לב שומע · Lev Shomea — ניצבים וילך (2026-08-31)

ֶע ְטלִ ֶיכע ֲהלָ כוֹת א ּון ָאנְ וֵ וייז ּונְ גֶ ען ַפאר ְסלִ יחוֹת
אידיש
ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'
020 81917000
[]ex3,1.11.1
'שגיאות מי יבין' -אי אפשר לבר בלא תבן
בבקשה ,המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע
למו''ל למען יתוקן אי''ה
להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל
levshomeya@gmail.com
סדר ועימוד:
א .י .גרינוואלד )972( 054-8494370
ניקוד :ישראל פויגל )972( 054-8435096
תוכן הענינים
יקראה
באמת אר
לכל
ליטהר
מסייעי את . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ד הא
מראת
מי . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ו מי ח
ידי
הל
יעלה
הר ה' . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ח מי
ת
סליחת
י היא מקר
הרכה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .י
בה ט אי דע
ת . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .י
ת פ דער יאר . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יא
אנטערטער
דער
אנווייזנגע פאר
סליחת . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יג הלכת א
עטליכע
פרשת נצבי ויל לב שומע ד
ויל
נבים ַ ֵ ֶ
רת ִ ָ ִ
ָָ ַ
באמת
יקראהֶ ֱ ֶ
אר ִ ְ ָ ֻ
לכל ֲ ֶ
ְ ֹ
הר ה' מיִ מי ַ ֲ ֶ
יעלה ְ ַ מראת ָ ַ ִ
מי חַ ְ ִ ִ
ידי ָ ַ ִ מסייעי אתֹ ַ
הל ִ ֵ ליטהר ְ ַ ְ ִ ַָ
הא ִ ַ ֵ
וכïרה ַפארסליחה ְ ַ ָ ָ
àעטן ְ ִ ָקענען ֶ ְ געגעàן צֶ ֶ ä
ֶ ֶ ְ מסייעין את
ליטהר ְ ַ ְ ִ
הא ִ ַ ֵ
ַָ
נŁמה
אäנזער ְ ָ ָ
אõיסרייניגן ְ ֶ
ְֵ ִ ְ זינד ,אäן
אäנזער ִ ְ
ְֶ àעטן
הייàט ֶמען ָאן צְ ֶ ä àŁת ֵ ְ מõצאי ַ ָ
ֵָ
ריכטיגן ֶוועג ,אäן ִזיü
הערצער צäם ִ ְ ִ ְ ִאין ִדי ֶ ְ ֶ זענען
הערצער ֶ ֶ סליחõתִ ,די ֶ ְ ֶ ְ ִ
Łלימה צ äהשי"ת. àתäŁבה ְ ֵ ָצäריקקערן ִ ְ ָ
ִ ֶ ְ הערŁט ַאןהתעõררäתֶ ,עס ֶ ְ ְ אנגעפילט ִמיט ִ ְ ְָ ְֶ ִ ְ
àעלי
גרõיסע ַ ֲ ֵ
ניŁט ֵקיין ְ ֶ זענען ִ ְאפִ äêמיר ֶ ֶ ֲִ מעłיםמתñן ִדי ַ ֲ ִ
געפילֶ ,מען ִאיז ְ ַ ֵערנסטער ֶ ִ
ְֶ ְ ְ ֶ
סליחõתזאגן ַא
ָ ְ אäנזער ְ ִהfiגõתָ ,דאָ üהאט ְ ֶ ַָ äŁôבה ,אäן ֶמען ֶàעט ִזיü אäן ֶמען טäט ְ ָ
חŁיבäת ,אäן ֶעס ָהאט ַא געוואלדיגע ֲ ִ
ֶ ַ ְִ ֶ וכïרה,
סליחה ְ ַ ָ ָ
עõלמים ְ ִ ָ
õàרא ָéל ָ ִ פארן ֵ אõיס ַ ְ
אäנזער
מתñן ֵזיין ְ ֶ הימל צֵ ַ ְ ä éח ִאין ִ ְגרõיסע ֹ ַ
ְ ֶ הâין
פאר'ן יõם ַ ִ גרייט ַ ְ זאלן ֵזיין ְ ֵ
ַאז ִמיר ָ ְ
מעłים .ב
ֲַ ִ לŁלõם .אלקראתנָ ְ ä
הàאים ִ ְ ָ ֵ ִַָ
פאדערט ִזיü
עבõדה ָוואס ֶעס ָ ֶ ְ
עñר ַ ֶָדער ִ ָ מôנה
געוואלדיגע ַ ָ ָ ִדי ְ ִ
סליחõת ֶטעג ִאיז ַא ֶ ַ ְ ִ ֶ
סליחõת ִאיזַ :אן
ִאין ִדי ֶטעג פäן ְ ִ אäנז
ְ אõיàערŁטער ָהאט
ֶ ְ ְ ֶ ָוואס ֶדער
א .צדיקי האב אראפ געלייגט א געוואלדיגע עבודה אי די טעג פו סליחות ,בפרט אי דער
ערשטער טאג וואס מע הייבט א צו זאג סליחות ,וואס דאס איז דער שליסל פו די
פאר צו
הייליגע טעג .הרה"ק ר' איציקל מפשעווארסק זי"ע פלעגט זאג פאר די וואס פלעגָ
הרה"ק רבינו מסאטמאר זי"ע ,אז נאכדע וואס מע הערט דער רבי זאג דער ערשטער טאג
סליחות ,באצאלט זי שוי די קאסט פונע וועג .די אלע פלאג אי די טלטול הדר ווער
אויסגעצאלט מיט הער או זע די עבודה וואס דער רבי זי"ע לייגט אראפ ,או די איבריגער
טעג ראש השנה אי יו הכיפורי איז א באונע"ס כולו ריוח .ווי באקאנט איז ר' איציקל
אליי געפאר סו ימיו צו רבי זי"ע ווע ער איז שוי געווע ניינציג יאר )בשנת תשל"א( מיט
מסירות נפש ,כדי צו הער דער רבי'ס סליחות.
ב .דער שטייגער פו הרה"ק מריבני זי"ע איז געווע אז ער פלעגט זאג סליחות זייער שפעט,
עס האט זי אמאל געמאכט אז א איד פו לעיקוואד האט געוואלט פאר מיטהאלט דער
עבודה פונע ריבניצער סליחות ,ער האט געבעט זיי חבר אויב ער קע מיט קומע מיט אי
ה לב שומע לכל אשר יקראהו באמת
äמעłה פäן ֶדעם מחŁבה ִדיäàר ַ ֲ ֶ יעדע ַ ֲ ָ ָ ֶ ֶ חŁק צäווילן אäן ֵ ֶ
Łטארקע ִ ְ
אמת'ע ָרצõןַ ,א ְ ַ ְ ֶ
ֱֶֶ
מלא ,üלõיט ִדי ַמהäת àאŁאפט ַא ַ ְ ַמענטְ ַ ַ Ł ֶ ְְ מיט'ן
àאמת ִ ְ
äŁôבה טäןֶ .ווען ַא ִאיד ִוויל ֶ ֶ ֶ
ְ ָ
אדער ִדי אדער ִדי ֵרייד ָ ֶ מחŁבה ָ ֶ
פäן ִדי ַ ֲ ָ ָ õáרם ַאז
הארץ ֵזיין גäטִ ,איז ִדי ָרצõן ֵגאנצן ַ ְ
ַ ְְ
מענטָ Łהאט ֶגעטäן ,אõיà ïעäלה ָוואס ֶדער ֶ ְ ְ ְ ָ Łàלימäת ,אäןäŁôבה טäן ִ ְ ֵקענען ְ ָ
ֶער ָזאל ֶ ֶ
אדער גערעדטֶ ָ ,
מענטָ Łהאט ֶגעטäןְ ֶ ֶ , ֶדער ֶ ְ ְ הõיכע
ֶ דערהייàט ִאים צָ äגאר
אליין ֶ ְ ֵ ְ
ִדי ָרצõן ַ ֵ
àאŁאפט ֶערגäטע ַזאְ ַ ַ ,ü ֶ געטראכט ַא
ֶ ְַ ְ מדריגõת.
ְֵַ
חלילה
מלא ,üאäן אõיָ ִ ָ à גäטע ַ ְ ַ דäרכדעם ַא ֶ ְ ְֶ חז"ל ַ
גרõיסער
אäנז ֶדער ְ ֶ לערנען ְ)מõéת יֶ ְ ֶ (: ֲַ
àאŁאפט ֶער ִמיט ֶדעם ַחס פארקערט ַ ַ ְ ַ ְֶ ְ Łאיפה
איàער ֶדעם ָרצõן אäן ְ ִ ָ ְיסõד ִ ֶ
ניŁט ָנאר ִâי מלאְ ִ .üגäטע ַ ְ ַ ניŁט ֶ ְוŁלõם ַא ִ ְ ָ לילü
רõצה ֵ ֵŁאדם ֶ àדרָ ָ ֶ ü
מענטֶ ֶ ְ Ł
יעדער ֶ ְ ְ
פäן ֶ ֶ
מענטŁ
טõבים ָוואס ַא ֶ ְ ְ ִ äמעłים
מצõת ַ ֲ ִ ִ ְ מõליכין אõתִ ,õאין ִדי ֶוועג ָוואס ַא ֶ ְ ְ
מענטŁ ִ ִ
אפיäêמלאכיםָ ,נאר ֲ ִ
פארŁאפט ִאים ַ ְ ָ ִ מאכט ַ ַ ְ ַ ְ פירט ֶמען ִאים .אäן דäרִ üדי ָרצõן ִוויל ֵגייןְ ִ ,
מלאכים
פארŁאפן ַ ְ ָ ִ
מחŁבõת טõבõת ַ ַ ְ ִâי ַ ֲ ָ מדריגה צäםŁטייגן פäן ֵאיין ַ ְ ֵ ֶָקען ֶמען ְ ֵ ְ
אõיספירן ֵזיין ָרצõן.
ְ ִ ְ העלפן ִאים
ָוואס ֶ ְ ְ נענטער
éסדר ֶ ְ ֶ
ווערט ֶמען ְ ֵ ֶצווייטן אäן ַאזõי ֶ ְ
ְֵ ְ
àאŁאפן
ווערן ַ ַ ְ מלאכים ָוואס ֶ ְ אäן ִדי ֶ
גäטע ַ ְ ָ ִ àאŁעפער.
צäם ַ ֶ ֶ
'פירן ִאים' צäם מעłים ִ ְגäטע ַ ֲ ִ זיינע ֶ
פäן ֵ ֶ áמרא ִמיט ַא
מסàיר ִדי ְ ָ ָ
מהר"Łא ִאיז ַ ְ ִ ֶדער ַ ַ ְ ָ
אנקäמען ,אäן ֵזיי
ריכטäנג וואֶ äער ִוויל ָ ְ ֶ גäטן ִ ְ ְ ְ מהר"Łא
געדאנקֶ ,דער ַ ַ ְ ָ Łיינע ֶ ַ ְ ֵ ֶ
אנצäקäמען צä
ֶ העלפן ִאים ָ ְ
מלאכים' ֶ ְ ְ
– ִ'די ַ ְ ָ ִ Łטייט
Łטעלט ִזי üאõיף ֶדעם ָוואס ֶעס ְ ֵ ְ ֶ ְ
אõיפפירäנג אäן ֵזיי
ְִ ְ àעסערע
גäטע ִאין ֶ ֶ ֶ ַא ֶ אותַ ,'õאז ֶדער 'מõליֹ ü
ִ áמרא ניŁט ִאין ְ ָ ָ ִ ְ
àאŁעפערִ ,די
נאנטער צäם ַ ֶ ֶ àרענגען ִאים ָ ְ ֶ
ְֶ ְֶ Łטייט
פירט ִאיםָ ,נאר ֶעס ְ ֵ אõיàערŁטער ִ ְ
ְ ְֶ ְ ֶ
àאŁאפן פäן ִדי ווערן ַ ַ ְ מלאכים ָוואס ֶ ְ ַ ְָ ִ פירן ִאיםֶ .ווער ִאיז ֶדעראות'ֵ ,'õזיי' ִ ְ 'מõליכין ֹ
ִ ִ
פירן ֶדעם מענטֵ ,Łזיי ִ ְ פäנעם ֶ ְ ְ מחŁבõת ֶ ֲַָ מיינט
מהר"Łא ַאז ָדאס ֵ ְ זאגט ֶדער ַ ַ ְ ָ ֵ'זיי'? ָ ְ
קיי מאנסי צו זאג סליחות ביי ריבניצער זי"ע ,דער חבר האט געהאלט ממש ביי אנפאנג
סליחות ,אבער ווי נאר זיי חבר האט אי געבעט צו מיט קומע מיט אי ,האט ער מחליט
געווע אז ער וועט נישט יעצט זאג סליחות ,נאר ער וועט פאר מיט אי צו ריבניצער רבי
או דארט וועט ער זאג סליחות.
ווע זיי זענע אנגעקומע צו ריבניצער רבי זענע זיי געווע די לעצטע צוויי וואס האב
משלי געווע די מני ,דער ריבניצער זי"ע איז צוגעגאנגע צו עמוד ,או אנגעהויב אשרי
יושבי בית ....אבער ער דרייט זי גליי ארו צו אנוועזענדע ,פרעג צו איינער האט שוי
געזאגט סליחות היינט? "קיינער האט נאכנישט געזאגט" ,האט מע אי געענטפערט ,דא האט
ער נאכאמאל אנגעהויב אשרי יושבי בית ....או ווידער דרייט ער זי אויס צו עול פרעג
אויב איינער האט שוי היינט געזאגט סליחות? דאס מאל האט דער איד וואס איז געקומע
פאר געזאגט אז ער האט בלויז אנגעהויב די ערשטער ָאר ווערטער ,האט דער ריבניצער צו ָ
געזאגט "מיט זאג ל ה' הצדקה פועל'ט מע שוי "או דערפאר קע אי יעצט נישט זאג
מיט דיר ,ווייל דו האסט שוי באקומע דיי סליחה היינט!
פרשת נצבי ויל לב שומע ו
פירן
גäטע ָרצõן ִ ְמענטָ Łהאט ַא ֶ ֵווייל ֶווען ַא ֶ ְ ְ זיינע
למעłה ַ ֶ
אõיספירן ְ ַ ֲ ֶ
ְ ִ ְ מענטַ Łאז ֶער ָזאל
ֶ ְְ
גäטע ֶוועג ,אäן מלאכים ִאין ִדי ֶ זיינע ַ ְ ָ ִ
ִאים ַ ֶ גäטע
זענען ֶ מלאכים ֶ ְֶרצõנõת ,אäן אõיִ àדי ַ ְ ָ ִ
אלס ֶמער Łטארק ֵזיין ָרצõן ִאיזְ ַ , לõיט ִווי ְ ַ ְ געטראכט
מענטָ Łהאט ֶ ְ ַ ְ מלאכים ַווייל ֶדער ֶ ְ ְ
ַ ְָ ִ
אàער מלאכים ָהאט ֶערֶ ָ , Łטערקערע ַ ְ ָ ִ
אäן ְ ֶ ְ ֶ ֶ פירן ֵזיי ֶדעם
דעמאלט ִ ְ
זאכןְ ְ ָ ֶ , גäטע ַ ְ
צ äטäן ֶ
ניŁטוŁלõם ִ ְ מענטָ Łהאט ַחס ְ ָ אõיֶ àדער ֶ ְ ְ חלילה
גäטן ֶוועג ,אäן אõיָ ִ ָ à אינעם ְ מענטֶ ִ Ł
ֶ ְְ
אדער אõיֵ àזיין ָרצõן ִאיז גäטע ָרצõןֶ ָ , ֵקיין ֶ ניŁט
מענטִ Łאין ִ ְ
פירן ֵזיי ֶדעם ֶ ְ ְ פארקערט ִ ְ
ַ ְֶ ְ
דעמאלט
וכõâמהְ ָ ֶ , וכבõד ְ ַ ֶ קנאה ְ ָ צäליָ ְ ִ à
ָנאר ִ וועגן.
גäטע ֶ ְֶ
פירן
זאלן ִאים ִ ְ
מלאכים ָוואס ָ ְ פעלט ִאים ִדי ַ ְ ָ ִ
ֶ ְ מסàיר ִווי ַאזõי ָדאס ִאיז מהר"Łא ִאיז ַ ְ ִ ֶדער ַ ַ ְ ָ
ניŁטצילט ִ ְ
אליין ִ ְ
גäטן ֶוועגֵ ,ווייל ֶער ַ ֵ אינעם ְ
ִ ֶ אינעם ָïסäק )ישעיהו מח יז( ָוואס מרäמז ִ ֶ
ְ ֶ
אהין .ג
ִַ אמר ה' àרענגט אõיף ֶדעםéֹ :ה ָ ַ áמרא ְ ֶ ְ ְ ִדי ְ ָ ָ
מלëדý
אלקיְ ֶ ַ ְ ý אני ה' ֱ ֶֹ יłראלִ ֲ , áאלְ üקדֵ ָ ְ ִ Łõ ֲֹ ֵ
מים
מראת ָ ַ ִ
מים חץ ִ ִ ְ ַ
ידי ָ ַ ִ
הל ִ ֵ
ַ ֹ ôלַ ,üאזõי ָהאט àדרֵ ֵ ü מדריכֶ ֶ ְ ýלהõעילֲ ִ ְ ַ , ְ ִ
õàחר ֵזיין צä éח צֵ ä יעדער ִאיד ָהאט ִדי ֹ ַ ֶ ֶ אידן
אõיסלייזער פäן ִדי ִ ְ ְֵ ֶ השי"ת ַדיין
גäטע ָרצõןַ .אזõי ִווי ֶעס האàן ַא ֶ ָ ְ éדי ַאז לערן ִדירֵ ְ , געזאגטִ :איֵ üדיין ָגאט ֶ ְ ֶ ָ ְ
Łמים
àידי ָ ַ ִ
הéל ִ ֵ
)àרכõת לגֹ ַ (: áמרא ְ ָ Łטייט ִאין ְ ָ ָ ְ ֵ נäצןֵ ,דיין ְ ֶעס ָזאל ֵזיין ַפאר ִדיר ַא
געפירט
ווערט ֶ ִ ְ אלעס ֶ ְ Łמיםֶ ַ , מçראת ָ ַ ִ חäץ ִ ִ ְ ַ ווייזט ִדיר ִדי ֶוועג ווא äדä וועגווייזער ָוואס ַ ְֶ ְֵ ֶ
מיינט ַאז ֶדער הימלָ ,דאס ֵ ְ אõיבן ִאין ִ ְ ְ פäן זאלסט ֵגייןִ .מיר ֶזען ִאין ִדי ָïסäק ַאז ֶדער ָ ְְ
אלעס ,חäץ פäן קאנטראלירט ַ ֶ
àאŁעפער ָ ְ ְ ָ ִ ְ ַ ֶ ֶ לערנט ָנאר אõיס ַפאר ִדי עõלם ֶ ְ ְ ִרõàנŁֶ õל ָ
האàן ִדי Łמיםָ ,וואס אõיף ֶדעם ָ ְ יראת ָ ַ ִ ְִ ַ ריכטיג צ äטäןַ ,אזõי ִווי אידן ָוואס ֶעס ִאיז ִ ְ ִ ִ ְ
מענטŁקאנטראל ,אõיַ àא ֶ ְ ְ פäלע ָ ְ ְ ָ מענטŁן ַא ֶ ֶ ְְ ְ מלëדý
אלקיְ ֶ ַ ְ ý'אני ה' ֱ ֶֹŁטייט ִאין ָïסäק ֲ ִ ֶעס ְ ֵ
Łמים ֶקען ֶער ָדאס יראת ָ ַ ִ האàן ִ ְ ַ ִוויל ָ ְ לערנט ָנאר אõיàערŁטער ֶ ְ ְ
ְ ְֶ ְ ֶ להõעיל' ֶדער ְ ִ
אימער ,אäן אõיà דערגרייכן ֶווען ִ ֶ
Łטענדיג ֶ ְ ְ ֵ ְ ְ ֶ ְִ אõיפ'ן
ְ חלק ֵגייט ַארõיף צווייטע ֵ ֶאõיס ,אäן ִדי ְ ֵ ֶ
צäקäמען צְ ָ ä
האàן ֶ ניŁטמענטִ Łוויל ִ ְ ַא ֶ ְ ְ דäרִ üדי ְ àאŁאפן
ווערט ַ ַ ְ מלאָ üוואס ֶ ְ ַ ְַ
õàחר ֵזיין ָדאס צä Łמים ֶקען ֶער ֵ יראת ָ ַ ִ ְִ ַ מענט,Łפäנעם ֶ ְ ְ מעłים ֶ מחŁבõת אäן ִדי ַ ֲ ִ ֲַָ
יראתרגע .אäן ִדי ַמהäת פäן ִ ְ ַ פארלירן ִאין ַא ֶ ַ ַ ְ ְִ מלאָ üוואס ֶער מדריֶ ,üדער ַ ְ ַ מדריכ'ֵ ,ýדיין' ַ ְ ִ
ְִַ ֲ
ווילן פäן Łמיםִ ,איז ִדי ָרצõן צ äטäן ִדי ִ ְ ָ ִַ פירט ִדיר לõיט ִדי ֶוועג דיינס ֵווייל ֶער ִ ְ ִאיז ַ ְ
השי"ת. ווילסט ֵגיין ִאין ֶדעם. ָוואס דְ ְ ִ ä
פרעגט )דברים ח יז( אõיף
סõפר ְ ֶ ְ ֶדער ֲ ַ
חתם ֵ Łורש אäן ִדי ִמיר ֶזעען ֶ ְ
דערפäןַ ,אז ִדי ֹ ֶ
áמרא
Łטייט ִאין ְ ָ ָ
ֶדעם ָוואס ֶעס ְ ֵ אמת'ע ָרצõן,
אלעס ִאיז ִדי ֱ ֶ ֶ
עיקר פäן ַ ֶ
ִ ָ
ג .פו דע זע מיר אז צו זיי א 'מבקש' וואס האט א פעסטע רצו צו מצליח זיי אי לערנע
או אי עבודת ה' ,איז פיל א גרעסערע מעלה ווי צו זיי א עלוי או א בעל כשרו .ווייל
דער 'מבקש' האט מלאכי וואס העלפ אי אז ער זאל קענע אנקומע צו זיי ציל ,אבער
איינער וואס האט נישט קיי ציל פעלט אי די סייעתא דשמיא אנצוקומע אהי ,כאטש וואס
על פי טבע וואלט אי געדארפט זיי זייער גרינג מצליח צו זיי.
ז לב שומע לכל אשר יקראהו באמת
אזאהאàן ַ ַ
זאלן ֵזיי ָ ְהלוואי ָ ְ אתיַ ְ ַ , ליראה ֹ ִ
להם ְ ִ ְ ָ ֶָ מçראת
Łמים חäץ ִ ִ ְ ַ àידי ָ ַ ִ 'הéל ִ ֵ
)àרכõת לגֹ ַ (: ְָ
האàן פäן ִמיר. מõרא ָ ְ זאלן ָ הארץ ַאז ֵזיי ָ ְ ַ ְ מענטֶ Łקען àאמת ִאיז ָäŁïט ַאז ַא ֶ ְ ְ Łמים'ֶ ֶ ְ .
ָ ִַ
אזאהאàן ַ ַ
זאלן ָ ְ אידן ָ ְ מיינט ַאז ִדי ִ ְ ָדאס ֵ ְ מדריגה ִאיןצäקäמען צֵ äקיין äŁם ַ ְ ֵ ָ ֶ ניŁט
ִ ְ
האàן פäןמõרא צְ ָ ä גלäסט ָ הארץ ָוואס ְ ְ ַ ְ אõיàערŁטער
ְ ְֶ ְ ֶ אנדעם ָוואס ֶדער עבõדת ה' ָ ְ ֲֶ ַ
ניŁט ִאין ָïסäק Łטייט ִ ְ àאŁעפערֶ ,עס ְ ֵ ַ ֶ ֶ איינציגע
ארõיסהעלפןָ ,נאר ֵ ְ ִ ֶ ָזאל ִאים ַ ְ ֶ ְ ְ
האàן פäן ִמיר'ָ ,נאר מõרא ָ ְ זאלן ֵזיי ָ 'הלוואי ָ ְַ ְַ דינען ֶדעם געווען צֶ ִ ä זõכה ֶ ֶ האàן ֶ מענטŁן ָ ְ ֶ ְְ ְ
סארטאזא ָ ְ הארץ ָזאל ַזיין ַ ַ הלוואי ַאז ִדי ַ ְ ַ ְַ אייגענע
Łàלימäת ִמיט ִדי ֵ ֶ ֶ àאŁעפער ִ ְ ֵ ַ ֶ ֶ
צäקäמען צä
ֶ הארץ ָוואס ִמיט ֶדעם ֶקען ֶמען ַ ְ מŁה הñדŁõים אäן ֹ ֶ התעõררäתִ ,די ָאבõת ַ ְ ִ ִ ְ ְ
חתםàאŁעפער ,אäן ֶדער ֲ ַ האàן פäן ַ ֶ ֶ מõרא ָ ְ ָ Łïט פäן ֶדעם רàינ ,äאõיַ àאזõי ָוואס ִאיז ְ ַ ֵַ
äŁôקה
כאטִ Łדי ְ ָ פירט אõיסַ ,אז ָ ְ סõפר ִ ְ ֵ האàן
éדי צְ ָ ä áמרא ַאז ְ ֵ Łטייט ִאין ְ ָ ָ ָוואס ֶעס ְ ֵ
àידי
ניŁט ִ ֵ Łמים ִאיז ִ ְיראת ָ ַ ִ ָוואס ָדאס ִאיז ִ ְ ַ אנגעוויזן ִאין
ניŁט ָ ְ ֶ ִ ְ Łמים' ִאיז ֶמען ִ ְ 'יראת ָ ַ ִ
ְִ ַ
גלäסט אäן ִוויל אàער ֶדער ָוואס ְ ְ Łמיםֶ ָ , ָ ִַ ליגט אõיף ֶדער àחירה ִ ְ הימלָ ,נאר ֶדער ְ ִ ָ ִ ְ
געàן פäן
Łמיםֶ ,וועט ֶמען ִאים ֶ ְ יראת ָ ַ ִהאàן ִ ְ ַ
ָ ְ אליין?
מענטֵ ַ Łֶ ְְ
Łמים.
יראת ָ ַ ִ הימל ִ ְ ַ ִ ְ ענטפערט ֶדער ֲ ַ
סõפרַ ,אז ָדאס ָוואס חתם ֵ ְְֶ ֶ ְ
Łמים,
יראת ָ ַ ִ זאגט ִ ְ ַ áמרא ָ ְ ִדי ְ ָ ָ
יעדן ִאיד ליגט אõיף ֶ ְ ָדאס ִאיז ַא ִחäçב ָוואס ִ ְ דינען
äŁôקה אäן ִדי ָרצõן צֶ ִ ä מיינט ִדי ְ ָ ָדאס ֵ ְ
מעõרר ֵזיין ִאין ִדי àאזäנדערִ ,זי üצֵ ְ ä ַ ְֶ àחירה
àאŁעפער ,אäן ָדאס ִאיז ִדי ְ ִ ָ ֶדעם ַ ֶ ֶ
געדענקען ַאז
אנערקענען אäן ֶ ֶ ְ ֶ
ֶטעג ,אäן צֶ ֶ ְ ֶ ַ ä טאקעàחירה ִאיז ַ ֶ מענט ,Łאäן ִדי ְ ִ ָ פäנעם ֶ ְ ְ ֶ
דינען ֶדעם äŁôקה אäן ִדי ָרצõן צֶ ִ ä ִדי ְ ָ איàערגעגעàן ַפאר ִדי
אינגאנצן ִ ֶ ְ ֶ ֶ ְ געווארן ִ ְ ַ ְ ְֶ ָ ְ
האàן פäן ִאים – מõרא ָ ְ àאŁעפער אäן צָ ä ַ ֶ ֶ Łטייט ִאין ָïסäק )דברים ל אידןַ ,אזõי ִווי ֶעס ְ ֵ ִ ְ
אינגאנצן ִאין ִדי
Łמים ָנאר ִ ְ ַ ְ ְàידי ָ ַ ִניŁט ִ ִֵאיז ִ ְ ואת החçים ְ ֶ
לפניַ ýהõçם ֶאת ַ ַ ִ נתôי ְ ָ ְֶראה ָ ַ ִיט( ֵ
יעצטיגע ֶטעג
מענט .Łאäן ִדי ֶ ְ ִ ֶ הענט פäן ִדי ֶ ְ ְ ֶ ְ äבחרô
הרע וגו' ָ ַ ְ ָ ואת ָ ָ הëות ְ ֶ ואת ַ ָ ֶ ַהõæב ְ ֶ
געלעגנהייט
גרõיסע ֶ ֶ ְ ְ ֵ סליחõתִ ,איז ַא ְ ֶ פäן ְ ִ Łמים ָוואס יראת ָ ַ ִ יסõדõת'דיגע ִ ְ ַ
ִ ֶ àחçיםִ .די ְ
ִַַ
אמת'ע Łלימäת ַאן ֶ ֶ קõנה צַ äזיין ִמיט ַא ְ ֵ ֶ דינען ֶדעם äŁôקה צֶ ִ ä ָדאס ִאיז ִדי ָרצõן אäן ְ ָ
אäמצäקערן צ äהשי"תַ ,ווייל ִדי äŁôקה ִזיְ ֶ ְ ü ְ ָ àידי
ניŁט ִ ֵ טאקע ִ ְ àאŁעפערָ ,דאס ִאיז ַ ֶ ַ ֶ ֶ
'עת ָרצõן'ַ ,א ַצייט סליחõת ִאיז ַאן ֵ ֶטעג פäן ְ ִ הענט
אינגאנצן ִאין ִדי ֶ ְ
Łמיםָ ,נאר ָדאס ִאיז ִ ְ ַ ְ ְ ַָ
àאנייען ִדי ָרצõן צäפäן ָ'רצõן'ֶ ,ווען ֶמען ֶקען ַ ֵ ֶ מענטŁן ,אäן ִמיט ֶדעם ֶקען ֶמען פäן ִדי ֶ ְ ְ ְ
יראת
האàן ִ ְ ַ àאŁעפער אäן ָ ְ דינען ֶדעם ַ ֶ ֶ ִ ֶ Łטייט ָנאü Łïט ִאין ָïסäק ָוואס ְ ֵ פארŁטיין ְ ַ
ַ ְ ְ ֵ
Łàלימäת .ד
Łמים ִ ְ ֵָ ִַ לבבם ֶזהוהיה ְ ָ ָ
יôן ְ ָ ָ õôרה )דברים ה כו( ִמי ִ ֵ מôן ָ ַַ
ד .מע זאגט נא בש הרה"ק ר' אהר מבעלזא זי"ע ,אז ער האט געטייטשט די מאמר חז"ל:
'הכל בידי שמי חו מיראת שמי ,'דאס מיינט אז אויב א מענטש בעט פו באשעפער
אז ער וויל זוכה זיי צו יראת שמי ,דאר אי דער באשעפער דאס נאכגעב ,או עס איז
נישט פארהא אזא זא אז א מענטש זאל בעט ביי באשעפער אז ער וויל האב יראת
שמי או מע זאל אי דאס נישט געב.
פרשת נצבי ויל לב שומע ח
זמן ֶווען ֶמען ווייזט אõיף ִדי ְ ַ
בהר ה'' ַ ְ יעלה ְ ַ
ֲַ ֶ הר ה'
יעלה ְ ַ
ִמי ַ ֲ ֶ
'äמי
àאŁעפער ,אäן ִ הייàט ִזי üאõיף צäם ַ ֶ ֶ ֵ ְ ווערט
הם ֶ ְ עבõדת ַ ֵ àאקאנט ַאז ֲ ַ ֶעס ִאיז ַ ַ ְ
זמן ֶווען
ווייזט אõיף ִדי ְ ַ
קדְ ַ 'õŁ àמקõם ָ ְָיקäם ִ ְ צייטן,
סארטן ֵ ְצוויי ָ ְ ְ צוויŁן ְ ֵ
צäטיילט ְ ִ ְ
ֵ ְ
Łטיין
àלייàן ְ ֵ
Łטרענגט ִזיָ üאן צְ ֵ ְ ä
ֶדער ִאיד ְ ְ ֶ ְ ְ הם ִאיז ֶווען עבõדת ַ ֵזמן ִאין ֲ ַ סארט ְ ַ
ֵאיין ָ ְ
ניŁט
עבõדת ה' אäן ִ ְ מדריגה ִאין ֲ ַ
אõיף ֵזיין ַ ְ ֵ ָ דערנענטערן צä
זõכה ִזי üצְ ֶ ְ ֶ ְ ֶ ä ַא ִאיד ִאיז ֶ
פאלן .ה
אראְ ַ ï וŁלõם ַ ַָחס ְ ָ àרäחנäçת ַסיי ִמיטדערהייàן ְ ָ ִ
השי"ת ,אäן ִזיְ ֵ ְ ֶ ü
אלע
זענען ַ ֶ
נõראים ֶ ֶ ימים ָ ִ ִאין ִדי ֶטעג פäן ִדי ָ ִ עłה טõב ,אäן ִדי מרע אäן ַסיי ִמיט ֲ ֵ סäר ֵ ָ
אäמצäקערן צä
ְ ֶ ְ מעõרר ִזיü ִזיֵ ְ ü ווערט
זמן ִאיז ֶווען ֶדער ִאיד ֶ ְ סארט ְ ַ
צווייטע ָ ְ
ְֵ ֶ
אäנטערְֶ נעמט ִזיü àאŁעפער אäן ֶמען ֶ ְ ַ ֶ ֶ הרעיצר ָ ַ
נסיõנõת ֶווען ֶדער ֵ ֶ געïרוואäט ִמיט ִ ְ ֶ ְ
אàער ַאזõי ִווי קàלõת טõבõתֶ ָ , פריŁער ַ ָ
ְִ ֶ Łטערט
אראïצäקלאïן אäן ְ ֶ ְ
ïראàירט ִאים ַ ָ ְ ְ ַ ְ ְָ ִ ְ
קäמטְ התעõררäת,
יעדע ִ ְ ְ Łטענדיג ָנאֶ ֶ ü ְ ֶ ְִ סארטן
צוויי ָ ְ ֶ àאŁעפערִ ,די ְ ֵ
דינען ֶדעם ַ ֶ ֶ ִאים ִ ֶ
ïנים אäן הסôר ָ ִ זמìים פäן ַ ְ ֵ נאכדעם ְ ַ ִ
ָ ְֶ ôהêים )כד ג( ִמי מרäמז ִאין ְ ִ ִ
זענען ְ ָ ְôקäפõת ֶ ֶ
דארף ִזיü Łוועריקייטןֶ ,ווען ֶמען ַ ְ ְֶ ִ ֵ ְ קדִ .õŁ
'מי àמקõם ָ ְ äמי ָיקäם ִ ְ בהר ה'ִ ,יעלה ְ ֲַַ ֶ
עס ווערט געברענגט א מורא'דיגע ווארט בש הרה"ק המהרי"ד מבעלזא זי"ע ,איבער דע
וואס עס שטייט אי פסוק )דברי ל ו( 'ומל ה' אלהי את לבב ואת לבב זרע לאהבה את ה'
אלהי בכל לבב ובכל נפש למע חיי ,'לכאורה דאר מע פארשטיי פארוואס וועט השי"ת
עפענע אונזער האר דוקא 'למע חיי 'אז מיר זאל קענע לעב ?נא האט דער בעלזער
רב געפרעגט :פארוואס בעט מיר ביי מעריב 'ובה נהגה יומ ולילה' ,צו דע קע מע בעט
אוי יראת שמי או אוי שמירת המצות ,חז"ל זאג דא אז 'הכל בידי שמי חו מיראת
שמי.'
נאר דער פשט דערפו איז ,אז ווע א איד קע נישט דינע דע באשעפער ווי עס דאר צו
זיי ,איז זיי לעב אינגאנצ חרוב ,או די גאנצע עול הזה איז אי גארנישט ווערד ,דעריבער
זאג מיר 'כי ה חיינו ואור ימינו' ,אז ָא די תורה האב מיר נישט קיי לעב ,אזוי קענע
מיר נאכדע בעט' ובה נהגה יומ ולילה' ,ווייל מיר בעט נישט נאר אוי יראת שמי וואס
דאס איז נישט בידי שמי ,נאר מיר בעט אוי אונזער לעב' כי ה חיינו ואור ימינו' ,או
ממילא קע השי"ת אונז העלפ אז מיר זאל האב יראת שמי ,ווייל עס איז נישט בלויז
נוגע צו יראת שמי ,נאר עס איז ממש הצלת נפשות וואס דאס איז יא בידי שמי.
או דערפאר שטייט אי פסוק 'למע חיי ,'אז השי"ת וועט עפענע אונזערע הערצער כדי
אונזער לעב זאל הייס געלעבט ,או דאס איז שוי יא בידי שמי.
ה .עס ווערט געברענגט אי ש משמואל )פרשת ויקרא שנת תרע"ה ד"ה ונראה( בש זיי טאט
וואס האט נאכגעזאגט בש דער קאזניצער מגיד זי"ע ,אז די מעלה פו' ומי יקו במקו
קדשו' איז נא א גרעסערער מעלה פו' מי יעלה בהר ה' ,ווייל זי אנצוכאפ אי השי"ת או
קיינמאל נישט אריינפאל אי נע פונע יצר הרע ,איז נא א גרעסערע מדריגה ווי זי צו
דערהייב צו באשעפער מיט א דביקות או התלהבות.
ט לב שומע לכל אשר יקראהו באמת
אנהאלטן ִאין ִדי
וויאזõי ֶמען ֶקען ִזיְ ְ ַ ְ ָ üֶוועג ִ ַ ניŁטŁטיין אäן ִ ְ àלייàן ְ ֵ
אנŁטרענגען צְ ֵ ְ ä
ָ ְ ְ ְ ֶ ְֶ
דוקא ֶווען ֶמען מדריגõתִ ,איז ַ ְ ָ
געהõיàענע ַ ְ ֵ
ֶ ֶ ֶ טראץ ֶדעם עבõדת ה'ָ ְ , אראïצäפאלן ִאין ֲ ַ
ַָ ְ ַ ְ
Łàעת
זמìיםַ ְ ִ ,
äŁïט'ע ְ ַ ִ
גרייט ִזיָ üאן ַפאר ִדי ָ ֶ
ְֵ זיינע
אלע ֵ ֶ ïראàירט ִמיט ַ ֶ יצר ְ ָ ִ ְ ָוואס ֶדער ֵ ֶ
דערהõיàן ,אäן ִאין ֶדעם ïŁירט ָנאְ ְ ֶ ü ֶמען ְ ִ ְ מענטַ ,Łאזõי קלאïן ֶדער ֶ ְ ְ ארא ïצְ ַ ְ ä õéחõת ַ ָ
àמִ üŁדימתõàנן ַזיין ְ ֶ ֶדארפן ִמיר ִזיֵ ְ ִ üַ ְ ְ áמרא ֲ ִ ָ
)חגיגה ה(. געàרענגט ִאין ְ ָ ָ
ווערט ֶ ְ ֶ ְ ְִווי ֶעס ֶ ְ
וויאזõי ֶמען ֶקען ִזיü הייליגע ֶטעגַ ִ ,
ֵ ִֶ מהם,פני ֵ ֶוהסôרôי ָ ַ
אõיפן ָïסäק )דברים לא יז( ְ ִ ְ ַ ְ ִ ְ
וויאזõי ֶמען ֶקען ִזיü דערהייàן ,אäן ִ ַ
ֶ ְ ֵ ְ זמìים ָוואס ניŁט ְ ַ ִ מאכט ִזיְ ִ üַאז אõיֶ àעס ַ ְ
ווייטער.
אנהאלטן ֵ ֶ
ְַָ ְְ àאהאלטן פäן ִאיםִ ,איז àאŁעפער ִאיז ַ ַ ְ ְ ֶדער ַ ֶ ֶ
ניŁט ֵקיין ִאיד. סימן ַאז ֶער ִאיז ִ ְ ָדאס ַא ִ ָ
אנפאנג ָיארִ ,איז ָדאס ַא Łטייט ָ ְ ַ ְ ֶווען ֶמען ְ ֵ
דערהייàן ִמיט ָנאü
געלעגנהייט ִזי üצְ ֵ ְ ֶ ä ֶ ֶ ְְֵ מרëז ֹראŁ זענען ִמיר ְ ַ ֵ אäן אõיף ֶדעם ֶ ֶ
פריערדיגע
גאנצע ְ ִ ֶ ְ ִ ֶ
העכער ִווי ִדי ַ ְ ֶ מדריגה ֶ ֶ
ַא ַ ְ ֵ ָ קאïיטל פäן
àיינאכט ַàיי ִדי ַ ִ ְ הנה ַ ַ ְ ַ ָָ
אריינטראכטן
דארף גäט ַ ֵ ְ ְ ַ ְ ְ יעדער ַ ְ אàער ֶ ֶ ָיאר וֶ ָ . זאגן
מזמõר' )תהלים כד(ֶ ,ווען ִמיר ָ ְ 'לדוד ִ ְ
ְָ ִ
צילטָ ,וואס ִאיזאהין ֶער ִ ְ אõיסקלõיàן ִווי ַ ִ
ְְ ְ אäן äמיבהר ה' ִ יעלה ְ ַ"מי ַ ֲ ֶ
ווערטער ִדארט ִדי ֶ ְ ֶ ָ ְ
לעàןִ ,ווי ַאזõי ִוויל ֶער ַאז Łאיפה ִאין ֶ ְ ֵזיין ְ ִ ָ בהר ה'', יעלה ְ ַ קדִ ' ."õŁמי ַ ֲ ֶ àמקõם ָ ְ ָיקäם ִ ְ
אõיסזען ,אäן
ְֶ קäמענדיגע ָיאר ָזאל
ֶ ְִ ֶ ֶדעם עõלםדערהייàן צäם ִרõàנŁֶ õל ָ ֶווער ֶקען ִזיְ ֵ ְ ֶ ü
מקàל
קàלõת טõבõת ֵגייט ֶער ְ ַ ֵ וואספארא ַ ָ
ָ ְַ ַ àמקõם 'äמי ָיקäם ִ ְ דערהõיàענע ֶטעגִ ,
ִאין ִדי ֶ ְ ֶ ֶ
àמŁך
פעסטקייט ְ ֶ ֶ
אנהאלטן ִמיט ַא ֶ ְ ְ ֵ ֵזיין אäן ָ ְ ַ ְ ְ קד ,'õŁאäן ֶווער ֶקען ִזיְ ְ ַ ְ ָ ü
אנהאלטן ִאין ִדי ְָ
זõכה ֵזיין ַאז
ֶדעם ָיאר ,אäן ַאזõי ֶוועט ֶמען ָ גאנצע ָיארàמִ üŁדי ַ ְ ֶ מדריגõת ְ ֶ ֶ געהõיàענע ַ ְ ֵ
ֶ ֶ ֶ
חŁקֶ ,וועט ֶדער אäנזער ָרצõן אäן ֵ ֶ ְֶ דäרü
ְ אראïפאלן .אäן ִדי ַצייט ניŁט ַ ָ ְ ַ ְ אäן ִ ְ
גäטן.
ווילן צäם ְ אäנזער ִ ְ ערפילן ְ ֶ
àאŁעפער ֶ ְ ִ ְ ַ ֶ ֶ דוקא ִאין ִדי דערין ִאיז ַ ְ ָ אריינצäטראכטן ֶ ִ
ֵַ ְ ְ ַ ְ ְ
אמן כיה"ר. ֵָ הנהֵ ,ווייל ִדימינäטן פäן ֹראָ ָ ַ Ł געהõיàענע ִ ְ
ֶ ֶ ֶ
ו .די יסוד ווערט געברענגט אי חת סופר )דרשות ח"א א( ,אז צדיקי דערהייב זי אי ראש
השנה צו א גרעסערע מדריגה ווי זיי זענע געווע אי די פריערדיגע יאר.
פרשת נצבי ויל לב שומע י
סליחת
ת ְ ִ
ַָ
ת פ ת ֶ דער ְ ֶ ְ ֶ
אנטערטער ַ ָ הרכה ָ ְ
בה טִ איֶ דעָ ַ ִ י ִהיא ְמקר ַ ְ ָ ָ
ֶדער ָיאר
ארא ïאõיף
קäמען õŁין ַ ָ
קäמענדיגע ָוואֶ ,ü
ֶ ְִ ֶ הרכה
ִי ִהיא ְמקר ַ ְ ָ ָ
àŁת.
ַָ êéכם וכו' )כט ט(ֶ .עס 'הõçם' ֻ ְ ֶ נðבים ַ אôם ִ ָ ִ ֶַ
ïנחס דףזהר ַהק' )פרשת ִ ְ ָ Łטייט ִאין ֹ ַ ְ ֵ
זהר ַהק' )בראשית
Łטייט ִאין ֹ ַ
ִווי ֶעס ְ ֵ ַאזõי
ותôאâלעילא ְ ַ ָ
àרכאין ִ ְ ֵ ָ דף פחéָ (.ל ִ ְ ָ ִ הנה,
ויהי ַהõçם ָדא ֹראָ ָ ַ Ł אתר ַ ְ ִàכל ֲ ַ רלאָ ְ (.
âההäא ôליין ,וכו' ִמäם ְ ַ Łביעאה ַ ְ ָ
àיõמא ְ ִ ָ ָ ְ ָ הנה.
מיינט ֶעס ֹראָ ָ ַ Ł 'הõçם' ֵ ְ ס'Łטייט ַוואֵ ְ ְ ä
עêאין,
יõמין ִ ָ ִ
Łיôא ִ מìיéָ ãל ִ ָ מתàרכאן ִ ֵ
יõמא ִ ְ ָ ְ ָ ָ ָ àאזירט
הñדŁõים ַ ִ ְספרים ַ ְ ִ Łטייט ִאין ִדי ְ ָ ִ ֶעס ְ ֵ
àרכה
מההיא ְ ָ ָלתôא ֵ ַ ִמזõנא ְ ַ ָיהיב ְ ָ וחד ָ ִ ְוכל ַחד ְ ַָ ïרŁהזהר ַהק' ַאז ִדי ָ ָ ָ éלל פäן ִדי ֹ ַ אõיף ֶדעם ְ ַ
הïŁעõת אלע ַ ְ ָŁביעאה ַ ֶ
àיõמא ְ ִ ָ ָ דמתàרכאן ְ ָ
ְ ִ ְ ְָ ָ ָ זאגט
הנהִ ,די ָïסäק ָ ְ מרëז אõיף ֹראָ ָ ַ Ł ִאיז ְ ַ ֵ
àמִ üŁדי ָוואִ üאיז אראֶ ֶ ְ ï קäמען ַ ָ ֶ ָוואס נðבים ַהõçם ,אõיף ֶדעם ָטאג אôם ִ ָ ִ אäנזֶ ַ :
ְ
פריערִ ,אין אäם àŁת ְ ִ ֶ געוואנדן ִאין ֶדער ַ ָ ֶ ָ ְְ Łטעלן
אלע ְ ֶ ְ אäנז ַ ֶ
הנה טäט ֶמען ְ ֹראָ ָ ַ Ł
גאנצע
געàענטִ Łדי ַ ְ ֶ ווערט ֶ ֶ ְ ְ קõדְ ֶ Ł àŁת ֶ ַָ אõיàערŁטער ִאיז
ֶ ְ ְ ֶ מïŁט ,אäן ֶדער צäם ִ ְ ָ
קäמט אõיס לõיט ֶדעםַ ,אז קäמענדיגע ָוואְ .ü ֶ ְִ ֶ קäמענדיגע ָיאר.
פאר'ן ֶ ְ ִ ֶ אäנז ָâן ַ ְ ְ
מצרים
ïאסירט ִאין ִ ְ ַ ִֶדער ֵנס ָוואס ָהאט ַ ִ ְ
געווארן פäן
נïŁע ֶ ָ ְ אינמיטן ִדי ָוואִ ,üאיז ִ ְ ַ ִ ְִ ְ ענין,
ערקלערט ֶדעם ִ ְ ַ חçים ֶ ְ ְ ֶ ְ מים ַ ִàאר ַ ִ ֶדער ְ ֵ
רäפן ִמיר דערפאר ְ פריערַ ְ ֶ , קõדֶ ִ ְ Ł àŁת ֶ ֶדער ַ ָ Łלחן ָערüä Łטייט ִאין ֻ ְ ָ לõיט ָוואס ֶעס ְ ֵ
צäליֶ àדעם ָוואס הáדõל' ִ 'àŁת ַ ָ àŁתָ ַ : ֶדעם ַ ָ ïסח àŁת ַפאר ֶ ַ )או"ח סימן ת"ל( ַאז ֶדער ַ ָ
געקäמען ִאין
ֶ אראֶ ï עיקר ֵנס ִאיז õŁין ַ ָ ֶדער ִ ָ זכר
אלס ַא ֵ ֶ הáדõל' ַ ְ'àŁת ַ ָ
אנגערäפן ַ ָ
ווערט ָ ְ ֶ ְ ֶ ְ
קõד.Ł
àŁת ֶ ַָ ïאסירט
דעמאלט ַ ִ ְצֶ äדעם ֵנס ָוואס ָהאט ֶ ָ ְ ְ
מצרים כאטֶ Łדער ֵנס פäן ִדי ִ ְ ִ אידן .ז ָ ְִמיט ִדי ִ ְ
ת
בה טן ִאין ֶדעם ַ ָ
ְ ָ געפאלט
ניסן ָוואס ָדאס ֶ ַ ְ געווען אõיף י' ִ ָ ִאיז ֶ ֶ
הנה
הïŁעõת פäן ֹראָ ָ ַ Ł גäטע ַ ְ ָ
אלע ֶ ִדי ַ ֶ רäפטàŁתָ ,דאְ ü יעדע ָיאר אõיף ַ ָ ניŁט אõיס ֶ ֶ ִ ְ
איידער
àŁת ֵ ֶ אראִ ïאין ַ ָ קäמט õŁין ַ ָ ְ הגדõל', 'àŁת ַ ָïסחָ ַ : איידער ֶ ַ
àŁת ֵ ֶ ֶמען ֶדעם ַ ָ
àŁכלל,
אêא ַמה ֶ ִ ְ ָ
àפרט ֶ ָ
ואין ִ ְ ָ
הנהֵ ְ ,
ֹראָ ָ ַ Ł פäנעם ניŁט לõיט ִדי ַדאטäם ֶ אäן ֶמען ֵגייט ִ ְ
זיצט
קäמט ֶדער ָטאג ָוואס הקב"ה ִ ְ ֶווען ֶעס ְ הïŁעõת פäן ֶדעם וויàאלד ִדי ַ ְ ָ
ניסן'ְ ַ ִ , ָטאג 'י' ִ ְ
ז .אלס א זכר צו דער נס וואס האט פאסירט אי דע טאג ,ווע אלע איד האב צוגעבינד
א שעפסל צו זייערע בעט ,וועלכע זיי האב דערנא גענוצט פאר דער קרב פסח ,וואס
דער שעפעלע איז דא געווע דער עבודה זרה פו די מצרי ,או זיי האב נישט געקענט
טשעפענע די איד .די פוסקי פרעג פארוואס האט מע קובע געווע צו מאכ א זכר צו
יא לב שומע שבת סליחות
מרëז ִאין ֹראŁ
הנהֵ ,ווייל ָדאס ִאיז ְ ֻ ָ
ֹראָ ָ ַ Ł הייàט ָאן צä הâין אäן ֵ ְ íéא ַ ִ אõיף ֶדעם ִ ֵ
'אנפאנג ָיאר' ִאיז
אמת'ע ָ ְ ַ ְ
הנה ,אäן ֶדער ֱ ֶ ֶַ ָָ וועלט ַפאר ֶדעם גאנצע ֶ ְמïŁט'ן ֶדער ַ ְ ִֶ ְ ְְ
àŁתגעוואנדן õŁין ִאין ֶדער ַ ָ
געàינדען אäן ֶ ָ ְ ְ
ֶ ִ ְֶ ïאסירן
אלעס ָוואס ֵגייט ַ ִ ְ קäמענדיגע ָיארֶ ַ ,
ֶ ְִ ֶ
הנה .ח
ַפאר ֹראָ ָ ַ Ł ïינקטליü
פריערִ ְ ְ ְ ִ ,
àŁת ְ ִ ֶליגט õŁין ִאין ֶדער ַ ָ ִ ְ
האàןִ ,מי
מענטֵ Łגייט ָ ְ גäטס ֶדער ֶ ְ ְ ִוויפיל ְ
ִ
ת פן ֶדער ָיאר
אנטערטער ַ ָ
ֶדער ְ ֶ ְ ֶ דערפäן פäן נמְ ֶ üŁ
ווערט ִ ְ ָ
יחיה וכו' ,אäן ֶעס ֶ ְְִֶ
אäנטערŁטער
האלטן õŁין ֵàיים ְ ֶ ְ ְ ֶ ֶווען ִמיר ַ ְ ְ הŁנהֶ ,דער ְמקõר איידער ֹראָ ָ ַ Ł àŁת ֵ ֶֶדער ַ ָ
דארף ֶמען פäנעם ָיארְ ַ , ֶ àŁת
ַָ àŁת.
קäמט פäן ַ ָ ְ
מסáל אõיף זמן ְ ֻ ָ
àŁת ִאיז ַא ְ ַגעדענקען ַאז ַ ָ
ֶ ֶ ְֶ
ליינען
אלעמאל אõיס צֶ ֵ ä קäמט ַ ֶ ָ ְ דעריàער
ֶ ִ ֶ
גערעדט ִאין
ווערט ַארäם ֶ ֶ ְ äŁôבהִ ,ווי ֶעס ֶ ְְ ָ
נðבים' אõיף ֶדער 'ïרŁת ִ ָ ִ ָָ ַ
àŁת )חלק א שורש א ענף ד( ,אäן ִסäâרŁֶ õל ַ ָ
àŁת ִאין ָיארָ ,וואס ִאיז ַפאר ֹראŁ לעצטער ַ ָ
ֶ ְֶ
נõטריקõן
"àŁת ִאיז ְ ִ דארט ַאז ַ ָ Łרייàט ָ ְ
ֶער ְ ֵ ְ
הïŁעõת
אלע ַ ְ ָ צäליֶ àדעם ָוואס ַ ֶ ִ הנה,
ַָָ
äŁôבה
דארף ֶמען ְ ָ àŁת ַ ְַàָ Łת äŁôָ õàבִ ,אין ַ ָ
טäן .ט
קäמענדיגע
ֶ ְִ ֶ אõיפן
ְ הנה
טõבõת פäן ֹראָ ָ ַ Ł
דערפאר
àŁתַ ְ ֶ , דäרֶ üדעם ַ ָ נמְ üŁ ווערט ִ ְ ָ
ָיאר ֶ ְ
הŁנה,
àŁת ַפאר ֹראָ ָ ַ Ł àפרט ִאין ֶדעם ַ ִָ ְָ מרëז
וועלכע ִאיז ְ ַ ֵנðבים ֶ ְ ֶ ïרŁת ִ ָ ִ
ליינט ֶמען ָ ָ ַ
ֵ ְ
נמüŁ
ווערט ִ ְ ָ
àŁת ֶ ְ ָוואס פäן ֶדעם ַ ָ ווערט
דערàער ֶ ְ הנה ,אäן ֶ ִ ֶ אõיף ֹראָ ָ ַ Ł
דעריàער
הנהֶ ִ ֶ ,הïŁעõת פäן ֹראָ ָ ַ Ł ִדי ַ ְ ָ Łלחן ָער) üäאו"ח סימן תכח גע'ïסק'נט ִאין ֻ ְ ָ
ֶ ְְַ ְ
àŁת
àאטראכט ֶדעם ַ ָ
נעמען ִאין ַ ְ ַ ְ
דארף ֶמען ֶ ֶ
ַ ְ קדם ֹראŁ נðבים ֶֹ אôם ִ ָ ִקõרין ַ ֶ לעõלם ִסעיף ד( ְ ָ
Łטייט
äŁôבה טäןַ ,אזõי ִווי ֶעס ְ ֵ
אäן ֶזען צָ ְ ä נðבים ַפארïרŁת ִ ָ ִ ליינט ֶמען ָ ָ ַ אייàיג ֵ ְהנהִ ֵ ,
ַָָ
דער נס אוי שבת הגדול ,אי נישט אי דער דאטו וואס עס האט פאסירט אוי י' ניס ,פיר
טעג פאר שחט' דער קרב פסח.
ח .הרה"ק ר' לייבעלע אייגער זי"ע האט געזאגט ,מיט דע כלל פארשטייע מיר פארוואס מע
בענטשט נישט מברכי החודש שבת פאר ראש חודש תשרי ,ווייל אלע צוועל חדשי
ווער נמש פו ראש השנה ,או דער שבת איידער ראש השנה איז דא דער מקור הברכה,
קומט אויס אז דער שבת איז אזוי ווי א קוואל וואס פו דע גיסט זי ארויס פאר אלע
אנדערע חדשי אינע יאר ,אבער דער קוואל אליינס שבת פאר ראש השנה איז דא
דער מקור וואס דאס גיבט דער השפעות פאר די אנדערע חדשי.
ט .מע קע אפשר זאג דער שייכות צוויש שבת מיט תשובה ,לויט ווי ס'שטייט אי זוה"ק
)ויקהל רה (:האי יומא ,יומא דנשמתי הוא ולא יומא דגופא ,שבת איז א טאג פאר די נשמה,
או ווי באקאנט אז דער רמב" שרייבט אז בטבע האט יעדער מענטש ליב דער אייבערשטער,
נאר וויבאלד מע ווערט אנגעלייגט מיט עבירות ,ווערט די נשמה פארשמירט ,אבער ווע עס
קומט שבת וואס איז נישטא קיי גו ,נאר די נשמה ,ווערט מע ארו גענומע מיט אהבה,
או ממילא איז שבת א פאסיגע צייט צו תשובה טו אוי די עבירות ,שבת איז יומא דנשמתא
מע איז מער דערהויב.
פרשת נצבי ויל לב שומע יב
היטן ִווי
àŁת אäן ֶעס ִ ְ אõיפהייàן ֶדער ַ ָ
ְֵ ְ ִמיט ñŁדם ֹראŁàŁת ֶ ֶֹ
Łïיטא ַ ָ
אהרןָ ִ ְ ,
ִאין ֵàית ַ ֲ ֹ
אלע
הייàט ִזי üאõי üאõיף ַ ֶ ס'דארף צֵ äזייןְ ֵ ,
ְ ַ ְ לפני
àתäŁבה ִ ְ ֵ
עצמָ ְ ִ õלהתעõרר ַ ְ
צריֵ ְ ִ ְ üהנה ָ ִ
ַָָ
ניŁטàŁתים פäן ִדי ָיאר ,אõיָ àהאט ֶמען ִ ְ ִַָ הקב"ה.
àŁתים ִàיז געווען ִדי ַ ָ ִ
מכàד ֶ ֶ
געהיטן אäן ְ ַ ֵ
ֶ ִ ְ
ספרים הק' ַאז ֶדער שרייàן ִדי ְ ָ ִַאזõי אõיְ ֵ ְ ü
ס'דארף צֵ äזייןֶ ,קען ֶמען ִמיט אהער ִווי ְ ַ ְ
ֶַ
פאררעכטן .י פäנעם ָיאר ִאיז ֶ àŁת
לעצטע ַ ָ ֶ ְֶ
אלעס ַ ְ ֶ ְ ְàŁת ַ ֶֶדעם ַ ָ
àŁתים
אלע ַ ָ ִ מתñן ֵזיין ַ ֶ מסáל צֵ ַ ְ ä סïעציעל ְ ֻ ָ
ְֶ ִ ֶ
געציילטע
מחåק ֵזיין ִאין ִדי ֶ ֵ ְ ֶ לאמיר ִזיֵ ַ ְ ü ָ ִ יłמח
Łטייט ִאין ִ ְ ַ גאנצע ָיארִ ,ווי ֶעס ְ ֵ פäן ִדי ַ ְ ֶ
קäמט ֶדער ְ איידער ֶעס ֶטעג ֵ ֶ àקדה
Łמירתָ ֻ ְ ִ õ ידי ְ ִ ָ ועל ְ ֵ יłראל )פר' וילך( ְ ַ ְִָ ֵ
àŁת
מכàד ֵזיין ֶדעם ַ ָ מïŁט ,צֵ ַ ְ ä גרõיסע ִ ְ ָ
ְ ֶ àכל
ïגמנָ ְ ä
לתñן ֶאת ָéל ַמה ֶ ָ ַ ְ נäכל ְ ַ ֵäבטהרה ַ
ְ ָ ֳָ
אäנזער
äŁôבה טäן אõיף ְ ֶ ריכטיג ְ ָ קõד ,Łאäן ִ ְ ִ ֶ àŁת ֶקען Łעברִ ,äמיט ֶדעם ַ ָ הנה ֶ ָ ְ àŁתõת ַ ָ ָ ַ ְ
àעזרת
אלע ְ ֶ ְ ַ וועלן ִמיר ַ ֶ
àזכäת ֶדעם ֶ ְ זינדְ ִ ,
ִ ְ פäנעםàŁתים ֶ פריערדיגער ַ ָ ִ
אלע ְ ִ ֶ ִ ֶ מתñן ַ ֶֶמען ְ ַ ֵ
ספריםאריין ֵגיין ִאין ִדי ְ ָ ִזõכה ֵזיין צֵ ַ ä
הם ֶ ֵַ הייàט אõיף ָנאר איינער ֵ ְ ָיארַ .אזõי ִווי ֶווען ֵ ֶ
לאלôר
אïגעŁריàן ְ ַ ְ ֵ
ווערן ָ ְ ֶ ְ ִ ְצâיקים אäן ֶ ְ פäן ִדי ַ ִ ִ Łטעקן,
חלק פäן ַא ְ ֶ ְ אäנטערŁטער ֵ ְֶֶ ְ ְ ֶ ֶדער
äלŁלõם.
טõבים ְ ָ לחçים ִ ְִַ Łטעקןַ ,אזõי אõיü גאנצע ְ ֶ ְ Łטייט אõיֶ üדער ַ ְ ֶ ְ ֵ
י .אפילו עס איז דער לעצטע שבת פו יאר ,או מע האלט שוי סו אלול ,פארט טאר מע
נישט טראכט אז וויבאלד מע האלט שוי אזוי נאנט צו ראש השנה קע מע מער נישט
אויפטו ,ווייל ביי באשעפער איז חשוב יעדע קליינע פעולה פו תשובה ,נישט קיי חילוק
ווע ,או אפילו אויב מע איז זי מחזק אי די שבת או מע פירט זי אוי ערלי ,האט דער
באשעפער א געוואלדיגע נחת ,או נעמט א די תשובה.
אזוי ווי ס'שטייט אי ספר תולדות יצחק )ריש פר' עקב( והיה איז א לשו פו שמחה ,עקב איז
א לשו פו סו ,דאס מיינט צו זאג אפילו מע האלט שוי סו יאר ,או מע האט נאכאלס
נאכנישט תשובה געטא ,או מע כאפט זי אי די לעצטע מינוט ,או מ'פארבעסערט זי ,דא
האט דער אייבערשטער א געוואלדיגע שמחה .יפה שעה אחת קוד!
יג לב שומע עטליכע הלכות או אנווייזונגע פאר סליחות
סליחת
אנווייזנגען ַפאר ְ ִ
ְֶ הלכת אן ָ ְ ֵ
עטליכע ֲ ָ
ֶ ְ ִ ֶ
א
צאי שב"ק.סליחוֹ ת מוֹ ָ ֵ זאגן ְ ִ
אנהייבן ָ ְ
צו ָ ְ ֵ ְּ אֶ .מען ִ ְ
פירט ִזיּ
איידער ֶעס
סליחוֹ ת ִאיז ֵ ֶ
זאגן ְ ִ
צו ָ ְ
געווען ּ זמן ָוואס ֶמען ָהאט ְ ַ ֵ ּ
מתקן ֶ ֶ בֶ .דער ִ ָ
עיקר ְ ַ
ב
ווערט ָטאג.
ֶ ְ
צאי
נאכט -מוֹ ָ ֵ
ערש ֶטער ַ ְ
סליחוֹ ת ֶדער ֶ ְ ׁ ְ
זאגן ְ ִ
צו ָ ְ
פירט ֶמען ִזיּ
לעצער ִ ְ
אסאְ ּ פ ֶ ֶ
ִאין ַ ַ ג.
ג
ׁ ַש ָ ּבתֵּ ,ביי ֲחצוֹ ת ַ ַּ
הל ְ ָ
ילה.
א .נוהגי לקו באשמורת לומר סליחות ותחנוני ,מראש חודש אלול ואיל עד יו הכיפורי.
)שו"ע סימ תקפא סעי א( וכ נהגו בני הספרדי .ויש מתחילי להשכי מיו ט"ו באלול )עיי
באבודרה ובמטה אפרי ש .(ומנהג בני אשכנז להתחיל ביו ראשו שלפני ראש השנה.
והטע לד' ימי אלו ,שנוהגי להתענות עשרה ימי ע י"כ ולעול יחסרו ד' ימי מר"ה עד
יה"כ שלא יוכלו להתענות דהיינו ב' ימי ר"ה ושבת שובה וע"כ לכ צרי להשלי ד' ימי
קוד ר"ה וכדי שיהיה יו מסויי להתחלה תקנו ביו א' בכל פע) לבוש( .ועוד טע דבר"ה
נאמר ועשית שיעשה עצמו קרב והקרב צרי ביקור ד' ימי מפני המומי) משנ"ב ש סק"ו(.
ב .כ נראה מדברי הרמב") פרק ג הל' תשובה הלכה ד( 'ונהגו כול לקו בלילה בעשרה ימי אלו
ולהתפלל בבתי כנסיות בדברי תחנוני ובכיבושי עד שיאור היו 'וכ הוא לשו השו"ע
'נוהגי לקו באשמורת לומר סליחות'.
ובדרכי חיי ושלו) תרצו( כתב שהגה"ק ממונקאטש זצ"ל הנהיג בבית מדרשו שלא לקיי מני
לסליחות אחר השעה שבע בבוקר.
ומכא תוכחת מגולה לאשר נפר ה"י בדור הנה שמאחרי לומר סליחות עד קרוב לחצות היו,
ואוי לאותה בושה שמעול לא היתה כזאת.
ועיי בלבוש )סימ תקפא( הטע למה שאומרי סליחות קוד אור היו ,לפי שאמרו במדרש
שהקב"ה שט בלילה בי"ח עולמות ,ובג' שעות אחרונות הוא שט בעול הזה והרי הוא קרוב
אלינו באותו הזמ.
ג .המקור לזה היא מהלקט יושר ,וטעמו ונימוקו עמו משו שהוא סמו לשבת ,ובשבת הע
שמחי מחמת מצוות התורה שה לומדי בשבת וג מחמת עונג שבת ואמרינ אי
השכינה שורה וכו' אלא מתו שמחה של מצוה ,לכ טוב להתחיל להתפלל מתו שמחה של
מצוה ,וג הפייט התחיל במוצאי מנוחה.
אול מנהגינו לאומר באשמורת הבוקר כבשאר ימי.
עטליכע הלכות או אנווייזונגע פאר סליחות לב שומע יד
עשׂ ֵרה ִמדּ וֹ ת ֵ ֶ
איידער ֲחצוֹ ת ש ֶ ְ
אדער ׁ ְש ׁ
סליחה ָ ֶ
זאגן ֵקיין ׁש ּום ְ ִ ָ
נישט ָ ְ
ֶמען ָזאל ִ ׁ ְ ד.
ד
יסער יוֹ ם ִּכ ּפ ּור ֵ ּב ַ ְ
יינאכט. ילה ,אוֹ ֶ ַ ַּ
הל ְ ָ
ה
אשמוֹ ָרה.
ערש ֶטער ַ ׁ ְ
פון ֶדער ֶ ְ ׁ ְ
סליחוֹ תּ ,
זאגן ְ ִ
צו ָ ְ
מקל ּ הִּ .ב ׁ ְש ַעת ַ ְ
הדּ ָחק ֶקען ֶמען ֵ ֵ
פון ֶווען ֶעס
סליחוֹ ת ּ
זאגן ְ ִ
און ָ ְ
מקל ֵזיין ּ
קענען ֵ ֵ
מענטשען ֶ ֶ
קראנקע ֶ ְ ְ ׁ ֶ
און ְ ַ ְ ֶ
וואכע ּ
ְׁש ַ ֶ ו.
ו
ווערט ַ ְ
נאכט. ֶ ְ
זאגן
צו ָ ְ
אנגעיאגט ּ
נישט ָ ְ ֶ ָ ְ
און ֶמען ָהאט ִ ׁ ְ
וועלכע אוֹ ֵנס ּ
געהאט ֵסיי ֶ ְ ֶ
יב ֶמען ָהאט ֶ ַ
אוֹ ּ ז.
גאנצע ָטאג.
סליחוֹ ת ַא ַ ְ ֶ
זאגן ְ ִ
און ָ ְ
מש ִלים ֵזיין ּ
צב ּורֶ ,קען ֶמען ַ ׁ ְ
סליחוֹ ת ִמיט ִדי ִ ּ
ְ ִ
הערט
און ֶער ֶ ְ
או ְנזּ ,
צווישן ּ
דרייט ִזיְ ׁ ִ ְ
ערש ֶטער ְ ֵ
אייב ְ ׁ ְ
ֵווייל ִאין ִדי ֶטעג ָוואס ֶדער ֵ ֶּ
ז
זייער ִ ְ ִ
וויכטיג. און ַּב ָ ּק ׁ ָשה ֵ ֶ יעדע ְּת ִ ָּ
פלה ּ נזערע ְּת ִ ּ
פלוֹ תִ ,איז ֶ ֶ או ְ ֶ ֶ
אוֹ יס ּ
רכת
'ב ְ ַּ
זאגן ִּ
דארף ֶמען ָ ְ
סליחוֹ תְ ַ ,
זאגן ְ ִ
צו ָ ְ
פון ׁ ְש ָלאף ּ
ֶווען ֶמען ׁ ְש ֵטייט אוֹ יף ּ ח.
מאכן
צו ַ ְ
נישט ּ
געדענקען ִ ׁ ְ
און ֶמען ָזאל ֶ ֶ ְ ֶ
סליחוֹ תּ .
זאגט ְ ִ
איידער ֶמען ָ ְ
התוֹ ָרה' ֵ ֶ
ַ ּ
דאווענען.
טעלט ִזיֶ ֶ ַ
איידער ֶמען ׁ ְש ֶ ְ
התוֹ ָרה ֵ ֶ
רכת ַ ּ
ָנאכאמאל ִ ּב ְ ַּ
ְ ַ ָ
ידים',
נטילת ָ ָ ִ
'על ְ ִ ַרכה ַ
מאכן ִדי ְּב ָ ָ
און ַ ְהענט ּ וואשן ִדי ֶ ְ טַ .אזוֹ י אוֹ יָ זאל ֶמען ִזיְ ׁ ַ
נאכאמאל
און ֶעס ִאיז ׁשוֹ ין ָטאגָ ,זאל ֶמען ִזיָ ַ ְ ָ סליחוֹ ת ּ זאגן ְ ִ
ענדיגט ָ ְ
און ֶווען ֶמען ֶ ְ ִ ְ
ּ
ח
דריי ָמאל ָאן ֵקיין ְּב ָ ָ
רכה. הענט ְ ֵ
וואשן ִדי ֶ ְ
ַ ְׁ
אבער ֶער ָזאל
הצ ּב ּורּ ֶ ָ ,
אלס ְּכבוֹ ד ַ ִ ּ אנגעטון ִמיט ַא ַ ִּ
טלית ַ ְ ּ 'ב ַעל ְּת ִ ָּ
פלה' ֵגייט ָ ְ ֶ ֶדער ַּ י.
ד .משנה ברורה )סימ תקסה סקי"ב(.
ה .בספר משמרת שלו כתב ליישב מנהג האומרי סליחות לפני חצות הלילה ,על פי מה
שכתב השו"ע הרב בסידורו שזמ אמירת תיקו חצות הוא מראש אשמורה התיכונה .ועיי
במחשבות בעצה )פרפראות לחכמה אות ח( שכתב דבחו"ל חשבינ הזמ לתיקו חצות בזמ חצות
דירושלי.
ו .חולי וזקני יכולי לסמו על מה שכתב בשו"ת אגרות משה )או"ח חלק ב סימ קה( שבשעת
הדחק שא לא יאמרו סליחות יתבטלו לגמרי מאמירת סליחות ,אזי יש להתיר ,ולסמו על
כ שכל הקפידא שלא לומר סליחות בתחילת הלילה ,היינו משו שאז רק ליכא הבטחת הקב"ה
שהאומר י"ג מדות לא תשוב תפלתו ריק ,אבל מ"מ זו לא גרע מסת תפלה ,וכשאומרה
בציבור ובביהכ"נ שפיר הוי אז עת רצו לפני הקב"ה ,וישמע לתפלת.
ז .מטה אפרי) תקפא סעי יא(.
ח .משנה ברורה )סימ ו סקי"א(.
טו לב שומע עטליכע הלכות או אנווייזונגע פאר סליחות
דרשָ ,נאר ֶער
המ ְ ָ ׁ
פון ֶדער ֵּבית ַ ִּ אדער ִדי ַ ִּ
טלית ּ אייגענע ַ ִּ
טליתֶ ָ , אנטון ֵזיין ֵ ֶ ֶ
ִני ׁ ְשט ָ ְ ּ
נעמט ָדאס ַעל האבן ַאז ֶער ֶ ְ
אינזין ָ ְּ
און ֶער ָזאל ִ ְ ִ
חבר ּ פון ַא ָ ֵ
טלית ּ ארגן ַא ַ ִּ
ָזאל ָ ּב ְ ְ
און
רכהּ ,
אנטון ָאן ֵקיין ְ ּב ָ ָ
און ֶער ָזאל ָדאס ָ ְ ּטליתּ ,צו קוֹ ֶנה ֵזיין ֶדעם ַ ִּ
נישט ּ מנת ִ ׁ ְ
ְ ָ
און
רכהּ ,
אנטון ָאן ֵקיין ְ ּב ָ ָ אייגענע ַ ִּ
טליתָ ,זאל ֶער ָדאס ָ ְ ּ יב ֶער ָהאט ָנאר ֵזיין ֵ ֶ ֶ
אוֹ ּ
ט
מאכן ַא ְּב ָ ָ
רכה. ליכטיג ָזאל ֶער ַ ְ
ווערט ִ ְ ִ
ֶווען ֶעס ֶ ְ
עטן'
'ב ְ
דארף ֶּ
'זאגן'ֶ ,מען ַ ְ
נישט ָ ְ
דארף ֶמען ִ ׁ ְ
סליחוֹ ת ַ ְ
געדענקען ַאז ְ ִ יאֶ .מען ַ ְ
דארף ֶ ֶ ְ ֶ
או ְ ֶנזער
אלע ּ
פארגעבן אוֹ יף ַ ֶ
או ְנז ַ ְ ֶ ְּ
וכפ ָרה ֵ ּביים ּבוֹ ֵרא עוֹ ָלם ַאז ֶער ָזאל ּ
סליחה ְ ַ ּ ָ
ְ ִ ָ
י
צו ַא ְּת ׁש ּו ָבה ׁ ְש ֵ ָ
לימה. זאלן זוֹ ֶכה ֵזיין ּ
און ַאז ִמיר ָ ְ ִ ְ
זינדּ ,
פריŁע õéחõת, נŁמה ִמיט ְ ִ ֶ נייע ְ ָ ָ
àאקäמען ַא ֵ ֶ
ֶ ַ מדר) Łתהלים קב ג( ֵאäê Łטייט ִאין ִ ְ ָ ֶעס ְ ֵ
אפֵ äêזיי איינציג ִאידָ ,וואס ֲ ִ יעדער ֵ ְ ִָנאר ֶ ֶ הרעים, àמעłיהם ָ ָ ִ
Łחçבין ְ ַ ֲ ֵ ֶ ַהõâרõת ֶ ַ ָ ִ
àמעłיהם
'Łחçבין ְ ַ ֲ ֵ ֶ àחינה פäן ֶ ַ ָ ִ
זענען ִאין ַא ְ ִ ָ
ֶ ֶ לפניý
äמתêïלין ְ ָ ֶ
äŁôבה ִ ְ ַ ְ ִ ועłõין ְ ָ äבאין ְ ִ ִָ
אàער ֶווען ֶעס העכערקייטֶ ָ ,
הרעים' ָאן ֵקיין ֶ ֶ ְ ֵָָ ִ הäïéריםִ ,די õâרõת ָוואס äביõם ַ ִ ִ הנה ְ àראָ ָ ַ Ł ְ ֹ
ôשäבהֶ ,מען קäמט ִדי ֶטעג אäן ֶמען טäט ְ ָ ְ ניŁטִ ,די õâר ָוואס ִדי טõיגן ִ ְְ מעłים זייער ַ ֲ ִֵ ֶ
קäמעןéדי צֶ ä רייסט ִזיַ üארõיס פäן ֶàעט ְ ֵ ֵ ְ פארŁמירט ,אäן ֶווען ֶעס זענען ַ ְ ְ ִ ְ עבירõת ֶ ֶ ֲֵ
מעłים, מתקן ִדי ַ ֲ ִ סליחõתֶ ,מען ִאיז ְ ַ ֵ זאגן ְ ִ
ָ ְ דאווענען צäם נõראים אäן ֵזיי ַ ֶ ֶ ימים ָ ִ קäמט ִדי ָ ִ ְ
הëתים''ôחçת ַ ֵ ִ זõכה צַ ִ ְ ä דעמאלט ִאיז ֶמען ֶ ֶ ָ ְ אäנטער צֵ äזיין נעמען ִזיֶ ְ ü àאŁעפער אäן ֶ ֶ ַ ֶ ֶ
פäנדאסניי.
àאŁאפן ְ ָ ְ ֵ ווערט ַ ַ ְ ֶמען ֶ ְ äלפי
äמצõתִ ְ , õôרה ִ ְ מקיים ֵזיין ִדי ָ ערלי üאäן ְ ַ ֵ ְֶ ִ
געדענקען ִאין
דארפן ֶ ֶ ְ ֶעיקר ָוואס ִמיר ַ ְ ְ ֶדער ִ ָ õàראמעłיהם ,הקב"ה ֵ מתחŁâים ֶאת ַ ֲ ֵ ֶ Łהם ִ ְ ַ ְ ִ ֵֶ
äŁôבה טäן ִמיט ַא ִדי ֶטעגִ ,איז צָ ְ ä זענען ִזיü חדŁה ִ ַ ְ
וויàאלד ֵזיי ֶ ֶ àרçה ֲ ָ ָ אõתם ְ ִ ָָ
גלייàן ִמיט ֱ ָ
אמäנה געמיט ,אäן ְ ֵ ְ פרייליכער ֶ ִ
ְֵ ִ ֶ מעłים זייערע ַ ֲ ִ
מחֶ ֶ ֵ Łâ זענען ְ ַ ֵ מקàל אäן ֵזיי ֶ ֶ ְֵַ
אäנז
אייàערŁטער ֶוועט ְ
æàחõןַ ,אז ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ אäן ִ ָ àאנייען.
àאŁעפער ֵזיי ַ ֵ ֶ גäטן ,טäט ֶדער ַ ֶ ֶ צäם ְ
אäנז
החçים אäן ֶער ֵגייט ְ àספר ַ ַ ִ
פארŁרייàן ְ ֵ ֶ
ַ ְ ְֵ ְ גרõיסקייט פäן ִדי דערפäן ִדי ְ ְ ֵ ֶמען ֶזעט ֶ ְ
áאäלה
Łנת ְ ָגעŁמאקע ָיאר ַא ְ ַ
זיסע ֶ ְ ַ ֶ געàן ַא ִ ֶ
ֶ ְ צâיקיםניŁט ָנאר ִדי ַ ִ ִ הייליגע ֶטעגָ ,וואס ִ ְ ֵ ִֶ
äבכללäçת.
àפרטäçת ִ ְ ָ ִ
ִויäŁעה ִ ְ ָ ִ
ָ זõכה צä ֶ זענען
מענטŁען ֶ ֶגרõיסע ֶ ְ ְ ֶ אäן ְ ֶ
ט .משנה ברורה )סימ תקפא סק"ו(.
י .כתב האריז"ל כי תשוב"ה הוא ראשי תיבות ת'ענית ש'ק ו'אפר ב'כיה ה'ספד ,אמנ בדורינו
החלש אשר אי בכוחינו לסבול כל זאת ,יש לקיי הנוטריקו של ת'ורה ש'בת ו'ידוי ב'ושה
ה'כנעה) ,בני יששכר מאמר ד' אות לו( .ומתאמריה בש הרה"ק רבי זושא זי"ע דתשובה הוא ר"ת
ת'מי תהיה ע ד' אלוקי ,ש'ויתי ה' לנגדי תמיד ,ו'אהבת לרע כמו ,ב'כל דרכי דעהו,
ה'צנע לכת ע ד' אלוקי.
עטליכע הלכות או אנווייזונגע פאר סליחות לב שומע טז
àהתõêáת
äברצõן ְ ִ ְ ַ
àרחמים ְ ָ
ווערן ְ ַ ֲ ִ
נתקàל ֶ ְ
זאלן ִ ְ ַ ֵ
ָ ְ נתחŁâ
זõכה ֵזיין צֵ ַ ְ ִ ä
זאלן ֶיה"ר ַאז ִמיר ָ ְ
אמן.
áדõלים ָ ֵ
àרחמים ְ ִ
עלינִ ֲ ַ ְ ä
Łמים ָ ֵ
ְéבõד ָ ַ ִ זאלן ִזי üגäטקדםֶ ,מען ָ ְéימי ֶ ֶ
ווערן ִ ֵ
ֶ ְ
נייע
אõיסנäצן ִדי ֵ ֶ
ְ ְ אõיס'õïעל'ן אäן גäט
ְ ְ ְ קענען
ֶ ֶ
טõבה
וחתימה ָ
éתיבה ְ ַ ִ ָ
ְִ ָ קענען
àאקäמען צֶ ֶ ä
ֶ גייען ַ
õéחõת ָוואס ִמיר ֵ ֶ
געàענטŁטע ָיאר.
ְ ֶ אäן ַא גäט ֶ ֶ ôפõêת אלע ְ ִ
àאŁעפער ,אäן ִדי ַ ֶ
דינען ֶדעם ַ ֶ ֶ
ִ ֶ
