חתם סופר · Chasam Soifer — ניצבים וילך (2026-08-31)

ברוך יודא קליין
מה
דער הייליגער
חתם סופר
צווייטער טייל:
זיינע קינדער און אייניקלעך
דער כתב סופר
הגה״ק רבי אברהם שמואל בנימין סופר זצ״ל
[]39 די טיילונג אין אונגַארן
[פארזעצונג פון פריער]
ָ
לאגן.נעא ָ
געשטעלט אויף דער זייט פון די ָ
סימּפאטיזירט מיט די ַ האטיאזעף ,וועלכער ָ פראנץ ָ ַ דער קעניג לאגן
נעא ָ
פאר די ָ
קאנגרעס שליסט זיך מיט ַא זיג ַ
דער ָ
האטיאר פריער ,שנת תרכ"דָ , וואס מיט פינף ָ דאקסישע אידן — ָ רטא ָ ָא ָ
ער ביי דעם אוידיענץ פון די גדולי ישראל ,די "שבעה רואי פני המלך", לאגןנעא ָ
געשלאסן .די ָ
ָ קאנגרעס זיךהאט דער ָ י"ב אדר שנת תרכ"ט ָ
ראבינער עטאבלירונג פון ַא ַ נאכגעגעבן זייער בקשה און נישט ערלויבט די ַ ָ רעזאלוציעס זענען
ָ האבן טריאומפירט מיט זייער גרויסן זיגַ .אלע זייערע ָ
ּפאליטישן "אויסגלייך" נאך דעם ָ האט יעצט ,אין שנת תרכ"טָ , סעמינאר — ָ
ַ האט אויסגעקוקט ווי זיי שטייען אויפ'ן קאנגרעס און עס ָ דורכגעגאנגען אין ָ
ַ
פארלוירן זיין עסטרייך–אונגארןַ ,
ַ אונגארן און די ַאנטשטייאונג פון ַ מיט רעאליזירן ַאלע זייערע ּפלענער. שוועל פון ַ
דראסטישאונגארן .זיין כח איז ַ ַ מאכט איבער בסאלוטע ַ אויסשליסליכע ַא ָ שווארץ .במשך
ַ גארהאט אויסגעזען צו זיין ָ דאקסן ָ רטא ָ
דער מצב ביי די ָא ָ
סימבאליש .ווי מיר וועלן ָ געווארן נישט מער ווי ָ געווארן .ס'איז
ָ רעדוצירט האטנאטן ,פון אדר שנת תרכ"ט ביז אדר שנת תר"לָ , מא ַ פאלגנדע ָ 12 פון די ָ
דאקסן. רטא ָ
געהאלפן די ָא ָ ָ האט ער נישט זען ָ וואס ידם על העליונה ,וועלן אויספירן לאגןָ ,
נעא ָ
עס אויסגעקוקט ווי די ָ
גאס איז אויך געווען פיל מער דער דעת הקהל אין דער נישט אידישער ַ ּפלאן פון קריגן די פולע שליטה איבער די אידישע ַ טייוולאנישן
ָ זייער
דאקסן .נישט ַאנדערש רטא ָ
לאגן ווי צו די פרומע ָא ָ נעא ָ
סימּפאטיש צו די ָ ַ אונגארן.
ַ קהילות אין
ליטיקאנטן זענען
ַ ּפארלאמענט .די ָ ּפא ַ אונגארישן ַ
ַ איז געווען די שטימונג אין קאנגרעס ָאנגעשטעלט די פאר'ן ָהאט ַ דער קולטוס מיניסטער ,וועלכער ָ
האט עס בכן געווען ביי דער זעלבער מיינונג ווי זייערע וויילער .אויבן אויף ָ וואס וויל זיך נישט מישן אין רעליגיעזע נייטראלן "אוהב ישראל" ָ ַ מינע פון ַא
פארלוירענער. אויסגעקוקט ווי דער מצב איז חלילה ַא ַ אינגאנצן
ַ האט זיךרראטן די תורה טרייע אידן .ער ָ פא ָ האט ַ ַאנגעלעגנהייטןָ ,
| פ' נצבים־וילך | תשפ"ו | 20
קאנגרעס רעזאלוציעס פון זייער ָ
דאקסישע אידן זיירטא ָ
ָ האבן געוואוסט ַאז די
קראפט מחייב צו זיין ָא ָ לעגאלע ַ
ַ
לאגן ָ נעא ָ
די ָ
רמאגן נישט קיין פא ָ ַ
לדורן ,לתפילה ולמלחמה
קאנגרעס געשיקט אויפצומארגנס פונעם שלוס פון ָ
ָ האבן זייאויסצופאלגןָ .
ָ פאר קיין מינוט האבן ָאבער ַ דאקסישן אידנטום ָ רטא ָ
די מנהיגים פון ָא ָ
האט זיך געפונען אויף רעזאלוציעס צום קולטוס מיניסטער ,וועלכער ָ ָ די לעגאלע ַ האבן אונטערגענומען ַאלע מיטלען: זיך נישט מייאש געווען .זיי ָ
דאן
רעזאלוציעסַ .
ָ באשטעטיגן די זאל אונטערשרייבן און ַ קאציע ,ער ָ ווא ַ
ַ ּפאליטישע אינטערווענצן ,אינערליכע און אויסערליכע ָ שתדלנות,
רעזאלוציעס ,און
ָ פארמעל חתמ'ען אויף די יאזעף ָפראנץ ָוועט דער קעניג ַ רעזאלוציעס ָ קאמף קעגן די פארביסענעם ַ קאמּפיינעןַ ,א ַ אויפקלערונגס ַ
קראפט.דאס געזעץ וועט ַאריין אין ַ ָ קאנגרעס און אפילו קעגן פון ָ
רארדענונגען פון דער פא ָ די ַ
רעגירונג ,און ועל כולם ,דעם
ווירקזאמסטן אידישן מיטל: ַ
די אסיפה אין ּפעסט ,בראש מיט'ן כתב סופר ,פון תפילה.
230רבנים און 70בעלי בתים הגאון רבי אהרן פריעד
געשטאנען אין שּפיץ ַ וואס זענען דער כתב סופר און די גדולי ישראל ָ זצ"ל אב"ד בעסערמיןַ ,א
פאררופן ַאן אסיפה קיין ּפעסט פון רבנים און האבן ַ
פון דער מערכה ָ תלמיד פון חתם סופר ,שרייבט
נאך פסח. באלד ָ אונגארן אויף ַ ַ פארטרעטער פון ַאלע קהילות אין ַ יאר" :ומה רבו וועגן יענעם ָ
ּפראמינענטע רבנים זענען געווען אונטערגעשריבן אויף דעם קול ָ 15 התעניתים והפסקות אשר עשו
איינלאדונג צו
ַ געווארן צו ַאלע קהילות ַאלס ַאן ָ וואס איז געשיקט קורא ָ יראי ה' והרבו בתפלה ותחינה
דער אסיפה. בדמעות נוזלות על לחיין
אויסצוגן פון דעם קול קורא: ובמסירת נפש לפני מלך מלא
"בעזהי"ת ,קול אומר קרא ,והקול נשמע במחנה העברים ,קול נהי רחמים שיושיע להם בעת צרה
אשר יצלול אזני כל מאמין ,ובכל לבב דוי על החוקים ,חוקים לא טובים ליעקב".
בקאנגרעס ,והמה לפוקה ולמכשול ולאבן נגף לנו ולבנינו, ָ אשר הסכימו לאמייערקא ָהגאון רבי הילל ָ
ונראה לעין כל רואה ולב מבין כי ינתקו מוסרי דת תורתינו הקדושה מיד זצ"ל שרייבט אין שו"ת בית
ולדורות ,והדיבור בזה אך למותר ,כי הוא גלוי לעין כל. הלל (סי' מ"ו)" :ואז עבור
ולזה הסכמנו על פי רבים וגדולים וכן שלמים מהרבנים היושבים על שנשתפכו על צרה זאת אלפי
כסא ההוראה ,ומהם אשר לא באו על החתום והגלוי ,להמתיק סוד איך דמעות ראה ה' את צעקתם
להפיר ולהסיר צור המכשול הזה ,והגבלנו להתוועד ביום ז' אייר הבע"ל וריחם על עמו היראים מייסדי
הגאון רבי אהרן פריעד זצ״ל אב״ד
בעיר ּפעסט יע"א .וקוראים אנחנו לכל היושבים על כסא ההוראה לבוא חברת שומרי הדת ועשה לנו
בעסערמין
לעזרת ה' אך מי שלא יוכל לבוא ליום הוועד מאיזה סיבה שיהי' ישלח נס".
רמאטה כי הוא סמוך ש–יא ָ לא ָ בא ָ
פולמאכט ....וישלחנה ליד הרב אבדק"ק ָ ַ נאטן ,פוןמא ַגאנצע צוועלף ָ ַ
למקום האסיפה או ליד אחד מהרבנים החתומים מלמטה". נגעגאנגען .ביז ַ דאס ַאזוי ָאחודש אדר שנת תרכ"ט ביז אדר שנת תר"ל ,איז ָ
ש–יארמוט ,צו וועמען די רבנים ָ לא
בא ָ הגאון רבי אהרן דוד דייטש אב"ד ָ פארגעקומען דער ונהפוך הוא — דער נס שושן ט"ו אדר שנת תר"ל ,ווען ס'איז ָ
וואס זענען נישט פאר די ָ באפולמעכטיקונג ָ הייסן שיקן ַא געשריבענע ַ פולקאם
ָ האט זיךרלאמענט ָ ּפא ַ
אונגארישער ַַ פורים שנת תר"ל — ווען דער
קאנט ַאלס דער "גורן דוד", בא ַ באטייליגן ,איז ַ ביכולת ּפערזענליך זיך צו ַ דאקסן און מיט ַא מערהייט געשטימט רטא ָ
געשטעלט אויף דער זייט פון די ָא ָ
נאמען פון זיין שאלות ותשובות ספר .רבי אהרן דוד דייטש איז אויפ'ן ָ לאגן נעא ָדאקסן די רעכטן דורכצופירן ַא טיילונג פון די ָ רטא ָצו שענקן די ָא ָ
שטארקַ האטוואס דער חתם סופר ָ געווען ַא תלמיד חביב פון חתם סופר ָ דאקסישע רטא ָאון שאַפן אייגענע לעגאַל אַנערקענטע זעלבסטשטענדיגע ָא ָ
זאגן ַאז ווען ער שטעלט מחשיב געווען זיין קדושה .דער חתם סופר פלעגט ָ נאטן מא ַ פארגעקומען מיט פיר ָ דאקסישע קהילות איז ָ קהילות( .די ַאנטשטייאונג פון די ָא ָ
רטא ָ
ּפראגערַ .אזוי פלעגט מען דאווענען איז ער זיך סומך אויפ'ן זכות פון דוד ַ זיך ַ שּפעטער :מנחם אב תר"ל).
געהאט געקומען פון ַ אים רופן אין דער ישיבה אין ּפרעשבורג ווייל ער איז יאר:
ָאבער ערשט די געשעענישן פון ָ
יארן שּפעטער קומען קיין ּפרעשבורג ּפראג .ווען דער בעל גורן דוד פלעגט ָ ַ
פלעגט דער כתב סופר אים מקבל פנים זיין אין בגדי שבת.
רמאטש–יא ָ
ָ לא
בא ָגעווארן ַאלס רב אין ָ ָ שנת תרי"א איז ער אויפגענומען
וועלכע געפינט זיך נישט ווייט פון ּפעסט.
לאנד אין 26בעצירקן
דאס ַ
לאגן צעטיילן ָ
נעא ָ
די ָ
רבי אהרן דוד דייטש ,וועלכער איז געווען ַאן איש קדוש און אפילו ַא פועל לאגן
נעא ָ
האבן די ָ
געשלאסן ָ
ָ האט זיך
קאנגרעס ָ וואס דער ָ
נאכדעם ָ גלייך ָ
טארישע כשרונות און ניזא ָ רגא ַ רמאגט ָא ַ פא ָ האט ווייזט אויס אויך ַ ישועותָ , קאנגרעסוואס דער ָ
רעזאלוציע ָ
ָ זיך גענומען צו דער ַארבעט .די וויכטיגסטע
באשטימט האבן די רבנים ַ פאר עסקנות און כלל ַארבעט .אים ָ פעאיגקייטן ַ אונגארן און
ַ אונגארן —
ַ האט ָאנגענומען איז געווען צו צעטיילן גרויס ָ
יאררגאניזירן ָאט די אסיפה אין ּפעסט .במשך פונעם קומענדיגן ָ צו ָא ַ זיבענבערגן — אין 26בעצירקן 26( ,דיסטריקטס) .די 26בעצירקן זענען
קא ָארדינירט צווישן די האט ָ פארבינדונג און ָ געשטאנען אין ַ
ַ איז ער אויך קאנגרעס.
צענטראלן ָ
ַ אונטערגעווארפן דעם
ָ
רהאנדלטפא ַ באגעגנט און ַ האט זיך אויך ַ פארטרעטער פון ַאלע קהילות .ער ָ ַ וואלן.
ּפגעהאלטן ווערן ַ
ַ קאנגרעס וועלן אויך יעצט ָא פאר'ן ָּפונקט ווי ַ
פארשטייער פון דער רעגירונג ביז צום ענדגילטיגן טיילונג. מיט ָ פארטרעטער פון זיין בעצירק, פאר ַא ַ יעדער איד וועט מוזן שטימען ַ
* פארטרעטן די אידישע קהילות אין ּפעסט. וועלכער וועט ַ
21 | פ' נצבים־וילך | תשפ"ו |
ּפראמינענטע גדולי ישראל אונטערגעשריבן אויף דעם קול ָ די פופצן
קורא זענען געווען (לויט דעם סדר פון די חתימות):
הג"ר אברהם שמואל בנימין סופרּ ,פרעשבורג (דער כתב סופר)
קויבערסדארף
ָ הג"ר אברהם שאג,
הג"ר ירמי' לעוו ,אוהעל
אונגוואר
ַ הג"ר מנחם א"ש,
קראלע הג"ר מאיר ּפערלסָ ,
מאנהיימער ,ווערבוי הג"ר חיים צבי ַ
הג"ר משה שיק ,חוסט (דער מהר"ם שיק)
הג"ר שמואל קליין מסעליש (רבי שמעלקא סעלישער)
הג"ר אשר אנשיל יונגרייז ,טשענגער
טאב הג"ר יוחנן שּפיטצערָ ,
ּפאקש אונגארַ ,
ַ הג"ר יואל
סאנטוב הג"ר יצחק נתן ליּפשיץַ ,
הג"ר מנחם כ"ץ ,צעהלים
הג"ר יקותיאל יהודה טייטלבוים ,סיגעט (דער ייטב לב)
יארמוט הג"ר אהרן דוד דייטשָ ,
באטייליגט
האבן זיך ַ
פארגעקומען די אסיפה .עס ָ ז' אייר שנת תרכ"ט איז ָ
האט
230רבנים און 70בעלי בתים .דער כתב סופר איז געזעסן בראש און ָ
ָאנגעפירט מיט דער אסיפה.
דער קול קורא מיט די חתימות פון 15רבנים גדולי ישראל וואס רופן צו דאקסישן אידנטום
רטא ָ
סטראטעגיע פון ָא ָ
ַ די
דער אסיפה ז׳ אייר אין פעסט שלאסן צו נעמען בא ָ האבן ביי דער אסיפה אין ּפעסט ַ די גדולי ישראל ָ
אונגארישע אידנטום ַ דאס מערערע דרינגענדע שריט .ערשטנס :אויפקלערן ָ
ציפסער. לעגאל קיינעם נישט מחייב. ַ קאנגרעס זענען רעזאלוציעס פון ָ ָ ַאז די
אונגארישע רעגירונגס ַ באדען און אויפקלערן די מאכן דעם ָ כדי רייף צו ַ טארן זיך נישט קאנגרעס און ָ צווייטנס :ערליכע אידן ַאנערקענען נישט דעם ָ
געוואנדן
ָ קאנצעליי זיך האט די ַ מאסן ָ אונגארישע ַ ַ פירער און אויך די וואלן צו די " 26בעצירקן". באטייליגן אין די ַ ַ
"פארגעשריטענע" מערב ָ אויסלאנד ,הויּפטזעכליך פון ַ צו רבנים פון אינסטאנצן ַאז
ַ געווארן אויפצוקלערן די רעגירונגס ָ שלאסן
בא ָ אויך איז ַ
פאר דער האבן אויסגעדרוקט שטיצע ַ אייראּפעאישע מדינות ,וועלכע ָ ָ קערּפערשאפט
ַ פאר דער וואלן ַ קאנגרעס און די ַ רעזאלוציעס פון אידישן ָ ָ די
האבן ַאלע איינשטימיג דערקלערט ַאז די דאקסיע .זיי ָ רטא ָאונגארישער ָא ָ ַ פארלעצונג פון די רעליגיעזע פרייהייטן לאגן ווילן גרינדן איז ַא ַ נעא ָ וואס די ָ ָ
צוואנג.
קאנגרעס זענען רעליגיעזע ַ רעזאלוציעס פון ָ ָ און פון די איבערצייגונגען פון תורה טרייע אידן.
האבן געשיקט בריוו אויסדריקנדיג וואס ָאויסלאנד ַָ צווישן די רבנים פון נאענטע געהאט ָ ַ האט דער געניטער שתדלן רבי יצחק רייך ,וועלכער ָ
דייטשלאנדַ .אזעלכע ַ האבן זיך געפונען ניין רבנים פון זייער חוות דעת ָ געווארן ַאלס ָ אינסטאנצן ,איז אויפגענומען ַ באציאונגען מיט די רעגירונגס ַ
ּפראמינענטע רבנים ווי הגאון רבי יעקב עטלינגער דער בעל ערוך לנר ָ דערנאך ַאלס ּפרעזידענט ,פון שומרי הדת און ָ דער וויצע ּפרעזידענט ,און
באמבערגער פון ווירצבערג ,רבי שמשון זעליגמאן בער ַ ַ פון ַאלטונא ,הרב צוזאמען מיט הגאון הצדיק רבי קאנצעליי אין ּפעסט .רבי יצחק רייךַ , פון די ַ
פראנקפורט ,הרב טיקטין פון ברעסלוי ,הרב שטערן פון רפאל הירש פון ַ מאדער זצ"ל דער בעל "אמרי קא ַ
ראג ,רבי שמואל ָ דא ָ שמואל פרענקל פון ָ
נדאן
לא ָ שאפענבורג; ווי אויך דער הויּפט רב פון ָ האמבורג ,דער רב פון ַא ַ ַ שפר" ,וועלכער איז געווען ַא פיקח אויך אין וועלטליכע הוויות העולם,
ווארשע. הגאון רבי נתן ַאדלער ,און הגאון רבי דוב בעריש מייזליש פון ַ לעגאלער מערכה. ַ יאר ָאנגעפירט מיט דער האבן במשך פון קומענדיגן ָ ָ
לאגן
נעא ָוואס די ָ איזידארָ ,
ָ זאר
לא ַ פראנקרייךַ , אפילו דער הויּפט רב פון ַ נאלעציא ַאינטערנא ַָ נגאזשירט עקסּפערטן אין האט ַא ַ רבי יצחק רייך ָ
געשטאלט פון ַ אונגארן לויט דעם ַ רגאניזירן די קהילות אין געוואלט ָא ַ ָ האבן ָ רעזאלוציעס פון ָ האבן אויפגעוויזן ַאז די יוריסּפרודענץ (געזעץ) ,וועלכע ָ
פראנקרייך, געהאט געגרינדעט אין ַ ַ האט לעאן ָ
ּפא ָ נא ָ וואס ַ נסיסטואר" ָ
ַ "קא
ָ אונגארישן אידנטום. ַ דאס רעליגיעזע געוויסן פון פארלעצן ָ קאנגרעס ַ ָ
אונגארישןַ לאגן ביים נעא ָ ָ האט אויך געשריבן ַאז די החלטות פון די ָ געוואנדן צום קולטוס מיניסטער ָאטוועש ָ האבן זיך אויך דאקסן ָ רטא ָ די ָא ָ
באקריוודען די רעליגיעזע רעכטן פון פרומע אידן. קאנגרעס ַ ָ טעגאריע פון ָ קארעזאלוציעס זענען אין דער ַ ָ קאנגרעס מיט דער טענה ַאז די ָ
פארעפנטליכט האט שומרי הדת ַ די בריוו פון די אויסלענדישע רבנים ָ האטפארלעצן זייער פרייהייט פון געוויסןָ .אטוועש ָ "געוויסנסצוואנג" און ַ
ַ
נאמען געגעבן אויף דייטש האבן ַא ָ וואס זיי ָ בראשור ָ ָ אין ַא סּפעציעלן נאך ַאלץ געווען ּפגעווארפן זייער טענהָ .אטוועש ,וועלכער איז ָ ָ ָאבער ָא
וואס מיינט די מיינונג און חוות דעת פון די רבנים. גוטאכטען"ָ , ַ "ראבינישע ַ רעזאלוציעס ָ האט גע'טענה'ט ַאז די אומוויסענד אין עניינים פון אידישן דתָ ,
בראשור טיטולירט ָ בייגעלייגט דרוקן מיר דעם שער בלאט פון דעם פארלעצונג פון רעליגיעזער פרייהייט ווען זיי ווערן קענען נישט זיין קיין ַ
" "Rabbinshe Gutachtenמיט די נעמען אויפ'ן שער בלאט פון די רבנים מארקוס הירש און מאיר פולשטענדיג געשטיצט דורך ַאזעלכע "רבנים" ווי ַ
| פ' נצבים־וילך | תשפ"ו | 22
״ראבינישע גוטאכאטן״ ,די חוות דעת פון אויסלענדישע רבנים
״תקנות״ פון קאנגרעס -פון די טריקס און קאמופלאזשן פון די נעאלאגן שטיצענדיג די ארטאדאקסיע קעגן די רעזאלוציעס פון קאנגרעס
האבן געשריבן די בריוו.וואס ָ
ָ
אונגארן וזיבענבערגן".
ַ קהלות היהודים היושבים בארץ מיניסטארן,
ָ געווארן צו ַאלע רעגירונגס
ָ בראשור איז געשיקט ָ דער
קלאמירט דער ּפרא ַגעווארן אויף לשון הקודשָ ,ָ די "תקנות" זענען "נעתק" רלאמענט מיטגלידער ,צום קעניגליכן הויף אין וויען און צו ּפא ַ צו ַאלע ַ
בלאט ,דורך שמעון בכרך. שער ַ אונגארן .דער "רבני'שער חוות דעת" איז אויך
ַ ַאלע רבנים און קהלות אין
דאס געווען דער שמעון בכרך? ווער איז ָ רגאן פון
זשידא"ָ ,א ַ
ָ דיאר
"מא ָ
פארזעצונג אין ָ געווארן אין ָ
ָ פארעפנטליכט ַ
באוויטש ז"ל אין זיין "זכור ימות קא ָיא ָ דערציילט הרה"ח ר' בן ציון ַ יאר ,'869זייטן .317 ,314–309 ,306–301שומרי הדתָ ,
באזוכט אין ַא האט אין שנת תשמ"ה ַ עולם" (חלק א' ,דף רפח)ַ ,אז ווען ער ָ
האטוואס ָ באגעגנט ַאן ָאנגעשטעלטן ָ דארט ַ האט ער ָ ביבליאטעק אין ּפעסט ָ ָ
טאטע'ס זיידע איז געווען ַא זון פון שמעון בכרך .ר' בן געזאגט ַאז זיין ַ ָ אים
האט זיך פארשער פון טיילונגָ , באוויטש ,מסתמא דער גרעסטער ָ קא ָיא ָ ציון ַ
לאגן
נעא ָ
לסיפיקאציעס פון די ָ
ַ פא
מופלאזש און ַ
ַ קא
ַ
לאגןנעא ָ
וואס די ָ בלאט פון דעם קונטרס ָ דערמאנטַ ,אז אויפ'ן שער ַ ַ גלייך נאכ'ן
לאגן אויך יעצטָ , נעא ָ
האבן די ָ קאנגרעס ָ וואלן צום ָפאר די ַּפונקט ווי ַ
קאנגרעס איז געדרוקט געהאט ַארויסגעגעבן מיט די "תקנות" פון ָ ַ האבןָ לסיפיקאציעס.
ַ פא
מופלאזש און ַ ַ קא
באנוצט מיט ַ קאנגרעס ,זיך ַ שלוס פון ָ
האט אים ר' נאמען "שמעון בכרך" ַאלס דער מעתיק צו לשון קודשָ . דער ָ דאקסישע רטא ָצאל פון פילע הונדערטער טויזנטער ָא ָ צוליב דער גרויסער ָ
בן ציון געפרעגט צי ער ווייסט עּפעס פרטים וועגן זיין זיידן שמעון בכרך? קאנגרעס נאכ'ן ָ אונגארן ,זענען זיי אויפגעקומען מיט ַאן המצאהָ : ַ אידן אין
געזאגט ַאז זיין זיידע שמעון בכרך איז געווען ָ האט דער ָאנגעשטעלטער ָ נאר איןלאגן ָ נעא ָ
נאמען פון די ָ לאגן מער נישט גערעדט אין ָ נעא ָ האבן די ָ ָ
לאגן אין נעא ָ
קאמיטע פון די ערשטע ָ ראנגיקער מיטגליד אין דער ָ ַא הויך ַ שאפן דעם גאר געּפרואווט ַ זא ַהאבן ָ אונגארישע קהילות" .זיי ָ
ַ נאמען פון "די ָ
פעסאר איןָ ּפרא
ּפעסט ,און ַאז איינער פון זיינע זין איז געווען ַא פירנדער ָ דאקסן. רטא ָ
נאמען פון די ָא ָ גאר אין ָ
איינדרוק כאילו זיי רעדן ָ
סעמינאר אין ּפעסט.
ַ ראבינער ַ דאקסישע אידן ,און אפילו רטא ָצום ביישּפיל :כדי צו ַאּפעלירן צו ָא ָ
האבן ערליכע אידן אין יענעם דור ווארשיינליך ָ שרייבט ר' בן ציוןַ ,אז ַ פארעפנטליכט די האבן זיי ַ צו אידן תלמידי חכמים און יראים ושלימיםָ ,
טאקע נישט האט דער קונטרס ַ געוואוסט ווער דער שמעון בכרך איזָ . קאנגרעס אין ַא קונטרס געשריבן אויף לשון קודש .די רעזאלוציעס פון ָ ָ
געהאט קיין שום השפעה. ַ האבן זיי ָאנגערופן נישט מער און נישט ווייניגער ווי "תקנות" רעזאלוציעס ָ ָ
"קאנגרעס" — "תקנות הנעשות משלוחי הקהלות ,באסיפת הועד הגדול ָ
[פארזעצונג קומט אי"ה]
ָ בודאּפעסט ,ביום י"ד ַ אשר התאסף מטעם המלך ושריו בעיר המלוכה
לחדש דעצעמבער ,א' דראש חדש טבת תרכ"ט ,ליסד ולסדר הנהגת
23 | פ' נצבים־וילך | תשפ"ו |
