ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

ן אי
יד א
ש י ערב שב”ק פרשת
נצבים וילך hi iii iii ii iii iii iiii iig
כ”ב אלול שנת תשפ”ו
בס"ד
בס”ד
ווען א מענטש דערהערט אז אלעס איז לויטער גענאדע פון אייבערשטען ,און אז ר"ה טוט מען
אורטיילן אויב זאל מען איהם דאס יאר פונדאסניי באשערן דאס גענאדע ,איז ער זוכה צו א רייך יאר!!
העלפען פרנסה,איהם
יכקייט וועט אלס זיין רי
אז מיט
מיינטכ"ד מענטש השנהווען דער
הארבקייט איז
וואס לכאורה, סגולה פאר קאפיטל ביינאכט די זאגן ראש קאפיטל כ"ד פון
זונטיג כפירה?? יום פון
פרנסה אלס שלאויף ביים שיר
השתדלות ווערט זאגט מען
גערעכענט די פארוואס
« ווען
זיין באהעפטונג האט דאס קאפיטל צו פרנסה ,עס ווערט דאך נישט דערמאנט
פארהוילן זיך ער טוהט דעריבער מאכען, שלעכט איהם וועט ארעמקייט אין
פאר א תהילים??
שטייט אין די וואכענדיגע פרשה )טו ,י( 'כי בגלל הדבר הזה יברכך ה' אלוקיך
פון מצוות צדקה ,ווייל ער טוהט זיך פארזיכערן זיין לעבען אין דען ,איז עס דאך
דארט די ענין פון פרנסה ,נאר לויט ווי די ווערטער פון הייליגן רבינו בחיי איז זייער לפני די
דערפאר היום דיר נצבים וועט'אתם צדקה, ט-יא) טיילן(כט,וועסט אז די וואכענדיגעידך'.
מעשיךדיובכל משלח בכל
ה' כולכם פרשה שטייט אין
דעםאז
אין זיך
ערן אין
פארזיכאיין געגליכן צו איינער וואס דינט עבודה זרה ח"ו און טוהט זיך
ווארצעלט פארשטענדליך ,ווייל ווען א איד שטעלט זיך אוועק און אתם הרה"ק טייטשט טוהסט. איז די
וואס מעשים ה' דיינע אלע בענטשן אייבערשטער
אז דאס העלפט איהם. נצבים: (פסוק יב) מפרש רש"י אלוקיך' ,און בברית לעברך אלוקיכם וגו',
אלעס קומט פון אויבן און איז באשערט פון הימל ,דאס ברענגט צו אז עס זאל זיך בענטשען אייבערשטער דער
פארנעם .ארבעטן און
צוצוגיין צו וויאזוי און בליק תורה'דיגע די איז צו דערגיין וואס משה שפייזער ,פון אנדערען דיראיין אייןווען וועט
שפייזער צו פסוק, זענען דעם
ארויס פון אידן ארייןמקאבריןדיזי"ע,
"וויבאלד
פארמערן ביי איהם די פרנסה מיט א גרויסע אנדערע שטארקייט".און אלע
האנדלעןאאויף פרנסה מיינט ,דיין
ברענגען פרנסה ,טרעפען מיר עס אין די פייערדיגע ווערטער פון רבינו בחיי דער ערקלערט געשטעלט מיט דאסזיי
האט ער מעשים ,וואס
אלעדעריבער צודיינע
יהושע,
השנה?? שטענדיג
וועסטהאט ער ווען די נארטעם איז די סאכאטשובדאס
פוןדער וועלט, אויף געברויכןזי"ע
מענטשליכעמשמואל
ליכטיג ראשמאכט מענטשאויף אונז
פארשטאנד און באשעפער לערנטדעם
אויס דער וואסממליךשלח(מען
לפרשתאיז
)בפתיחה אזוי
ווי זיי פארוואס (תרע"ד) הייליגער שם
מעשים ,עס
הנהגה פארענדערונג אלע
צווישן די גרויסעאויף מיט דיינע גארנישט ברענגסט
געווען א די איז וויילאזעסגלייבן, געדענקען און
שטארקן, געדארפט
קלארע וועג.
השנה ,אז דער מענטש מיט די
טאג ראש ריכטיג
גרויסן אומצוגייןדעם
אזויעבודה פון איד ווי
הויפט דאספוןאיזא די
אויגן
דיאון
אמר אין גמרא זאגן חז"ל נאר ארבינו צו די הנהגה פון יהושע ,צוליב וואס אין די צייט פון משה רבינו
אייבערשטער דער איז שפייזער ריכטיגער דער אבער טוהן, צו פליכט פוןאיזמשה
(ר"ה ט"ז).
התשועה'. מלחמה ולה' ליום מוכן הבורא,לא(ווי'סוס אמונת
משלי )כא, זיין אין
זאגט אין המלךמחזק שלמהזאל זיך
דורכדעם און טוהן, מוזן זאל מענטש דער אז געאורטיילט האט ער און אליין,
אייך, זיך אלעס געפירט שלא כדרך הטבע ,קעגן זייערע אויגן האט זיך אנטפלעקט האט
איבערמיט
מלחמה, קעניגן
פען די מיר
באקעמפ קענעןזאלטס אז עטס דערפאר צו
גרייט א פערד מלכויות האבעןדארף מיר
זאגט פארמענטש הקב"ה,
דער דער אויב באשערט, איהם איז עס וויפל צושיקן איהם אייבערשטער דער וועט
אויף רעגעלמעסיג ניסים ונפלאות ,עס איז געפאלן פאר זיי מן פון הימלצו עסען ,וואסער
באשעפערצוויי
גייען צוזאם דיקעניגן די
ווי אזווי פארשטיין צו
דאזיגן טאג איז דארף דאך אייבערשטען .דעם
עיקר ארבעט אין פונעם דער וויייל
הילף די אפגעהיטןצו א
אוןזוכה זיין ארומגענומעןער
דעמטאלטס וועט בעט, צוגייןדיצו זיין אר וועטצואזוי מענטש
אייבערשטער וואס אז דער גלייבונג, וויסענשאפט און אונזער פארשטערקערן זאכן ,דורך
אונז, פון האט זיי וואלקענעס טרינקן, ברונער פונעם
פעהלט איהם אויס אייבערשטען, הילף פון מענטש די אויב האט דער הארעוואניע. זיין אין ברכה
ווערן
געטוהןאונז
טוהט לערנטגארנישטהמלך
בחיי ,שלמה אהן ,און
אלעסרבינו וועלט ,און פירט
ערקלערט דער צו אויף די
באקעמפפען, געוועלטיגט
די פערד
פיר זייטן ,זייערע קליידער זענען נישט געווארען אלט און צוריסען ,אבער אלע
ישראלאמנם מה(
אונטער )פכ"א ד"ה ישריםארץ זענעןבעל המסילת
אריינגעקומען אין זיי דערוואס דאסווען נאכדעם באוואוסט איזגעווען עסאיז אנדערש
מאכן אלעס וואס איהם. פון צו
מענטש פארהוילןאיזפונעם גארנישטזיך
אוןפאדערט ווילן,עס
וועג ,אזלעבענס זיין
אהן דא אויס א
זיי וואלט
האבען מענטש
הטבע ,און בדרךאז די געפירט וואר
אלעס'עס איז אמנם מה(.
האט זיך ספריהושע,
)פכ"א ד"ה זיין פון שרייבט אין
פירערשאפט דאס
פארלאזעןביי
אנהייב,זיךווערט רייך
אוןזאל ער איבריגע
איז ארעם וואסדאס הטבע ,און
בדרך "א יאר
(ר"ה טז): טוהןזאגטצונאך
גמראהענט דערזיינעווי אין
איז
איינזייעןזאל ער
אא"וו, גארנישט,אוןאון דאך וועלטליכעאון נישט טוהן
באדערפענישן ,אקערן פארלייגטע הענט באשעפטיגען מיט זיךזיצן מיט געקענט
געמוזט
מלחמה,
ווען זיך ארעם האלטן די
אידן באזיגןצוברענגען צו
אנהייב ,אז די איהם ער וועט
"ארעם און די אז
כוונה: הילף,
אייבערשטעןרש"י
סוף .ערקלערט אויפן
איר
אייבערשטער
האנט אייבערשטענס נישט דער הימל ,ווען
שטארק די פון אזוי באשערט
באמערקט נישט איהם שוין האבעןאיז
אלעס וואס באקומען
הייסט אז זיי דאס
אויסעס פעהלט
ווייסט אז וואס ארימאןעס
וועלט ,אז באשאפען זיין
אייבערשטען ווי א בייםאייבערשטער
דער און בעטן זיך האטהשנה אזויראשוויילקומטעס
הראשון ,אז
גלייבן געשאלטען אדם
אמונה ,און האט צוקומען צו געדארפט וואס ערהאבען וועלטנאר זייפון די טריט,אנהייבאון און
שריט יעדערזיין
זאל גוזראויף
דעראון טוהט
יח ,כג). דעם(משליאויףר ָרשׁ'
נארים יְ ַד ֶבּ און
'תּ ֲחנוּנִ פסוקטבע,
שטייט ַ אין די
געוואוינהייטווי פון
איהםדיגארנישט ,אזוי אויסצופילן
קומט זיך
הימל.דעריבער מוז דער ברויט ,און זיין שטיקל
באשערט פון האבען איז
ער ארבעט זייערוועט אויךפלאג מיט שווייס און אז
מענטש א
באקומען זייארעם ,דער
דורכדעם וואס
אוןהאלטן זיך נס,אידן וואסא דידורך ווערטער:הילף
"צוליב ברענגען זייןאייבערשטער צו די
תוספות לייגט
דערגרייכן
קענעןהימל".
זאלזיי פוןעראויף וויזיךגרונד,מען דעריבערצו דעם
דערבארימט פליכטאוןגרייט ער זייןהארץ, טוהט ערפילן
צובראכען פרנסה.גלייבן אין חי העולמים אפילו ברענגען דארף
דער מענטש פלאגן צו זיך ל"א). (שבתאונזאוןארבעטןמענטש זאגן
ווי חז"ל
און זיין האף. ווילן זיין געדארפטפאר דער מלך,
אוועקשטעלן דארף געבן משהמען
רבינו האטוואס שטייערדעריבערנאר אזוי פעלד. זייןאיז אנזייעןעס
אויס ,אז טוט קומטבשעת ער
אייגענארטיגע עצה וואס חז"ל געבן אונז ,מיר זאלן זיך צוזאמענעמען איז א דאס
האטעס שטייט אין
איבערגעגעבן אזוי ווי
וואס ער פארדעם, בונד ,פון
ארויסצודרייען
זיך אידן אין א איזאוןנישט מעגליך
אריינברענגן די און עס
ישראל כלל
ארעם
ליידער מיט
זענעןא פערד מענטשאז אונז
צוגרייטען דערשטייען, דארףמירמלחמה,און ווי
מירא האלטן וויביי אריינטראכטען
ביישפיל און ווי צום
מעשה ידיך
פארן 'בכל שטייען כט(אז זיי שטענדיגלומר )יד,
געדענקען ובטל ,תלמוד אידן זאלןאפילו דייושביהושע ,כדי קכ"ג( יכול דיספרי )דברים
פירערשאפט צו
הארץ,
פון זייןצובראכען
אריינפאלןאאין הענט
התפילה מיט נישטדי כח
וועט ער אויב מיר,
פארמאגן קענעןאיין זאך
באזיגען ,און אלעס ,נאר
וואפען צו אין
אלעסשטיקל
ווערט ברענגען זיין
קענטיג אז איהם צוהעלפטגענוגאיז נישט ארבעטווען עסאז זיין אבער נישט
דעמאלטס תעשה',אויך
אייבערשטען,אשר
רחמים,אוןאון
מעדיצינען געבןמעורר איהם איז אויבן און דארף מעןהערט זיך מענטש קראנקער קול
אייבערשטען,א וואס אזא
פיינט ,אדער ביי פארן
'הואברכה,
עשה אריינגיין די אין דעם זאל
געוואוינהייט ,נאר וואס קיין
פארהאנעןנישטארבעט אביסל גענוג איז
ווייל עס אויבן ,איז
דערפאר ברויט ,פון
געפירט
סוף .עסנווארג וואס בייםאיהם אפהאלטען פון
און א רייך יאר זיין גוף,
זוכה צו שטארקעןמען
דערפאר איז געווירצען וואס זאל
אייבערשטענס סעקונדע. יעדער אין
פארזיכערן מענטש
מינוט און יעדער המעשים'דער
ווייטער זאל זיך ויעשה לכל ועושה און
און פון דארט
האטפון מענטש
און זין וואס דער
מענטש נאר אלעםפארן געווארעןגעזאגטדעםאבער נאך געזונט,גמרא
רייד פון דיפאר זיין
שאטעןאיז די
און אמת'ן קען
עכ"ל. זאך'. שום
פארזיכטיג דארף זיין איינער וואס טוט זיך באשעפטיגען אין וועלטליכע קיין אויף ערגערן נישט און זיך הילף,מער
ווייל
און א
פארזיכערן פון
מענטשאויף א אופן און בעטן דאווענעןדער
דארף זיך באגרייף ,צו
זייןזאל זעהן מענטשליגט איןעס דער אגעטוהן וואס
אויפפירונג ,אז
געזונט
אבער באזיגען און
ארעמלייט', טאקע ווי
מאכןערזיך אזוי אייבערשטען'זייוועט
אויס זיין לשון דריקפוןרש"יהילףמיט די נאר ווי
אזאזוי גלייבן
בעטלער, זיין ספר
נישט איןזאל הרמב"םערצוליבבןדעם אז אברהם ווערטער פון רבינו
וויסענשאפט, שטארקן אין די שארףצוזענען די גאר
אויפגאבעס זיך
די קומען וועט דעם אויף וואס גרונד דער
אונז קען מען זאגן אז אונז זעמיר טאקע ארעם און אלע הינזיכטען ,ליידער רייט צוגעג נאר האט ער ווייל ווערן,
ביי מענטש
רבינו 'דער די העולם,דעם,
אזוי ווי אהן אויף ווארנטטבעער פון די הבטחון( ווי
ווערן )פ"חצומישט אדערווערןהשם לעובדי המספיק
נאכגעשלעפט
ליידןגעטוהן
אידישע ווייטאגעןהאט
דער מענטש טראץ וואס
קרענק און אלעמאלוויפיל
נישטשטובער, אידישע זעהט אז צרותווי מען
הערשן אין ישועת ה',
וויפל ברענגען פרנסה,
געוואוינהייט ווערט דיוועט איהם "דעריבערמסעי):אז דאס ארבעט, פרשת צו זיין הקדמהאין
פארזיכערן שרייבט זיך
(אין זיין וואס טוהט בחיי
ווערטאער געזונט אלעמאל דעם
די ח"ו ,צוליב
ווארענען אייבערשטען צו
אויךאין'איינטרונקען', לייקענען
טייטשט וואס פון
פאזיציע 'טבע' אינעםמיטןאיןלשון אנגערופעןאריין
גייט עס
צומישעניש פרנסה ,מיט נישטאין קריג ,און
שווערקייט דאסער די
צוגאב געווינט באשיצונגען
ובגשמיות, ברוחניותבעסטע קינדער די
באהאנדלונגען. טוטרייך אין
עפעס מאכט וואס ער אייבערשטער איז דער
געדאנקען אז דערמיט בייזוויליגע מיטן מויל אז
דעטרענקען זאגט נאר
נישט צו וואס ער
מענטהייט זיך
אזויפיל קרבנות וואס פאלן אריין אין די אפגרונדען. אלע וואס ברענגט אינעםדישכל,טראץ
זיין אין אבער געזונט, אין קראנק מאכט וואס
מיט זיין כח ,אזוי ווי א מענטש וואס טרענקט זיך איין אין די טיפענישן פון ים טויט, און לעבן מאכט וואס ארעם,
אליין
זאגט )תהילים
העבודה, דוד המלך
התורה ועל ווי על ישועה ,ה'
אין היכל וואקסען די
כח ברענגט אייבערשטענס צו
וואס זענען זוכה די די
אפילונאר
אוןווייל
דארט" .פרנסה ,און לויט די פון האבען ארויפשווימען ער
זיינע מעשים וועט לויט נישט און קען הארץ טראכט ער אז
יחפץ לא
זאלען אז מיר הסוסבגבורתאון
זייערע מצב, איןוגו' לא לעצבותם
פארבעסערן ומחבש לב צולשבוריזיך
אסאך וואס הרופא אויךיז(,דא איז
קמז ,ג -
ווערט ער
הקהל) זי"עאזוי
(וילך ד"ה טראכט איינער וואס
איזביצא רבי השילוחאוןפון דערגעזונט, האבען מי
וועטאין ספר מעדיצינעןשטייט
אזוי אויך
מיר געזען אז די גלייכגעוויכט פון וואלטןע"כ.
לתשועה" מצב, הסוסאונזעראוןשקר אריינקלערן וגו'
בשוקי האיש ירצה אביסל
המלך דוד זאגט דעם איף און ן, אייבערשטע
פארוואס האבען די לויים געזונגען אין בית המקדש ביי די שיר של יום אין לייקענט ער גערעכענט ווי די טעם
אונזער
פליכט זיךוואלטעןאזוידער אמת ,און
מענטש, פארא דער שטייטמיט
וואסורשים נסיוןדליםשטארקעטאקעאונז זעמיר איז אז
איז די אלעםדאס מיינונגען,
ער ערקלערט פאלשע מיט א) , אפ כד, היטן זיך
(תהילים ומלואה' הארץ וואס
מענטשן 'לה'פון די
פיינט איך האב
קאפיטל דאס )תהילים לא ,ז(
פון זונטיג
אבער אונז, אויף געווען רחמים מעורר וואלט דאס
באשעפטיגן און ארבעטן פאר זיין פרנסה ,און אין די זעלבע צייט זאל ער וויסן און געווארען, צובראכן הערצער צו
ישועת אה'מלחמה גייטדיאיין צו וואס פערד א ווי לעבט און נישט
נישט זיין מיה און פלאג ברענגען איהם די שפייז ,נאר דורך טראכט מענטש אז דער אז אייבערשטען'.ששת ימי המעשה נאך שבת קודש ערטע טאג פון די נאר אין איז דיפארזיכער זיך
אזוי ווי זונטיג דארט ,איך
ווייל
אהן קיין טראכטן ,דעריבער פילט מען גארנישט ,ווי חז"ל זאגען (שבת יג' ):שוטה ארבעט,וואס טוט
פאדערט זאגט ,יעדער בייםבן קרחה
ארויסגיין צום יהושע גלייךאיזרביארבעט ,אז
גמרא )ב"ב י( דער פון
איןרוהט וואס אשטייט
מענטש
דיאון ער
וועלט זרה,עבודה אז
שטארקייט, ער דינט מיט אאזוי ווי
טיפען הארצן איז
אין צדקה, איינצוקריצןגעבן
זיינע אויגן פון מענטשפארהוילןזיךזיךפונעם
מרגיש'.רשב"י?? אויך לויט « ווען מעג מען טוהן השתדלות אינו
לך פן
איז השמרער פארןאונזער פרשה
אייבערשטען)טו ,ט(
אליין ,און שטייט אין
באלאנגט אירוואס פסוקגעפונטדיאין
ארויס פון אלעסעסוואס אוןלערנט
מיט מאכן
פונעם אייבערשטער דיוועט
ארבעט עס אז די
פאדערט זיך צוערשט זיכערקייט אונזער
פארשטיין אז וואס איז
וואס מיר לויט אלחנן
די רבי איז ערקלערטדיהגה"ק
געדאנק ע"ז'.עפעס ,און טוהןמיינט ' און בליעל
מענטש צו פאר אבליעל, לבבךכח געבט דידבר עם יהיהוואס
דער
נסים??
דארף מען לכאורה פארשטיין די גמרא )ברכות לה (:וואס זאגט :שטייט אין אונז
מענטש, גמראעסוואס
איז דורכדעםדיוואס ווערטער פון פאר דיפרנסה, אות נ"א(
סגולהשיעורים ב"ב
קובץבעסטע עצה )אוןאויסגעקליבענסטע הי"ד
וואסערמאן זי"ע
ָ
דארףאיןזיךדי טוהטא מענטש
אויפמערקן לערנען אז
אונז לר"ה)
שכתב(באגרתעס
יד( קומט די תורה 'וְ ָא ַס ְפ ָּת ְדגָ נֶ ך' )דברים יא,
זצ"ל אזוי ווי הגר"ח פרידלענדר מיטן פונקט אינעם
אייבערשטען'ס געפירטהויפט ווערט אז דיאלעס ווייסן ווייל מיר עבודה זרה,
קלארקייט ,אז מיט א מענטש צו
פארןעס צו, גלייכטוואר
דערשטייט נישט אין גמרא זיי מאכן זיך 'אזוי ווי' זיי זענען
דען קען זאגט, רשב"י ישמעאל, ר' זאגט אזוי וועלט פון עס
מנהג אז לויטדידיגמרא, פירן
לשון פון האלט ,אז עס איז פארהאן מענטש דער וואס
כח ,און גארנישט האט מיט זיין ארבעט. דאס איז, זרה עבודה פון הארבקייט
ווי געברויכן וועלטליכע מיט פארנעמען זיך דארפן זאל מענטש דער אז זיין זעלבע ח"ו ,דאס
ארעמלייט ,נאר עס שטייט אז זיי מאכן זיך ארעמלייט ,דאס מיינט ,אז דער מענטש מען זאגט אז שעדיגן וואסאר"י הק', אדער העלפעןדערווערטער פון וואס קען כח אינעם ע"ז
פארשטענדליך די געוויסןאיז
מיט דעם א
}א{
ער נישט
לעבט נאר זיך
פארמעגן,טאר
אייגענעווייל מען
השתדלות, נישטטוהן
איין קיין זאמעלטדורך
אייבערשטען ערשטן ,ער פארזיכערן אין
שטאפל פונעם זיך אויב
שטעלן איין,
זייעטזיך
קומען מען וואסצו
צייט וואס
ביים מיט
אנזייעןנישט
האט טאקע אקערט, אז ער דעםמען וואסצייטאין
אנערקענעןאקערן ביים דארף
האבען ביים
אויף אפהאלטונג מענטשן וואסקיין
רחמנות דא
עס דיאיז נישט וואסלויט טראץ דעם
הייסט ,אז אויף נסים,
רחמנות ,דאס יענעמס פארלאזןאידן אויף
געקענט האטאויבזיין ,אז
מוז ער
נארוואס אלעסדאווענען, עפעסלערנען און
אויפגעטוהן ,נאר צייט צו האבעןהאטוועטאז ער וועןהדין,אזוי ,יום
אינעם
אא"וו .קיין
עסן נישט מאכט ער צוהאטער איהםוואס טראץ
מענטששיקטוואס מען דעם העלפען ער,
דעם לעבט אויףצו אייבערשטען
איהם ארבעט
יעדער טריט איהםזייער
באגלייט וועט
וואסדאווענען, אייבערשטעןאון
פוןווילן לערנען אייבערשטענס
דעםאיז בלויז חסד געטוהןהאטטוהןאוןוועלן
און דאס
סארט דעגרייכט,
צווייטע געוועןערווען די
טוהן וואס וואסצווואלט פליכטאביסל,מענטש אפארשטעלן זיך אויפן ליגט השתדלות,זאל
ווען מען ח"ו
קענעןטאמער וועט ערצו נארארבעטן,
אורטיילן איהםמוזן
ניששט וועלןמען
הדיןזייטוהט יוםאוןאנדערע
דורךאינעם ווערןיעצט אוןגעטוהן
שריט ,און
געווארען פאר א זינד
אריינצונעמען נישט וואס גערעכענט
איהם ער האט עס איז
וואלד ,און פארבלאנדזעטאזאין
טרעפט ביי אסא ווערט ארימאן,מען
וואס היינט.אליין פאר ארבעטען וועלן זיי מוזן
באקומען ביז ער האט דעמאלטס
אזאה',חסד וואס רצון טוהןפון
געניסן נישט ווידעראידן וועלן
ער ווייל געווען איז דאקטער, א ביי היילן זיך געגאנגען
אין מויל אריין ,ווייל ער איז נישט צוגעוואוינט אליין זיך צו באזארגען נאר צו אלעס איז ער וואס דעם אויף איז
אדער רשב"י פרנסהווי אזוי
מיט מאכן
ארדענונגצו פראבירט
און איז ער האבען
אז אסאך
טראכט אביי,
מענטש זאגט
דער פרנסה,
וואס דאסזייערע
ווייל
אייבערשטען,
אין אויפןער געפונט אזוי ווינישטאוןאון אייגענע מעשים
גוטסקייט, מיט זייערע מענטשןזיינע
פארלאזט אויף
צוקומען צו זיך נאר האט ער
שטיק טעות ,ווייל יעדער איינער דארף צוקומען דארף איין ע"כ.
געגאנגען',
דאס איז נישט איז זיי
זאכן, עס
אנדערע
הונגעריג און דארשטיג ,וואס וועט ער טוהן דארט".
געפערליךאיז פסוק און אין
קלאר שטייטטעגעסאפאר ווי
וואלד געהאט האט ער וואס זאכן אלע אויף אייבערשטען
דארף מען פארשטיין ,עס איז דאך דא די גזירה פון אייבערשטען אז ' ְ ּבזֵ ַעת פון חסדים נייע צו פונדאסניי
ער ווארפעןוועט
אויפן ארויף אוודאי אינגאנצען א הויז,
ליכטיגקייט פון בטחון זיךדערווייטענס א
רמב"ן ,איז די זעהן פון וועטדער זוכה צו א
נישט ווען "ערלויט איזדארף אנערקענונג,אזערמען
דעםזאגט רשב"י און מיט
וויאזוי פארכט וואסג ,יט(, מענטש
)בראשית תֹאכַאוןל לֶא ֶחם' ביזא ּ ֶפ ָ
יעצט,
יך ּ ַ
גמרא
די עפענעןאיין דיאיהםטייטשט ער וועט ווילאנגווימען
השתדלות ,אזוי
און קלאפן שום מאכען קיין
כוחות אהןלעצטע זיינע אנדערע.באשערן ווידער א גוט יאר מיט צולויפן מיט
אייבערשטען, טוהט איהם אייבערשטער די ווייל
ארבעטען ,ווייל עס געטוהן ווערן דורך מתעשרת שנה
נישטעס איז
עפעס האט .אז
אוןלרפא לרופא
רשות חסדשניתןזייערע כא ,יט( ,מכאן
אנגעהאנגען אין )שמותאיז ערר ּפֹא יְ ַר ּ ֵ
ווייסטפאאז ער ווייל' ,וְ ַ טיר,
ב"ק פה(. ) חסדים ורחמים.
די תשובה קען מען ערקלערן ,מיט א אנדערע מעשה פון רשב"י וואס שטייט
מענטש
פון הונגער אויסגייןדער
דאסעראיז פאר וועט היילן.
דאסצוהויז,
דאקטער
פאראפלאזן ערלויבעניש ער
געווארעןאון אויב וועט אנדערש צוטוהן, געגעבן איז "נארמאל מדרש: פון
דערציילט דער מדרש" :עס איז געווען א פאר תקפ"א) ברענגט (סי' אזוי איז די לשון וואס די טור
אין מדרש )ילקוט שמעוני בראשית כח(
וואס איז
אונז שטימע, מענטש אבער דער
העכער זיין נפתליפון בטחון,
אויפגעהויבן רבי דרגה הויכע האט אין א נישט
אונז, נאךמיט האלטאיז זעלבע וואס
די געלעבט אצוזאמען צען יאר און זיי האבען נישט זוכה געווען
אהן זיך קליידעט געריכט, א האט וואס מענטש וועלט איז, וואסאין די
האבען איינגעפירט
פאלק
זעלבע איז
עולם, ותחינהדילבורא
דאקטער, באים ביי א
בבקשה צו זוכן נישט וואס
געוויין, האטמיט א הבטחון ,ער
אייבערשטען מדתבייבעעטן קומען אין
גאנץ פארנומען איז ער ווייל נעגל, די נישט זיך שערט
קיין קינדער ,זענען זיי געקומען צו ר' שמעון ,און געזאגט פאר ר' שמעון אז זיי בארד, די וואקסן לאזט שווארץ,
צו
נאר זיך
אונז שפייז,
אזוי ווי אויף זיין
ברוחניות, ארבעטן
דארשט נישט און
הונגער דארף
שווערעמענטש אונז אזא
ליגן און פרנסה ,אז של עולם, ריבונו ביי
אויך אידישע
ענק האבען זענען אנדערש
חתונה ריין,ביי די
ארויסגיין ווי
געזאגט ,אזוי וועט ער
שמעון געריכטר' צו
האט זיי אפטיילן,זיין
זיך זיין מיט ווילןוועט
וואס
געדעכטען וואלד שוין א יאר צייט ,אזוי דער בערשטען". פארלאזן אינגאנצען אויפן איי
בלאנדזען און נעגל,אויך צוגרייטן א גיטע די אייך זאלןשערןחתונה,קליידער,
לכבוד די ווייסע זיך אהן
סעודה טוהןגיטע קינדער ,זיי
צוגעגרייט א
קלאפט
און טאר א אויסוועג
הלבבות, חובותאנדער קיין דער ניטלויט וואסאזהאט
אפילו ארימאןוויסן
"אבער מען דארף צו א און השנה ,מיט
פארפאלק שמחה אין ראש
געגאנגען די זענען זיי גט,מיט טרינקען
לכבוד די עסען און
אוןסעודה
מיר זעלבע טוהן
השתדלות דאסווי מער אויפן טיר,
פארמערן גאנצע קראפט
פארלוירן און מענטש זיין
נישט ווערן מיט ..אז א איד טוהט געמאכטדיא יום
געריכט ,און פריי פון די
טרינקן און עסען איןארויסגייןוועלן מיט
אזאזייסעודה זיכערקייט
צוגעגרייט
שטארק
רבונו טיפן,זייער
הארצןשוואכט אפ
השתדלותאויס פון
מיר שרייען צופיל ביי ווייל
סליחות, פרנסה, אויףיעצט נס" .מיט אסאך וויין, וועטזיךזיי מאכן א
אנגעטרינקען האבען אייבערשטער
טוב ,און אזוי ווי זיי
אונז ".נישט פארגעבן וועלן מיר מענטש וועסט פוןדידעם טויבובטחון
אמונהעולם, נעמען איינקריצען ביי זיך אין די של זענערקענסטווייב,אז זיי
שרייבט ערזייןאנגערופעןאזצו
זיךלשון הטור, מאןאין
דעראויך זעהט מען
האט
ריקם, און אל תשיבנו מלכנו מלפניךדעריבער,ביי די שטארבען ,און די צומיט
טראגןבאשעפערעסוועט
און שטוב, מייןדי
פון אז'ווייסן'
דיר נישט אז זיי
גלוסט עס אלעס און
וואס 'זיכער',
אפיקורסים וואס מינים זעהט ליידער "ווי מען הארץ אז לה’ הארץ
איז
צוגעענדיגט,רעדן
די וועלט ,און נפתלי
רביפירט האט ער אין שרייט אזוי
אייבערשטען אז נישטמען און אזגלייבן איז דערבטחוןוואס דערציילט דידי כח פון
מדרש ,נאך טאקע נאר מיט עלטערן, ווייל
דיינע פון נס.
מאכן א
זיישטוב
דער און רחמים שערי די זיך עפענט
זזיך איין אז עס ווערט געפערט דורך די זון און די שטערענעס, עס אז זוכה מען מעןמאן איז איינגעשלאפען ,האט די ווייב גענומען דער בעט מיט ומלואה תבל ויושבי
זיך קען מען וויבאלד נאר נסים, געשען זאל עס אז זוכה
כדברך. סלחתי ענטפערט, אייבערשטער
זיי טוהן פארמערן זייער השתדלות ,ממינעדיג אז דאס וועט זיי שטוב פון אריבערגעטראגן צום
דאווענען ווי דארף מען בעטן און ניסים,און עס
אינערווענדיג,
פארלאזן אויף דער מאן נישט
האבען יאר יענער אז דערציילן, הישיבה
העלפען ,אבער מאמינים בני מאמינים מאכען נאר דאס וואס תלמידי די פלעגן בה ,אז אלעס איז אויפגעוועקט,
מען אז זיך
האפפענונגהאט מאן
מיט דער
טיר אוואס
אויף נאכדעם
קלאפן עלטערן,
וואס איר
ארעמלייט
טיפן געקלאפט פון
גלייבן זיי וועלטןאיןאוןדי מעשים און אויך איינגעריסן
טאקעמענטש, בחוריםפונעם
פאדערט זיך די עלטערן ,פרעגט העלפען. אירע פוןזיי
הויזאון זיך אין
אויף זיי זיךער געפונט
דעבארעמען וועט אז
זעהט ער
אז
שפעטעראז אויף די יאר
מחלוקת קען זיין דערקענטדער פוןעס האט זיך
אייבערשטען".עכ"ל. קומט אז
הארצען, אז עס עלטערן? באשערט פון הימל, ער איר וואס טו איך דא ,וואס האב איך מיט דיינע
ווי אזוי האט מען צוגעטראטען צו סליחות אין
געבענטשטר"י.
יאר. ספיעציעלע רשב"י און
אינעםאמחלוקת פון אהןגעווען זיך איז
עס הענגט עס האט זי איהם געעטפערט ,די האס טמיר געזאגט אז איך קען
ראדין??גיטע זאך איך וויל און טראגן צו מיין טאטענ'ס דאס אליין איז גרעסטע ישיבת
נעמען וועלכע
אכזרים אדער עשירים??
ישיבת קיין סגולה צו ברענגען פאר « וואס איז די עצה אויף צו האבען פרנסה ברווח?? אין נישט אפגעשפילט
האב גענומעןזיך'ווייל איך
וואס האט דערציילטדיר
ווערטהאב איך שטוב, עס
די געדאנק דארף ליגן אין די געדאנקען פונעם מענטש מוצאי שבת ערב ראש השנה ,ווען יארןאליין'.
די דירפוןווי
איינעזאך
בעסערע ראדין
עס ווערט געפסקנ'ט אין רמב"ם ז"ל )סוף הל' שמיטה ויובל(,
השנה, שטענדיג אין יעדע צייט ,אבער איבערהויפט פאר ראש אלע תלמידים זענען געשטאנען גרייט אנצוהייבן זאגען
זענען די פארפאלק צוריק געגאנגען צו רשב"י ,און איהם פרנסה ,דערפאר וז"ל' :פארוואס האבען שבט לוי נישט באקומען קיין טייל אין
וואס אין די טעג ווענדט זיך דאס גאנצע יאר ,אזא מענטש
ארץ ישראל צוזאמען מיט אלע שבטים ,דערפאר ,וואס זיי מיטן און חיים אנגעטוהן
אויפגעשטאנען דער חפץ
רשב"י ווי איז מען געזעהן
געשיכטע, האט די סליחות,
פארציילט
וואס האט אביסל שכל אין זיין קאפ ,און קוקט זיך איבער ווי צום צו ער גייט גלייך און וואנט, מזרח צום צו גייט טלית
זענען געווארען אפגעשייד צו דינען די באשעפער ,דעריבער
אזוי איז אריבע די יאר ,שפירט ביי זיך זיכער דאס ארעמקייט
האט עס די אר”י געדאווענט אויף זיי און זיי זענען געהאלפען געווארען מיט א
אלס געדינט האט וואס זצ"ל טרופ נפתלי רבי הגאון פון פלאץ
זענען אפגעשייד פון זיך באשעפטיגן מיט די וועלטליכע קינד ,ווייל צדיקים האבען א כח צו העלפען אפילו עקרות
ווי ער געפונט זיך און אז ער קען גארנישט אליין ,או דורדעם
זאכען ,און האבען באקומען זייערע טייל אין בית המקדש ווי זאל ודם הקדוש מתקן געווען מגיד שיעור אין די ישיבה ,און ער בעט ביי איהם אז ער
ענדיגט די מדרש ,עס איז דאך א ק"ו מאדאך א בשר
איז מעורר רחמים מיט זיין און הארץ, צובראכן א ער באקומט צוגיין צום עמוד פארזאגן די סליחות.
עס שטייט אין פסוקֲ ' ,אנִ י ֶחלְ ְק ָך וְ נַ ֲחלָ ְת ָך' )במדבר יח ,כ(. וואס דורך דעם וואס ער זאגט ,איך האב נישט קיין בעסערע
געבעט ,און איז זוכה צו א געבענטשט יאר. און און צוזאגען ר”ה ביינאכט.. רבי נפתלי האט אויסגעפאלגט ,אנגעטוהן דעם טלית
זאך אויפן וועלט ווי דיר ,האט אויסגעפוילט די ישועה
רמב"םגעקענט
(הלכות לוי האטשבטדער צו ווי עניןגעבוירן
התשובה דערוואס איינערנאר איז
נישטדאס
און אנגעהויבן צוטרעטן צום עמוד ,גייענדיג ,קומט צו נאכאמאל
אין דעם זוכה געווען ,נאר יעדער איד וואס זיין הארץ גלוסט ווארטען זענען געהאלפען געווארען ,ק"ו אידישע קינדער וואס
מן תעניות פ"א ה"א ואילך) שרייבט" :עס איז א מצות עשה דער חפץ חיים און בעהט איהם אז אזוי ווי דער מנהג איז
איהם אין זיין גייסט איז צוגעגרייט זיך אפצושיידן פון אלע שוין אזוי לאנג אויף ישועת ה' און שרייען אויס יעדן טאג אז זיי
זאל אויך זאגן אפאר התורה צו שרייען און בלאזען מיט פייפערס אויף אלע צרות וואס קומט אויפן צו זאגן דברי התעוררות פאר סליחות בעהט ער איהם ער
האבען נישט קיין בעסערע זאך אויפן וועלט ווי די
וועלטליכע זאכן ,און גיין אויפן גלייכען וועג צו וואס ער איז
צבור ,און דאס איז די וועגן פון תשובה ,אין א צייט וואס ער קומט א צרה זאל מען
באשאפען געווארען ,און ווארפט אראפ פון זיך די יאך וואס סליחות.ווערן' ,ע"כ.
געהאלפעןפאר די
ווערטערזאלן
אייבערשטער ,זיכער איז רעכט זיי
אויף דעם האט רבי נפתלי פראבירט אפזאגען ,ווער איז ער וואס זאל זאגען אפאר שרייען אויף דעם און בלאזען ,אז אלע זאלן וויסן אז זייערע נישט גוטע מעשים
מענטשן רעכענען זיך מיט זיי ,אזא מענטש ווערט געהייליגט מיט די מדרש קען מען פארענטפערן די ווערטער פון
ווערטער פארן חפץ חיים ,אבער דער חפץ חיים האט נישט נאכגעלאזט ,ביז רבי ברענגט צו די אלע שלעכטס וכו' ,און דאס וועט מאכן אז די אלע צרות זאלן
בקודש הקדשים ,און אין די באשעפער איז זיין טייל אויף
ארבעטען ווערטער פאר די פארבייגיין ,אבער אויב מען וועט נישט שרייען דערויף און נישט בלאזען ,נאר מען רשב"י ,ווען זאגט רשב"י אז א מענטש טאר נישט
נפתלי האט נישט געהאט קיין ברירה און אנגעהויבן מיט אפאר
שטענדיג ".עכ"ל. ווייל אינדערש וועט ער נישט לערנען און דאווענען ,דאס איז
וועט זאגען אז עס איז נאר א צופאל וואס טרעפט זיך אויף דער וועלט און דערפאר בחורים ,האט ער אזוי געזאגט:
איז ,זיך צוברענגןאיד
לעבן פאר א נאר אלס פארדאכט אז דורך די ארבעט וועט ער קומען צו מבטל זיין פון תורה,
זאל אז עס דאסצווועט אוןוועג בעסטע
אכזרית' דאס רמב"םא אז
'דרך דער דאס לערנט אונז
פאסירט ,איז מיר זאגען ביי די סליחות דער צווייטע שטיקל' ,לא בחסד ולא במעשים באנו האט עס
וכו'".דינען דעם אייבערשטען ,און אויף צו גייסט דערפאר האט ער געזאגט בעסער זאל מען אינגאנצען נישט ארבעטען ,אנדערש
צרות אין נאך אינגאנצען איבערגעבן זיין לייב
קומען לפניך ,כדלים וכרשים דפקנו דלתיך' .דארף מען דאך פארשטיין ,א מענטש קומט
ער וואס זאך אייציגער זיין ביז וועלט, דער פון שטערונגען אלע אוועקטרייבן איז אבער ווען א מענטש ארבעט נאר פיזיש אבער זיין קאפ און מוח ווייסט ער
ובודאי איז זיכער ווען מיר שטייען פאר ראש השנה וואס די גאנצע בריאה גייען דאך דא בעטן פארן אייבערשטען סליחה ומחילה ,אויב אזוי וואלט געפאסט דער
פארמאגט זאל זיין נאר ערפילן רצון ה' ,דעמאלטס וועט איהם דער אייבערשטער קלארעהייט אז נישט ער איז דער וואס ברענגט זיין פרנסה און אלע אנדערע
יעדער פון אריבער גיין ביי אייבערשטען כבני מרון ,און דער אייבערשטער גייט אורטיילן זאל קומען מיט עפעס אזאך אז עס קומט זיך איהם מען זאל איהם פארגעבן ,אז
צושיקן אלעס וואס ער באדארף אהן קיין שום השתדלות. געברויכן ,און ער שרייט אויס 'באשעפער ,איך האב נישט קיין בעסערע זאך
ער איינער ,מיט זיין לעבן און געזונט ,קינדער ,נחת ,ווער וועט רייך ווערן און ווער ארעם, אפילו אלע אא"וו ,און
זיינע חסד
געטוהן ער האט געלערנט ,אדער ער האט געדאווענט אדער
בזעת אפך
אא"וו, פסוק 'שלום
אויפן אדער
מלחמות בשלח(,
מיט זיי, )בפרשת פאסירןוועטמשה ישמח ספה"ק
וואס שטייטאוןאיןשטעט
לענדער געברויכן,כאטשיג אויף ווי
אלעעס און
האט ער אבער
דיר' ,אזיין מענטש וועט זיכער געהאלפען ווערן מיט
צוזיין עס איז נישט געווען אינגאנצען ווי עס באדארף
איז אויך
אלעסקעןאז לחם אבער מיר ברויט, גשמיות'דיגע מען לחם מיינט פשוט דאךלחם'.תאכל וועט נישט צוקומען צו מבטל זיין פון די תורה ,ווייל דאס איז זיין לעבן ,וועט
בלויז האלטן און אריינטראכטען ווי צייט פאסיגע יעצט די געווארען צו קומען ווי א ארעמאן איז געהערט
ארבעטען. וויאזוי איז
איינער קען אא"וו,אזיין אנגעהויבן
האלטען אז פראבירט,
רשב"י אויך
תלמודבעלייאר. לחם אלו
קומענדיגע משען
אויף די חסדים יד (.כל )חגיגהנאך
מעורר זייןדרשנ'ט אוןגמרא
דורכדעם ורחמים ,די
'תורה' ,ווי מיינען
חסדים און זיך איינבעטן מען זאל איהם געבען א זאך אהן קיין זכות.
דארף מען
היצר, מלחמת ברויט
גשמיות'דיגעעיקר
דאס איז דער ווייל ווי
און אזוי צוזיין בלחמי,
אופזיכטיג, זיך לחמו שנאמר )משלי ט ,ה(
פאדערט לכו דעריבער האט ער ערקלערט אז עס איז דא צוויי ערליי סארטן ארעמלייט ,איין סארט איז א
« אין וואס קריגן זיך דער בעל חובות הלבבות מיטן רמב"ן??
פלאגן מענטש מיט בייזוויליגע געדאנקען אז עס דער טבע פון די וועלט
זיך פאדערט תורה פארשטיין צו אויך אזוי גרייט, ווערט עס ביזע אסאך
צומישען דער ארימאן וואס זאמעלט זיך אהן אסאך קליינע פרוטות ,דורכן קלאפן טיר נאך טיר,
אויסטוישן זיין
מען קען נישט ,ווייל מענטש מען
נישט האט אז אפסוקאויב עפעס אוןזאגט דער פלאגעניש,
האט מען מען טוהט מיה און
און אזאסאך
זיך אזוי,
קריגןדער ר"י אז זיי
קליינעקייט און מיט
געבט א רשב"י
איינערפוןעפנט
מחלוקת ערקלערן דער
מענטשן , פארשידענע קעןדאמעןנאךאיז
ווי עס עס
וויילתורה,
דער פלאגעניש אין
גרויסן בלאף, אייןאויף ברויט, מאכן איזמעןצואז עס זעהטהאטוואס ער שווייס
אביסל, פלאגעניש און
אריינקלערן ישראל טוהט
שענקט א שייןספר
אוןאבן אינעם
ערקלערטאויף
נעמט איהם ווערט הבטחון,טיר
ווי אעסדריטן אויף דער מדת נישטעפנט פון
אינעם אופן
אנדערע
און דורכדעם וועט איהם אויך גארנישט פעהלן פון גשמיות ,ווי דער משנה זאגט
דעם, מדת מענטש ווייסט וויפיל ער האט געטוהן און עס איז גארנישט געווארען פון אללעאיןסארטן
שרייבט" : זצ"ל ,ווי ער
צוגעוואוינט צו דער סלנטר
ארימאן איז ישראל נדבה הצדיק
אא"וו ,רבי
אזוי אז ברייטהארציגעהגאון
)דרש ג( פון
אין מסכת אבות )פ"ג מ"ו( דער וואס נעמט אויף זיך די יאך פון תורה נעמט מען
ווייטער.וועג און ווידער פארקערט ,וויפיל ער האט פארדינט אהן דעם וואס ער האט עפעס גייטאון דער
הלבבות, פונעםדיחובות
בזיונות און וועגאראפ ער דער
שלינגט וועגן,
ערלייאון פוןצוויי
מענטשן, קאמענטארןדא
הבטחון איז
אראפ פון איהם די עול מלכות ודרך ארץ. פונעם רמב"ן .לויט די חובות הלבבות )אין שער הבטחון פרק ד'( ,דארף דער מענטש
געטוהן פארדעם. קעגן איהם איז דא א אנדערע סארט ארימאן ,וואס איס אסאך אויף אן ערגערן
}ב{
