gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ן‬ ‫אי‬ ‫יד‬ ‫א‬ ‫ש‬ ‫י‬ ‫ערב שב”ק פרשת‬ ‫נצבים וילך‬ ‫‪hi iii iii ii iii iii iiii iig‬‬ ‫כ”ב אלול שנת תשפ”ו‬ ‫בס"ד‬ ‫בס”ד‬ ‫ווען א מענטש דערהערט אז אלעס איז לויטער גענאדע פון אייבערשטען‪ ,‬און אז ר"ה טוט מען‬ ‫אורטיילן אויב זאל מען איהם דאס יאר פונדאסניי באשערן דאס גענאדע‪ ,‬איז ער זוכה צו א רייך יאר!!‬ ‫העלפען‬ ‫פרנסה‪,‬איהם‬ ‫יכקייט וועט‬ ‫אלס זיין רי‬ ‫אז מיט‬ ‫מיינטכ"ד‬ ‫מענטש‬ ‫השנהווען דער‬ ‫הארבקייט איז‬ ‫וואס‬ ‫לכאורה‪,‬‬ ‫סגולה פאר‬ ‫קאפיטל‬ ‫ביינאכט די‬ ‫זאגן ראש‬ ‫קאפיטל כ"ד פון‬ ‫זונטיג כפירה??‬ ‫יום פון‬ ‫פרנסה אלס‬ ‫שלאויף‬ ‫ביים שיר‬ ‫השתדלות‬ ‫ווערט זאגט מען‬ ‫גערעכענט די‬ ‫פארוואס‬ ‫« ווען‬ ‫זיין באהעפטונג האט דאס קאפיטל צו פרנסה‪ ,‬עס ווערט דאך נישט דערמאנט‬ ‫פארהוילן‬ ‫זיך‬ ‫ער‬ ‫טוהט‬ ‫דעריבער‬ ‫מאכען‪,‬‬ ‫שלעכט‬ ‫איהם‬ ‫וועט‬ ‫ארעמקייט‬ ‫אין‬ ‫פאר א‬ ‫תהילים??‬ ‫שטייט אין די וואכענדיגע פרשה )טו‪ ,‬י( 'כי בגלל הדבר הזה יברכך ה' אלוקיך‬ ‫פון מצוות צדקה‪ ,‬ווייל ער טוהט זיך פארזיכערן זיין לעבען אין דען‪ ,‬איז עס דאך‬ ‫דארט די ענין פון פרנסה‪ ,‬נאר לויט ווי די ווערטער פון הייליגן רבינו בחיי איז זייער‬ ‫לפני די‬ ‫דערפאר‬ ‫היום דיר‬ ‫נצבים וועט‬‫'אתם צדקה‪,‬‬ ‫ט‪-‬יא) טיילן‬‫(כט‪,‬וועסט‬ ‫אז די‬ ‫וואכענדיגעידך'‪.‬‬ ‫מעשיךדיובכל משלח‬ ‫בכל‬ ‫ה'‬ ‫כולכם‬ ‫פרשה‬ ‫שטייט אין‬ ‫דעםאז‬ ‫אין זיך‬ ‫ערן אין‬ ‫פארזיכאיין‬ ‫געגליכן צו איינער וואס דינט עבודה זרה ח"ו און טוהט זיך‬ ‫ווארצעלט‬ ‫פארשטענדליך‪ ,‬ווייל ווען א איד שטעלט זיך אוועק און‬ ‫אתם הרה"ק‬ ‫טייטשט‬ ‫טוהסט‪.‬‬ ‫איז די‬ ‫וואס‬ ‫מעשים‬ ‫ה' דיינע‬ ‫אלע‬ ‫בענטשן‬ ‫אייבערשטער‬ ‫אז דאס העלפט איהם‪.‬‬ ‫נצבים‪:‬‬ ‫(פסוק יב)‬ ‫מפרש‬ ‫רש"י‬ ‫אלוקיך'‪ ,‬און‬ ‫בברית‬ ‫לעברך‬ ‫אלוקיכם וגו'‪,‬‬ ‫אלעס קומט פון אויבן און איז באשערט פון הימל‪ ,‬דאס ברענגט צו אז עס זאל זיך‬ ‫בענטשען‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דער‬ ‫פארנעם‪ .‬ארבעטן און‬ ‫צוצוגיין צו‬ ‫וויאזוי‬ ‫און‬ ‫בליק‬ ‫תורה'דיגע‬ ‫די‬ ‫איז‬ ‫צו דערגיין וואס‬ ‫משה‬ ‫שפייזער‪ ,‬פון‬ ‫אנדערען‬ ‫דיראיין‬ ‫אייןווען וועט‬ ‫שפייזער צו‬ ‫פסוק‪,‬‬ ‫זענען דעם‬ ‫ארויס פון‬ ‫אידן אריין‬‫מקאבריןדיזי"ע‪,‬‬ ‫"וויבאלד‬ ‫פארמערן ביי איהם די פרנסה מיט א גרויסע‬ ‫אנדערע‬ ‫שטארקייט"‪.‬און אלע‬ ‫האנדלעןאאויף פרנסה‬ ‫מיינט‪ ,‬דיין‬ ‫ברענגען פרנסה‪ ,‬טרעפען מיר עס אין די פייערדיגע ווערטער פון רבינו בחיי‬ ‫דער‬ ‫ערקלערט‬ ‫געשטעלט מיט‬ ‫דאסזיי‬ ‫האט ער‬ ‫מעשים‪ ,‬וואס‬ ‫אלעדעריבער‬ ‫צודיינע‬ ‫יהושע‪,‬‬ ‫השנה??‬ ‫שטענדיג‬ ‫וועסטהאט ער‬ ‫ווען די‬ ‫נארטעם‬ ‫איז די‬ ‫סאכאטשובדאס‬ ‫פוןדער וועלט‪,‬‬ ‫אויף‬ ‫געברויכןזי"ע‬ ‫מענטשליכעמשמואל‬ ‫ליכטיג‬ ‫ראשמאכט‬ ‫מענטשאויף אונז‬ ‫פארשטאנד און‬ ‫באשעפער‬ ‫לערנטדעם‬ ‫אויס דער‬ ‫וואסממליך‬‫שלח(מען‬ ‫לפרשתאיז‬ ‫)בפתיחה אזוי‬ ‫ווי‬ ‫זיי‬ ‫פארוואס‬ ‫(תרע"ד)‬ ‫הייליגער שם‬ ‫מעשים‪ ,‬עס‬ ‫הנהגה‬ ‫פארענדערונג אלע‬ ‫צווישן די‬ ‫גרויסעאויף מיט דיינע‬ ‫גארנישט‬ ‫ברענגסט‬ ‫געווען א‬ ‫די איז‬ ‫וויילאזעס‬‫גלייבן‪,‬‬ ‫געדענקען און‬ ‫שטארקן‪,‬‬ ‫געדארפט‬ ‫קלארע וועג‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬אז דער מענטש‬ ‫מיט די‬ ‫טאג ראש‬ ‫ריכטיג‬ ‫גרויסן‬ ‫אומצוגייןדעם‬ ‫אזויעבודה פון‬ ‫איד ווי‬ ‫הויפט‬ ‫דאספוןאיזא די‬ ‫אויגן‬ ‫דיאון‬ ‫אמר‬ ‫אין גמרא‬ ‫זאגן‬ ‫חז"ל‬ ‫נאר ארבינו צו די הנהגה פון יהושע‪ ,‬צוליב וואס אין די צייט פון משה רבינו‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫שפייזער‬ ‫ריכטיגער‬ ‫דער‬ ‫אבער‬ ‫טוהן‪,‬‬ ‫צו‬ ‫פליכט‬ ‫פוןאיזמשה‬ ‫(ר"ה ט"ז‪).‬‬ ‫התשועה'‪.‬‬ ‫מלחמה ולה'‬ ‫ליום‬ ‫מוכן‬ ‫הבורא‪,‬לא(ווי'סוס‬ ‫אמונת‬ ‫משלי )כא‪,‬‬ ‫זיין אין‬ ‫זאגט אין‬ ‫המלך‬‫מחזק‬ ‫שלמה‬‫זאל זיך‬ ‫דורכדעם‬ ‫און‬ ‫טוהן‪,‬‬ ‫מוזן‬ ‫זאל‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫געאורטיילט‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫און‬ ‫אליין‪,‬‬ ‫אייך‪,‬‬ ‫זיך אלעס געפירט שלא כדרך הטבע‪ ,‬קעגן זייערע אויגן האט זיך אנטפלעקט‬ ‫האט‬ ‫איבערמיט‬ ‫מלחמה‪,‬‬ ‫קעניגן‬ ‫פען די‬ ‫מיר‬ ‫באקעמפ‬ ‫קענעןזאלטס‬ ‫אז עטס‬ ‫דערפאר צו‬ ‫גרייט א פערד‬ ‫מלכויות‬ ‫האבען‬‫דארף מיר‬ ‫זאגט פאר‬‫מענטש‬ ‫הקב"ה‪,‬‬ ‫דער‬ ‫דער‬ ‫אויב‬ ‫באשערט‪,‬‬ ‫איהם‬ ‫איז‬ ‫עס‬ ‫וויפל‬ ‫צושיקן‬ ‫איהם‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דער‬ ‫וועט‬ ‫אויף‬ ‫רעגעלמעסיג ניסים ונפלאות‪ ,‬עס איז געפאלן פאר זיי מן פון הימלצו עסען‪ ,‬וואסער‬ ‫באשעפערצוויי‬ ‫גייען צוזאם די‬‫קעניגן די‬ ‫ווי אזווי‬ ‫פארשטיין צו‬ ‫דאזיגן טאג איז‬ ‫דארף דאך‬ ‫אייבערשטען‪ .‬דעם‬ ‫עיקר ארבעט אין‬ ‫פונעם‬ ‫דער‬ ‫וויייל‬ ‫הילף‬ ‫די‬ ‫אפגעהיטןצו א‬ ‫אוןזוכה זיין‬ ‫ארומגענומעןער‬ ‫דעמטאלטס וועט‬ ‫בעט‪,‬‬ ‫צוגייןדיצו זיין אר‬ ‫וועטצואזוי‬ ‫מענטש‬ ‫אייבערשטער‬ ‫וואס אז דער‬ ‫גלייבונג‪,‬‬ ‫וויסענשאפט און‬ ‫אונזער‬ ‫פארשטערקערן‬ ‫זאכן‪ ,‬דורך‬ ‫אונז‪,‬‬ ‫פון‬ ‫האט זיי‬ ‫וואלקענעס‬ ‫טרינקן‪,‬‬ ‫ברונער‬ ‫פונעם‬ ‫פעהלט איהם אויס‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬ ‫הילף פון‬ ‫מענטש די‬ ‫אויב האט דער‬ ‫הארעוואניע‪.‬‬ ‫זיין‬ ‫אין‬ ‫ברכה‬ ‫ווערן‬ ‫געטוהןאונז‬ ‫טוהט לערנט‬‫גארנישטהמלך‬ ‫בחיי‪ ,‬שלמה‬ ‫אהן‪ ,‬און‬ ‫אלעסרבינו‬ ‫וועלט‪ ,‬און פירט‬ ‫ערקלערט דער‬ ‫צו אויף די‬ ‫באקעמפפען‪,‬‬ ‫געוועלטיגט‬ ‫די פערד‬ ‫פיר זייטן‪ ,‬זייערע קליידער זענען נישט געווארען אלט און צוריסען‪ ,‬אבער‬ ‫אלע‬ ‫ישראלאמנם מה(‬ ‫אונטער‬ ‫)פכ"א ד"ה‬ ‫ישריםארץ‬ ‫זענעןבעל המסילת‬ ‫אריינגעקומען אין‬ ‫זיי דער‬‫וואס‬ ‫דאסווען‬ ‫נאכדעם‬ ‫באוואוסט‬ ‫איזגעווען‬ ‫עסאיז‬ ‫אנדערש‬ ‫מאכן אלעס וואס‬ ‫איהם‪.‬‬ ‫פון צו‬ ‫מענטש‬ ‫פארהוילן‬‫איזפונעם‬ ‫גארנישטזיך‬ ‫אוןפאדערט‬ ‫ווילן‪,‬עס‬ ‫וועג‪ ,‬אז‬‫לעבענס זיין‬ ‫אהן‬ ‫דא אויס א‬ ‫זיי וואלט‬ ‫האבען‬ ‫מענטש‬ ‫הטבע‪ ,‬און‬ ‫בדרךאז די‬ ‫געפירט וואר‬ ‫אלעס'עס איז‬ ‫אמנם מה(‪.‬‬ ‫האט זיך‬ ‫ספריהושע‪,‬‬ ‫)פכ"א ד"ה‬ ‫זיין פון‬ ‫שרייבט אין‬ ‫פירערשאפט‬ ‫דאס‬ ‫פארלאזעןביי‬ ‫אנהייב‪,‬זיךווערט רייך‬ ‫אוןזאל ער‬ ‫איבריגע‬ ‫איז ארעם‬ ‫וואסדאס‬ ‫הטבע‪ ,‬און‬ ‫בדרך "א יאר‬ ‫(ר"ה טז‪):‬‬ ‫טוהן‬‫זאגטצונאך‬ ‫גמראהענט‬ ‫דערזיינע‬‫ווי אין‬ ‫איז‬ ‫איינזייעןזאל ער‬ ‫אא"וו‪,‬‬ ‫גארנישט‪,‬אוןאון דאך‬ ‫וועלטליכעאון נישט טוהן‬ ‫באדערפענישן‪ ,‬אקערן‬ ‫פארלייגטע הענט‬ ‫באשעפטיגען מיט‬ ‫זיךזיצן מיט‬ ‫געקענט‬ ‫געמוזט‬ ‫מלחמה‪,‬‬ ‫ווען‬ ‫זיך ארעם‬ ‫האלטן די‬ ‫אידן באזיגן‬‫צוברענגען צו‬ ‫אנהייב‪ ,‬אז די‬ ‫איהם‬ ‫ער וועט‬ ‫"ארעם און‬ ‫די אז‬ ‫כוונה‪:‬‬ ‫הילף‪,‬‬ ‫אייבערשטעןרש"י‬ ‫סוף‪ .‬ערקלערט‬ ‫אויפן‬ ‫איר‬ ‫אייבערשטער‬ ‫האנט‬ ‫אייבערשטענס‬ ‫נישט דער‬ ‫הימל‪ ,‬ווען‬ ‫שטארק די‬ ‫פון אזוי‬ ‫באשערט‬ ‫באמערקט‬ ‫נישט‬ ‫איהם‬ ‫שוין‬ ‫האבעןאיז‬ ‫אלעס וואס‬ ‫באקומען‬ ‫הייסט אז זיי‬ ‫דאס‬ ‫אויסעס‬ ‫פעהלט‬ ‫ווייסט אז‬ ‫וואס‬ ‫ארימאןעס‬ ‫וועלט‪ ,‬אז‬ ‫באשאפען זיין‬ ‫אייבערשטען ווי א‬ ‫ביים‬‫אייבערשטער‬ ‫דער און בעטן זיך‬ ‫האטהשנה‬ ‫אזויראש‬‫וויילקומט‬‫עס‬ ‫הראשון‪ ,‬אז‬ ‫גלייבן‬ ‫געשאלטען אדם‬ ‫אמונה‪ ,‬און‬ ‫האט צוקומען צו‬ ‫געדארפט‬ ‫וואס ער‬‫האבען‬ ‫וועלט‬‫נאר זיי‬‫פון די‬ ‫טריט‪,‬‬‫אנהייב‬‫און און‬ ‫שריט‬ ‫יעדערזיין‬ ‫זאל גוזר‬‫אויף‬ ‫דעראון‬ ‫טוהט‬ ‫יח‪ ,‬כג)‪.‬‬ ‫דעם(משלי‬‫אויףר ָרשׁ'‬ ‫נארים יְ ַד ֶבּ‬ ‫און‬ ‫'תּ ֲחנוּנִ‬ ‫פסוקטבע‪,‬‬ ‫שטייט ַ‬ ‫אין די‬ ‫געוואוינהייטווי פון‬ ‫איהםדיגארנישט‪ ,‬אזוי‬ ‫אויסצופילן‬ ‫קומט זיך‬ ‫הימל‪.‬דעריבער מוז דער‬ ‫ברויט‪ ,‬און‬ ‫זיין שטיקל‬ ‫באשערט פון‬ ‫האבען איז‬ ‫ער ארבעט‬ ‫זייער‬‫וועט‬ ‫אויך‬‫פלאג‬ ‫מיט שווייס און אז‬ ‫מענטש א‬ ‫באקומען זיי‬‫ארעם‪ ,‬דער‬ ‫דורכדעם וואס‬ ‫אוןהאלטן זיך‬ ‫נס‪,‬אידן‬ ‫וואסא די‬‫דורך‬ ‫ווערטער‪:‬הילף‬ ‫"צוליב‬ ‫ברענגען זיין‬‫אייבערשטער צו די‬ ‫תוספות לייגט‬ ‫דערגרייכן‬ ‫קענעןהימל"‪.‬‬ ‫זאלזיי פון‬‫עראויף‬ ‫וויזיך‬‫גרונד‪,‬מען‬ ‫דעריבערצו דעם‬ ‫דערבארימט‬ ‫פליכטאוןגרייט ער‬ ‫זייןהארץ‪,‬‬ ‫טוהט ערפילן‬ ‫צובראכען‬ ‫פרנסה‪.‬גלייבן אין חי העולמים אפילו‬ ‫ברענגען דארף‬ ‫דער מענטש‬ ‫פלאגן צו‬ ‫זיך ל"א‪).‬‬ ‫(שבת‬‫אונזאון‬‫ארבעטן‬‫מענטש זאגן‬ ‫ווי חז"ל‬ ‫און זיין האף‪.‬‬ ‫ווילן‬ ‫זיין‬ ‫געדארפטפאר דער מלך‪,‬‬ ‫אוועקשטעלן‬ ‫דארף געבן‬ ‫משהמען‬ ‫רבינו‬ ‫האטוואס‬ ‫שטייער‬‫דעריבער‬‫נאר אזוי‬ ‫פעלד‪.‬‬ ‫זייןאיז‬ ‫אנזייעןעס‬ ‫אויס‪ ,‬אז‬ ‫טוט‬ ‫קומט‬‫בשעת ער‬ ‫אייגענארטיגע עצה וואס חז"ל געבן אונז‪ ,‬מיר זאלן זיך צוזאמענעמען‬ ‫איז א‬ ‫דאס‬ ‫האטעס שטייט אין‬ ‫איבערגעגעבן‬ ‫אזוי ווי‬ ‫וואס ער‬ ‫פארדעם‪,‬‬ ‫בונד‪ ,‬פון‬ ‫ארויסצודרייען‬ ‫זיך אידן אין א‬ ‫איזאוןנישט מעגליך‬ ‫אריינברענגן די‬ ‫און עס‬ ‫ישראל‬ ‫כלל‬ ‫ארעם‬ ‫ליידער מיט‬ ‫זענעןא פערד‬ ‫מענטשאז אונז‬ ‫צוגרייטען‬ ‫דערשטייען‪,‬‬ ‫דארףמיר‬‫מלחמה‪,‬און ווי‬ ‫מירא האלטן‬ ‫וויביי‬ ‫אריינטראכטען‬ ‫ביישפיל‬ ‫און ווי צום‬ ‫מעשה ידיך‬ ‫פארן‬ ‫'בכל שטייען‬ ‫כט(אז זיי‬ ‫שטענדיגלומר )יד‪,‬‬ ‫געדענקען‬ ‫ובטל‪ ,‬תלמוד‬ ‫אידן זאלן‬‫אפילו דייושב‬‫יהושע‪ ,‬כדי‬ ‫קכ"ג( יכול‬ ‫דיספרי )דברים‬ ‫פירערשאפט צו‬ ‫הארץ‪,‬‬ ‫פון זיין‬‫צובראכען‬ ‫אריינפאלןאאין הענט‬ ‫התפילה מיט‬ ‫נישטדי כח‬ ‫וועט ער‬ ‫אויב מיר‪,‬‬ ‫פארמאגן‬ ‫קענעןאיין זאך‬ ‫באזיגען‪ ,‬און‬ ‫אלעס‪ ,‬נאר‬ ‫וואפען צו‬ ‫אין‬ ‫אלעסשטיקל‬ ‫ווערט‬ ‫ברענגען זיין‬ ‫קענטיג אז‬ ‫איהם צו‬‫העלפטגענוג‬‫איז נישט‬ ‫ארבעט‬‫ווען עס‬‫אז זיין‬ ‫אבער נישט‬ ‫דעמאלטס‬ ‫תעשה'‪,‬אויך‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬‫אשר‬ ‫רחמים‪,‬אוןאון‬ ‫מעדיצינען‬ ‫געבןמעורר‬ ‫איהם איז‬ ‫אויבן און‬ ‫דארף מען‬‫הערט זיך‬ ‫מענטש‬ ‫קראנקער קול‬ ‫אייבערשטען‪,‬א וואס אזא‬ ‫פיינט‪ ,‬אדער ביי‬ ‫פארן‬ ‫'הואברכה‪,‬‬ ‫עשה‬ ‫אריינגיין די‬ ‫אין דעם זאל‬ ‫געוואוינהייט‪ ,‬נאר‬ ‫וואס קיין‬ ‫פארהאנען‬‫נישטארבעט‬ ‫אביסל‬ ‫גענוג איז‬ ‫ווייל עס‬ ‫אויבן‪ ,‬איז‬ ‫דערפאר‬ ‫ברויט‪ ,‬פון‬ ‫געפירט‬ ‫סוף‪ .‬עסנווארג וואס‬ ‫בייםאיהם‬ ‫אפהאלטען פון‬ ‫און א רייך יאר‬ ‫זיין גוף‪,‬‬ ‫זוכה צו‬ ‫שטארקעןמען‬ ‫דערפאר איז‬ ‫געווירצען וואס זאל‬ ‫אייבערשטענס‬ ‫סעקונדע‪.‬‬ ‫יעדער אין‬ ‫פארזיכערן‬ ‫מענטש‬ ‫מינוט און‬ ‫יעדער‬ ‫המעשים'דער‬ ‫ווייטער זאל זיך‬ ‫ויעשה לכל‬ ‫ועושה און‬ ‫און פון דארט‬ ‫האטפון‬ ‫מענטש‬ ‫און זין‬ ‫וואס דער‬ ‫מענטש נאר‬ ‫אלעםפארן‬ ‫געווארען‬‫געזאגטדעם‬‫אבער נאך‬ ‫געזונט‪,‬גמרא‬ ‫רייד פון די‬‫פאר זיין‬ ‫שאטעןאיז די‬ ‫און אמת'ן‬ ‫קען‬ ‫עכ"ל‪.‬‬ ‫זאך'‪.‬‬ ‫שום‬ ‫פארזיכטיג דארף זיין איינער וואס טוט זיך באשעפטיגען אין וועלטליכע‬ ‫קיין‬ ‫אויף‬ ‫ערגערן‬ ‫נישט‬ ‫און זיך‬ ‫הילף‪,‬מער‬ ‫ווייל‬ ‫און א‬ ‫פארזיכערן פון‬ ‫מענטשאויף א אופן‬ ‫און בעטן‬ ‫דאווענעןדער‬ ‫דארף זיך‬ ‫באגרייף‪ ,‬צו‬ ‫זייןזאל זעהן‬ ‫מענטש‬‫ליגט אין‬‫עס דער‬ ‫אגעטוהן וואס‬ ‫אויפפירונג‪ ,‬אז‬ ‫געזונט‬ ‫אבער‬ ‫באזיגען און‬ ‫ארעמלייט'‪,‬‬ ‫טאקע ווי‬ ‫מאכןערזיך אזוי‬ ‫אייבערשטען'זייוועט‬ ‫אויס זיין לשון‬ ‫דריקפון‬‫רש"יהילף‬‫מיט די‬ ‫נאר ווי‬ ‫אזאזוי‬ ‫גלייבן‬ ‫בעטלער‪,‬‬ ‫זיין ספר‬ ‫נישט‬ ‫איןזאל‬ ‫הרמב"םער‬‫צוליבבןדעם אז‬ ‫אברהם‬ ‫ווערטער פון רבינו‬ ‫וויסענשאפט‪,‬‬ ‫שטארקן אין די‬ ‫שארףצוזענען די‬ ‫גאר‬ ‫אויפגאבעס זיך‬ ‫די‬ ‫קומען‬ ‫וועט‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫וואס‬ ‫גרונד‬ ‫דער‬ ‫אונז קען מען זאגן אז אונז זעמיר טאקע ארעם און אלע הינזיכטען‪ ,‬ליידער‬ ‫רייט‬ ‫צוגעג‬ ‫נאר‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫ווייל‬ ‫ווערן‪,‬‬ ‫ביי‬ ‫מענטש‬ ‫רבינו‬ ‫'דער די‬ ‫העולם‪,‬דעם‪,‬‬ ‫אזוי ווי‬ ‫אהן אויף‬ ‫ווארנטטבע‬‫ער פון די‬ ‫הבטחון( ווי‬ ‫ווערן‬ ‫)פ"חצומישט‬ ‫אדער‬‫ווערןהשם‬ ‫לעובדי‬ ‫המספיק‬ ‫נאכגעשלעפט‬ ‫ליידןגעטוהן‬ ‫אידישע‬ ‫ווייטאגעןהאט‬ ‫דער מענטש‬ ‫טראץ וואס‬ ‫קרענק און‬ ‫אלעמאלוויפיל‬ ‫נישטשטובער‪,‬‬ ‫אידישע‬ ‫זעהט אז‬ ‫צרותווי מען‬ ‫הערשן אין‬ ‫ישועת ה'‪,‬‬ ‫וויפל‬ ‫ברענגען פרנסה‪,‬‬ ‫געוואוינהייט‬ ‫ווערט די‬‫וועט איהם‬ ‫"דעריבער‬‫מסעי)‪:‬אז דאס‬ ‫ארבעט‪,‬‬ ‫פרשת‬ ‫צו זיין‬ ‫הקדמהאין‬ ‫פארזיכערן‬ ‫שרייבט זיך‬ ‫(אין זיין‬ ‫וואס טוהט‬ ‫בחיי‬ ‫ווערטאער געזונט‬ ‫אלעמאל‬ ‫דעם‬ ‫די‬ ‫ח"ו‪ ,‬צוליב‬ ‫ווארענען‬ ‫אייבערשטען צו‬ ‫אויךאין'איינטרונקען'‪,‬‬ ‫לייקענען‬ ‫טייטשט‬ ‫וואס פון‬ ‫פאזיציע‬ ‫'טבע'‬ ‫אינעם‬‫מיטןאיןלשון‬ ‫אנגערופעןאריין‬ ‫גייט עס‬ ‫צומישעניש‬ ‫פרנסה‪ ,‬מיט‬ ‫נישטאין‬ ‫קריג‪ ,‬און‬ ‫שווערקייט‬ ‫דאס‬‫ער די‬ ‫צוגאב‬ ‫געווינט‬ ‫באשיצונגען‬ ‫ובגשמיות‪,‬‬ ‫ברוחניות‬‫בעסטע‬ ‫קינדער‬ ‫די‬ ‫באהאנדלונגען‪.‬‬ ‫טוטרייך אין‬ ‫עפעס‬ ‫מאכט‬ ‫וואס ער‬ ‫אייבערשטער איז דער‬ ‫געדאנקען אז‬ ‫דערמיט בייזוויליגע‬ ‫מיטן מויל אז‬ ‫דעטרענקען‬ ‫זאגט נאר‬ ‫נישט צו‬ ‫וואס ער‬ ‫מענטהייט זיך‬ ‫אזויפיל קרבנות וואס פאלן אריין אין די אפגרונדען‪.‬‬ ‫אלע וואס ברענגט‬ ‫אינעםדישכל‪,‬‬‫טראץ‬ ‫זיין‬ ‫אין‬ ‫אבער‬ ‫געזונט‪,‬‬ ‫אין‬ ‫קראנק‬ ‫מאכט‬ ‫וואס‬ ‫מיט זיין כח‪ ,‬אזוי ווי א מענטש וואס טרענקט זיך איין אין די טיפענישן פון ים‬ ‫טויט‪,‬‬ ‫און‬ ‫לעבן‬ ‫מאכט‬ ‫וואס‬ ‫ארעם‪,‬‬ ‫אליין‬ ‫זאגט )תהילים‬ ‫העבודה‪,‬‬ ‫דוד המלך‬ ‫התורה ועל‬ ‫ווי על‬ ‫ישועה‪ ,‬ה'‬ ‫אין היכל‬ ‫וואקסען די‬ ‫כח ברענגט‬ ‫אייבערשטענס צו‬ ‫וואס זענען זוכה‬ ‫די די‬ ‫אפילונאר‬ ‫אוןווייל‬ ‫דארט"‪ .‬פרנסה‪ ,‬און לויט די‬ ‫פון האבען‬ ‫ארויפשווימען ער‬ ‫זיינע מעשים וועט‬ ‫לויט נישט‬ ‫און קען‬ ‫הארץ טראכט ער אז‬ ‫יחפץ לא‬ ‫זאלען‬ ‫אז מיר‬ ‫הסוס‬‫בגבורתאון‬ ‫זייערע מצב‪,‬‬ ‫איןוגו' לא‬ ‫לעצבותם‬ ‫פארבעסערן‬ ‫ומחבש‬ ‫לב צו‬‫לשבוריזיך‬ ‫אסאך וואס‬ ‫הרופא‬ ‫אויךיז(‪,‬דא‬ ‫איז‬ ‫קמז‪ ,‬ג ‪-‬‬ ‫ווערט ער‬ ‫הקהל)‬ ‫זי"עאזוי‬ ‫(וילך ד"ה‬ ‫טראכט‬ ‫איינער וואס‬ ‫איזביצא רבי‬ ‫השילוחאוןפון דער‬‫געזונט‪,‬‬ ‫האבען מי‬ ‫וועטאין ספר‬ ‫מעדיצינעןשטייט‬ ‫אזוי אויך‬ ‫מיר געזען אז די גלייכגעוויכט פון‬ ‫וואלטןע"כ‪.‬‬ ‫לתשועה"‬ ‫מצב‪,‬‬ ‫הסוס‬‫אונזער‬‫אוןשקר‬ ‫אריינקלערן וגו'‬ ‫בשוקי האיש ירצה‬ ‫אביסל‬ ‫המלך‬ ‫דוד‬ ‫זאגט‬ ‫דעם‬ ‫איף‬ ‫און‬ ‫ן‪,‬‬ ‫אייבערשטע‬ ‫פארוואס האבען די לויים געזונגען אין בית המקדש ביי די שיר של יום‬ ‫אין‬ ‫לייקענט‬ ‫ער‬ ‫גערעכענט ווי‬ ‫די טעם‬ ‫אונזער‬ ‫פליכט זיך‬‫וואלטען‬‫אזוידער‬ ‫אמת‪ ,‬און‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫פארא דער‬ ‫שטייטמיט‬ ‫וואסורשים‬ ‫נסיוןדלים‬‫שטארקעטאקע‬‫אונז זעמיר‬ ‫איז אז‬ ‫איז די‬ ‫אלעםדאס‬ ‫מיינונגען‪,‬‬ ‫ער‬ ‫ערקלערט‬ ‫פאלשע‬ ‫מיט א) ‪,‬‬ ‫אפ כד‪,‬‬ ‫היטן זיך‬ ‫(תהילים‬ ‫ומלואה'‬ ‫הארץ וואס‬ ‫מענטשן‬ ‫'לה'‬‫פון די‬ ‫פיינט‬ ‫איך האב‬ ‫קאפיטל‬ ‫דאס‬ ‫)תהילים לא‪ ,‬ז(‬ ‫פון זונטיג‬ ‫אבער‬ ‫אונז‪,‬‬ ‫אויף‬ ‫געווען‬ ‫רחמים‬ ‫מעורר‬ ‫וואלט‬ ‫דאס‬ ‫באשעפטיגן און ארבעטן פאר זיין פרנסה‪ ,‬און אין די זעלבע צייט זאל ער וויסן‬ ‫און‬ ‫געווארען‪,‬‬ ‫צובראכן‬ ‫הערצער‬ ‫צו‬ ‫ישועת אה'מלחמה‬ ‫גייטדיאיין צו‬ ‫וואס‬ ‫פערד‬ ‫א‬ ‫ווי‬ ‫לעבט‬ ‫און‬ ‫נישט‬ ‫נישט זיין מיה און פלאג ברענגען איהם די שפייז‪ ,‬נאר דורך‬ ‫טראכט‬ ‫מענטש‬ ‫אז דער‬ ‫אז‬ ‫אייבערשטען'‪.‬ששת ימי המעשה נאך שבת קודש‬ ‫ערטע טאג פון די‬ ‫נאר אין‬ ‫איז די‬‫פארזיכער זיך‬ ‫אזוי ווי זונטיג‬ ‫דארט‪ ,‬איך‬ ‫ווייל‬ ‫אהן קיין טראכטן‪ ,‬דעריבער פילט מען גארנישט‪ ,‬ווי חז"ל זאגען (שבת יג‪' ):‬שוטה‬ ‫ארבעט‪,‬וואס טוט‬ ‫פאדערט‬ ‫זאגט‪ ,‬יעדער‬ ‫בייםבן קרחה‬ ‫ארויסגיין צום‬ ‫יהושע‬ ‫גלייך‬‫איזרבי‬‫ארבעט‪ ,‬אז‬ ‫גמרא )ב"ב י(‬ ‫דער פון‬ ‫איןרוהט‬ ‫וואס אשטייט‬ ‫מענטש‬ ‫דיאון ער‬ ‫וועלט‬ ‫זרה‪,‬‬‫עבודה אז‬ ‫שטארקייט‪,‬‬ ‫ער דינט‬ ‫מיט א‬‫אזוי ווי‬ ‫טיפען‬ ‫הארצן איז‬ ‫אין צדקה‪,‬‬ ‫איינצוקריצןגעבן‬ ‫זיינע אויגן פון‬ ‫מענטש‬‫פארהוילן‬‫זיךזיךפונעם‬ ‫מרגיש'‪.‬רשב"י??‬ ‫אויך לויט‬ ‫« ווען מעג מען טוהן השתדלות אינו‬ ‫לך פן‬ ‫איז‬ ‫השמרער‬ ‫פארןאונזער פרשה‬ ‫אייבערשטען)טו‪ ,‬ט(‬ ‫אליין‪ ,‬און‬ ‫שטייט אין‬ ‫באלאנגט‬ ‫אירוואס‬ ‫פסוק‬‫געפונטדיאין‬ ‫ארויס פון‬ ‫אלעסעסוואס‬ ‫אוןלערנט‬ ‫מיט‬ ‫מאכן‬ ‫פונעם‬ ‫אייבערשטער דיוועט‬ ‫ארבעט‬ ‫עס אז די‬ ‫פאדערט זיך צוערשט‬ ‫זיכערקייט‬ ‫אונזער‬ ‫פארשטיין אז‬ ‫וואס איז‬ ‫וואס מיר‬ ‫לויט‬ ‫אלחנן‬ ‫די‬ ‫רבי איז‬ ‫ערקלערטדיהגה"ק‬ ‫געדאנק‬ ‫ע"ז'‪.‬עפעס‪ ,‬און‬ ‫טוהן‬‫מיינט '‬ ‫און בליעל‬ ‫מענטש צו‬ ‫פאר א‬‫בליעל‪,‬‬ ‫לבבךכח‬ ‫געבט די‬‫דבר עם‬ ‫יהיהוואס‬ ‫דער‬ ‫נסים??‬ ‫דארף מען לכאורה פארשטיין די גמרא )ברכות לה‪ (:‬וואס זאגט‪ :‬שטייט אין‬ ‫אונז‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫גמראעסוואס‬ ‫איז‬ ‫דורכדעםדיוואס‬ ‫ווערטער פון‬ ‫פאר דיפרנסה‪,‬‬ ‫אות נ"א(‬ ‫סגולה‬‫שיעורים ב"ב‬ ‫קובץבעסטע‬ ‫עצה )און‬‫אויסגעקליבענסטע הי"ד‬ ‫וואסערמאן זי"ע‬ ‫ָ‬ ‫דארףאיןזיךדי‬ ‫טוהטא מענטש‬ ‫אויפמערקן‬ ‫לערנען אז‬ ‫אונז לר"ה)‬ ‫שכתב‬‫(באגרתעס‬ ‫יד( קומט‬ ‫די תורה 'וְ ָא ַס ְפ ָּת ְדגָ נֶ ך' )דברים יא‪,‬‬ ‫זצ"ל‬ ‫אזוי ווי הגר"ח פרידלענדר‬ ‫מיטן פונקט אינעם‬ ‫אייבערשטען'ס‬ ‫געפירטהויפט‬ ‫ווערט אז די‬‫אלעס ווייסן‬ ‫ווייל מיר‬ ‫עבודה זרה‪,‬‬ ‫קלארקייט‪ ,‬אז‬ ‫מיט א‬ ‫מענטש צו‬ ‫פארןעס צו‪,‬‬ ‫גלייכט‬‫וואר‬ ‫דערשטייט נישט אין גמרא זיי מאכן זיך 'אזוי ווי' זיי זענען‬ ‫דען‬ ‫קען‬ ‫זאגט‪,‬‬ ‫רשב"י‬ ‫ישמעאל‪,‬‬ ‫ר'‬ ‫זאגט‬ ‫אזוי‬ ‫וועלט‬ ‫פון עס‬ ‫מנהג אז‬ ‫לויטדידיגמרא‪,‬‬ ‫פירן‬ ‫לשון פון‬ ‫האלט‪ ,‬אז עס איז פארהאן‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫וואס‬ ‫כח‪ ,‬און גארנישט האט מיט זיין ארבעט‪.‬‬ ‫דאס‬ ‫איז‪,‬‬ ‫זרה‬ ‫עבודה‬ ‫פון‬ ‫הארבקייט‬ ‫ווי‬ ‫געברויכן‬ ‫וועלטליכע‬ ‫מיט‬ ‫פארנעמען‬ ‫זיך‬ ‫דארפן‬ ‫זאל‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫זיין‬ ‫זעלבע‬ ‫ח"ו‪ ,‬דאס‬ ‫ארעמלייט‪ ,‬נאר עס שטייט אז זיי מאכן זיך ארעמלייט‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬אז דער מענטש‬ ‫מען‬ ‫זאגט אז‬ ‫שעדיגן וואס‬‫אר"י הק'‪,‬‬ ‫אדער‬ ‫העלפעןדער‬‫ווערטער פון‬ ‫וואס קען‬ ‫כח אינעם ע"ז‬ ‫פארשטענדליך די‬ ‫געוויסןאיז‬ ‫מיט דעם‬ ‫א‬ ‫}א{‬ ‫ער נישט‬ ‫לעבט‬ ‫נאר זיך‬ ‫פארמעגן‪,‬טאר‬ ‫אייגענעווייל מען‬ ‫השתדלות‪,‬‬ ‫נישטטוהן‬ ‫איין קיין‬ ‫זאמעלטדורך‬ ‫אייבערשטען‬ ‫ערשטן‪ ,‬ער‬ ‫פארזיכערן אין‬ ‫שטאפל פונעם‬ ‫זיך‬ ‫אויב‬ ‫שטעלן‬ ‫איין‪,‬‬ ‫זייעטזיך‬ ‫קומען‬ ‫מען‬ ‫וואסצו‬ ‫צייט וואס‬ ‫ביים מיט‬ ‫אנזייעןנישט‬ ‫האט טאקע‬ ‫אקערט‪,‬‬ ‫אז ער‬ ‫דעםמען‬ ‫וואס‬‫צייטאין‬ ‫אנערקענען‬‫אקערן ביים‬ ‫דארף‬ ‫האבען ביים‬ ‫אויף‬ ‫אפהאלטונג‬ ‫מענטשן‬ ‫וואסקיין‬ ‫רחמנות דא‬ ‫עס דיאיז נישט‬ ‫וואסלויט‬ ‫טראץ דעם‬ ‫הייסט‪ ,‬אז‬ ‫אויף נסים‪,‬‬ ‫רחמנות‪ ,‬דאס‬ ‫יענעמס‬ ‫פארלאזן‬‫אידן אויף‬ ‫געקענט‬ ‫האטאויב‬‫זיין‪ ,‬אז‬ ‫מוז ער‬ ‫נארוואס‬ ‫אלעס‬‫דאווענען‪,‬‬ ‫עפעסלערנען און‬ ‫אויפגעטוהן‪ ,‬נאר‬ ‫צייט צו‬ ‫האבעןהאט‬‫וועטאז ער‬ ‫וועןהדין‪,‬‬‫אזוי‪ ,‬יום‬ ‫אינעם‬ ‫אא"וו‪ .‬קיין‬ ‫עסן נישט‬ ‫מאכט‬ ‫ער צו‬‫האטער‬ ‫איהםוואס‬ ‫טראץ‬ ‫מענטששיקט‬‫וואס מען‬ ‫דעם‬ ‫העלפען ער‪,‬‬ ‫דעם לעבט‬ ‫אויףצו‬ ‫אייבערשטען‬ ‫איהם‬ ‫ארבעט‬ ‫יעדער טריט‬ ‫איהםזייער‬ ‫באגלייט וועט‬ ‫וואסדאווענען‪,‬‬ ‫אייבערשטעןאון‬ ‫פוןווילן לערנען‬ ‫אייבערשטענס‬ ‫דעםאיז בלויז חסד‬ ‫געטוהן‬‫האטטוהן‬‫אוןוועלן‬ ‫און דאס‬ ‫סארט‬ ‫דעגרייכט‪,‬‬ ‫צווייטע‬ ‫געוועןערווען די‬ ‫טוהן וואס‬ ‫וואסצווואלט‬ ‫פליכט‬‫אביסל‪,‬‬‫מענטש א‬‫פארשטעלן‬ ‫זיך אויפן‬ ‫ליגט‬ ‫השתדלות‪,‬זאל‬ ‫ווען מען‬ ‫ח"ו‬ ‫קענען‬‫טאמער‬ ‫וועט ער‬‫צו נאר‬‫ארבעטן‪,‬‬ ‫אורטיילן‬ ‫איהםמוזן‬ ‫ניששט‬ ‫וועלןמען‬ ‫הדיןזייטוהט‬ ‫יוםאון‬‫אנדערע‬ ‫דורךאינעם‬ ‫ווערןיעצט‬ ‫אוןגעטוהן‬ ‫שריט‪ ,‬און‬ ‫געווארען פאר א זינד‬ ‫אריינצונעמען‬ ‫נישט וואס‬ ‫גערעכענט‬ ‫איהם ער האט‬ ‫עס איז‬ ‫וואלד‪ ,‬און‬ ‫פארבלאנדזעטאזאין‬ ‫טרעפט ביי אסא‬ ‫ווערט‬ ‫ארימאן‪,‬מען‬ ‫וואס‬ ‫היינט‪.‬אליין פאר‬ ‫ארבעטען‬ ‫וועלן זיי מוזן‬ ‫באקומען ביז‬ ‫ער האט‬ ‫דעמאלטס‬ ‫אזאה'‪,‬חסד וואס‬ ‫רצון‬ ‫טוהןפון‬ ‫געניסן‬ ‫נישט‬ ‫ווידער‬‫אידן וועלן‬ ‫ער‬ ‫ווייל‬ ‫געווען‬ ‫איז‬ ‫דאקטער‪,‬‬ ‫א‬ ‫ביי‬ ‫היילן‬ ‫זיך‬ ‫געגאנגען‬ ‫אין מויל אריין‪ ,‬ווייל ער איז נישט צוגעוואוינט אליין זיך צו באזארגען נאר צו אלעס‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫איז‬ ‫אדער‬ ‫רשב"י‬ ‫פרנסה‬‫ווי‬ ‫אזוי‬ ‫מיט‬ ‫מאכן‬ ‫ארדענונג‬‫צו‬ ‫פראבירט‬ ‫און‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫האבען‬ ‫אז‬ ‫אסאך‬ ‫טראכט‬ ‫אביי‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫זאגט‬ ‫דער‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫דאס‬‫זייערע‬ ‫ווייל‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬ ‫אין‬ ‫אויפןער געפונט‬ ‫אזוי ווי‬‫נישט‬‫אוןאון‬ ‫אייגענע מעשים‬ ‫גוטסקייט‪,‬‬ ‫מיט זייערע‬ ‫מענטשןזיינע‬ ‫פארלאזט אויף‬ ‫צוקומען צו‬ ‫זיך נאר‬ ‫האט ער‬ ‫שטיק טעות‪ ,‬ווייל יעדער איינער דארף צוקומען דארף‬ ‫איין ע"כ‪.‬‬ ‫געגאנגען'‪,‬‬ ‫דאס איז‬ ‫נישט‬ ‫איז זיי‬ ‫זאכן‪,‬‬ ‫עס‬ ‫אנדערע‬ ‫הונגעריג און דארשטיג‪ ,‬וואס וועט ער טוהן‬ ‫דארט"‪.‬‬ ‫געפערליך‬‫איז פסוק‬ ‫און אין‬ ‫קלאר‬ ‫שטייטטעג‬‫עסאפאר‬ ‫ווי‬ ‫וואלד‬ ‫געהאט‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫זאכן‬ ‫אלע‬ ‫אויף‬ ‫אייבערשטען‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬עס איז דאך דא די גזירה פון אייבערשטען אז ' ְ ּבזֵ ַעת‬ ‫פון‬ ‫חסדים‬ ‫נייע‬ ‫צו‬ ‫פונדאסניי‬ ‫ער‬ ‫ווארפעןוועט‬ ‫אויפן‬ ‫ארויף אוודאי‬ ‫אינגאנצען א הויז‪,‬‬ ‫ליכטיגקייט פון‬ ‫בטחון זיך‬‫דערווייטענס א‬ ‫רמב"ן‪ ,‬איז די‬ ‫זעהן פון‬ ‫וועטדער‬ ‫זוכה צו א‬ ‫נישט ווען "ערלויט‬ ‫איזדארף‬ ‫אנערקענונג‪,‬אזערמען‬ ‫דעםזאגט רשב"י‬ ‫און מיט‬ ‫וויאזוי‬ ‫פארכט‬ ‫וואסג‪ ,‬יט(‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫)בראשית‬ ‫תֹאכַאוןל לֶא ֶחם'‬ ‫ביזא ּ ֶפ ָ‬ ‫יעצט‪,‬‬ ‫יך ּ‬ ‫ַ‬ ‫גמרא‬ ‫די‬ ‫עפענען‬‫איין די‬‫איהם‬‫טייטשט‬ ‫ער וועט‬ ‫ווילאנגווימען‬ ‫השתדלות‪ ,‬אזוי‬ ‫און קלאפן‬ ‫שום‬ ‫מאכען קיין‬ ‫כוחות‬ ‫אהןלעצטע‬ ‫זיינע‬ ‫אנדערע‪.‬באשערן ווידער א גוט יאר מיט צולויפן מיט‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬ ‫טוהט איהם‬ ‫אייבערשטער‬ ‫די‬ ‫ווייל‬ ‫ארבעטען‪ ,‬ווייל עס געטוהן ווערן דורך‬ ‫מתעשרת‬ ‫שנה‬ ‫נישטעס איז‬ ‫עפעס‬ ‫האט‪ .‬אז‬ ‫אוןלרפא‬ ‫לרופא‬ ‫רשות חסד‬‫שניתןזייערע‬ ‫כא‪ ,‬יט(‪ ,‬מכאן‬ ‫אנגעהאנגען אין‬ ‫)שמותאיז‬ ‫ערר ּפֹא יְ ַר ּ ֵ‬ ‫ווייסטפאאז ער‬ ‫ווייל‪' ,‬וְ ַ‬ ‫טיר‪,‬‬ ‫ב"ק פה‪(.‬‬ ‫)‬ ‫חסדים ורחמים‪.‬‬ ‫די תשובה קען מען ערקלערן‪ ,‬מיט א אנדערע מעשה פון רשב"י וואס שטייט‬ ‫מענטש‬ ‫פון הונגער‬ ‫אויסגייןדער‬ ‫דאסעראיז פאר‬ ‫וועט‬ ‫היילן‪.‬‬ ‫דאסצוהויז‪,‬‬ ‫דאקטער‬ ‫פאראפלאזן‬ ‫ערלויבעניש ער‬ ‫געווארעןאון אויב וועט‬ ‫אנדערש צוטוהן‪,‬‬ ‫געגעבן‬ ‫איז‬ ‫"נארמאל‬ ‫מדרש‪:‬‬ ‫פון‬ ‫דערציילט דער מדרש‪" :‬עס איז געווען א פאר‬ ‫תקפ"א)‬ ‫ברענגט (סי'‬ ‫אזוי איז די לשון וואס די טור‬ ‫אין מדרש )ילקוט שמעוני בראשית כח(‬ ‫וואס איז‬ ‫אונז‬ ‫שטימע‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫אבער דער‬ ‫העכער זיין‬ ‫נפתליפון בטחון‪,‬‬ ‫אויפגעהויבן‬ ‫רבי דרגה‬ ‫הויכע‬ ‫האט‬ ‫אין א‬ ‫נישט‬ ‫אונז‪,‬‬ ‫נאךמיט‬ ‫האלטאיז‬ ‫זעלבע‬ ‫וואס‬ ‫די‬ ‫געלעבט אצוזאמען צען יאר און זיי האבען נישט זוכה געווען‬ ‫אהן‬ ‫זיך‬ ‫קליידעט‬ ‫געריכט‪,‬‬ ‫א‬ ‫האט‬ ‫וואס‬ ‫מענטש‬ ‫וועלט איז‪,‬‬ ‫וואסאין די‬ ‫האבען‬ ‫איינגעפירט‬ ‫פאלק‬ ‫זעלבע איז‬ ‫עולם‪,‬‬ ‫ותחינהדילבורא‬ ‫דאקטער‪,‬‬ ‫באים ביי א‬ ‫בבקשה‬ ‫צו זוכן‬ ‫נישט וואס‬ ‫געוויין‪,‬‬ ‫האטמיט א‬ ‫הבטחון‪ ,‬ער‬ ‫אייבערשטען‬ ‫מדתביי‬‫בעעטן‬ ‫קומען אין‬ ‫גאנץ‬ ‫פארנומען‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫ווייל‬ ‫נעגל‪,‬‬ ‫די‬ ‫נישט‬ ‫זיך‬ ‫שערט‬ ‫קיין קינדער‪ ,‬זענען זיי געקומען צו ר' שמעון‪ ,‬און געזאגט פאר ר' שמעון אז זיי‬ ‫בארד‪,‬‬ ‫די‬ ‫וואקסן‬ ‫לאזט‬ ‫שווארץ‪,‬‬ ‫צו‬ ‫נאר זיך‬ ‫אונז‬ ‫שפייז‪,‬‬ ‫אזוי ווי‬ ‫אויף זיין‬ ‫ברוחניות‪,‬‬ ‫ארבעטן‬ ‫דארשט‬ ‫נישט און‬ ‫הונגער‬ ‫דארף‬ ‫שווערע‬‫מענטש‬ ‫אונז אזא‬ ‫ליגן און‬ ‫פרנסה‪ ,‬אז‬ ‫של עולם‪,‬‬ ‫ריבונו ביי‬ ‫אויך‬ ‫אידישע‬ ‫ענק‬ ‫האבען‬ ‫זענען‬ ‫אנדערש‬ ‫חתונה‬ ‫ריין‪,‬ביי די‬ ‫ארויסגיין ווי‬ ‫געזאגט‪ ,‬אזוי‬ ‫וועט ער‬ ‫שמעון‬ ‫געריכטר' צו‬ ‫האט זיי‬ ‫אפטיילן‪,‬זיין‬ ‫זיך זיין מיט‬ ‫ווילןוועט‬ ‫וואס‬ ‫געדעכטען וואלד שוין א יאר צייט‪ ,‬אזוי דער‬ ‫בערשטען"‪.‬‬ ‫פארלאזן אינגאנצען אויפן איי‬ ‫בלאנדזען און‬ ‫נעגל‪,‬אויך צוגרייטן א גיטע‬ ‫די אייך‬ ‫זאלן‬‫שערן‬‫חתונה‪,‬‬‫קליידער‪,‬‬ ‫לכבוד די‬ ‫ווייסע‬ ‫זיך אהן‬ ‫סעודה‬ ‫טוהןגיטע‬ ‫קינדער‪ ,‬זיי‬ ‫צוגעגרייט א‬ ‫קלאפט‬ ‫און טאר א‬ ‫אויסוועג‬ ‫הלבבות‪,‬‬ ‫חובות‬‫אנדער‬ ‫קיין דער‬ ‫ניטלויט‬ ‫וואסאזהאט‬ ‫אפילו‬ ‫ארימאןוויסן‬ ‫"אבער מען דארף צו‬ ‫א און‬ ‫השנה‪ ,‬מיט‬ ‫פארפאלק‬ ‫שמחה אין ראש‬ ‫געגאנגען די‬ ‫זענען זיי‬ ‫גט‪,‬מיט‬ ‫טרינקען‬ ‫לכבוד די‬ ‫עסען און‬ ‫אוןסעודה‬ ‫מיר‬ ‫זעלבע טוהן‬ ‫השתדלות‬ ‫דאסווי מער‬ ‫אויפן טיר‪,‬‬ ‫פארמערן‬ ‫גאנצע קראפט‬ ‫פארלוירן און‬ ‫מענטש זיין‬ ‫נישט ווערן‬ ‫מיט‬ ‫‪..‬אז א איד טוהט‬ ‫געמאכטדיא יום‬ ‫געריכט‪ ,‬און‬ ‫פריי פון די‬ ‫טרינקן און‬ ‫עסען אין‬‫ארויסגיין‬‫וועלן מיט‬ ‫אזאזייסעודה‬ ‫זיכערקייט‬ ‫צוגעגרייט‬ ‫שטארק‬ ‫רבונו‬ ‫טיפן‪,‬‬‫זייער‬ ‫הארצן‬‫שוואכט אפ‬ ‫השתדלותאויס פון‬ ‫מיר שרייען‬ ‫צופיל‬ ‫ביי ווייל‬ ‫סליחות‪,‬‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫אויףיעצט‬ ‫נס"‪ .‬מיט אסאך וויין‪,‬‬ ‫וועטזיךזיי מאכן א‬ ‫אנגעטרינקען‬ ‫האבען‬ ‫אייבערשטער‬ ‫טוב‪ ,‬און אזוי ווי זיי‬ ‫אונז‪ ".‬נישט פארגעבן וועלן מיר‬ ‫מענטש‬ ‫וועסט‬ ‫פוןדידעם‬ ‫טויב‬‫ובטחון‬ ‫אמונהעולם‪,‬‬ ‫נעמען איינקריצען ביי זיך אין די של‬ ‫זענער‬‫קענסט‬‫ווייב‪,‬אז זיי‬ ‫שרייבט‬ ‫ערזיין‬‫אנגערופעןאזצו‬ ‫זיךלשון הטור‪,‬‬ ‫מאןאין‬ ‫דעראויך‬ ‫זעהט מען‬ ‫האט‬ ‫ריקם‪,‬‬ ‫און אל תשיבנו‬ ‫מלכנו‬ ‫מלפניך‬‫דעריבער‪,‬ביי די‬ ‫שטארבען‪ ,‬און‬ ‫די‬ ‫צו‬‫מיט‬ ‫טראגן‬‫באשעפערעסוועט‬ ‫און‬ ‫שטוב‪,‬‬ ‫מייןדי‬ ‫פון אז‬‫'ווייסן'‬ ‫דיר‬ ‫נישט אז זיי‬ ‫גלוסט‬ ‫עס‬ ‫אלעס און‬ ‫וואס‬ ‫'זיכער'‪,‬‬ ‫אפיקורסים וואס‬ ‫מינים‬ ‫זעהט ליידער‬ ‫"ווי מען‬ ‫הארץ אז לה’ הארץ‬ ‫איז‬ ‫צוגעענדיגט‪,‬רעדן‬ ‫די וועלט‪ ,‬און‬ ‫נפתלי‬ ‫רביפירט‬ ‫האט ער‬ ‫אין שרייט אזוי‬ ‫אייבערשטען אז‬ ‫נישטמען‬ ‫און אז‬‫גלייבן‬ ‫איז דער‬‫בטחוןוואס‬ ‫דערציילט דידי כח פון‬ ‫מדרש‪ ,‬נאך‬ ‫טאקע נאר מיט‬ ‫עלטערן‪,‬‬ ‫ווייל‬ ‫דיינע‬ ‫פון נס‪.‬‬ ‫מאכן א‬ ‫זיישטוב‬ ‫דער‬ ‫און‬ ‫רחמים‬ ‫שערי‬ ‫די‬ ‫זיך‬ ‫עפענט‬ ‫זזיך איין אז עס ווערט געפערט דורך די זון און די שטערענעס‪,‬‬ ‫עס‬ ‫אז‬ ‫זוכה‬ ‫מען‬ ‫מעןמאן איז איינגעשלאפען‪ ,‬האט די ווייב גענומען דער בעט מיט ומלואה תבל ויושבי‬ ‫זיך‬ ‫קען‬ ‫מען‬ ‫וויבאלד‬ ‫נאר‬ ‫נסים‪,‬‬ ‫געשען‬ ‫זאל‬ ‫עס‬ ‫אז‬ ‫זוכה‬ ‫כדברך‪.‬‬ ‫סלחתי‬ ‫ענטפערט‪,‬‬ ‫אייבערשטער‬ ‫זיי טוהן פארמערן זייער השתדלות‪ ,‬ממינעדיג אז דאס וועט זיי‬ ‫שטוב פון‬ ‫אריבערגעטראגן צום‬ ‫דאווענען ווי‬ ‫דארף מען בעטן און‬ ‫ניסים‪,‬און עס‬ ‫אינערווענדיג‪,‬‬ ‫פארלאזן אויף‬ ‫דער מאן‬ ‫נישט‬ ‫האבען‬ ‫יאר‬ ‫יענער‬ ‫אז‬ ‫דערציילן‪,‬‬ ‫הישיבה‬ ‫העלפען‪ ,‬אבער מאמינים בני מאמינים מאכען נאר דאס וואס‬ ‫תלמידי‬ ‫די‬ ‫פלעגן‬ ‫בה‪ ,‬אז אלעס איז‬ ‫אויפגעוועקט‪,‬‬ ‫מען‬ ‫אז‬ ‫זיך‬ ‫האפפענונג‬‫האט‬ ‫מאן‬ ‫מיט‬ ‫דער‬ ‫טיר‬ ‫א‬‫וואס‬ ‫אויף‬ ‫נאכדעם‬ ‫קלאפן‬ ‫עלטערן‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫איר‬ ‫ארעמלייט‬ ‫טיפן‬ ‫געקלאפט פון‬ ‫גלייבן זיי‬ ‫וועלטןאיןאוןדי מעשים‬ ‫און אויך‬ ‫איינגעריסן‬ ‫טאקעמענטש‪,‬‬ ‫בחוריםפונעם‬ ‫פאדערט זיך‬ ‫די‬ ‫עלטערן‪ ,‬פרעגט‬ ‫העלפען‪.‬‬ ‫אירע‬ ‫פוןזיי‬ ‫הויזאון‬ ‫זיך אין‬ ‫אויף זיי‬ ‫זיךער געפונט‬ ‫דעבארעמען‬ ‫וועט אז‬ ‫זעהט ער‬ ‫אז‬ ‫שפעטעראז‬ ‫אויף די יאר‬ ‫מחלוקת קען זיין‬ ‫דערקענטדער‬ ‫פוןעס האט זיך‬ ‫אייבערשטען"‪.‬עכ"ל‪.‬‬ ‫קומט אז‬ ‫הארצען‪,‬‬ ‫אז עס‬ ‫עלטערן? באשערט פון הימל‪,‬‬ ‫ער איר וואס טו איך דא‪ ,‬וואס האב איך מיט דיינע‬ ‫ווי אזוי האט מען צוגעטראטען צו סליחות אין‬ ‫געבענטשטר"י‪.‬‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫ספיעציעלע רשב"י און‬ ‫אינעםאמחלוקת פון‬ ‫אהןגעווען‬ ‫זיך איז‬ ‫עס הענגט עס‬ ‫האט זי איהם געעטפערט‪ ,‬די האס טמיר געזאגט אז איך קען‬ ‫ראדין??גיטע זאך איך וויל און טראגן צו מיין טאטענ'ס דאס אליין איז גרעסטע‬ ‫ישיבת‬ ‫נעמען וועלכע‬ ‫אכזרים אדער עשירים??‬ ‫ישיבת קיין סגולה צו ברענגען פאר « וואס איז די עצה אויף צו האבען פרנסה ברווח??‬ ‫אין נישט‬ ‫אפגעשפילט‬ ‫האב‬ ‫גענומעןזיך'ווייל איך‬ ‫וואס האט‬ ‫דערציילטדיר‬ ‫ווערטהאב איך‬ ‫שטוב‪,‬‬ ‫עס‬ ‫די געדאנק דארף ליגן אין די געדאנקען פונעם מענטש‬ ‫מוצאי שבת ערב ראש השנה‪ ,‬ווען‬ ‫יארןאליין'‪.‬‬ ‫די דיר‬‫פוןווי‬ ‫איינעזאך‬ ‫בעסערע‬ ‫ראדין‬ ‫עס ווערט געפסקנ'ט אין רמב"ם ז"ל )סוף הל' שמיטה ויובל(‪,‬‬ ‫השנה‪,‬‬ ‫שטענדיג אין יעדע צייט‪ ,‬אבער איבערהויפט פאר ראש‬ ‫אלע תלמידים זענען געשטאנען גרייט אנצוהייבן זאגען‬ ‫זענען די פארפאלק צוריק געגאנגען צו רשב"י‪ ,‬און איהם פרנסה‪ ,‬דערפאר וז"ל‪' :‬פארוואס האבען שבט לוי נישט באקומען קיין טייל אין‬ ‫וואס אין די טעג ווענדט זיך דאס גאנצע יאר‪ ,‬אזא מענטש‬ ‫ארץ ישראל צוזאמען מיט אלע שבטים‪ ,‬דערפאר‪ ,‬וואס זיי‬ ‫מיטן און‬ ‫חיים אנגעטוהן‬ ‫אויפגעשטאנען‬ ‫דער חפץ‬ ‫רשב"י‬ ‫ווי איז‬ ‫מען געזעהן‬ ‫געשיכטע‪,‬‬ ‫האט די‬ ‫סליחות‪,‬‬ ‫פארציילט‬ ‫וואס האט אביסל שכל אין זיין קאפ‪ ,‬און קוקט זיך איבער ווי‬ ‫צום‬ ‫צו‬ ‫ער‬ ‫גייט‬ ‫גלייך‬ ‫און‬ ‫וואנט‪,‬‬ ‫מזרח‬ ‫צום‬ ‫צו‬ ‫גייט‬ ‫טלית‬ ‫זענען געווארען אפגעשייד צו דינען די באשעפער‪ ,‬דעריבער‬ ‫אזוי איז אריבע די יאר‪ ,‬שפירט ביי זיך זיכער דאס ארעמקייט‬ ‫האט עס די אר”י‬ ‫געדאווענט אויף זיי און זיי זענען געהאלפען געווארען מיט א‬ ‫אלס‬ ‫געדינט‬ ‫האט‬ ‫וואס‬ ‫זצ"ל‬ ‫טרופ‬ ‫נפתלי‬ ‫רבי‬ ‫הגאון‬ ‫פון‬ ‫פלאץ‬ ‫זענען אפגעשייד פון זיך באשעפטיגן מיט די וועלטליכע‬ ‫קינד‪ ,‬ווייל צדיקים האבען א כח צו העלפען אפילו עקרות‬ ‫ווי ער געפונט זיך און אז ער קען גארנישט אליין‪ ,‬או דורדעם‬ ‫זאכען‪ ,‬און האבען באקומען זייערע טייל אין בית המקדש ווי‬ ‫זאל ודם הקדוש מתקן געווען‬ ‫מגיד שיעור אין די ישיבה‪ ,‬און ער בעט ביי איהם אז ער‬ ‫ענדיגט די מדרש‪ ,‬עס איז דאך א ק"ו מאדאך א בשר‬ ‫איז מעורר רחמים מיט זיין‬ ‫און‬ ‫הארץ‪,‬‬ ‫צובראכן‬ ‫א‬ ‫ער‬ ‫באקומט‬ ‫צוגיין צום עמוד פארזאגן די סליחות‪.‬‬ ‫עס שטייט אין פסוק‪ֲ ' ,‬אנִ י ֶחלְ ְק ָך וְ נַ ֲחלָ ְת ָך' )במדבר יח‪ ,‬כ(‪.‬‬ ‫וואס דורך דעם וואס ער זאגט‪ ,‬איך האב נישט קיין בעסערע‬ ‫געבעט‪ ,‬און איז זוכה צו א געבענטשט יאר‪.‬‬ ‫און און צוזאגען ר”ה ביינאכט‪..‬‬ ‫רבי נפתלי האט אויסגעפאלגט‪ ,‬אנגעטוהן דעם טלית‬ ‫זאך אויפן וועלט ווי דיר‪ ,‬האט אויסגעפוילט די ישועה‬ ‫רמב"םגעקענט‬ ‫(הלכות‬ ‫לוי האט‬‫שבטדער‬ ‫צו ווי‬ ‫עניןגעבוירן‬ ‫התשובה‬ ‫דערוואס‬ ‫איינער‬‫נאר איז‬ ‫נישטדאס‬ ‫און‬ ‫אנגעהויבן צוטרעטן צום עמוד‪ ,‬גייענדיג‪ ,‬קומט צו נאכאמאל‬ ‫אין דעם זוכה געווען‪ ,‬נאר יעדער איד וואס זיין הארץ גלוסט‬ ‫ווארטען‬ ‫זענען געהאלפען געווארען‪ ,‬ק"ו אידישע קינדער וואס‬ ‫מן‬ ‫תעניות פ"א ה"א ואילך) שרייבט‪" :‬עס איז א מצות עשה‬ ‫דער חפץ חיים און בעהט איהם אז אזוי ווי דער מנהג איז‬ ‫איהם אין זיין גייסט איז צוגעגרייט זיך אפצושיידן פון אלע‬ ‫שוין אזוי לאנג אויף ישועת ה' און שרייען אויס יעדן טאג אז זיי‬ ‫זאל אויך זאגן אפאר התורה צו שרייען און בלאזען מיט פייפערס אויף אלע צרות וואס קומט אויפן‬ ‫צו זאגן דברי התעוררות פאר סליחות בעהט ער איהם ער‬ ‫האבען נישט קיין בעסערע זאך אויפן וועלט ווי די‬ ‫וועלטליכע זאכן‪ ,‬און גיין אויפן גלייכען וועג צו וואס ער איז‬ ‫צבור‪ ,‬און דאס איז די וועגן פון תשובה‪ ,‬אין א צייט וואס ער קומט א צרה זאל מען‬ ‫באשאפען געווארען‪ ,‬און ווארפט אראפ פון זיך די יאך וואס‬ ‫סליחות‪.‬ווערן'‪ ,‬ע"כ‪.‬‬ ‫געהאלפען‬‫פאר די‬ ‫ווערטערזאלן‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬זיכער איז רעכט זיי‬ ‫אויף דעם האט רבי נפתלי פראבירט אפזאגען‪ ,‬ווער איז ער וואס זאל זאגען אפאר שרייען אויף דעם און בלאזען‪ ,‬אז אלע זאלן וויסן אז זייערע נישט גוטע מעשים‬ ‫מענטשן רעכענען זיך מיט זיי‪ ,‬אזא מענטש ווערט געהייליגט‬ ‫מיט די מדרש קען מען פארענטפערן די ווערטער פון‬ ‫ווערטער פארן חפץ חיים‪ ,‬אבער דער חפץ חיים האט נישט נאכגעלאזט‪ ,‬ביז רבי ברענגט צו די אלע שלעכטס וכו'‪ ,‬און דאס וועט מאכן אז די אלע צרות זאלן‬ ‫בקודש הקדשים‪ ,‬און אין די באשעפער איז זיין טייל אויף‬ ‫ארבעטען ווערטער פאר די פארבייגיין‪ ,‬אבער אויב מען וועט נישט שרייען דערויף און נישט בלאזען‪ ,‬נאר מען‬ ‫רשב"י‪ ,‬ווען זאגט רשב"י אז א מענטש טאר נישט‬ ‫נפתלי האט נישט געהאט קיין ברירה און אנגעהויבן מיט אפאר‬ ‫שטענדיג‪ ".‬עכ"ל‪.‬‬ ‫ווייל אינדערש וועט ער נישט לערנען און דאווענען‪ ,‬דאס איז‬ ‫וועט זאגען אז עס איז נאר א צופאל וואס טרעפט זיך אויף דער וועלט און דערפאר‬ ‫בחורים‪ ,‬האט ער אזוי געזאגט‪:‬‬ ‫איז‪ ,‬זיך‬ ‫צוברענגןאיד‬ ‫לעבן פאר א‬ ‫נאר אלס פארדאכט אז דורך די ארבעט וועט ער קומען צו מבטל זיין פון תורה‪,‬‬ ‫זאל‬ ‫אז עס‬ ‫דאסצווועט‬ ‫אוןוועג‬ ‫בעסטע‬ ‫אכזרית'‬ ‫דאס‬ ‫רמב"םא אז‬ ‫'דרך‬ ‫דער דאס‬ ‫לערנט אונז‬ ‫פאסירט‪ ,‬איז‬ ‫מיר זאגען ביי די סליחות דער צווייטע שטיקל‪' ,‬לא בחסד ולא במעשים באנו האט עס‬ ‫וכו'"‪.‬דינען דעם אייבערשטען‪ ,‬און‬ ‫אויף צו‬ ‫גייסט‬ ‫דערפאר האט ער געזאגט בעסער זאל מען אינגאנצען נישט ארבעטען‪ ,‬אנדערש‬ ‫צרות‬ ‫אין נאך‬ ‫אינגאנצען איבערגעבן זיין לייב‬ ‫קומען‬ ‫לפניך‪ ,‬כדלים וכרשים דפקנו דלתיך'‪ .‬דארף מען דאך פארשטיין‪ ,‬א מענטש קומט‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫זאך‬ ‫אייציגער‬ ‫זיין‬ ‫ביז‬ ‫וועלט‪,‬‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫שטערונגען‬ ‫אלע‬ ‫אוועקטרייבן‬ ‫איז אבער ווען א מענטש ארבעט נאר פיזיש אבער זיין קאפ און מוח ווייסט ער‬ ‫ובודאי איז זיכער ווען מיר שטייען פאר ראש השנה וואס די גאנצע בריאה גייען‬ ‫דאך דא בעטן פארן אייבערשטען סליחה ומחילה‪ ,‬אויב אזוי וואלט געפאסט דער‬ ‫פארמאגט זאל זיין נאר ערפילן רצון ה'‪ ,‬דעמאלטס וועט איהם דער אייבערשטער‬ ‫קלארעהייט אז נישט ער איז דער וואס ברענגט זיין פרנסה און אלע אנדערע‬ ‫יעדער‬ ‫פון אריבער גיין ביי אייבערשטען כבני מרון‪ ,‬און דער אייבערשטער גייט אורטיילן‬ ‫זאל קומען מיט עפעס אזאך אז עס קומט זיך איהם מען זאל איהם פארגעבן‪ ,‬אז‬ ‫צושיקן אלעס וואס ער באדארף אהן קיין שום השתדלות‪.‬‬ ‫געברויכן‪ ,‬און ער שרייט אויס 'באשעפער‪ ,‬איך האב נישט קיין בעסערע זאך‬ ‫ער איינער‪ ,‬מיט זיין לעבן און געזונט‪ ,‬קינדער‪ ,‬נחת‪ ,‬ווער וועט רייך ווערן און ווער ארעם‪,‬‬ ‫אפילו‬ ‫אלע אא"וו‪ ,‬און‬ ‫זיינע חסד‬ ‫געטוהן‬ ‫ער האט געלערנט‪ ,‬אדער ער האט געדאווענט אדער‬ ‫בזעת אפך‬ ‫אא"וו‪,‬‬ ‫פסוק 'שלום‬ ‫אויפן אדער‬ ‫מלחמות‬ ‫בשלח(‪,‬‬ ‫מיט זיי‪,‬‬ ‫)בפרשת‬ ‫פאסירן‬‫וועטמשה‬ ‫ישמח‬ ‫ספה"ק‬ ‫וואס‬ ‫שטייטאוןאיןשטעט‬ ‫לענדער‬ ‫געברויכן‪,‬כאטשיג אויף ווי‬ ‫אלעעס‬ ‫און‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫אבער‬ ‫דיר'‪ ,‬אזיין מענטש וועט זיכער געהאלפען ווערן מיט‬ ‫צוזיין‬ ‫עס איז נישט געווען אינגאנצען ווי עס באדארף‬ ‫איז אויך‬ ‫אלעסקען‬‫אז לחם‬ ‫אבער‬ ‫מיר ברויט‪,‬‬ ‫גשמיות'דיגע‬ ‫מען לחם‬ ‫מיינט‬ ‫פשוט‬ ‫דאךלחם'‪.‬‬‫תאכל‬ ‫וועט נישט צוקומען צו מבטל זיין פון די תורה‪ ,‬ווייל דאס איז זיין לעבן‪ ,‬וועט‬ ‫בלויז‬ ‫האלטן און‬ ‫אריינטראכטען ווי‬ ‫צייט‬ ‫פאסיגע‬ ‫יעצט די‬ ‫געווארען צו קומען ווי א ארעמאן איז‬ ‫געהערט‬ ‫ארבעטען‪.‬‬ ‫וויאזוי איז‬ ‫איינער קען‬ ‫אא"וו‪,‬אזיין‬ ‫אנגעהויבן‬ ‫האלטען אז‬ ‫פראבירט‪,‬‬ ‫רשב"י‬ ‫אויך‬ ‫תלמוד‬‫בעלייאר‪.‬‬ ‫לחם אלו‬ ‫קומענדיגע‬ ‫משען‬ ‫אויף די‬ ‫חסדים‬ ‫יד‪ (.‬כל‬ ‫)חגיגהנאך‬ ‫מעורר זיין‬‫דרשנ'ט‬ ‫אוןגמרא‬ ‫דורכדעם‬ ‫ורחמים‪ ,‬די‬ ‫'תורה'‪ ,‬ווי‬ ‫מיינען‬ ‫חסדים‬ ‫און זיך איינבעטן מען זאל איהם געבען א זאך אהן קיין זכות‪.‬‬ ‫דארף מען‬ ‫היצר‪,‬‬ ‫מלחמת‬ ‫ברויט‬ ‫גשמיות'דיגעעיקר‬ ‫דאס איז דער‬ ‫ווייל ווי‬ ‫און אזוי‬ ‫צוזיין בלחמי‪,‬‬ ‫אופזיכטיג‪,‬‬ ‫זיך לחמו‬ ‫שנאמר )משלי ט‪ ,‬ה(‬ ‫פאדערט לכו‬ ‫דעריבער‬ ‫האט ער ערקלערט אז עס איז דא צוויי ערליי סארטן ארעמלייט‪ ,‬איין סארט איז א‬ ‫« אין וואס קריגן זיך דער בעל חובות הלבבות מיטן רמב"ן??‬ ‫פלאגן מענטש מיט בייזוויליגע געדאנקען אז עס דער טבע פון די וועלט‬ ‫זיך‬ ‫פאדערט‬ ‫תורה‬ ‫פארשטיין‬ ‫צו‬ ‫אויך‬ ‫אזוי‬ ‫גרייט‪,‬‬ ‫ווערט‬ ‫עס‬ ‫ביזע‬ ‫אסאך‬ ‫צומישען דער‬ ‫ארימאן וואס זאמעלט זיך אהן אסאך קליינע פרוטות‪ ,‬דורכן קלאפן טיר נאך טיר‪,‬‬ ‫אויסטוישן זיין‬ ‫מען‬ ‫קען נישט‪ ,‬ווייל‬ ‫מענטש מען‬ ‫נישט האט‬ ‫אז א‬‫פסוקאויב‬ ‫עפעס און‬‫זאגט דער‬ ‫פלאגעניש‪,‬‬ ‫האט מען‬ ‫מען טוהט‬ ‫מיה און‬ ‫און אז‬‫אסאך‬ ‫זיך אזוי‪,‬‬ ‫קריגןדער‬ ‫ר"י אז זיי‬ ‫קליינעקייט‬ ‫און מיט‬ ‫געבט א‬ ‫רשב"י‬ ‫איינערפוןעפנט‬ ‫מחלוקת‬ ‫ערקלערן דער‬ ‫מענטשן ‪,‬‬ ‫פארשידענע‬ ‫קעןדאמען‬‫נאךאיז‬ ‫ווי עס עס‬ ‫וויילתורה‪,‬‬ ‫דער‬ ‫פלאגעניש אין‬ ‫גרויסן בלאף‪,‬‬ ‫אייןאויף‬ ‫ברויט‪,‬‬ ‫מאכן איז‬‫מעןצואז עס‬ ‫זעהטהאט‬‫וואס ער‬ ‫שווייס‬ ‫אביסל‪,‬‬ ‫פלאגעניש און‬ ‫אריינקלערן‬ ‫ישראל טוהט‬ ‫שענקט א‬ ‫שייןספר‬ ‫אוןאבן‬ ‫אינעם‬ ‫ערקלערטאויף‬ ‫נעמט איהם‬ ‫ווערט‬ ‫הבטחון‪,‬טיר‬ ‫ווי אעסדריטן‬ ‫אויף דער‬ ‫מדת‬ ‫נישט‬‫עפנט פון‬ ‫אינעם אופן‬ ‫אנדערע‬ ‫און דורכדעם וועט איהם אויך גארנישט פעהלן פון גשמיות‪ ,‬ווי דער משנה זאגט‬ ‫דעם‪,‬‬ ‫מדת מענטש ווייסט וויפיל ער האט געטוהן און עס איז גארנישט געווארען פון‬ ‫אללעאיןסארטן‬ ‫שרייבט‪" :‬‬ ‫זצ"ל‪ ,‬ווי ער‬ ‫צוגעוואוינט צו‬ ‫דער סלנטר‬ ‫ארימאן איז‬ ‫ישראל‬ ‫נדבה הצדיק‬ ‫אא"וו‪ ,‬רבי‬ ‫אזוי אז‬ ‫ברייטהארציגעהגאון‬ ‫)דרש ג( פון‬ ‫אין מסכת אבות )פ"ג מ"ו( דער וואס נעמט אויף זיך די יאך פון תורה נעמט מען‬ ‫ווייטער‪.‬וועג און ווידער פארקערט‪ ,‬וויפיל ער האט פארדינט אהן דעם וואס ער האט עפעס‬ ‫גייטאון דער‬ ‫הלבבות‪,‬‬ ‫פונעםדיחובות‬ ‫בזיונות און‬ ‫וועגאראפ‬ ‫ער דער‬ ‫שלינגט‬ ‫וועגן‪,‬‬ ‫ערלייאון‬ ‫פוןצוויי‬ ‫מענטשן‪,‬‬ ‫קאמענטארןדא‬ ‫הבטחון איז‬ ‫אראפ פון איהם די עול מלכות ודרך ארץ‪.‬‬ ‫פונעם רמב"ן‪ .‬לויט די חובות הלבבות )אין שער הבטחון פרק ד'(‪ ,‬דארף דער מענטש‬ ‫געטוהן פארדעם‪.‬‬ ‫קעגן איהם איז דא א אנדערע סארט ארימאן‪ ,‬וואס איס אסאך אויף אן ערגערן‬ ‫}ב{‬