gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

לב שומע · Lev Shomea — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: לב שומע · Lev Shomea

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

לב שומע · Lev Shomea — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ֶע ְטלִ ֶיכע ֲהלָ כוֹת א ּון ָאנְ וֵ וייז ּונְ גֶ ען ַפאר ְסלִ יחוֹת‬ ‫אידיש‬ ‫ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'‬ ‫‪020 81917000‬‬ ‫[‪]ex3,1.11.1‬‬ ‫'שגיאות מי יבין' ‪ -‬אי אפשר לבר בלא תבן‬ ‫בבקשה‪ ,‬המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע‬ ‫למו''ל למען יתוקן אי''ה‬ ‫להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל‬ ‫‪levshomeya@gmail.com‬‬ ‫סדר ועימוד‪:‬‬ ‫א‪ .‬י‪ .‬גרינוואלד ‪)972( 054-8494370‬‬ ‫ניקוד‪ :‬ישראל פויגל ‪)972( 054-8435096‬‬ ‫תוכן הענינים‬ ‫יקראה‪   ‬‬ ‫באמת‬ ‫א‪‬ר ‪   ‬‬ ‫לכל ‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫ליטהר ‪   ‬‬ ‫מסייעי‪ ‬א‪‬ת‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬ד‬ ‫ה‪‬א ‪  ‬‬ ‫‪‬‬ ‫מ‪‬ראת ‪  ‬‬ ‫‪‬מי‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬ו‬ ‫‪‬מי‪ ‬ח‪    ‬‬ ‫‪‬ידי ‪  ‬‬ ‫ה‪‬ל ‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫יעלה ‪ ‬‬ ‫‪‬הר ה' ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ח‬ ‫‪‬מי ‪  ‬‬ ‫‪‬ת ‪ ‬‬ ‫סליח‪‬ת‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬י ‪‬היא ‪‬מק‪‬ר ‪   ‬‬ ‫ה‪‬רכה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬י‬ ‫‪‬בה ט‪ ‬אי‪ ‬דע‪  ‬‬ ‫‪‬ת ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬י‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬ת פ‪ ‬דער ‪‬יאר ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יא‬ ‫א‪‬נטער‪‬טער ‪ ‬‬ ‫‪‬דער ‪   ‬‬ ‫אנווייז‪‬נגע‪ ‬פאר ‪ ‬‬ ‫סליח‪‬ת ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יג‬ ‫הלכ‪‬ת א‪     ‬‬ ‫עטליכע ‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫פרשת נצבי‪ ‬ויל‪  ‬לב שומע‬ ‫ד‬ ‫ויל‪‬‬ ‫נ‪‬בים ַ ֵ ֶ‬ ‫‪‬ר‪‬ת ִ ָ ִ‬ ‫ָָ ַ‬ ‫באמת‬ ‫יקראה‪ֶ ֱ ֶ ‬‬ ‫א‪‬ר ִ ְ ָ ֻ‬ ‫לכל ֲ ֶ‬ ‫ְ ֹ‬ ‫‪‬הר ה'‬ ‫‪‬מי‪ִ  ‬מי ַ ֲ ֶ‬ ‫יעלה ְ ַ‬ ‫מ‪‬ראת ָ ַ ִ‬ ‫‪‬מי‪ ‬ח‪ַ ְ ִ ִ ‬‬ ‫‪‬ידי ָ ַ ִ‬ ‫מסייעי‪ ‬א‪‬ת‪ֹ ַ  ‬‬ ‫ה‪‬ל ִ ֵ‬ ‫ליטהר ְ ַ ְ ִ‬ ‫‪ַָ ‬‬ ‫ה‪‬א ִ ַ ֵ‬ ‫וכ‪ï‬רה ַפאר‬‫סליחה ְ ַ ָ ָ‬ ‫‪à‬עטן ְ ִ ָ‬‫קענען ֶ ְ‬ ‫געגע‪à‬ן צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫מסייעין א‪‬ת‪‬‬ ‫ליטהר ְ ַ ְ ִ‬ ‫ה‪‬א ִ ַ ֵ‬ ‫ַָ‬ ‫נ‪Ł‬מה‬ ‫א‪ä‬נזער ְ ָ ָ‬ ‫א‪õ‬יסרייניגן ְ ֶ‬ ‫ְֵ ִ ְ‬ ‫זינד‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫א‪ä‬נזער ִ ְ‬ ‫ְֶ‬ ‫‪à‬עטן‬ ‫היי‪à‬ט ֶמען ָאן צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫‪àŁ‬ת ֵ ְ‬ ‫מ‪õ‬צאי ַ ָ‬ ‫ֵָ‬ ‫ריכטיגן ֶוועג‪ ,‬א‪ä‬ן ִזי‪ü‬‬ ‫הערצער צ‪ä‬ם ִ ְ ִ ְ‬ ‫ִאין ִדי ֶ ְ ֶ‬ ‫זענען‬ ‫הערצער ֶ ֶ‬ ‫סליח‪õ‬ת‪ִ ,‬די ֶ ְ ֶ‬ ‫ְ ִ‬ ‫‪Ł‬לימה צ‪ ä‬השי"ת‪.‬‬ ‫‪à‬ת‪äŁ‬בה ְ ֵ ָ‬‫צ‪ä‬ריק‪‬קערן ִ ְ ָ‬ ‫ִ ֶ ְ‬ ‫הער‪Ł‬ט ַאן‬‫התע‪õ‬רר‪ä‬ת‪ֶ ,‬עס ֶ ְ ְ‬ ‫אנגעפילט ִמיט ִ ְ ְ‬‫ָ ְֶ ִ ְ‬ ‫‪à‬עלי‬ ‫גר‪õ‬יסע ַ ֲ ֵ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ְ ֶ‬ ‫זענען ִ ְ‬‫אפ‪ִ äê‬מיר ֶ ֶ‬ ‫ֲִ‬ ‫מע‪ł‬ים‬‫מת‪ñ‬ן ִדי ַ ֲ ִ‬ ‫געפיל‪ֶ ,‬מען ִאיז ְ ַ ֵ‬‫ערנסטער ֶ ִ‬ ‫ְֶ ְ ְ ֶ‬ ‫סליח‪õ‬ת‪‬זאגן ַא‬ ‫ָ ְ‬ ‫א‪ä‬נזער ְ ִ‬‫ה‪fi‬ג‪õ‬ת‪ָ ,‬דא‪ָ ü‬האט ְ ֶ‬ ‫ַָ‬ ‫‪äŁô‬בה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען ֶ‪à‬עט ִזי‪ü‬‬ ‫א‪ä‬ן ֶמען ט‪ä‬ט ְ ָ‬ ‫ח‪Ł‬יב‪ä‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן ֶעס ָהאט ַא‬ ‫געוואלדיגע ֲ ִ‬ ‫ֶ ַ ְִ ֶ‬ ‫וכ‪ï‬רה‪,‬‬ ‫סליחה ְ ַ ָ ָ‬ ‫ע‪õ‬למים ְ ִ ָ‬ ‫‪õà‬רא ָ‪é‬ל ָ ִ‬ ‫פארן ֵ‬ ‫א‪õ‬יס ַ ְ‬ ‫א‪ä‬נזער‬ ‫מת‪ñ‬ן ֵזיין ְ ֶ‬ ‫הימל צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫‪é‬ח ִאין ִ ְ‬‫גר‪õ‬יסע ֹ ַ‬ ‫ְ ֶ‬ ‫ה‪â‬ין‬ ‫פאר'ן י‪õ‬ם ַ ִ‬ ‫גרייט ַ ְ‬ ‫זאלן ֵזיין ְ ֵ‬ ‫ַאז ִמיר ָ ְ‬ ‫מע‪ł‬ים‪ .‬ב‬ ‫ֲַ ִ‬ ‫ל‪Ł‬ל‪õ‬ם‪ .‬א‬‫לקראתנ‪ָ ְ ä‬‬ ‫ה‪à‬אים ִ ְ ָ ֵ‬ ‫ִַָ‬ ‫פאדערט ִזי‪ü‬‬ ‫עב‪õ‬דה ָוואס ֶעס ָ ֶ ְ‬ ‫ע‪ñ‬ר ַ ָ‬‫ֶדער ִ ָ‬ ‫מ‪ô‬נה‬ ‫געוואלדיגע ַ ָ ָ‬ ‫ִדי ְ ִ‬ ‫סליח‪õ‬ת ֶטעג ִאיז ַא ֶ ַ ְ ִ ֶ‬ ‫סליח‪õ‬ת ִאיז‪ַ :‬אן‬ ‫ִאין ִדי ֶטעג פ‪ä‬ן ְ ִ‬ ‫א‪ä‬נז‬ ‫ְ‬ ‫א‪õ‬י‪à‬ער‪Ł‬טער ָהאט‬ ‫ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ָוואס ֶדער‬ ‫א‪ .‬צדיקי‪ ‬האב‪ ‬אראפ געלייגט א געוואלדיגע עבודה אי‪ ‬די טעג פו‪ ‬סליחות‪ ,‬בפרט אי‪ ‬דער‬ ‫ערשטער טאג וואס מע‪ ‬הייבט א‪ ‬צו זאג‪ ‬סליחות‪ ,‬וואס דאס איז דער שליסל פו‪ ‬די‬ ‫פאר‪ ‬צו‬ ‫הייליגע טעג‪ .‬הרה"ק ר' איציקל מפשעווארסק זי"ע פלעגט זאג‪ ‬פאר די וואס פלעג‪ָ ‬‬ ‫הרה"ק רבינו מסאטמאר זי"ע‪ ,‬אז נאכדע‪ ‬וואס מע‪ ‬הערט דער רבי זאג‪ ‬דער ערשטער טאג‬ ‫סליחות‪ ,‬באצאלט זי‪ ‬שוי‪ ‬די קאסט‪ ‬פונע‪ ‬וועג‪ .‬די אלע פלאג‪ ‬אי‪ ‬די טלטול הדר‪ ‬ווער‪‬‬ ‫אויסגעצאלט מיט‪ ‬הער‪ ‬או‪ ‬זע‪ ‬די עבודה וואס דער רבי זי"ע לייגט אראפ‪ ,‬או‪ ‬די איבריגער‬ ‫טעג ראש השנה אי‪ ‬יו‪ ‬הכיפורי‪ ‬איז א באונע"ס ‪ ‬כולו ריוח‪ .‬ווי באקאנט איז ר' איציקל‬ ‫אליי‪ ‬געפאר‪ ‬סו‪ ‬ימיו צו‪ ‬רבי‪ ‬זי"ע ווע‪ ‬ער איז שוי‪ ‬געווע‪ ‬ניינציג יאר )בשנת תשל"א( מיט‬ ‫מסירות נפש‪ ,‬כדי צו הער‪ ‬דער רבי'ס סליחות‪.‬‬ ‫ב‪ .‬דער שטייגער פו‪ ‬הרה"ק מריבני‪ ‬זי"ע איז געווע‪ ‬אז ער פלעגט זאג‪ ‬סליחות זייער שפעט‪,‬‬ ‫עס האט זי‪ ‬אמאל געמאכט אז א איד פו‪ ‬לעיקוואד האט געוואלט פאר‪ ‬מיטהאלט‪ ‬דער‬ ‫עבודה פונע‪ ‬ריבניצער סליחות‪ ,‬ער האט געבעט‪ ‬זיי‪ ‬חבר אויב ער קע‪ ‬מיט קומע‪ ‬מיט אי‪‬‬ ‫ה‬ ‫לב שומע ‪ ‬לכל אשר יקראהו באמת‬ ‫‪ä‬מע‪ł‬ה פ‪ä‬ן ֶדעם‬ ‫מח‪Ł‬בה ִדי‪äà‬ר ַ ֲ ֶ‬ ‫יעדע ַ ֲ ָ ָ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫ח‪Ł‬ק צ‪ä‬‬‫ווילן א‪ä‬ן ֵ ֶ‬ ‫‪Ł‬טארקע ִ ְ‬ ‫אמת'ע ָרצ‪õ‬ן‪ַ ,‬א ְ ַ ְ ֶ‬ ‫ֱֶֶ‬ ‫מלא‪ ,ü‬ל‪õ‬יט ִדי ַמה‪ä‬ת‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפט ַא ַ ְ ַ‬‫מענט‪ְ ַ ַ Ł‬‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫מיט'ן‬ ‫‪à‬אמת ִ ְ‬ ‫‪äŁô‬בה ט‪ä‬ן‪ֶ .‬ווען ַא ִאיד ִוויל ֶ ֶ ֶ‬ ‫ְ ָ‬ ‫אדער ִדי‬ ‫אדער ִדי ֵרייד ָ ֶ‬ ‫מח‪Ł‬בה ָ ֶ‬ ‫פ‪ä‬ן ִדי ַ ֲ ָ ָ‬ ‫‪õá‬רם ַאז‬ ‫הארץ ֵזיין ג‪ä‬ט‪ִ ,‬איז ִדי ָרצ‪õ‬ן ֵ‬‫גאנצן ַ ְ‬ ‫ַ ְְ‬ ‫מענט‪ָ Ł‬האט ֶגעט‪ä‬ן‪ ,‬א‪õ‬י‪à‬‬ ‫‪ï‬ע‪ä‬לה ָוואס ֶדער ֶ ְ ְ‬ ‫ְ ָ‬ ‫‪Łà‬לימ‪ä‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן‬‫‪äŁô‬בה ט‪ä‬ן ִ ְ ֵ‬‫קענען ְ ָ‬ ‫ֶער ָזאל ֶ ֶ‬ ‫אדער‬ ‫גערעדט‪ֶ ָ ,‬‬ ‫מענט‪ָ Ł‬האט ֶגעט‪ä‬ן‪ְ ֶ ֶ ,‬‬ ‫ֶדער ֶ ְ ְ‬ ‫ה‪õ‬יכע‬ ‫ֶ‬ ‫דערהיי‪à‬ט ִאים צ‪ָ ä‬גאר‬ ‫אליין ֶ ְ ֵ ְ‬ ‫ִדי ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפט ֶער‬‫ג‪ä‬טע ַזא‪ְ ַ ַ ,ü‬‬ ‫ֶ‬ ‫געטראכט ַא‬ ‫ֶ ְַ ְ‬ ‫מדריג‪õ‬ת‪.‬‬ ‫ְֵַ‬ ‫חלילה‬ ‫מלא‪ ,ü‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ָ ִ ָ à‬‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ְ ַ‬ ‫ד‪ä‬רכדעם ַא ֶ‬ ‫ְ ְֶ‬ ‫חז"ל ַ‬ ‫גר‪õ‬יסער‬ ‫א‪ä‬נז ֶדער ְ ֶ‬ ‫לערנען ְ‬‫)מ‪õé‬ת י‪ֶ ְ ֶ (:‬‬ ‫ֲַ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפט ֶער ִמיט ֶדעם ַחס‬ ‫פארקערט ַ ַ ְ‬ ‫ַ ְֶ ְ‬ ‫‪Ł‬איפה‬ ‫אי‪à‬ער ֶדעם ָרצ‪õ‬ן א‪ä‬ן ְ ִ ָ‬ ‫ְיס‪õ‬ד ִ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ָנאר ִ‪â‬י‬ ‫מלא‪ְ ִ .ü‬‬‫ג‪ä‬טע ַ ְ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ‬ ‫ְו‪Ł‬ל‪õ‬ם ַא ִ ְ‬ ‫ָ‬ ‫ליל‪ü‬‬ ‫ר‪õ‬צה ֵ ֵ‬‫‪Ł‬אדם ֶ‬ ‫‪à‬דר‪ָ ָ ֶ ü‬‬ ‫מענט‪ֶ ֶ ְ Ł‬‬ ‫יעדער ֶ ְ ְ‬ ‫פ‪ä‬ן ֶ ֶ‬ ‫מענט‪Ł‬‬ ‫ט‪õ‬בים ָוואס ַא ֶ ְ ְ‬ ‫ִ‬ ‫‪ä‬מע‪ł‬ים‬ ‫מצ‪õ‬ת ַ ֲ ִ‬ ‫ִ ְ‬ ‫מ‪õ‬ליכין א‪õ‬ת‪ִ ,õ‬אין ִדי ֶוועג ָוואס ַא ֶ ְ ְ‬ ‫מענט‪Ł‬‬ ‫ִ ִ‬ ‫אפי‪äê‬‬‫מלאכים‪ָ ,‬נאר ֲ ִ‬ ‫פאר‪Ł‬אפט ִאים ַ ְ ָ ִ‬ ‫מאכט ַ ַ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫פירט ֶמען ִאים‪ .‬א‪ä‬ן ד‪ä‬ר‪ִ ü‬די ָרצ‪õ‬ן‬ ‫ִוויל ֵגיין‪ְ ִ ,‬‬ ‫מלאכים‬ ‫פאר‪Ł‬אפן ַ ְ ָ ִ‬ ‫מח‪Ł‬ב‪õ‬ת ט‪õ‬ב‪õ‬ת ַ ַ ְ‬ ‫ִ‪â‬י ַ ֲ ָ‬ ‫מדריגה צ‪ä‬ם‬‫‪Ł‬טייגן פ‪ä‬ן ֵאיין ַ ְ ֵ ָ‬‫ֶקען ֶמען ְ ֵ ְ‬ ‫א‪õ‬יספירן ֵזיין ָרצ‪õ‬ן‪.‬‬ ‫ְ ִ ְ‬ ‫העלפן ִאים‬ ‫ָוואס ֶ ְ ְ‬ ‫נענטער‬ ‫‪é‬סדר ֶ ְ ֶ‬ ‫ווערט ֶמען ְ ֵ ֶ‬‫צווייטן א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י ֶ ְ‬ ‫ְֵ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפן‬ ‫ווערן ַ ַ ְ‬ ‫מלאכים ָוואס ֶ ְ‬ ‫א‪ä‬ן ִדי ֶ‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ְ ָ ִ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪.‬‬ ‫צ‪ä‬ם ַ ֶ ֶ‬ ‫'פירן ִאים' צ‪ä‬ם‬ ‫מע‪ł‬ים ִ ְ‬‫ג‪ä‬טע ַ ֲ ִ‬ ‫זיינע ֶ‬ ‫פ‪ä‬ן ֵ ֶ‬ ‫‪á‬מרא ִמיט ַא‬ ‫מס‪à‬יר ִדי ְ ָ ָ‬ ‫מהר‪"Ł‬א ִאיז ַ ְ ִ‬ ‫ֶדער ַ ַ ְ ָ‬ ‫אנק‪ä‬מען‪ ,‬א‪ä‬ן ֵזיי‬ ‫ריכט‪ä‬נג ווא‪ֶ ä‬ער ִוויל ָ ְ ֶ‬ ‫ג‪ä‬טן ִ ְ ְ‬ ‫ְ‬ ‫מהר‪"Ł‬א‬ ‫געדאנק‪ֶ ,‬דער ַ ַ ְ ָ‬ ‫‪Ł‬יינע ֶ ַ ְ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫אנצ‪ä‬ק‪ä‬מען צ‪ä‬‬ ‫ֶ‬ ‫העלפן ִאים ָ ְ‬ ‫מלאכים' ֶ ְ ְ‬ ‫– ִ'די ַ ְ ָ ִ‬ ‫‪Ł‬טייט‬ ‫‪Ł‬טעלט ִזי‪ ü‬א‪õ‬יף ֶדעם ָוואס ֶעס ְ ֵ‬ ‫ְ ֶ ְ‬ ‫א‪õ‬יפפיר‪ä‬נג א‪ä‬ן ֵזיי‬ ‫ְִ ְ‬ ‫‪à‬עסערע‬ ‫ג‪ä‬טע ִאין ֶ ֶ ֶ‬ ‫ַא ֶ‬ ‫אות‪ַ ,'õ‬אז ֶדער‬ ‫'מ‪õ‬לי‪ֹ ü‬‬ ‫ִ‬ ‫‪á‬מרא‬ ‫ני‪Ł‬ט ִאין ְ ָ ָ‬ ‫ִ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ִ ,‬די‬ ‫נאנטער צ‪ä‬ם ַ ֶ ֶ‬ ‫‪à‬רענגען ִאים ָ ְ ֶ‬ ‫ְֶ ְֶ‬ ‫‪Ł‬טייט‬ ‫פירט ִאים‪ָ ,‬נאר ֶעס ְ ֵ‬ ‫א‪õ‬י‪à‬ער‪Ł‬טער ִ ְ‬ ‫ְ ְֶ ְ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפן פ‪ä‬ן ִדי‬ ‫ווערן ַ ַ ְ‬ ‫מלאכים ָוואס ֶ ְ‬ ‫ַ ְָ ִ‬ ‫פירן ִאים‪ֶ .‬ווער ִאיז ֶדער‬‫אות‪'ֵ ,'õ‬זיי' ִ ְ‬ ‫'מ‪õ‬ליכין ֹ‬ ‫ִ ִ‬ ‫פירן ֶדעם‬ ‫מענט‪ֵ ,Ł‬זיי ִ ְ‬ ‫פ‪ä‬נעם ֶ ְ ְ‬ ‫מח‪Ł‬ב‪õ‬ת ֶ‬ ‫ֲַָ‬ ‫מיינט‬ ‫מהר‪"Ł‬א ַאז ָדאס ֵ ְ‬ ‫זאגט ֶדער ַ ַ ְ ָ‬ ‫ֵ'זיי'? ָ ְ‬ ‫קיי‪ ‬מאנסי צו זאג‪ ‬סליחות ביי‪ ‬ריבניצער זי"ע‪ ,‬דער חבר האט געהאלט‪ ‬ממש ביי‪ ‬אנפאנג‬ ‫סליחות‪ ,‬אבער ווי נאר זיי‪ ‬חבר האט אי‪ ‬געבעט‪ ‬צו מיט קומע‪ ‬מיט אי‪ ,‬האט ער מחליט‬ ‫געווע‪ ‬אז ער וועט נישט יעצט זאג‪ ‬סליחות‪ ,‬נאר ער וועט פאר‪ ‬מיט אי‪ ‬צו‪ ‬ריבניצער רבי‬ ‫או‪ ‬דארט‪ ‬וועט ער זאג‪ ‬סליחות‪.‬‬ ‫ווע‪ ‬זיי זענע‪ ‬אנגעקומע‪ ‬צו‪ ‬ריבניצער רבי זענע‪ ‬זיי געווע‪ ‬די לעצטע צוויי וואס האב‪‬‬ ‫משלי‪ ‬געווע‪ ‬די מני‪ ,‬דער ריבניצער זי"ע איז צוגעגאנגע‪ ‬צו‪ ‬עמוד‪ ,‬או‪ ‬אנגעהויב‪ ‬אשרי‬ ‫יושבי בית‪ ....‬אבער ער דרייט זי‪ ‬גליי‪ ‬ארו‪ ‬צו‪ ‬אנוועזענדע‪ ,‬פרעג‪ ‬צו איינער האט שוי‪‬‬ ‫געזאגט סליחות היינט? "קיינער האט נאכנישט געזאגט"‪ ,‬האט מע‪ ‬אי‪ ‬געענטפערט‪ ,‬דא‪ ‬האט‬ ‫ער נאכאמאל אנגעהויב‪ ‬אשרי יושבי בית‪ ....‬או‪ ‬ווידער דרייט ער זי‪ ‬אויס צו‪ ‬עול‪ ‬פרעג‪‬‬ ‫אויב איינער האט שוי‪ ‬היינט געזאגט סליחות? דאס מאל האט דער איד וואס איז געקומע‪‬‬ ‫פאר‪ ‬געזאגט אז ער האט בלויז אנגעהויב‪ ‬די ערשטער ָ‪‬אר ווערטער‪ ,‬האט דער ריבניצער‬ ‫צו ָ‬ ‫געזאגט "מיט‪ ‬זאג‪ ‬ל‪ ‬ה' הצדקה פועל'ט מע‪ ‬שוי‪ "‬או‪ ‬דערפאר קע‪ ‬אי‪ ‬יעצט נישט זאג‪‬‬ ‫מיט דיר‪ ,‬ווייל דו האסט שוי‪ ‬באקומע‪ ‬דיי‪ ‬סליחה היינט!‬ ‫פרשת נצבי‪ ‬ויל‪  ‬לב שומע‬ ‫ו‬ ‫פירן‬ ‫ג‪ä‬טע ָרצ‪õ‬ן ִ ְ‬‫מענט‪ָ Ł‬האט ַא ֶ‬ ‫ֵווייל ֶווען ַא ֶ ְ ְ‬ ‫זיינע‬ ‫למע‪ł‬ה ַ ֶ‬ ‫א‪õ‬יספירן ְ ַ ֲ ֶ‬ ‫ְ ִ ְ‬ ‫מענט‪ַ Ł‬אז ֶער ָזאל‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫ג‪ä‬טע ֶוועג‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫מלאכים ִאין ִדי ֶ‬ ‫זיינע ַ ְ ָ ִ‬ ‫ִאים ַ ֶ‬ ‫ג‪ä‬טע‬ ‫זענען ֶ‬ ‫מלאכים ֶ ֶ‬‫ְרצ‪õ‬נ‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ִ à‬די ַ ְ ָ ִ‬ ‫אלס ֶמער‬ ‫‪Ł‬טארק ֵזיין ָרצ‪õ‬ן ִאיז‪ְ ַ ,‬‬ ‫ל‪õ‬יט ִווי ְ ַ ְ‬ ‫געטראכט‬ ‫מענט‪ָ Ł‬האט ֶ ְ ַ ְ‬ ‫מלאכים ַווייל ֶדער ֶ ְ ְ‬ ‫ַ ְָ ִ‬ ‫א‪à‬ער‬ ‫מלאכים ָהאט ֶער‪ֶ ָ ,‬‬ ‫‪Ł‬טערקערע ַ ְ ָ ִ‬ ‫א‪ä‬ן ְ ֶ ְ ֶ ֶ‬ ‫פירן ֵזיי ֶדעם‬ ‫דעמאלט ִ ְ‬ ‫זאכן‪ְ ְ ָ ֶ ,‬‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ְ‬ ‫צ‪ ä‬ט‪ä‬ן ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫ו‪Ł‬ל‪õ‬ם ִ ְ‬ ‫מענט‪ָ Ł‬האט ַחס ְ ָ‬ ‫א‪õ‬י‪ֶ à‬דער ֶ ְ ְ‬ ‫חלילה‬ ‫ג‪ä‬טן ֶוועג‪ ,‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ָ ִ ָ à‬‬ ‫אינעם ְ‬ ‫מענט‪ֶ ִ Ł‬‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫אדער א‪õ‬י‪ֵ à‬זיין ָרצ‪õ‬ן ִאיז‬ ‫ג‪ä‬טע ָרצ‪õ‬ן‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ֵקיין ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫מענט‪ִ Ł‬אין ִ ְ‬ ‫פירן ֵזיי ֶדעם ֶ ְ ְ‬ ‫פארקערט ִ ְ‬ ‫ַ ְֶ ְ‬ ‫דעמאלט‬ ‫וכ‪õâ‬מה‪ְ ָ ֶ ,‬‬ ‫וכב‪õ‬ד ְ ַ ֶ‬ ‫קנאה ְ ָ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ָ ְ ִ à‬‬ ‫ָנאר ִ‬ ‫וועגן‪.‬‬ ‫ג‪ä‬טע ֶ ְ‬‫ֶ‬ ‫פירן‬ ‫זאלן ִאים ִ ְ‬ ‫מלאכים ָוואס ָ ְ‬ ‫פעלט ִאים ִדי ַ ְ ָ ִ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫מס‪à‬יר ִווי ַאז‪õ‬י ָדאס ִאיז‬ ‫מהר‪"Ł‬א ִאיז ַ ְ ִ‬ ‫ֶדער ַ ַ ְ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫צילט ִ ְ‬ ‫אליין ִ ְ‬ ‫ג‪ä‬טן ֶוועג‪ֵ ,‬ווייל ֶער ַ ֵ‬ ‫אינעם ְ‬ ‫ִ ֶ‬ ‫אינעם ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )ישעיהו מח יז( ָוואס‬ ‫מר‪ä‬מז ִ ֶ‬ ‫ְ ֶ‬ ‫אהין‪ .‬ג‬ ‫ִַ‬ ‫אמר ה'‬ ‫‪à‬רענגט א‪õ‬יף ֶדעם‪éֹ :‬ה ָ ַ‬ ‫‪á‬מרא ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ִדי ְ ָ ָ‬ ‫מל‪ë‬ד‪ý‬‬ ‫אלקי‪ְ ֶ ַ ְ ý‬‬ ‫אני ה' ֱ ֶֹ‬ ‫י‪ł‬ראל‪ִ ֲ ,‬‬ ‫‪á‬אל‪ְ ü‬קד‪ֵ ָ ְ ִ Łõ‬‬ ‫ֲֹ ֵ‬ ‫‪‬מים‬ ‫מ‪‬ראת ָ ַ ִ‬ ‫‪‬מים ח‪‬ץ ִ ִ ְ ַ‬ ‫‪‬ידי ָ ַ ִ‬ ‫ה‪‬ל ִ ֵ‬ ‫ַ ֹ‬ ‫‪ô‬ל‪ַ ,ü‬אז‪õ‬י ָהאט‬ ‫‪à‬דר‪ֵ ֵ ü‬‬ ‫מדריכ‪ֶ ֶ ְ ý‬‬‫לה‪õ‬עיל‪ֲ ִ ְ ַ ,‬‬ ‫ְ ִ‬ ‫‪õà‬חר ֵזיין צ‪ä‬‬ ‫‪é‬ח צ‪ֵ ä‬‬ ‫יעדער ִאיד ָהאט ִדי ֹ ַ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫אידן‬ ‫א‪õ‬יסלייזער פ‪ä‬ן ִדי ִ ְ‬ ‫ְֵ ֶ‬ ‫השי"ת ַדיין‬ ‫ג‪ä‬טע ָרצ‪õ‬ן‪ַ .‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס‬ ‫הא‪à‬ן ַא ֶ‬ ‫ָ ְ‬ ‫‪é‬די ַאז‬ ‫לערן ִדיר‪ֵ ְ ,‬‬ ‫געזאגט‪ִ :‬אי‪ֵ ü‬דיין ָגאט ֶ ְ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫‪Ł‬מים‬ ‫‪à‬ידי ָ ַ ִ‬ ‫ה‪é‬ל ִ ֵ‬ ‫)‪à‬רכ‪õ‬ת לג‪ֹ ַ (:‬‬ ‫‪á‬מרא ְ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ְ ָ ָ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫נ‪ä‬צן‪ֵ ,‬דיין‬ ‫ְ‬ ‫ֶעס ָזאל ֵזיין ַפאר ִדיר ַא‬ ‫געפירט‬ ‫ווערט ֶ ִ ְ‬ ‫אלעס ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬מים‪ֶ ַ ,‬‬ ‫מ‪ç‬ראת ָ ַ ִ‬ ‫ח‪ä‬ץ ִ ִ ְ ַ‬ ‫ווייזט ִדיר ִדי ֶוועג ווא‪ ä‬ד‪ä‬‬ ‫וועגווייזער ָוואס ַ ְ‬‫ֶ ְֵ ֶ‬ ‫מיינט ַאז ֶדער‬ ‫הימל‪ָ ,‬דאס ֵ ְ‬ ‫א‪õ‬יבן ִאין ִ ְ‬ ‫ְ‬ ‫פ‪ä‬ן‬ ‫זאלסט ֵגיין‪ִ .‬מיר ֶזען ִאין ִדי ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ַאז ֶדער‬ ‫ָ ְְ‬ ‫אלעס‪ ,‬ח‪ä‬ץ פ‪ä‬ן‬ ‫קאנטראלירט ַ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָ ְ ְ ָ ִ ְ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫לערנט ָנאר א‪õ‬יס ַפאר ִדי‬ ‫ע‪õ‬לם ֶ ְ ְ‬ ‫ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל ָ‬ ‫הא‪à‬ן ִדי‬ ‫‪Ł‬מים‪ָ ,‬וואס א‪õ‬יף ֶדעם ָ ְ‬ ‫יראת ָ ַ ִ‬ ‫ְִ ַ‬ ‫ריכטיג צ‪ ä‬ט‪ä‬ן‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי‬ ‫אידן ָוואס ֶעס ִאיז ִ ְ ִ‬ ‫ִ ְ‬ ‫מענט‪Ł‬‬‫קאנטראל‪ ,‬א‪õ‬י‪ַ à‬א ֶ ְ ְ‬ ‫פ‪ä‬לע ָ ְ ְ ָ‬ ‫מענט‪Ł‬ן ַא ֶ‬ ‫ֶ ְְ ְ‬ ‫מל‪ë‬ד‪ý‬‬ ‫אלקי‪ְ ֶ ַ ְ ý‬‬‫'אני ה' ֱ ֶֹ‬‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ֲ ִ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫‪Ł‬מים ֶקען ֶער ָדאס‬ ‫יראת ָ ַ ִ‬ ‫הא‪à‬ן ִ ְ ַ‬ ‫ִוויל ָ ְ‬ ‫לערנט ָנאר‬ ‫א‪õ‬י‪à‬ער‪Ł‬טער ֶ ְ ְ‬ ‫ְ ְֶ ְ ֶ‬ ‫לה‪õ‬עיל' ֶדער‬ ‫ְ ִ‬ ‫אימער‪ ,‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪à‬‬ ‫דערגרייכן ֶווען ִ ֶ‬ ‫‪Ł‬טענדיג ֶ ְ ְ ֵ ְ‬ ‫ְ ֶ ְִ‬ ‫א‪õ‬יפ'ן‬ ‫ְ‬ ‫חלק ֵגייט ַאר‪õ‬יף‬ ‫צווייטע ֵ ֶ‬‫א‪õ‬יס‪ ,‬א‪ä‬ן ִדי ְ ֵ ֶ‬ ‫צ‪ä‬ק‪ä‬מען צ‪ְ ָ ä‬‬ ‫הא‪à‬ן‬ ‫ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫מענט‪ִ Ł‬וויל ִ ְ‬ ‫ַא ֶ ְ ְ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ִ ü‬די‬ ‫ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפן‬ ‫ווערט ַ ַ ְ‬ ‫מלא‪ָ ü‬וואס ֶ ְ‬ ‫ַ ְַ‬ ‫‪õà‬חר ֵזיין ָדאס צ‪ä‬‬ ‫‪Ł‬מים ֶקען ֶער ֵ‬ ‫יראת ָ ַ ִ‬ ‫ְִ ַ‬ ‫מענט‪,Ł‬‬‫פ‪ä‬נעם ֶ ְ ְ‬ ‫מע‪ł‬ים ֶ‬ ‫מח‪Ł‬ב‪õ‬ת א‪ä‬ן ִדי ַ ֲ ִ‬ ‫ֲַָ‬ ‫יראת‬‫רגע‪ .‬א‪ä‬ן ִדי ַמה‪ä‬ת פ‪ä‬ן ִ ְ ַ‬ ‫פארלירן ִאין ַא ֶ ַ‬ ‫ַ ְ ְִ‬ ‫מלא‪ָ ü‬וואס ֶער‬ ‫מדרי‪ֶ ,ü‬דער ַ ְ ַ‬ ‫מדריכ‪'ֵ ,ý‬דיין' ַ ְ ִ‬ ‫ְִַ ֲ‬ ‫ווילן פ‪ä‬ן‬ ‫‪Ł‬מים‪ִ ,‬איז ִדי ָרצ‪õ‬ן צ‪ ä‬ט‪ä‬ן ִדי ִ ְ‬ ‫ָ ִַ‬ ‫פירט ִדיר ל‪õ‬יט ִדי ֶוועג‬ ‫דיינס ֵווייל ֶער ִ ְ‬ ‫ִאיז ַ ְ‬ ‫השי"ת‪.‬‬ ‫ווילסט ֵגיין ִאין ֶדעם‪.‬‬ ‫ָוואס ד‪ְ ְ ִ ä‬‬ ‫פרעגט )דברים ח יז( א‪õ‬יף‬ ‫ס‪õ‬פר ְ ֶ ְ‬ ‫ֶדער ֲ ַ‬ ‫חתם ֵ‬ ‫‪Ł‬ורש א‪ä‬ן ִדי‬ ‫ִמיר ֶזעען ֶ ְ‬ ‫דערפ‪ä‬ן‪ַ ,‬אז ִדי ֹ ֶ‬ ‫‪á‬מרא‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ְ ָ ָ‬ ‫ֶדעם ָוואס ֶעס ְ ֵ‬ ‫אמת'ע ָרצ‪õ‬ן‪,‬‬ ‫אלעס ִאיז ִדי ֱ ֶ ֶ‬ ‫עיקר פ‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫ִ ָ‬ ‫ג‪ .‬פו‪ ‬דע‪ ‬זע‪ ‬מיר אז צו זיי‪ ‬א 'מבקש' וואס האט א פעסטע רצו‪ ‬צו מצליח זיי‪ ‬אי‪ ‬לערנע‪‬‬ ‫או‪ ‬אי‪ ‬עבודת ה'‪ ,‬איז פיל א גרעסערע מעלה ווי צו זיי‪ ‬א‪ ‬עלוי או‪ ‬א בעל כשרו‪ .‬ווייל‬ ‫דער 'מבקש' האט מלאכי‪ ‬וואס העלפ‪ ‬אי‪ ‬אז ער זאל קענע‪ ‬אנקומע‪ ‬צו זיי‪ ‬ציל‪ ,‬אבער‬ ‫איינער וואס האט נישט קיי‪ ‬ציל פעלט אי‪ ‬די סייעתא דשמיא אנצוקומע‪ ‬אהי‪ ,‬כאטש וואס‬ ‫על פי טבע וואלט אי‪ ‬געדארפט זיי‪ ‬זייער גרינג מצליח צו זיי‪.‬‬ ‫ז‬ ‫לב שומע ‪ ‬לכל אשר יקראהו באמת‬ ‫אזא‬‫הא‪à‬ן ַ ַ‬ ‫זאלן ֵזיי ָ ְ‬‫הלוואי ָ ְ‬ ‫אתי‪ַ ְ ַ ,‬‬ ‫ליראה ֹ ִ‬ ‫להם ְ ִ ְ ָ‬ ‫ֶָ‬ ‫מ‪ç‬ראת‬ ‫‪Ł‬מים ח‪ä‬ץ ִ ִ ְ ַ‬ ‫‪à‬ידי ָ ַ ִ‬ ‫'ה‪é‬ל ִ ֵ‬ ‫)‪à‬רכ‪õ‬ת לג‪ֹ ַ (:‬‬ ‫ְָ‬ ‫הא‪à‬ן פ‪ä‬ן ִמיר‪.‬‬ ‫מ‪õ‬רא ָ ְ‬ ‫זאלן ָ‬ ‫הארץ ַאז ֵזיי ָ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫מענט‪ֶ Ł‬קען‬ ‫‪à‬אמת ִאיז ָ‪äŁï‬ט ַאז ַא ֶ ְ ְ‬ ‫‪Ł‬מים'‪ֶ ֶ ְ .‬‬ ‫ָ ִַ‬ ‫אזא‬‫הא‪à‬ן ַ ַ‬ ‫זאלן ָ ְ‬ ‫אידן ָ ְ‬ ‫מיינט ַאז ִדי ִ ְ‬ ‫ָדאס ֵ ְ‬ ‫מדריגה ִאין‬‫צ‪ä‬ק‪ä‬מען צ‪ֵ ä‬קיין ‪äŁ‬ם ַ ְ ֵ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫ִ ְ‬ ‫הא‪à‬ן פ‪ä‬ן‬‫מ‪õ‬רא צ‪ְ ָ ä‬‬ ‫גל‪ä‬סט ָ‬ ‫הארץ ָוואס ְ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫א‪õ‬י‪à‬ער‪Ł‬טער‬ ‫ְ ְֶ ְ ֶ‬ ‫אנדעם ָוואס ֶדער‬ ‫עב‪õ‬דת ה' ָ ְ ֶ‬‫ֲ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק‬ ‫‪Ł‬טייט ִ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ֶ ,‬עס ְ ֵ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫איינציגע‬ ‫אר‪õ‬יסהעלפן‪ָ ,‬נאר ֵ ְ ִ ֶ‬ ‫ָזאל ִאים ַ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫הא‪à‬ן פ‪ä‬ן ִמיר'‪ָ ,‬נאר‬ ‫מ‪õ‬רא ָ ְ‬ ‫זאלן ֵזיי ָ‬ ‫'הלוואי ָ ְ‬‫ַ ְַ‬ ‫דינען ֶדעם‬ ‫געווען צ‪ֶ ִ ä‬‬ ‫ז‪õ‬כה ֶ ֶ‬ ‫הא‪à‬ן ֶ‬ ‫מענט‪Ł‬ן ָ ְ‬ ‫ֶ ְְ ְ‬ ‫סארט‬‫אזא ָ ְ‬ ‫הארץ ָזאל ַזיין ַ ַ‬ ‫הלוואי ַאז ִדי ַ ְ‬ ‫ַ ְַ‬ ‫אייגענע‬ ‫‪Łà‬לימ‪ä‬ת ִמיט ִדי ֵ ֶ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִ ְ ֵ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫צ‪ä‬ק‪ä‬מען צ‪ä‬‬ ‫ֶ‬ ‫הארץ ָוואס ִמיט ֶדעם ֶקען ֶמען‬ ‫ַ ְ‬ ‫מ‪Ł‬ה‬ ‫ה‪ñ‬ד‪Łõ‬ים א‪ä‬ן ֹ ֶ‬ ‫התע‪õ‬רר‪ä‬ת‪ִ ,‬די ָאב‪õ‬ת ַ ְ ִ‬ ‫ִ ְ ְ‬ ‫חתם‬‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ ,‬א‪ä‬ן ֶדער ֲ ַ‬ ‫הא‪à‬ן פ‪ä‬ן ַ ֶ ֶ‬ ‫מ‪õ‬רא ָ ְ‬ ‫ָ‬ ‫‪Łï‬ט פ‪ä‬ן ֶדעם‬ ‫ר‪à‬ינ‪ ,ä‬א‪õ‬י‪ַ à‬אז‪õ‬י ָוואס ִאיז ְ ַ‬ ‫ֵַ‬ ‫‪äŁô‬קה‬ ‫כאט‪ִ Ł‬די ְ ָ‬ ‫פירט א‪õ‬יס‪ַ ,‬אז ָ ְ‬ ‫ס‪õ‬פר ִ ְ‬ ‫ֵ‬ ‫הא‪à‬ן‬ ‫‪é‬די צ‪ְ ָ ä‬‬ ‫‪á‬מרא ַאז ְ ֵ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ְ ָ ָ‬ ‫ָוואס ֶעס ְ ֵ‬ ‫‪à‬ידי‬ ‫ני‪Ł‬ט ִ ֵ‬ ‫‪Ł‬מים ִאיז ִ ְ‬‫יראת ָ ַ ִ‬ ‫ָוואס ָדאס ִאיז ִ ְ ַ‬ ‫אנגעוויזן ִאין‬ ‫ני‪Ł‬ט ָ ְ ֶ ִ ְ‬ ‫‪Ł‬מים' ִאיז ֶמען ִ ְ‬ ‫'יראת ָ ַ ִ‬ ‫ְִ ַ‬ ‫גל‪ä‬סט א‪ä‬ן ִוויל‬ ‫א‪à‬ער ֶדער ָוואס ְ ְ‬ ‫‪Ł‬מים‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ָ ִַ‬ ‫ליגט א‪õ‬יף ֶדער‬ ‫‪à‬חירה ִ ְ‬ ‫הימל‪ָ ,‬נאר ֶדער ְ ִ ָ‬ ‫ִ ְ‬ ‫גע‪à‬ן פ‪ä‬ן‬ ‫‪Ł‬מים‪ֶ ,‬וועט ֶמען ִאים ֶ ְ‬ ‫יראת ָ ַ ִ‬‫הא‪à‬ן ִ ְ ַ‬ ‫ָ ְ‬ ‫אליין?‬ ‫מענט‪ֵ ַ Ł‬‬‫ֶ ְְ‬ ‫‪Ł‬מים‪.‬‬ ‫יראת ָ ַ ִ‬ ‫הימל ִ ְ ַ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ענטפערט ֶדער ֲ ַ‬ ‫ס‪õ‬פר‪ַ ,‬אז ָדאס ָוואס‬ ‫חתם ֵ‬ ‫ְְֶ ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬מים‪,‬‬ ‫יראת ָ ַ ִ‬ ‫זאגט ִ ְ ַ‬ ‫‪á‬מרא ָ ְ‬ ‫ִדי ְ ָ ָ‬ ‫יעדן ִאיד‬ ‫ליגט א‪õ‬יף ֶ ְ‬ ‫ָדאס ִאיז ַא ִח‪äç‬ב ָוואס ִ ְ‬ ‫דינען‬ ‫‪äŁô‬קה א‪ä‬ן ִדי ָרצ‪õ‬ן צ‪ֶ ִ ä‬‬ ‫מיינט ִדי ְ ָ‬ ‫ָדאס ֵ ְ‬ ‫מע‪õ‬רר ֵזיין ִאין ִדי‬ ‫‪à‬אז‪ä‬נדער‪ִ ,‬זי‪ ü‬צ‪ֵ ְ ä‬‬ ‫ַ ְֶ‬ ‫‪à‬חירה‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ ,‬א‪ä‬ן ָדאס ִאיז ִדי ְ ִ ָ‬ ‫ֶדעם ַ ֶ ֶ‬ ‫געדענקען ַאז‬ ‫אנערקענען א‪ä‬ן ֶ ֶ ְ ֶ‬ ‫ֶטעג‪ ,‬א‪ä‬ן צ‪ֶ ֶ ְ ֶ ַ ä‬‬ ‫טאקע‬‫‪à‬חירה ִאיז ַ ֶ‬ ‫מענט‪ ,Ł‬א‪ä‬ן ִדי ְ ִ ָ‬ ‫פ‪ä‬נעם ֶ ְ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫דינען ֶדעם‬ ‫‪äŁô‬קה א‪ä‬ן ִדי ָרצ‪õ‬ן צ‪ֶ ִ ä‬‬ ‫ִדי ְ ָ‬ ‫אי‪à‬ערגעגע‪à‬ן ַפאר ִדי‬ ‫אינגאנצן ִ ֶ ְ ֶ ֶ ְ‬ ‫געווארן ִ ְ ַ ְ ְ‬‫ֶ ָ ְ‬ ‫הא‪à‬ן פ‪ä‬ן ִאים –‬ ‫מ‪õ‬רא ָ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער א‪ä‬ן צ‪ָ ä‬‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )דברים ל‬ ‫אידן‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫ִ ְ‬ ‫אינגאנצן ִאין ִדי‬ ‫‪Ł‬מים ָנאר ִ ְ ַ ְ ְ‬‫‪à‬ידי ָ ַ ִ‬‫ני‪Ł‬ט ִ ֵ‬‫ִאיז ִ ְ‬ ‫ואת‬ ‫הח‪ç‬ים ְ ֶ‬ ‫לפני‪ַ ý‬ה‪õç‬ם ֶאת ַ ַ ִ‬ ‫נת‪ô‬י ְ ָ ֶ‬‫ְראה ָ ַ ִ‬‫יט( ֵ‬ ‫יעצטיגע ֶטעג‬ ‫מענט‪ .Ł‬א‪ä‬ן ִדי ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫הענט פ‪ä‬ן ִדי ֶ ְ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫‪ä‬בחר‪ô‬‬ ‫הרע וגו' ָ ַ ְ ָ‬ ‫ואת ָ ָ‬ ‫ה‪ë‬ות ְ ֶ‬ ‫ואת ַ ָ ֶ‬ ‫ַה‪õæ‬ב ְ ֶ‬ ‫געלעגנהייט‬ ‫גר‪õ‬יסע ֶ ֶ ְ ְ ֵ‬ ‫סליח‪õ‬ת‪ִ ,‬איז ַא ְ ֶ‬ ‫פ‪ä‬ן ְ ִ‬ ‫‪Ł‬מים ָוואס‬ ‫יראת ָ ַ ִ‬ ‫יס‪õ‬ד‪õ‬ת'דיגע ִ ְ ַ‬ ‫ִ ֶ‬ ‫‪à‬ח‪ç‬ים‪ִ .‬די ְ‬ ‫ִַַ‬ ‫אמת'ע‬ ‫‪Ł‬לימ‪ä‬ת ַאן ֶ ֶ‬ ‫ק‪õ‬נה צ‪ַ ä‬זיין ִמיט ַא ְ ֵ‬ ‫ֶ‬ ‫דינען ֶדעם‬ ‫‪äŁô‬קה צ‪ֶ ִ ä‬‬ ‫ָדאס ִאיז ִדי ָרצ‪õ‬ן א‪ä‬ן ְ ָ‬ ‫א‪ä‬מצ‪ä‬קערן צ‪ ä‬השי"ת‪ַ ,‬ווייל ִדי‬ ‫‪äŁô‬קה ִזי‪ְ ֶ ְ ü‬‬ ‫ְ ָ‬ ‫‪à‬ידי‬ ‫ני‪Ł‬ט ִ ֵ‬ ‫טאקע ִ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ָ ,‬דאס ִאיז ַ ֶ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫'עת ָרצ‪õ‬ן'‪ַ ,‬א ַצייט‬ ‫סליח‪õ‬ת ִאיז ַאן ֵ‬ ‫ֶטעג פ‪ä‬ן ְ ִ‬ ‫הענט‬ ‫אינגאנצן ִאין ִדי ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬מים‪ָ ,‬נאר ָדאס ִאיז ִ ְ ַ ְ ְ‬ ‫ַָ‬ ‫‪à‬אנייען ִדי ָרצ‪õ‬ן צ‪ä‬‬‫פ‪ä‬ן ָ'רצ‪õ‬ן'‪ֶ ,‬ווען ֶמען ֶקען ַ ֵ ֶ‬ ‫מענט‪Ł‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ִמיט ֶדעם ֶקען ֶמען‬ ‫פ‪ä‬ן ִדי ֶ ְ ְ ְ‬ ‫יראת‬ ‫הא‪à‬ן ִ ְ ַ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער א‪ä‬ן ָ ְ‬ ‫דינען ֶדעם ַ ֶ ֶ‬ ‫ִ ֶ‬ ‫‪Ł‬טייט ָנא‪ü‬‬ ‫‪Łï‬ט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ָוואס ְ ֵ‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ְ ַ‬ ‫ַ ְ ְ ֵ‬ ‫‪Łà‬לימ‪ä‬ת‪ .‬ד‬ ‫‪Ł‬מים ִ ְ ֵ‬‫ָ ִַ‬ ‫לבבם ֶזה‬‫והיה ְ ָ ָ‬ ‫י‪ô‬ן ְ ָ ָ‬ ‫‪õô‬רה )דברים ה כו( ִמי ִ ֵ‬ ‫מ‪ô‬ן ָ‬ ‫ַַ‬ ‫ד‪ .‬מע‪ ‬זאגט נא‪ ‬בש‪ ‬הרה"ק ר' אהר‪ ‬מבעלזא זי"ע‪ ,‬אז ער האט געטייטשט די מאמר חז"ל‪:‬‬ ‫'הכל בידי שמי‪ ‬חו‪ ‬מיראת שמי‪ ,'‬דאס מיינט אז אויב א מענטש בעט פו‪ ‬באשעפער‬ ‫אז ער וויל זוכה זיי‪ ‬צו יראת שמי‪ ,‬דאר‪ ‬אי‪ ‬דער באשעפער דאס נאכגעב‪ ,‬או‪ ‬עס איז‬ ‫נישט פארהא‪ ‬אזא זא‪ ‬אז א מענטש זאל בעט‪ ‬ביי‪ ‬באשעפער אז ער וויל האב‪ ‬יראת‬ ‫שמי‪ ‬או‪ ‬מע‪ ‬זאל אי‪ ‬דאס נישט געב‪.‬‬ ‫פרשת נצבי‪ ‬ויל‪  ‬לב שומע‬ ‫ח‬ ‫זמן ֶווען ֶמען‬ ‫ווייזט א‪õ‬יף ִדי ְ ַ‬ ‫בהר ה'' ַ ְ‬ ‫יעלה ְ ַ‬ ‫ֲַ ֶ‬ ‫‪‬הר ה'‬ ‫יעלה ְ ַ‬ ‫ִמי ַ ֲ ֶ‬ ‫'‪ä‬מי‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ ,‬א‪ä‬ן ִ‬ ‫היי‪à‬ט ִזי‪ ü‬א‪õ‬יף צ‪ä‬ם ַ ֶ ֶ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫ווערט‬ ‫ה‪‬ם ֶ ְ‬ ‫עב‪õ‬דת ַ ֵ‬ ‫‪à‬אקאנט ַאז ֲ ַ‬ ‫ֶעס ִאיז ַ ַ ְ‬ ‫זמן ֶווען‬ ‫ווייזט א‪õ‬יף ִדי ְ ַ‬ ‫קד‪ְ ַ 'õŁ‬‬ ‫‪à‬מק‪õ‬ם ָ ְ‬‫ָיק‪ä‬ם ִ ְ‬ ‫צייטן‪,‬‬ ‫סארטן ֵ ְ‬‫צוויי ָ ְ ְ‬ ‫צווי‪Ł‬ן ְ ֵ‬ ‫צ‪ä‬טיילט ְ ִ ְ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫‪Ł‬טיין‬ ‫‪à‬ליי‪à‬ן ְ ֵ‬ ‫‪Ł‬טרענגט ִזי‪ָ ü‬אן צ‪ְ ֵ ְ ä‬‬ ‫ֶדער ִאיד ְ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ה‪‬ם ִאיז ֶווען‬ ‫עב‪õ‬דת ַ ֵ‬‫זמן ִאין ֲ ַ‬ ‫סארט ְ ַ‬ ‫ֵאיין ָ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫עב‪õ‬דת ה' א‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫מדריגה ִאין ֲ ַ‬ ‫א‪õ‬יף ֵזיין ַ ְ ֵ ָ‬ ‫דערנענטערן צ‪ä‬‬ ‫ז‪õ‬כה ִזי‪ ü‬צ‪ְ ֶ ְ ֶ ְ ֶ ä‬‬ ‫ַא ִאיד ִאיז ֶ‬ ‫פאלן‪ .‬ה‬ ‫ארא‪ְ ַ ï‬‬ ‫ו‪Ł‬ל‪õ‬ם ַ ָ‬‫ַחס ְ ָ‬ ‫‪à‬ר‪ä‬חנ‪äç‬ת ַסיי ִמיט‬‫דערהיי‪à‬ן ְ ָ ִ‬ ‫השי"ת‪ ,‬א‪ä‬ן ִזי‪ְ ֵ ְ ֶ ü‬‬ ‫אלע‬ ‫זענען ַ ֶ‬ ‫נ‪õ‬ראים ֶ ֶ‬ ‫ימים ָ ִ‬ ‫ִאין ִדי ֶטעג פ‪ä‬ן ִדי ָ ִ‬ ‫ע‪ł‬ה ט‪õ‬ב‪ ,‬א‪ä‬ן ִדי‬ ‫מרע א‪ä‬ן ַסיי ִמיט ֲ ֵ‬ ‫ס‪ä‬ר ֵ ָ‬ ‫א‪ä‬מצ‪ä‬קערן צ‪ä‬‬ ‫ְ ֶ ְ‬ ‫מע‪õ‬רר ִזי‪ü‬‬ ‫ִזי‪ֵ ְ ü‬‬ ‫ווערט‬ ‫זמן ִאיז ֶווען ֶדער ִאיד ֶ ְ‬ ‫סארט ְ ַ‬ ‫צווייטע ָ ְ‬ ‫ְֵ ֶ‬ ‫א‪ä‬נטער‬‫ְֶ‬ ‫נעמט ִזי‪ü‬‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער א‪ä‬ן ֶמען ֶ ְ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫הרע‬‫יצר ָ ַ‬ ‫נסי‪õ‬נ‪õ‬ת ֶווען ֶדער ֵ ֶ‬ ‫גע‪ï‬רווא‪ä‬ט ִמיט ִ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫א‪à‬ער ַאז‪õ‬י ִווי‬ ‫ק‪à‬ל‪õ‬ת ט‪õ‬ב‪õ‬ת‪ֶ ָ ,‬‬ ‫פרי‪Ł‬ער ַ ָ‬ ‫ְִ ֶ‬ ‫‪Ł‬טערט‬ ‫ארא‪ï‬צ‪ä‬קלא‪ï‬ן א‪ä‬ן ְ ֶ ְ‬ ‫‪ï‬רא‪à‬ירט ִאים ַ ָ ְ ְ ַ ְ‬ ‫ְָ ִ ְ‬ ‫ק‪ä‬מט‬‫ְ‬ ‫התע‪õ‬רר‪ä‬ת‪,‬‬ ‫יעדע ִ ְ ְ‬ ‫‪Ł‬טענדיג ָנא‪ֶ ֶ ü‬‬ ‫ְ ֶ ְִ‬ ‫סארטן‬ ‫צוויי ָ ְ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ִ ,‬די ְ ֵ‬ ‫דינען ֶדעם ַ ֶ ֶ‬ ‫ִאים ִ ֶ‬ ‫‪ï‬נים א‪ä‬ן‬ ‫הס‪ô‬ר ָ ִ‬ ‫זמ‪ì‬ים פ‪ä‬ן ַ ְ ֵ‬ ‫נאכדעם ְ ַ ִ‬ ‫ָ ְֶ‬ ‫‪ô‬ה‪ê‬ים )כד ג( ִמי‬ ‫מר‪ä‬מז ִאין ְ ִ ִ‬ ‫זענען ְ ָ‬ ‫ְ‪ô‬ק‪ä‬פ‪õ‬ת ֶ ֶ‬ ‫דארף ִזי‪ü‬‬ ‫‪Ł‬וועריקייטן‪ֶ ,‬ווען ֶמען ַ ְ‬ ‫ְֶ ִ ֵ ְ‬ ‫קד‪ִ .õŁ‬‬ ‫'מי‬ ‫‪à‬מק‪õ‬ם ָ ְ‬ ‫‪ä‬מי ָיק‪ä‬ם ִ ְ‬ ‫בהר ה'‪ִ ,‬‬‫יעלה ְ ַ‬‫ֲַ ֶ‬ ‫עס ווערט געברענגט א מורא'דיגע ווארט בש‪ ‬הרה"ק המהרי"ד מבעלזא זי"ע‪ ,‬איבער דע‪‬‬ ‫וואס עס שטייט אי‪ ‬פסוק )דברי‪ ‬ל ו( 'ומל ה' אלהי‪ ‬את לבב‪ ‬ואת לבב זרע‪ ‬לאהבה את ה'‬ ‫אלהי‪ ‬בכל לבב‪ ‬ובכל נפש‪ ‬למע‪ ‬חיי‪ ,'‬לכאורה דאר‪ ‬מע‪ ‬פארשטיי‪ ‬פארוואס וועט השי"ת‬ ‫עפענע‪ ‬אונזער האר‪ ‬דוקא 'למע‪ ‬חיי‪ '‬אז מיר זאל‪ ‬קענע‪ ‬לעב‪ ?‬נא‪ ‬האט דער בעלזער‬ ‫רב געפרעגט‪ :‬פארוואס בעט‪ ‬מיר ביי מעריב 'ובה‪ ‬נהגה יומ‪ ‬ולילה'‪ ,‬צו דע‪ ‬קע‪ ‬מע‪ ‬בעט‪‬‬ ‫אוי‪ ‬יראת שמי‪ ‬או‪ ‬אוי‪ ‬שמירת המצות‪ ,‬חז"ל זאג‪ ‬דא‪ ‬אז 'הכל בידי שמי‪ ‬חו‪ ‬מיראת‬ ‫שמי‪.'‬‬ ‫נאר דער פשט דערפו‪ ‬איז‪ ,‬אז ווע‪ ‬א איד קע‪ ‬נישט דינע‪ ‬דע‪ ‬באשעפער ווי עס דאר‪ ‬צו‬ ‫זיי‪ ,‬איז זיי‪ ‬לעב‪ ‬אינגאנצ‪ ‬חרוב‪ ,‬או‪ ‬די גאנצע עול‪ ‬הזה איז אי‪ ‬גארנישט ווערד‪ ,‬דעריבער‬ ‫זאג‪ ‬מיר 'כי ה‪ ‬חיינו ואור‪ ‬ימינו'‪ ,‬אז ָא‪ ‬די תורה האב‪ ‬מיר נישט קיי‪ ‬לעב‪ ,‬אזוי קענע‪‬‬ ‫מיר נאכדע‪ ‬בעט‪' ‬ובה‪ ‬נהגה יומ‪ ‬ולילה'‪ ,‬ווייל מיר בעט‪ ‬נישט נאר אוי‪ ‬יראת שמי‪ ‬וואס‬ ‫דאס איז נישט בידי שמי‪ ,‬נאר מיר בעט‪ ‬אוי‪ ‬אונזער לעב‪' ‬כי ה‪ ‬חיינו ואור‪ ‬ימינו'‪ ,‬או‪‬‬ ‫ממילא קע‪ ‬השי"ת אונז העלפ‪ ‬אז מיר זאל‪ ‬האב‪ ‬יראת שמי‪ ,‬ווייל עס איז נישט בלויז‬ ‫נוגע צו יראת שמי‪ ,‬נאר עס איז ממש הצלת נפשות וואס דאס איז יא בידי שמי‪.‬‬ ‫או‪ ‬דערפאר שטייט אי‪ ‬פסוק 'למע‪ ‬חיי‪ ,'‬אז השי"ת וועט עפענע‪ ‬אונזערע הערצער כדי‬ ‫אונזער לעב‪ ‬זאל הייס‪ ‬געלעבט‪ ,‬או‪ ‬דאס איז שוי‪ ‬יא בידי שמי‪.‬‬ ‫ה‪ .‬עס ווערט געברענגט אי‪ ‬ש‪ ‬משמואל )פרשת ויקרא שנת תרע"ה ד"ה ונראה( בש‪ ‬זיי‪ ‬טאט‪‬‬ ‫וואס האט נאכגעזאגט בש‪ ‬דער קאזניצער מגיד זי"ע‪ ,‬אז די מעלה פו‪' ‬ומי יקו‪ ‬במקו‪‬‬ ‫קדשו' איז נא‪ ‬א גרעסערער מעלה פו‪' ‬מי יעלה בהר ה'‪ ,‬ווייל זי‪ ‬אנצוכאפ‪ ‬אי‪ ‬השי"ת או‪‬‬ ‫קיינמאל נישט אריינפאל‪ ‬אי‪ ‬נע‪ ‬פונע‪ ‬יצר הרע‪ ,‬איז נא‪ ‬א גרעסערע מדריגה ווי זי‪ ‬צו‬ ‫דערהייב‪ ‬צו‪ ‬באשעפער מיט א דביקות או‪ ‬התלהבות‪.‬‬ ‫ט‬ ‫לב שומע ‪ ‬לכל אשר יקראהו באמת‬ ‫אנהאלטן ִאין ִדי‬ ‫וויאז‪õ‬י ֶמען ֶקען ִזי‪ְ ְ ַ ְ ָ ü‬‬‫ֶוועג ִ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫‪Ł‬טיין א‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫‪à‬ליי‪à‬ן ְ ֵ‬ ‫אנ‪Ł‬טרענגען צ‪ְ ֵ ְ ä‬‬ ‫ָ ְ ְ ְ ֶ ְֶ‬ ‫דוקא ֶווען ֶמען‬ ‫מדריג‪õ‬ת‪ִ ,‬איז ַ ְ ָ‬ ‫געה‪õ‬י‪à‬ענע ַ ְ ֵ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫טראץ ֶדעם‬ ‫עב‪õ‬דת ה'‪ָ ְ ,‬‬ ‫ארא‪ï‬צ‪ä‬פאלן ִאין ֲ ַ‬ ‫ַָ ְ ַ ְ‬ ‫‪Łà‬עת‬ ‫זמ‪ì‬ים‪ַ ְ ִ ,‬‬ ‫‪äŁï‬ט'ע ְ ַ ִ‬ ‫גרייט ִזי‪ָ ü‬אן ַפאר ִדי ָ ֶ‬ ‫ְֵ‬ ‫זיינע‬ ‫אלע ֵ ֶ‬ ‫‪ï‬רא‪à‬ירט ִמיט ַ ֶ‬ ‫יצר ְ ָ ִ ְ‬ ‫ָוואס ֶדער ֵ ֶ‬ ‫דערה‪õ‬י‪à‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ִאין ֶדעם‬ ‫‪ïŁ‬ירט ָנא‪ְ ְ ֶ ü‬‬ ‫ֶמען ְ ִ ְ‬ ‫מענט‪ַ ,Ł‬אז‪õ‬י‬ ‫קלא‪ï‬ן ֶדער ֶ ְ ְ‬ ‫ארא‪ ï‬צ‪ְ ַ ְ ä‬‬ ‫‪õé‬ח‪õ‬ת ַ ָ‬ ‫‪à‬מ‪ִ üŁ‬די‬‫מת‪õà‬נן ַזיין ְ ֶ ֶ‬‫דארפן ִמיר ִזי‪ֵ ְ ִ ü‬‬‫ַ ְ ְ‬ ‫‪á‬מרא ֲ ִ ָ‬ ‫)חגיגה ה‪(.‬‬ ‫גע‪à‬רענגט ִאין ְ ָ ָ‬ ‫ווערט ֶ ְ ֶ ְ ְ‬‫ִווי ֶעס ֶ ְ‬ ‫וויאז‪õ‬י ֶמען ֶקען ִזי‪ü‬‬ ‫הייליגע ֶטעג‪ַ ִ ,‬‬ ‫ֵ ִֶ‬ ‫מהם‪,‬‬‫פני ֵ ֶ‬‫והס‪ô‬ר‪ô‬י ָ ַ‬ ‫א‪õ‬יפן ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )דברים לא יז( ְ ִ ְ ַ ְ ִ‬ ‫ְ‬ ‫וויאז‪õ‬י ֶמען ֶקען ִזי‪ü‬‬ ‫דערהיי‪à‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ִ ַ‬ ‫ֶ ְ ֵ ְ‬ ‫זמ‪ì‬ים ָוואס‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ַ ִ‬ ‫מאכט ִזי‪ְ ִ ü‬‬‫ַאז א‪õ‬י‪ֶ à‬עס ַ ְ‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫אנהאלטן ֵ ֶ‬ ‫ְַָ ְְ‬ ‫‪à‬אהאלטן פ‪ä‬ן ִאים‪ִ ,‬איז‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִאיז ַ ַ ְ ְ‬ ‫ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ִאיד‪.‬‬ ‫סימן ַאז ֶער ִאיז ִ ְ‬ ‫ָדאס ַא ִ ָ‬ ‫אנפאנג ָיאר‪ִ ,‬איז ָדאס ַא‬ ‫‪Ł‬טייט ָ ְ ַ ְ‬ ‫ֶווען ֶמען ְ ֵ‬ ‫דערהיי‪à‬ן ִמיט ָנא‪ü‬‬ ‫געלעגנהייט ִזי‪ ü‬צ‪ְ ֵ ְ ֶ ä‬‬ ‫ֶ ֶ ְְֵ‬ ‫מר‪ë‬ז ֹרא‪Ł‬‬ ‫זענען ִמיר ְ ַ ֵ‬ ‫א‪ä‬ן א‪õ‬יף ֶדעם ֶ ֶ‬ ‫פריערדיגע‬ ‫גאנצע ְ ִ ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫העכער ִווי ִדי ַ ְ ֶ‬ ‫מדריגה ֶ ֶ‬ ‫ַא ַ ְ ֵ ָ‬ ‫קא‪ï‬יטל פ‪ä‬ן‬ ‫‪à‬יינאכט ַ‪à‬יי ִדי ַ ִ ְ‬ ‫ה‪‬נה ַ ַ ְ‬ ‫ַ ָָ‬ ‫אריינטראכטן‬ ‫דארף ג‪ä‬ט ַ ֵ ְ ְ ַ ְ ְ‬ ‫יעדער ַ ְ‬ ‫א‪à‬ער ֶ ֶ‬ ‫ָיאר ו‪ֶ ָ .‬‬ ‫זאגן‬ ‫מזמ‪õ‬ר' )תהלים כד(‪ֶ ,‬ווען ִמיר ָ ְ‬ ‫'לדוד ִ ְ‬ ‫ְָ ִ‬ ‫צילט‪ָ ,‬וואס ִאיז‬‫אהין ֶער ִ ְ‬ ‫א‪õ‬יסקל‪õ‬י‪à‬ן ִווי ַ ִ‬ ‫ְְ ְ‬ ‫א‪ä‬ן‬ ‫‪ä‬מי‬‫בהר ה' ִ‬ ‫יעלה ְ ַ‬‫"מי ַ ֲ ֶ‬ ‫ווערטער ִ‬‫דארט ִדי ֶ ְ ֶ‬ ‫ָ ְ‬ ‫לע‪à‬ן‪ִ ,‬ווי ַאז‪õ‬י ִוויל ֶער ַאז‬ ‫‪Ł‬איפה ִאין ֶ ְ‬ ‫ֵזיין ְ ִ ָ‬ ‫בהר ה''‪,‬‬ ‫יעלה ְ ַ‬ ‫קד‪ִ ' ."õŁ‬מי ַ ֲ ֶ‬ ‫‪à‬מק‪õ‬ם ָ ְ‬ ‫ָיק‪ä‬ם ִ ְ‬ ‫א‪õ‬יסזען‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫ְֶ‬ ‫ק‪ä‬מענדיגע ָיאר ָזאל‬ ‫ֶ ְִ ֶ‬ ‫ֶדעם‬ ‫ע‪õ‬לם‬‫דערהיי‪à‬ן צ‪ä‬ם ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל ָ‬ ‫ֶווער ֶקען ִזי‪ְ ֵ ְ ֶ ü‬‬ ‫מק‪à‬ל‬ ‫ק‪à‬ל‪õ‬ת ט‪õ‬ב‪õ‬ת ֵגייט ֶער ְ ַ ֵ‬ ‫וואספארא ַ ָ‬ ‫ָ ְַ ַ‬ ‫‪à‬מק‪õ‬ם‬ ‫'‪ä‬מי ָיק‪ä‬ם ִ ְ‬ ‫דערה‪õ‬י‪à‬ענע ֶטעג‪ִ ,‬‬ ‫ִאין ִדי ֶ ְ ֶ ֶ‬ ‫‪à‬מ‪Ł‬ך‬ ‫פעסטקייט ְ ֶ ֶ‬ ‫אנהאלטן ִמיט ַא ֶ ְ ְ ֵ‬ ‫ֵזיין א‪ä‬ן ָ ְ ַ ְ ְ‬ ‫קד‪ ,'õŁ‬א‪ä‬ן ֶווער ֶקען ִזי‪ְ ְ ַ ְ ָ ü‬‬ ‫אנהאלטן ִאין ִדי‬ ‫ְָ‬ ‫ז‪õ‬כה ֵזיין ַאז‬ ‫ֶדעם ָיאר‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י ֶוועט ֶמען ָ‬ ‫גאנצע ָיאר‬‫‪à‬מ‪ִ üŁ‬די ַ ְ ֶ‬ ‫מדריג‪õ‬ת ְ ֶ ֶ‬ ‫געה‪õ‬י‪à‬ענע ַ ְ ֵ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪ֶ ,‬וועט ֶדער‬ ‫א‪ä‬נזער ָרצ‪õ‬ן א‪ä‬ן ֵ ֶ‬ ‫ְֶ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ü‬‬ ‫ְ‬ ‫ארא‪ï‬פאלן‪ .‬א‪ä‬ן ִדי ַצייט‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ָ ְ ַ ְ‬ ‫א‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫ג‪ä‬טן‪.‬‬ ‫ווילן צ‪ä‬ם ְ‬ ‫א‪ä‬נזער ִ ְ‬ ‫ערפילן ְ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ֶ ְ ִ ְ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫דוקא ִאין ִדי‬ ‫דערין ִאיז ַ ְ ָ‬ ‫אריינצ‪ä‬טראכטן ֶ ִ‬ ‫ֵַ ְ ְ ַ ְ ְ‬ ‫אמן כיה"ר‪.‬‬ ‫ֵָ‬ ‫ה‪‬נה‪ֵ ,‬ווייל ִדי‬‫מינ‪ä‬טן פ‪ä‬ן ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫געה‪õ‬י‪à‬ענע ִ ְ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫‪‬‬ ‫ו‪ .‬די יסוד ווערט געברענגט אי‪ ‬חת‪ ‬סופר )דרשות ח"א א(‪ ,‬אז צדיקי‪ ‬דערהייב‪ ‬זי‪ ‬אי‪ ‬ראש‬ ‫השנה צו א גרעסערע מדריגה ווי זיי זענע‪ ‬געווע‪ ‬אי‪ ‬די פריערדיגע יאר‪.‬‬ ‫פרשת נצבי‪ ‬ויל‪  ‬לב שומע‬ ‫י‬ ‫סליח‪‬ת‬ ‫‪‬ת ְ ִ‬ ‫ַָ‬ ‫‪‬ת פ‪‬‬ ‫‪‬ת ‪ֶ ‬דער ְ ֶ ְ ֶ‬ ‫א‪‬נטער‪‬טער ַ ָ‬ ‫ה‪‬רכה ‪ָ ְ ‬‬ ‫‪‬בה ט‪ִ ‬אי‪ֶ ‬דע‪ָ ַ ‬‬ ‫‪ִ ‬י ִהיא ְמק‪‬ר ַ ְ ָ ָ‬ ‫ֶדער ָיאר‬ ‫ארא‪ ï‬א‪õ‬יף‬ ‫ק‪ä‬מען ‪õŁ‬ין ַ ָ‬ ‫ק‪ä‬מענדיגע ָווא‪ֶ ,ü‬‬ ‫ֶ ְִ ֶ‬ ‫ה‪‬רכה‬ ‫ִ‪‬י ִהיא ְמק‪‬ר ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪àŁ‬ת‪.‬‬ ‫ַָ‬ ‫‪êé‬כם וכו' )כט ט(‪ֶ .‬עס‬ ‫'ה‪õç‬ם' ֻ ְ ֶ‬ ‫נ‪ð‬בים ַ‬ ‫א‪ô‬ם ִ ָ ִ‬ ‫ֶַ‬ ‫‪ï‬נחס דף‬‫זהר ַהק' )פרשת ִ ְ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ֹ ַ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫זהר ַהק' )בראשית‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ֹ ַ‬ ‫ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫ַאז‪õ‬י‬ ‫ות‪ô‬א‬‫‪â‬לעילא ְ ַ ָ‬ ‫‪à‬רכאין ִ ְ ֵ ָ‬ ‫דף פח‪éָ (.‬ל ִ ְ ָ ִ‬ ‫ה‪‬נה‪,‬‬ ‫ויהי ַה‪õç‬ם ָדא ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫אתר ַ ְ ִ‬‫‪à‬כל ֲ ַ‬ ‫רלא‪ָ ְ (.‬‬ ‫‪â‬הה‪ä‬א‬ ‫‪ô‬ליין‪ ,‬וכו' ִמ‪ä‬ם ְ ַ‬ ‫‪Ł‬ביעאה ַ ְ ָ‬ ‫‪à‬י‪õ‬מא ְ ִ ָ ָ‬ ‫ְ ָ‬ ‫ה‪‬נה‪.‬‬ ‫מיינט ֶעס ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫'ה‪õç‬ם' ֵ ְ‬ ‫ס'‪Ł‬טייט ַ‬‫ווא‪ֵ ְ ְ ä‬‬ ‫ע‪ê‬אין‪,‬‬ ‫י‪õ‬מין ִ ָ ִ‬ ‫‪Ł‬י‪ô‬א ִ‬ ‫מ‪ì‬י‪éָ ã‬ל ִ ָ‬ ‫מת‪à‬רכאן ִ ֵ‬ ‫י‪õ‬מא ִ ְ ָ ְ ָ ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪à‬אזירט‬ ‫ה‪ñ‬ד‪Łõ‬ים ַ ִ ְ‬‫ספרים ַ ְ ִ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ִדי ְ ָ ִ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫‪à‬רכה‬ ‫מההיא ְ ָ ָ‬‫לת‪ô‬א ֵ ַ ִ‬‫מז‪õ‬נא ְ ַ ָ‬‫יהיב ְ ָ‬ ‫וחד ָ ִ‬ ‫ְוכל ַחד ְ ַ‬‫ָ‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ה‬‫זהר ַהק' ַאז ִדי ָ ָ ָ‬ ‫‪é‬לל פ‪ä‬ן ִדי ֹ ַ‬ ‫א‪õ‬יף ֶדעם ְ ַ‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת‬ ‫אלע ַ ְ ָ‬‫‪Ł‬ביעאה ַ ֶ‬ ‫‪à‬י‪õ‬מא ְ ִ ָ ָ‬ ‫דמת‪à‬רכאן ְ ָ‬ ‫ְ ִ ְ ְָ ָ ָ‬ ‫זאגט‬ ‫ה‪‬נה‪ִ ,‬די ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ָ ְ‬ ‫מר‪ë‬ז א‪õ‬יף ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫‪à‬מ‪ִ üŁ‬די ָווא‪ִ ü‬איז‬ ‫ארא‪ֶ ֶ ְ ï‬‬ ‫ק‪ä‬מען ַ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ָוואס‬ ‫נ‪ð‬בים ַה‪õç‬ם‪ ,‬א‪õ‬יף ֶדעם ָטאג ‪‬‬ ‫א‪ô‬ם ִ ָ ִ‬ ‫א‪ä‬נז‪ֶ ַ :‬‬ ‫ְ‬ ‫פריער‪ִ ,‬אין א‪ä‬ם‬ ‫‪àŁ‬ת ְ ִ ֶ‬ ‫געוואנדן ִאין ֶדער ַ ָ‬ ‫ֶ ָ ְְ‬ ‫‪Ł‬טעלן‬ ‫אלע ְ ֶ ְ‬ ‫א‪ä‬נז ַ ֶ‬ ‫ה‪‬נה ‪ ‬ט‪ä‬ט ֶמען ְ‬ ‫ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫גאנצע‬ ‫גע‪à‬ענט‪ִ Ł‬די ַ ְ ֶ‬ ‫ווערט ֶ ֶ ְ ְ‬ ‫ק‪õ‬ד‪ְ ֶ Ł‬‬ ‫‪àŁ‬ת ֶ‬ ‫ַָ‬ ‫א‪õ‬י‪à‬ער‪Ł‬טער ִאיז‬ ‫ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫מ‪ïŁ‬ט‪ ,‬א‪ä‬ן ֶדער‬ ‫צ‪ä‬ם ִ ְ ָ‬ ‫ק‪ä‬מט א‪õ‬יס ל‪õ‬יט ֶדעם‪ַ ,‬אז‬ ‫ק‪ä‬מענדיגע ָווא‪ְ .ü‬‬ ‫ֶ ְִ ֶ‬ ‫ק‪ä‬מענדיגע ָיאר‪.‬‬ ‫פאר'ן ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫א‪ä‬נז ָ‪â‬ן ַ ְ‬ ‫ְ‬ ‫מצרים‬ ‫‪ï‬אסירט ִאין ִ ְ ַ ִ‬‫ֶדער ֵנס ָוואס ָהאט ַ ִ ְ‬ ‫געווארן פ‪ä‬ן‬ ‫נ‪ïŁ‬ע ֶ ָ ְ‬ ‫אינמיטן ִדי ָווא‪ִ ,ü‬איז ִ ְ ַ‬ ‫ִ ְִ ְ‬ ‫ענין‪,‬‬ ‫ערקלערט ֶדעם ִ ְ ַ‬ ‫ח‪ç‬ים ֶ ְ ְ ֶ ְ‬ ‫מים ַ ִ‬‫‪à‬אר ַ ִ‬ ‫ֶדער ְ ֵ‬ ‫ר‪ä‬פן ִמיר‬ ‫דערפאר ְ‬ ‫פריער‪ַ ְ ֶ ,‬‬ ‫ק‪õ‬ד‪ֶ ִ ְ Ł‬‬ ‫‪àŁ‬ת ֶ‬ ‫ֶדער ַ ָ‬ ‫‪Ł‬לחן ָער‪üä‬‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ֻ ְ ָ‬ ‫ל‪õ‬יט ָוואס ֶעס ְ ֵ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דעם ָוואס‬ ‫ה‪á‬ד‪õ‬ל' ִ‬ ‫'‪àŁ‬ת ַ ָ‬ ‫‪àŁ‬ת‪ָ ַ :‬‬ ‫ֶדעם ַ ָ‬ ‫‪ï‬סח‬ ‫‪àŁ‬ת ַפאר ֶ ַ‬ ‫)או"ח סימן ת"ל( ַאז ֶדער ַ ָ‬ ‫געק‪ä‬מען ִאין‬ ‫ֶ‬ ‫ארא‪ֶ ï‬‬ ‫עיקר ֵנס ִאיז ‪õŁ‬ין ַ ָ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫זכר‬ ‫אלס ַא ֵ ֶ‬ ‫ה‪á‬ד‪õ‬ל' ַ ְ‬‫'‪àŁ‬ת ַ ָ‬ ‫אנגער‪ä‬פן ַ ָ‬ ‫ווערט ָ ְ ֶ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫ק‪õ‬ד‪.Ł‬‬ ‫‪àŁ‬ת ֶ‬ ‫ַָ‬ ‫‪ï‬אסירט‬ ‫דעמאלט ַ ִ ְ‬‫צ‪ֶ ä‬דעם ֵנס ָוואס ָהאט ֶ ָ ְ ְ‬ ‫מצרים‬ ‫כאט‪ֶ Ł‬דער ֵנס פ‪ä‬ן ִדי ִ ְ ִ‬ ‫אידן‪ .‬ז ָ ְ‬‫ִמיט ִדי ִ ְ‬ ‫‪‬ת‬ ‫‪‬בה ט‪‬ן ִאין ֶדעם ַ ָ‬ ‫ְ ָ‬ ‫געפאלט‬ ‫ניסן ָוואס ָדאס ֶ ַ ְ‬ ‫געווען א‪õ‬יף י' ִ ָ‬ ‫ִאיז ֶ ֶ‬ ‫ה‪‬נה‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת פ‪ä‬ן ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ְ ָ‬ ‫אלע ֶ‬ ‫ִדי ַ ֶ‬ ‫ר‪ä‬פט‬‫‪àŁ‬ת‪ָ ,‬דא‪ְ ü‬‬ ‫יעדע ָיאר א‪õ‬יף ַ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט א‪õ‬יס ֶ ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫איידער‬ ‫‪àŁ‬ת ֵ ֶ‬ ‫ארא‪ִ ï‬אין ַ ָ‬ ‫ק‪ä‬מט ‪õŁ‬ין ַ ָ‬ ‫ְ‬ ‫הגד‪õ‬ל'‪,‬‬ ‫'‪àŁ‬ת ַ ָ‬‫‪ï‬סח‪ָ ַ :‬‬ ‫איידער ֶ ַ‬ ‫‪àŁ‬ת ֵ ֶ‬ ‫ֶמען ֶדעם ַ ָ‬ ‫‪àŁ‬כלל‪,‬‬ ‫א‪ê‬א ַמה ֶ ִ ְ ָ‬ ‫‪à‬פרט ֶ ָ‬ ‫ואין ִ ְ ָ‬ ‫ה‪‬נה‪ֵ ְ ,‬‬ ‫ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫פ‪ä‬נעם‬ ‫ני‪Ł‬ט ל‪õ‬יט ִדי ַדאט‪ä‬ם ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ֶמען ֵגייט ִ ְ‬ ‫זיצט‬ ‫ק‪ä‬מט ֶדער ָטאג ָוואס הקב"ה ִ ְ‬ ‫ֶווען ֶעס ְ‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת פ‪ä‬ן ֶדעם‬ ‫ווי‪à‬אלד ִדי ַ ְ ָ‬ ‫ניסן'‪ְ ַ ִ ,‬‬ ‫ָטאג 'י' ִ ְ‬ ‫ז‪ .‬אלס א זכר צו דער נס וואס האט פאסירט אי‪ ‬דע‪ ‬טאג‪ ,‬ווע‪ ‬אלע איד‪ ‬האב‪ ‬צוגעבינד‪‬‬ ‫א שעפסל צו זייערע בעט‪ ,‬וועלכע זיי האב‪ ‬דערנא‪ ‬גענוצט פאר דער קרב‪ ‬פסח‪ ,‬וואס‬ ‫דער שעפעלע איז דא‪ ‬געווע‪ ‬דער עבודה זרה פו‪ ‬די מצרי‪ ,‬או‪ ‬זיי האב‪ ‬נישט געקענט‬ ‫טשעפענע‪ ‬די איד‪ .‬די פוסקי‪ ‬פרעג‪ ‬פארוואס האט מע‪ ‬קובע געווע‪ ‬צו מאכ‪ ‬א זכר צו‬ ‫יא‬ ‫לב שומע ‪ ‬שבת סליחות‬ ‫מר‪ë‬ז ִאין ֹרא‪Ł‬‬ ‫ה‪‬נה‪ֵ ,‬ווייל ָדאס ִאיז ְ ֻ ָ‬ ‫ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫היי‪à‬ט ָאן צ‪ä‬‬ ‫ה‪â‬ין א‪ä‬ן ֵ ְ‬ ‫‪íé‬א ַ ִ‬ ‫א‪õ‬יף ֶדעם ִ ֵ‬ ‫'אנפאנג ָיאר' ִאיז‬ ‫אמת'ע ָ ְ ַ ְ‬ ‫ה‪‬נה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶדער ֱ ֶ ֶ‬‫ַ ָָ‬ ‫וועלט ַפאר ֶדעם‬ ‫גאנצע ֶ ְ‬‫מ‪ïŁ‬ט'ן ֶדער ַ ְ ֶ‬‫ִ ְ ְְ‬ ‫‪àŁ‬ת‬‫געוואנדן ‪õŁ‬ין ִאין ֶדער ַ ָ‬ ‫גע‪à‬ינדען א‪ä‬ן ֶ ָ ְ ְ‬ ‫ֶ ִ ְֶ‬ ‫‪ï‬אסירן‬ ‫אלעס ָוואס ֵגייט ַ ִ ְ‬ ‫ק‪ä‬מענדיגע ָיאר‪ֶ ַ ,‬‬ ‫ֶ ְִ ֶ‬ ‫ה‪‬נה‪ .‬ח‬ ‫ַפאר ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫‪ï‬ינקטלי‪ü‬‬ ‫פריער‪ִ ְ ְ ְ ִ ,‬‬ ‫‪àŁ‬ת ְ ִ ֶ‬‫ליגט ‪õŁ‬ין ִאין ֶדער ַ ָ‬ ‫ִ ְ‬ ‫הא‪à‬ן‪ִ ,‬מי‬ ‫מענט‪ֵ Ł‬גייט ָ ְ‬ ‫ג‪ä‬טס ֶדער ֶ ְ ְ‬ ‫ִוויפיל ְ‬ ‫ִ‬ ‫‪‬ת פ‪‬ן ֶדער ָיאר‬ ‫א‪‬נטער‪‬טער ַ ָ‬ ‫ֶדער ְ ֶ ְ ֶ‬ ‫דערפ‪ä‬ן פ‪ä‬ן‬ ‫נמ‪ְ ֶ üŁ‬‬ ‫ווערט ִ ְ ָ‬ ‫יחיה וכו'‪ ,‬א‪ä‬ן ֶעס ֶ ְ‬‫ְִֶ‬ ‫א‪ä‬נטער‪Ł‬טער‬ ‫האלטן ‪õŁ‬ין ֵ‪à‬יים ְ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ֶווען ִמיר ַ ְ ְ‬ ‫ה‪Ł‬נה‪ֶ ,‬דער ְמק‪õ‬ר‬ ‫איידער ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫‪àŁ‬ת ֵ ֶ‬‫ֶדער ַ ָ‬ ‫דארף ֶמען‬ ‫פ‪ä‬נעם ָיאר‪ְ ַ ,‬‬ ‫ֶ‬ ‫‪àŁ‬ת‬ ‫ַָ‬ ‫‪àŁ‬ת‪.‬‬ ‫ק‪ä‬מט פ‪ä‬ן ַ ָ‬ ‫ְ‬ ‫מס‪á‬ל א‪õ‬יף‬ ‫זמן ְ ֻ ָ‬ ‫‪àŁ‬ת ִאיז ַא ְ ַ‬‫געדענקען ַאז ַ ָ‬ ‫ֶ ֶ ְֶ‬ ‫ליינען‬ ‫אלעמאל א‪õ‬יס צ‪ֶ ֵ ä‬‬ ‫ק‪ä‬מט ַ ֶ ָ‬ ‫ְ‬ ‫דערי‪à‬ער‬ ‫ֶ ִ ֶ‬ ‫גערעדט ִאין‬ ‫ווערט ַאר‪ä‬ם ֶ ֶ ְ‬ ‫‪äŁô‬בה‪ִ ,‬ווי ֶעס ֶ ְ‬‫ְ ָ‬ ‫נ‪ð‬בים' א‪õ‬יף ֶדער‬ ‫'‪ï‬ר‪Ł‬ת ִ ָ ִ‬ ‫ָָ ַ‬ ‫‪àŁ‬ת )חלק א שורש א ענף ד(‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫ִס‪äâ‬ר‪Łֶ õ‬ל ַ ָ‬ ‫‪àŁ‬ת ִאין ָיאר‪ָ ,‬וואס ִאיז ַפאר ֹרא‪Ł‬‬ ‫לעצטער ַ ָ‬ ‫ֶ ְֶ‬ ‫נ‪õ‬טריק‪õ‬ן‬ ‫‪"àŁ‬ת ִאיז ְ ִ‬ ‫דארט ַאז ַ ָ‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט ָ ְ‬ ‫ֶער ְ ֵ ְ‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת‬ ‫אלע ַ ְ ָ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דעם ָוואס ַ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫ה‪‬נה‪,‬‬ ‫ַָָ‬ ‫‪äŁô‬בה‬ ‫דארף ֶמען ְ ָ‬ ‫‪àŁ‬ת ַ ְ‬‫ַ‪àָ Ł‬ת ‪äŁôָ õà‬ב‪ִ ,‬אין ַ ָ‬ ‫ט‪ä‬ן‪ .‬ט‬ ‫ק‪ä‬מענדיגע‬ ‫ֶ ְִ ֶ‬ ‫א‪õ‬יפן‬ ‫ְ‬ ‫ה‪‬נה‬ ‫ט‪õ‬ב‪õ‬ת פ‪ä‬ן ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫דערפאר‬ ‫‪àŁ‬ת‪ַ ְ ֶ ,‬‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם ַ ָ‬ ‫נמ‪ְ üŁ‬‬ ‫ווערט ִ ְ ָ‬ ‫ָיאר ֶ ְ‬ ‫ה‪Ł‬נה‪,‬‬ ‫‪àŁ‬ת ַפאר ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫‪à‬פרט ִאין ֶדעם ַ ָ‬‫ִ ְָ‬ ‫מר‪ë‬ז‬ ‫וועלכע ִאיז ְ ַ ֵ‬‫נ‪ð‬בים ֶ ְ ֶ‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ת ִ ָ ִ‬ ‫ליינט ֶמען ָ ָ ַ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫נמ‪üŁ‬‬ ‫ווערט ִ ְ ָ‬ ‫‪àŁ‬ת ֶ ְ‬ ‫ָוואס פ‪ä‬ן ֶדעם ַ ָ‬ ‫ווערט‬ ‫דער‪à‬ער ֶ ְ‬ ‫ה‪‬נה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶ ִ ֶ‬ ‫א‪õ‬יף ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫דערי‪à‬ער‬ ‫ה‪‬נה‪ֶ ִ ֶ ,‬‬‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת פ‪ä‬ן ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫ִדי ַ ְ ָ‬ ‫‪Ł‬לחן ָער‪) üä‬או"ח סימן תכח‬ ‫גע'‪ï‬סק'נט ִאין ֻ ְ ָ‬ ‫ֶ ְְַ ְ‬ ‫‪àŁ‬ת‬ ‫‪à‬אטראכט ֶדעם ַ ָ‬ ‫נעמען ִאין ַ ְ ַ ְ‬ ‫דארף ֶמען ֶ ֶ‬ ‫ַ ְ‬ ‫קדם ֹרא‪Ł‬‬ ‫נ‪ð‬בים ֶֹ‬ ‫א‪ô‬ם ִ ָ ִ‬‫ק‪õ‬רין ַ ֶ‬ ‫לע‪õ‬לם ִ‬‫סעיף ד( ְ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט‬ ‫‪äŁô‬בה ט‪ä‬ן‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫א‪ä‬ן ֶזען צ‪ָ ְ ä‬‬ ‫נ‪ð‬בים ַפאר‬‫‪ï‬ר‪Ł‬ת ִ ָ ִ‬ ‫ליינט ֶמען ָ ָ ַ‬ ‫איי‪à‬יג ֵ ְ‬‫ה‪‬נה‪ִ ֵ ,‬‬ ‫ַָָ‬ ‫דער נס אוי‪ ‬שבת הגדול‪ ,‬אי‪ ‬נישט אי‪ ‬דער דאטו‪ ‬וואס עס האט פאסירט אוי‪ ‬י' ניס‪ ,‬פיר‬ ‫טעג פאר‪ ‬שחט'‪ ‬דער קרב‪ ‬פסח‪.‬‬ ‫ח‪ .‬הרה"ק ר' לייבעלע אייגער זי"ע האט געזאגט‪ ,‬מיט דע‪ ‬כלל פארשטייע‪ ‬מיר פארוואס מע‪‬‬ ‫בענטשט נישט מברכי‪ ‬החודש שבת פאר ראש חודש תשרי‪ ,‬ווייל אלע צוועל‪ ‬חדשי‪‬‬ ‫ווער‪ ‬נמש‪ ‬פו‪ ‬ראש השנה‪ ,‬או‪ ‬דער שבת איידער ראש השנה איז דא‪ ‬דער מקור הברכה‪,‬‬ ‫קומט אויס אז דער שבת איז אזוי ווי א קוואל וואס פו‪ ‬דע‪ ‬גיסט זי‪ ‬ארויס פאר אלע‬ ‫אנדערע חדשי‪ ‬אינע‪ ‬יאר‪ ,‬אבער דער קוואל אליינס ‪ ‬שבת פאר ראש השנה ‪ ‬איז דא‪‬‬ ‫דער מקור וואס דאס גיבט דער השפעות פאר די אנדערע חדשי‪.‬‬ ‫ט‪ .‬מע‪ ‬קע‪ ‬אפשר זאג‪ ‬דער שייכות צוויש‪ ‬שבת מיט תשובה‪ ,‬לויט ווי ס'שטייט אי‪ ‬זוה"ק‬ ‫)ויקהל רה‪ (:‬האי יומא‪ ,‬יומא דנשמתי‪ ‬הוא ולא יומא דגופא‪ ,‬שבת איז א טאג פאר די נשמה‪,‬‬ ‫או‪ ‬ווי באקאנט אז דער רמב"‪ ‬שרייבט אז בטבע האט יעדער מענטש ליב דער אייבערשטער‪,‬‬ ‫נאר וויבאלד מע‪ ‬ווערט אנגעלייגט מיט עבירות‪ ,‬ווערט די נשמה פארשמירט‪ ,‬אבער ווע‪ ‬עס‬ ‫קומט שבת וואס איז נישטא קיי‪ ‬גו‪ ,‬נאר די נשמה‪ ,‬ווערט מע‪ ‬ארו‪ ‬גענומע‪ ‬מיט אהבה‪,‬‬ ‫או‪ ‬ממילא איז שבת א פאסיגע צייט צו תשובה טו‪ ‬אוי‪ ‬די עבירות‪ ,‬שבת איז יומא דנשמתא‬ ‫מע‪ ‬איז מער דערהויב‪.‬‬ ‫פרשת נצבי‪ ‬ויל‪  ‬לב שומע‬ ‫יב‬ ‫היטן ִווי‬ ‫‪àŁ‬ת א‪ä‬ן ֶעס ִ ְ‬ ‫א‪õ‬יפהיי‪à‬ן ֶדער ַ ָ‬ ‫ְֵ ְ‬ ‫ִמיט‬ ‫‪ñŁ‬דם ֹרא‪Ł‬‬‫‪àŁ‬ת ֶ ֶֹ‬ ‫‪Łï‬יטא ַ ָ‬ ‫אהרן‪ָ ִ ְ ,‬‬ ‫ִאין ֵ‪à‬ית ַ ֲ ֹ‬ ‫אלע‬ ‫היי‪à‬ט ִזי‪ ü‬א‪õ‬י‪ ü‬א‪õ‬יף ַ ֶ‬ ‫ס'דארף צ‪ֵ ä‬זיין‪ְ ֵ ,‬‬ ‫ְ ַ ְ‬ ‫לפני‬ ‫‪à‬ת‪äŁ‬בה ִ ְ ֵ‬ ‫עצמ‪ָ ְ ִ õ‬‬‫להתע‪õ‬רר ַ ְ‬ ‫צרי‪ֵ ְ ִ ְ ü‬‬‫ה‪‬נה ָ ִ‬ ‫ַָָ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫‪àŁ‬תים פ‪ä‬ן ִדי ָיאר‪ ,‬א‪õ‬י‪ָ à‬האט ֶמען ִ ְ‬ ‫ִַָ‬ ‫הקב"ה‪.‬‬ ‫‪àŁ‬תים ִ‪à‬יז‬ ‫געווען ִדי ַ ָ ִ‬ ‫מכ‪à‬ד ֶ ֶ‬ ‫געהיטן א‪ä‬ן ְ ַ ֵ‬ ‫ֶ ִ ְ‬ ‫ספרים הק' ַאז ֶדער‬ ‫שריי‪à‬ן ִדי ְ ָ ִ‬‫ַאז‪õ‬י א‪õ‬י‪ְ ֵ ְ ü‬‬ ‫ס'דארף צ‪ֵ ä‬זיין‪ֶ ,‬קען ֶמען ִמיט‬ ‫אהער ִווי ְ ַ ְ‬ ‫ֶַ‬ ‫פאררעכטן‪ .‬י‬ ‫פ‪ä‬נעם ָיאר ִאיז‬ ‫ֶ‬ ‫‪àŁ‬ת‬ ‫לעצטע ַ ָ‬ ‫ֶ ְֶ‬ ‫אלעס ַ ְ ֶ ְ ְ‬‫‪àŁ‬ת ַ ֶ‬‫ֶדעם ַ ָ‬ ‫‪àŁ‬תים‬ ‫אלע ַ ָ ִ‬ ‫מת‪ñ‬ן ֵזיין ַ ֶ‬ ‫מס‪á‬ל צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫ס‪ï‬עציעל ְ ֻ ָ‬ ‫ְֶ ִ ֶ‬ ‫געציילטע‬ ‫מח‪å‬ק ֵזיין ִאין ִדי ֶ ֵ ְ ֶ‬ ‫לאמיר ִזי‪ֵ ַ ְ ü‬‬ ‫ָ ִ‬ ‫י‪ł‬מח‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ִ ְ ַ‬ ‫גאנצע ָיאר‪ִ ,‬ווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫פ‪ä‬ן ִדי ַ ְ ֶ‬ ‫ק‪ä‬מט ֶדער‬ ‫ְ‬ ‫איידער ֶעס‬ ‫ֶטעג ֵ ֶ‬ ‫‪à‬קד‪‬ה‬ ‫‪Ł‬מירת‪ָ ֻ ְ ִ õ‬‬ ‫ידי ְ ִ ָ‬ ‫ועל ְ ֵ‬ ‫י‪ł‬ראל )פר' וילך( ְ ַ‬ ‫ְִָ ֵ‬ ‫‪àŁ‬ת‬ ‫מכ‪à‬ד ֵזיין ֶדעם ַ ָ‬ ‫מ‪ïŁ‬ט‪ ,‬צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫גר‪õ‬יסע ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֶ‬ ‫‪à‬כל‬ ‫‪ï‬גמנ‪ָ ְ ä‬‬ ‫לת‪ñ‬ן ֶאת ָ‪é‬ל ַמה ֶ ָ ַ ְ‬ ‫נ‪ä‬כל ְ ַ ֵ‬‫‪ä‬בטהרה ַ‬ ‫ְ ָ ֳָ‬ ‫א‪ä‬נזער‬ ‫‪äŁô‬בה ט‪ä‬ן א‪õ‬יף ְ ֶ‬ ‫ריכטיג ְ ָ‬ ‫ק‪õ‬ד‪ ,Ł‬א‪ä‬ן ִ ְ ִ‬ ‫ֶ‬ ‫‪àŁ‬ת ֶקען‬ ‫‪Ł‬עבר‪ִ ,ä‬מיט ֶדעם ַ ָ‬ ‫ה‪‬נה ֶ ָ ְ‬ ‫‪àŁ‬ת‪õ‬ת ַ ָ ָ‬ ‫ַ ְ‬ ‫‪à‬עזרת‬ ‫אלע ְ ֶ ְ ַ‬ ‫וועלן ִמיר ַ ֶ‬ ‫‪à‬זכ‪ä‬ת ֶדעם ֶ ְ‬ ‫זינד‪ְ ִ ,‬‬ ‫ִ ְ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬‫‪àŁ‬תים ֶ‬ ‫פריערדיגער ַ ָ ִ‬ ‫אלע ְ ִ ֶ ִ ֶ‬ ‫מת‪ñ‬ן ַ ֶ‬‫ֶמען ְ ַ ֵ‬ ‫ספרים‬‫אריין ֵגיין ִאין ִדי ְ ָ ִ‬‫ז‪õ‬כה ֵזיין צ‪ֵ ַ ä‬‬ ‫ה‪‬ם ֶ‬ ‫ֵַ‬ ‫היי‪à‬ט א‪õ‬יף ָנאר‬ ‫איינער ֵ ְ‬ ‫ָיאר‪ַ .‬אז‪õ‬י ִווי ֶווען ֵ ֶ‬ ‫לאל‪ô‬ר‬ ‫א‪ï‬גע‪Ł‬רי‪à‬ן ְ ַ ְ ֵ‬ ‫ווערן ָ ְ ֶ ְ ִ ְ‬‫צ‪â‬יקים א‪ä‬ן ֶ ְ‬ ‫פ‪ä‬ן ִדי ַ ִ ִ‬ ‫‪Ł‬טעקן‪,‬‬ ‫חלק פ‪ä‬ן ַא ְ ֶ ְ‬ ‫א‪ä‬נטער‪Ł‬טער ֵ ֶ‬‫ְֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ֶדער‬ ‫‪ä‬ל‪Ł‬ל‪õ‬ם‪.‬‬ ‫ט‪õ‬בים ְ ָ‬ ‫לח‪ç‬ים ִ‬ ‫ְִַ‬ ‫‪Ł‬טעקן‪ַ ,‬אז‪õ‬י א‪õ‬י‪ü‬‬ ‫גאנצע ְ ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬טייט א‪õ‬י‪ֶ ü‬דער ַ ְ ֶ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫‪‬‬ ‫י‪ .‬אפילו עס איז דער לעצטע שבת פו‪ ‬יאר‪ ,‬או‪ ‬מע‪ ‬האלט שוי‪ ‬סו‪ ‬אלול‪ ,‬פארט טאר מע‪‬‬ ‫נישט טראכט‪ ‬אז וויבאלד מע‪ ‬האלט שוי‪ ‬אזוי נאנט צו ראש השנה קע‪ ‬מע‪ ‬מער נישט‬ ‫אויפטו‪ ,‬ווייל ביי‪ ‬באשעפער איז חשוב יעדע קליינע פעולה פו‪ ‬תשובה‪ ,‬נישט קיי‪ ‬חילוק‬ ‫ווע‪ ,‬או‪ ‬אפילו אויב מע‪ ‬איז זי‪ ‬מחזק אי‪ ‬די שבת או‪ ‬מע‪ ‬פירט זי‪ ‬אוי‪ ‬ערלי‪ ,‬האט דער‬ ‫באשעפער א געוואלדיגע נחת‪ ,‬או‪ ‬נעמט א‪ ‬די תשובה‪.‬‬ ‫אזוי ווי ס'שטייט אי‪ ‬ספר תולדות יצחק )ריש פר' עקב( והיה איז א לשו‪ ‬פו‪ ‬שמחה‪ ,‬עקב איז‬ ‫א לשו‪ ‬פו‪ ‬סו‪ ,‬דאס מיינט צו זאג‪ ‬אפילו מע‪ ‬האלט שוי‪ ‬סו‪ ‬יאר‪ ,‬או‪ ‬מע‪ ‬האט נאכאלס‬ ‫נאכנישט תשובה געטא‪ ,‬או‪ ‬מע‪ ‬כאפט זי‪ ‬אי‪ ‬די לעצטע מינוט‪ ,‬או‪ ‬מ'פארבעסערט זי‪ ,‬דא‪‬‬ ‫האט דער אייבערשטער א געוואלדיגע שמחה‪ .‬יפה שעה אחת קוד‪!‬‬ ‫יג‬ ‫לב שומע ‪ ‬עטליכע הלכות או‪ ‬אנווייזונגע‪ ‬פאר סליחות‬ ‫סליח‪‬ת‬ ‫אנווייז‪‬נגען ַפאר ְ ִ‬ ‫ְֶ‬ ‫הלכ‪‬ת א‪‬ן ָ ְ ֵ‬ ‫עטליכע ֲ ָ‬ ‫ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫א‬ ‫צאי שב"ק‪.‬‬‫סליחוֹ ת מוֹ ָ ֵ‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫אנהייבן ָ ְ‬ ‫צו ָ ְ ֵ ְּ‬ ‫א‪ֶ .‬מען ִ ְ‬ ‫פירט ִזי‪ּ ‬‬ ‫איידער ֶעס‬ ‫סליחוֹ ת ִאיז ֵ ֶ‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫צו ָ ְ‬ ‫געווען ּ‬ ‫זמן ָוואס ֶמען ָהאט ְ ַ ֵ ּ‬ ‫מתקן ֶ ֶ‬ ‫ב‪ֶ .‬דער ִ ָ‬ ‫עיקר ְ ַ‬ ‫ב‬ ‫ווערט ָטאג‪.‬‬ ‫ֶ ְ‬ ‫צאי‬ ‫נאכט ‪ -‬מוֹ ָ ֵ‬ ‫ערש ֶטער ַ ְ‬ ‫סליחוֹ ת ֶדער ֶ ְ ׁ ְ‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫צו ָ ְ‬ ‫פירט ֶמען ִזי‪ּ ‬‬ ‫לעצער ִ ְ‬ ‫אסא‪ְ ּ ‬פ ֶ ֶ‬ ‫ִאין ַ ַ‬ ‫ג‪.‬‬ ‫ג‬ ‫ׁ ַש ָ ּבת‪ֵּ ,‬ביי ֲחצוֹ ת ַ ַּ‬ ‫הל ְ ָ‬ ‫ילה‪.‬‬ ‫א‪ .‬נוהגי‪ ‬לקו‪ ‬באשמורת לומר סליחות ותחנוני‪ ,‬מראש חודש אלול ואיל‪ ‬עד יו‪ ‬הכיפורי‪.‬‬ ‫)שו"ע סימ‪ ‬תקפא סעי‪ ‬א( וכ‪ ‬נהגו בני הספרדי‪ .‬ויש מתחילי‪ ‬להשכי‪ ‬מיו‪ ‬ט"ו באלול )עיי‪‬‬ ‫באבודרה‪ ‬ובמטה אפרי‪ ‬ש‪ .(‬ומנהג בני אשכנז להתחיל ביו‪ ‬ראשו‪ ‬שלפני ראש השנה‪.‬‬ ‫והטע‪ ‬לד' ימי‪ ‬אלו‪ ,‬שנוהגי‪ ‬להתענות עשרה ימי‪ ‬ע‪ ‬י"כ ולעול‪ ‬יחסרו ד' ימי‪ ‬מר"ה עד‬ ‫יה"כ שלא יוכלו להתענות דהיינו ב' ימי‪ ‬ר"ה ושבת שובה וע"כ לכ‪ ‬צרי‪ ‬להשלי‪ ‬ד' ימי‪‬‬ ‫קוד‪ ‬ר"ה וכדי שיהיה יו‪ ‬מסויי‪ ‬להתחלה תקנו ביו‪ ‬א' בכל פע‪) ‬לבוש(‪ .‬ועוד טע‪ ‬דבר"ה‬ ‫נאמר ועשית‪ ‬שיעשה עצמו קרב‪ ‬והקרב‪ ‬צרי‪ ‬ביקור ד' ימי‪ ‬מפני המומי‪) ‬משנ"ב ש‪ ‬סק"ו(‪.‬‬ ‫ב‪ .‬כ‪ ‬נראה מדברי הרמב"‪) ‬פרק ג הל' תשובה הלכה ד( 'ונהגו כול‪ ‬לקו‪ ‬בלילה בעשרה ימי‪ ‬אלו‬ ‫ולהתפלל בבתי כנסיות בדברי תחנוני‪ ‬ובכיבושי‪ ‬עד שיאור היו‪ '‬וכ‪ ‬הוא לשו‪ ‬השו"ע‬ ‫'נוהגי‪ ‬לקו‪ ‬באשמורת לומר סליחות'‪.‬‬ ‫ובדרכי חיי‪ ‬ושלו‪) ‬תרצו( כתב שהגה"ק ממונקאטש זצ"ל הנהיג בבית מדרשו שלא לקיי‪ ‬מני‪‬‬ ‫לסליחות אחר השעה שבע בבוקר‪.‬‬ ‫ומכא‪ ‬תוכחת מגולה לאשר נפר‪ ‬ה"י בדור הנה שמאחרי‪ ‬לומר סליחות עד קרוב לחצות היו‪,‬‬ ‫ואוי לאותה בושה שמעול‪ ‬לא היתה כזאת‪.‬‬ ‫ועיי‪ ‬בלבוש )סימ‪ ‬תקפא( הטע‪ ‬למה שאומרי‪ ‬סליחות קוד‪ ‬אור היו‪ ,‬לפי שאמרו במדרש‬ ‫שהקב"ה שט בלילה בי"ח עולמות‪ ,‬ובג' שעות אחרונות הוא שט בעול‪ ‬הזה והרי הוא קרוב‬ ‫אלינו באותו הזמ‪.‬‬ ‫ג‪ .‬המקור לזה היא מהלקט יושר‪ ,‬וטעמו ונימוקו עמו משו‪ ‬שהוא סמו‪ ‬לשבת‪ ,‬ובשבת הע‪‬‬ ‫שמחי‪ ‬מחמת מצוות התורה שה‪ ‬לומדי‪ ‬בשבת וג‪ ‬מחמת עונג שבת ואמרינ‪ ‬אי‪‬‬ ‫השכינה שורה וכו' אלא מתו‪ ‬שמחה של מצוה‪ ,‬לכ‪ ‬טוב להתחיל להתפלל מתו‪ ‬שמחה של‬ ‫מצוה‪ ,‬וג‪ ‬הפייט התחיל במוצאי מנוחה‪.‬‬ ‫אול‪ ‬מנהגינו לאומר‪ ‬באשמורת הבוקר כבשאר ימי‪.‬‬ ‫עטליכע הלכות או‪ ‬אנווייזונגע‪ ‬פאר סליחות ‪ ‬לב שומע‬ ‫יד‬ ‫עשׂ ֵרה ִמדּ וֹ ת ֵ ֶ‬ ‫איידער ֲחצוֹ ת‬ ‫‪‬ש ֶ ְ‬ ‫אדער ׁ ְש ׁ‬ ‫סליחה ָ ֶ‬ ‫זאגן ֵקיין ׁש ּום ְ ִ ָ‬ ‫נישט ָ ְ‬ ‫ֶמען ָזאל ִ ׁ ְ‬ ‫ד‪.‬‬ ‫ד‬ ‫יסער יוֹ ם ִּכ ּפ ּור ֵ ּב ַ ְ‬ ‫יינאכט‪.‬‬ ‫ילה‪ ,‬אוֹ ֶ‬ ‫ַ ַּ‬ ‫הל ְ ָ‬ ‫ה‬ ‫אשמוֹ ָרה‪.‬‬ ‫ערש ֶטער ַ ׁ ְ‬ ‫פון ֶדער ֶ ְ ׁ ְ‬ ‫סליחוֹ ת‪ּ ,‬‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫צו ָ ְ‬ ‫מקל ּ‬ ‫ה‪ִּ .‬ב ׁ ְש ַעת ַ ְ‬ ‫הדּ ָחק ֶקען ֶמען ֵ ֵ‬ ‫פון ֶווען ֶעס‬ ‫סליחוֹ ת ּ‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫און ָ ְ‬ ‫מקל ֵזיין ּ‬ ‫קענען ֵ ֵ‬ ‫מענטשען ֶ ֶ‬ ‫קראנקע ֶ ְ ְ ׁ ֶ‬ ‫און ְ ַ ְ ֶ‬ ‫וואכע ּ‬ ‫ְׁש ַ ֶ‬ ‫ו‪.‬‬ ‫ו‬ ‫ווערט ַ ְ‬ ‫נאכט‪.‬‬ ‫ֶ ְ‬ ‫זאגן‬ ‫צו ָ ְ‬ ‫אנגעיאגט ּ‬ ‫נישט ָ ְ ֶ ָ ְ‬ ‫און ֶמען ָהאט ִ ׁ ְ‬ ‫וועלכע אוֹ ֵנס ּ‬ ‫געהאט ֵסיי ֶ ְ ֶ‬ ‫יב ֶמען ָהאט ֶ ַ‬ ‫אוֹ ּ‬ ‫ז‪.‬‬ ‫גאנצע ָטאג‪.‬‬ ‫סליחוֹ ת ַא ַ ְ ֶ‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫און ָ ְ‬ ‫מש ִלים ֵזיין ּ‬ ‫צב ּור‪ֶ ,‬קען ֶמען ַ ׁ ְ‬ ‫סליחוֹ ת ִמיט ִדי ִ ּ‬ ‫ְ ִ‬ ‫הערט‬ ‫און ֶער ֶ ְ‬ ‫או ְנז‪ּ ,‬‬ ‫צווישן ּ‬ ‫דרייט ִזי‪ְ ׁ ִ ְ ‬‬ ‫ערש ֶטער ְ ֵ‬ ‫אייב ְ ׁ ְ‬ ‫ֵווייל ִאין ִדי ֶטעג ָוואס ֶדער ֵ ֶּ‬ ‫ז‬ ‫זייער ִ ְ ִ‬ ‫וויכטיג‪.‬‬ ‫און ַּב ָ ּק ׁ ָשה ֵ ֶ‬ ‫יעדע ְּת ִ ָּ‬ ‫פלה ּ‬ ‫נזערע ְּת ִ ּ‬ ‫פלוֹ ת‪ִ ,‬איז ֶ ֶ‬ ‫או ְ ֶ ֶ‬ ‫אוֹ יס ּ‬ ‫רכת‬ ‫'ב ְ ַּ‬ ‫זאגן ִּ‬ ‫דארף ֶמען ָ ְ‬ ‫סליחוֹ ת‪ְ ַ ,‬‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫צו ָ ְ‬ ‫פון ׁ ְש ָלאף ּ‬ ‫ֶווען ֶמען ׁ ְש ֵטייט אוֹ יף ּ‬ ‫ח‪.‬‬ ‫מאכן‬ ‫צו ַ ְ‬ ‫נישט ּ‬ ‫געדענקען ִ ׁ ְ‬ ‫און ֶמען ָזאל ֶ ֶ ְ ֶ‬ ‫סליחוֹ ת‪ּ .‬‬ ‫זאגט ְ ִ‬ ‫איידער ֶמען ָ ְ‬ ‫התוֹ ָרה' ֵ ֶ‬ ‫ַ ּ‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫טעלט ִזי‪ֶ ֶ ַ ‬‬ ‫איידער ֶמען ׁ ְש ֶ ְ‬ ‫התוֹ ָרה ֵ ֶ‬ ‫רכת ַ ּ‬ ‫ָנאכאמאל ִ ּב ְ ַּ‬ ‫ְ ַ ָ‬ ‫ידים'‪,‬‬ ‫נטילת ָ ָ ִ‬ ‫'על ְ ִ ַ‬‫רכה ַ‬ ‫מאכן ִדי ְּב ָ ָ‬ ‫און ַ ְ‬‫הענט ּ‬ ‫וואשן ִדי ֶ ְ‬ ‫ט‪ַ .‬אזוֹ י אוֹ י‪ָ ‬זאל ֶמען ִזי‪ְ ׁ ַ ‬‬ ‫נאכאמאל‬ ‫און ֶעס ִאיז ׁשוֹ ין ָטאג‪ָ ,‬זאל ֶמען ִזי‪ָ ַ ְ ָ ‬‬ ‫סליחוֹ ת ּ‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫ענדיגט ָ ְ‬ ‫און ֶווען ֶמען ֶ ְ ִ ְ‬ ‫ּ‬ ‫ח‬ ‫דריי ָמאל ָאן ֵקיין ְּב ָ ָ‬ ‫רכה‪.‬‬ ‫הענט ְ ֵ‬ ‫וואשן ִדי ֶ ְ‬ ‫ַ ְׁ‬ ‫אבער ֶער ָזאל‬ ‫הצ ּב ּור‪ּ ֶ ָ ,‬‬ ‫אלס ְּכבוֹ ד ַ ִ ּ‬ ‫אנגעטון ִמיט ַא ַ ִּ‬ ‫טלית ַ ְ‬ ‫ּ‬ ‫'ב ַעל ְּת ִ ָּ‬ ‫פלה' ֵגייט ָ ְ ֶ‬ ‫ֶדער ַּ‬ ‫י‪.‬‬ ‫ד‪ .‬משנה ברורה )סימ‪ ‬תקסה סקי"ב(‪.‬‬ ‫ה‪ .‬בספר משמרת שלו‪ ‬כתב ליישב מנהג האומרי‪ ‬סליחות לפני חצות הלילה‪ ,‬על פי מה‬ ‫שכתב השו"ע הרב בסידורו שזמ‪ ‬אמירת תיקו‪ ‬חצות הוא מראש אשמורה התיכונה‪ .‬ועיי‪‬‬ ‫במחשבות בעצה )פרפראות לחכמה אות ח( שכתב דבחו"ל חשבינ‪ ‬הזמ‪ ‬לתיקו‪ ‬חצות בזמ‪ ‬חצות‬ ‫דירושלי‪.‬‬ ‫ו‪ .‬חולי‪ ‬וזקני‪ ‬יכולי‪ ‬לסמו‪ ‬על מה שכתב בשו"ת אגרות משה )או"ח חלק ב סימ‪ ‬קה( שבשעת‬ ‫הדחק שא‪ ‬לא יאמרו סליחות יתבטלו לגמרי מאמירת סליחות‪ ,‬אזי יש להתיר‪ ,‬ולסמו‪ ‬על‬ ‫כ‪ ‬שכל הקפידא שלא לומר סליחות בתחילת הלילה‪ ,‬היינו משו‪ ‬שאז רק ליכא הבטחת הקב"ה‬ ‫שהאומר י"ג מדות לא תשוב תפלתו ריק‪ ,‬אבל מ"מ זו לא גרע מסת‪ ‬תפלה‪ ,‬וכשאומרה‬ ‫בציבור ובביהכ"נ שפיר הוי אז עת רצו‪ ‬לפני הקב"ה‪ ,‬וישמע לתפלת‪.‬‬ ‫ז‪ .‬מטה אפרי‪) ‬תקפא סעי‪ ‬יא(‪.‬‬ ‫ח‪ .‬משנה ברורה )סימ‪ ‬ו סקי"א(‪.‬‬ ‫טו‬ ‫לב שומע ‪ ‬עטליכע הלכות או‪ ‬אנווייזונגע‪ ‬פאר סליחות‬ ‫דרש‪ָ ,‬נאר ֶער‬ ‫המ ְ ָ ׁ‬ ‫פון ֶדער ֵּבית ַ ִּ‬ ‫אדער ִדי ַ ִּ‬ ‫טלית ּ‬ ‫אייגענע ַ ִּ‬ ‫טלית‪ֶ ָ ,‬‬ ‫אנטון ֵזיין ֵ ֶ ֶ‬ ‫ִני ׁ ְשט ָ ְ ּ‬ ‫נעמט ָדאס ַעל‬ ‫האבן ַאז ֶער ֶ ְ‬ ‫אינזין ָ ְּ‬ ‫און ֶער ָזאל ִ ְ ִ‬ ‫חבר ּ‬ ‫פון ַא ָ ֵ‬ ‫טלית ּ‬ ‫ארגן ַא ַ ִּ‬ ‫ָזאל ָ ּב ְ ְ‬ ‫און‬ ‫רכה‪ּ ,‬‬ ‫אנטון ָאן ֵקיין ְ ּב ָ ָ‬ ‫און ֶער ָזאל ָדאס ָ ְ ּ‬‫טלית‪ּ ,‬‬‫צו קוֹ ֶנה ֵזיין ֶדעם ַ ִּ‬ ‫נישט ּ‬ ‫מנת ִ ׁ ְ‬ ‫ְ ָ‬ ‫און‬ ‫רכה‪ּ ,‬‬ ‫אנטון ָאן ֵקיין ְ ּב ָ ָ‬ ‫אייגענע ַ ִּ‬ ‫טלית‪ָ ,‬זאל ֶער ָדאס ָ ְ ּ‬ ‫יב ֶער ָהאט ָנאר ֵזיין ֵ ֶ ֶ‬ ‫אוֹ ּ‬ ‫ט‬ ‫מאכן ַא ְּב ָ ָ‬ ‫רכה‪.‬‬ ‫ליכטיג ָזאל ֶער ַ ְ‬ ‫ווערט ִ ְ ִ‬ ‫ֶווען ֶעס ֶ ְ‬ ‫עטן'‬ ‫'ב ְ‬ ‫דארף ֶּ‬ ‫'זאגן'‪ֶ ,‬מען ַ ְ‬ ‫נישט ָ ְ‬ ‫דארף ֶמען ִ ׁ ְ‬ ‫סליחוֹ ת ַ ְ‬ ‫געדענקען ַאז ְ ִ‬ ‫יא‪ֶ .‬מען ַ ְ‬ ‫דארף ֶ ֶ ְ ֶ‬ ‫או ְ ֶנזער‬ ‫אלע ּ‬ ‫פארגעבן אוֹ יף ַ ֶ‬ ‫או ְנז ַ ְ ֶ ְּ‬ ‫וכפ ָרה ֵ ּביים ּבוֹ ֵרא עוֹ ָלם ַאז ֶער ָזאל ּ‬ ‫סליחה ְ ַ ּ ָ‬ ‫ְ ִ ָ‬ ‫י‬ ‫צו ַא ְּת ׁש ּו ָבה ׁ ְש ֵ ָ‬ ‫לימה‪.‬‬ ‫זאלן זוֹ ֶכה ֵזיין ּ‬ ‫און ַאז ִמיר ָ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫זינד‪ּ ,‬‬ ‫פרי‪Ł‬ע ‪õé‬ח‪õ‬ת‪,‬‬ ‫נ‪Ł‬מה ִמיט ְ ִ ֶ‬ ‫נייע ְ ָ ָ‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מען ַא ֵ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ַ‬ ‫מדר‪) Ł‬תהלים קב ג( ֵא‪äê‬‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ִ ְ ָ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫אפ‪ֵ äê‬זיי‬ ‫איינציג ִאיד‪ָ ,‬וואס ֲ ִ‬ ‫יעדער ֵ ְ ִ‬‫ָנאר ֶ ֶ‬ ‫הרעים‪,‬‬ ‫‪à‬מע‪ł‬יהם ָ ָ ִ‬ ‫‪Ł‬ח‪ç‬בין ְ ַ ֲ ֵ ֶ‬ ‫ַה‪õâ‬ר‪õ‬ת ֶ ַ ָ ִ‬ ‫‪à‬מע‪ł‬יהם‬ ‫'‪Ł‬ח‪ç‬בין ְ ַ ֲ ֵ ֶ‬ ‫‪à‬חינה פ‪ä‬ן ֶ ַ ָ ִ‬ ‫זענען ִאין ַא ְ ִ ָ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫לפני‪ý‬‬ ‫‪ä‬מת‪êï‬לין ְ ָ ֶ‬ ‫‪äŁô‬בה ִ ְ ַ ְ ִ‬ ‫וע‪łõ‬ין ְ ָ‬ ‫‪ä‬באין ְ ִ‬ ‫ִָ‬ ‫א‪à‬ער ֶווען ֶעס‬ ‫העכערקייט‪ֶ ָ ,‬‬ ‫הרעים' ָאן ֵקיין ֶ ֶ ְ ֵ‬‫ָָ ִ‬ ‫ה‪äïé‬רים‪ִ ,‬די ‪õâ‬ר‪õ‬ת ָוואס‬ ‫‪ä‬בי‪õ‬ם ַ ִ ִ‬ ‫ה‪‬נה ְ‬ ‫‪à‬רא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫ְ ֹ‬ ‫‪ô‬ש‪ä‬בה‪ֶ ,‬מען‬ ‫ק‪ä‬מט ִדי ֶטעג א‪ä‬ן ֶמען ט‪ä‬ט ְ ָ‬ ‫ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט‪ִ ,‬די ‪õâ‬ר ָוואס ִדי‬ ‫ט‪õ‬יגן ִ ְ‬‫ְ‬ ‫מע‪ł‬ים‬ ‫זייער ַ ֲ ִ‬‫ֵ ֶ‬ ‫ק‪ä‬מען‬‫‪é‬די צ‪ֶ ä‬‬ ‫רייסט ִזי‪ַ ü‬אר‪õ‬יס פ‪ä‬ן ֶ‪à‬עט ְ ֵ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫פאר‪Ł‬מירט‪ ,‬א‪ä‬ן ֶווען ֶעס‬ ‫זענען ַ ְ ְ ִ ְ‬ ‫עביר‪õ‬ת ֶ ֶ‬ ‫ֲֵ‬ ‫מע‪ł‬ים‪,‬‬ ‫מתקן ִדי ַ ֲ ִ‬ ‫סליח‪õ‬ת‪ֶ ,‬מען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫זאגן ְ ִ‬ ‫ָ ְ‬ ‫דאווענען צ‪ä‬ם‬ ‫נ‪õ‬ראים א‪ä‬ן ֵזיי ַ ֶ ֶ‬ ‫ימים ָ ִ‬ ‫ק‪ä‬מט ִדי ָ ִ‬ ‫ְ‬ ‫ה‪ë‬תים'‬‫'‪ô‬ח‪ç‬ת ַ ֵ ִ‬ ‫ז‪õ‬כה צ‪ַ ִ ְ ä‬‬ ‫דעמאלט ִאיז ֶמען ֶ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫א‪ä‬נטער צ‪ֵ ä‬זיין‬ ‫נעמען ִזי‪ֶ ְ ü‬‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער א‪ä‬ן ֶ ֶ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫פ‪ä‬נדאסניי‪.‬‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפן ְ ָ ְ ֵ‬ ‫ווערט ַ ַ ְ‬ ‫ֶמען ֶ ְ‬ ‫‪ä‬לפי‬ ‫‪ä‬מצ‪õ‬ת‪ִ ְ ,‬‬ ‫‪õô‬רה ִ ְ‬ ‫מקיים ֵזיין ִדי ָ‬ ‫ערלי‪ ü‬א‪ä‬ן ְ ַ ֵ‬ ‫ְֶ ִ‬ ‫געדענקען ִאין‬ ‫דארפן ֶ ֶ ְ ֶ‬‫עיקר ָוואס ִמיר ַ ְ ְ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫‪õà‬רא‬‫מע‪ł‬יהם‪ ,‬הקב"ה ֵ‬ ‫מתח‪Łâ‬ים ֶאת ַ ֲ ֵ ֶ‬ ‫‪Ł‬הם ִ ְ ַ ְ ִ‬ ‫ֵֶ‬ ‫‪äŁô‬בה ט‪ä‬ן ִמיט ַא‬ ‫ִדי ֶטעג‪ִ ,‬איז צ‪ָ ְ ä‬‬ ‫זענען ִזי‪ü‬‬ ‫חד‪Ł‬ה ִ ַ ְ‬ ‫ווי‪à‬אלד ֵזיי ֶ ֶ‬ ‫‪à‬ר‪ç‬ה ֲ ָ ָ‬ ‫א‪õ‬תם ְ ִ ָ‬‫ָ‬ ‫גליי‪à‬ן ִמיט ֱ ָ‬ ‫אמ‪ä‬נה‬ ‫געמיט‪ ,‬א‪ä‬ן ְ ֵ ְ‬ ‫פרייליכער ֶ ִ‬ ‫ְֵ ִ ֶ‬ ‫מע‪ł‬ים‬ ‫זייערע ַ ֲ ִ‬ ‫מח‪ֶ ֶ ֵ Łâ‬‬ ‫זענען ְ ַ ֵ‬ ‫מק‪à‬ל א‪ä‬ן ֵזיי ֶ ֶ‬ ‫ְֵַ‬ ‫א‪ä‬נז‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ֶוועט ְ‬ ‫‪æà‬ח‪õ‬ן‪ַ ,‬אז ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ִ ָ‬ ‫‪à‬אנייען‪.‬‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ֵזיי ַ ֵ ֶ‬ ‫ג‪ä‬טן‪ ,‬ט‪ä‬ט ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫צ‪ä‬ם ְ‬ ‫א‪ä‬נז‬ ‫הח‪ç‬ים א‪ä‬ן ֶער ֵגייט ְ‬ ‫‪à‬ספר ַ ַ ִ‬ ‫פאר‪Ł‬ריי‪à‬ן ְ ֵ ֶ‬ ‫ַ ְ ְֵ ְ‬ ‫גר‪õ‬יסקייט פ‪ä‬ן ִדי‬ ‫דערפ‪ä‬ן ִדי ְ ְ ֵ‬ ‫ֶמען ֶזעט ֶ ְ‬ ‫‪á‬א‪ä‬לה‬ ‫‪Ł‬נת ְ ָ‬‫גע‪Ł‬מאקע ָיאר ַא ְ ַ‬ ‫זיסע ֶ ְ ַ ֶ‬ ‫גע‪à‬ן ַא ִ ֶ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫צ‪â‬יקים‬‫ני‪Ł‬ט ָנאר ִדי ַ ִ ִ‬ ‫הייליגע ֶטעג‪ָ ,‬וואס ִ ְ‬ ‫ֵ ִֶ‬ ‫‪ä‬בכלל‪äç‬ת‪.‬‬ ‫‪à‬פרט‪äç‬ת ִ ְ ָ ִ‬ ‫ִוי‪äŁ‬עה ִ ְ ָ ִ‬ ‫ָ‬ ‫ז‪õ‬כה צ‪ä‬‬ ‫ֶ‬ ‫זענען‬ ‫מענט‪Ł‬ען ֶ ֶ‬‫גר‪õ‬יסע ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ְ ֶ‬ ‫ט‪ .‬משנה ברורה )סימ‪ ‬תקפא סק"ו(‪.‬‬ ‫י‪ .‬כתב האריז"ל כי תשוב"ה הוא ראשי תיבות ת'ענית ש'ק ו'אפר ב'כיה ה'ספד‪ ,‬אמנ‪ ‬בדורינו‬ ‫החלש אשר אי‪ ‬בכוחינו לסבול כל זאת‪ ,‬יש לקיי‪ ‬הנוטריקו‪ ‬של ת'ורה ש'בת ו'ידוי ב'ושה‬ ‫ה'כנעה‪) ,‬בני יששכר מאמר ד' אות לו(‪ .‬ומתאמריה בש‪ ‬הרה"ק רבי זושא זי"ע דתשובה הוא ר"ת‬ ‫ת'מי‪ ‬תהיה ע‪ ‬ד' אלוקי‪ ,‬ש'ויתי ה' לנגדי תמיד‪ ,‬ו'אהבת לרע‪ ‬כמו‪ ,‬ב'כל דרכי‪ ‬דעהו‪,‬‬ ‫ה'צנע לכת ע‪ ‬ד' אלוקי‪.‬‬ ‫עטליכע הלכות או‪ ‬אנווייזונגע‪ ‬פאר סליחות ‪ ‬לב שומע‬ ‫טז‬ ‫‪à‬הת‪õêá‬ת‬ ‫‪ä‬ברצ‪õ‬ן ְ ִ ְ ַ‬ ‫‪à‬רחמים ְ ָ‬ ‫ווערן ְ ַ ֲ ִ‬ ‫נתק‪à‬ל ֶ ְ‬ ‫זאלן ִ ְ ַ ֵ‬ ‫ָ ְ‬ ‫נתח‪Łâ‬‬ ‫ז‪õ‬כה ֵזיין צ‪ֵ ַ ְ ִ ä‬‬ ‫זאלן ֶ‬‫יה"ר ַאז ִמיר ָ ְ‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫‪á‬ד‪õ‬לים ָ ֵ‬ ‫‪à‬רחמים ְ ִ‬ ‫עלינ‪ִ ֲ ַ ְ ä‬‬ ‫‪Ł‬מים ָ ֵ‬ ‫ְ‪é‬ב‪õ‬ד ָ ַ ִ‬ ‫זאלן ִזי‪ ü‬ג‪ä‬ט‬‫קדם‪ֶ ,‬מען ָ ְ‬‫‪é‬ימי ֶ ֶ‬ ‫ווערן ִ ֵ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫נייע‬ ‫א‪õ‬יסנ‪ä‬צן ִדי ֵ ֶ‬ ‫ְ ְ‬ ‫א‪õ‬יס'‪õï‬על'ן א‪ä‬ן ג‪ä‬ט‬ ‫ְ ְ ְ‬ ‫קענען‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫ט‪õ‬בה‬ ‫וחתימה ָ‬ ‫‪é‬תיבה ְ ַ ִ ָ‬ ‫ְִ ָ‬ ‫קענען‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מען צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ֶ‬ ‫גייען ַ‬ ‫‪õé‬ח‪õ‬ת ָוואס ִמיר ֵ ֶ‬ ‫גע‪à‬ענט‪Ł‬טע ָיאר‪.‬‬ ‫ְ ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ַא ג‪ä‬ט ֶ ֶ‬ ‫‪ô‬פ‪õê‬ת‬ ‫אלע ְ ִ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ ,‬א‪ä‬ן ִדי ַ ֶ‬ ‫דינען ֶדעם ַ ֶ ֶ‬ ‫ִ ֶ‬ ‫‪‬‬