דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

גליון298
149 גליון
תשפ"ו
תשפ"ג נצו"י מסעי
מטות
יסט ּו ְמ ַׁשכְ ֵנ ַׁע?
אויף וָ ואס ִּ ּב ְ
ֹ
אס ְירן? זֵ יי ֶּקענֶּ ען ָא ְפ ְשטו ְפן ִדי ַרייזֶּ ע ַפאר
וייסט וָ ואס ֶּעס ֶּקען ָדא ַפ ִ וֵ ְ עקּומען צּו ַּא
ֶ אדינֶ ער פּונֶ עם ֶקענִ יג זֶ ענֶ ען גֶ עגַּ אנְגֶ ען אּון ָאנְגֶ ִדי ִפיר ַּב ִ
ְ
ישטִ .איך ָהאב שוֹ ין ארנִ ְ
ישט גָ ְ
עס ְירט זֵ יי נִ ְ ער ִ נָ ְ
אך ַאכְ ט ָש ָעה; ֶּעס ִאינְ ֶּט ֶּ ייערארט וָ ואס ִאיז זֵ ֶ ְ ד ָ ער טֶ ועכְ וֶ י ד ִ ט עגְר ֶ עפְ גֶ ן אב
ְ ה
ָ יי זֵ אּון ה, ינָד ויסע ְמ ִ גֶ עוִ ֶ
יקגֶּ עגַ אנְ גֶּ ען ַא ֵהיים.
ערט ַמ ֲע ִשיוֹ ת פון ֶּמענְ ְט ְשן וָ ואס זֶּ ענֶּ ען צו ִר ְ
עה ְ
גֶּ ֶּ ערט ַּאז זִ ינְט ֶעס נְט ֶפ ְעע ְ אבן זֵ יי גֶ ֶ עבן זִ יְך ָאּפָ .ה ְ ַּפאְך אּון ִמיט וָ ואס זֵ יי גֶ ְ
וערן
ישטִ .מיר וֶּ ועלְ ן ָדא וֶּ ְ
ארנִ ְ
וָ ואס ֵמיינְ ט ִאירְ ,צוֵ ויי ָש ָעה ִאיז ַביי זֵ יי גָ ְ ייער ִציל.עדן' ַּאלְ ס זֵ ֶ אֹויסגֶ עוֶ ועלְ ט ֶ'ר ְ ְ אבן זֵ יי טּורעםָ ,ה ְ אס ְירט ַּא ְש ֶ ָהאט ַּּפ ִ
אבן ִמיר שוֹ ין ֶּדען?"
ויפיל ֶּע ְסן ָה ְ
עריג; וִ ִ
הונְ גֶּ ִ עדנֶ ער ַּפאר ַּא ֶקענִ יג, יסיגְ ן ֶר ְ ענּומען ַּא ְפלִ ִ ֶ אֹויפגֶ
ְ אבן זֵ יי צּום ֶע ְר ְשט ָה ְ
ענְטש וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען ַּא ְ
מּומ ֶחה אפן ַּא ֶמ ְ עט ָר ְ אבן זֵ יי גֶ ְ
עטער ָה ְ ָא ֶבער ְש ֶּפ ֶ
ייער
ערט ,זֵ ֶּ
עה ְ
יסגֶּ ֶּ
עש ַטאנֶּ ען און אוֹ ְ
ת'דיגֶּ ע ֲח ֵב ִרים זֶּ ענֶּ ען גֶּ ְ
ִדי ְת ִמימו ִ אר ֶקע ַּאיינְ ְפלּוס ,אּון ִאין ְש ְּפ ַּראְךַּ ,א גֶ עוַּ ואלְ ִדיגֶ ער ַּב ַּעל ַּד ְר ָשן ִמיט ַּא ְש ַּט ְ
ימ'ער .יוֹ ִסי'ס
ארג אוֹ יף ִדי ֶּפנִ ֶּ
ישטִ ,מיט ַא זָ ְ
עמ ְ
אקן און ֶּצ ִ
ער ְש ָר ְ
ֶּד ְ ייער ֶקענִ יג. עמאכְ ט ַּפאר זֵ ֶ אבן זֵ יי גֶ ַּ ִאים ָה ְ
ייבן
אר ִל ְירן ִדי גֶּ עדולְ ד און ָאנְ ֵה ְ
אלן ַפ ְ
עמאכְ ט ַאז זֵ יי זָ ְ
אבן גֶּ ַ
וער ֶּטער ָה ְ
וֶּ ְ
עדן ֶקען ַּא דּורְך ֶר ְ
אר ֶקע ַּה ְש ָּפ ָעהְ . יפע אּון ְש ַּט ְ ֶדער כ ַֹּּח ַּה ִדיבּור ָהאט ַּא ִט ֶ
עדע ְד ַריי ִמינוט.
ערוֶּ ועזֶּ ע ְש ֵאלוֹ ת יֶּ ֶּ
אטעס ִמיט נֶּ ְ
ייע ֶּרע ַט ֶּ
מו ְט ֶּשען זֵ ֶּ יער אבן ְפ ִר ֶ
ערע צּו טּון זַּ אכְ ן וָ ואס זֵ יי ָה ְ יע זַּ יין אֹויף ַּא ֶנְד ֶ
ענְטש ַּמ ְש ִּפ ַּ
ֶמ ְ
ערט צו
עה ְ עבן ָהאט זִ ְ
יך צוגֶּ ֶּ ערנֶּ ְ
עש ַטאנֶּ ען ֶּד ְ
ַא ְקלוגֶּ ער ִאיד וָ ואס ִאיז גֶּ ְ אר ָמאגְ ט ַּאן עדן ַּפ ְ
ייבט ַּאז זֵ יי זֶ ענֶ ען ְבכ ַֹּּח צּו טּוןָ .דאס ֶר ְ ישט גֶ עגְ לֵ ְ נִ ְ
יוֹ ִסי'ס ְשמו ֶּעסֶּ .ער ִאיז צוגֶּ עגַ אנְ גֶּ ען צו ִאים ִאין ַא זַ ייט און ִאים גֶּ עזָ אגְ ט עהֹויע ֶרע ַּמאכְ טָ ,א ֶבער ִדי ְש ֵאלָ ה ִאיז נָ אר ַּפאר וֶ ועלְ כֶ ער ִציל ֶמען ֶ אּומגֶ
ְ
אר ְסט ָד ְ עפערָ ,א ֶדער אש ֶיצן ְמ ַּק ֵרב צּו זַּ יין ִא ְידן צּום ַּב ֶ
יצט ֶדעם כ ַֹּּחֶ .מען ֶקען ֶעס נִ ְ נִ ְ
אך צום ֶּר ִבי'ן, ייער ִאינְ גְ ל ,דו ָפ ְ "ט ֶּערע ֵחןַ : ִמיט ַא ַבאזונְ ֶּד ֶּ
ִריכְ ִטיג? ִא ְ ענְט ְשן.
צּוקילְ ן אּון ַּקאלְ יֶע ַּמאכְ ן ֶמ ְ ערטָ ,א ְּפ ִאר ֶק ְ ָחלִ ילָ ה ַּפ ְ
אסט ַא גֶּ עוַ ואלְ ִדיגֶּ ע כ ַֹח ַה ִדיבור ,און
יך ָהאב גֶּ עזֶּ ען ַאז דו ָה ְ
וער ֶּטערֶּ .א ְפ ָשר
ייבן ַדיינֶּ ע וֶּ ְ ערן ִד ְ
יך אוֹ יס און גְ לֵ ְ ַא ֶּלע ַדיינֶּ ע ֲח ֵב ִרים ֶּה ְ עלדונְ ג
ערט ַא ֶּמ ְ
עה ְ
עלד ָהאט ֶּמען גֶּ ֶּ
ילכֶּ ער ִאין לו ְפטֶּ -פ ְ
ערן הוֹ יכְ ִה ְ
יב ְ
ִא ֶּ
ארנו ֶּמען? ֶּע ְר ְקלֶּ ער
יצן ַדיין כ ַֹח זֵ יי צו ַבארו ִאיגְ ן און ַהאלְ ְטן ַפ ְ
ֶּקענְ ְסטו נִ ְ עשטו ְפט ִמיט ְצוֵ ויי ָש ָעה. וערט ָא ְפגֶּ ְ ַאז ִדי ְפלִ יגֶּ ער ַקיין או ְק ַריינָ א וֶּ ְ
ְ
ייע ֶּרע ֶּרענְ ְצלֶּ עך צו ַא זַ ייט; ַאלֶּ ע
עפט זֵ ֶּ
עש ֶּל ְ אבן גֶּ ְ ַא ַס ְ
אך ֶּמענְ ְט ְשן ָה ְ
זֵ יי ַאז ָדאס זֶּ ענֶּ ען נָ אר ְמנִ יעוֹ ת ,און ַאלֶּ עס ִאיז לְ טוֹ ָבהֶּ .רעד צו זֵ יי ִד ְב ֵרי
אפטֵ .איין גְ רו ֶּפע ָהאט זִ ְ
יך ארכַ ְ ֶּבענְ ְק ֶּל ְ
עך זֶּ ענֶּ ען שוֹ ין גֶּ עוֶּ וען ַפ ְ
וייסט פון
יילן ֵשיינֶּ ע ַמ ֲע ִשיוֹ ת וָ ואס דו וֵ ְ
ער ֵצ ְ
ִחיזוק; ֶּא ְפ ָשר ֶּקענְ ְסטו זֵ יי ֶּד ְ
ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנו?" עצט אוֹ יף ֶּדער ֶּע ְרד.
אפגֶּ עזֶּ ְ
ַא ָר ְ
עשען .גְ לַ ְ
ייך אר ְש ַטאנֶּ ען וָ ואס ָדא ִאיז גֶּ ֶּאר ְט ַראכְ ט און ַפ ְ יוֹ ִסי ָהאט זִ ְ
יך ַפ ְ אר ְקן כ ַֹח
אר ָמאגְ ט ַא ְש ַט ְ
עריג ִאינְ גְ לָ ,האט ַפ ְ
אר ֶּפער ֶּע ְלף יֶּ ִ
יוֹ ִסיַ ,א ַש ְ
אמענְ גֶּ ערו ְפן זַ יינֶּ ע ֲח ֵב ִרים ,און ִמיט פו ֶּלע
אפט ,צוזַ ֶּ ָהאט ֶּער זִ ְ
יך גֶּ עכַ ְ עס ְט ַקייט
ַה ִדיבורַ .א ֶּלעס וָ ואס ֶּער ָהאט גֶּ עזָ אגְ ט ִאיז גֶּ עוֶּ וען ִמיט ַא ֶּפ ְ
ערט אוֹ יסִ ,מיר זֶּ ענֶּ ען נָ ְ
אך יונְ ג ,און ֶּקעגְ ן ַאזַ א "ה ְ
ער ַקייט גֶּ עזָ אגְ טֶּ :
זִ יכֶּ ְ עדט ,זֶּ ענֶּ ען ַא ֶּלע ְש ִטיל
ער ְ
ימער ֶּער ָהאט גֶּ ֶּ
אר ַקייט .וֶּ וען ִא ֶּ
און ְקלָ ְ
אבן ִדי כוֹ חוֹ ת
יעה זֶּ ענֶּ ען ָדא ס גָ אר ְק ֵליינֶּ ע ְמנִ יעוֹ תִ .מיר ָה ְ
ייליגֶּ ע נְ ִס ָ
ֵה ִ וארט
עדעס וָ ְ
אפענְ ִדיג יֶּ ֶּ
ערט ִמיט נֵ ייגֶּ ערַ ,איינְ זַ ֶּ
עה ְ
יסגֶּ ֶּ
וארן און אוֹ ְ
גֶּ עוָ ְ
עש ַמאק".
ערצוקו ֶּמען ִמיט ִש ְמ ָחה און ִמיט גֶּ ְ
יב ְ
ָדאס ִא ֶּ עצט ,וֶּ וען יוֹ ִסי ָהאט
עדאנְ ק וָ ואס ִאיז ַארוֹ יס פון זַ יין מוֹ יל .יֶּ ְ
און גֶּ ַ
יבן ַמאכְ ן ַא טו ְמל און
ערט ִדי מוֹ ָד ָעהָ ,האט ֶּער ָאנְ גֶּ עהוֹ ְ
עה ְ
גֶּ ֶּ
יצן ַפאר ַסיי וֶּ ועלְ כֶּ ע זַ ייט -
ָדאס ִאיז ֶּדער כ ַֹח ַה ִדיבור וָ ואס ֶּמען ֶּקען נִ ְ
עקס ֲח ֵב ִרים וָ ואס זֶּ ענֶּ ען
ערוֶּ ועזְ ַקייט ַביי זַ יינֶּ ע זֶּ ְ
עב ֶּרענְ גְ ט ַא נֶּ ְ
ַא ַריינְ גֶּ ְ
יען ָא ֶּדער צו ַבארו ִאיגְ ןָ ,א ְפצו ְשוַ ואכְ ן ָא ֶּדער ְמ ַח ֵזק צו זַ יין.
ָאנְ צו ִצ ֶּ
יציק ,נַ ְח ָמןְ ,צ ִבי ,און נַ ְח ָמן יוֹ נָ ָתן.
עש ַטאנֶּ ען ַארום ִאים :נָ ִתיְ ,שמו ֵאלִ ,א ִ
גֶּ ְ
"איר
יוֹ ִסי ָהאט זֵ יי ַמ ְס ִביר גֶּ עוֶּ וען ְכ ִאי לו ֶּער ַא ֵליין ִפ ְירט ִדי ְפ ִליגֶּ ערִ :
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה ()16
ַמ ֲע ֶׂ
אבין ָדאס ַאלְ ץ
ייע ֶרע ֲח ֵב ִּרים .אּון זֵ יי ָה ִּ
ָמאל זֵ ֶ אבין זֵ יי אֹויְך
יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִדינָ הָ .ה ִּ
ֶ זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ
ייער כָ ֶש ִּרין ַב ַעל
ָאנְ גִּ ָיהאנְ גֶ ען ִּאין ֶדעם זְ כּות פּון זֵ ֶ ואר ִּטיס .וָ ואס ַפאר ַא ְמ ִּדינָ ה ִּאיז ָדאס
גִּ ְיפ ֶרעגְ ט ִּדי וַ ְ
ארְך
ְת ִּפלָ ה וָ ואס ֶער ִּאיז ָת ִּמיד ִּמ ְת ַפלֵ ל ְדרֹויף .אּון ָד ְ ערט.
ייער ֶמלֶ ְךָ .האט ֶמען זֵ יי גִּ ֶיענְ ֶפ ְ
אּון וֶ וער ִּאיז ַא ֶ
ייע ֶרע
זַ יינֶ ע ְת ִּפילֹות זֶ ענֶ ען זֵ י זֹוכֶ ה ַאלְ ץ צּו גִּ ִּיפינֶ ען זֵ ֶ רּוח ְס ָע ָרה ִּאיז גִּ יוֶ וען.
ַב ֲא ֶשר ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ
ֲח ֵב ִּרים. אבין זִּ יְך ִּדי לַ ייט פּון ֶדער ְמ ִּדינָ ה אֹויס
ֶדעמּולְ ט ָה ִּ
וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען ָט ֶ
אמער וֶ ועלִּ ין זֵ יי זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ אבין זֵ יי
גִּ ְיקלִּ ִּיביןַ .אז ֶדער ַתכְ לִּ ית ִּאיז ֶדער ִּדיבּורָ .ה ִּ
נָ אְך גִּ ִּיפינֶ ען ִּדי ִּאיבְ ִּר ֶיקע .זֶ ענֶ ען זֵ יי גִּ יגַ אנְ גֶ ען אּון ינּומעןַ .א ַדבְ ָרן ַא ַב ַעל לָ שֹון ַפאר ַא ֶמלֶ ְך.
אֹויף גִּ ֶ
אבין אֹויְך
יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִּדינָ ה אּון זֵ יי ָה ִּ
זֶ ענֶ ען גִּ ֶ רֹויסין ַב ַעל לָ שֹון
ייער ַא גְ ִּ
אבין זֵ יי גִּ יפּונֶ ען זֵ ֶ
ערנָ אְך ָה ִּ
ֶד ְ
גִּ ְיפ ֶרעגְ ט וָ ואס ַפאר ַא ְמ ִּדינָ ה ִּאיז ָדאס אּון וֶ וער ִּאיז ינּומען ַפאר
אבין זֵ יי ִּאים אֹויף גִּ ֶ
ְּומלִּ ָיצה אּון ַא ַדבְ ָרןָ .ה ִּ
ערט ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען פּון
ייער ֶמלֶ ְךָ .האט ֶמען זֵ יי גִּ ֶיענְ ֶפ ְ
ַא ֶ מֹוחל גִּ יוֶ וען ִּדי
וארין ֶדער ֶמלֶ ְך ָהאט ִּאים ֵ
ֵאיין ֶמלֶ ְך .וָ ִּ
אֹויסגִּ ְיקלִּ ִּיבין ַאז ֶדער
אבין זִּ יְך ְ
ֶדער כִּ ָיתה וָ ואס זֵ יי ָה ִּ אבין זֵ יי
ְמלּוכָ ה וַ וייל ֶער ִּאיז ַאזֹוי ַא ַב ַעל לָ שֹוןָ .ה ִ
ַתכְ לִּ ית ִּאיז ַאז ֶמע זָ אל ִּשיכִּ ִּירין אּון ְפ ֵריילִּ יְך זַ יין ָהאבְ ן טֹויסין ָדאס מּוז ְבוַ ְוד ַאי זַ יין ֶדער ֵמלִ יץ
יש ִ זִ יְך גִ ְ
ינּומען ֶע ֶפעס ַא ִּשיכֹור ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך.
זֵ יי זִּ יְך אֹויף גִּ ֶ עטין אֹויב
אבין זֵ יי אֹויְך גִּ ֶיב ִּ
פּון אּונְ זֶ ער ֶמלֶ ְך ַהנַ "לָ .ה ִּ
אבין זֵ יי
ערנָ אְך ָה ִּ
וארין ֶער ִּאיז ָת ִּמיד ְפ ֵריילִּ יְךֶ .ד ְ
וָ ִּ עהן ִּמיט ֶדעם ֶמלֶ ְךָ .האט ֶמען
ֶסע ִּאיז ֶמעגְ לִּ יְך זִּ יְך צּו זֶ ְ
עסין ִּאין ֵאיין יַ ם
גִּ יפּונֶ ען ֵאיין ֶמענְ ְשן וָ ואס ֶער ִּאיז גִּ יזֶ ִּ ערטֶ .מע מּוז ֶמעלְ ִּדיוֶ וען ָהאט ֶמען
זֵ יי גִּ ֶיענְ ֶפ ְ
עסער.
ייער וואֹויל גִּ ֶיפעלִּ ין ֶב ֶ
פּון וַ ויין ִּאיז ֶער זֵ יי זֵ ֶ ייסין ַאז זֵ יי זָ אלִּ ין ַא ַריין
גִּ ֶימעלְ ִּדיוֶ ועט ָהאט ֶער גִּ ֵיה ִּ
רֹויסער ִּשכֹור
ייער ַא גְ ֶ
וארין ֶדער ִּאיז זִּ יְך בְ וַ ְוד ַאי זֵ ֶ
וָ ִּ קּומען .זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ַריין גִ יקּו ֶמען צּו ֶדעם ֶמלֶ ְך.
ֶ
אבין זֵ יי ִּאים
וארין ֶער זִּ ְיצט זִּ יְך ִּאין ַא יַ ם פּון וַ ויין ָה ִּ
וָ ִּ אבין
אּון ָדאס ִּאיז גִּ יוֶ וען ֶדער ֵמלִּ יץ פּון ֶדעם ֶמלֶ ְךָ .ה ִּ
עטין אבין זֵ יי אֹויְך גִ ֶ
יב ִ ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך ָה ִ
אֹויף גִּ ֶ ייער ַא
וישן זֵ יי אֹויְך זֵ ֶ
ער ֶקענְ ט ִּאיז גִּ יוֶ וען ְצוִּ ְ
זֵ יי זִּ יְך ֶד ְ
עהן ִּאיז ֶמען גִּ יגַ אנְ גֶ ען אּון ֶמע
ֶמע זָ אל זִּ יְך ִּמיט ִּאים זֶ ְ רֹויסע ִּש ְמ ָחה אּון בְ כִּ יֹותִּ .איז ֶדער ֵמלִּ יץ ִּמיט זֵ יי אֹויְך
גְ ֶ
ָהאט גִּ ֶימעלְ ִּדיוֶ ועט .זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ַריין גִּ יגַ אנְ גֶ ען צּו ֶדעם גִּ יגַ אנְ גֶ ען.
אֹוהב נֶ ֱא ָמן פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך
ֶמלֶ ְך אּון ָדאס ִּאיז גִּ יוֶ וען ֶדער ֵ וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען זּוכִ יןָ .ט ֶ
אמער זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ
עסין ִּאין ֶדעם יַ ם פּון וַ ויין וָ ואס ֶער
וָ ואס ֶער ִּאיז גִּ יזֶ ִּ אבין
וארין זֵ יי ָה ִּ
וֶ ועלִּ ין זֵ יי גִּ ִּיפינֶ ען ִּדי ִּאיבְ ִּר ֶיקע .וָ ִּ
וארין פּון ִּדי ֵרייד פּון ֶדעם ֵמלִּ יץ וָ ואס ֶער ָהאט
ִּאיז גִּ יוָ ִּ עהן ַאז ַה ֵשם יִּ ְת ָב ַרְך ֶהעלְ ְפט זֵ יי .זֵ יי גִּ ִּיפינֶ ען ַאלֶ ע
גִּ יזֶ ְ
וארין
ארט אּון ֶדער פּון ִּאיז גִּ יוָ ִּ
יש ַפ ְ
ָהאט זִּ י ִּדי ִּמילִּ יְך גִּ ְ ייסט זֵ יי כַ נַ "ל( .אּון ִדי ְמ ִדינָ ה ָהאט גִ ֵימיינְ ט ַאז ֶער
גִּ ְיט ֵר ְ
אבין זִּ י גִּ יפּונֶ ען ִּדי ְמ ִּדינָ ה
ערנָ אְך ָה ִּ
ַא יַ ם פּון ִּמילִּ יְךֶ .ד ְ ִאיז ַא גְ רו ֶיסער ִשיּכור וַ וייל ֶער זִ יצְ ט ִאין ַא יַם פּון וַ ויין
ינּומען ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך אֹויף זֵ יי.
אבין זִּ י אֹויף גִּ ֶ
אּון ָה ִּ ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך) .וִ וי זֵ יי זֶ ענֶ ען
אבין זֵ יי ִאים אויף גִ ֶ
ָה ִ
ארט גִ יוֶ וען ַא גְ ֶ
רֹויסע ִש ְמ ָחה אּון זֵ יי אּון ֶסע ִאיז ָד ְ ער ֶקענְ ט
אבין זֵ יי זִּ יְך ֶד ְ
יקּומען צּו ִאיםָ .ה ִּ
ֶ ַא ַריין גִ
ייע ְרן ִּקינְ ד
ייער גִּ יוֵ ויינְ ט אֹויְך אֹויף ֶדעם ַט ֶ
ָהאבְ ן זֵ ֶ ֹויסע
וישן זֵ יי גִּ יוֶ וען ֵאיין גְ ר ֶ
ערע ִּאיז ְצוִּ ְ
ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ
אטער אּון
וָ ואס ֶסע ִּאיז נִּ יט ָדא .אּון אֹויף ִּאיר ָפ ֶ אֹוהב נֶ ֱא ָמן אֹויְך
ִּש ְמ ָחה אּון בְ כִּ יֹות כַ נַ "לִּ .איז ֶדער ֵ
וייסט פּון זֵ יי נִּ יט .אּון ַהיינְ ט ָהאט
מּוטער וָ ואס זִּ י וֵ ְ
ֶ גִּ יגַ אנְ גֶ ען ִּמיט זֵ יי.
וארין ָדא ִּאיז זִּ יְך שֹוין
שֹוין ִדי ְמ ִדינָ ה ַא ֶמלֶ ְך אֹויְך .וָ ִּ וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען
זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ
ָדא ִּאיר ַמאן פּון ֶדער ַבת ַמלְ כָ ה וָ ואס זִּ י ִּאיז ָדא אבין זֵ יי גִּ ְיפ ֶרעגְ ט ִּדי
יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִּדינָ ה ָה ִּ
גִּ ֶ
וארין ֶדער גִּ בֹור ִּאיז זִּ יְך ִּאיר ַמאן.
וארין ַמלְ כָ ה וָ ִּ
גִּ יוָ ִּ אבין זֵ יי
ואר ִּטיס וֶ וער ִּאיז ַביי ַאייְך ֵאיין ֶמלֶ ְךָ .ה ִּ
וַ ְ
ָהאט שֹוין ִּדי ְמ ִּדינָ ה ַא ֶמלֶ ְךָ .האט ִדי ַבת ַמלְ כָ ה תֹואר ַמ ְח ַמת זִּ י
ייער ֶמלֶ ְך ִּאיז ַא יְ ַפת ַ
ערטַ .אז זֵ ֶ
גִּ ֶיענְ ֶפ ְ
ערוַ ייל גֵ יין
עטין ֶדעם ַב ַעל ְת ִפלָ ה ַאז ֶער זָ אל ֶד ְ גִ ֶ
יב ִ וארין ֶדער ַתכְ לִּ ית ִּאיז יִּ ישּוב
בְ ֶרענְ גְ ט צּום ַתכְ לִּ ית .וָ ִּ
ערוַ ייל ַא ִּב ִּיסיל ֵריינִּ ְיקן פּון
ִּאין ִּאיר ְמ ִּדינָ ה אּון זָ אל זִּ י ֶד ְ ָהעֹולָ ם ְ(ד ַהיינּו ַאז ִדי וֶ ועלְ ט זָ אל זַ יין ַבאזֶ עצְ ט ִמיט
וארין וַ וייל ַביי זֵ יי ִּאיז ֶדער
ייער ִּמיאּוס ְשלֶ עכְ ץ וָ ִּ
זֵ ֶ תֹואר
ֶמענְ ְשן) כַ נַ "ל אּון ְפ ִּריר ִּאיז ַביי זֵ יי גִּ יוֶ וען ַא יְ ַפת ַ
תֹואר זֶ ענֶ ען זֵ יי בְ וַ ְוד ַאי
ִּע ָיקר ַתכְ לִּ ית גִּ יוֶ וען ַא יְ ַפת ַ אבין זֵ יי גִּ יפּונֶ ען ַא יְ ַפת
ַפאר ֵאיין ַמלְ כָ ה ֶדער נָ אְך ָה ִּ
ייער גִּ ילִּ יגִּ ין ִּאין ֶדער
זּוהם גִּ יוֶ וען אּון זֶ ענֶ ען זֵ ֶ
ייער ְמ ָ
זֵ ֶ אבין זֵ יי זִּ י אֹויף
ייערָ .ה ִּ
תֹואר וָ ואס זִּ י ִּאיז וִּ וילְ ד ֵשיין זֵ ֶ
ַ
עטין ֶדעם ַב ַעל יבער ֶדעם ָהאט זִ י גִ ֶ
יב ִ ַת ֲאוָ ה ִא ֶ טֹויסין.
יש ִ אבין זֵ יי זִ יְך גִ ְ
ינּומען ַפאר ַא ַמלְ כָ הָ .ה ִ
גִּ ֶ
ערוַ וייל ַא ִּב ִּיסיל
ְת ִפלָ ה ַאז ֶער זָ אל גֵ יין אּון זָ אל זֵ יי ֶד ְ אבין זֵ יי אֹויְך
ָדאס מּוז בְ וַ ְוד ַאי זַ יין ִּדי ַבת ַמלְ כָ ה ָה ִּ
מּוסר זָ אגִ ין ַאז זֵ י ערפּון (ּכְ ֶ
לומר ֶער זָ אל זֵ יי ָ ֵריינִּ ִּיקין ֶד ְ עהן ִּמיט ִּאירִּ .איז ֶמען
עטין אֹויב ֶמע ָקאן זִּ יְך זֶ ְ
גִּ ֶיב ִּ
זָ אלִ ין נִ יט ַאזוי לִ יגִ ין ִאין ֶדער ַת ֲאוָ ה פּון נִ יאּוף) ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען זֵ יי גִּ יגַ אנְ גֶ ען אּון ֶמע ָהאט גִּ ֶימעלְ ִּדיוֶ ועט.
וארין חּוץ
זָ אלִּ ין נִּ יט ַאזֹוי גְ ָראב זַ יין ִּאין ֶדעם ְשלֶ עכְ ץ וָ ִּ ער ֶקענְ ט ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ ען צּו ֶדער ַמלְ כָ ה ָה ִּ
אבין זֵ יי זִּ י ֶד ְ
וָ ואס ֶסע ִּאיז ַא ַת ֲאוָ ה ִּאיז ָדאס נָ אְך ַביי זֵ יי גִּ יוֶ וען ַאזֹוי ַאז ָדאס ִּאיז ִּדי ַבת ַמלְ כָ ה ַאלֵ יין אּון ִּדי ִּש ְמ ָחה וָ ואס
וִּ וי ֵאיין ֶאמּונָ ה ַאז ָדאס ִאיז ֶדער ַתכְ לִ ית (וָ ִ
וארין ִדי ארט ִּאיז גִּ יוֶ ועןָ .קאן ֶמען בְ וַ ְוד ַאי נִּ יט ְמ ַש ֵער זַ יין.
ָד ְ
ַאלֶ ע ּכִ תות וָ וואס ִא ְיטלִ יכֶ ע ָהאט זִ יְך אויס גִ ְיקלִ ִיבין ִא ֶירע קּומ ְסטּו ַא ֶהערָ .האט זִ י זֵ יי
ָהאבְ ן זֵ יי זִּ י גִּ ְיפ ֶרעגְ ט וִּ וי ְ
ְשלֶ עכְ ֶטע זַ אְך ַפאר ַא ַתכְ לִ ית ּכַ נַ "לִ .איז ִדי זַ אְך ַביי רּוח ְס ָע ָרה ִּאיז
ער ֵציילְ ט ַאז ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ
ֶד ְ
ִא ְיטלִ יכֶ ער גִ יוֶ וען ַאזוי וִ וי ֵאיין ֶאמּונָ ה ַאז ָדאס ִאיז ֶדער ייע ֶרע ִּקינְ ד פּון
אפט ָדאס ַט ֶ
גִּ יוֶ וען .אּון ָהאט אֹויס גִּ ַיח ְ
עטין ֶדעם ַב ַעל ְת ִּפלָ ה
ַתכְ לִ ית) ִּא ֶיבער ֶדעם ָהאט זִּ י גִּ ֶיב ִּ ֶדער וִּ ויג ַארֹויס כַ נַ "ל ִּאיז זִּ י ֵתיכֶ ף בְ ַש ַעת בְ ָהלָ ה נָ אְך
ערוַ וייל.
ַאז ֶער זָ אל גֵ יין אּון זָ אל זֵ יי ֵריינִּ ִּיקין ַא ִּב ִּיסיל ֶד ְ אפין נָ אְך ֶדעם ִּקינְ ד אּון זִּ י ָהאט ֶעס נִּ יט גִּ יפּונֶ ען.
גִּ ילָ ִּ
()16 די צוועלעווטע מעשה -דער בעל תפילה
ה .צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז א .צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם אנגעקומען ? און ווער איז
זייער קעניג? זייער קעניג?
❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן ❑ צו די כתה פון חכמה און דער חכם איז זייער קעניג
פון די אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג ❑ צו די כתה פון דיבור און דער מליץ איז זייער קעניג
❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער
❑ צו די כתה פון שמחה און דער אוהב נאמן איז זייער קעניג
קעניג
ב .איבער וועלכע פלעצער איז דער מליץ נישט אריבער?
❑ צו די כתה פון רציחה און די מלכה איז זייער קעניג
ו .פארוואס האבן זיי גענומען די בת מלכה פאר קעניג? ❑ איבער דעם פלאץ פון דער בעל תפלה און דער גבור און דער
❑ ווייל זי איז א טאכטער פון קעניג ממונה
❑ ווייל זי איז א יפת תואר ❑ אין די מעשה שטייט נישט איבער וועם ער איז אריבער
❑ ווייל זי איז געזעסן אין א ים פון מילך ❑ איבער די פלאץ פון דער חכם און דער אוהב נאמן
ז .אויף וואס האבן געוויינט די אנשי המלך און די בת מלכה? ג .אין וועמענס זכות האבן זיי אנגעהאנגען דאס אז זיי טרעפן זיך
❑ אויף דעם טייערן קינד צוזאם?
❑ אויף איר טאטע און מאמע ❑ פון דעם גבור
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑ פון דעם ממונה
ח .וואס האט די בת מלכה געבעטן פון דעם בעל תפלה? ❑ פון דעם בעל תפלה וואס איז שטענדיג מתפלל אויף דעם
❑ צו א ביסל רייניגן דערווייל די מדינה פון ישוב העולם פון
ד .צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם אנגעקומען ? און ווער איז
זייער מיעוס שלעכטץ
זייער קעניג?
❑ צו רייניגן די מדינה פון ישוב העולם פון זייער מיעוס
שלעכטץ ❑ צו די כתה פון חכמה און דער חכם איז זייער קעניג
❑ צו א ביסל רייניגן דערווייל אלע מדינות פון זייער טעות ❑ צו די כתה פון דיבור און דער מליץ איז זייער קעניג
❑ צו די כתה פון שמחה און דער אוהב נאמן איז זייער קעניג
ט .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?
❑ איינמאל
❑ צווימאל
❑ איך האב געוואלט
טיפער געטראכט
וועלכע פון די אנשי המלך האט געקעניגט אויף צוויי מדינות - ,און אויף וועלכע צווי מדינות
האט ער געקעניגט ?
אוואו זעט מען ביי די מעשה וואס מיר האבן די וואך געלערנט אז "אביסל איז אויך גוט" ?
תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה ()15
ווער זענען ִדי גְ רוֹ ֶיסע לַ ייט פוּן די ְמ ִדינָ ה של עשירות ? ִדי גָ ִ
אטין
ארט גִ ֶיווען שמחות ובכיות–דער רבי איז מסביר פארוואס איז גיווען שמחות און בכיות ? דער רבי איז ִאיז ָד ְ
ְ ְ
יפינְ ט ֶמען נָ אך ֶדעם ֶמ ֶלך ִמיט ִדי
אבין גִ יוֵ ויינְ ט וִ וי גִ ִ
מסביר נאר פארוואס עס איז געווען בכיות -זֵ יי ָה ִ
יב ִריגֶ ע
ִא ְ
אטין ְ(ד ַהיינ ּו ִדי ַע ִש ִירים פוּן ֶדער ְמ ִדינָ ה) – קוק אריין אין די מעשה אויף לשה"ק וואספארא ווארט
אוּן ִדי גָ ִ
לייגט צו דער רבי אויף זיי ? השוטים
