ‫קא ּפ זיין‬ ‫און ַאז ַאלעס איז מסודר קען דער ָ‬ ‫השפעה אויף די‬ ‫ּ‬ ‫געהאט אן‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫נישט‪ .‬און עס ָ‬ ‫דארף מען געבן א יש"כ‬‫אחרון אחרון חביב‪ַ ,‬‬ ‫ראיעקטן‪ ,‬און קען מען‬ ‫פארנומען מיט גרעסערע ּפ ָ‬ ‫האט‬ ‫מאמע ָ‬‫משפחה‪ ,‬עד כדי כך ַאז די ַ‬‫ּ‬ ‫גאנצע‬ ‫ַ‬ ‫וואס גיבן זיך איבער‬ ‫פאר די מחנכות שתחיו ָ‬ ‫גיין ווייטער און ווייטער‪.‬‬ ‫האט‬ ‫וואס זי ָ‬ ‫דאנקן אויף ָ‬ ‫בא ַ‬ ‫גערופן די טיטשער ַ‬ ‫פאר'ן חינוך פון די‬ ‫און זענען זיך מוסר נפש ַ‬ ‫האט‬ ‫דא די לעצטע צוויי טעג‪ ,‬ער ָ‬ ‫ר' ראובן איז ָ‬ ‫געטון‪.‬‬ ‫האבן געבענטשטע שטיבער מיט‬‫תלמידות‪ַ .‬אלע ָ‬ ‫דא היינט ַאריינגעזעצט ‪ 9:30‬אינדערפרי‪,‬‬ ‫זיך ָ‬ ‫המשך בעמוד האחרון >>>>‬ ‫יז‬ ‫נאנט צו צוויי טויזענט תלמידים ותלמידות הייבן אן‬ ‫ָ‬ ‫בשעטומ"צ פרישן שנת הלימודים בקרב מוסדותינו הק'‬ ‫חשוב'ע כלי קודש שליט"א הערן דברי ּפתיחה והדרכה פון כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א ‪-‬‬ ‫שטאקן פון "בית שפרה"‬ ‫ָ‬ ‫התרגשות'דיגער מעמד "קביעת מזוזה" ביי נייע‬ ‫האט‬ ‫ווייטערדיגע הצלחה פון די כלי קודש און ער ָ‬ ‫תקופות בשנה ‪ -‬תחדש אורם כבראשונה"‪ָ ,‬‬ ‫וואס‬ ‫נאנט צו‬‫האבן די ָ‬ ‫וואך‪ָ ,‬‬ ‫רלאפענע ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫במשך די ַ‬ ‫אויסגעפירט מיט ברכות לרוב פאר די כלי קודש‪,‬‬ ‫יאר אין חדר איז געווענליך איינגעטיילט אין פיר‬ ‫די ָ‬ ‫ריינגעשפ ַאנט‬ ‫ּ‬ ‫צוויי טויזנט תלמידים ותלמידות ַא‬ ‫און חברי הנהלה‪.‬‬ ‫יאר ווען מען הייבט‬‫באזונדערע תקופות‪ָ ,‬אנהייב ָ‬ ‫ַ‬ ‫צווישן די ווענט פון מוסדותינו הק'‪ָ ,‬אנהייבנדיג‬ ‫ָאן מיט אן התחדשות מ'קען זיך נישט קיינער‬ ‫בשטומ"צ דעם פרישן שנת הלימודים אין "תלמוד‬ ‫געהאט די זכי' צו הערן די דברות‬ ‫ַ‬ ‫האט מען‬‫דאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫נישט ס'איז א בחינה פון 'ועמך כולם צדיקים';‬ ‫תורה אהל יוחנן" און אין "בית חינוך לבנות בית‬ ‫קודש ודברי ברכה והדרכה פון כ"ק מרן אדמו"ר‬ ‫נאך די ימים טובים איז א פרישע תקופה‬ ‫שפעטער ָ‬‫ּ‬ ‫שפרה" מיט א תפלה אויף די ּ‬ ‫ליפן פון זיי‪ ,‬זייערע‬ ‫שליט"א‪ ,‬פול מיט הדרכות ישרות פאר די כלי‬ ‫ווען מ'האט זיך שוין עטוואס באקענט; ארום אדר‪-‬‬ ‫יאר זאל‬ ‫דאס ָ‬ ‫עלטערן‪ ,‬און די כלי קודש‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫קודש צו קענען ממשיך זיין מיט זייער עבודת‬ ‫שפעטער די‬‫ניסן ווייטער א דריטע תקופה; און ּ‬ ‫בעזהשי"ת זיין מיט הצלחה און סייעתא דשמיא‬ ‫באזונדער געדרוקט אין היינטיגן גליון‪.‬‬ ‫הקודש‪ ,‬ווי ַ‬ ‫זומער‪-‬וואכן פאר'ן ענדיגן די זמן איז ווייטער א‬ ‫ָ‬ ‫באזונדער‪.‬‬‫מיטן ריכטיגן תועלת פאר יעדעס קינד ַ‬ ‫האט דער רבי שליט"א‬ ‫נאך די דברות קודש ָ‬ ‫ָ‬ ‫תקופה פאר זיך‪.‬‬ ‫פארטיילט לקח‪ ,‬און די כלי קודש זענען דורך צו‬‫ַ‬ ‫אין די ַאלע זמנים‪ ,‬און אייגענטליך סיי ווען‬ ‫ּפתיחת השנה ודברות קודש‬ ‫האט יעדן‬ ‫ברכת לחיים‪ ,‬ווען דער רבי שליט"א ָ‬ ‫דארף מען כסדר'דיגע חיזוק‬ ‫יאר ַ‬‫אימער איבער'ן ָ‬ ‫בבנין התלמוד תורה‬ ‫געוואונטשן איש איש כברכתו אשר ברך אותם‪.‬‬ ‫גאנץ‬ ‫האבן שוין ַ‬ ‫די תלמידים פון די תלמוד תורה ָ‬ ‫ָאנצוגיין מיט דער עבודת הקודש מיטן זעלבן‬ ‫התחדשות‪ ,‬און די בקשה פון א מלמד איז ביי די‬ ‫נאכ'ן‬ ‫ָאנהייב וואך צוריקגעקומען צו די לימודים‪ָ ,‬‬ ‫ּפתיחת שערים פון קומות‬ ‫ס'זאל זיין "תחדש‬ ‫ַאלע "ארבע תקופות בשנה" אז ָ‬ ‫מסדר זיין ַאלע ּפרטים דורך די כלי קודש ומנהלים‬ ‫החדשות אין בית שפרה‬ ‫האבן דעם זעלבן‬ ‫אורם כבראשונה" צו קענען ָ‬ ‫רוחניים מסדר צו זיין יעדעס קינד איש איש על‬ ‫אין די זעלבע צייט ווען דער קול תורה אינעם‬ ‫וואס‬ ‫התחדשות‪ ,‬און דעם זעלבן ליכטיגקייט ָ‬ ‫מחניהו ודגלו‪.‬‬ ‫האט שוין ָא ּפגעהילכט‪,‬‬‫בנין התלמוד תורה ָ‬ ‫פארזיכערן בעזהשי"ת ַאז‬ ‫יאר‪ ,‬צו ַ‬ ‫מ'האט ָאנהייב ָ‬ ‫ָ‬ ‫כמיטאג‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫נטאג אין די ָ‬ ‫מא ָ‬‫כמדי שנה בשנה איז ָ‬ ‫האט דער בנין פון די מיידל שולע "בית שפרה"‬ ‫ָ‬ ‫מאקסימום‬ ‫יעדעס קינד קען ָאנקומען צו זיין ַ‬ ‫טאג פונעם שנת הלימודים‪,‬‬ ‫שעות‪ ,‬דעם ערשטן ָ‬ ‫מאסיווע ַארבעט‪ ,‬צו‬ ‫נאך געדזשומעט מיט די ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאר שייך‪.‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫הצלחה ָ‬ ‫געווארן דער אסיפת כלי קודש‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫ָא ּפ‬ ‫דעטאלן פון די צוויי נייע‬ ‫ַ‬ ‫פארענדיגן די לעצטע‬ ‫ַ‬ ‫מיט דער ּפערזענליכער השתתפות פון כ"ק מרן‬ ‫האט ער ַארומגערעדט ּפ ַאסיגע רעיונות‪ ,‬און‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫מ'האט ַארויפגעצויגן‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫שטאקן ָ‬‫ָ‬ ‫ראכטפולע‬ ‫ּפ ַ‬ ‫וואס איז געקומען משמיע זיין‬‫אדמו"ר שליט"א‪ָ ,‬‬ ‫טאקע צוליב דעם כדי זיך צו‬ ‫איבערגעגעבן ַאז ַ‬ ‫מאכן גרייט ַאז די תלמידות‬ ‫העכער דעם בנין‪ ,‬צו ַ‬ ‫דברי חיזוק והדרכה פאר די כלי קודש‪ ,‬צו קענען‬ ‫יאר‪ ,‬איז שוין‬ ‫פונדאסניי אויפפרישן אינמיטן ָ‬ ‫ָ‬ ‫קענען‬ ‫זאלן קענען ָאנהייבן דעם‬‫פון ַאלע ָא ּפטיילונגען ָ‬ ‫ממשיך זיין בעבודת הקודש בדרך המסורה לנו‪.‬‬ ‫באשטימט‪ַ ,‬אז דער קומענדיגן‬ ‫מאל ַ‬ ‫ווידערא ָ‬ ‫ַ‬ ‫איצט‬ ‫שולע‪-‬יאר בעתו ובזמנו‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שב"ק ּפרשת וארא תשפ"ז הבעל"ט וועט אי"ה‬ ‫געווארן אין היכל‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫דער מעמד איז ָא ּפ‬ ‫נאכט איידער‬ ‫ביינאכט‪ ,‬א ַ‬ ‫ַ‬ ‫שפעט‬‫דינסטאג ּ‬ ‫ָ‬ ‫נאך‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן דער "שבת התוועדות" פאר די‬ ‫ַ‬ ‫ָא ּפ‬ ‫הגדול פון די תלמוד תורה אויפ'ן צווייטן שטאק‪,‬‬ ‫געווארן דורך‬ ‫ָ‬ ‫באנייט‬ ‫שטאק איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫דער זעקסטער‬ ‫רויספארן אויף‬ ‫ָ‬ ‫מחנכים שליט"א‪ ,‬ווען מען וועט ַא‬ ‫ווי צום ערשט האט מען געהערט די דרשה פונעם‬ ‫נאנט צו חצות הלילה‪ ,‬איז ּפונקט‬ ‫די תלמידות‪ָ ,‬‬ ‫א שבת בשבת אחים גם יחד‪ ,‬וליתן ריוח בין ּפרשה‬ ‫מנהל רוחני הרה"ג רבי חיים שלמה רובין שליט"א‪,‬‬ ‫פאר'ן שורות‪-‬שרייבער צו רעדן‬ ‫אויסגעקומען ַ‬ ‫לפרשה איבערצוגיין די יסודות פון חינוך הבנים‬ ‫האט מקבל ּפנים געווען דעם רבי'ן‬ ‫וועלכער ָ‬ ‫טעלפאניש מיט'ן געטרייער מנכ"ל הרה"ח ר' משה‬ ‫פאר די הצלחה פון יעדן תלמיד‪.‬‬ ‫באגריסט די חשוב'ע כלי קודש‬ ‫האט ַ‬ ‫שליט"א‪ ,‬און ָ‬ ‫יושע קראמער הי"ו‪ ,‬ווען דער שמועס איז עטליכע‬ ‫האט הר"ר חיים שלמה שליט"א‬ ‫בין הדברים ָ‬ ‫מ'האפט‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪ ,‬ווען‬ ‫צום התחדשות פונעם נייעם ָ‬ ‫פארנומען‬‫געווארן‪ ,‬זייענדיג ַ‬ ‫ָ‬ ‫איבערגעהאקט‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬ ‫ָ‬ ‫וואס יעדער פון‬ ‫ַארויסגעברענגט דעם הכרת הטוב ָ‬ ‫בעזהשי"ת צו קענען מצליח זיין ַארויפצוברענגען‬ ‫וואס‬ ‫מיטארבעטער ָ‬ ‫ַ‬ ‫קאנפערירן מיט די פילע‬ ‫צו ָ‬ ‫שפירט צו די געטרייע חברי הנהלה‬ ‫די כלי קודש ּ‬ ‫יעדן תלמיד מיט פרישע דרגות‪ ,‬ובפרט ווען עס‬ ‫פארענדיגן‬‫נאך געפונען אינעם בנין‪ ,‬צו ַ‬ ‫האבן זיך ָ‬‫ָ‬ ‫וואס יומם ולילה לא‬ ‫רוחני און חברי הנהלה גשמי ָ‬ ‫נאך א חודש צייט‪ ,‬צו‬ ‫קומט א שנת העיבור מיט ָ‬ ‫דאס רייניגן און מסדר זיין ַאלע ּפרטים אויף‬ ‫ָ‬ ‫ישבותו פאר די הצלחה פון די תלמידים‪ ,‬ובפרט‬ ‫קענען ָאנקומען צו די הצלחה פון יעדן תלמיד‬ ‫מיטוואך אינדערפרי ווען דער‬ ‫ָ‬ ‫צומארגענס‬ ‫ָ‬ ‫ביז‬ ‫וואכן ווען די תלמידים‬ ‫במשך די לעצטע זומער ָ‬ ‫באזונדער‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫באנייט‬ ‫שטאק איז בעזהשי"ת ַ‬ ‫ָ‬ ‫זעקסטער‬ ‫קעמפ און סיי אין‬ ‫ּ‬ ‫פון ַאלע ָא ּפטיילונגען‪ ,‬סיי אין‬ ‫האט הר"ר חיים שלמה שליט"א‬ ‫א ּפ ַאסיגן רעיון ָ‬ ‫שטאק אונטער דעם וועט‬ ‫ָ‬ ‫דורך די תלמידות‪( .‬די‬ ‫זא געהויבענעם ליכטיגן‬‫געהאט ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬‫שטאט ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס מען‬ ‫באזירט אויף די ווערטער ָ‬ ‫כגעזאגט‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫ָ‬ ‫וואך‪).‬‬ ‫באנייט ווערן קומענדיגן ָאנהייב ָ‬ ‫אי"ה ַ‬ ‫פאר די‬ ‫וואס וועט זיכער עושה רושם זיין ַ‬ ‫זומער‪ָ ,‬‬ ‫זאגט אין די יוצרות פון שבת החודש "ארבע‬ ‫ָ‬ ‫יח‬ ‫האלט שוין‬‫וואס ַ‬ ‫קלאס" פאר די תלמידות ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫נאכ'ן זינגען ניגונים לכבוד המאורע המרגש‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫מיטאג צייט איז ָא ּפ‬ ‫ָ‬ ‫דינסטאג‬ ‫ָ‬ ‫לערן‪-‬יאר אין די שולע‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫בעזהשי"ת ביים לעצטן‬ ‫הרה"ח ר' משה יושע קראמער הי"ו אויפגעטרעטן‬ ‫דער מעמד "קביעת מזוזה" אויפ'ן זעקסטן‬ ‫מיט דברים נרגשים‪ַ ,‬ארויסברענגענדיג דעם נס גלוי‬ ‫דאס‬ ‫שטאק‪ ,‬די העכסטע קומה פון דעם בנין‪ ,‬מיט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫קלאסן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט ַאנדערש ווי ביי ַאנדערע‬ ‫דאנקט‬‫בא ַ‬ ‫דא‪ ,‬און ַ‬ ‫האלט שוין ָ‬ ‫וואס איז ַאז מען ַ‬ ‫ָ‬ ‫מיטארבעטער‪ ,‬עושי‬ ‫ַ‬ ‫שטאב‬ ‫ַ‬ ‫השתתפות פונעם‬ ‫מען אין די לעצטע חדשים ַאריינגעלייגט‬ ‫וואס יומם ולילה לא‬ ‫מיטארבעטער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר ַאלע‬ ‫המלאכה‪ָ ,‬אפיס‪-‬איינגעשטעלטע און ַא שיינער‬ ‫מ'האט בעזהשי"ת‬‫ָ‬ ‫איבערמידליכע כחות‪ ,‬און‬ ‫ישבותו צו קענען גומר זיין דעם בנין בעתו ובזמנו‪,‬‬ ‫ציבור אנ"ש‪ ,‬ובראשם כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫מצליח געווען אויפצונעמען די בעסטע און‬ ‫און אין די זעלבע צייט מיטגעטיילט מיט'ן ציבור‬ ‫באשיינט דעם מעמד‪.‬‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫ערפארנסטע מחנכות פאר די תלמידות אין דעם‬ ‫ַ‬ ‫ווייטערדיגע בוי פלענער פון בניני מוסדותינו הק'‬ ‫ערשטקלאסיגן קריקיולם פאר‬ ‫ַ‬ ‫רגאנג‪ ,‬מיט אן‬ ‫יא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מען זיך‬ ‫שטאק‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫ָאנקומענדיג צום נייעם‬ ‫באזונדער תוכן דבריו‪).‬‬ ‫(זעה ַ‬ ‫די תלמידות‪ ,‬זיי צוצוגרייטן אויף זייער קומענדיגן‬ ‫פאר די‬ ‫וואס מען זעט ַ‬ ‫שווער געקענט גלייבן ָ‬ ‫לעבן ווען זיי וועלן בעזהשי"ת בקרוב שוין בויען‬ ‫געהאט די זכי' צו הערן די דברות‬ ‫ַ‬ ‫האט מען‬ ‫דאן ָ‬‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫וואס ָ‬‫אויגן‪ ,‬נישט ַאנדערש ווי געווענליך ָ‬ ‫וואס זיי‬ ‫זייערע אייגענע שטיבער אויף די יסודות ָ‬ ‫קודש פון כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א בשבח והודי'‬ ‫דאס מערסטע‬ ‫געשריבענע ווארט איז נישט ַאלץ ָ‬ ‫האבן מקבל געווען אין די שולע פון יונגערהייט‬ ‫ָ‬ ‫באנייען די פרישע‬‫להשי"ת ַאז מען איז זוכה צו ַ‬ ‫טראץ‬ ‫ָ‬ ‫דא אויך געזען‪ ,‬ווי‬ ‫האט מען ָ‬ ‫קוראט‪ָ ...‬‬ ‫ַא ַ‬ ‫שולע‪-‬טאג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ביז צום לעצטן‬ ‫האט‬‫זא קורצע צייט זינט מען ָ‬ ‫נאך ַא ַ‬ ‫שטאקן ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט שוין גענוג געשריבן און געליינט ַאז די‬ ‫ָ‬ ‫ָאנגעהויבן‪ ,‬און מסיים געווען מיט ברכת קודש‬ ‫פארענדיגט‪,‬‬ ‫שטאקן ווערן ַאלס מער און מער ַ‬ ‫ָ‬ ‫נייע‬ ‫רוב רובם פון די תלמידות זענען בעזהשי"ת דורך‬ ‫באזונדער פאר די‬‫פאר די עוסקים במלאכה און ַ‬ ‫שטאקן‬‫ָ‬ ‫האט ָאבער ביים זען מיט די אויגן די נייע‬ ‫ָ‬ ‫קלאסן צווישן די ווענט פון בית שפרה‪ ,‬און‬ ‫ַאלע ַ‬ ‫מחנכות מצליח צו זיין בעבודת הקודש‪( .‬דער תוכן‬ ‫מ'האט געליינט‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דאס ָ‬‫זיך איבערגעצייגט ַאז ָ‬ ‫עס דערקענט זיך אויף זיי דעם ערליכן חינוך בדרך‬ ‫באזונדער געדרוקט‪).‬‬ ‫פון די דברות קודש איז ַ‬ ‫אונטערגעשאצט קעגן דעם‬‫ַ‬ ‫איז געווען היבש‬ ‫געווארן בין‬ ‫ָ‬ ‫וואס זיי זענען נתחנך‬ ‫ישראל סבא מיט ָ‬ ‫קלאסן און ַאלע‬ ‫ַ‬ ‫ווירקליכן מציאות‪ ,‬ווען די‬ ‫נאכ'ן ממשיך זיין מיט נגינה‪ ,‬איז דער ציבור דורך‬ ‫ָ‬ ‫געוואלדיגע שמחה‬‫ַ‬ ‫כותלי המוסד‪ ,‬און עס איז א‬ ‫טאקע גענצליך‬ ‫ַארומיגע איינריכטונגען זענען שוין ַ‬ ‫נעמען שיריים און צו וואונטשן לחיים‪ ,‬און דער‬ ‫מ'האלט שוין ביים גמר הבית פון ַאלע צוועלף‬ ‫ַ‬ ‫ַאז‬ ‫פראכט‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫פארטיג כליל בהדרם ויופים‪ ,‬מיטן ַ‬ ‫ַ‬ ‫געשלאסן מיט א תפלה אויף די‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫מעמד ָ‬ ‫נאטורליך די ווייטערדיגע‬ ‫וואס ברענגט ַ‬‫קלאסן‪ָ ,‬‬‫ַ‬ ‫קלאס‪-‬צימערן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫און רחבת ידים‪ ,‬שיינע הערליכע‬ ‫ליפן ַאז מען זאל אין דעם בנין ווייטער מצליח זיין‬ ‫ּ‬ ‫ּפלענער צו בויען און אויסברייטערן מיט פרישע‬ ‫רידארן‪ָ ,‬אפיסעס‪ ,‬ביה"כ‪ַ ,‬אלעס‬ ‫קא ָ‬‫ָ‬ ‫ברייטע‬ ‫מגדל צו זיין נטעי נאמנים לשם ולתורתו‪.‬‬ ‫מאדירן דעם‬‫קא ַ‬‫קלאסן‪ ,‬צו קענען ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫בנינים און‬ ‫וואס נישט‪ ,‬א שטייגער ווי‬ ‫געפעינט‪ ,‬געטיילט‪ ,‬און ָ‬ ‫כסדר'דיגן בליה און וואוקס פון די הייליגע‬ ‫גמר הבית מיטן עפענען‬ ‫לכה"פ‬ ‫ּ‬ ‫דאס שוין ָאנגעהויבן בויען מיט‬ ‫זאל ָ‬ ‫מען ָ‬ ‫מוסדות‪.‬‬ ‫קלאס"‬ ‫ַ‬ ‫"צוועלפ'טע‬ ‫יאר צוריק‪.‬‬ ‫צוויי ָ‬ ‫ושפתים מרחשין בתפלה ַאז די תלמידים און‬ ‫אין אן ַאנדערער ַאנטוויקלונג פון דעם "גמר‬ ‫שפעטער ַארויסגעברענגט ביים‬ ‫מ'האט עס ּ‬ ‫ָ‬ ‫ווי‬ ‫תלמידות פון ַאלע ָא ּפטיילונגען זאלן במשך דעם‬ ‫האט די מיידל שולע "בית שפרה"‬ ‫הבנין" ָ‬ ‫גאנצע זעקס‬ ‫דורכגעגאנגען ַ‬ ‫ַ‬ ‫מעמד‪ ,‬זענען קוים‬ ‫יארן מצליח זיין‬ ‫יאר און ווייטערדיגע ָ‬‫קומענדיגן ָ‬ ‫יאר א מיל‪-‬שטיין ווען עס איז‬ ‫דאס ָ‬ ‫דערגרייכט ָ‬ ‫סאמען‬ ‫אינסטאלירט דעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫וואכן זינט‬‫ָ‬ ‫צו שטייגן און בליען לתפארת הוריהם ומוריהם‬ ‫געווארן דער לעצטער‬‫ָ‬ ‫בעזהשי"ת געעפענט‬ ‫ערשטן "ביעם" אויף די ערשטע פון צוויי נייע‬ ‫ולתפארת כל בית ישראל‪.‬‬ ‫שלב פון די הויך‪-‬שולע ָא ּפטיילונג‪ ,‬די "צוועלפטע‬ ‫מאל געזען דעם‬ ‫ווידערא ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫שטאקן‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫באגלייט בכחו‬‫וואס ַ‬‫געוואלדיגן סייעתא דשמיא ָ‬ ‫ַ‬ ‫וזכותו של אותו זקן אבינו רועינו כ"ק מרן אדמו"ר‬ ‫בס"ד‬ ‫פרייליכע מעלדונג פאר אלע טייערע תלמידים פון כתה ח' ני"ו‬ ‫מ'האט מצליח געווען צו בויען‬ ‫ָ‬ ‫זצוק"ל‪ ,‬דורך ָ‬ ‫וואס‬ ‫און זייערע חשוב'ע עלטערן שיחיו‬ ‫פראכט און‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫ַאזוי שנעל‪ ,‬און נאכדערצו מיטן ַ‬ ‫געווארן דורך‬ ‫ָ‬ ‫באוואונדערט‬ ‫וואס איז ַ‬‫שלימות‪ָ ,‬‬ ‫אז קומענדיגע יאר שנת תשפ"ז וועלן אי"ה ווייטער פארקומען די בארימטע‬ ‫יעדן איינעם‪.‬‬ ‫שיעורי הכנה לבר מצוה והלכות תפלין‬ ‫דורך הרב אליעזר זאב קליין שליט"א‬ ‫קביעת מזוזות ומסיבת לחיים‬ ‫האט כ"ק מרן אדמו"ר‬ ‫ָאנקומענדיג אויבן‪ָ ,‬‬ ‫די שיעורים קומען פאר אין די שעות נאך ת"ת‪ ,‬און ווערן פארגעלערנט בטוב טעם ודעת אויף א געשמאקן‬ ‫שליט"א קובע געווען די מזוזות אויף די שערי‬ ‫אופן באגלייט מיט שיעורי הלכה אויף וויכטיגע הלכות וואס זענען נוגע פאר יעדן בר מצוה בחור מדי יום‬ ‫האט מכבד געווען די עושי המלאכה‬ ‫הבנין‪ ,‬און ָ‬ ‫ביומו‪ ,‬און שיעורי השקפה והתעוררות ליום הבר מצוה וימי הבחרות‬ ‫‪‬‬ ‫נאכ'ן‬ ‫צו לייגן די מזוזות אויף טייל פון די טירן‪ָ .‬‬ ‫רא ּפ אונטן פונעם‬ ‫קובע זיין די מזוזות איז מען ַא ָ‬ ‫חבורה א' ‪ -‬כסליו טבת ‪ ‬חבורה ב' ‪ -‬אדר ~ אייר ‪ ‬חבורה ג' ‪ -‬אלול ~ חשון (חבורה ג' לתלמידי כתה מכינה)‬ ‫‪‬‬ ‫"פרדס שירה" וואו עס איז‬ ‫זאל פון ּ‬‫בנין צום ַ‬ ‫רעגיסטראציע דעטאלן און מער פרטים וועלן נאכפאלגן אי"ה‬ ‫געווארן דער מסיבת לקח ולחיים‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫ָא ּפ‬ ‫לרגל דעם מעמד‪.‬‬ ‫יט‬ ‫המשך מעמוד י"ז >>>>‬ ‫אלו יעמדו על הברכה‬ ‫האט די טיטשער געשיקט א בריוו אויף ּפ ָאסט‬ ‫ָ‬ ‫ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים‬ ‫כ'האב געזען דעם בריוו‪ .‬דער‬‫ָ‬ ‫פאר די תלמידה‪.‬‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫דאס מיר געוויזן ביי איינס פון די‬ ‫האט ָ‬ ‫טאטע ָ‬ ‫ַ‬ ‫הר"ר משה טענענהויז הי"ו‬ ‫הר"ר יוחנן טענענהויז הי"ו‬ ‫געהאט מיט ר'‬‫ַ‬ ‫מ'האמיר‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫טיי ָאווענטס ָ‬ ‫"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים‬ ‫"פרנס עמודי היסוד" במוסדותינו הקדושים‬ ‫לע"נ זקינו הרה"ח ר' יעקב קאפיל ב"ר משה ע"ה ברילובסקי‬ ‫לע"נ זקינו הרה"ח ר' יעקב קאפיל ב"ר משה ע"ה ברילובסקי‬ ‫געווארן זייער מרוגש‬ ‫ָ‬ ‫זילבערמאן‪ .‬איך בין‬ ‫ַ‬ ‫מענדל‬ ‫נלב"ע כ"ו אלול תשפ"ד לפ"ק‬ ‫נלב"ע כ"ו אלול תשפ"ד לפ"ק‬ ‫דערפון‪.‬‬ ‫תהא נשמתה צרורה בצרור החיים‬ ‫תהא נשמתה צרורה בצרור החיים‬ ‫זי שרייבט ַאזוי‪ :‬לכבוד מיין טייערע באליבטע‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫תלמידה ‪ ...‬שתחי'‪ ,‬איך וויל נאר דו זאלסט‬ ‫הר"ר אברהם גרינבלאט הי"ו‬ ‫"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים‬ ‫וויסן ווי נתפעל איך בין פון דיר! דו לערנסט מיר‬ ‫לע"נ חתנו האברך היקר הר"ר אברהם צבי ע"ה‬ ‫וואס איז די באדייט פון ללמוד וללמד "לשמור‬ ‫בן יבלחט"א הר"ר מרדכי דוד הי"ו גרויז‬ ‫ולעשות ולקיים"!! הקב"ה זאל דיר בענטשן מיט‬ ‫תהא נשמתו צרורה בצרור החיים‬ ‫אלע גוטע ברכות!‬ ‫ברכת מזל טוב‬ ‫מאכן א חילוק‪ ,‬א טויש אין‬ ‫מען רעדט דא פון ַ‬ ‫לכבוד ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים‬ ‫דאס איז נישט‬ ‫טאכטער אויף אייביג! ָ‬ ‫א אידישע ָ‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫דאס איז אויף דורות!‪ .‬און‬ ‫טאכטער‪ָ .‬‬ ‫אויף איין ָ‬ ‫הר"ר מאיר גאלדבערגער הי"ו‬ ‫הר"ר שמואל גרינהוט הי"ו‬ ‫טאג מיט יעדע‬ ‫דאס טוט מען יעדן איינציגן ָ‬ ‫ָ‬ ‫"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים‬ ‫"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים‬ ‫לרגל שמחת הבר מצוה של בנו היקר‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫איינציגע תלמידה‪.‬‬ ‫כמר יוסף יחזקאל ני"ו למזל טוב‬ ‫בלידת בתו שתחי' למזל טוב‬ ‫דא אין סקול חשוב'ע‬ ‫פארשטייט זיך ס'זענען ָ‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫דא‬ ‫דא בינונים‪ ,‬און ס'זענען ָ‬ ‫אלע דרגות‪ ,‬ס'זענען ָ‬ ‫הר"ר שלמה לעפקאוויטש הי"ו‬ ‫וואס‬ ‫דארפן הילף‪ .‬זיי קומען פון שטיבער ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫"פרנס עמודי היסוד" במוסדותינו הקדושים‬ ‫לרגל שמחת הבר מצוה של בנו היקר‬ ‫דארף א סעד לתמכו‪ .‬מ'גיט זיך ָא ּפ מיט‬ ‫מען ַ‬ ‫כמר יהודה ני"ו למזל טוב‬ ‫יעדע תלמידה‪ ,‬צו די פרינציפלס‪ ,‬צו די מחנכות‪.‬‬ ‫האבן כח און מח‬‫זאלן ָ‬ ‫נאר וואונטשן ַאז זיי ָ‬ ‫מ'קען ָ‬ ‫יה"ר שתתברכו כולכם בכל מילי דמיטב בני חיי ומזוני רויחי עד עולם!‬ ‫לנדב "כתה לשבוע"‪ ,‬וכן לבחור לקבוע "שבוע" לזכותכם‪ ,‬וכן להודיע ביום תת ה' שמחות במעונכם‪ ,‬ולכל עניני‬ ‫ָאנצוגיין מיט דעם עבודת הקודש‪.‬‬ ‫"פרנסי הכתה" נא להתקשר אל העסקן הנמרץ הר"ר אליעזר פעלדבערגער הי"ו‪718-431-2991#107 :‬‬ ‫געזאגט‬ ‫האט נעכטן ָ‬ ‫זאל זיין געזונט ָ‬ ‫ווי דער רבי ָ‬ ‫רוואס זיי זענען‬ ‫פא ָ‬ ‫פאר די מלמדים‪ַ ,‬אז די סיבה ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט בוחר געווען‬ ‫דא‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‪ .‬זינט דער רבי ָ‬ ‫האט‬ ‫דאס זעלבע‪,‬‬‫ַאזייגער‪ ,‬צוועלף ַאזייגער‪ ,‬און צופרי ָ‬ ‫זאלן זיין ווייטער מלמדים‪ .‬די טיטשערס‬ ‫ַאז זיי ָ‬ ‫איבערגענומען דעם עול ההנהגה‪ ,‬איז עס אין א‬ ‫זיבן ַאזייגער‪ .‬ס'איז זומער‪ ,‬ווינטער‪ ,‬ערב יום טוב‪,‬‬ ‫דא צוריק‪,‬‬‫רוואס קום איך ָ‬ ‫פא ָ‬‫טראכטן‪ַ ,‬‬‫קענען ַ‬ ‫געווארן גרינגער‪ .‬דער רבי פרעגט‬ ‫ָ‬ ‫געוויסן חלק‬ ‫לאר? איך קען ַאריינגיין אין סיי‬ ‫דא ַ‬ ‫פאר די פאר ָ‬ ‫זאל דער אויבערשטער געבן כח און‬ ‫חול המועד‪ָ .‬‬ ‫נאך‪ .‬מ'קומט ַאריין צום רבי'ן‪ ,‬דער רבי נעמט‬ ‫זיך ָ‬ ‫מאל ַאזויפיל‪.‬‬ ‫מ'מאכט דריי‪-‬פיר ָ‬ ‫ַ‬ ‫וועלכע ָאפיס‪,‬‬ ‫מח דאס קענען ווייטער ממשיך זיין ביתר שאת‬ ‫דעם עול‪ ,‬צו ס'איז דער חלק פון די עלטערן‪ ,‬צו‬ ‫וביתר עוז‪.‬‬ ‫האט אויסגעקליבן ַאז‬ ‫ָאבער דער אויבערשטער ָ‬ ‫ס'איז די מחנכים‪ ,‬די פרינציפלס‪ ,‬די טיטשערס‪,‬‬ ‫זאלן זיין די מחנכות פון דעם קומענדיגן דור‪.‬‬ ‫זיי ָ‬ ‫מיר האבן נאך געהאט די זכי' אז כ"ק דער רבי‬ ‫מ'שפירט מורא'דיג ַאז מען ווערט געפירט פון‬ ‫ּ‬ ‫און‬ ‫זאל דער אויבערשטער זיי געבן ווייטער דעם כח‬ ‫ָ‬ ‫זצוק"ל האט געוואונטשן און געגעבן ברכות‬ ‫ממשיך צו זיין מיט דער עבודת הקודש‪.‬‬ ‫אויבן מיט א רוחניות'דיגן כח‪ ,‬מיט א העכערע‬ ‫זאל דער‬‫קדשו אויף דעם משמרת הקודש‪ָ .‬‬ ‫הנהגה‪.‬‬ ‫בין זו לזה‬ ‫באגלייטן‪,‬‬ ‫זאל אונז ַ‬‫אויבערשטער העלפן ַאז עס ָ‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן ַאז ימים על ימי‬ ‫ָ‬ ‫האבן כח ווייטער ָאנצוגיין מיט דער‬ ‫מ'זאל ָ‬ ‫און ַאז ָ‬ ‫וואס ס'איז דער‬ ‫מאל ָ‬‫סאך ָ‬ ‫מענטשן פרעגן מיך ַא ַ‬ ‫האבן די כחות ווייטער‬ ‫מלך תוסיף‪ ,‬דער רבי זאל ָ‬ ‫עבודת הקודש‪.‬‬ ‫חילוק צווישן א מיידל סקול און א חדר‪ .‬איך‬ ‫משפיע צו זיין אויף‬ ‫ּ‬ ‫ָאנצוגיין און ממשיך זיין‪,‬‬ ‫סאך‬ ‫קען מעיד זיין ַאז פירן א מיידל סקול איז ַ‬ ‫אונז ַאלע‪ ,‬און אויף ַאלע תלמידים ותלמידות‬ ‫אורך ימים ישביעהו‬ ‫שווערער ווי פירן א חדר‪ .‬טעלפאנס קלונגען‬ ‫דא אין דעם מוסד‪.‬‬ ‫וואס געפונען זיך ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר‬ ‫איך וויל ַארויסברענגען מיין הכרת הטוב ַ‬ ‫ביינאכט‪ ,‬עלף‬ ‫ַ‬ ‫שפעט‬ ‫ביינאכט‪ּ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬ ‫סאך ָ‬‫ַא ַ‬ ‫כ‬