gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫זונטאג פרשת נצבים תשפ"ב‬ ‫אין כוחינו אלא בפה‬ ‫אונזער עבודה פון רעדן גוט און ניצן‬ ‫די מויל צום דאווענען‬ ‫כחם של זרע ישראל אינו אלא בפה הקול קול יעקב‬ ‫בתורה ובתפלה וכשאדם יש לו כח זה ובוער לבו תמיד לה' יתברך אז‬ ‫אין שום רע יכול לשלוט בו חס ושלום‪.‬‬ ‫תוכן המאמר‪ :‬אין כוחינו אלא בפה; טעג פון מאכן א נחת רוח פארן באשעפער ‪ /‬די כח וואס מיר‬ ‫פארמאגן אין די טעג איז בפה ‪ /‬ווען מען רעדט גוט און מען איז באחדות קענען די מקטריגים נישט מקטרג‬ ‫זיין ‪ /‬אין הימל ווארט מען אויף די תפילות פון די אידן ‪ /‬די ערשטע זאך פון תשובה איז‪ :‬ואהבת לרעך כמוך‬ ‫‪ /‬דורך אהבת ישראל איז מען מעורר די מידת הרחמים ‪ /‬דורך אהבת ישראל קען מען משפיע זיין כל טוב‬ ‫זאל אונז געבן געזונט פרנסה נחת‪ ,‬מיר‬ ‫טעג פון מאכן א נחת‬ ‫בעטן תפילות פונעם אייבערשטן ער זאל‬ ‫רוח פארן באשעפער‬ ‫פאר אונז מאכן א נחת רוח‪ .‬מען גייט‬ ‫א גאנץ יאר בעטן מיר פונעם הייליגן‬ ‫היינט אריין אין די הייליגע טעג‪ ,‬יעצט איז‬ ‫באשעפער תפילות‪ ,‬אז דער הייליגער‬ ‫די זמן ווען מיר וועלן געבן א נחת רוח‬ ‫באשעפער זאל אונז מאכן א נחת רוח‪ ,‬ער‬ ‫א‬ ‫אונזער עבודת הקודש אין די הייליגע‬ ‫פארן אייבערשטן‪ .‬מיר גיבן זיך אוועק‬ ‫טעג איז‪ :‬צו ניצן די מויל ריכטיג‪ .‬מלמד‬ ‫שלאף; עסן; כוחות; תאוות עולם הזה‪ .‬מיר‬ ‫זכות זיין אויף אידן‪ ,‬מלמד טוב זיין אויף‬ ‫גיבן זיך אוועק פארן הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫אידן‪ ,‬מליץ יושר זיין אויף אידן‪ ,‬מוחל זיין‬ ‫"רבונו של עולם! מיר טוען פאר דיר‬ ‫אידן‪ ,‬ליב האבן אידן‪ ,‬און בענטשן אידן‪.‬‬ ‫טאטע א נחת רוח! דו ביסט מיין טאטע‬ ‫מתפלל זיין צום הייליגן באשעפער אויף‬ ‫און איך בין דיין קינד!"‪.‬‬ ‫תשובה תפילה וצדקה‪ ,‬אויף חרטה‪ ,‬אלעס‬ ‫די וואכן פון די ימים נוראים‪ ,‬פון די ימי‬ ‫איז בפה‪ .‬לערנען און דאווענען‪ ,‬ניצן די‬ ‫הרחמים והסליחות‪ ,‬געבן מיר א נחת רוח‬ ‫מויל נאר אויף הייליגקייט און אויף‬ ‫פארן הייליגן באשעפער פיר און צוואנציג‬ ‫לעכטיגייקט‪ .‬אז מען ניצט די מויל ריכטיג‬ ‫שעה א טאג‪ ,‬זיבן טעג א וואך‪ ,‬אלע רמ"ח‬ ‫די גאנצע הייליגע טעג‪ ,‬וועלן מיר נישט‬ ‫אברים ושס"ה גידים זענען אריינגעטון‬ ‫פארכאפט ווערן אין די נישט גוטס‪ ,‬נאר‬ ‫אין מאכן א נחת רוח פארן הייליגן‬ ‫מיר וועלן אריינגעכאפט ווערן אין די‬ ‫באשעפער‪ ,‬מדה כנגד מדה‪ ,‬וועט דער‬ ‫גוטס‪.‬‬ ‫הייליגער באשעפער אונז פארשרייבן א‬ ‫די כח פון א איד איז בפה‪ ,‬ווען א איד‬ ‫יאר פון נחת רוח‪.‬‬ ‫זאל גלייבן אין די כוחות וואס מיר האבן‬ ‫אין אונזערע תפילות‪ ,‬אין אונזערע‬ ‫די כח וואס מיר‬ ‫תחנונים‪ ,‬אין אונזערע ברכות‪ ,‬אין‬ ‫פארמאגן אין די טעג‬ ‫אונזערע מליצה טובות‪ ,‬אויף אידישע‬ ‫איז בפה‬ ‫די ספרים הקדושים ברענגען‪ ,‬אז ראש‬ ‫קינדער‪ ,‬וועט מען בעזר ה' אסאך‬ ‫השנה פירט מען זיך צו עסן א קאפ‪ ,‬און‬ ‫אויס'פועל'ן‪ .‬אונזער כח אין די הייליגע‬ ‫אסאך פירן זיך צו עסן א קאפ פון א פיש‪.‬‬ ‫טעג‪ ,‬איז בפה‪.‬‬ ‫וואס עפעס א קאפ פון א פיש? ווייל אין‬ ‫מען זאל אויסניצן די צייט‪ ,‬צו רעדן צום‬ ‫די הייליגע טעג ווייזן אידישע קינדער אז‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬דאווענען צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫אונזער כח איז אין די פה‪ ,‬אין די מויל‪ ,‬כי‬ ‫אריינלייגן כוחות אין תפילה‪ ,‬אין זמן‬ ‫אתה שומע תפילה כל פה‪.‬‬ ‫תפילה‪ ,‬דאווענען פון אנפאנג ביזן סוף‪.‬‬ ‫דער גרעסטער פיש וואס זאל נאר זיין‪,‬‬ ‫געבן גוטע ווערטער אויף אידן‪ ,‬בענטשן‬ ‫וויאזוי כאפט מען אים? מען לייגט ארויף‬ ‫אידן‪ ,‬זאגן ליכטיגע ווערטער פאר אידן‪.‬‬ ‫אויף א שטריקל אזא דינע נאדל‪ ,‬וואס עס‬ ‫נעמען די פה און עס אריינברענגען אין‬ ‫כאפט אריין די מויל פונעם פיש‪ ,‬און עס‬ ‫תפילה‪ ,‬אין אמונה‪ ,‬אין ברכות‪ ,‬אין‬ ‫געבט זיך אזא האנקער אריין‪ ,‬אזוי קען‬ ‫פרייליכקייט‪ ,‬אין גליקליכקייט‪ .‬נישט רעדן‬ ‫מען ארויסשלעפן די פיש‪ .‬ווען די פיש‬ ‫דברי עצבות‪ ,‬נישט מרה שחורה‪ ,‬נישט‬ ‫לאזט ווען נישט אריין דעם נאדל‪ ,‬ווערט‬ ‫קרעכצן נישט אויף זיך‪ ,‬און נישט אויף‬ ‫ער נישט געכאפט‪ .‬אבער וויבאלד‪ ,‬ער‬ ‫כלל ישראל‪ .‬די עבודת הקודש פון די‬ ‫האט געגעבן א שלעכטן שלינג אריין אין‬ ‫הייליגע טעג איז‪ ,‬כוחינו בפה‪.‬‬ ‫די מויל‪ ,‬איז ער געכאפט געווארן‪.‬‬ ‫ב‬ ‫זכותים פון כלל ישראל‪ ,‬איז נחלש‬ ‫ווען מען רעדט גוט‬ ‫געווארן‪ ,‬ער האט נישט וואס צו זאגן!"‪.‬‬ ‫און מען איז באחדות‬ ‫קענען די מקטריגים‬ ‫האט רבי יוסף געפרעגט פון אליהו‬ ‫נישט מקטרג זיין‬ ‫הנביא‪" :‬מען האט אזויפיל תורה געלערנט‬ ‫ווען עס איז דא א גאנצע סטאדע פון‬ ‫דורך אויס דאס יאר‪ ,‬וואס טוט זיך מיט די‬ ‫ציגעלעך‪ ,‬קען נישט קומען די וואלף און‬ ‫זכות התורה?!"‪.‬‬ ‫אוועקכאפן איין ציגעלע‪ ,‬ער האט מורא‪.‬‬ ‫האט אים אליהו הנביא געענטפערט‪:‬‬ ‫אבער ווען ער זעט איין ציגעלע גייט‬ ‫"אויף די תורה איז אויך דא א קטרוג‪ ,‬אז‬ ‫ארויס פון די חבורה‪ ,‬דעמאלסט קומט‬ ‫מען האט נישט געלערנט ווי עס באדארף‬ ‫דער וואלף און ער כאפט אים אוועק‪.‬‬ ‫צו זיין!"‪.‬‬ ‫וילאנג מיר זענען בחבורה‪ ,‬באחדות מיטן‬ ‫האט ער אים געפרעגט‪" :‬און וואס‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬מען איז מליץ טוב אויף אידן‪,‬‬ ‫זאגט אברהם אבינו‪ ,‬די טאטע פון כלל‬ ‫מען האט ליב אידן‪ ,‬מען מאכט שלום‪,‬‬ ‫ישראל? פארוואס קומט ער נישט מעורר‬ ‫דעמאלסט קענען די מקטריגים נישט‬ ‫זיין רחמים?"‪.‬‬ ‫מקטרג זיין ח"ו‪.‬‬ ‫האט אים אליהו הנבאי געענטפערט‪:‬‬ ‫אין הימל ווארט מען‬ ‫"אברהם אבינו שעמט זיך מיטן כלל‬ ‫אויף די תפילות פון‬ ‫ישראל‪ ,‬ער האט נישט וואס צו זאגן!"‪.‬‬ ‫די אידן‬ ‫אזויווי רבי יוסף מערבי האט דאס‬ ‫אין ספה"ק 'ערבי נחל' ברענגט ער א‬ ‫געהערט‪ ,‬איז ער אריין אין א גרויסע פחד‪.‬‬ ‫מעשה פון איינער פון די תלמידים פון‬ ‫ער האט זיך גענומען שרייען‪" :‬רבותי! עם‬ ‫דעם אר"י הקדוש [דער קאמארנער אין‬ ‫ה' חזקו ונתחזקה! בעד עמינו בעד עיר‬ ‫חומש ברענגט אז דאס איז געווען רבי‬ ‫אלקינו! טוט תשובה אויף די עבירות! דער‬ ‫יוסף מערבי זצ"ל (וועלכער איז נטמן‬ ‫הייליגער באשעפער זאל אונז מוחל זיין‪,‬‬ ‫געווארן מיט גרויס כבוד אין טוניס‪ ,‬אין‬ ‫אז די קטרוגים זאלן בטל ומבוטל ווערן!"‪.‬‬ ‫בית הכנסת 'באל חממה' און ליידער‬ ‫און אזוי האט ער געזאגט דברי כבושים‬ ‫חשוון תשפ"ד צוליב די אומרוען‪ ,‬האבן‬ ‫פארן כלל ישראל אז מען זאל תשובה טון‪,‬‬ ‫פראטעסטירער‬ ‫הונדערטער‬ ‫מען זאל מעורר זיין רחמי שמים מרובים‪,‬‬ ‫אונטערגעצינדן און פארשוועכט זיין קבר‬ ‫ביז עס איז געווארן א געוואלדיגע‬ ‫אויף א שווערן אופן ה"י)] אז איין יאר‬ ‫התעוררות‪ .‬ביז אליהו הנביא האט אים‬ ‫ראש השנה איז געקומען צו אים אליהו‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז אברהם אבינו מיט די כח‬ ‫הנביא‪ ,‬און אים געזאגט‪" :‬למען ה'‬ ‫התשובה פון זיין קהילה‪ ,‬מיט די כח פון‬ ‫זאלסטו זיך שטארקן מיט דאווענען‪ ,‬מיט‬ ‫התפילה פון זיין קהילה‪ ,‬האט זיך אברהם‬ ‫בעטן ביים אייבערשטן‪ ,‬ווייל עס איז דא א‬ ‫אבינו גענומען די כוחות‪ ,‬און ער איז‬ ‫שטארקע קטרוג אויבן אין הימל‪ ,‬אויף‬ ‫געקומען צום הייליגן באשעפער‪ ,‬און מען‬ ‫אזוי ווייט אז אפילו 'מיכאל'‪ ,‬דער שר‬ ‫האט מהפך געווען די מידת הדין צו מידת‬ ‫הגדול‪ ,‬דער גרויסער סניגור פון כלל‬ ‫הרחמים‪ .‬און רבי יוסף מערבי האט נאך‬ ‫ישראל‪ ,‬וואס ער דערמאנט אלעמאל די‬ ‫ג‬ ‫איז ער געפארן אין יאר תרצ"א קיין‬ ‫יום טוב געשריבן בריוון צו אלע מקומות‬ ‫אמעריקא טרעפן אן עושר וואס וויל אים‬ ‫ארום און ארום‪ ,‬און ער האט פארציילט‬ ‫געבן‪ ,‬אדער בארגן‪ ,‬די געלט‪.‬‬ ‫זיין חלום‪ ,‬מעורר צו זיין נאך קהילות‬ ‫איז ער צוגעגאנגן צו אן עושר‪ ,‬און ער‬ ‫בישראל‪ ,‬אז מען זאל תשובה טון‪ ,‬אז מען‬ ‫האט אים געפרעגט‪ ,‬צו ער וויל אים בארגן‬ ‫זאל מעורר זיין רחמי שמים מרובים‪.‬‬ ‫די געלט? האט ער אים געפרעגט‪" :‬וויאזוי‬ ‫גייסטו עס באצאלן‪ ,‬און ווען גייסטו עס‬ ‫וואס זעט איר דא? דער מלאך מיכאל‪,‬‬ ‫באצאלן?"‪.‬‬ ‫וואס ער איז שטענדיג די מלמד זכות אויף‬ ‫אידן‪ ,‬האט זיך נישט קיין עצה געגעבן‪ ,‬ער‬ ‫האט אים רבי יחזקאל געענטפערט‪:‬‬ ‫האט געדארפט צוקומען צו די תפילות פון‬ ‫"איך קען דיר עס צוריקגעבן אין צוואנציג‬ ‫אידישע קינדער אויף די וועלט‪ ,‬כדי ער‬ ‫יאר ארום!"‪.‬‬ ‫זאל קענען מעורר זיין רחמים‪ .‬אברהם‬ ‫האט אים דער עושר געענטפערט‪:‬‬ ‫אבינו‪ ,‬דער הייליגער טאטע אברהם‪ ,‬האט‬ ‫"בעצם ביסטו נישט נארמאל‪ .‬אזוי מאכט‬ ‫זיך געשעמט‪ ,‬ער האט נישט געהאט די‬ ‫מען אן הלואה? צוואנציג טויזענט דאלער‬ ‫כוחות‪ ,‬ביז א קהילה אין כלל ישראל האט‬ ‫אויף צוואנציג יאר?! אבער‪ ,‬איך זע אז דו‬ ‫ביסט אן ערליכער מענטש‪ ,‬דו גלייבסט‬ ‫זיך צאמגענומען צו דאווענען‪ ,‬צו מעורר‬ ‫אין באשעפער‪ ,‬דו טוסט עס בתמימות‪.‬‬ ‫זיין רחמים אין הימל‪ .‬לאמיר אונז נישט‬ ‫איך בארג דיר די געלט!"‪.‬‬ ‫אונטערשאצן אונזערע כוחות עצומות‬ ‫וואס מיר האבן‪ ,‬מיר האבן די כוחות מעורר‬ ‫רבי יחזקאל האט געבארגט די געלט‪,‬‬ ‫און געענדיגט אויפבויען די ישיבה‪ .‬און ער‬ ‫צו זיין רחמים‪ ,‬מיר האבן די כוחות צו גורם‬ ‫האט געהאלטן ווארט‪ .‬יעדן טאג האט ער‬ ‫זיין אז אלע גזירות רעות זאלן בטל ווערן‪,‬‬ ‫אוועקגעלייגט נאך א דאלער און נאך א‬ ‫מיר האבן די כוחות משפיע צו זיין פארן‬ ‫דאלער‪ ,‬מיט אלע שוועריגקייטן‪ .‬נאך‬ ‫כלל ישראל א כתיבה וחתימה טובה און א‬ ‫צוואנציג יאר‪ ,‬האט ער געהאט די גאנצע‬ ‫גוט יאר ‪ -‬נאר מיט די כוח הפה‪ ,‬מיט די כח‬ ‫געלט‪ .‬ער איז געפארן אויף אמעריקא אויף‬ ‫צו זוכן דעם עושר‪.‬‬ ‫התפילה מעומקא דליבא‪.‬‬ ‫נאכן מאכן חקירות ודרישות‪ ,‬וואו דער‬ ‫מעשה בחסיד אחד‬ ‫עושר געפינט זיך‪ ,‬האט אים די עולם‬ ‫הגאון רבי יחזקאל סארנא ז"ל האט‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז דער איז מער נישט קיין עושר‪,‬‬ ‫געבויעט א ישיבה פארן קריג אין שטאט‬ ‫ער איז איינער וואס ער וואוינט 'האמליס'‪,‬‬ ‫חברון‪ ,‬עס האט אים געפעלט צוואנציג‬ ‫ער וואוינט אן א משפחה‪ ,‬אן גארנישט‪,‬‬ ‫טויזנט דאלער צוצוענדיגן אויפבויען די‬ ‫אין עפעס א קעלער דארטן‪ ,‬ער דרייט זיך‬ ‫ישיבה‪ .‬קיין איין עושר האט אים נישט‬ ‫ארום ממש 'נע ונד'‪...‬‬ ‫געוואלט בארגן די געלט‪ ,‬ווייל א ישיבה‬ ‫דער רבי יחזקאל האט אים‬ ‫איז נישט קיין געשעפט וואו עס קומט‬ ‫אויפגעזוכט‪ ,‬ער האט אים טאקע‬ ‫אריין געלט‪ ,‬א ישיבה איז פול מיט‬ ‫געטראפן נעבעך אין א קעלער‪ ,‬אין שמוץ‪,‬‬ ‫הוצאות‪ ,‬קיינער האט אים נישט געוואלט‬ ‫ממש אין אן אשפה‪ ,‬מאיגרא רמה לבירא‬ ‫בארגן געלט‪.‬‬ ‫עמוקתא‪.‬‬ ‫ד‬ ‫האט ער אים געענטפערט‪" :‬לעבן ווי א‬ ‫האט אים רבי יחזקאל געפרעגט‪" :‬דו‬ ‫נארמאלע מענטש?! די אלע זאכן וואס‬ ‫געדענקסט מיר?!"‪.‬‬ ‫האט פאסירט‪ ,‬האט דער הייליגער‬ ‫באשעפער געטון‪ ,‬איך בין עס מקבל‬ ‫זאגט ער‪" :‬אוודאי געדענק איך דיר!‬ ‫באהבה! אבער וויאזוי ווייז איך ארויס מיין‬ ‫צוואנציג יאר צוריק האסטו געבארגט פון‬ ‫אהבה צום הייליגן באשעפער?! אז איך זאג‬ ‫מיר צוואנציג טויזענט דאלער!"‪.‬‬ ‫צום באשעפער‪ :‬אז דו ווילסט מיר געבן‬ ‫האט אים רבי יחזקאל געזאגט‪" :‬איך‬ ‫געלט‪ ,‬גיב מיר‪ .‬אבער די געלט וואס איך‬ ‫האב געעפנט די ישיבה‪ ,‬איך בין דיר‬ ‫האב געגעבן צו בויען א ישיבה‪ ,‬דאס דארף‬ ‫געקומען צוריקגעבן די געלט!"‪.‬‬ ‫איך נישט! די זכות האב איך! דאס‬ ‫ווילסטו מיר אויך צונעמען?!"‪.‬‬ ‫האט זיך דער איד צעלאכט‪ ,‬ער האט‬ ‫געזאגט אזוי‪ :‬דער הייליגער באשעפער‬ ‫האט זיך אנגערופן רבי יחזקאל סארנא‪:‬‬ ‫זאל אפהיטן‪ ,‬זיין ווייב לעבט שוין נישט‪,‬‬ ‫דאס מיינט א איד וואס ער גלייבט באמת‬ ‫ער האט נישט קיין קינדער‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫אינעם אייבערשטן‪ ,‬וואס ער איז מקבל די‬ ‫קיין געלט‪ ,‬דער הייליגער באשעפער האט‬ ‫עול מלכות שמים באמת‪ ,‬די אלע זאכן‬ ‫פון אים אלעס צוגענומען‪ .‬ער האט נישט‬ ‫וואס דער הייליגער באשעפער האט אים‬ ‫קיין כבוד‪ .‬דער הייליגער באשעפער האט‬ ‫אוועקגענומען‪ ,‬האט ער אזא אמונה אז‬ ‫אים אבער איבערגעלאזט איין מצוה ‪ -‬ער‬ ‫דאס איז לטובתו‪ ,‬ער האט אזא אמונה אז‬ ‫האט געהאלפן אויפבויען א ישיבה‪" .‬דאס‬ ‫דאס איז די רצון השם‪ ,‬ער גלייבט אזוי‬ ‫ווילסטו פון מיר אוועקנעמען?! בשום‬ ‫שטארק אינעם אייבערשטן‪ ,‬אז די צדקה‬ ‫אופן שבעולם!!"‪ ,‬ער נעמט עס נישט‬ ‫געלט וויל ער נישט נעמען פאר זיך‪ ,‬ווייל‬ ‫צוריק!‬ ‫דאס זענען זיינע זכותים‪ .‬אזוי נאנט‬ ‫שפירט ער זיך צום אייבערשטן‪ ,‬מיט אזא‬ ‫האט אים רבי יחזקאל געזאגט‪" :‬נעם די‬ ‫אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫געלט‪ ,‬וועסטו קענען לעבן ווי א‬ ‫נארמאלער מענטש!"‪.‬‬ ‫דער הייליגער באשעפער זאל באשערן פאר יעדעם אלעס גוטס‪ ,‬ער זאל‬ ‫פון קיינעם נישט גארנישט צונעמען‪ ,‬נישט קיין רוחניות‪ ,‬נישט קיין‬ ‫גשמיות‪ .‬אבער‪ ,‬ווען מען גייט צו צו די סליחות‪ ,‬דארף מען צוגיין מיט א‬ ‫גע וואלדיגע אמונה פשוטה‪ ,‬מיט א געוואלדיגע נאנטקייט צום‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬מיט א געוואלדיגע בטחון פון 'השלך על ה' יהבך'‪.‬‬ ‫אין אמעריקא‪ ,‬דאס הייסט א ביליגע‬ ‫מעשה בחסיד אחד‬ ‫חתונה זאל‪ ,‬ווי מען נעמט אן חתונות פאר‬ ‫משפחות וואס האבן נישט קיין גרויסע‬ ‫עס איז געווען א כלה וואס האט‬ ‫געלטער‪ .‬די זאל וואס מאכט ביליגע‬ ‫געדארפט חתונה האבן בשעה טובה‬ ‫חתונות‪ ,‬האט געהאט צוויי זאלן‪ ,‬א‬ ‫ומצלחת‪ ,‬אבער אזויווי איר טאטע איז‬ ‫קליינע און א גרויסע‪ .‬און די סדר איז‬ ‫נישט געווען דער גרויסער עושר‪ ,‬דער‬ ‫געווען‪ ,‬אז ווער עס מעלדט זיך‪ ,‬אז ער וויל‬ ‫גרויסער בעל פרנסה‪ ,‬האבן זיי געזוכט א‬ ‫דארט חתונה מאכן‪ ,‬מאכן די‬ ‫'תקנות חתונה זאל'‪ ,‬ווי מען רופט עס דא‬ ‫פארוואלטונג א גורל פון די אלע מענטשן‬ ‫ה‬ ‫מאמע‪ ,‬ענק זאלן אויך ניישט האבן קיין‬ ‫ווער עס קען זוכה זיין צו באקומען איינע‬ ‫צער‪ .‬יענע כלה וועט האבן צער‪ ,‬איך בין‬ ‫פון די זאלן‪ .‬און נאכדעם מאכט מען נאך‬ ‫מוותר‪ ,‬איך וויל נישט זען קיין צער אין‬ ‫א גורל ווער עס וועט זוכה זיין צו די‬ ‫די נאכט פון מיין חתונה!"‪.‬‬ ‫גרויסע זאל און ווער עס וועט זוכה זיין‬ ‫אין די קליינע זאל‪.‬‬ ‫זי האט מוותר געווען‪ .‬עס האט‬ ‫געהערשט א גרויסע שמחה ביי ביידע‬ ‫די כלה פון וועם אונז רעד מיר‪ ,‬האט‬ ‫משפחות‪ ,‬די משפחה האט באקומען די‬ ‫טאקע זוכה געווען צו באקומען איינע פון‬ ‫גרויסע זאל‪ ,‬איז דאס געוויס א גרויסע‬ ‫די זאלן‪ ,‬אבער די קליינע זאל‪ .‬די כלה איז‬ ‫שמחה‪ .‬און די אנדערע משפחה האט זוכה‬ ‫געווארן אינגאנצן צעבראכן‪ ,‬ווייל עס‬ ‫געווען צו אזא טייערע לעכטיגע כלה‪,‬‬ ‫וועט נישט קענען אריינגיין אלע אירע‬ ‫וואס איז מוותר אויף די שמחה פון די‬ ‫חבר'טעס און בני משפחה בדרך הטבע‪.‬‬ ‫חתונה נאכט פאר א צווייטן כלה‪ ,‬איז עס‬ ‫האט זי געבעטן איר טאטע‪ ,‬צו גיין צו‬ ‫דען נישט קיין גרויסע שמחה?!‬ ‫דער וואס האט געווינען די גורל אויף די‬ ‫גרויסע זאל‪ ,‬אויף יענעם דאטום‪ ,‬און‬ ‫א טאג צוויי פאר די חתונה‪ ,‬האט‬ ‫פרעגן‪ ,‬אפשר ווילן זיי מאכן א טויש‪ .‬יענע‬ ‫אנגערופן א גרויסער עושר‪ ,‬דעם בעל‬ ‫משפחה זענען נישט אזא גרויסע משפחה‪,‬‬ ‫הבית פון די זאל‪ ,‬און ער פרעגט "ווער‬ ‫זיי זאלן חתונה מאכן אין די קלענערע‪,‬‬ ‫מאכט חתונה ביי ענק יענע נאכט?"‪ .‬ער‬ ‫און איבערגעבן די גרעסערע פאר די‬ ‫מאכט חתונה די זעלבע נאכט‪ ,‬ברוך ה'‬ ‫משפחה‪.‬‬ ‫ער איז אן עושר‪ ,‬ער האט געלט‪ .‬ער וויל‬ ‫אויסצאלן איינע פון די חתונות פון יענע‬ ‫דער טאטע האט זיך זייער געשעמט‪,‬‬ ‫זאל‪ .‬און דער בעל הבית'טע פון דעם‬ ‫עס האט אים זייער וויי געטון‪ ,‬אבער וואס‬ ‫עושר האט געזאגט "צאל אויס די‬ ‫טוט נישט א טאטע פאר א קינד? איז ער‬ ‫קלענערע זאל‪ ,‬ווייל דער וואס מאכט‬ ‫אריבערגעגאנגן צו די מחותן דארטן‪ ,‬און‬ ‫חתונה אין די קליינע זאל‪ ,‬מוז זיין אז ער‬ ‫אים געפרעגט‪ .‬פארשטייט זיך יענער‬ ‫האט זייער ווייניג געלט‪ ,‬דארף מען‬ ‫מחותן האט אנגעפאנגן טראכטן‪ ,‬וואס‬ ‫שטערקער רחמנות האבן אויף זיי‪ ,‬מער‬ ‫פאר א מין בקשה איז דאס? וואס זאל ער‬ ‫ווי דער וואס מאכט חתונה אין די גרויסע‬ ‫יעצט טון?‪ ...‬אבער ווי נאר די אנדערע‬ ‫זאל!"‪ .‬און אזוי האבן זיי זוכה געווען צו‬ ‫כלה האט דאס געהערט‪ ,‬האט זי געזאגט‬ ‫חתונה מאכן אין די קליינע זאל דורך‬ ‫"טאטע‪ ,‬איך וויל האבן די זכות פון מוותר‬ ‫וויתר‪ ,‬און א צווייטער עושר האט נאך‬ ‫זיין פאר א צווייטן כלה‪ ,‬איך וועל נישט‬ ‫אויסגעצאלט די חתונה!‪...‬‬ ‫האבן קיין צער פון חתונה האבן אין א‬ ‫קליינע זאל‪ ,‬און איך בעט ענק טאטע‬ ‫ווען א איד איז מוותר פאר א צווייטן איד ‪ -‬אויבן אין הימל רעש'ט‬ ‫זיך! דאס שיקט השפעות טובות! אונז דארף מיר זיך שטעלן צו די‬ ‫ימי הרחמים והדין דורך דעם וואס איין איד איז מוותר פארן צווייטן‪.‬‬ ‫אונז קען מיר נישט צוקוקן די צער פון א צווייטן‪ ,‬און אונז געב מיר‬ ‫זיך אוועק פאר א צווייטן איד בתכלית הביטול‪ .‬לא תקום‪ ,‬ולא‬ ‫תטור‪ ,‬ואהבת לרעך כמוך‪ ,‬און אויבן אוין הימל ווערט א גרויסן רעש‪.‬‬ ‫און אין הימל זאגט מען‪ :‬די אידן זענען זיך מוותר איינער פארן‬ ‫ו‬ ‫צווייטן‪ ,‬די אידן קענען נישט צוקוקן די צער פון א צווייטן איד ‪-‬‬ ‫קל וחומר בן בנו של קל וחומר‪ ,‬אונזער לעכטיגער זיסער גרויסער‬ ‫טאטע אין הימל‪ ,‬אונזער גרויסער קעניג‪ ,‬דער מלך מלכי המלכים‬ ‫הקב"ה‪ ,‬זאגט‪ ,‬מידה כנגד מידה‪ ,‬וועל איך דאך אוודאי נישט צוקוקן‬ ‫די צער פון אידן‪ ,‬דארף איך דאך מוותר זיין און מוחל זיין פאר אלע‬ ‫אידן‪ ,‬און זיי פארשרייבן א לעכטיגע יאר‪.‬‬ ‫דורך אהבת ישראל‬ ‫די ערשטע זאך פון‬ ‫קען מען משפיע‬ ‫תשובה איז‪ :‬ואהבת‬ ‫זיין כל טוב‬ ‫לרעך כמוך‬ ‫נאך האט ער געזאגט‪ :‬אז אידן האבן‬ ‫אין ספר 'דברי ישראל' (פרשת‬ ‫זיך ליב‪ ,‬ווערט פון אלע אידן איין‬ ‫בחקותי אין די הגהות אות יח) ברענגט‬ ‫גרויסער איד‪ ,‬ממילא‪ ,‬פון אלע הענט‬ ‫ער בשם דער הייליגער קוזמירער זי"ע‪:‬‬ ‫ווערט איין לאנגער האנט‪ ,‬קען מען‬ ‫ווען א מענטש גייט ערב יום כיפור‬ ‫דערגרייכן אין הימל און נעמען כל טיב‬ ‫אנגעטון מיטן קיטל‪ ,‬און ער האלט שוין‬ ‫וטוב‪.‬‬ ‫די לעכט אין די האנט‪ ,‬ער וויל עס גיין‬ ‫מען גייט זאגן סליחות‪ ,‬מיט א‬ ‫טראגן אין בית המדרש‪ .‬און זיין חבר‬ ‫געוואלדיגער אמונה‪ ,‬מיט א‬ ‫קומט צו צו אים 'קום לאמיר כאפן א‬ ‫א‬ ‫מיט‬ ‫בטחון‪,‬‬ ‫געוואלדיגער‬ ‫שפאציר‪ ,‬איך וויל זיך אויסרעדן מיין‬ ‫געוואלדיגער שמחה‪ ,‬מיט התעורורות‪,‬‬ ‫שווער הארץ'‪ ,‬זאל ער גיין מיט אים‪ ,‬און‬ ‫מיט תשובה‪ ,‬מיט בכיות‪ ,‬אבער אלעס‬ ‫פארברענגן די צייט‪ .‬פארוואס? וואס‬ ‫מתוך שמחה‪ .‬ווייל מיר זענען די בני‬ ‫וויל ער טון אין יום כיפור? תשובה! די‬ ‫מלכים‪ ,‬מיר זענען די ריכטיגע עבדים און‬ ‫ערשטע זאך פון תשובה איז‪' :‬ואהבת‬ ‫בנים למקום‪ .‬מיט א געוואלדיגער אהבת‬ ‫לרעך כמוך זה כלל גדול בתורה'‪...‬‬ ‫ישראל‪ ,‬מיט די געוואלדיגע חשיבות אז‬ ‫מיר האבן די כח בפה‪ ,‬וועלן מיר מעורר‬ ‫דורך אהבת ישראל‬ ‫איז מען מעורר די‬ ‫זיין רחמים מרובים‪ ,‬מהפך זיין אלע‬ ‫מידת הרחמים‬ ‫דינים לרחמים ולרצון‪ .‬דער הייליגער‬ ‫ער ברענגט דארט אויך‪ :‬ווען צוויי‬ ‫באשעפער זאל העלפן וימלא משאלות‬ ‫אידן האבן זיך ליב‪ ,‬ווערט א גאנצע שם‬ ‫לבינו לטובה ולברכה‪ ,‬און דער הייליגער‬ ‫הוי"ה‪ .‬צוויי מאל 'אהבה' איז בגימטריה‬ ‫באשעפער זאל העלפן‪ ,‬א כתיבה‬ ‫כ"ו אזוי ווי די שם הוי"ה‪ .‬און מיט דעם‬ ‫וחתימה טובה און א גוט געבענטשט‬ ‫טייטשט ער‪' :‬ואהבת לרעך כמוך'‪ ,‬אז עס‬ ‫יאר‪ ,‬און א לעכטיגן תמיד‪ ,‬אמן כן יהי‬ ‫איז דא אן אהבה פון צוויי אידן – 'אני‬ ‫רצון‪.‬‬ ‫הוי"ה'‪ ,‬קומט ארויס די שם הוי"ה‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז‪ ,‬די מידת הרחמים‪.‬‬ ‫צו ערהאלטן אונזערע גליונות יעדע וואך‪ ,‬שיקט צו‪:‬‬ ‫‪gilyonospm@gmail.com‬‬ ‫ז‬ ‫אל הנער הזה התפללתי‬ ‫המשך משבוע העבר‪:‬‬ ‫עס ווערט געברענגט פון רבי חיים פלאגי ז"ל אז א סגולה צו האבן קינדער‬ ‫איז צו בעטן דעם אויבערשטן אז מען וויל האבן בנים זכרים‪ ,‬ערליכע קינדער‪,‬‬ ‫מיט א ווילן מקיים צו זיין די מצוה פון "ושננתם לבניך" (לערנען תורה מיט די קינדער)‬ ‫און צו קענען לערנען תורה מיט זיי‪ .‬מען זאל אינזין האבן אויף דעם הייליגן שם‬ ‫וואס באשטייט פון ד י אותיות "כ ו ז ו"‪ ,‬וואס איז א הייליגער שם וואס קומט‬ ‫נאך די אותיות פון דעם שם הוי"ה‪ .‬די מקור געפינט זיך אין רבינו בחיי פרשת‬ ‫וישב (בראשית ל"ח‪ ,‬ה) אויף דעם פסוק‪" ,‬והיה בכזיב בלדתה אותו"‪ .‬מען זאל‬ ‫אויפשרייבן דעם שם‪ ,‬דאווענען צום אויבערשטן‪ ,‬און ארויסברענגען דעם ווילן‬ ‫מקיים צו זיין די מצות עשה פון "פרו ורבו"‪ ,‬די מצות עשה פון "ושננתם לבניך"‪,‬‬ ‫ווי אויך אלע אנדערע מצוות התורה וואס ווערן איבערגעגעבן צו קינדער און‬ ‫צוקונפטיגע דורות‪ .‬מתבונן זיין אויף דעם שם איז א שטארקע סגולה פאר האבן‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי פנחס פון קאר יץ האט געזאגט אז שמחה איז די גרעסטע‬ ‫סגולה פאר אן עקרה צו האבן קינדער‪ .‬עס איז דא א ראי' אויף דעם פון תורה‪,‬‬ ‫נביאים און כתובים‪ .‬אין די תורה שטייט ביי שרה אמנו‪ ,‬וואס איז געווען זייער‬ ‫אלט‪" ,‬ותצחק שרה בקרבה"‪ .‬שרה האט זיך גענומען צו שמחה; זי האט געזען אז‬ ‫זי איז א לט און האט נישט קיין קינדער‪ ,‬און אברהם אבינו איז אויך אלט‪ .‬זי‬ ‫האט זיך גענומען צו די עבודה פון שמחה‪ ,‬ווי עס שטייט "ותצחק"‪ ,‬און דורך די‬ ‫שמחה האט איר דער אייבערשטער געהאלפן צו האבן א קינד‪ .‬מען זאגט אז‬ ‫דאס איז אויך א שטארקע רפואה על פי דרך הטבע‪ ,‬ווייל שמחה ברענגט‬ ‫רואיגקייט‪ ,‬געלאסנקייט‪ ,‬און אפגעלאזנקייט‪ ,‬וואס פארמיידט שפאנונג אין די‬ ‫נערוון און אברים‪ .‬די אינערליכע רואיגקייט און ברייטקייט פונעם נפש געבן‬ ‫דעם כח פאר א מענטש צו האבן קינדער‪ ,‬ווייל ווען א מענטש איז אנגעצויגן און‬ ‫פארשפאנט‪ ,‬ברענגט דאס א געוואלדיגע דרוק און שוואכקייט אין דעם גוף‪ ,‬און‬ ‫דאס מאכט זייער שווער צו ווערן טראגעדיג‪.‬‬ ‫אין נביאים שטייט‪" ,‬רני עקרה לא ילדה"‪ .‬די עקרה וואס האט נישט קיין‬ ‫קינדער זאל זיך פרייען‪ ,‬און דורך איר פרייען זיך וועט זי האבן קינדער‪.‬‬ ‫אין כתובים‪ ,‬שטייט אין תהלים‪" ,‬מושיבי עקרת הבית אם הבנים שמחה"‪.‬‬ ‫אויב מען לעבט מיט שמחה‪ ,‬איז מען זוכה צו קינדער‪ .‬דאס איז א זייער‬ ‫וויכטיגער פונקט‪ :‬אז דער פארפאלק זאל לעבן מיט שמחה‪ ,‬ספעציעל אין די‬ ‫שווערע צייטן‪ ,‬ווען מען איז נאך נישט געהאלפן געווארן‪ ,‬אדער ווען מען זעט‬ ‫ח‬ ‫אנדערע ‪ -‬יונגערע מענטשן‪ ,‬משפחה מיטגלידער‪ ,‬חברים ‪ -‬וואס האבן שוין‬ ‫קינדער‪ .‬זיי זאלן רעדן פון שמחה‪ ,‬אמונה‪ ,‬און בטחון‪ .‬זיי זאלן טראכטן‪,‬‬ ‫"פארוואס האבן יענע קינדער? ווייל דאס איז וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫געוואלט‪ .‬פארוואס האבן מיר נאך נישט קיין קינדער? ווייל דאס איז וואס דער‬ ‫אייבערשטער וויל‪ ".‬יעדער איז דא אויף דער וועלט צו טון דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫רצון‪ .‬אויב דאס איז וואס דער אייבערשטער וויל פון אונז‪ ,‬אויב דאס איז אונזער‬ ‫תפקיד פאר וואס דער אייבערשטער האט אונז יעצט געשיקט אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫ווילן מיר זיין געטרייע קינדער‪ ,‬געטרייע סאלדאטן‪ ,‬און זיין פרייליך מיט דעם‬ ‫אייב ערשטנ'ס רצון‪ .‬מיר זענען מבטל אונזערע רצונות פאר דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫רצון און זיין פרייליך‪ ,‬און זיך משתתף זיין אין די שמחה פון אנדערע‪ ,‬זיי‬ ‫פאר גינען זייער שמחה‪ .‬דאס איז די גרעסטע רוחניות'דיגע סגולה צו זוכה זיין‬ ‫צו קינדער‪ ,‬בעזרת השם‪.‬‬ ‫עס ווערט אראפגעברענגט אין די ספרים הקדושים‪ ,‬אז סבלנות איז דער‬ ‫שליסל צו געהאלפן ווערן מיט קינדער‪ .‬מען זאל נישט פרעגן פארוואס דער‬ ‫אייבערשטער האט דאס געטון‪ ,‬פארוואס מען איז אנדערש פון אנדערע‪ ,‬אדער‬ ‫פארוואס אנדערע האבן הצלחה‪ .‬מען זאל קיינמאל נישט זיין פארביטערט‪ ,‬נאר‬ ‫מען זאל ווייזן פארן אייבערשטן סבלנות‪ ,‬פונקט ווי אונזערע אמהות הקדושות‬ ‫האבן געטון מיט געוואלדיגע סבלנות‪ .‬מען ווייזט פארן אייבערשטן אז מען איז‬ ‫סובל זיין רצון און מען האלט אין איין חזר'ן "גם זו לטובה" און "כל מה דעביד‬ ‫רחמנא‪ ,‬לטב עביד"‪ .‬דאס זינגען "מזמור לתודה" איז א שטארקע סגולה צו‬ ‫געהאלפן ווערן מיט קינדער‪.‬‬ ‫מ'דערציילט אז די טאכטער פון רבי שמואל קאמינקער האט ליידער נישט‬ ‫זוכה געווען צו קינדער‪ .‬איינמאל איז רבי רפאל פון בערשיד זצ"ל (פון די תלמידי‬ ‫המובהקים פון הרה"ק רבי פינחס'ל קאריצער זי"ע) געקומען קיין קאמינקא‪ ,‬און רבי‬ ‫שמואל קאמינקער איז נישט געווען אינדערהיים‪ .‬זיין טאכטער איז געגאנגען‬ ‫צום צדיק רבי רפאל פון בערשיד און גע בעטן א ברכה צו זוכה זיין צו קינדער‪ .‬ער‬ ‫האט געזאגט אז די סגולה פאר קינדער איז שמחה‪ .‬ווען רבי שמואל קאמינקער‬ ‫איז צוריקגעקומען אהיים‪ ,‬האט זיין טאכטער אים דערציילט וואס רבי רפאל‬ ‫בערשידער האט געזאגט‪ .‬האט איר טאטע געענטפערט‪ ,‬דאס וואס מיר האבן‬ ‫יעצט געזאגט‪" .‬דאס שטייט אין תורה‪ ,‬אין נביאים‪ ,‬און אין כתובים"‪.‬‬ ‫אבער איין זאך מוזטו וויסן‪ :‬דו טארסט נישט פרעגן קיין קשיות‪ .‬דו טארסט‬ ‫נישט ווייזן קיין עצבות צום אייבערשטן‪ .‬מיר זענען נישט טרויעריג מיטן‬ ‫אייבערשטן; מיר זענען פרייליך מיטן אייבערשטן און מיר גלייבן אין באשעפער‪.‬‬ ‫דאס איז די סגולה‪.‬‬ ‫די טאכטער פון רבי שמואל קאמינקער האט דאן געפרעגט‪" ,‬אויב שרה איז‬ ‫געווען פרייליך‪ ,‬און איר שמחה איז געווען לשם א סגולה‪ ,‬פארוואס האט דער‬ ‫אייבערשטער איר געמוסר'ט פארן לאכן? זי האט דאך געוואלט ברענגען‬ ‫ט‬ ‫קינדער דורך די סגולה פון שמחה!" האט רבי שמואל קאמינקער געענטפערט‪,‬‬ ‫"סגולות טוט מען נאר ווען א צדיק גיט א ברכה‪ ,‬אדער ווען א מענטש וויל בכלל‬ ‫האבן קינדער‪ .‬אבער ווען מען הערט דירעקט פון הקב"ה אז מען וועט האבן‬ ‫קינדער‪ ,‬טאר מען נישט טון קיין שום סגולות‪".‬‬ ‫אפילו אין די תורה זעען מיר דעם באגריף פון עקרות‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער‬ ‫האט געוואלט ווייזן אז ער האט דאס אריינגעלייגט אין די בריאה‪ ,‬און די וועמען‬ ‫דער אייבערשטער קלויבט אויס און פארטרויט צו דורכגיין דעם נסיון‪ ,‬גלייבט‬ ‫דער אייבערשטער אז זיי זענען געטריי און האבן אים ליב‪ .‬פאר זיי גיט דער‬ ‫אייבערשטער דעם נסיון‪ .‬מען טאר נישט אפווארפן דעם נסיון‪ ,‬חס ושלום‪ ,‬אדער‬ ‫זאגן צום אייבערשטן‪" ,‬ניין‪ ,‬מיר זענען נישט געטריי‪ ",‬חס ושלום‪ .‬ווייז‬ ‫געטריישאפט און ליבשאפט; דאס איז די סגולה פאר האבן קינדער‪.‬‬ ‫עס ווערט געברענגט אין נפש החיים און אנדערע ספרים באריכות‪ ,‬אז מען‬ ‫נעמט א זילבערנע בלעכל און מען קראצט אויף דעם דעם אות "ה"‪ ,‬וואס איז‬ ‫מרמז אויף "הא לכם זרע" (אט האט איר קינדער)‪ .‬א "ה" קייטל וואס א פרוי טראגט‬ ‫איז א סגולה פאר קינדער‪ ,‬ספעציעל ווען עס ווערט געבענטשט דורך צדיקים‪.‬‬ ‫כאטש דאס געבן א ברכה טוט צולייגן צו די ווירקזאמקייט‪ ,‬איז די הויפט סגולה‬ ‫צו טראגן א "ה" קייטל‪.‬‬ ‫נאך א סגולה איז‪ ,‬אז נאך א ברית מילה‪ ,‬איידער דער מוהל וואשט אפ דעם‬ ‫מעסער‪ ,‬זאל די פרוי קוקן אויף דעם מעסער וואס מען האט גענוצט צו מל'ן‬ ‫דאס קינד‪ .‬דאס איז א סגולה פאר קינדער‪.‬‬ ‫ווי די הייליגע טעג דערנענטערן זיך‪ ,‬איז באוואוסט אז דער אתרוג וואס מען‬ ‫נוצט פאר די ברכה דורכאויס די הייליגע טעג פון סוכות איז א סגולה; אויב מען‬ ‫עסט דערפון‪ ,‬איז מען זוכה צו זרע של קיימא קינדער‪ .‬נאך מער‪ ,‬טייל זאגן אז‬ ‫מען זאל אפבייסן דעם פיטם אדער דעם עוקץ און א טייל פונעם אתרוג און עס‬ ‫עסן‪ ,‬און דאס איז א סגולה פאר קינדער‪.‬‬ ‫נאך א סגולה וואס מען ברענגט איז צו נעמען די הושענות‪ ,‬סיי פון דעם לולב‬ ‫און סיי די וואס מען האט גענוצט פאר׳ן קלאפן הושענא רבה‪ .‬מען זאל דאס‬ ‫אפקאכן און מאכן דערפון א געטראנק‪ .‬די הייליגע ספרים זאגן אז מען קען‬ ‫אפילו צולייגן אביסל צוקער פאר׳ן טעם‪ .‬סיי דער מאן און סיי די ווייב טרינקען‬ ‫דאס‪ ,‬און עס איז א שטארקע סגולה פאר זרע של קיימא‪ .‬דער מונקאטשער רב‬ ‫האלט אז מען זאל נישט אפבייסן דעם פיטם אדער עוקץ אין הושענא רבה‪ ,‬נאר‬ ‫מען זאל ווארטן ביז איסרו חג‪ .‬אבער אנדערע פוסקים האלטן אז מען מעג עס‬ ‫טון אפילו אין הושענא רבה‪ .‬דאס איז א שאלה אין די פוסקים‪ .‬עכ״פ‪,‬‬ ‫אראפנעמען א שטיקל פון אתרוג און עס עסן‪ ,‬און אזוי אויך דאס טרינקען פון‬ ‫די הושענות נאך סוכות‪ ,‬איז א סגולה פאר זרע של קיימא‪.‬‬ ‫המשך יבוא אי"ה‬ ‫מען קען הערן תשובות בכל תחומי החיים אויפן ליניע אויף קנעפל‪.511 :‬‬ ‫י‬ ‫שיחת הכנה לחודש אלול‬ ‫קוויטלעך אריינגעלאזט געווארן‪ ,‬און דער בעלזער רב‬ ‫המשך משבוע העבר‪:‬‬ ‫האט נאכאמאל געזאגט‪" ,‬איך האב געזאגט איך וויל זיי‬ ‫דער טשערנאבלער רבי האט דערציילט אין נאמען‬ ‫נישט מקבל זיין‪ .‬א איד טאר נישט אויספירן‪".‬‬ ‫פון זיין זיידן‪ ,‬רבי ישעי' פון טשעחויב‪ ,‬אז זיין טאטע‪ ,‬דער‬ ‫וואס לערנען מיר פון דעם? די עבודה פון רבי אהרן‬ ‫הייליגער דברי חיים‪ ,‬האט געהאט א ספעציעלן צימער‬ ‫פון בעלזא במשך די ימים נוראים איז געווען נישט צו‬ ‫וואס מ'האט גערופן דעם "אלול צימער"‪ .‬דארט האט ער‬ ‫מקבל זיין מענטשן‪ ,‬ווייל ער האט זיך געדארפט צוגרייטן‬ ‫געגעסן‪ ,‬געשלאפן‪ ,‬און זיך מכין געווען צו די ימים נוראים‪.‬‬ ‫מיט יראה און ערנסטקייט צום יום הדין‪ ,‬בקדושתו‬ ‫דער משגיח פון בארנעוויטש האט דערציילט אז עס‬ ‫ובטהרתו‪ .‬אבער ער האט מקבל געווען א קבלה טובה אז‬ ‫איז געווען א דארפסמאן וואס זיין פרנסה איז געווען פון‬ ‫פונקט יעצט איז א צייט ווען מען טאר נישט זיין שטרענג‬ ‫מאלן ווייץ אויף מעהל‪ .‬ווען דער חודש אלול איז‬ ‫אין אויספירן דעם אייגענעם רצון‪ .‬דאס איז א זייער‬ ‫אנגעקומען‪ ,‬פלעגט ער זיך אפזונדערן אין בית המדרש‬ ‫וויכטיגע עבודה‪ .‬אויב דו ווילסט שפירן אז דו טוסט‬ ‫און בשום אופן האט מען אים נישט געקענט זען ארבעטן‬ ‫עפעס פאר'ן אייבערשטן אין חודש אלול און תשרי‪,‬‬ ‫אדער מאלן ווייץ‪ .‬ער פלעגט ערקלערן אז פונקט ווי מען‬ ‫זאלסטו אננעמען אז‪ ,‬לכל הפחות אין די צוויי חדשים‪,‬‬ ‫נעמט אפ מעשר פון געלט‪ ,‬דארף מען אויך נעמען מעשר‬ ‫מיט געוואלדיגע כוחות‪ ,‬מיט געוואלדיגע עקשנות‪ ,‬און‬ ‫פון דעם אייגענעם לעבן‪ .‬כאטש א צענטל דארף מען‬ ‫מיט געוואלדיגע ענוה‪ ,‬טוט א איד נישט אויספירן זיין‬ ‫אפגעבן פאר עבודת השם‪ ,‬מקדיש זיין פארן באשעפער‪.‬‬ ‫אייגענעם רצון‪ .‬ארבעט שווער נישט אויסצופירן דיין‬ ‫דעריבער‪ ,‬יעדן חודש אלול פלעגט ער אפגעבן די טעג‬ ‫אייגענעם רצון‪.‬‬ ‫אלס זיין מעשר‪ ,‬מקדש זיין די טעג פון אלול און תשרי‬ ‫דער ספר יסוד ושורש העבודה ברענגט אז אסאך‬ ‫צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫אידן האבן געהאט דעם מנהג זיך נישט צו קראצן‪ .‬זיי‬ ‫אין וויזשניץ איז נישט געווען דער מנהג צו גיין אין‬ ‫האבן אנגענומען יסורים מיט ליבשאפט אלס א כפרה‬ ‫מקוה יעדן טאג‪ .‬מ'האט מקפיד געווען צו גיין אין מקוה‬ ‫אויף עבירות‪ .‬זיי האבן געלאזט זיך בייסן און האבן זיך‬ ‫שבת‪ ,‬יום טוב‪ ,‬און יומא דפגרא'ס‪ ,‬אבער אין די טעג פון‬ ‫נישט צוריקגעקראצט‪ ,‬ספעציעל במשך די הייליגע טעג‬ ‫ספירת העומר‪ ,‬חודש אלול‪ ,‬און עשרת ימי תשובה‪ ,‬איז‬ ‫פון אלול און תשרי‪.‬‬ ‫מען געווען זייער מקפיד צו גיין אין מקוה יעדן טאג‪.‬‬ ‫אין ספר אמרי פנחס שטייט אז מ'זעט אז די‬ ‫איינער פון די גוטע מנהגים פאר חודש אלול איז צו גיין‬ ‫פריערדיגע צדיקים האבן נישט געהאנדלט און געשעפטן‬ ‫טעגליך אין מקוה‪.‬‬ ‫אין די הייליגע טעג פון אלול און תשרי‪ .‬יעדער איד זאל‬ ‫אריין צו קומען צום בעלזער רב ר' אהרן זי"ע איז‬ ‫זיך משתדל זיין צו פארמינערן די געשעפטן‪ .‬יעצט איז‬ ‫געווען זייער שווער‪ ,‬און ספעציעל אין די ימים נוראים ווען‬ ‫נישט די צייט צו זוכן צו מאכן געשעפטן‪ .‬וואס מ'דארף‬ ‫אזויפיל מענטשן פלעגן זיך צוזאמקומען‪ .‬די גבאים האבן‬ ‫טון‪ ,‬דארף מען טון‪ ,‬אבער כדי צו שפירן אז ס'איז אלול‬ ‫אייגנטליך געוואלט אריינלאזן די מאסן ווען זיי זענען‬ ‫און תשרי‪ ,‬דארף מען פארמינערן אזעלכע אקטיוויטעטן‪.‬‬ ‫געווען גרויס‪ ,‬ווייל אזוי האבן זיי פארדינט זייערע גבאות‪-‬‬ ‫מ'זאל זען צו לערנען א שיעור יעדן אינדערפרי‪ ,‬א שיעור‬ ‫געלטער; זיי האבן געמאכט גוטע פרנסה‪.‬‬ ‫יעדן אוונט‪ ,‬א שיעור אינמיטן טאג‪ .‬לערנען דעם חק‪,‬‬ ‫לערנען משניות‪ ,‬אותיות נשמה‪ .‬דאווענען לענגער‪ ,‬און‬ ‫איינמאל האט דער בעלזער רב אויסגערופן‪" ,‬וואס‬ ‫בכלל נישט רעדן פארן דאווענען קיין דברים בטלים‪ .‬זען‬ ‫ווילט איר פון מיר אין די ימי הדין? איך דארף אויך עפעס‬ ‫צו זאגן תהלים עטליכע מאל א טאג‪ ,‬אדער כאטש האבן‬ ‫טון! איך קען נישט יעצט מקבל זיין דעם ציבור‪ .‬דער‬ ‫א טעגליכן סדר אין תהלים‪ .‬נישט הערן קיין טעלעפאן‬ ‫ציבור זאל פון דאנעט אוועקגיין!" א פאר מינוט שפעטער‬ ‫ליינס‪ ,‬נארישקייטן‪ ,‬פאליטיק‪ ,‬אדער שטותים‪ ,‬נאר דברי‬ ‫איז דער בעלזער רב ווידער ארויסגעקומען און געזאגט‪,‬‬ ‫תורה‪ .‬דאס איז די עבודה‪ ,‬זיך אריינצוטון‪ .‬ס'איז אלול‪.‬‬ ‫"מען קען נישט אוועקשיקן א אידן‪ .‬איך האב געזאגט איך‬ ‫וויל זיי נישט מקבל זיין‪ ,‬איך וויל נישט אז זיי זאלן יעצט‬ ‫אין דער אלטער היים פלעגט מען פאסטן‪ .‬מיר קענען‬ ‫אריינקומען‪ .‬אבער א איד טאר נישט אויספירן זאלן זיי‬ ‫נישט פאסטן‪ ,‬אבער מיר קענען זיך דערווייטערן פון‬ ‫טאקע אריינקומען‪ ".‬דאן זענען עטליכע מענטשן מיט‬ ‫תאוות‪ .‬למשל‪ ,‬נישט גיין יעדן טאג אין שויער‪ ,‬און אפילו‬ ‫יא‬ ‫דאס איז נאר געזאגט געווארן פאר די פריערדיגע דורות‪.‬‬ ‫אויב איך נעם א שויער‪ ,‬דארף עס נישט זיין הייס וואסער;‬ ‫און וואס איז מיט אונזערע דורות? אין אונזערע דורות‬ ‫עס קען זיין לוילעך‪ .‬מ'דארף נישט אזויפיל זייף‪ .‬נישט‬ ‫דארף מען ברעכן די תאוות‪ .‬אויב מ'איז אינמיטן עסן‪ ,‬זאל‬ ‫קראצן‪ ,‬זיך נישט ווייקן אין מקוה‪ .‬נישט זיך אויסצירן‪,‬‬ ‫מען זיך אפשטעלן‪ .‬ווען ס'איז שרעקליך ציענד צו עסן‪,‬‬ ‫נישט זיך שיין מאכן‪ ,‬נישט זיין פארנומען מיט אויסזען‬ ‫זאל מען זיך אפשטעלן‪ .‬מ'זאל נישט אריינלייגן צופיל אין‬ ‫גוט און אטראקטיוו דורכאויס די הייליגע טעג‪ .‬אלע די‬ ‫מויל‪ .‬מ'זאל נישט עסן אלעס אויף איינמאל‪ .‬מ'זאל מאכן‬ ‫זאכן זענען ווי תעניתים און סיגופים‪ .‬אלע די זאכן זענען א‬ ‫א הפסק‪ .‬ס'איז זייער שווער‪ .‬עס שטייט אין מגיד‬ ‫מסירת נפש‪ .‬אז דער גוף זאל אביסל ליידן‪ .‬עס האט דאך‬ ‫מישרים‪ ,‬פרשת ויקרא‪ ,‬אז אויב איינער האלט זיך איין פון‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬נאך אלעם‪ .‬מען ווייזט אז מען טוט תיקונים‪,‬‬ ‫זיינע תאוות און מאכט א הפסק אינמיטן א תאוה‪ ,‬ווערט‬ ‫דאס איז אנשטאט תעניתים און סיגופים‪.‬‬ ‫עס גערעכנט ווי ער וואלט געפאסט אינמיטן טאג‪ .‬רבי‬ ‫דער בן איש חי ברענגט אז אין חודש אלול זאל מען‬ ‫משה ארי' פריינד זאגט אז דאס איז די עבודה פון אלול‬ ‫פרובירן אויפצושטיין פארטאגס‪ ,‬אוועקנעמען פון‬ ‫און תשרי‪ :‬עסן ווייניגער‪ ,‬נישט עסן קיין נאש‪ ,‬נישט עסן‬ ‫שלאף‪ ,‬אמת'דיג זיך מצער זיין‪ ,‬צו זיין א בעל תשובה‪ .‬גיין‬ ‫קיין איבעריגע קוקיס‪ ,‬נישט טרינקען צופיל‪ .‬מ'זאל זיך‬ ‫ווייניגער שפאצירן‪ ,‬היטן שבת מיט מער קדושה און‬ ‫שטארק מתגבר זיין אויף די תאוות‪ .‬דער וועג פון עסן זאל‬ ‫טהרה‪ ,‬דאווענען מער‪ ,‬און וויינען צום אויבערשטן ער זאל‬ ‫זיין א קאמף‪ .‬מ'זאל זיך איינהאלטן פון עסן עפעס וואס‬ ‫האבן רחמנות אויף אונז‪ ,‬אונז מוחל זיין‪ .‬מען דארף וויינען‬ ‫מ'האט ליב בכלל‪ .‬און אויב מ'מוז עס עסן ווייל דאס איז‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬זיך אויסרעדן צום אויבערשטן‪ ,‬ווייזן אז‬ ‫די עסן וואס מ'באקומט‪ ,‬זאל מען נעמען א שטיקל און‬ ‫מיר גלייבן און מיר ציטערן פון דעם יום הדין‪.‬‬ ‫ווארטן‪ .‬מ'זאל זאגן א קאפיטל תהלים‪ .‬מ'זאל ליינען א‬ ‫מעשה פון א צדיק‪ .‬מ'זאל לערנען עפעס פון א ספר‪.‬‬ ‫דער בן איש חי ברענגט א מורא'דיגע זאך‪ :‬א מענטש‬ ‫מ'זאל זיך איינהאלטן פון תאוות בכלל‪ ,‬און פון עסן מיט‬ ‫זאל נעמען געוויסע סיגופים אויף זיך און האבן רחמנות‬ ‫תאוה‪ .‬און מ'דארף זיך טאקע איינהאלטן פון עסן‬ ‫אויף זיך אליין‪" ,‬אוי‪ ,‬וויי איז מיין גוף‪ ,‬אז עס מוז זיך אזוי‬ ‫נארישקייטן‪ .‬מ'דארף נישט אזויפיל עסן‪ ,‬אפילו א גאנץ‬ ‫פייניגן‪ ,‬אז עס מוז זיין אזוי שווער‪ ".‬ער זאל פארמינערן‬ ‫יאר‪ .‬מ'קען זיך אפשר נישט איינהאלטן‪ ,‬אבער אין אלול‬ ‫זיין שלאף‪ ,‬זיך שטארקן‪ ,‬און האבן רחמנות אויף זיך‪ .‬און‬ ‫און תשרי מוז מען זיך קענען איינהאלטן‪.‬‬ ‫דאס וועט אויפוועקן דעם רחמנות פון הקב"ה אויף אונז‪,‬‬ ‫די אידישע קינדער‪.‬‬ ‫אזוי ווי רבינו יונה ברענגט‪ ,‬ווען א מענטש עסט און‬ ‫האט א תאווה צו עסן נאך‪ ,‬זאל ער נישט נאכגעבן די‬ ‫א זייער וויכטיגע זאך אין חודש אלול איז זיך צו‬ ‫תאווה‪ .‬דאס זעלבע איז געזאגט געווארן‪ ,‬ווען א מענטש‬ ‫שטארקן וועגן דעם סוף זמן קריאת שמע‪ ,‬דעם ערשטן‬ ‫האט א תאווה צו זאגן פאר עמיצן עפעס; ער זאל זיך‬ ‫סוף זמן קריאת שמע‪ ,‬און דעם סוף זמן תפילה‪ .‬מען זאל‬ ‫איינהאלטן‪ .‬ווען ער האט א תאווה צו דערציילן א מעשה‬ ‫דאווענען מנחה אין צייט‪ ,‬נישט אריינפאלן אין מנחה‬ ‫וואס ער האט געזען‪ ,‬זאל ער זיך איינהאלטן‪ .‬מען זאל‬ ‫אינמיטן א שמועס אדער אינמיטן דער ארבעט‪ .‬גרייט זיך‬ ‫נישט רעדן קיין איבריגע דיבורים‪ .‬צדיקים האבן‬ ‫צו צען ביז פופצן מינוט פאר מנחה אז מען גייט דאווענען‬ ‫אריינגעלייגט גרויסע כוחות אין "תענית דיבור"‪ .‬טעג און‬ ‫מנחה‪ .‬גרייט זיך צו צען ביז פופצן מינוט פאר מעריב אז‬ ‫שעות פלעגן אריבערגיין וואו זיי האבן זיך איינגעהאלטן‬ ‫מען גייט דאווענען מעריב‪ .‬מען דארף הארעווען אין‬ ‫פון רעדן‪ .‬זיי האבן זיך איינגעהאלטן פון קוקן‪ ,‬פון ניצן‬ ‫חודש אלול און תשרי ארויסצוזאגן די ווערטער‬ ‫זייערע אויגן פאר נארישע זאכן‪ .‬און אזוי אויך‪ ,‬אלע‬ ‫פאמעליך‪ ,‬הויך‪ ,‬און קלאר‪ ,‬מיט כוונה‪ .‬מען דארף זען אז‬ ‫אנדערע אברים וואו עס איז דא א תאווה‪ ,‬האלט מען זיך‬ ‫ווען מען מאכט אשר יצר‪ ,‬ווען מען זאגט די ברכות‬ ‫איין‪ .‬מען האלט זיך איין פון ווערן אין כעס‪ .‬מען האלט זיך‬ ‫השחר‪ ,‬און אנדערע ברכות ביים עסן‪ ,‬אז עס איז חודש‬ ‫איין פון מאכן א מחלוקת‪ .‬מען האלט זיך איין פון טון זאכן‬ ‫תשרי‪ .‬עס איז אן אנדערער אופן פון זאגן די ברכות‪:‬‬ ‫וואס שטערן דעם עבודת השם און וואס ברענגען תאוות‪.‬‬ ‫פאמעליך‪ ,‬הויך‪ ,‬קלאר‪ ,‬מיט כוונה‪ ,‬מיט ווארעמקייט‪ ,‬און‬ ‫מיט ערנסטקייט‪ .‬דאס איז חודש אלול‪.‬‬ ‫המשך יבוא אי"ה‬ ‫רבי משה ארי' פריינד ברענגט אין זיין ספר אז די עיקר‬ ‫תשובה איז תעניתים‪ ,‬סיגופים און פייניגען זיך‪ .‬אבער‬ ‫קול פנים מאירות‬ ‫שיעורי כ"ק מרן אדמו"ר מפנים מאירות סיקסא שליט"א‬ ‫צענטראלע נומער‪| 845-414-0076 :‬א"י‪ | 072-370-1823 :‬ענגלאנד‪| 0330-350-3190 :‬ארגענטינע‪:‬‬ ‫‪| 5411-2152-7691‬אנטווערפן‪| 323-346-0673 :‬מאנטריאל‪438-228-2500 :‬‬ ‫יב‬ ‫קונטרס‬ ‫מאר‬ ‫ﬣזמן‬ ‫באידיש‬ ‫מאמרי‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר‬ ‫שליט"א‬ ‫יצא לאור‬ ‫על ידי מערכת פנים מאירות סיקסא‬ ‫אלול תשפ"ה‬ ‫ב‬ ‫מאמר‪ :‬אונזער גרויסער כח פון זאגן‬ ‫'מאה ברכות' יעדן טאג‬ ‫די בעסטע הכנה און קבלה טובה‪ ,‬אין די‬ ‫הייליגע טעג‬ ‫סעודת רעוא דרעוין‪ .‬קומענדיגע וואך גייט שוין זיין חודש אלול‪ .‬ס'כאפט א פחד‬ ‫נורא‪ .‬עס איז דורכגעגאנגען א יאר‪ .‬עס איז א זמן פון תשובה‪ ,‬א זמן פון חשבון הנפש‪.‬‬ ‫עס איז שוין מברכים אלול‪ ,‬עס איז שוין ערב ראש חודש אלול‪ .‬עס איז א זמן וואס א‬ ‫איד דארף זיך מעורר זיין און זיך אויפוועקן און זיך אריינטראכטן און מאכן א חשבון‬ ‫הנפש‪ ,‬מאכן קבלות טובות‪.‬‬ ‫ווען מען גרייט זיך צו די הייליגע טעג‪ ,‬צו די ימים נוראים‪ ,‬ימים של שמחה‪ ,‬ימי‬ ‫הרחמים והרצון‪ ,‬ימי הדין‪ .‬דער הייליגער באשעפער ווארט אויף די אידישע קינדער‪ .‬די‬ ‫אידישע קינדער זאלן זיך צוריקקערן‪ ,‬די אידישע קינדער זאלן טון וואס איז ריכטיג‬ ‫און נאר טון א נחת רוח פארן אייבערשטן‪.‬‬ ‫פאר אן הקדמה צו חודש אלול האבן מיר געליינט אין די וואכעדיגע פרשה ועתה‬ ‫ישראל מה ה' אלוקיך שואל מעמך כי אם ליראה ‪.‬זאגט רש"י הקדוש הייליגע ווערטער‪:‬‬ ‫"ובכל מה שחטאתם לפניו" ‪ -‬מיט דעם אלעם וואס איר האט געזינדיגט פארן‬ ‫אייבערשטן ‪" -‬אינו שואל מכם כי אם ליראה"‪ ,‬וואס סך הכל בעט ער נאר אז מען זאל‬ ‫מורא האבן פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫פרעגט דער הייליגער שם משמואל‪ :‬לכאורה דארף מען פארשטיין וואס זאגט‬ ‫רש"י‪ .‬אין פסוק שטייט דאך ווייטער נישט נאר "ליראה"‪ ,‬נאר עס שטייט אויך "ללכת‬ ‫בכל דרכיו ולאהבה אותו ולעבוד את ה' אלוקיך בכל לבבך ובכל נפשך ולשמור את‬ ‫מצות ה "' וגו'‪ .‬עס שטייט דאך אלעס אין פסוק אויסגערעכנט‪ :‬יראת ה'‪ ,‬אהבת ה'‪ ,‬קיום‬ ‫מצות עשה‪ ,‬זיין אפגעהיטן פון א לא תעשה‪ .‬וואס איז פשט אז רש"י זאגט אז עס‬ ‫שטייט נאר "כי א ם ליראה"‪ ,‬ווען ס'שטייט א גאנצע פסוק ווייטער אויסגערעכנט‬ ‫בפרטיות וואס דער הייליגער באשעפער פאדערט פון אונז?‬ ‫ג‬ ‫זאגט דער הייליגער שם משמואל‪ :‬ס'איז דא א מדרש אין תהלים‪ .‬דוד המלך זאגט‬ ‫"אחת שאלתי מאת ה' אותה אבקש" ‪ -‬ער בעט נאר איין בקשה‪ .‬האט אים דער‬ ‫הייליגער באשעפער געזאגט‪" :‬קודם זאגסטו 'אחת שאלתי‪ ...‬שבתי בבית ה'' ‪ -‬דו‬ ‫ווילסט זיצן אין דעם בית ה' כל ימי חיי‪ ,‬און נאך דעם גייסטו און בעטסט 'לחזות בנעום‬ ‫ה' ולבקר בהיכלו'‪ .‬איך האב געמיינט אז דו בעטסט נאר איין בקשה‪ ".‬אמר לפניו ‪ -‬האט‬ ‫דוד המלך געזאגט פארן רבונו של עולם‪" :‬לא יהא העבד שוה לרבו" ‪ -‬זאל דער עבד‬ ‫נישט זיין גלייך צו זיין הער? בתחילה שרייבסטו אין די תורה "ועתה ישראל מה ה'‬ ‫אלוקיך שואל מעמך כי אם ליראה"‪ ,‬און דערנאך הייבסטו אן "ללכת בכל דרכיו‬ ‫ולאהבה אותו" און אזוי ווייטער‪" .‬די לעבד שיהא כרבו" ‪ -‬אזוי האב איך געזען אין די‬ ‫תורה‪ ,‬און איך טו אויך אזוי‪" :‬אחת שאלתי מאת ה'" און איך בעט נאכדעם אסאך‬ ‫בקשות‪.‬‬ ‫וואס איז דער פשט פון דעם מדרש? זאגט דער שם משמואל מורא'דיגע‪,‬‬ ‫יסודות'דיגע ווערטער‪ .‬זאגט ער אזוי‪ :‬דער הייליגער באשעפער איז מדות טיבו ‪ -‬די‬ ‫טבע כביכול פון דעם הייליגן באשעפער איז‪ ,‬להיטב לברואיו‪ ,‬צו גוטס טון פאר זיינע‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬פאר זיינע באשעפענישן‪ .‬זאגט ער‪ ,‬דער הייליגער באשעפער וויל‬ ‫גוטס טון‪ ,‬ממילא גיט ער אריין אין די הערצער פון אידישע קינדער "ללכת בכל דרכיו‬ ‫ולאהבה אותו ולעבוד את ה' אלוקיך בכל לבבך ובכל נפשך"‪ .‬דער הייליגער באשעפער‬ ‫גיט אריין אין די מחשבות‪ ,‬אין די געפילן‪ ,‬אין די הרגשים‪ ,‬אז דער מענטש זאל וועלן‬ ‫מקיים זיין דאס "ללכת בכל דרכיו ולאהבה אותו ולעבוד את ה' אלוקיך"‪ .‬דער הייליגער‬ ‫באשעפער גיט עס אים אלס א מתנה‪ .‬דער הייליגער באשעפער ברענגט אים אריין די‬ ‫בענקעניש‪ ,‬די ליב שאפט‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער וויל טון מיט אים נאר גוטס‪ .‬אבער‬ ‫עס שטייט דאך אין חז"ל "הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים" ‪ -‬יראת שמים קען אונז‬ ‫נישט דער באשעפער אריינגעבן אין אונזער הארץ אלס א מתנה‪ .‬און אז מען האט‬ ‫נישט קיין יראת שמים‪ ,‬קען מען נישט מקיים זיין דאס "ללכת בכל דרכיו ולאהבה‬ ‫אותו"‪ ,‬ווייל יראת שמים איז "זה השער לה' צדיקים יבואו בו" ‪ -‬יראת שמים איז דאך‬ ‫דער שער פון אלע עבודת ה'‪ ,‬פון אלע מדות‪.‬‬ ‫די גמרא ברענגט אין שבת לא‪ .‬אז יראת שמים איז דומה צו א גזבר‪ ,‬צו א שומר‪,‬‬ ‫צו א גבאי‪ ,‬וואס מען האט אים איבערגעגעבן די שליסלעך פון די אינעווייניגסטע‬ ‫אוצר‪ ,‬און די אויסערליכע שליסלעך האט מען אים נישט געגעבן‪" .‬בהי עייל" ‪ -‬ווי קען‬ ‫ער אריינגיין? רבי ינאי האט אויסגערופן‪" :‬חבל" ‪ -‬א שאד אויף דער "דלית ליה דרתה‪,‬‬ ‫ותרעה לדרתה עבד" ‪ -‬ער האט נישט קיין הויף און ער מאכט א טויער פארן הויף‪ .‬ער‬ ‫ל ערנט תורה און ער האט נישט קיין יראת שמים‪ .‬רבי יהודה זאגט‪" :‬לא ברא הקב"ה‬ ‫את עולמו" נאר מיט די תכלית "כדי שיראו מלפניו" ‪ -‬יראת שמים! "ואלקים עשה‬ ‫עולמו כדי שיראו מלפניו" ‪ -‬ס'זאל זיין א יראת הרוממות‪ ,‬א יראה עליונה‪ ,‬א יראה‬ ‫תחתונה‪ ,‬א יראה עילאה‪ ,‬אבער עס דארף זיין יראה‪.‬‬ ‫ד‬ ‫ממילא זאגט ער אזוי‪ :‬דער הייליגער באשעפער שואל מעמך כי אם ליראה‪ ,‬אז דו‬ ‫וועסט האבן יראה‪ ,‬געט דיר דער אייבערשטער א ברכה‪ .‬דו וועסט זען‪ ,‬איך וועל דיר‬ ‫העלפן אז עס זאל זיין ללכת בכל דרכיו ולאהבה אותו ולעבוד את ה' אלוקיך בכל לבבך‬ ‫ובכל נפשך ולשמור את מצות ה'‪ .‬מורא'דיגע ווערטער! דו לייג אריין יראה‪ ,‬פתחי לי‬ ‫פתח כחודו של מחט‪ ,‬און איך וועל דיר שוין געבן א מתנה‪ .‬איך וועל מאכן אז דיין‬ ‫הארץ‪ ,‬דיינע איברים‪ ,‬דיינע גידים זאלן זיך אריינקאכן אין די איבריגע עבודת ה' וואס‬ ‫פעלט זיך אויס‪ .‬לייגט דער שם משמואל צו מורא'דיגע ווערטער‪ :‬ער קען נישט‬ ‫פארשטיין ווי אזוי איז דא א מענטש וואס גלייבט אין דעם באשעפער‪ ,‬וויאזוי איז דאס‬ ‫מעגליך אז ער זאל נישט האבן קיין יראת שמים‪.‬‬ ‫די גמ' ברענגט אין ברכות כח‪ ,‬ווען ר' יוחנן בן זכאי איז געווארן נישט געזונט‪,‬‬ ‫זענען אריינגעקומען די תלמידים אים צו מבקר חולה זיין‪ .‬ווען ר' יוחנן בן זכאי האט‬ ‫געזען זיינע תלמידים‪ ,‬האט ער אנגעהויבן וויינען‪ .‬האבן די תלמידים געזאגט‪" :‬נר‬ ‫ישראל עמוד הימיני פטיש החזק"‪ ,‬דער מענטש וואס די גאנצע וועלט שטייט אויף‬ ‫דיר‪ ,‬דו לייכט סט אויף די וועלט‪ ,‬וואס וויינסטו? פארוואס האסטו מורא? די תלמידים‬ ‫האבן נישט געקענט פארשטיין‪ ,‬די גאנצע וועלט האלט זיך אויף ר' יוחנן בן זכאי‪ ,‬ער‬ ‫ברענגט א לעכטיגקייט אויף די וועלט‪ ,‬און ער האט מורא? ער האט מורא פון יענע‬ ‫וועלט? האט ער געזאגט אז ווען מען וואלט אים געפירט צו א בשר ודם וואס היינט‬ ‫איז ער דא און מארגן איז ער א ין קבר‪ ,‬און ווען ער ווערט אין כעס אויף עפעס איז עס‬ ‫נישט קיין כעס של עולם‪ ,‬ווען ער שפארט אים איין אין תפיסה בלייבט ער נישט‬ ‫איינגעשפארט אין תפיסה אויף אייביג‪ ,‬טאמער ער הרג'עט אים ווערט ער נישט‬ ‫געהרג'עט אויף אייביג‪ ,‬עס איז דאך דא אן עולם הבא‪ ,‬און מען קען אים מפייס זיין‬ ‫בדברים‪ ,‬מען קען אים משחד זיין מיט געלט‪ ,‬און אפילו אזוי וואלט איך געוויינט‪ ,‬איך‬ ‫וואלט געציטערט‪.‬‬ ‫איצט אז מען פירט מיר צו דעם מלך מלכי המלכים הקב"ה וואס ער איז חי וקים‬ ‫לעולם ולעלמי עולמים‪ ,‬אויב ער ווערט אין כעס איז עס א כעס עולם‪ ,‬אז ער שפארט‬ ‫איין איז עס אן איסר עולם‪ ,‬אז ער איז ממית איז עס א מיתת עולם‪ ,‬און מען קען אים‬ ‫נישט איבערבעטן מיט דברים‪ ,‬מען קען אים נישט משחד זיין בדברים‪ ,‬און נאך מער‪,‬‬ ‫עס זענען דא צוויי דרכים לפני‪ ,‬אחת של גן עדן ואחת של גהינם‪ ,‬און איך ווייס נישט‬ ‫וואו מען פירט מיר‪ ,‬זאל איך נישט וויינען? זעט מען פון דעם וואס מיינט יראת שמים‪.‬‬ ‫ר' יוחנן בן זכאי וואס איז געווען דער עמוד הימיני‪ ,‬פטיש החזק‪ ,‬די גמרא ברענגט‬ ‫ארויס וואס איז געווען ר' יוחנן בן זכאי'ס יראת שמים‪ .‬דאס איז געווען ר' יוחנן בן זכאי‪,‬‬ ‫אלעס ארום איז געקומען אונטער דעם‪.‬‬ ‫ה‬ ‫"נו‪ ,‬כאפט א פחד וואס וועט זיין מיט אונז?" דער שם משמואל לאזט אונז נישט‬ ‫איבער‪ ,‬ער העלפט אונז ארויס‪ .‬די גמרא זאגט אין ברכות סא אז דער יצר הרע איז‬ ‫דומה לזבוב און ער זיצט בין שתי מפתחי הלב‪ .‬וואס טוט ער? ער פארשטאפט דעם‬ ‫הארץ‪ ,‬ער לאזט נישט דארט אריינגיין די הארות שכליות‪ ,‬די לעכטיגקייטן‪ ,‬די‬ ‫התרגשות‪ ,‬די התעוררות‪ ,‬די בענקעניש פון דעם מענטש צו רוחניות‪ .‬ער זיצט דארט‬ ‫ביי די מפתחי הלב און ער פארשטעלט דעם טויער‪.‬‬ ‫אבער עס שטייט אין פסוק "ומלתם את ערלת לבבכם"‪ .‬זאגט דארט רש"י אז‬ ‫"אוטם הלב וכיסויו" דאס איז דער יצר הרע וואס ער איז דומה לזבוב‪ .‬אז דו וועסט‬ ‫אויפעפענען די טויער‪ ,‬דו וועסט נעמען דעם זבוב‪ ,‬דו וועסט אים רוקן אין א זייט‪,‬‬ ‫זאגט דער פסוק "וערפכם לא תקשו עוד" ‪ -‬עס וועט שוין נישט זיין אזא שוועריקייט‪.‬‬ ‫חז"ל זאגן אין ברכות טז‪" :‬הוא יצר הרע‪ ,‬הוא השטן‪ ,‬הוא מלאך המות‪ ,‬הוא ס"ם‬ ‫וכת דיליה"‪ .‬דער שטן‪ ,‬דער מל אך המות‪ ,‬דער ס"ם‪ ,‬דאס איז די זעלבע זאך‪ .‬יעצט זאגט‬ ‫ער אזוי‪ :‬ס"ם איז דאך ס"ם מיט א"ל ‪ -‬די אותיות וואס זענען נישט גוט‪ .‬וויפיל‬ ‫באטרעפט עס? הונדערט‪ .‬די אותיות וואס זענען יא גוט זענען די אותיות א‪-‬ל ‪" -‬חסד‬ ‫א‪-‬ל כל היום"‪ .‬לעתיד לבוא וועט דער באשעפער שעכטן דעם יצר הרע‪ .‬וואס מיינט‬ ‫דאס? ער וועט אפטיילן צווישן די אותיות ס"ם און די אותיות א"ל‪ .‬די אותיות ס"ם‬ ‫וועלן שוין נישט באקומען קיין השפעה פון דעם הייליגן באשעפער פון די אותיות‬ ‫טובות‪ .‬עס וועט נאר איבערבלייבן א‪-‬ל ‪ -‬די צד הקדושה‪ .‬די אותיות ס"ם איז‬ ‫הונדערט‪ .‬עס זענען דא הונדערט כוחות וואס רייצן אויף דעם מענטש'ס הארץ‪ ,‬אויף‬ ‫די מפתחי הלב‪ ,‬און עס לאזט נישט אריינקומען די הרגשים של קדושה‪ .‬עס לאזט‬ ‫נישט דעם מענטש אז ער זאל זיך קענען נאנט ברענגען צום אייבערשטן‪ .‬און וואס‬ ‫האבן חז"ל געטון צו דעם? זיי האבן מתקן געווען די מאה ברכות וואס מען זאל זאגן‬ ‫יעדן טאג‪ .‬דורך דעם וואס א איד זאגט מאה ברכות יעדן טאג‪ ,‬באהעפט ער זיך צו די‬ ‫קדושה‪ ,‬און ער נעמט אוועק די הונדערט כוחות‪ ,‬און ממילא קען ער צוקומען צו יראת‬ ‫שמים‪.‬‬ ‫יראת שמים‪ ,‬זאגט דער שם משמואל‪ ,‬דארף יעדער איד האבן וואס גלייבט אז עס‬ ‫איז דא א באשעפער‪ .‬עס איז א מציאות אז א מענטש טראכט זיך וואס טוט זיך אויף‬ ‫דער וועלט‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז אחד יחיד ומיוחד והוא עשה ועושה ויעשה לכל‬ ‫המעשים‪ .‬אויטאמאטיש ברענגט עס יראת שמים‪ .‬נאר וואס דען? עס זענען דא די‬ ‫הונדערט כוחות וואס שטייען אויף די פתחי הלב‪ ,‬דער ס"ם וואס לאזט דאס נישט‬ ‫שפירן‪ .‬און דורך מאה ברכות טוען מיר צוברעכן די הונדערט כוחות און די הארץ‬ ‫ווערט אויפגעעפנט‪ ,‬עס זאל קענען אריינגיין די התרגשות‪ ,‬די התעוררות‪ ,‬דער אור פון‬ ‫דער נפש השכלי‪ ,‬די הויכע כוחות וואס א איד האט‪.‬‬ ‫ו‬ ‫דער שם משמואל זאגט דארט אן אינטערעסאנטע זאך‪ :‬שבת איז כל דינין‬ ‫מתעברין מינה‪ ,‬עס איז נישט דא קיין סטרא אחרא‪ ,‬זיי זענען אין דער נוקבא דתהומא‬ ‫רבה‪ .‬די זעלבע זאך האט דער מענטש נישט די כוחות הרע ווי א גאנצע וואך‪ ,‬עס איז‬ ‫נאר א רושם פון די כוחות הרע‪ .‬ממילא‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬אז מדינא דארף מען נישט מאכן קיין‬ ‫מאה ברכות אין שבת‪.‬‬ ‫די עקידה ברענגט אין פרשת שלח אז שבת איז נישט דא קיין ענין צו האבן מאה‬ ‫ברכות‪ ,‬ווייל מאה ברכות איז מתקן געווארן צו מעורר זיין א מענטש אז ער זאל נישט‬ ‫הנאה האבן פון דער וועלט יותר מכדי צורכו‪ .‬שבת‪ ,‬אז עס איז דא א נשמה יתירה און‬ ‫פון דעם עונג שבת און פון דער תורה וואס ער לערנט מער אין שבת‪ ,‬קען ער צוקומען‬ ‫צו שלימות אן די מאה ברכות‪ .‬דער בן איש חי ברענגט עס אויך אין פרשת וישב‪.‬‬ ‫למעשה זענען דא אסאך חולקים אויף דעם‪ .‬אין שלחן ערוך שטייט אז מען זאל‬ ‫משלים זיין די מאה ברכות‪ .‬אנדערע ווילן זאגן אז ס'מיינט ממידת חסידות‪ ,‬נישט‬ ‫מדינא‪ .‬עכ"פ‪ ,‬וואס דער שם משמואל מיינט איז אז אשר תקנו‪ ,‬אז לויט וואס מען האט‬ ‫מסדר געווען‪ ,‬קומט נישט אויס אז מען זאל משלים זיין די מאה ברכות‪ .‬מען דארף טון‬ ‫פעולות צו אנקומען צו דעם‪ ,‬אבער אין דעם סדר היום איז נישט דא קיין מאה ברכות‬ ‫ווייל עס איז נישט דא קיין ס"ם‪ .‬זעען מיר פון דעם אז דער איינציגסטער כח וואס מיר‬ ‫האבן צו אוועקרוקן דעם ס"ם פון אונזער הארץ איז די מאה ברכות‪.‬‬ ‫די גמרא ברענגט אין ברכות לג‪" :‬אטו יראה מלתא זוטרתא הוא?" ענטפערט די‬ ‫גמרא‪" :‬אין‪ ,‬לגבי משה מלתא זוטרתא הוא‪ ".‬די מפרשים שטעלן זיך‪ :‬וואס האט די‬ ‫גמרא געענטפערט? איך האב דען נאר געפרעגט אלץ משה רבינו? אויף דעם זאגט ער‪:‬‬ ‫יא‪ ,‬וויבאלד די גאנצע מניעה צו צוקומען צו יראה איז דורך דעם וואס די הארץ האט א‬ ‫פארשטאפאכץ (אזוי ווי מען האט פריער אראפגעברענגט פון רש"י)‪ ,‬און משה רבינו‪,‬‬ ‫וואס די שכינה האט גערעדט מתוך גרונו‪ ,‬האט געזאגט "ומלתם את ערלת לבבכם"‬ ‫(דורך די מאה ברכות‪ ,‬ווי פריער געשמועסט)‪ .‬איז ביי משה רבינו איז עס אזוי געווען ‪-‬‬ ‫"בדבר ה' שמים נעשו"‪" .‬לגבי משה מלתא זוטרתא הוא" ‪ -‬יא‪ ,‬ווייל משה רבינו האט‬ ‫געהאט דעם ריכטיגן יראת שמים‪ .‬דאס איז דער תירוץ‪ .‬און אז דו וועסט האבן די‬ ‫ריכטיגע יראת שמים‪ ,‬וועט עס ביי דיר אויך געשען‪ ,‬ווייל משה רבינו האט געזאגט‬ ‫"ומלתם את ערלת לבבכם" ‪ -‬איז עס א מציאות אז עס גייט געשען ‪" -‬בדבר ה' שמים‬ ‫נעשו"‪ .‬וואס די תורה פאדערט פון דיר איז מאכן די מאה ברכות בכוונה (און אזוי וועט‬ ‫מען קענען צוקומען צו "ומלתם את ערלת לבבכם" ‪ -‬צו יראת שמים)‪.‬‬ ‫די גמרא ברענגט אין ברכות לג און אין מגילה כה‪" :‬ועתה ישראל מה ה' אלוקיך‬ ‫שואל מעמך כי אם ליראה"‪ .‬אטו יראת שמים מלתא זוטרתא הוא? און ר' חנינה זאגט‬ ‫משם ר' שמעון בר יוחי‪ :‬אין לו להקב"ה בבית גנזיו אלא אוצר של יראת שמים‪ .‬די בית‬ ‫ז‬ ‫גנזיו פון הקב"ה איז דער אוצר של יראת שמים‪ ,‬שנאמר "יראת ה' היא אוצרו"‪.‬‬ ‫ענטפערט די גמרא‪ :‬לגבי משה מלתא זוטרתא הוא‪.‬‬ ‫עס איז דא א הפלא'דיגער מהרש"א אין מנחות מג‪ .‬זאגט דער מהרש"א אזוי‪" :‬מה‬ ‫ה' אלוקיך שואל מעמך" ‪ -‬זאגט די גמרא‪ :‬אל תיקרי מה אלא מאה‪ .‬די מאה ברכות ה'‬ ‫אלוקיך שואל מעמך‪ .‬ווייסט פארוואס? ווייל דאס ברענגט "כי אם ליראה" ‪ -‬דאס‬ ‫ברענגט יראת שמים‪ ,‬אזוי זאגט דער מהרש"א הקדוש‪ .‬ממילא איז עס א גרויסע זאך‪,‬‬ ‫יא‪ ,‬ס'איז א גרויסע זאך‪ .‬מאה ברכות ה' אלוקיך שואל מעמך ‪ -‬פארוואס? "כי אם‬ ‫ליראה" ‪ -‬ווייל דאס איז די איינציגסטע וועג צו צוקומען צו יראת שמים‪.‬‬ ‫דארף מען קודם אין דעם גוט אריינטראכטן‪ .‬עס איז נישט פשוט‪ ,‬דאס איז נישט‬ ‫סתם א מלתא דחסידותא‪ ,‬עס איז נישט סתם א זאך וואס מען דארף אזוי טון אגב'דיג‬ ‫און עס איז נישט א זאך וואס מען קען טון מצות אנשים מלומדה‪ .‬דאס איז א זאך וואס‬ ‫בר ענגט אונז די תכלית החיים‪ ,‬דאס איז די זאך וואס נעמט אוועק די מאה כוחות פון‬ ‫דעם ס"ם פון דער הארץ‪ ,‬און עס ברענגט אז מיר זאלן קענען מקיים זיין "ללכת בכל‬ ‫דרכיו ולאהבה אותו"‪ .‬עס ברענגט אז מיר זאלן קענען צוקומען צו תורה‪ ,‬עבודה און‬ ‫יראת שמים‪ ,‬אהבת ה' און אלע מדריג ות און אלע דביקות הבורא וואס איז נאר שייך‪.‬‬ ‫דער הייליגער ישמח משה ברענגט אזוי‪" :‬כי בצלם אלקים עשה את האדם" ‪-‬‬ ‫ס'דארף זיין א יראת שמים אויפן פנים פונעם מענטש ‪" -‬מבשרי אחזה אלוק"‪ .‬יעצט‬ ‫זאגט דער ישמח משה אזוי‪" :‬נקל מאד לבוא ליראה השלימה על פי שכל" ‪ -‬וועסט דיך‬ ‫א ריינטראכטן‪ ,‬וועסטו זען אז עס איז זייער גרינג צו צוקומען צו יראת שמים‪ .‬דער‬ ‫רמב"ם ברענגט אין ספר המדע הלכות יסודי התורה פרק ד' הלכה י"ב דעם ענין‪.‬‬ ‫זאגט דער ישמח משה "לית אתר פנוי מיניה"‪ ,‬אז דער מענטש טראכט אז דער‬ ‫גאנצער וועלט איז "מלא כל הארץ כבודו" קען מען צוקומען צו יראה‪.‬‬ ‫"יראו את ה' קדושיו" ‪" -‬יראו" איז א לשון פון ראיה און א לשון פון יראה‪ .‬אז מען‬ ‫טראכט זיך אריין און מען זעט וואס טוט זיך אויף דער וועלט‪ ,‬קומט מען צי צו יראה‪.‬‬ ‫"בכל דרכיך דעהו" ‪ -‬עס איז אזוי שווער צו האבן יראת שמים‪ ,‬אזוי רעדט זיך אויס‬ ‫דער ישמח משה‪ .‬זאגט אבער דער ישמח משה אז די קשיות קומען דורך א מסך‬ ‫המבדיל‪ ,‬די זוהמה וואס קומט פון דעם נחש הקדמוני‪ .‬אזוי ווי ר' חיים וויטאל אין שער‬ ‫ה קדושה ברענגט‪ ,‬אין די כוחות הטומאה זענען דא הונדערט כוחות‪.‬‬ ‫די גמרא ברענגט אין מסכת פסחים קי אז "מאה וחד ופקע שידא"‪ .‬חז"ל זאגן אין‬ ‫מסכת חגיגה דף ט‪" :‬אינו דומה מי ששונה פרקו מאה פעמים לשונה פרקו מאה פעמים‬ ‫ואחד"‪ ,‬ווייל דער תוקף הטומאה איז מאה‪ ,‬און אז מען לערנט תורה מאה ואחד און מען‬ ‫ח‬ ‫איז אריבערגעגאנגען דעם מאה‪ ,‬האט מען מבטל געווען די מאה פון די קליפות‪.‬‬ ‫בלייבט איבער די אותיות א‪-‬ל וואס דאס איז אונז מחיה‪ ,‬וואס דאס איז די צד הקדושה‪,‬‬ ‫אזוי זאגט דער ישמח משה‪ .‬בדרך השכל וואלטן מיר געדארפט האבן יראת שמים‪,‬‬ ‫אבער עס איז דא א ס"ם‪ ,‬עס איז דא א הונדערט וואס האט גרויסע כוחות וואס מאכט‬ ‫אונז קשיות און מאכט א מסך המבדיל‪ .‬אבער אויב ס'איז דא מאה קעגן דעם פון דער‬ ‫צד הקדושה‪ ,‬ווערט עס בטל‪.‬‬ ‫זאגט דער ישמח משה די ווערטער‪ :‬א יעדן טאג ווערט א מענטש א בריאה‬ ‫חדשה‪ ,‬און פונקט אזוי ווי די קדושה ווערט נתחדש‪ ,‬זה לעומת זה חלילה ווערט אויך‬ ‫נתחדש די כוחות הטומאה‪ ,‬און כנגדם זענען די מאה ברכות‪ .‬זאגט ער אבער אז עס‬ ‫דארף זיין געמאכט באמת ובלב שלם לקרב בהם אל השי"ת ‪ -‬די ברכות זאלן אונז‬ ‫נאנט ברענגען צום אייבערשטן‪ ,‬און ובכל ברכה מסיר כח אחד מס"ם ובזה שהוא מברך‬ ‫מאה ברכות וועט אוועקגיין פון אים די כוחות הטומאה און דער מסך המבדיל‪ ,‬און‬ ‫דעמאלט וועט ער זען אז עס איז טאקע גרינג צו זיין א ירא שמים‪ ,‬דעמאלט וועט ער‬ ‫זען אז די יראת ה' איז א לייכטע זאך‪ ,‬עס איז נישט קיין שווערע עבודה‪.‬‬ ‫כי בצלם אלקים ברא את האדם (אז די יראת שמים דארף מען קענען זען אויפן‬ ‫פנים)‪ ,‬און אזוי ווי ער האט פריער אויסגערעכנט די אלע פסוקים און מאמרים‬ ‫פארוואס עס איז נישט שווער צו זיין א ירא שמים‪.‬‬ ‫(האבן מיר שוין אראפגעברענגט דעם מהרש"א פון) אל תקרי מה אלא מאה וואס‬ ‫דאס ווייזט אז עס איז לייכט צו זיין א ירא שמים‪( ,‬און מיט דעם איז פארענטפערט די‬ ‫קשיא פון די גמרא) אטו יראה מלתא זוטרתא הוא? און דער תירוץ איז יא‪ ,‬ס'איז לייכט‪.‬‬ ‫די לייכטקייט איז אז דו דארפסט מאכן מאה ברכות בכוונה‪.‬‬ ‫די ברכות דארפן געזאגט ווערן‪ ,‬ארויסגעזאגט יעדעס ווארט און אינזין געהאט די‬ ‫פירוש המילות‪ .‬מען דארף אריינלייגן א ווארעמקייט דערין‪ .‬געדענק‪ ,‬אין די מאה‬ ‫ברכות האסטו רעוואלווערס‪ ,‬שיסערס‪ ,‬שווערדן‪ ,‬פיילן און בויגנס אוועקצושיסן א כח‬ ‫פון די סטרא אחרא‪ .‬אז מען זאגט א ברכה "מממממ‪ ,"...‬איז זייער שווער‪ .‬עס איז א‬ ‫צובראכענער ריוואלווער‪ ,‬ס'איז נישט קיין אויסגעשארפטער שווערד‪ .‬ער איז פגום‪,‬‬ ‫ער האט נישט די כוחות צו צוברעכן דעם יצר הרע‪ .‬כדי צו קענען געבן א שניט אדורך‬ ‫איין כח פון דע ר סטרא אחרא‪ ,‬דארף מען האבן אויסגעשארפטע מעסערס‪ ,‬גוטע‬ ‫ריוואלווערס‪ ,‬גוטע שווערדן און גוטע שיסערס‪ ,‬אז מיט איין שלעפ זאל עס געבן א‬ ‫גוטן שאס אריין אינעם ס"ם‪ ,‬עס זאל פארטיליגן מיט איין קול‪ .‬מען דארף נישט מער ווי‬ ‫אז די פייל זאל קענען צילן אין ציל אריין‪ .‬ווען מען מאכט א ברכה הויך‪ ,‬שטייט מיט‬ ‫כוונה‪ ,‬מיט א דביקות הבורא‪ ,‬דורך דעם וועט שוין די יראת שמים אנקומען‪ ,‬און די‬ ‫ט‬ ‫יראת שמים וועט שוין ברענגען די אהבת ה'‪ ,‬די לימוד התורה און די ללכת בכל דרכיו‪,‬‬ ‫הפלא ופלא‪.‬‬ ‫דער בן איש חי אין פרשת פנחס שרייבט מורא'דיגע ווערטער‪ .‬ער שרייבט אזוי‪:‬‬ ‫די כח און די מלחמה פון א איד מיט די כוחות הטומאה און די קליפות איז בפה‪ ,‬מיט די‬ ‫מויל‪ .‬אלע כלי מלחמה מיט דעם ס''ם האבן מיר בפה‪ ,‬און פאר דעם האבן אונז די חז''ל‬ ‫מתקן געווען אז יעדע מאל פאר מיר נעמען אריין עפעס צו עסן און צו טרינקן‪ ,‬דארף‬ ‫מען מאכן א ברכה פ ארן הייליגן באשעפער‪ .‬ווייל דער יצר הרע איז זיך מתקנא און ער‬ ‫רייצט זיך מיט א איד מיט זיין מויל מער ווי אלע אברים‪ .‬זאגט דער בן איש חי‪ ,‬די‬ ‫גרעסטע קאמפעטישן‪ ,‬די גרעסטע נגדי וואס דער יצר הרע האט‪ ,‬איז די פה פון א‬ ‫אידיש קינד‪ .‬דארט שטעלט ער אן זיין גאנצן מלחמה אפאראט‪ ,‬און דער איד דארף‬ ‫אויפשטעלן א מלחמה קעגן דעם יצר הרע מיטן פה‪ .‬עס איז נישט דא א זאך וואס דער‬ ‫יצר הרע האט אזא התגברות אויפן מענטש ווי אויפן פה‪ ,‬אזויווי תאות אכילה און‬ ‫שתיה‪ .‬פארדעם האבן חז''ל מתקן געווען א ברכה אויף יעדע מאכל און אויף יעדע‬ ‫טרינקן וואס א א יד עסט אדער טרינקט‪ ,‬כדי די מאכל און די טרינקן זאל נישט‬ ‫ברענגען א שעדיגונג‪ ,‬א קלקול אויפן מענטש דורכן מלחמת היצר‪ .‬אדרבה‪ ,‬דורך די‬ ‫ברכה ווערט מתחזק די כלי מלחמה של האדם‪ ,‬עס שארפט אויס זיין כלי מלחמה וואס‬ ‫ער האט אין די פה צו מכניע זיין דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫וועגן דעם ז אגן חז"ל‪ ,‬וואס דער אר"י הק' ברענגט‪ ,‬אז ווען איינער איז מזלזל אין‬ ‫ברכות הנהנין חלילה וחס‪ ,‬ברענגט עס חלילה חלילה אז מען זאל פוגם זיין‪ ,‬ווייל עס‬ ‫ברענגט א שליטה פונעם פארקערטן זייט‪ .‬און להיפוך‪ ,‬ווען איינער איז נזהר בברכות‬ ‫הנהנין‪ ,‬זאגט דער בן איש חי "שהוא ימשול ביצר הרע" א געוואלדיגע ממשלה‪ .‬ער‬ ‫וועט צוקומען צו א תיקון גדול עצום ורב‪ .‬אזוי שרייבט ער מיט די לשון‪" :‬על כן‬ ‫זאלסטו זען כמה וכמה צריך ליזהר" וויפיל א מענטש דארף זיין געווארנט מיט ברכות‪,‬‬ ‫און ער זאל נישט מאכן קיין ברכות לבטלה‪ ,‬און ער זאל זען ארויסצוזאגן די ווערטער‬ ‫בכוונה גדולה‪" .‬ואז טוב לו וטוב לעולם" ‪ -‬איז גוט פאר אים און עס איז גוט פאר די‬ ‫גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫און דער הייליגער באשעפער האט אין די היינטיגע וועלט פון נסיונות‬ ‫אריינגעלייגט א געפערליכן נסיון אויף דעם ענין פון מאה ברכות‪ ,‬אז מען זאל עס‬ ‫אונטערכאפן און זאגן מיט א שנעלקייט האלבע ווערטער אונטער די נאז און נישט‬ ‫בכוונה‪ ,‬אזוי כאפנדיג‪ .‬דער הייליגער באשעפער זאל שומר ומציל זיין‪ .‬מיר דארפן די‬ ‫ברכות‪ ,‬מיר דארפן אז די ברכות זאלן אונז ברענגען צו יראת שמים‪ ,‬וואס יראת שמים‬ ‫ברענגט שוין אלעס‪ .‬אן דעם האבן מיר נישט יראת שמים און מיר האבן נישט אהבת ה'‬ ‫און מיר האבן נישט אהבת התורה‪ ,‬מיר האבן נישט הבנת התורה‪ ,‬מיר זענען נישט אין‬ ‫די תורה ווי עס באדארף צו זיין‪.‬‬ ‫י‬ ‫עס איז א מתנה וואס דער רבונו של עולם האט אונז געגעבן‪ ,‬אבער א מענטש‬ ‫זאל זיך אריינטראכטן וויפיל מאל שפירסטו "איך האב נישט די קאפ צו לערנען‪ ,‬איך‬ ‫האב נישט די קאפ צו דאווענען‪ ,‬איך האב נישט די חשקות התורה‪ ,‬איך האב נישט די‬ ‫אהבת ה'"‪ .‬אזוי פארשלאפן‪ ,‬אזוי פארלאשן‪ ,‬אזוי מיואש‪ ,‬אזוי נאכגעלאזט‪ .‬וואס טוט‬ ‫זיך מיט די מאה ברכות‪ ,‬די ס''ם כוחות‪ ,‬די הונדערט כוחות אויף די מפתחי הלב? ווי‬ ‫אזוי האסטו געזאגט די ברכות? וויאזוי האסטו געמאכט די "שהכל נהיה בדברו"‪ ,‬די‬ ‫"בורא נפשות"‪ ,‬די ברכת המזון‪ ,‬די ברכות התורה‪ ,‬די ברכות פארן דאווענען און ביים‬ ‫דאווענען? וויאזוי האסטו געזאגט די ברכות ביי שמונה עשרה‪ ,‬ביים ליינען? מען דארף‬ ‫זיך אריינטראכטן וויאזוי עס קוקט אויס אונזערע ברכות ביים עסן‪ ,‬אונזערע נאך ‪-‬‬ ‫ברכות‪ .‬דאס איז אונזער יסוד‪ ,‬דאס איז אונזער געווער‪ ,‬אונזער כלי זיין‪ ,‬אונזער כלי‬ ‫מלחמה‪ ,‬און דאס איז אונזער אונטערהאלטערס‪ .‬נאר אזוי קען מען אנקומען צו די‬ ‫ריכטיגע יראה‪ ,‬וואס דאס איז די שער לה'‪ ,‬און נאר אזוי קען מען אנקומען צו די מתנות‬ ‫פון "ללכת בכל דרכיו ולאהבה אותו"‪ .‬פון איין זייט איז עס א דבר קל‪ ,‬און פון דער‬ ‫אנדערער זייט איז עס א גאר גרויסע זאך‪.‬‬ ‫עס האט פאסירט אין די צייטן פון דעם הייליגן אור החיים‪ .‬עס איז געווען א‬ ‫גרויסער עושר איד מיטן נאמען ר' יהושע שפארטוס‪ ,‬וואס איז געווען א גרויסער עם‬ ‫הארץ‪ .‬איין טאג האט ער געקויפט א גארטן‪ ,‬א פעלד פון אן אראבער‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫געבענטשט מ יט גרויסע‪ ,‬שיינע ביימער וואס האבן געטראגן געשמאקע‪ ,‬זיסע פירות‪.‬‬ ‫עס זענען אויך געווען צוויי גוטע‪ ,‬זיסע קוואלן וואס זייער וואסער איז געווען אזוי‬ ‫בא'טעמ'ט אז מענטשן פלעגן הנאה האבן פון יעדן טראפן‪ .‬צוויי חדשים נאכדעם וואס‬ ‫ער האט געקויפט דאס פעלד‪ ,‬איז ער געגאנגע ן קוקן אויף דעם‪ ,‬און ער האט געטראפן‬ ‫אז די צוויי קוואלן זענען אויסגעטריקנט געווארן‪ ,‬נישט איבערלאזנדיג קיין זכר‬ ‫דערפון‪ .‬אלע געלט וואס ער האט אריינגעלייגט איז געגאנגען לטמיון און ער האט‬ ‫פארלוירן זיין עשירות‪ .‬ער איז געגאנגען צום הייליגן אור החיים און האט געוויינט‪" ,‬מה‬ ‫פשעי ומה חטאתי? פארוואס האט דער הייליגער באשעפער אפגעטריקנט די‬ ‫קוואלן?" בשעת ער האט גערעדט צום הייליגן אור החיים‪ ,‬איז געווען א גלאז וואסער‬ ‫דערנעבן‪ ,‬און ער האט עס אויסגעטרונקען אן מאכן א ברכה‪ .‬ווען דער הייליגער אור‬ ‫החיים האט דאס געזען‪ ,‬האט ער אויסגעשריגן‪" ,‬אוי‪ ,‬יהושע‪ ,‬אכן נודע הדבר! דו האסט‬ ‫נישט געמאכט קיין ברכה פארן טרינקען‪ ,‬און אויך נישט נאכן טרינקען‪ .‬ווייל דו האסט‬ ‫מזלזל געווען אין די צוויי ברכות‪ ,‬זענען די צוויי קוואלן אויסגעטריקנט געווארן"‪.‬‬ ‫און ווען דער בעל שם טוב האט דאס דערציילט‪ ,‬האט ער געזאגט‪" ,‬עס שטייט‪,‬‬ ‫ישעי' הנביא זאגט 'ושאבתם מים בששון ממעיני הישועה'‪ .‬דאס ווארט 'ששון' האט די‬ ‫גימטריא פון די 'צוויי ברכות'‪' ,‬שהכל' און 'בורא נפשות'‪ .‬אויב מאכט איר די צוויי‬ ‫ברכות‪ ,‬וועט איר צוריקבאקומען די קוואלן פון ישועה‪ ".‬דאס איז וואס דער אור החיים‬ ‫יא‬ ‫הקדוש האט אים געזאגט‪ ,‬און יהושע שפארטוס האט תשובה געטאן און זיך מקבל‬ ‫געווען צו מאכן די ברכות‪ .‬דער אור החיים הקדוש האט אים אנגעזאגט אז פון‬ ‫דעמאלט אן‪ ,‬זאל יעדער וואס קומט טרינקען פון די צוויי קוואלן מאכן די צוויי ברכות‪.‬‬ ‫נאך פיר און צוואנציג שעה זענען די קוואלן טאקע צוריקגעקומען‪ .‬ער האט באמת‬ ‫מקיים געווען זיין הבטחה און אנגעזאגט פאר יעדן וואס איז געקומען טרינקען פון די‬ ‫קוואלן צו מאכן די צוויי ברכות מיט כוונה‪ .‬שפעטער זענען מענטשן אויסגעהיילט‬ ‫געווארן דורך דעם וואסער‪ ,‬און מען האט געזאגט אז מען זאל טרינקען דאס וואסער‬ ‫אין דעם זכ ות פון דעם הייליגן אור החיים‪ .‬מען האט זיי גערופן "מעיינות חיים" (קוואלן‬ ‫פון לעבן) אויף זיין נאמען‪.‬‬ ‫עס ווערט אויך דערציילט אז איינמאל האבן די תלמידים פונעם הייליגן ר' משה‬ ‫לייב סאסובער זי"ע געשמועסט וואס וועט זיין אויף יענער וועלט‪ .‬האט זיך איינער‬ ‫אנגערופן‪ " ,‬וואס קען שוין זיין מיט א יונגערמאן וואס זיצט און לערנט א גאנצן טאג?‬ ‫וואס פאר עבירות קען ער שוין האבן אז ער זאל מורא האבן פארן יום הדין?" האט אים‬ ‫ר' משה לייב געענטפערט‪" ,‬זאלסט וויסן‪ ,‬מיין קינד‪ ,‬די מאה ברכות וואס א איד זאגט‬ ‫יעדן טאג קענען‪ ,‬חס ושלום‪ ,‬ווערן הונדערט קללות; זיי קענען ווערן הונדערט‬ ‫עבירות‪ .‬אויב מען זאגט נישט די ברכות מיט א גאנצע כוונה ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬דאן‬ ‫זענען זיי‪ ,‬חס ושלום‪ ,‬נישט קיין מאה ברכות‪ ".‬דאס איז וואס ר' משה לייב האט‬ ‫געזאגט‪ .‬מיר וואגן עס נאר צו איבערזאגן ווייל מיר געבן נאר איבער זיינע ווערטער‪,‬‬ ‫און פון דעם דארף מען מורא האבן פארן יום הדין‪.‬‬ ‫און לויט וואס מיר האבן יעצט איבערגעזאגט פון די שם משמואל‪ ,‬פונעם ישמח‬ ‫משה‪ ,‬און פונעם בן איש חי‪ ,‬זעען מיר אז דאס איז דער יסוד פונעם יום הדין‪ .‬מיר‬ ‫גרייטן זיך צו די הייליגע טעג‪ .‬זאל דער אייבערשטער העלפן יעדער זאל מאריך ימים‬ ‫זיין‪ .‬מיר גרייטן זיך צום משפט וואס וועט פארקומען אין דער וועלט‪ ,‬עולם העשיה‪.‬‬ ‫ווען מען גרייט זיך צום חודש אלול‪ ,‬דארף מען מאכן א חשבון הנפש ווי אזוי אונזערע‬ ‫ברכות זעען אויס‪ .‬און מען דארף מזכה זיין אנדערע אידן מיט אן "אמן"‪ ,‬און מחנך זיין‬ ‫די קינדער צו מאכן א ברכה הויך און קלאר‪ ,‬זיך נישט שעמען פאר קיינעם‪.‬‬ ‫טראכט פאר א מינוט‪ ,‬לאמיך דיר פרעגן א שאלה‪ :‬אויב דו ווייסט אז דער שונא‬ ‫קומט‪ ,‬און זיי גייען אריין אין שטאט און טיילן אויס געווער‪ ,‬רעוואלווערס‪ ,‬און זיי גייען‬ ‫אריין אין שול און לערנען ווי אזוי צו שיסן‪ ,‬ווי וואלסטו זיך קעגנגעשטעלט? וואלסטו‬ ‫זיך געשעמט? וואלסטו עס געטון באהאלטענערהייט? אדער וואלסטו אריינגיין מיט‬ ‫התלהבות‪ ,‬וואלסטו זיך צוגעגרייט? די גוים‪ ,‬די רשעים‪ ,‬די שווארצע וואלסטו זיי‬ ‫געלערנט‪ .‬יעדער זאמלט כוחות‪ .‬וואס איז דאס? וואס מיינט דאס? מען מוז זיך‬ ‫פארטיידיגן‪ .‬די רשעים קומען; מען קען נישט נאכגעבן‪ ,‬ווייל אויב מען גיט נאך‪ ,‬ווער‬ ‫ווייסט וואס וועט ווערן? טראכט יעדן אינדערפרי‪ ,‬זיי "חדשים לבקרים" קומען זיי מיט‬ ‫יב‬ ‫הונדערטער‪ ,‬און דו האסט א ברירה‪ :‬הונדערט ברכות מיט כוונה‪ .‬שעמסטו זיך?‬ ‫פילסטו פארשעמט? טראכסטו וואס אנדערע וועלן זאגן? מאך ברכות הויך און קלאר‬ ‫אז אנדערע זאלן קענען זיך לערנען פון דיר‪ .‬אדרבה‪ ,‬אויב איינער פרעגט דיר‪" ,‬וואס‬ ‫האט פאסירט מיט דיר אז דו ביסט געווארן אזוי פרום?" ענטפער אים‪" ,‬איך בין בכלל‬ ‫נישט אזוי פרום; איך בין א פראקטישער סאלדאט‪ .‬איך האב מורא פון די מחנה רוחות‬ ‫וואס דרייען זיך ארום אויף די שתי מפתחי הלב‪ ,‬און איך האב געלערנט תכסיסי‬ ‫מלחמה‪ .‬איך האב געלערנט ווי אזוי צו שארפן א שווערד קעגן זיי‪ ,‬און איך שארף עס‪.‬‬ ‫איך הרג'ע זיי אויס; עס איז א מחיה‪ .‬עס איז נישט אזא שווערע ארבעט‪ .‬מען דארף זיך‬ ‫שטארקן אין דעם‪ ,‬צו זאגן די ברכות מיט כוונה‪ .‬א גוטע עצה איז צו זאגן די ברכות‬ ‫אינעווייניג"‪.‬‬ ‫עס קומט די יארצייט פון הייליגן טאהשער רבי'ן זי"ע‪ .‬כל ימי חייו האט ער‬ ‫געזאגט אלע ברכות אינעווייניג‪ ,‬בלי שום יוצא מן הכלל‪ .‬יעדע ברכה האט ער געזאגט‬ ‫אינעווייניג כדי ער זאל קענען האב ן כוונה‪ .‬אפשר דערפאר איז ער אזוי גרויס געווארן;‬ ‫מיר האבן נישט קיין השגה‪ .‬אבער וואס מ'האט געזען איז ווי אזוי א צדיק זעט אויס‬ ‫ווען ער זאגט ברכות אינעווייניג‪ :‬ער איז קיינמאל נישט אין כעס געווארן‪ ,‬ער האט‬ ‫קיינמאל נישט מסיח דעת געווען פונעם אייבערשטן‪ ,‬קיינמאל נישט‪.‬‬ ‫מיט דעם כח פון מאכן ברכות אינעווייניג‪ ,‬איז נישטא קיין "סטרא אחרא"‪ .‬אויב דו‬ ‫ווילסט חשקות התורה‪ ,‬אויב דו ווילסט קענען מתגבר זיין אויף שמירת עינים און‬ ‫שמירת הלשון‪ ,‬זאגט דער בן איש חי אז פאר דעם מויל‪ ,‬וואס דער יצר הרע לייגט זיך‬ ‫אריין דערין‪ ,‬איז דא א תרופה‪ :‬די הונדערט ברכות מיט כוונה‪.‬‬ ‫דער שפת אמת אין פרשת תולדות רעדט וועגן "וימצא מאה שערים"‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫יצחק אבינו האט געטראפן די מאה שערים‪ .‬זאגט ער‪ ,‬עס זענען דא הונדערט טויערן‬ ‫וואס עפענען זיך יעדן טאג דורך די כח פון די מאה ברכות‪ .‬יעדער איד האט א צוטריט‬ ‫צו די הונד ערט שערים יעדן טאג‪ .‬דער פסוק "מה רב טובך אשר צפנת ליראיך" באציט‬ ‫זיך אויף די מאה ברכות‪ ,‬וואס ברענגען ארויס הונדערט שערים פון ברכות‪ .‬יצחק‬ ‫אבינו‪ ,‬וואס האט פארקערפערט יראה פאר השי"ת‪ ,‬האט דערגרייכט די "יראה" דורך‬ ‫טרעפן די הונדערט טויערן דורך די הונדערט ברכות‪ .‬דאס איז דער פשט פון "מה ה'‬ ‫אלקיך שואל ממך"‪ .‬אל תיקרי "מה" נאר "מאה"‪" .‬מאה" רב טובך אשר צפנת ליראיך ‪-‬‬ ‫אין די הונדערט ברכות ליגט די גרויסע גוטס וואס איז באהאלטן פאר די וואס פארכטן‬ ‫השי"ת‪ .‬דער פסוק ענדיגט זיך מיט "יראה" ווייל נאר דורך יראה פאר השי"ת קען מען‬ ‫דאס דערגרייכן‪.‬‬ ‫דער שפת אמת זאגט אז די הונדערט ברכות זענען "ביד האדם" ‪ -‬אין די הענט‬ ‫פון א מענטש צו ברענגען ארויס‪ .‬דאס איבריגע איז ביד הקב"ה‪ ,‬אין די הענט פון דעם‬ ‫יג‬ ‫אויבערשטן‪" .‬מה ה' אלקיך שואל ממך" ‪ -‬וואס איז אין דיין כח? אל תיקרי "מה" אלא‬ ‫"מאה"‪ .‬דו קענסט טאקע ני שט דערגרייכן יראת שמים אדער אהבת ה' אליין‪ ,‬איך גיב‬ ‫צו‪ ,‬אבער די מאה ברכות מיט כוונה ‪ -‬דאס קענסטו יא טון‪.‬‬ ‫דער פנים יפות אין פרשת תצוה שרייבט טיפע ווערטער איבער די מאה ברכות‬ ‫וואס אן איד זאגט יעדן טאג‪ .‬זיי זענען א שבח והודאה‪ ,‬א דאנק פאר דעם נס פון‬ ‫אונזער באפרייאונג פון די חמשים שערי טומאה ווען מיר זענען ארויס פון מצרים‪ ,‬און‬ ‫אונזער אריינגאנג אין די נ' שערי קדושה‪ .‬ער זאגט גודל הפלגות הטובה עס איז געווען‬ ‫אז דער אויבערשטער האט אונז ארויסגענומען פון כור הברזל‪ ,‬די חמישים שערי‬ ‫טומאה‪ ,‬וינטלם וינשאם ביז מיר האבן דערגרייכט מתן תורה‪ ,‬אריינגייענדיג אין די נ'‬ ‫שערי קדושה‪ .‬אלס הכרת הטוב פאר דעם נס‪ ,‬זאגן מיר די מאה ברכות טעגליך‪,‬‬ ‫אנטקעגן די מאה מעלות וואס דער באשעפער האט אונז געברענגט‪ 50 :‬ארויס פון‬ ‫טומאה און ‪ 50‬מדריגות אריין אין קדושה‪ ,‬צוזאמען איז עס הונדערט מעלות אריין אין‬ ‫קדוש ה‪ ,‬הונדערט שערים‪ ,‬כמה מעלות טובות‪ .‬פאר דעם‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬זאגן מיר די‬ ‫הונדערט ברכות‪ .‬דאס זענען געוואלדיגע ווערטער‪.‬‬ ‫און דער שפת אמת זאגט טאקע אין פרשת לך לך אז די מאה ברכות זענען‬ ‫צעטיילט אין צוויי חלקים‪ .‬דער ערשטער העלפט איז וועגן זיך אפטיילן פון טומאה‪,‬‬ ‫"סור מרע "‪ ,‬און דער צווייטער העלפט איז וועגן אריינגיין אין קדושה‪" ,‬ועשה טוב"‪" .‬לך‬ ‫לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך"‪ .‬דער מדרש זאגט‪" ,‬שמעי בת‬ ‫וראי והטי אזנך ושכחי בית אביך"‪ .‬ער ברענגט פון חידושי הרי"ם אז מען דארף קודם‬ ‫מאכן "סור מרע"‪ ,‬פארגעסן זיין טבע‪ ,‬און דערנאך איז מען זוכה צו "לך לך מארצך"‪.‬‬ ‫אזוי ווי עס איז געווען ביים ארויסגיין פון מצרים‪ ,‬ווען מען איז ארויס פון די נ' שערי‬ ‫טומאה און אריין אין די נ' שערי בינה‪ ,‬חמשים שערי קדושה‪" .‬לך לך" איז בגימטריא‬ ‫הונדערט‪ ,‬וואס איז אנטקעגן די מאה ברכות‪ .‬און אין דעם זענען דא פופציג פאר "לך‬ ‫לך מארצך וממולדתך ומבית אביך"‪ ,‬וואס דאס איז "סור מרע"‪ ,‬און פופציג פאר "אל‬ ‫הארץ אשר אראך"‪ ,‬וואס דאס איז "עשה טוב‪".‬‬ ‫ווען א איד זאגט די מאה ברכות יעדן טאג‪ ,‬ברענגט עס יראת שמים‪ ,‬וואס ברענגט‬ ‫דערנאך אהבת השם און עבודת השם‪ ,‬און אלע תיקונים וואס מיר דארפן מאכן‪ .‬ער גיט‬ ‫שבח והודאה פארן אייבערשטן פאר דעם וואס ער האט אונז ארויסגענומען פון די נ'‬ ‫שערי טומאה און אריינגעברענגט אין די נ' שערי קדושה‪ .‬און ער גייט טאקע ארויס‬ ‫בפועל פון די נ' שערי טומאה און גייט אריין אין די נ' שערי קדושה‪.‬‬ ‫אזוי ברענגט דער שפת אמת ארויס טיפע ווערטער‪ ,‬א גרויסע הייליגע עבודה‪.‬‬ ‫אויב איינער וואלט טיף אריינגעטראכט אין וואס מיר האבן דא גערעדט‪ ,‬אין וואס עס‬ ‫טוט זיך אפ מיט די מאה ברכות‪ ,‬וואס פאר א מתנה דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫יד‬ ‫געגעבן‪ .‬ווי מען דארף זיך מעורר זיין‪ ,‬און מעורר זיין אנדערע; עס קען נישט זיין קיין‬ ‫שענערע‪ ,‬בעסערע‪ ,‬שטארקערע קבלה טובה ווי דאס‪ ,‬און צו זיין דבוק צום‬ ‫אייבערשטן דורך די מאה ברכות‪.‬‬ ‫אין די תורות פון סאטמארער רבי זצ"ל‪ ,‬ברענגט ער דארט צווישן אנדערע‬ ‫ווערטער‪ :‬די גמרא אין ברכות און מנחות מ"ג ע"ב זאגט‪" ,‬רבי מאיר אומר חייב אדם‬ ‫לברך מאה ברכות‪ ,‬שנאמר מה ה' אלקיך שואל ממך'‪ ".‬לכאורה‪ ,‬דארף מען פארשטיין‬ ‫פארוואס די תורה זאגט "מה" ווען עס דארף שטיין "מאה"‪ .‬ער פרעגט א קשיא‪ :‬אויב‬ ‫"מאה" וואלט געשטאנען אין ספר תורה‪ ,‬וואלט די ספר תורה געווען פסול‪ .‬אויב דער‬ ‫בעל קורא וואלט געליינט "מאה"‪ ,‬וואלט ער געדארפט איבערליינען‪ .‬איז וואס איז דער‬ ‫פשט פון "אל תקרי מה אלא מאה"? עס וואלט געווען א פסול'ע ספר תורה‪ ,‬א פסול'ע‬ ‫קריאה אויב "מאה" וואלט געשטאנען‪ .‬וואס מיינט "אל תקרי מה אלא מאה"? מען טאר‬ ‫נישט ליינען "מאה"‪ ,‬א הפלא ופלא'דיגע קשיא‪.‬‬ ‫אויף דעם ענטפערט ער‪ :‬דא ס וואס מען דארף זאגן מאה ברכות מיינט נישט אז‬ ‫מען זאל זיי זאגן מן השפה לחוץ‪ .‬ער דארף האבן כוונה אמיתית צו בענטשן דעם‬ ‫הייליגן באשעפער‪ .‬אלע תנועות פון א מענטש‪ ,‬פון ווען ער שטייט אויף‪ ,‬פאר יעדע‬ ‫מעשה דארף ער בענטשן‪ ,‬דאנקען‪ ,‬און לויבן דעם אויבערשטן‪ .‬און אלע תנועות וואס‬ ‫א מענטש טוט זענען אריינגערעכנט אין די מאה ברכות‪ .‬אונזערע חכמים האבן‬ ‫איינגעשטעלט א ברכה פאר אלע תנועות און מעשים וואס א מענטש טוט דורכאויס‬ ‫דעם טאג‪ .‬דורך זאגן די מאה ברכות‪ ,‬איז א מענטש משעבד זיך צום הייליגן באשעפער‪,‬‬ ‫און ערקלערט אז השי"ת איז "הנותן לאדם כח לעשות חיל" (דער וואס גיט א מענטש‬ ‫כח צו דערגרייכן הצלחה)‪ .‬איך קען גארנישט טון; אלעס איז פון דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫דעריבער‪ ,‬איינער וואס זאגט זיי מיט כוונה איז אין א מצב פון "מה" ‪ -‬איך בין‬ ‫גארנישט‪" .‬אל תקרי מה" ‪ -‬איך קען נישט דערגרייכן דעם מצב פון "מה" נאר דורך‬ ‫"מאה"‪ .‬די מאה ברכות ברענגען מיר צו האבן דעם אמת'ן "מה" ‪ -‬עס איז נישטא קיין‬ ‫"כחי ועוצם ידי"‪ .‬דעריבער‪ ,‬דאס איז די באדייט פון "מה ה' אלקיך שואל מעמך" ‪ -‬וואס‬ ‫פארלאנגט דער אייבערשטער פון דיר? ער פארלאנגט נישט די "מאה" (וואס וואלט‬ ‫געווען אן אומריכטיגע קריאה); ער פארלאנגט דעם "מה" (וואס קומט דורך די מאה‬ ‫ברכות) ‪ -‬די הכנעה פארן אייבערשטן‪ ,‬די הכרה אז אלעס ווערט געטון דורך דעם‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬די הכרה אז מען טאר נישט זיין ברוגז אויף קיינעם‪ ,‬אז מען טאר נישט‬ ‫אריינפאלן אין יאוש‪ ,‬אז מען טאר נישט האבן קיין קשיות אדער טענות‪ ,‬סיי נישט "בין‬ ‫אדם לחבירו" און סיי נישט‪ ,‬חס ושלום‪" ,‬בין אדם למקום"‪ ,‬ווייל אלעס ווערט געטון‬ ‫דורך דעם אייבערשטן‪" .‬מה"‪ ,‬דער בחינה פון "מה"‪ ,‬דאס איז וואס דער אייבערשטער‬ ‫פארלאנגט‪ .‬און ווי אזוי איז מעגליך צו דערגרייכן די מדריגה פון "מה"? אונזערע‬ ‫טו‬ ‫חכמים זאגן‪" ,‬מאה" ‪ -‬אויב דו זאגסט די מאה ברכות‪ ,‬וועסטו דאנקען און לויבן דעם‬ ‫אייבערשטן פאר יעדע תנועה קלה‪ ,‬דאס וועט דיר ברענגען צו קענען מקיים זיין וואס‬ ‫שטייט אין דעם פסוק‪ ,‬דעם "מה"‪ ,‬צו זיין בעניות ושפלות רוח צום הייליגן באשעפער‪,‬‬ ‫וואס ברענגט יראת שמים‪ ,‬ווייל דורך ענוה און שפלות רוח‪ ,‬דערגרייכט מען אמת'ע‬ ‫יראת שמים‪.‬‬ ‫מ'דערציילט אז ר' אלי ראטה‪ ,‬דער גבאי פון ר' שלמה'קע זעווהילער‪ ,‬פלעגט‬ ‫בעטן ביי יעדן איינעם וואס איז געקומען צו אים‪" :‬האב אין זינען די מאה ברכות! זאג‬ ‫זיי מיט כוונה! נאר דאן קען מען זיין אן איד ווי מ'דארף זיין‪ ".‬דאס פלעגט ער זאגן‪.‬‬ ‫איינמאל‪ ,‬אויף דער יארצייט פון ר' שלמה'קע זעווהילער זצ"ל‪ ,‬איז ר' אלי ראטה‬ ‫געווארן זייער צוקאכט‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן צו רעדן וועגן די מאה ברכות‪ ,‬אז מ'זאל‬ ‫זיי זאגן הויך‪ ,‬אז מ'זאל ענטפערן "אמן" אויף די מאה ברכות‪ .‬ר' אלי ראטה האט‬ ‫געזאגט מיט אזא התלהב ות און ברען‪" :‬יעדע אידישע נשמה‪ ,‬ווען עס קומט די צייט‬ ‫פאר איר צו געבוירן ווערן‪ ,‬וויל נישט אראפקומען אויף דער נידריגער וועלט‪ .‬זי וויל‬ ‫נישט אפגעריסן ווערן פון דעם אויבערשטנס מקור העליון‪ ,‬פון דעם מקום הקדוש‬ ‫מתחת כסא הכבוד‪ ,‬פון וואו די נשמה איז נחצבה‪ ,‬אויסגעהאקט געווארן‪ .‬צו דעם‪ ,‬זאגט‬ ‫מען איר אויבן‪' ,‬הער זיך איין‪ ,‬נשמה‪ ,‬זארג זיך נישט‪ ,‬גיי אראפ‪ ,‬דו וועסט מאכן דארט‬ ‫מאה ברכות יעדן טאג‪ ,‬און דו וועסט קענען בלייבן דבוק צום אייבערשטן‪ '.‬און מיט‬ ‫דעם‪ ,‬איבערצייגט מען די נשמה צו מסכים זיין אראפצוגיין אויף דער וועלט‪ .‬דער‬ ‫גאנצ ער טעם פארוואס די נשמה האט מסכים געווען אראפצוגיין איז ווייל זי וועט זאגן‬ ‫מאה ברכות"‪.‬‬ ‫עס קומט אויס פון וואס מיר האבן געזאגט אז די מאה ברכות ברענגען אונז‬ ‫צוריק צו אונזער שורש‪ ,‬צו אונזער נשמה וואס איז מתחת כסא הכבוד נחצבה‪ ,‬דער‬ ‫צלם אלקים‪ .‬ווי אזוי פארבינדט מע ן זיך צו אונזער מקום אויבן אין הימל‪ ,‬צו אונזער‬ ‫ארט‪ ,‬צו אונזער שורש? דורך די מאה ברכות – הונדערט ברכות מיט כוונה‪ ,‬הונדערט‬ ‫ברכות מיט א קול‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬עס שטייט אין די הייליגע ספרים‪ :‬לכאורה‪ ,‬דארף מען פארשטיין "אל‬ ‫תקרי"‪ .‬וואס מיינט "אל תקרי"? "אל תקרי מה אלא מאה‪ ".‬דער פשט דערפון איז אז עס‬ ‫איז דא א קשיא אויף דעם פסוק‪ ,‬און מען קען נישט פארשטיין דעם פסוק‪ .‬דערפאר‬ ‫זאגט מען "אל תקרי" ‪ -‬זאלסט עס נישט ליינען אזוי‪ ,‬נאר גלייב אז עס שטייט אזוי‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬דא אויך‪ ,‬דארף מען פארשטיין דעם טייטש פון "אל תקרי מה אלא מאה‪ ".‬ווי‬ ‫כאילו מען פארשטייט נישט דעם פסוק? אבער מען פארשטייט יא דעם פסוק! נאר‬ ‫וואס דען? אין דעם פסוק שטייט‪" ,‬מה השם אלקיך שואל ממך כי אם ליראה"? עס איז‬ ‫א גרינגע זאך‪ ,‬נאר דאס‪ .‬און נאך דעם‪ ,‬זאגט דער פסוק‪ ,‬ווי מיר האבן פריער גערעדט‪,‬‬ ‫"ללכת לאהבה לעבוד בכל לבבך ובכל נפשך"‪ .‬דאס זענען אויך גרינגע זאכן ‪" -‬כי אם"‬ ‫טז‬ ‫(נאר)‪" .‬כי אם" גייט אויף דעם גאנצן פסוק‪ .‬אויף דעם זאגן אונזערע חכמים‪" ,‬אל תקרי‬ ‫מה" ‪ -‬דו קענסט נישט פארשטיין דעם פשוטן פשט פון דעם פסוק‪ ,‬דו האסט נישט‬ ‫קיין תירוץ‪ ,‬דו ביסט שטעקן געבליבן וואס איז דער טייטש פון "כי אם"? אויף דעם‬ ‫ז אגט די גמרא‪" ,‬אל תקרי מה אלא מאה‪ ".‬יעצט פארשטייסטו דעם פסוק‪ ,‬ווייל אויב דו‬ ‫זאגסט די מאה ברכות ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬וועסטו זען אז אלע די זאכן וואס איך האב‬ ‫אויסגערעכנט איז א "מילתא זוטרתא" (א קליינע זאך)‪ .‬ס'איז גארנישט; איך האב דיר‬ ‫גארנישט געזאגט‪ ,‬נאר א "כי אם"‪ ,‬א הפלא'דיגע פשט‪.‬‬ ‫אויב א מענטש געוואוינט זיך צו זאגן די ברכות מיט כוונה און מיט שמחה‪ ,‬קומט‬ ‫אויס אז אלע די זאכן וואס די תורה פארלאנגט פון א מענטש – "בכל לבבך ובכל‬ ‫נפשך" – זענען "כי אם"‪ ,‬א קליינע זאך‪ .‬דאס איז די כח פון די מאה ברכות‪.‬‬ ‫דער בית ישראל פון גור פלעגט זאגן אז זיין זיידע‪ ,‬דער חידושי הרי"ם‪ ,‬האט‬ ‫געזאגט‪ :‬משה רבינו האט מתקן געווען‪ ,‬פאר ער איז נפטר געווארן פון דער וועלט‪ ,‬אז‬ ‫מען זאל זאגן די מאה ברכות‪ ,‬און דאס איז געווען אנשטאט די מאה אדנים פון משכן‪.‬‬ ‫די אדנים פון משכן זענען געווען דער יסוד פון דעם בנין‪ ,‬דער יסוד פון קדושה‪ ,‬און די‬ ‫השראת השכינה‪ .‬משה רבינו האט געוואוסט אז דער בית המקדש וועט חרוב ווערן‪,‬‬ ‫האט ער מתקן געווען די מאה ברכות טעגליך אנשטאט די מאה אדנים‪ ,‬אז דאס זאל‬ ‫זיין דער יסוד פון אידישקייט‪ ,‬פון אונזער השראת השכינה‪ ,‬פון אונזער קדושה‪ .‬אלעס‬ ‫ליגט אין די מאה ברכות‪.‬‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז דער הייליגער באשעפער האט אונז געגעבן אזא מתנה! עס‬ ‫ברענגט אזא שמחה‪ ,‬אזא התרגשות צו א מענטש‪ .‬וויפיל אידן וויינען ביי "אתה חונן"‪,‬‬ ‫ביי "אהבה רבה"! וויפיל אידן וויינען ביי קריאת שמע‪" ,‬אוי‪ ,‬א שווערן טאג‪ ,‬רבונו של‬ ‫עולם‪ ,‬מאך דעם קומענדיגן טאג גרינגער!" וואס איז מיט די מאה ברכות? ביסטו‬ ‫געווען פינקטלעך? האסטו א רשימה פון די מאה ברכות? האסטו געהאט כוונה?‬ ‫מענטשן גייען היינט צו שמחות‪ ,‬און מ'זאל נישט מקטרג זיין אויף אידן‪ .‬אין די ימים‬ ‫נוראים זאל מען נאר מעורר זיין רחמים אויף אידן‪ .‬אבער מ'גייט אריין און מ'זעט‬ ‫פלייש‪ ,‬בשר ודגים וכל מטעמים‪ .‬א מענטש איז דאך א בשר ודם; אמאל פארגעסט מען‬ ‫ליידער צו מאכן א ברכה‪ ,‬מ'מורמלט א ברכה‪ .‬און וואס איז מיט די ברכה אחרונה?‬ ‫וויפיל אידן געדענקען‪ ,‬ווען זיי גייען אהיים פון א שמחה‪ ,‬צו מאכן א ברכה אחרונה?‬ ‫" אל תקרי מה אלא מאה"‪ :‬אונזער גאנצע קדושה‪ ,‬אונזער גאנצע טהרה‪ ,‬אונזער‬ ‫גאנצע שורש הנשמה‪ ,‬אונזער גאנצע עקזיסטענץ אלס איד‪ ,‬ובפרט אין גלות‪ ,‬אונזער‬ ‫גאנצער כח קעגן די אלע נסיונות‪ .‬מען ראנגלט זיך מיט טעכנאלאגישע כלים; מען‬ ‫דארף רעדן‪ ,‬מען דארף טון‪ .‬דו האסט א ביקס קעגן זיי‪ ,‬דו האסט א רעוואלווער‪ ,‬דו‬ ‫האסט א שווערד קעגן די טעכנאלאגישע כלים‪ :‬די "מאה ברכות"‪ .‬ובפרט ווען מען‬ ‫יז‬ ‫זאגט זיי אינעווייניג‪ ,‬ווען מען זאגט זיי מיט א כוונה‪ ,‬הויך‪ ,‬און מען איז מעורר אנדערע‪,‬‬ ‫און מען זעט צו אז א צווייטער ענטפערט "אמן"‪ ,‬און מען ענטפערט אליין "אמן"‪ .‬דאס‬ ‫זענען געוואלדיגע חיזוק'דיגע ווערטער‪ .‬עס איז א התחייבות‪ ,‬אבער עס איז אויך א‬ ‫חיזוק‪.‬‬ ‫"אין והיה אלא לשון שמחה‪" ".‬והיה" – די גרעסטע שמחה איז אויבן אין הימל‪,‬‬ ‫"עקב"‪ ,‬ביים סוף פון גלות‪ ,‬ביי די עקבתא דמשיחא‪ ,‬ווען אידישע קינדער האבן‬ ‫אזעלכע שווערע נסיונות‪ ,‬און פונדעסטוועגן‪" ,‬תשמעון" – הערן זיי צו דברי תוכחה‪ ,‬זיי‬ ‫הערן צו דברי תורה‪ .‬דאס איז די גרעסטע שמחה‪ .‬אין א צייט ווען אידישע קינדער‬ ‫גרייטן זיך צו די ימים נוראים און נעמען אויף זיך גוטע קבלות‪ ,‬זיי הערן צו וואס זיי‬ ‫קענען אננעמען‪ ,‬וואס זיי קענען פאררעכטן‪ .‬עס ווערט באשאפן א גרויסע שמחה אין‬ ‫הימל; עס איז א געוואלדיגע עת רצון‪.‬‬ ‫זאל דער הייליגער באשעפער העלפן אז עס זאל טאקע זיין אן עת רצון יעצט‪,‬‬ ‫אין זכות פון די גרויסע יארצייטן פון די וואך‪ :‬דער הייליגער רבי‪ ,‬רבינו יואל בן חנני'‬ ‫יום טוב זצ"ל זי"ע‪ ,‬ר' משולם פייש בן מרדכי זצ"ל זי"ע‪ ,‬רבינו שמואל צבי בן ר' אברהם‬ ‫אביש זצ"ל זי"ע‪ .‬זאל דער הייליגער באשעפער העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו גיין אין‬ ‫זייערע וועגן‪ ,‬צו לערנען פון זייערע מעשים‪ ,‬פון זייער הנהגה‪ ,‬פון זייערע תורות‪.‬‬ ‫דער מאור עינים ברענגט אז מען דארף נישט דוקא פארן צום קבר פון א צדיק‪.‬‬ ‫אויב מען לערנט די ספרים פון א צדיק און מען לערנט זייערע תורות‪ ,‬איז עס ווי מען‬ ‫איז זיך משתטח ביים ציון הק'‪.‬‬ ‫דער טאהשער רבי פלעגט זאגן אז ווען מען צינדט אן א ליכט פאר די נשמה פון א‬ ‫צדיק און מען קוקט דערויף‪ ,‬און מען איז זיך מקשר מיט'ן צדיק‪ ,‬איז עס ווי מען איז‬ ‫ביים קבר‪ .‬מיר האבן אזעלכע מתנות! איז דאס נישט "והיה עקב"? איז דאס נישט א‬ ‫שמחה ביי די עקבתא דמשיחא‪ ,‬אז דער באשעפער האט אונז געגעבן אזעלכע מתנות?‬ ‫זכותם יגן עלינו‪.‬‬ ‫זאל דער הייליגער באשעפער העלפן עס זאל זיין א כתיבה וחתימה טובה פאר‬ ‫אלע אידישע קינדער בכל מקומות מושבותיהם‪ .‬דער הייליגער באשעפער זאל העלפן‬ ‫עס זאל זיין זיווגים הגונים תיכף ומיד‪ ,‬תיכף ומיד‪ ,‬תיכף ומיד! אלע וואס דארפן‬ ‫שידוכים זאלן געהאלפן ווערן בשעה טובה ומוצלחת‪ ,‬אן קיין עיכובים‪ ,‬צו דער‬ ‫צופרידנהייט פון אלע צדדים‪ .‬אלע וואס דארפן זרע של קיימא זאלן זוכה זיין צו זרע‬ ‫של קיימא בדרך התורה‪ ,‬בדרך המסורה‪ ,‬אן קיין קרומע וועגן‪ ,‬אויפ'ן גלייכן וועג‪ ,‬דורך‬ ‫תורה‪ ,‬דורך תפילה‪ ,‬דורך דבקות אין צדיקים‪ .‬זאלן זיי זוכה זיין צו זרע של קיימא‪,‬‬ ‫געזונטע קינדער‪ ,‬ליכטיגע קינדער‪ ,‬הייליגע קינדער‪ ,‬חניאקישע קינדער‪ ,‬חסידישע‬ ‫יח‬ ‫קינדער‪ ,‬תורה'דיגע קינדער‪ ,‬קינדער מיט גוטע מידות‪ ,‬הייליגע קינדער‪ .‬זאל דער‬ ‫אייבערשטער העלפן מיר זאלן האבן נאר נחת דקדושה‪ .‬דער הייליגער באשעפער זאל‬ ‫העלפן מיר זאלן האבן הרחבת הדעת‪ ,‬אושר ועושר‪ ,‬יעדער זאל האבן פרנסה בריווח‪,‬‬ ‫עס זאל קיינעם גארנישט פעלן‪ ,‬און כלל ישראל זאל נישט אנקומען איינער צום‬ ‫צווייטן ‪ -‬ולא יצטרכו עמך בית ישראל זה לזה ולא לעם אחר‪ .‬תורה וגדולה פאר גאנץ‬ ‫כלל ישראל‪ .‬זאל דער הייליגער באשעפער העלפן מיר זאלן האבן הרחבה והרווחה‪.‬‬ ‫מיר זאלן זיין געזונט און שטארק‪ ,‬און שטארק געזונט‪ .‬על הברואים שלא יחלו ועל‬ ‫החו לים שיתרפאו‪ ,‬עס זאל שוין זיין תכלה שנה וקללותיה‪ ,‬תחל שנה וברכותיה‪ .‬עס‬ ‫זאל זיך שוין אנפאנגען די ברכות פון די נייע יאר‪ .‬דער הייליגער באשעפער זאל העלפן‬ ‫אלע השפעות טובות‪ .‬אידישע קינדער זאלן נאר זיין בשמחה און מאכן אנדערע‬ ‫בשמחה און מאכן שמחות‪ .‬זאלן מיר זוכה זיין צו משתתף זיין אין איינעם דעם‬ ‫אנדערנ'ס שמחות‪.‬‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן מיר זאלן הערן בשורות טובות‪ ,‬ישועות ונחמות‬ ‫בביאת גואל צדק במהרה בימינו‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫יט‬