מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פרשת נצבים וילך
מאמר מרדכי
גליון
גודל ערכה של קבלה
קטנה
שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א
פון דעם קראך האט זיך יעדער אויפגעוועקט ,מ’איז וועלן מיר אנהייבן די שיעור די וואך ,פרשת נצבים וילך
ארויסגעלאפן ,מ’האט אים געבראכן די ביינער ,מ’האט מ’גרייט זיך צום לעצטן שבת פון יאר .די שיעור וועט זיין
אים ארעסטירט. לע”נ הרב הקדוש רבי משה אריה ז”ל ,ירושלימ’ער רב ,הרב
ער איז געקומען צום שופט ,זאגט ער“ ,איך האב נישט הקדוש רבי משה אריה בן רבי ישראל ז”ל.
קיין אנונג וואס איר ווילט פון מיין לעבן ,וואס האב איך כי קרוב אליך הדבר מאד
געטון? איך האב געדרייט א סקרול .פאר א סקרול גיבט ס’שטייט די וואך אין פסוק“ ,כי המצוה הזאת אשר אנכי
מען מיר איין פראסק! פאר א סקרול טוסטו די אלע זאכן?” מצוך היום לא נפלאת הוא ממך ולא רחקה הוא” .דער
זאגט ער“ ,דו נארישער מענטש ,דו האסט געדרייט עולם קען די פסוקים “ ,לא בשמים הוא לאמר מי יעלה לנו
א סקרול .דו ווייסט אבער ,אונטער דער סקרול האסטו השמימה ויקחה לנו וישמענו אתה ונעשנה .ולא מעבר לים
אראפגעווארפן א גאנצן טשילאר”. הוא .די אלע מצוות ,דאס איז נישט אויבן ,ס’איז נישט מעבר
קיים עולם מלא לים ,ס’ליגט דא ,וואס דען שטייט אין פסוק ווייטער ,כי קרוב
זאגט דער הייליגער רוז’ינער ,א מענטש טראכט“ ,וואס אליך הדבר מאד ,ס’איז מורא’דיג נאנט צו טון די אלע זאכן,
האב איך שוין יעצט געטון? האב איך נישט געליינט קריאת בפיך ובלבבך לעשתו” .דו קענסט די אלע זאכן טון.
שמע בזמנו ,האב איך נישט געמאכט קיין ערליכע ברכה. דארף מען אביסל פארשטיין ,ווער האט דען געטראכט
נו ,אקעי”. אז ס’איז אויבן אין הימל ,ס’איז מעבר לים? ס’איז דאך
ווען אונז זאלן מיר וויסן אז אונטער יעדע ברכה וואס א קלאר .איך כאפ אן די תורה ,איך מאך די ברכה אשר בחר
מענטש מאכט ,האלט ער א גאנצע וועלט ,און אז דו האסט בנו ,איך מאך די ברכת התורה ,איך ווייס אז די תורה איז
געמאכט די ברכה ,האסטו געטייטנט די וועלט ,האסט דא .וואס איז די שאלה? וואס וויל איך דא ארויסברענגען?
אויפגעבויט די וועלט ,האסט בונה געווען עולמות. ואיני יודע על מה
האסט נישט געמאכט אן ערליכע ברכה ,חלילה וחס, אונז דארפן מיר איין זאך פארשטיין :יעדע פעולה וואס א
האסטו אראפגעווארפן דעם טשילאר. מענטש טוט אויף די וועלט ,שאקלט ער די וועלט ,און ער
ווען אונז זאלן מיר וויסן באמת וואס אונז טוען מיר שאדן שאקלט א וועלט אויבן.
מיט יעדן איינציגסטן פעולה וואס מ’טוט ,סיי אין הימל, יעצט ,די וועלט קענען מיר אונז זען ,די פעולות און
סיי אין ערד ,וואלט געווען אינגאנצן א צווייטע מציאות. עשיות וואס אונז טוה מיר אויף די וועלט איז א זאך וואס
ומאיר לעולם כולו א מענטש’ס אויגן קען זען.
אמת“ ,כי קרוב אליך הדבר מאד בפיך ובלבבך לעשותו”, און ער קען זיך פון דעם מונע זיין ,ער איז זיך נישט מונע.
אבער אין שמים איז דא פול מיט הימלען וואס גייען דאס ס’איז דא אבער זייער אסאך זאכן וואס ווערט געטון
דורך ,וואס ווערן געטאטשט מיט יעדער פעולה וואס א אויבן ,מיט דעם וואס דו רוקסט דא אונטן ,דו רוקסט
מענטש טוט לטוב ולרע ,יעדע זאך. עפעס ,רוקט זיך אויבן א גאנצע וועלט.
און די זעלבע זאך ווען א מענטש ,מ’האט געשמועסט אז דע מה למטה ממך
א מענטש טוט א מצוה ער לייגט תפילין .אונז קוקן מיר עס דער הייליגער רוז’ינער האט געגעבן א משל ,ס’איז געווען
אן פאר א פשוט’ע זאך ,איך האב געלייגט תפילין ,מצות אמאל א גנב ,ער האט זיך געוואלט איינברעכן אין א הויז
אנשים מלומדה” ,איך האב געדאוונט ,ס’איז גארנישט און גנב’ענען ,א רייכע הויז.
געשען. האט ער געטרייט דער טיר ,יענער טיר ,אלע טירן
דו זאלסט וויסן וואספארא היכלים דו האסט אנגעצונדן, זענען געווען פארמאכט .האט ער אפגעמאכט ,ער גייט
וויפיל וועלטן דו האסט באלאכטן מיט די הנחת תפילין ארויפקריכן אויפ’ן דאך .קומט ער ארויף אויפ’ן דאך ,האט
וואס דו האסט היינט געמאכט. ער געטראפן עפעס א סקרול ,א גראבע סקרול ,א שיינע
די דאווענען וואס דו האסט היינט געדאוונט ,דאוונט סקרול.
זיך עס אנדערש ,לערנט זיך עס אנדערש ,אלעס געשענט ער מאכט א חשבון ,קוק אן ,דא זעט שוין נישט אויס
אנדערש. אז ס’וועט זיין גרויס נחת היינט נאכט ,דא מאכט זיך שוין
ומה שחסר לי הרי אתה יודע גארנישט .לאמיך אהיימגיין מיט א סקרול .מ’וועט שוין זען
חלילה ,אזויווי מ’האט געשמועסט ,ווען א מענטש טוט וויאזוי מ’וועט נוצן דעם סקרול .הייבט ער אן ארויסדרייען
אן עבירה וואס ער טוט ,ווי דער ראשית חכמה זאגט (שער דעם סקרול ,אינמיטן הערט ער א קראך ,קראך.
היראה פרק ו’) ווען א מענטש טוט אן עבירה ,איבד טובה וואס איז געשען איז ,אז דאס איז געווען א סקרול וואס
מכל העולם. האט געהאלטן דעם טשילאר אין דעם ריזיגן שטוב אונטן,
די גמרא אין מסכת קידושין (מ ):זאגט די גמרא ,עבר און דער האט עס אראפגעדרייט.
און אייניקלעך ,דער קינד קומט אים קעגן ,ער זאגט אים ,דו עבירה אחת ,ווען א מענטש איז עובר אן עבירה אחת ,איין
רוצח ,דו האסט מיר געהארגעט. קליינטשיגע עבירה א מענטש איז עובר ,אוי לו שהכריע
דו האסט געהאט א גוטן דזשאוק ,א גוטן ניבול פה, את עצמו ואת כל העולם כולו לכף חובה.
האסט געזען אז ס’איז א גוטן וויץ ,אז ס’איז געווען וויכטיג פשט ,א מענטש גייט אמאל טון א קליינע עבירה ,א
איבערצוזאגן .ליידער ,דאס זאגט די גמרא ,חכמינו ז”ל זאגן קליינע עבירה ,עבירה’לעך .א קליינע עבירה קען מען,
דאס ,אונז קענען מיר דאס נישט טוישן ,בעוון ניבול פה אזויווי מיר האבן יעצט געהאט געזאגט ,פון נישט ליינען
בחורי ישראל מתים. קריאת שמע בזמנו ,נישט מאכן ערליכע ברכה ,נישט
לתקן שורשה במקום דאווענען ערליך .א קליינע עבירה’לע.
דארף מען די אלע זאכן וויסן ,אבער אונז דארף מען איין אז דו האסט געטוהן א קליינע עבירה ,האסטו מכריע
זאך וויסן אויך ,דער רבונו של עולם איז דרכו להיטיב ,די געווען כל העולם כולו.
גאנצע זאך וואס דער אויבערשטער האט באשאפן אין דו קענסט נישט וויסן ווען די גאנצע וועלט שטייט ביי א
די וועלט איז צו קענען משפיע זיין חסד און געבן פאר פונקטליכע וואגשאל ,יעצט שטייט עס..
אידישע קינדער ,אפילו אונז פארדינען מיר נישט די אלע מיט דעם קליינע עבירה’לע וואס דו האסט געטון האסטו
זאכן. געגעבן א שאקל די גאנצע וועלט.
דער הייליגער בעל שם הקדוש טייטשט“ ,לך השם החסד די זעלבע זאך ,דו טוסט א מצוה ,מצוה אחת ,ביסט מכריע
כי אתה תשלם לאיש כמעשהו”. לכף זכות מיט די גאנצע וועלט.
זאגט ער ,דער אויבערשטער האט באמת רחמנות ,מיר לדעת מה זה ועל מה זה
אמת האבן פריער מסביר געווען אז יעדע ריר וואס דו מ’דארף דאס וויסן ,איבערהויפט יעצט ,מיר שטייען א
טוסט דא אויף דער וועלט ,דרייסטו גאנצע עולמות ,דו וואך מיט צוויי טעג צו די הייליגע יום טוב ראש השנה ,כל
דרייסט אראפ דעם סקרול ,ס’פאלט אראפ דעם טשילער, באי עולם יעברון לפניך כבני מרון ,מ’ווערט נענטער און
אבער דער אויבערשטער רעכנט אונז כמעשהו .וואס נענטער צו די הייליגע טאג.
האסטו יעצט געטון? ס’איז אויסגעקומען היינט צו רעדן אין ישיבה ,מ’האט
דו האסט געדרייט א סקרול .פיין ,זיי דיך מתמודד צו דעם גערעדט פון די נקודה פון דעם ,די גמרא זאגט (שבת לג).
סקרול וואס דו האסט געדרייט ,אבער דאס דארף מען כל המנבל את פיו .א דוגמא ,למשל ,ווען איינער איז
זיכער טון. מנבל את פיו ,ער זאגט ארויס אן אומאיידעלע ווארט ,אן
ס’קומט יעצט די צייט ,מ’גייט אריין צו סליחות ,ס’קומט אומאיידעלע ווארט ,זאגט די גמרא ,בחורי ישראל מתים.
באמת די זמן וואס מיר קענען טון ,טון עפעס א גוטע יונגע קינדער שטארבן.
פעולה. מ’זאגט אז ס’איז געווען א מעשה ,א קינד איז
דער אויבערשטער וויל דיר ,פיקס דעם סקרול .איך האלט נעבעך געגאנגען אין חדר ,א גארבעדזש טראק ,האט
נאכנישט ביים טשילאר ,לאז די טשילאר אין די זייט ,דעם אראפגעהאקט דעם קינד.
סקרול פיקס .לאמיר זען צו מיר קענען אביסל גיין מתקן יעדער איינער איז פארנומען געווען ,מ’דארף זען וואס
זיין. מ’קען טון מיט די סאניטעישאן דעפארטמענט .נישט
אמור הרבה ועשה מעט נארמאל די ארבעטערס ,ווילדע כאלארעס .ווילדע חברה,
מ’דארף זיי הייסן דרייווען שטייטער ,לייגן מער שפיגלעך,
מיר שטייען מיר יעצט ,מ’שמועסט אז יעדער מענטש
רעדן צו די קינדער ,וואטשן ווען מ’קראסט ,אלעס איז
דארף נעמען עפעס א תיקון ,דארף יעדער איינער טון.
זייער פיין ,מ’דארף טון השתדלות.
מ’קומט קעגן ,מ’וועל מיר באלד זען מ’גרייט זיך צו
די גמרא זאגט נישט אזוי ,די גמרא זאגט נישט אז דער
סליחות ,מ’גייט צו זאגן סליחות.
גארבעדזש טראק האט געהארגעט דעם קינד.
די מינימום וואס מ’דארף האבן איז פיר טעג פאר ראש
השנה איז די מינימום פון סליחות וואס מ’דארף האבן. וזה דבר הרוצח
וואס איז דער געדאנק פון דעם? די גמרא זאגט אז דער שעפעלע קומט ארויף אויבן,
מיר וועלן באלד אביסל שמועסן וועגן דעם נושא .אבער און דער שעפעלע וויינט ,פארוואס האט מען מיך
די זאך איז ,עפעס א קבלה טובה וואס יעדער איינער קען אוועקגענומען פון מיין עלטערנ’ס הויז?
זיך מקבל זיין ,וואס יעדער איינער קען צוגיין צו די הייליגע זאגט מען אים ,שעפעלע טייערע ,גיי קוק דארטן אויפן
טעג מיט עפעס אזא זאך. וואנט וועסטו זען ,ס’איז געווען א איד ,ער האט נעבעך
מנבל געווען את פיו .אז דער איד האט מנבל געווען את פיו,
היא בעינים על הדרך
האבן געדארפט זיין בחורי ישראל מתים .האסטו נעבעך
איך האב געהאט געקלערט ,ס’גייט קומען קומענדיגע געדארפט אומקומען.
וואך ,מ’קען זאגן טויזנטער טויזנטער אידן גייען זיך ווער זאגט עס האט מיט דעם מענטש? ס’האט מיט די
געפינען אין עירפארטס. גארבעדזש טראק!.
זה בכה וזה בכה ,דער פארט צו זיין רבי דא ,דער פארט צו זאגט ער ,ניין ,ניין ,צדיק ,ס’האט גארנישט מיט די
זיין רבי דארט ,דער פארט אהין ,דער פארט אהער. גארבעדזש טראק .די גארבעדזש טראק איז געווען א
מ’גייט גיין אין עירפארט ,ס’איז קאכעדיג הייס ,ס’ברענט. טעקניקעל זאך וואס האט גערודערט.
שמירת עינים. דער מענטש וואס האט מנבל געווען את פיו האט נעבעך
ביי שלש סעודות האב איך פארציילט די וואך א מעשה, אוועקגעלייגט א צווייטן.
איך גיי עס איבערפארציילן ,ס’איז ווערד ,די מעשה איז און מ’לייגט ארויף אויף דעם נשמה ,גייט ארויף א גרויסן
ווערד צו פארציילן כסדר כסדר כסדר ,ווייל ס’זאגט זייער סיין גייט ארויף דארטן ,איך בין נסתלק געווארן פון דער
אסאך. וועלט בעוון ניבול פה וואס דער איד האט גערעדט.
הכרת פניו ענתה בו און ווען דער מענטש קומט ארויף ,און ער קען שוין זיין
דער מנהל אין ישיבה קומט מיר זאגן ,האט ער געזאגט, אן אלטער איד ,ער קען זיין א ווייסער איד ,מיט קינדער
זיך א בחור שטעלן און זאגן אזעלכע הייליגע ווערטער, איך וויל דיר פארציילן ,ס’איז א מורא’דיגע מעשה .וואס
“איך האב נישט ארויסגעקוקט ,און ער האט זיך געשלאגן, איז?
איך האב געהאלטן מיין אויגן אראפ”. איך האב געזען עפעס א בחור ביי אונז אין ישיבה די וואך,
דער אויבערשטער איז נישט בענקראפט .דער באשעפער ממש ער שיינט ,דער פנים שיינט אים ווי א מלאך .עפעס
איז ווערד געווען צו האבן די וועלט ,פאר אביסל שמירת האט אים באגלייט ,עפעס א געוואלדיגע אור .מ’קען ממש
עינים. זען.
ראה ראיתי -שתי ראיות למה?! ער רופט דעם בחור .דער בחור זאגט אים ,איך וויל
אידן גייען ארויסגיין אויף די וועגן ,מ’גייט זיך ארויסלאזן פארציילן א מעשה.
די אלע וועגן ,מ’גייט פארן אויף די פליגערס ,מ’גייט אין ובכן ,זאגט ער אזוי ,אז ער האט געהאט א דאקטער’ס
עירפארטס .דער נסיון איז זייער שטארק ,אבער לעומת זה אפוינטמענט אין וויליאמסבורג .ער האט געהאט א
די מצוה וואס מ’קען האבן .די מצוה וואס דו קענסט דיך דאקטער’ס אפוינטמענט אין וויליאמסבורג.
קויפן ,האלט אראפ די אויגן. און ער האט געדארפט נעמען די האלב צען באס פון
חלילה וחס ,טאמער האסטו עפעס געזען ,קוק עס נישט קרית יואל אריין אין שטאט .ער איז מסביר פאר’ן מנהל,
נאך. זאגט ער ,דער מנהל ווייסט אז מ’פארט דורך די האלב
ס’איז דא א ראיה ,ס’איז דא אן הבטה ,ס’איז דא צוויי מיני צענער באס ,מ’פארט דורך מאנהעטן.
וועגן .האסט געזען? גיי ווייטער ,קוק נישט ,קוק נישט ,קוק ס’איז געווען ניינציג דעגרי יענע טאג ,און איך האב מיך
אראפ די מערסטע וואס דו קענסט .גאנצעטע עולמות אליין פארגעשטעלט וויאזוי די מאנהעטן גאס זעט אויס
קויפט מען. ניינציג דעגרי.
אויבן אין הימל קוקן אלע אראפ ,אלע אונזערע עלטערן, והוא יושב כחם היום
אלע מלאכים .קוקן אראפ ,גייסט קענען עומד זיין בנסיון. זאגט דער בחור ,איך האב מתפלל געווען צום אייבערשטן,
און אפילו דער וואס גייט נישט אין עירפארט ,אפילו דער באשעפער ,העלף מיר ,איך זאל קענען עומד זיין בנסיון,
וואס גייט נישט פארן .מ’איז דא ,מ’האלט די אויגן אראפ, איך וויל נישט ארויסקוקן קיין איין בליק פון פענסטער א
אביסל שמירת עינים .דרייווסט א קאר ,דריי דיך נישט גאנצע צייט.
אהער ,דריי דיך נישט אהין ,קוק וואו דו דארפסט קוקן. זאגט דער בחור ,להכעיס איז געווען עפעס א טרעפיק
גייסט אויפן גאס ,קוק אראפ ,ארבעט אויף דעם .במילא דארטן אין מאנהעטן ,וואס ס’איז געווען רחמנא ליצלן,
גייט מען צו אנדערש. זאגט ער.
רגשי הלב און דער בחור הייבט אן אראפלייגן זיינע געפילן וואס ער
איך האב ביי שלש סעודות פארציילט ,אז מ’רעדט האט געהאט ,און ער הייבט זיך אן אזוי אויסשמועסן אין
שוין דרך אגב ,אז איך האב געהאט דעם בחור האב איך זיין מוח.
געהאט פאראיאר ,ער האט געהאט א טאג ,ס’איז געווען א איין זייט טראכט איך ,קוק אן ,איך לערן אין א ישיבה אין
רעגנדיגע טאג ,איך ווייס נישט ...עפעס אזא מין מוט .און בלומערגראוו אינדרויסן ,ווען גייט מיר מאכן א געלעגנהייט
ער קומט מיר זאגן ,איך האב אים שוין פארציילט ,ס’איז צו זיין נאכאמאל אין מאנהעטן אזוי עלף אזייגער אינמיטן
אויך א מעשה. טאג מיט ניינציג דעגרי? ס’איז א זאך וואס מאכט נישט
קומט ער זאגן“ ,ראש ישיבה ,איך ווייס נישט ”.נו ,ס’איז יעדן טאג .א קליינע קוק ,נאכדעם טוט מען תשובה ,דער
נישט מסודר די זאך. אויבערשטער וועט מיר פארשטיין ,איך בין דאך א בחור,
“איך פיל נישט ,תפילין ,דאווענען ,ציצית ,די גאנצע ס’איז א געלעגנהייט וואס...
מעשה .איך בין זייער צובראכן ,זייער אויפגעגעבן ,ממש מתי יבא לידי ואקיימנה
געווען צוקליבן ”.זאג איך אים“ ,שעפעלע ,קום אראפ לעומת זה האב איך געטראכט ,איין רגע ,א רגע ,ווען האב
אונטן אין אפיס”. איך א פארקערטע געלעגנהייט?
קומט ער אראפ אין אפיס. ווען האב איך מיר פארקערטע געלעגנהייט פאר אזא
איך האב פונקט געהאט ,פונקט געהאט א פעקל מזומן שמירת עינים צו זיין עלף אזייגער אין מאנהעטן ,ניינציג
ביי מיר .ס’איז נישט געווען מיין’ס ,ס’איז נישט קיין חילוק דעגרי ,און נישט אויפהייבן די אויגן איינמאל? איז אויך
פאר די מעשה ,צוויי הונדערט און פופציג טויזנט דאלער. קיינמאל נישט קיין געלעגנהייט.
איך זעץ אים אראפ ,איך זאג אים“ ,שעפעלע טייערע, זאגט ער ,ס’איז געווארן א מלחמה פון די יצר טובה און די
ווארט א מינוט”. יצר הרע ,דער בחור לייגט עס אראפ מיט זאפט ,און אין די
איך קום אריין מיט א בעג ,איך גיס עס אויס אויפ’ן טיש, צייט שטיי איך מיט די אויגן אראפ.
גרינע הונדערטער’ס ,צוויי הונדערט און פופציג טויזנט און אזוי לייגט ער אפ די גאנצע זאך ,און אינמיטן געבט
טאלער. ער א שריי“ ,מנהל איי מעיק איט! איך בין אנגעקומען אין
איך זאג אים“ ,טייערע שעפעלע ,איך וועל מיר רוקן די וויליאמסבורג ,איך האב נישט קיין איין קוק ארויסגעקוקט,
זאך .דו גייסט קענען זיין דער רייכסטער בחור אין קרית קיין איין בליק!”
יואל .אין א מינוט ארום גייט עס זיין דיינס. דער שמייכל וואס דער בחור האט געהאט ווען ער האט
איך דארף פון דיר איין צעטל .געב מיר א צעטל ,שרייב עס פארציילט האט אויסגעקוקט אז דו גיבסט אים אפאר
מיר ארויף‘ ,איך ,פלוני בן פלוני ,פארקויף איך די מצוה מיליאן דאלאר.
פון תפילין ,די די די נישט תפילין וואס דו האסט היינט ס’איז אזא מין אמת’דיגקייט ,ס’איז נישטא נאך ,ס’איז
געלייגט ,די צורידערטע מצוה ,דו פילסט נישט קיין שום אזא שטארקע זאך דאס .א בחור ,א בחור האט גענומען...
געפיל ,די תפילין וויל איך אפקויפן ,איך געב דיר צוויי איך האב גענוצט ביי שלש סעודות ,איך האב גענוצט דעם
הונדערט און פופציג טויזנט דאלער’ ”.און איך רוק אים עס. אויסדרוק“ ,א פשוט’ער בחור” .מ’האט מיר ממש באפאלן,
הנני מוכן ומזומן ..מצות תפילין מ’האט מיר געוואלט האקן אין קאפ אריין .דאס איז א
איך בין געווען גרייט פאר דעם ריסק ,איך בין געווען גרייט פשוט’ער בחור? דאס א בחור קען זיך שטעלן תשפ”ג ,קען
ס’איז זייער וויכטיג ,פאר ארויס אויפ’ן וועג ,דארטן וועל פאר דעם ריסק אז ס’גייט גיין .איך פשוט ,איך פשוט ,איך
איך דיך כאפן. זאג אים“ ,שעפעלע ,נעם ,נעם ,נעם”.
פוקח עורים איך זאג אייך טאקע ,איך בין באמת געווען גרייט ,איך
מיין נישט יעצט קיין דזשאוק ,איך בין באמת געווען גרייט
איז בכל אופן ,איך בין אוועקגעפארן א רגע ,איך וועל
אוועקצואוואקן אן צוויי הונדערט און פופציג טויזנט
צוריקגיין צו די נקודה.
דאלער .תפילין קומט און גייט .די מצוה פון תפילין איז א
דער וועג פון דער עמלק ,דער יצר הרע כאפט א מענטש, געוואלדיגע מצוה.
ער נעמט זיין עכטע מצות מעשיות וואס ער טוט ,און ער און דער בחור זעט איך רוק עס אויף זיין זייט ,איך רוק עס
מאכט אים אראפ ,דו ביסט גארנישט ווערד ,און א גוטע מער ,איך רוק עס מער ,איך רוק עס מער.
נאכט ,דארטן געווינט ער אים און מ’גייט ווייטער. איך זע ער הייבט אן פיבערן“ ,ניין ,ניין ,ניין ”.ער קוקט
לאמיר אריינגיין א רגע וועגן סליחות ,שוין .מיר גייען זיך אויף די געלט ,און ער שמעקט די געלט ,ווייסטו? “ניין,
יעצט ,מיר גייען זיך בעזרת השם גרייטן ,אם ירצה השם ניין”.
זונטאג גייט גאנץ כלל ישראל אויפשטיין ,וועט גאנץ כלל איך זאג אים“ ,שעפעלע ,נעם עס ,נעם ,דו גייסט מארגן
ישראל גייט זיך אויפשטיין ,מ’גייט זאגן סליחות. לייגן נאכאמאל תפילין .לאז דיך אפ ,דו ביסט נאך א יונגע
דער הייליגער חידושי הרי”ם זאגט אויפ’ן פסוק אין בחור ,דו ווייסט וויפיל תפילין’ס דו גייסט נאך לייגן.
ישעיה ,שטייט דארטן “החרשים שמעו והעורים הביטו געב מיר איין תפילין ,איך בין שוין אן עלטער ,געב מיר
לראות” .זאגט דער חידושי הרי”ם ,איך פארשטיי נישט, איין תפילין ,איך קען עס יוזן ,איין תפילין ,איינמאל“ ”.ניין,
זייט ווען הערט א טויבער? זייט ווען זעט א בלינדער? ניין ,ניין ”.און ער נעמט עס מיר צוריק שטופן.
זאגט דער הייליגער חידושי הרי”ם ,ס’איז דא אמאל א א בחור שטופט מיר צוריק צוויי הונדערט און פופציג
צייט וואס א טויבער הערט און א בלינדער זעט. טויזנט דאלער ,שטופט עס מיר צוריק .איך שטופ ,איך זאג
זאגט ער ,ווען ס’קומט די ימי סליחות ,מ’גייט נאנט ווערן אים“ ,נעם ,נעם ,נעם ,נעם ,נעם ,האב נישט מורא .איך געב
צום רבונו של עולם ,מ’גייט זאגן “לך ה’ לצדקה” ,מ’גייט דיר נאך די בעג ,דו וועסט קענען גיין”.
רעדן צום רבונו של עולם“ ,הנשמה לך והגוף פעלך חוסה אינמיטן גיבט ער א גיי“ ,ניין!” זאגט ער“ ,ניין! ניין! איך
על עמלך” ,דער אויבערשטער איז פותח יד לקבל שבים, פארקויף נישט די תפילין ”.ער זאגט“ ,איך פארקויף נישט
מ’גייט זיך אויסרעדן צום רבונו של עולם ,איז א זמן וואס די תפילין”.
יעדער בלינדער ווערט זעעדיג ,יעדער טויבער ווערט
הערעדיג .דאס איז א זאך ,אזוי זאגט דער הייליגער חידושי אשר קרך בדרך
הרי”ם. איך קען אייך גיין זאגן ,ברידערלעך טייערע ,זיבן
מינוט ,איך ווייס נישט ווי לאנג ס’האט גענומען ,אפאר
מי יתנך לדודי לי מינוט.
דער שפת אמת זאגט א מורא’דיגע ווארט (אלול תרמ”ד ד”ה פון אויפגעגעבן ,גארנישט די תפילין ,ביז פייער ,צוויי
לחודש אלול) זאגט דער הייליגער שפת אמת אין פרשת הונדערט פופציג ניין ,דאס איז מיין תפילין ,מיין מצוה ,מיין
ואתחנן ,ס’שטייט אין פסוק“ ,עיני ה’ אלקיך בה מראשית היינטיגע חיות כאפ איך אריין .דאס איז יעדער איד יעדן
השנה ועד אחרית שנה” .די גמרא דרש’נט שוין. טאג ,יעדער איד יעדן טאג.
זאגט דער הייליגער שפת אמת ,דער רבונו של עולם דער יצר הרע קומט “אשר קרך בדרך” ,עה ,האסט
קוקט אראפ אין בית המדרש מראשית השנה ,ווען אידן גארנישט געטון ,דו ביסט פשוט געגאנגען ארבעטן ,דו
גייען זינגען דעם ברכו ראש השנה נעקסטע וואך שבת ווען ביסט א פשוט’ער בוטשער מענטש ,גיי ווייס ,ס’איז
מ’גייט זינגען דעם ברכו. גארנישט ווערד.
גייט דער אויבערשטער זאגן“ ,מיין טייערער צדיק ,איך האסט נישט געדאוונט ,דו האסט גארנישט אינזין
בענק מיך שוין צו די אחרית השנה .איך בענק מיך יעצט געהאט ,דיין לערנען ,דיין תפילין ,דער אויבערשטער דארף
צו די אחרית שנה ,איך בענק מיך יעצט צו די ענד פון אלול, עס ניטאמאל .ער מאכט דיך קאלט ביי דיר.
ווען דו ביסט געגאנגען ,האסט תשובה געטון ,האסט איך רעד “אשר קרך בדרך” ,ער מאכט דיר קאלט ,ער
געריסן פון די שטיקער .איך בענק מיך דערצו”. מאכט דיר קאלט.
זאגט ער ,אנפאנג פונעם יאר ,מ’קומט מיט א פרישקייט, דאס איז דער יצר הרע ,ער זעט א מענטש גייט אן ,געט
אנגעטון נייע בעקיטשעס ,די גאנצע דער עולם מיט א ער אים א נאך כאילו ,האסט נישט געטון גארנישט.
חשק ,מ’גייט ממליך זיין דעם אויבערשטן .זאגט דער
אויבערשטער קלאר ,אז שוין בענק איך מיך צו די אחרית מכל מיני מכשול בדרך
שנה. מיין טאטע האט גראדע געזאגט “אשר קרך בדרך” ,איך
איך בענק מיך יעצט אין די זמן וואס אונז שטייען בין געווען מיט מיין טאטן ,מיין טאטע זאגט “אשר קרך
מיר יעצט ,אין די צייט .דער שפת אמת זאגט אז דער בדרך” ער זאגט א מורא’דיגע זאך.
אויבערשטער בענקט זיך ,אין די צייט זענען מיר יעצט דא א מענטש ווען ער גייט אויפ’ן וועג ,איז ער זיך אייביג
אביסל מקיל.
אומר לו המתן מ’קען מאכן א קאווע אין מעקדאנעלד’ס ,ס’איז נישט
ס’איז ידוע אז אין לובלין איז געווען א גרויסער מגיד, אזוי געפערליך .פת ישראל ,זייער וויכטיג ,אבער אויפ’ן וועג
האט ער געהאט געזאגט וואס די ענין פון סליחות זאגן. קען מען מאכן א פת פלטר ,מ’קען אהער ,מ’קען אהין ,און
זאגט ער ,ס’איז געווען איינער וואס האט געהאט מ’הייבט זיך אן מיט ...למעשה ,די או יו איז אויך א גאנץ
ארויסגעגעבן א קרעטשמע ,ס’איז געווען א פריץ ער האט גוטע הכשר ,מ’קען אויף דעם אויך דן זיין.
ארויסגעגעבן א קרעטשמע פאר א איד ,ער האט געמאכט אויפ’ן וועג קומט א מענטש צו זייער אסאך קולות .דער
אסאך געלט ,ס’איז דורכגעגאנגען אפאר יאר ,ער האט עמלק איז געווען “אשר קרך בדרך” ,ער האט דיך קאלט
נישט געקענט באצאלן. געמאכט אויפ’ן וועג ,ווען דו ביסט אהיימגעקומען ביסטו
און נאכמער ,ס’איז נאך געווען נאך שכנים וואס זענען געווען פאר’סמ’ט .אויפ’ן וועג האט ער דיך געכאפט .גיי,
זאגט דער הייליגער באר מים חיים ,וואס קומט עס נאך געקומען זאגן אז זיי ווילן עס אפקויפן ,און מיט דעם
ארויסברענגען? אלעם האט ער נאך דאס יאר געלאזט ,צו דעם האט ער נאך
זאגט ער ,אז יעדע קינד ווען ער ווערט געבוירן ,האט א דאס יאר חרוב געלייגט דעם פלאץ אויך.
געוואלדיגע זיסקייט. זאגט ער ,טאמער דער מענטש איז א בר דעת ,לויפט ער
אפאר טעג פאר די זמן הפרעון ,לויפט ער אפאר טעג פאר
ווען א קינד הייבט אן צו זאגן טאטע ,ער הייבט אן שרייען דעם ,לויפט ער צום פריץ ,און ער זאגט אים:
טאטע ,ער הייבט אן שרייען ,מאמי ,ווערט עס א מורא’דיגע “מיין טייער ליבער פריץ ,אין אפאר טאג ארום דארף
לעכטיגקייט .ווי עלטער די קינד ווערט ,איז טאטי מאמי איך דיר באצאלן ,איך האב נישט דאס געלט ,דער פלאץ
נישט גענוג ,מ’מוז שוין טון עפעס מער זאכליכע זאכן. זעט אויס אז צעמזיקט .איך בעט דיר ,געב מיר נאך אביסל
זאגט דער הייליגער באר מים חיים ,ס’קומט יעצט די צייט ,זיי מיר מוחל ,איך האב נישט געמיינט ,קומענדיגע
הייליגע טעג ,בעט מען אונז ,רבונו של עולם ,שמע קולינו, יאר וועט זיין א גוטע יאר ,איך וועל דיר קענען געהעריג
געדענק אונזער קול ,געדענק ווען ס’איז געווען קליינע באצאלן ,אן טיים ,אלעס וועט קענען קלאפן ”.דאס איז א
קינדער ,אונז האבן געשריגן איין זאך ,וואס האבן אונז בר דעת.
געשריגן? דער וואס האט נישט קיין שכל ,ווארט ס’זאל אנגעקומען
ה’ אלקינו ,דו ביסט אונזער באשעפער ,איך האב גארנישט די זמן הפרעון ,דער פריץ קומט אהין ,ער זעט ווי ס’זעט
מער געקענט שרייען. אויס ,ווערט ער גערעגט אויף אים ,ער קאפעט אים ארויס
און ער ברענגט אריין א צווייטן.
ממילא ,חוס ורחם עלינו ,האב אויף אונז אלע רחמנות.
כי הוא ידע יצרנו
את אלה מהם תזכור זאגט ער ,כלל ישראל שטעלט זיך אין די ימי סליחות,
נו ,וועלן מיר מתפלל זיין צום רבונו של עולם ,אז דער מ’גייט זאגן סליחות פאר רבונו של עולם פאר ראש
רבונו של עולם זאל אוודאי געדענקען ,זאל אפירנעמען השנה ,אונז קומען אפאר טעג פאר ס’גייט זיין די יום
די אלע מיליאנען מיליאנען שרייעריי פון שמע ישראל ה’ הדין .אונז הייב מיר אן וויינען ,מ’הייבט אן אויפשטיין
אלקינו ,וואס אידישע קינדער האבן געשריגן ווען מ’האט אביסל פרי ,מ’הייבט אן מתפלל זיין צום רבונו של
פארברענט מיליאנען אידן ביי די צווייטע וועלט מלחמה. עולם ,וויאזוי האטט אויסגעזען די יאר ,אונז זענען מיר
נישט געווען געהעריג צוגעשטעלט ,דער פלאץ איז
אין אלע השמדות וגזירות וואס אידישע קינדער זענען צעמזיקט ,דער מענטש איז צעמזיקט ,אבער מ’בעט
דורכגעגאנגען. דעם רבונו של עולם ,דו ווייסט דאך ,דו קענסט דאך
מ’האט געשריגן מיט איין זאך ,זיידעס מיט קליינע די מענטש ,דו האסט אונז באשאפן ,דו האסט בראתי
קינדער ,מאמעס מיט קליינע פיצלעך קינדער אין די יצר הרע ,דו האסט אלעס באשאפן ,דו קענסט דעם
הענט .האבן מיר געשריגן שמע ישראל ה’ אלקינו ,מ’האט מענטשנ’ס נפש.
גארנישט געדארפט באשעפן איין זאך ,ה’ אלקינו. זיי אונז מוחל ,דאס איז דער ענין פון סליחות אז מ’גייט
בעט מען ,רבונו של עולם ,ס’קומט יעצט בשעת סליחות, ווייטער.
נעם אפיר די אלע “ה’ אלקינו” וואס איז דעמאלטס ימים ידברו
געהערט. נו ,ס’איז דאך א צייט פון סליחות ,ס’איז דאך א צייט פון
מ’בעט דעם רבונו של עולם ,בשעת סליחות ,נעם ארויף תהלים ,איך האב געזעהן ברענגען אין ספר ימים ידברו.
די אלע “שמע ישראל”ס ,אזויפיל יתומים און אלמנות ברענגען זיך נאך דארטן פונעם הייליגן רבי’ן ,אז דער רבי
האבן געשריגן ביי די בעט פון זייערע באליבסטע מענטשן, האט געזאגט בשם דעם הייליגן טאטן דעם קדושת יום
געשריגן “שמע ישראל ה’ אלקינו”. טוב ,אז א יעדער איד וואס זאגט אויס יעדן טאג דעם יום
תהלים ,קען זיך דער שטן מיט אים נישט רייצן .א לשון
מיט אמונה פשוטה האבן מיר געגלייבט ,באשעפער, וואס דער רבי האט געזאגט.
דו ביסט דער איינציגסטער באשעפער .אונז דארפן מיר ס’איז א מורא’דיגע לשון ,א מורא’דיגע זאך .אין ספינקא
גארנישט ,אונז האבן מיר גארנישט .איין זאך“ ,ה’ אלקינו”. איז דאך געווען דער מנהג אויך ,אז מ’זאל אויסזאגן דעם
ויען כל העם קול אחד יום תהלים.
איך מיין דעם ספר תהלים זאל מען אויסזאגן יעדן טאג.
איז יעצט ווען יעדער איד גייט זיך שטעלן זאגן סליחות, אבער דער רבי האט גערעדט פון א יום תהלים ,האט דער
גייט מען זאגן ,גייט מען דערמאנען די אלע זכותים“ ,שמע רבי גערעדט יעדן טאג.
קולנו ה’ אלקינו” .הער צו די אלע קול’כלעך ,הער צו די קול
קולי שמעת
גיי אריין אין חדר ,גיי אריין ,די קליינע קינדערלעך שרייען הכלל ,וועלן מיר ענדיגן דעם שיעור היינט .איך וואלט מיר
מיט זייערע זיסע קעלעכלעך “שמע ישראל ה’ אלקינו ה’ מאריך זיין ,קומענדיגע וואך ,בסיעתא דשמיא ,וועלן מיר
אחד” .מיליאנען אידן שרייען ,און די גאנצע וועלט שרייט האבן א שיעור אביסל וועגן ראש השנה.
מען אויס “ה’ אלקינו”“ ,שמע ישראל ה’ אלקינו”. מיר וועלן ענדיגן דער הייליגער באר מים חיים (סידורו
זאל דער אויבערשטער העלפן ,אין דעם זכות זאל יעדער של שבת חלק א’ שורש א’ ענף ב’) ברענגט א באקאנטע
געבענטשט ווערן מיט א כתיבה וחתימה טובה ,מחילה משל .אויף דעם ענין וואס מ’גייט זאגן שמע קולינו
חמד 929-295-3976
וסליחה ,מיט א געזונט געבענטשט יאר ,מיט אלע גוטע ה’ אלקינו חוס ורחם עלינו ,וקבל ברחמים וברצון את
ברכות ,מיט א פרייליכן שבת. תפלתנו.
צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט
845-777-9987
