gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪298‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ו‬ ‫תשפ"ג‬ ‫נצו"י מסעי‬ ‫מטות‬ ‫יסט ּו ְמ ַׁשכְ ֵנ ַׁע?‬ ‫אויף וָ ואס ִּ ּב ְ‬ ‫ֹ‬ ‫אס ְירן? זֵ יי ֶּקענֶּ ען ָא ְפ ְשטו ְפן ִדי ַרייזֶּ ע ַפאר‬ ‫וייסט וָ ואס ֶּעס ֶּקען ָדא ַפ ִ‬ ‫וֵ ְ‬ ‫עקּומען צּו ַּא‬ ‫ֶ‬ ‫אדינֶ ער פּונֶ עם ֶקענִ יג זֶ ענֶ ען גֶ עגַּ אנְגֶ ען אּון ָאנְגֶ‬ ‫ִדי ִפיר ַּב ִ‬ ‫ְ‬ ‫ישט‪ִ .‬איך ָהאב שוֹ ין‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫ישט גָ ְ‬ ‫עס ְירט זֵ יי נִ ְ‬ ‫ער ִ‬ ‫נָ ְ‬ ‫אך ַאכְ ט ָש ָעה; ֶּעס ִאינְ ֶּט ֶּ‬ ‫ייער‬‫ארט וָ ואס ִאיז זֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ד‬ ‫ָ‬ ‫ער‬ ‫ט‬‫ֶ‬ ‫ועכְ‬ ‫וֶ‬ ‫י‬ ‫ד‬ ‫ִ‬ ‫ט‬ ‫עגְ‬‫ר‬ ‫ֶ‬ ‫עפ‬‫ְ‬ ‫גֶ‬ ‫ן‬ ‫אב‬ ‫ְ‬ ‫ה‬ ‫ָ‬ ‫יי‬ ‫זֵ‬ ‫אּון‬ ‫ה‪,‬‬ ‫ינָ‬‫ד‬ ‫ויסע ְמ ִ‬ ‫גֶ עוִ ֶ‬ ‫יקגֶּ עגַ אנְ גֶּ ען ַא ֵהיים‪.‬‬ ‫ערט ַמ ֲע ִשיוֹ ת פון ֶּמענְ ְט ְשן וָ ואס זֶּ ענֶּ ען צו ִר ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫גֶּ ֶּ‬ ‫ערט ַּאז זִ ינְט ֶעס‬ ‫נְט ֶפ ְ‬‫עע ְ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ֶ‬ ‫עבן זִ יְך ָאּפ‪ָ .‬ה ְ‬ ‫ַּפאְך אּון ִמיט וָ ואס זֵ יי גֶ ְ‬ ‫וערן‬ ‫ישט‪ִ .‬מיר וֶּ ועלְ ן ָדא וֶּ ְ‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫וָ ואס ֵמיינְ ט ִאיר‪ְ ,‬צוֵ ויי ָש ָעה ִאיז ַביי זֵ יי גָ ְ‬ ‫ייער ִציל‪.‬‬‫עדן' ַּאלְ ס זֵ ֶ‬ ‫אֹויסגֶ עוֶ ועלְ ט ֶ'ר ְ‬ ‫ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫טּורעם‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫אס ְירט ַּא ְש ֶ‬ ‫ָהאט ַּּפ ִ‬ ‫אבן ִמיר שוֹ ין ֶּדען?"‬ ‫ויפיל ֶּע ְסן ָה ְ‬ ‫עריג; וִ ִ‬ ‫הונְ גֶּ ִ‬ ‫עדנֶ ער ַּפאר ַּא ֶקענִ יג‪,‬‬ ‫יסיגְ ן ֶר ְ‬ ‫ענּומען ַּא ְפלִ ִ‬ ‫ֶ‬ ‫אֹויפגֶ‬ ‫ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫צּום ֶע ְר ְשט ָה ְ‬ ‫ענְטש וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען ַּא ְ‬ ‫מּומ ֶחה‬ ‫אפן ַּא ֶמ ְ‬ ‫עט ָר ְ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ְ‬ ‫עטער ָה ְ‬ ‫ָא ֶבער ְש ֶּפ ֶ‬ ‫ייער‬ ‫ערט‪ ,‬זֵ ֶּ‬ ‫עה ְ‬ ‫יסגֶּ ֶּ‬ ‫עש ַטאנֶּ ען און אוֹ ְ‬ ‫ת'דיגֶּ ע ֲח ֵב ִרים זֶּ ענֶּ ען גֶּ ְ‬ ‫ִדי ְת ִמימו ִ‬ ‫אר ֶקע ַּאיינְ ְפלּוס‪ ,‬אּון‬ ‫ִאין ְש ְּפ ַּראְך‪ַּ ,‬א גֶ עוַּ ואלְ ִדיגֶ ער ַּב ַּעל ַּד ְר ָשן ִמיט ַּא ְש ַּט ְ‬ ‫ימ'ער‪ .‬יוֹ ִסי'ס‬ ‫ארג אוֹ יף ִדי ֶּפנִ ֶּ‬ ‫ישט‪ִ ,‬מיט ַא זָ ְ‬ ‫עמ ְ‬ ‫אקן און ֶּצ ִ‬ ‫ער ְש ָר ְ‬ ‫ֶּד ְ‬ ‫ייער ֶקענִ יג‪.‬‬ ‫עמאכְ ט ַּפאר זֵ ֶ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ַּ‬ ‫ִאים ָה ְ‬ ‫ייבן‬ ‫אר ִל ְירן ִדי גֶּ עדולְ ד און ָאנְ ֵה ְ‬ ‫אלן ַפ ְ‬ ‫עמאכְ ט ַאז זֵ יי זָ ְ‬ ‫אבן גֶּ ַ‬ ‫וער ֶּטער ָה ְ‬ ‫וֶּ ְ‬ ‫עדן ֶקען ַּא‬ ‫דּורְך ֶר ְ‬ ‫אר ֶקע ַּה ְש ָּפ ָעה‪ְ .‬‬ ‫יפע אּון ְש ַּט ְ‬ ‫ֶדער כ ַֹּּח ַּה ִדיבּור ָהאט ַּא ִט ֶ‬ ‫עדע ְד ַריי ִמינוט‪.‬‬ ‫ערוֶּ ועזֶּ ע ְש ֵאלוֹ ת יֶּ ֶּ‬ ‫אטעס ִמיט נֶּ ְ‬ ‫ייע ֶּרע ַט ֶּ‬ ‫מו ְט ֶּשען זֵ ֶּ‬ ‫יער‬ ‫אבן ְפ ִר ֶ‬ ‫ערע צּו טּון זַּ אכְ ן וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫יע זַּ יין אֹויף ַּא ֶנְד ֶ‬ ‫ענְטש ַּמ ְש ִּפ ַּ‬ ‫ֶמ ְ‬ ‫ערט צו‬ ‫עה ְ‬ ‫עבן ָהאט זִ ְ‬ ‫יך צוגֶּ ֶּ‬ ‫ערנֶּ ְ‬ ‫עש ַטאנֶּ ען ֶּד ְ‬ ‫ַא ְקלוגֶּ ער ִאיד וָ ואס ִאיז גֶּ ְ‬ ‫אר ָמאגְ ט ַּאן‬ ‫עדן ַּפ ְ‬ ‫ייבט ַּאז זֵ יי זֶ ענֶ ען ְבכ ַֹּּח צּו טּון‪ָ .‬דאס ֶר ְ‬ ‫ישט גֶ עגְ לֵ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫יוֹ ִסי'ס ְשמו ֶּעס‪ֶּ .‬ער ִאיז צוגֶּ עגַ אנְ גֶּ ען צו ִאים ִאין ַא זַ ייט און ִאים גֶּ עזָ אגְ ט‬ ‫עהֹויע ֶרע ַּמאכְ ט‪ָ ,‬א ֶבער ִדי ְש ֵאלָ ה ִאיז נָ אר ַּפאר וֶ ועלְ כֶ ער ִציל ֶמען‬ ‫ֶ‬ ‫אּומגֶ‬ ‫ְ‬ ‫אר ְסט ָד ְ‬ ‫עפער‪ָ ,‬א ֶדער‬ ‫אש ֶ‬‫יצן ְמ ַּק ֵרב צּו זַּ יין ִא ְידן צּום ַּב ֶ‬ ‫יצט ֶדעם כ ַֹּּח‪ֶ .‬מען ֶקען ֶעס נִ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫אך צום ֶּר ִבי'ן‪,‬‬ ‫ייער ִאינְ גְ ל‪ ,‬דו ָפ ְ‬ ‫"ט ֶּ‬‫ערע ֵחן‪ַ :‬‬ ‫ִמיט ַא ַבאזונְ ֶּד ֶּ‬ ‫ִריכְ ִטיג? ִא ְ‬ ‫ענְט ְשן‪.‬‬ ‫צּוקילְ ן אּון ַּקאלְ יֶע ַּמאכְ ן ֶמ ְ‬ ‫ערט‪ָ ,‬א ְּפ ִ‬‫אר ֶק ְ‬ ‫ָחלִ ילָ ה ַּפ ְ‬ ‫אסט ַא גֶּ עוַ ואלְ ִדיגֶּ ע כ ַֹח ַה ִדיבור‪ ,‬און‬ ‫יך ָהאב גֶּ עזֶּ ען ַאז דו ָה ְ‬ ‫וער ֶּטער‪ֶּ .‬א ְפ ָשר‬ ‫ייבן ַדיינֶּ ע וֶּ ְ‬ ‫ערן ִד ְ‬ ‫יך אוֹ יס און גְ לֵ ְ‬ ‫ַא ֶּלע ַדיינֶּ ע ֲח ֵב ִרים ֶּה ְ‬ ‫עלדונְ ג‬ ‫ערט ַא ֶּמ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫עלד ָהאט ֶּמען גֶּ ֶּ‬ ‫ילכֶּ ער ִאין לו ְפט‪ֶּ -‬פ ְ‬ ‫ערן הוֹ יכְ ִה ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫ִא ֶּ‬ ‫ארנו ֶּמען? ֶּע ְר ְקלֶּ ער‬ ‫יצן ַדיין כ ַֹח זֵ יי צו ַבארו ִאיגְ ן און ַהאלְ ְטן ַפ ְ‬ ‫ֶּקענְ ְסטו נִ ְ‬ ‫עשטו ְפט ִמיט ְצוֵ ויי ָש ָעה‪.‬‬ ‫וערט ָא ְפגֶּ ְ‬ ‫ַאז ִדי ְפלִ יגֶּ ער ַקיין או ְק ַריינָ א וֶּ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ייע ֶּרע ֶּרענְ ְצלֶּ עך צו ַא זַ ייט; ַאלֶּ ע‬ ‫עפט זֵ ֶּ‬ ‫עש ֶּל ְ‬ ‫אבן גֶּ ְ‬ ‫ַא ַס ְ‬ ‫אך ֶּמענְ ְט ְשן ָה ְ‬ ‫זֵ יי ַאז ָדאס זֶּ ענֶּ ען נָ אר ְמנִ יעוֹ ת‪ ,‬און ַאלֶּ עס ִאיז לְ טוֹ ָבה‪ֶּ .‬רעד צו זֵ יי ִד ְב ֵרי‬ ‫אפט‪ֵ .‬איין גְ רו ֶּפע ָהאט זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ארכַ ְ‬ ‫ֶּבענְ ְק ֶּל ְ‬ ‫עך זֶּ ענֶּ ען שוֹ ין גֶּ עוֶּ וען ַפ ְ‬ ‫וייסט פון‬ ‫יילן ֵשיינֶּ ע ַמ ֲע ִשיוֹ ת וָ ואס דו וֵ ְ‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ִחיזוק; ֶּא ְפ ָשר ֶּקענְ ְסטו זֵ יי ֶּד ְ‬ ‫ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנו?"‬ ‫עצט אוֹ יף ֶּדער ֶּע ְרד‪.‬‬ ‫אפגֶּ עזֶּ ְ‬ ‫ַא ָר ְ‬ ‫עשען‪ .‬גְ לַ ְ‬ ‫ייך‬ ‫אר ְש ַטאנֶּ ען וָ ואס ָדא ִאיז גֶּ ֶּ‬‫אר ְט ַראכְ ט און ַפ ְ‬ ‫יוֹ ִסי ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ַפ ְ‬ ‫אר ְקן כ ַֹח‬ ‫אר ָמאגְ ט ַא ְש ַט ְ‬ ‫עריג ִאינְ גְ ל‪ָ ,‬האט ַפ ְ‬ ‫אר ֶּפער ֶּע ְלף יֶּ ִ‬ ‫יוֹ ִסי‪ַ ,‬א ַש ְ‬ ‫אמענְ גֶּ ערו ְפן זַ יינֶּ ע ֲח ֵב ִרים‪ ,‬און ִמיט פו ֶּלע‬ ‫אפט‪ ,‬צוזַ ֶּ‬ ‫ָהאט ֶּער זִ ְ‬ ‫יך גֶּ עכַ ְ‬ ‫עס ְט ַקייט‬ ‫ַה ִדיבור‪ַ .‬א ֶּלעס וָ ואס ֶּער ָהאט גֶּ עזָ אגְ ט ִאיז גֶּ עוֶּ וען ִמיט ַא ֶּפ ְ‬ ‫ערט אוֹ יס‪ִ ,‬מיר זֶּ ענֶּ ען נָ ְ‬ ‫אך יונְ ג‪ ,‬און ֶּקעגְ ן ַאזַ א‬ ‫"ה ְ‬ ‫ער ַקייט גֶּ עזָ אגְ ט‪ֶּ :‬‬ ‫זִ יכֶּ ְ‬ ‫עדט‪ ,‬זֶּ ענֶּ ען ַא ֶּלע ְש ִטיל‬ ‫ער ְ‬ ‫ימער ֶּער ָהאט גֶּ ֶּ‬ ‫אר ַקייט ‪ .‬וֶּ וען ִא ֶּ‬ ‫און ְקלָ ְ‬ ‫אבן ִדי כוֹ חוֹ ת‬ ‫יעה זֶּ ענֶּ ען ָדא ס גָ אר ְק ֵליינֶּ ע ְמנִ יעוֹ ת‪ִ .‬מיר ָה ְ‬ ‫ייליגֶּ ע נְ ִס ָ‬ ‫ֵה ִ‬ ‫וארט‬ ‫עדעס וָ ְ‬ ‫אפענְ ִדיג יֶּ ֶּ‬ ‫ערט ִמיט נֵ ייגֶּ ער‪ַ ,‬איינְ זַ ֶּ‬ ‫עה ְ‬ ‫יסגֶּ ֶּ‬ ‫וארן און אוֹ ְ‬ ‫גֶּ עוָ ְ‬ ‫עש ַמאק‪".‬‬ ‫ערצוקו ֶּמען ִמיט ִש ְמ ָחה און ִמיט גֶּ ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫ָדאס ִא ֶּ‬ ‫עצט‪ ,‬וֶּ וען יוֹ ִסי ָהאט‬ ‫עדאנְ ק וָ ואס ִאיז ַארוֹ יס פון זַ יין מוֹ יל‪ .‬יֶּ ְ‬ ‫און גֶּ ַ‬ ‫יבן ַמאכְ ן ַא טו ְמל און‬ ‫ערט ִדי מוֹ ָד ָעה‪ָ ,‬האט ֶּער ָאנְ גֶּ עהוֹ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫גֶּ ֶּ‬ ‫יצן ַפאר ַסיי וֶּ ועלְ כֶּ ע זַ ייט ‪-‬‬ ‫ָדאס ִאיז ֶּדער כ ַֹח ַה ִדיבור וָ ואס ֶּמען ֶּקען נִ ְ‬ ‫עקס ֲח ֵב ִרים וָ ואס זֶּ ענֶּ ען‬ ‫ערוֶּ ועזְ ַקייט ַביי זַ יינֶּ ע זֶּ ְ‬ ‫עב ֶּרענְ גְ ט ַא נֶּ ְ‬ ‫ַא ַריינְ גֶּ ְ‬ ‫יען ָא ֶּדער צו ַבארו ִאיגְ ן‪ָ ,‬א ְפצו ְשוַ ואכְ ן ָא ֶּדער ְמ ַח ֵזק צו זַ יין‪.‬‬ ‫ָאנְ צו ִצ ֶּ‬ ‫יציק‪ ,‬נַ ְח ָמן‪ְ ,‬צ ִבי‪ ,‬און נַ ְח ָמן יוֹ נָ ָתן‪.‬‬ ‫עש ַטאנֶּ ען ַארום ִאים‪ :‬נָ ִתי‪ְ ,‬שמו ֵאל‪ִ ,‬א ִ‬ ‫גֶּ ְ‬ ‫"איר‬ ‫יוֹ ִסי ָהאט זֵ יי ַמ ְס ִביר גֶּ עוֶּ וען ְכ ִאי לו ֶּער ַא ֵליין ִפ ְירט ִדי ְפ ִליגֶּ ער‪ִ :‬‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה (‪)16‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫אבין ָדאס ַאלְ ץ‬ ‫ייע ֶרע ֲח ֵב ִּרים‪ .‬אּון זֵ יי ָה ִּ‬ ‫ָמאל זֵ ֶ‬ ‫אבין זֵ יי אֹויְך‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִדינָ ה‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫ֶ‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ‬ ‫ייער כָ ֶש ִּרין ַב ַעל‬ ‫ָאנְ גִּ ָיהאנְ גֶ ען ִּאין ֶדעם זְ כּות פּון זֵ ֶ‬ ‫ואר ִּטיס‪ .‬וָ ואס ַפאר ַא ְמ ִּדינָ ה ִּאיז ָדאס‬ ‫גִּ ְיפ ֶרעגְ ט ִּדי וַ ְ‬ ‫ארְך‬ ‫ְת ִּפלָ ה וָ ואס ֶער ִּאיז ָת ִּמיד ִּמ ְת ַפלֵ ל ְדרֹויף‪ .‬אּון ָד ְ‬ ‫ערט‪.‬‬ ‫ייער ֶמלֶ ְך‪ָ .‬האט ֶמען זֵ יי גִּ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫אּון וֶ וער ִּאיז ַא ֶ‬ ‫ייע ֶרע‬ ‫זַ יינֶ ע ְת ִּפילֹות זֶ ענֶ ען זֵ י זֹוכֶ ה ַאלְ ץ צּו גִּ ִּיפינֶ ען זֵ ֶ‬ ‫רּוח ְס ָע ָרה ִּאיז גִּ יוֶ וען‪.‬‬ ‫ַב ֲא ֶשר ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ‬ ‫ֲח ֵב ִּרים‪.‬‬ ‫אבין זִּ יְך ִּדי לַ ייט פּון ֶדער ְמ ִּדינָ ה אֹויס‬ ‫ֶדעמּולְ ט ָה ִּ‬ ‫וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען ָט ֶ‬ ‫אמער וֶ ועלִּ ין זֵ יי‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ‬ ‫אבין זֵ יי‬ ‫גִּ ְיקלִּ ִּיבין‪ַ .‬אז ֶדער ַתכְ לִּ ית ִּאיז ֶדער ִּדיבּור‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫נָ אְך גִּ ִּיפינֶ ען ִּדי ִּאיבְ ִּר ֶיקע‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי גִּ יגַ אנְ גֶ ען אּון‬ ‫ינּומען‪ַ .‬א ַדבְ ָרן ַא ַב ַעל לָ שֹון ַפאר ַא ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫אֹויף גִּ ֶ‬ ‫אבין אֹויְך‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִּדינָ ה אּון זֵ יי ָה ִּ‬ ‫זֶ ענֶ ען גִּ ֶ‬ ‫רֹויסין ַב ַעל לָ שֹון‬ ‫ייער ַא גְ ִּ‬ ‫אבין זֵ יי גִּ יפּונֶ ען זֵ ֶ‬ ‫ערנָ אְך ָה ִּ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫גִּ ְיפ ֶרעגְ ט וָ ואס ַפאר ַא ְמ ִּדינָ ה ִּאיז ָדאס אּון וֶ וער ִּאיז‬ ‫ינּומען ַפאר‬ ‫אבין זֵ יי ִּאים אֹויף גִּ ֶ‬ ‫ְּומלִּ ָיצה אּון ַא ַדבְ ָרן‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫ערט ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען פּון‬ ‫ייער ֶמלֶ ְך‪ָ .‬האט ֶמען זֵ יי גִּ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫ַא ֶ‬ ‫מֹוחל גִּ יוֶ וען ִּדי‬ ‫וארין ֶדער ֶמלֶ ְך ָהאט ִּאים ֵ‬ ‫ֵאיין ֶמלֶ ְך‪ .‬וָ ִּ‬ ‫אֹויסגִּ ְיקלִּ ִּיבין ַאז ֶדער‬ ‫אבין זִּ יְך ְ‬ ‫ֶדער כִּ ָיתה וָ ואס זֵ יי ָה ִּ‬ ‫אבין זֵ יי‬ ‫ְמלּוכָ ה וַ וייל ֶער ִּאיז ַאזֹוי ַא ַב ַעל לָ שֹון‪ָ .‬ה ִ‬ ‫ַתכְ לִּ ית ִּאיז ַאז ֶמע זָ אל ִּשיכִּ ִּירין אּון ְפ ֵריילִּ יְך זַ יין ָהאבְ ן‬ ‫טֹויסין ָדאס מּוז ְבוַ ְוד ַאי זַ יין ֶדער ֵמלִ יץ‬ ‫יש ִ‬ ‫זִ יְך גִ ְ‬ ‫ינּומען ֶע ֶפעס ַא ִּשיכֹור ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫זֵ יי זִּ יְך אֹויף גִּ ֶ‬ ‫עטין אֹויב‬ ‫אבין זֵ יי אֹויְך גִּ ֶיב ִּ‬ ‫פּון אּונְ זֶ ער ֶמלֶ ְך ַהנַ "ל‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫אבין זֵ יי‬ ‫ערנָ אְך ָה ִּ‬ ‫וארין ֶער ִּאיז ָת ִּמיד ְפ ֵריילִּ יְך‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫וָ ִּ‬ ‫עהן ִּמיט ֶדעם ֶמלֶ ְך‪ָ .‬האט ֶמען‬ ‫ֶסע ִּאיז ֶמעגְ לִּ יְך זִּ יְך צּו זֶ ְ‬ ‫עסין ִּאין ֵאיין יַ ם‬ ‫גִּ יפּונֶ ען ֵאיין ֶמענְ ְשן וָ ואס ֶער ִּאיז גִּ יזֶ ִּ‬ ‫ערט‪ֶ .‬מע מּוז ֶמעלְ ִּדיוֶ וען ָהאט ֶמען‬ ‫זֵ יי גִּ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫עסער‪.‬‬ ‫ייער וואֹויל גִּ ֶיפעלִּ ין ֶב ֶ‬ ‫פּון וַ ויין ִּאיז ֶער זֵ יי זֵ ֶ‬ ‫ייסין ַאז זֵ יי זָ אלִּ ין ַא ַריין‬ ‫גִּ ֶימעלְ ִּדיוֶ ועט ָהאט ֶער גִּ ֵיה ִּ‬ ‫רֹויסער ִּשכֹור‬ ‫ייער ַא גְ ֶ‬ ‫וארין ֶדער ִּאיז זִּ יְך בְ וַ ְוד ַאי זֵ ֶ‬ ‫וָ ִּ‬ ‫קּומען‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ַריין גִ יקּו ֶמען צּו ֶדעם ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫אבין זֵ יי ִּאים‬ ‫וארין ֶער זִּ ְיצט זִּ יְך ִּאין ַא יַ ם פּון וַ ויין ָה ִּ‬ ‫וָ ִּ‬ ‫אבין‬ ‫אּון ָדאס ִּאיז גִּ יוֶ וען ֶדער ֵמלִּ יץ פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫עטין‬ ‫אבין זֵ יי אֹויְך גִ ֶ‬ ‫יב ִ‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך ָה ִ‬ ‫אֹויף גִּ ֶ‬ ‫ייער ַא‬ ‫וישן זֵ יי אֹויְך זֵ ֶ‬ ‫ער ֶקענְ ט ִּאיז גִּ יוֶ וען ְצוִּ ְ‬ ‫זֵ יי זִּ יְך ֶד ְ‬ ‫עהן ִּאיז ֶמען גִּ יגַ אנְ גֶ ען אּון ֶמע‬ ‫ֶמע זָ אל זִּ יְך ִּמיט ִּאים זֶ ְ‬ ‫רֹויסע ִּש ְמ ָחה אּון בְ כִּ יֹות‪ִּ .‬איז ֶדער ֵמלִּ יץ ִּמיט זֵ יי אֹויְך‬ ‫גְ ֶ‬ ‫ָהאט גִּ ֶימעלְ ִּדיוֶ ועט‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ַריין גִּ יגַ אנְ גֶ ען צּו ֶדעם‬ ‫גִּ יגַ אנְ גֶ ען‪.‬‬ ‫אֹוהב נֶ ֱא ָמן פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך‬ ‫ֶמלֶ ְך אּון ָדאס ִּאיז גִּ יוֶ וען ֶדער ֵ‬ ‫וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען זּוכִ ין‪ָ .‬ט ֶ‬ ‫אמער‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ‬ ‫עסין ִּאין ֶדעם יַ ם פּון וַ ויין וָ ואס ֶער‬ ‫וָ ואס ֶער ִּאיז גִּ יזֶ ִּ‬ ‫אבין‬ ‫וארין זֵ יי ָה ִּ‬ ‫וֶ ועלִּ ין זֵ יי גִּ ִּיפינֶ ען ִּדי ִּאיבְ ִּר ֶיקע‪ .‬וָ ִּ‬ ‫וארין פּון ִּדי ֵרייד פּון ֶדעם ֵמלִּ יץ וָ ואס ֶער ָהאט‬ ‫ִּאיז גִּ יוָ ִּ‬ ‫עהן ַאז ַה ֵשם יִּ ְת ָב ַרְך ֶהעלְ ְפט זֵ יי‪ .‬זֵ יי גִּ ִּיפינֶ ען ַאלֶ ע‬ ‫גִּ יזֶ ְ‬ ‫וארין‬ ‫ארט אּון ֶדער פּון ִּאיז גִּ יוָ ִּ‬ ‫יש ַפ ְ‬ ‫ָהאט זִּ י ִּדי ִּמילִּ יְך גִּ ְ‬ ‫ייסט זֵ יי כַ נַ "ל‪( .‬אּון ִדי ְמ ִדינָ ה ָהאט גִ ֵימיינְ ט ַאז ֶער‬ ‫גִּ ְיט ֵר ְ‬ ‫אבין זִּ י גִּ יפּונֶ ען ִּדי ְמ ִּדינָ ה‬ ‫ערנָ אְך ָה ִּ‬ ‫ַא יַ ם פּון ִּמילִּ יְך‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫ִאיז ַא גְ רו ֶיסער ִשיּכור וַ וייל ֶער זִ יצְ ט ִאין ַא יַם פּון וַ ויין‬ ‫ינּומען ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך אֹויף זֵ יי‪.‬‬ ‫אבין זִּ י אֹויף גִּ ֶ‬ ‫אּון ָה ִּ‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך)‪ .‬וִ וי זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫אבין זֵ יי ִאים אויף גִ ֶ‬ ‫ָה ִ‬ ‫ארט גִ יוֶ וען ַא גְ ֶ‬ ‫רֹויסע ִש ְמ ָחה אּון זֵ יי‬ ‫אּון ֶסע ִאיז ָד ְ‬ ‫ער ֶקענְ ט‬ ‫אבין זֵ יי זִּ יְך ֶד ְ‬ ‫יקּומען צּו ִאים‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫ֶ‬ ‫ַא ַריין גִ‬ ‫ייע ְרן ִּקינְ ד‬ ‫ייער גִּ יוֵ ויינְ ט אֹויְך אֹויף ֶדעם ַט ֶ‬ ‫ָהאבְ ן זֵ ֶ‬ ‫ֹויסע‬ ‫וישן זֵ יי גִּ יוֶ וען ֵאיין גְ ר ֶ‬ ‫ערע ִּאיז ְצוִּ ְ‬ ‫ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫אטער אּון‬ ‫וָ ואס ֶסע ִּאיז נִּ יט ָדא‪ .‬אּון אֹויף ִּאיר ָפ ֶ‬ ‫אֹוהב נֶ ֱא ָמן אֹויְך‬ ‫ִּש ְמ ָחה אּון בְ כִּ יֹות כַ נַ "ל‪ִּ .‬איז ֶדער ֵ‬ ‫וייסט פּון זֵ יי נִּ יט‪ .‬אּון ַהיינְ ט ָהאט‬ ‫מּוטער וָ ואס זִּ י וֵ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫גִּ יגַ אנְ גֶ ען ִּמיט זֵ יי‪.‬‬ ‫וארין ָדא ִּאיז זִּ יְך שֹוין‬ ‫שֹוין ִדי ְמ ִדינָ ה ַא ֶמלֶ ְך אֹויְך‪ .‬וָ ִּ‬ ‫וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ‬ ‫ָדא ִּאיר ַמאן פּון ֶדער ַבת ַמלְ כָ ה וָ ואס זִּ י ִּאיז ָדא‬ ‫אבין זֵ יי גִּ ְיפ ֶרעגְ ט ִּדי‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִּדינָ ה ָה ִּ‬ ‫גִּ ֶ‬ ‫וארין ֶדער גִּ בֹור ִּאיז זִּ יְך ִּאיר ַמאן‪.‬‬ ‫וארין ַמלְ כָ ה וָ ִּ‬ ‫גִּ יוָ ִּ‬ ‫אבין זֵ יי‬ ‫ואר ִּטיס וֶ וער ִּאיז ַביי ַאייְך ֵאיין ֶמלֶ ְך‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫וַ ְ‬ ‫ָהאט שֹוין ִּדי ְמ ִּדינָ ה ַא ֶמלֶ ְך‪ָ .‬האט ִדי ַבת ַמלְ כָ ה‬ ‫תֹואר ַמ ְח ַמת זִּ י‬ ‫ייער ֶמלֶ ְך ִּאיז ַא יְ ַפת ַ‬ ‫ערט‪ַ .‬אז זֵ ֶ‬ ‫גִּ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫ערוַ ייל גֵ יין‬ ‫עטין ֶדעם ַב ַעל ְת ִפלָ ה ַאז ֶער זָ אל ֶד ְ‬ ‫גִ ֶ‬ ‫יב ִ‬ ‫וארין ֶדער ַתכְ לִּ ית ִּאיז יִּ ישּוב‬ ‫בְ ֶרענְ גְ ט צּום ַתכְ לִּ ית‪ .‬וָ ִּ‬ ‫ערוַ ייל ַא ִּב ִּיסיל ֵריינִּ ְיקן פּון‬ ‫ִּאין ִּאיר ְמ ִּדינָ ה אּון זָ אל זִּ י ֶד ְ‬ ‫ָהעֹולָ ם ְ(ד ַהיינּו ַאז ִדי וֶ ועלְ ט זָ אל זַ יין ַבאזֶ עצְ ט ִמיט‬ ‫וארין וַ וייל ַביי זֵ יי ִּאיז ֶדער‬ ‫ייער ִּמיאּוס ְשלֶ עכְ ץ וָ ִּ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫תֹואר‬ ‫ֶמענְ ְשן) כַ נַ "ל אּון ְפ ִּריר ִּאיז ַביי זֵ יי גִּ יוֶ וען ַא יְ ַפת ַ‬ ‫תֹואר זֶ ענֶ ען זֵ יי בְ וַ ְוד ַאי‬ ‫ִּע ָיקר ַתכְ לִּ ית גִּ יוֶ וען ַא יְ ַפת ַ‬ ‫אבין זֵ יי גִּ יפּונֶ ען ַא יְ ַפת‬ ‫ַפאר ֵאיין ַמלְ כָ ה ֶדער נָ אְך ָה ִּ‬ ‫ייער גִּ ילִּ יגִּ ין ִּאין ֶדער‬ ‫זּוהם גִּ יוֶ וען אּון זֶ ענֶ ען זֵ ֶ‬ ‫ייער ְמ ָ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫אבין זֵ יי זִּ י אֹויף‬ ‫ייער‪ָ .‬ה ִּ‬ ‫תֹואר וָ ואס זִּ י ִּאיז וִּ וילְ ד ֵשיין זֵ ֶ‬ ‫ַ‬ ‫עטין ֶדעם ַב ַעל‬ ‫יבער ֶדעם ָהאט זִ י גִ ֶ‬ ‫יב ִ‬ ‫ַת ֲאוָ ה ִא ֶ‬ ‫טֹויסין‪.‬‬ ‫יש ִ‬ ‫אבין זֵ יי זִ יְך גִ ְ‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ַמלְ כָ ה‪ָ .‬ה ִ‬ ‫גִּ ֶ‬ ‫ערוַ וייל ַא ִּב ִּיסיל‬ ‫ְת ִפלָ ה ַאז ֶער זָ אל גֵ יין אּון זָ אל זֵ יי ֶד ְ‬ ‫אבין זֵ יי אֹויְך‬ ‫ָדאס מּוז בְ וַ ְוד ַאי זַ יין ִּדי ַבת ַמלְ כָ ה ָה ִּ‬ ‫מּוסר זָ אגִ ין ַאז זֵ י‬ ‫ערפּון (ּכְ ֶ‬ ‫לומר ֶער זָ אל זֵ יי ָ‬ ‫ֵריינִּ ִּיקין ֶד ְ‬ ‫עהן ִּמיט ִּאיר‪ִּ .‬איז ֶמען‬ ‫עטין אֹויב ֶמע ָקאן זִּ יְך זֶ ְ‬ ‫גִּ ֶיב ִּ‬ ‫זָ אלִ ין נִ יט ַאזוי לִ יגִ ין ִאין ֶדער ַת ֲאוָ ה פּון נִ יאּוף) ַאז זֵ יי‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי‬ ‫גִּ יגַ אנְ גֶ ען אּון ֶמע ָהאט גִּ ֶימעלְ ִּדיוֶ ועט‪.‬‬ ‫וארין חּוץ‬ ‫זָ אלִּ ין נִּ יט ַאזֹוי גְ ָראב זַ יין ִּאין ֶדעם ְשלֶ עכְ ץ וָ ִּ‬ ‫ער ֶקענְ ט‬ ‫ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ ען צּו ֶדער ַמלְ כָ ה ָה ִּ‬ ‫אבין זֵ יי זִּ י ֶד ְ‬ ‫וָ ואס ֶסע ִּאיז ַא ַת ֲאוָ ה ִּאיז ָדאס נָ אְך ַביי זֵ יי גִּ יוֶ וען ַאזֹוי‬ ‫ַאז ָדאס ִּאיז ִּדי ַבת ַמלְ כָ ה ַאלֵ יין אּון ִּדי ִּש ְמ ָחה וָ ואס‬ ‫וִּ וי ֵאיין ֶאמּונָ ה ַאז ָדאס ִאיז ֶדער ַתכְ לִ ית (וָ ִ‬ ‫וארין ִדי‬ ‫ארט ִּאיז גִּ יוֶ וען‪ָ .‬קאן ֶמען בְ וַ ְוד ַאי נִּ יט ְמ ַש ֵער זַ יין‪.‬‬ ‫ָד ְ‬ ‫ַאלֶ ע ּכִ תות וָ וואס ִא ְיטלִ יכֶ ע ָהאט זִ יְך אויס גִ ְיקלִ ִיבין ִא ֶירע‬ ‫קּומ ְסטּו ַא ֶהער‪ָ .‬האט זִ י זֵ יי‬ ‫ָהאבְ ן זֵ יי זִּ י גִּ ְיפ ֶרעגְ ט וִּ וי ְ‬ ‫ְשלֶ עכְ ֶטע זַ אְך ַפאר ַא ַתכְ לִ ית ּכַ נַ "ל‪ִ .‬איז ִדי זַ אְך ַביי‬ ‫רּוח ְס ָע ָרה ִּאיז‬ ‫ער ֵציילְ ט ַאז ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ִא ְיטלִ יכֶ ער גִ יוֶ וען ַאזוי וִ וי ֵאיין ֶאמּונָ ה ַאז ָדאס ִאיז ֶדער‬ ‫ייע ֶרע ִּקינְ ד פּון‬ ‫אפט ָדאס ַט ֶ‬ ‫גִּ יוֶ וען‪ .‬אּון ָהאט אֹויס גִּ ַיח ְ‬ ‫עטין ֶדעם ַב ַעל ְת ִּפלָ ה‬ ‫ַתכְ לִ ית) ִּא ֶיבער ֶדעם ָהאט זִּ י גִּ ֶיב ִּ‬ ‫ֶדער וִּ ויג ַארֹויס כַ נַ "ל ִּאיז זִּ י ֵתיכֶ ף בְ ַש ַעת בְ ָהלָ ה נָ אְך‬ ‫ערוַ וייל‪.‬‬ ‫ַאז ֶער זָ אל גֵ יין אּון זָ אל זֵ יי ֵריינִּ ִּיקין ַא ִּב ִּיסיל ֶד ְ‬ ‫אפין נָ אְך ֶדעם ִּקינְ ד אּון זִּ י ָהאט ֶעס נִּ יט גִּ יפּונֶ ען‪.‬‬ ‫גִּ ילָ ִּ‬ ‫(‪)16‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫ה‪ .‬צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז‬ ‫א‪ .‬צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם אנגעקומען ? און ווער איז‬ ‫זייער קעניג?‬ ‫זייער קעניג?‬ ‫❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן‬ ‫❑ צו די כתה פון חכמה און דער חכם איז זייער קעניג‬ ‫פון די אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג‬ ‫❑ צו די כתה פון דיבור און דער מליץ איז זייער קעניג‬ ‫❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער‬ ‫❑ צו די כתה פון שמחה און דער אוהב נאמן איז זייער קעניג‬ ‫קעניג‬ ‫ב‪ .‬איבער וועלכע פלעצער איז דער מליץ נישט אריבער?‬ ‫❑ צו די כתה פון רציחה און די מלכה איז זייער קעניג‬ ‫ו‪ .‬פארוואס האבן זיי גענומען די בת מלכה פאר קעניג?‬ ‫❑ איבער דעם פלאץ פון דער בעל תפלה און דער גבור און דער‬ ‫❑ ווייל זי איז א טאכטער פון קעניג‬ ‫ממונה‬ ‫❑ ווייל זי איז א יפת תואר‬ ‫❑ אין די מעשה שטייט נישט איבער וועם ער איז אריבער‬ ‫❑ ווייל זי איז געזעסן אין א ים פון מילך‬ ‫❑ איבער די פלאץ פון דער חכם און דער אוהב נאמן‬ ‫ז‪ .‬אויף וואס האבן געוויינט די אנשי המלך און די בת מלכה?‬ ‫ג‪ .‬אין וועמענס זכות האבן זיי אנגעהאנגען דאס אז זיי טרעפן זיך‬ ‫❑ אויף דעם טייערן קינד‬ ‫צוזאם?‬ ‫❑ אויף איר טאטע און מאמע‬ ‫❑ פון דעם גבור‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ פון דעם ממונה‬ ‫ח‪ .‬וואס האט די בת מלכה געבעטן פון דעם בעל תפלה?‬ ‫❑ פון דעם בעל תפלה וואס איז שטענדיג מתפלל אויף דעם‬ ‫❑ צו א ביסל רייניגן דערווייל די מדינה פון ישוב העולם פון‬ ‫ד‪ .‬צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם אנגעקומען ? און ווער איז‬ ‫זייער מיעוס שלעכטץ‬ ‫זייער קעניג?‬ ‫❑ צו רייניגן די מדינה פון ישוב העולם פון זייער מיעוס‬ ‫שלעכטץ‬ ‫❑ צו די כתה פון חכמה און דער חכם איז זייער קעניג‬ ‫❑ צו א ביסל רייניגן דערווייל אלע מדינות פון זייער טעות‬ ‫❑ צו די כתה פון דיבור און דער מליץ איז זייער קעניג‬ ‫❑ צו די כתה פון שמחה און דער אוהב נאמן איז זייער קעניג‬ ‫ט‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫וועלכע פון די אנשי המלך האט געקעניגט אויף צוויי מדינות‪ - ,‬און אויף וועלכע צווי מדינות‬ ‫האט ער געקעניגט ?‬ ‫אוואו זעט מען ביי די מעשה וואס מיר האבן די וואך געלערנט אז "אביסל איז אויך גוט" ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)15‬‬ ‫ווער זענען ִדי גְ רוֹ ֶיסע לַ ייט פוּן די ְמ ִדינָ ה של עשירות ? ִדי גָ ִ‬ ‫אטין‬ ‫ארט גִ ֶיווען שמחות ובכיות–דער רבי איז מסביר פארוואס איז גיווען שמחות און בכיות ? דער רבי איז‬ ‫ִאיז ָד ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫יפינְ ט ֶמען נָ אך ֶדעם ֶמ ֶלך ִמיט ִדי‬ ‫אבין גִ יוֵ ויינְ ט וִ וי גִ ִ‬ ‫מסביר נאר פארוואס עס איז געווען בכיות ‪ -‬זֵ יי ָה ִ‬ ‫יב ִריגֶ ע‬ ‫ִא ְ‬ ‫אטין ְ(ד ַהיינ ּו ִדי ַע ִש ִירים פוּן ֶדער ְמ ִדינָ ה) – קוק אריין אין די מעשה אויף לשה"ק וואספארא ווארט‬ ‫אוּן ִדי גָ ִ‬ ‫לייגט צו דער רבי אויף זיי ? השוטים‬