הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פרשת נצבים תשפ" ה לפ"ק
בסעודת ברית מילה של בן הר"ר אהרן דייטש הי"ו
יום ב' פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק
שמחה אויף אלע יארן שפעטער .ווען א יוד איז מען וואונטשט אן ,כשם שנכנס לברית ,כן יכנס
מקיים מצות מילה ,כאטש ער איז מצער זיין קינד, לתורה ולחופה ולמעשים טובים (שבת קלז .):אזוי ווי
פון דעסטוועגן דאך מאכט ער א סעודה ,ער פריידט דאס קינד איז אריין אין די ברית ,זאל דער
זיך ,און ער האט א שמחה ,ווייל קבלו עליהם באשעפער העלפן ווייטער ,אז ער זאל אריינגיין
בשמחה .די אנדערע מצוה פון עריות ,זאגט די גמרא, לתורה ,ווערן בר מצוה ,לחופה ,ולמעשים טובים.
שקיבלו עליהם בקטטה ,בוכה למשפחותיו (במדבר מען געפונט נישט ביי אנדערע מצוות אזא מין לשון,
יא-י) ,איז עס געבליבן אויף שפעטער אויך. אז אזוי ווי מען האט מקיים געווען די מצוה ,זאל
מען מקיים זיין אנדערע מצוות אויך .בפשטות ,ווייל
קומט אויס ,אז ביי ברית מילה זעהען מיר ,אז עס ברית איז די ערשטע מצוה וואס מען גיט פארן קינד,
ווענדט זיך אלעס אין די התחלה .האט מען עס די התחלה איז דאך געווען שנכנס לברית ,כן יכנס
מקבל געווען בשמחה ,איז אפילו דורות שפעטער, ווייטער אויך ,לתורה לחופה ולמעשים טובים.
איז מען מקיים די מצוה בשמחה .כשם שנכנס
לברית ,אזוי ווי דאס קינד איז אריין לברית ,איז ער די גמרא (שבת קל ).זאגט ,כל מצוה שקיבלו עליהם
אריין מיט שמחה ,פארוואס ,ווייל די התחלה פון בשמחה ,עדיין עושין אותה בשמחה .וכל מצוה
יעדע זאך ,אז מען טוט עס בשמחה ,בלייבט א שקיבלו עליהם בקטטה ,עדיין עושין אותה בקטטה.
שמחה אויף שפעטער אויך .כן יכנס לתורה לחופה די מצוות וואס מען האט מקבל געווען מיט א
ולמעשים טובים ,אז אלע מצוות וואס ער וועט שמחה ,אזוי ווי די קבלה איז געווען מיט א שמחה,
מקיים זיין שפעטער ,זאל זיין שטענדיג מיט א איז מען מקיים די מצוה שטענדיג בשמחה .מצות
שמחה .אז דו זעסט ביי א ברית אז מען האט עס מילה איז געגעבן געווארן פאר אברהם אבינו ,און
מקיים געווען בשמחה ,ווייל מען האט עס מקבל אברהם אבינו האט עס מקבל געווען מיט שמחה,
געווען בשמחה ,איז כשם שנכנס לברית ,כן יכנס ווייל עס שטייט אין פסוק (תהלים קיט-קסב) שש אנכי
לתורה לחופה ולמעשים טובים. על אמרתך כמוצא שלל רב .איז געבליבן א מדה פון
על הטוב יזכר
ידידינו מוה"ר אהרן קליין הי"ו
אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים
לע"נ אמו מרת צארטל ב"ר נחום ע"ה -נפטרה כ"א אלול תשפ"א לפ"ק -ת.נ.צ.ב.ה.
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~א~ שיחות ודברות קודש -וויען
מכניס בבריתו של אברהם אבינו .איז ממילא די מצוה מען זעהט נאכמער ,אז יעדע מצוה וואס איז בא
עדיין עושין אותה בשמחה ,ווייל ער האט א מזמן לזמן ,איז א יוד מקיים בשמחה .ישראל מלאים
געלעגנהייט יעצט צו טון א מצוה וואס ער וועט מצוות כרמון (חגיגה כז ,):יעדער יוד איז מקיים יעדן
קיינמאל נישט קענען נאכאמאל מקיים זיין ביי דעם טאג טויזנטער מצוות ,און ער מאכט נישט קיין
קינד .תורה ,חופה ,מעשים טובים ,איז דא אנדערע שהחיינו וקימנו והגיענו לזמן הזה ,אז ער האט די
אופנים אויך ווי אזוי מען קען עס מקיים זיין נאכאמאל זכיה אז ער קען מקיים זיין די מצוה .א מצוה וואס
און נאכאמאל .אבער ברית מילה איז א זאך וואס איז קומט פון צייט צו צייט ,שופר ,לולב ,מאכט מען א
אויף שטענדיג .מעיקר הדין וואלט מען געדארפט שהחיינו .פארוואס פרייסטו זיך אויף די מצוה מער
מאכען א שהחיינו ביי יעדן ברית מילה ,אזוי ווי מען ווי אויף אנדערע מצוות .אז דו לייגסט היינט תפילין,
מאכט אויף יעדע מצוה וואס איז בא מזמן לזמן .עס קומט נישט קיין שהחיינו? אבער מען קען דאך
איז דא כמה טעמים פארוואס מען זאגט נישט קיין נישט זאגן א זאך ,נאר ווען מען איז דערביי .א מצוה
שהחיינו .אבער על כל פנים ,די כניסת ברית פון א וואס מען איז נישט מקיים שטענדיג ,מען איז עס
קינד איז מיט א שמחה .עס איז אן איינמאליגע מצוה נאר מקיים איינמאל א יאר ,צוויי מאל אין יאר,
וואס ער קען מקיים זיין ביי דעם קינד. ברענגט עס ארויס א מידה פון שמחה ביי א מענטש,
אז ער האט די געלעגנהייט אז ער קען עס מקיים
כשם שנכנס לברית ,אזוי ווי די מצוה האט ער מקיים זיין .מאכט מען א שהחיינו אויף יעדע מצוה וואס
געווען מיט א שמחה ,עס איז אן איינמאליגע איז בא מזמן לזמן.
געלעגנהייט וואס ער קען אריינברענגען דאס קינד
אין בריתו של אברהם אבינו ,זאל זיין די שמחה איז א כל שכן ווען מען רעדט פון א מצוה וואס א
ווייטער אויך ,כן יכנס לתורה ולחופה ולמעשים מענטש איז מקיים איינמאל אין לעבן ,איז דאך אוודאי
טובים .כאטש עס איז שוין נישט קיין מצוה וואס איז אז עס איז א געוואלדיגע שמחה די מצוה .איך וועל
בא מזמן לזמן ,עס איז א זאך וואס איז דא אויף נישט קענען מקיים זיין די מצוה שפעטער ,איך וועל
שטענדיג ,זאל ער עס קענען מקיים זיין מיט די נישט קענען מקיים זיין די מצוה נאכאמאל .מצות
זעלבע שמחה ווי מען האט מקיים געווען די כניסה ברית מילה ביי דעם קינד ,איז אן איינמאליגע מצוה
לברית. וואס מען איז מקיים ביי דעם קינד ,אז מען איז אים
מתוך דברי הספד בהלויה של הר"ר ברוך יהודה רובין ע"ה
יום ד' פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק
מכה אשר לא כתוב בספר הזה (דברים כח-סא) ,זו ...ווילאנג מען האט ערליכע יודען צווישן זיך ,וואס
מיתת צדיקים (מדרש) ,מיתה פון ערליכע יודען .האבן זענען מגין אויפן דור ,צדיקים וואס זענען מוכיח
זיי געזאגט מי יוכל לעמוד באלו ,אז אונז פארליר דעם דור ,איז אלץ דא א האפענונג אז אפילו מען
מיר די קומענדיגע דור ,אונז האב מיר נישט אויף גייט נישט אויפן ריכטיגן וועג ,אז דער אייבערשטער
וועם ארויפצוקוקען ,ווער וועט קענען אויסהאלטן, וועט נישט אויספירן די גזירה .יודען וועלן זיך משים
ווי אזוי וועט מען זיך קענען האלטן ווייטער. על הלב זיין דורך די מוסר וואס מען הערט ,און
דורכדעם וועט מען נישט דארפן צוקומען דערצו ,אז
דאס איז געזאגט געווארן אויפן יעצטיגען דור .און מען זאל ברענגען די תוכחה וואס שטייט אין די
כל שכן ווען מען רעדט פון א טאטע ,א זיידע ,אן פרשה.
עלטער זיידע ,וואס איז דער קרוין פון די משפחה,
וואס יעדער האט ארויפגעקוקט אויף די מעלות און יודען האבן אבער געהערט ,אז אויסער די צ"ח
די מדות טובות וואס איז געווען אין דעם יוד .זיין קללות איז דא חסר שתים ,עס איז דא כל חלי וכל
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~ב~ שיחות ודברות קודש -וויען
לעבט ,און ער גיט אוועק א בנין וואו עס זאלן קענען משא ומתן וואס איז געווען באמונה ,א ווארט איז
דארט נתחנך ווערן קינדער צו תורה און יראת שמים, געווען א ווארט .די יראת ה' וואס איז געווען חופף
דאס איז צדקתו עומדת לעד ,די צדקה בלייבט אויף על פניו ,און עס איז געווען אויף וועמען
שטענדיג. ארויפצוקוקן .ווילאנג מען האט א טאטן ,א זיידן ,אן
עלטער זיידן ,איז דא וואס זאל האלטן די דורות.
רבי ברוך יהודה ז"ל האט מנדב געווען א בנין וואו ווען עס איז אבער חסר שתים ,דארף מען אן
עס זענען שוין נתחנך געווארן דארט טויזנטער עקסטערע תפלה מי יוכל לעמוד באלו ,ווי אזוי קען
יודישע טעכטער ,טויזנטער יודישע מאמעס וואס מען זיך האלטן שפעטער ,ווען מען זעהט נישט מער
האבן אויפגעשטעלט שיינע יודישע שטובער ,עס די צורה פאר זיך ,אז מען זאל גיין אויפן ריכטיגן
איז צדקתו עומדת לעד ,די צדקה בלייבט אויף וועג.
שטענדיג ,דאס טוט באגלייטן די נשמה סיי וואו מען
קומט אן .עס זאל מקוים ווערן דעם צדק לפניו יהלך האט זיי משה רבינו אבער מנחם געווען ,אתם נצבים
וישם לדרך פעמיו (תהלים פה-יד) ,די מצוות ומעשים היום כולכם לפני ה' אלקיכם (דברים כט-ט) .דער
טובים וואס מען האט געטון זאל אים באגלייטן אייבערשטער גיט כוחות הנפש אז מען זאל דאס
ווייטער ,און ער זאל בלייבן א זכרון ביי אונז אלע ,ביי קענען אלעס אריבערגיין .אין וואסערע מצב יודען
די קינדער און די אייניקלעך און אלע גוטע פריינט, וועלן זיין ,אין וועלכן אופן עס וועט אויסקומען אז
ארויפצוקוקן אויף די מעלות און מדות טובות ,און מען דארף דינען דעם אייבערשטען ,וועלן זיין די
זיך אראפצולערנען צו גיין אין די דרכים. כוחות ,אתם נצבים היום כולכם לפני ה' אלקיכם.
*
דער אייבערשטער זאל געבן אז עס זאל שוין מקוים
ווערן וואס מען ליינט אלץ די פרשה סוף פונעם יאר, דער פסוק (תהלים קיב-ט) זאגט ,פזר נתן לאביונים
תכלה שנה וקללותיה ,תחל שנה וברכותיה (מגילה צדקתו עומדת לעד .יודען זענען דאך בעלי חסד,
לא .):אלעס זאל אדורך גיין מיטן פארגאנגענעם יאר, מען טוט צדקה ,מצוות ומעשים טובים .מען איז
און מיר זאלן אלע האבן א גוט געבענטשט יאר ,א מקיים דעם פזר נתן לאביונים ,ער גיט אוועק פאר
כתיבה וחתימה טובה ,און גאנץ כלל ישראל זאל שוין אביונים ,ער פלאגט זיך אליין כדי צו העלפן פאר א
אויפגעראכטן ווערן ,ובלע המות לנצח ,בביאת בן צווייטן יוד .אמאל איז אבער דא וואס צדקתו עומדת
דוד ,במהרה בימינו אמן. לעד ,א מענטש האט שכל אין די יארן וואס מען
בסעודת הילולא של כ"ק מרן בעל עזר מיהודא זצ"ל אב"ד דקהלתנו הק'
יום ה' פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק
דער אייבערשטער האט געזאגט ער וועט ברענגען די וואך אין די פרשה ,זאגט משה רבינו ,אתם נצבים
אויב מען וועט נישט האלטן די דרכי התורה ,וועט היום כולכם לפני ה' אלוקיכם (דברים כט-ט) .זאגט
מען זיך קענען האלטן. רש"י ,יודען האבן געהערט די פריערדיגע פרשה ,די
תוכחה וואס איז אויסגערעכנט פריער ,עס איז דא
דער הייליגער חתם סופר (קטז ).ברענגט צו ,א צדיק מ"ט קללות וואס איז אויסגערעכנט אין פרשת
וואס לעבט ,איז פאר יעדן יאר וואס ער לעבט ,לאזט בחוקותי ,און אין די פרשה איז דא מאה חסר שתים,
ער איבער א זכות אויף דער וועלט פון זיין עבודה הונדערט ווייניגער צוויי ,אכט און ניינציג ,האבן זיי
וואס ער האט געטון אין דעם יאר (עיין תוספות פסחים געזאגט ,מי יוכל לעמוד באלו ,ווער קען דאס
קיז .).זאגט דער הייליגער חתם סופר ,יעקב אבינו ביישטיין .האט משה רבינו זיי געדארפט טרייסטן,
האט געלעבט הונדערט זיבן און פערציג יאר. אתם נצבים היום כולכם ,מיט די אלע קללות וואס
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~ג~ שיחות ודברות קודש -וויען
געהערט אז עס איז דא חסר שתים ,אויסער וואס איז הונדערט זיבן און פערציג יאר איז מגין אקעגן די
אויסגערעכנט ,וועט נאך זיין מיתת צדיקים אויך, הונדערט זיבן און פערציג קללות וואס איז דא אין די
הוריקו פניהם ,ואמרו ,מי יוכל לעמוד באלו ,ווי אזוי תורה .עס איז דא ניין און פערציג אין פרשת
קען מען זיך האלטן אין א דור ,ווען עס פעלן בחוקותי ,אין פרשת כי תבוא איז דא אכט און
ערליכע יודען ,ווען עס פעלן די צדיקים וואס זאלן ניינציג ,צוזאמען איז עס הונדערט זיבן און פערציג,
מדריך זיין דעם דור ,ווער וועט קענען דעמאלט אזוי ווי די יארן פון יעקב .יעדע יאר וואס ער האט
אויסהאלטן. געלעבט ,האט איבערגעלאזט א כח וואס זאל מגין
זיין אויף כלל ישראל ,אקעגן די הונדערט זיבן און
עס שטייט אין פסוק (ישעיה כט-יד) ,ווען דער נביא פערציג קללות וואס איז אויסגערעכנט אין די תורה.
רעדט פון מיתת צדיקים ,זאגט ער ,אז דער -דארף מען נישט אזוי מורא האבן פון די קללות,
באשעפער וועט ברענגען ,הנני יוסיף להפליא את ווייל עס איז דאך דא די זכות פון יעקב אבינו וואס
העם הזה הפלא ופלא ,ואבדה חכמת חכמיו ובינת וועט ביישטיין.
נבוניו תסתתר .עס וועלן אוועקגיין צדיקים ,עס
וועט נישט זיין קיין חכמים ,און עס וועט פארלוירן זאגט דער הייליגער חתם סופר ,אבער עס איז חסר
גיין די חכמה פון די חכמים ,און די בינה פון די שתים ,עס איז נישט הונדערט זיבן און פערציג ,עס
נבונים .וואס לכאורה דארף עס האבן א ביאור ,עס איז דא הונדערט ניין און פערציג .ווייל
וואלט געדארפט שטיין אז עס וועט פארלוירן גיין די אויסגערעכנט איז טאקע נאר אכט און ניינציג ,אבער
חכמים מיט די נבונים .אוודאי ווען דער חכם איז אין די פריערדיגע פרשה שטייט (דברים כח-סא) גם כל
נישט דא ,פעלט זיין חכמה ,ווען דער נבון איז נישט חלי וכל מכה אשר לא כתוב בספר התורה הזאת,
דא ,פעלט זיין בינה .פארוואס זאגט דער פסוק יעלם ה' עליך ,עס איז דא נאך צוויי ,כל חלי וכל
ואבדה ,עס וועט פארלוירן גיין ,חכמת חכמיו ,און די מכה ,וואס איז נישט אריינגערעכנט .איז בעצם נישט
בינת נבוניו. דא הונדערט זיבן און פערציג ,עס איז דא הונדערט
ניין און פערציג .און אויף הונדערט ניין און פערציג
נאר דער ביאור דערפון איז .יעדער צדיק איז מדריך האבן מיר נישט די זכות פון יעקב אבינו וואס זאל
זיין דור ,און ער לערנט זיי ווי אזוי מען דארף זיך צו קענען מגין זיין.
פירן ,און ווען ער גייט אוועק פון דער וועלט ,פעלט
די חכמה וואס ער האט געלערנט תורה מיט יודען און אויף דעם איז געווען הוריקו פניהם פון יודען.
ביז יעצט .ער איז שוין נישט דא ,ער קען עס נישט ווען זיי האבן געהערט די ניין און פערציג פון
איבערגעבן ,עס פעלט די חכמה וואס עס וועט נישט בחוקותי ,און דא איז דא מאה ,דא איז דא הונדערט,
צוקומען מער פון וויפיל ער האט געלערנט מיט נאר חסר שתים ,עס פעלט צוויי וואס שטייט נישט
יודישע קינדער ביי זיין לעבן .אבער וואס ער האט ארויסגעשריבן ,אבער באמת איז דא הונדערט ,איז
יא געלערנט מיט זיינע תלמידים ביים לעבן ,דאס דאך עס צוזאמען הונדערט ניין און פערציג ,און אויף
בלייבט אויף שטענדיג .ווייל דאס וואס ער האט דעם האבן מיר נישט די זכות פון יעקב אבינו ,הוריקו
געלערנט ,בלייבט איינגעקריצט אין די הערצער פון פניהם ,ווי אזוי וועט מען זיך קענען האלטן .האט זיי
יודישע קינדער וואס זענען מקבל פון זייערע רבי'ס. משה רבינו געדארפט טרייסטן ,אתם נצבים היום.
איז אפילו דער חכם און דער נבון איז נישט דא ,אבער
*
זיין חכמה איז געבליבן ,ווייל ער האט מלמד געווען
תורה מיט אנדערע ,און די חכמה איז געבליבן ביי די אין די מפרשים ווערט צוגעברענגט ,אז די חסר
וואס האבן עס געהערט ,איז די אבידה נאכנישט אזוי שתים איז' ,כל חלי וכל מכה' אשר לא כתוב בספר
גרויס. התורה ,די תורה זאגט נישט וואס דאס איז .אבער
אין די מדרשים שטייט ,אז עס גייט ארויף אויף
אזוי שטייט אין מדרש (שמו"ר א-ח) ,וימת יוסף וכל מיתת צדיקים ,וואס עס ווערט אנגערופן א מכה
אחיו וכל הדור ההוא (שמות א-ו) ,ווען יוסף איז אשר לא כתוב בספר התורה ,עס איז נישט
געשטארבן ,ער מיט די ברידער ,זאגט דער מדרש, ארויסגעשריבן אין ספר ,דאס וועט אויך דער
אף על פי שאלו מתו ,אפילו זיי זענען געשטארבן, אייבערשטער ברענגען .און ווען יודען האבן
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~ד~ שיחות ודברות קודש -וויען
האלט מען זיך ווייטער ,און מען פירט יודישע אבל אלקיהם של אלו לא מת ,זייער גאט איז
שטובער .ווי לאנג עס ווערט נישט פארלוירן די געבליבן .וואס אין מפרשים שטייט ,אז עס מיינט
חכמת חכמיו און די בינת נבוניו ,אזוי לאנג פעלט נישט ,אז דער באשעפער איז געבליבן ,נאר די
נישט אין דעם וואס עס פעלט דער חכם .מען קומט געטליכקייט וואס יוסף וכל אחיו האבן געהאט ,דאס
זיך צוזאם ,דאס איז אז נדברו יראי ה' איש אל רעהו, איז געבליבן .יוסף איז טאקע נישט דא ,אבער זיין
דורך דעם וואס מען דערמאנט זיך צוריק די יונגע קדושה וואס ער האט אויסגעלערנט יודישע קינדער
יארן וואס מען האט געהאט בשעת מען איז געזעסן ווי אזוי מען דארף זיך צו פירן אין מצרים ,דאס איז
אין בית המדרש ,אז עס זאל כאטש זיין אלקיהם של געבליבן שפעטער אויך .אפילו ווען יוסף איז נישט
אלו לא מת ,אפילו זיי זענען נישט דא ,אבער די דא ,אבער אלקיהם של אלו ,זייער געטליכקייט וואס
געטליכקייט פון זיי זאל בלייבן אויף שפעטער אויך. זיי האבן געהאט ,דאס איז לא מתו ,דאס איז נישט
געשטארבן.
*
דער פסוק (תהלים צב-יג) זאגט ,צדיק כתמר יפרח, יוסף הצדיק האט געהאט א נסיון אין מצרים ,ונגדרו
כארז בלבנון ישגה ,שתולים בבית ה' ,בחצרות כל ישראל בזכותו (ויק"ר לב-ה) ,יודען זענען געווען
אלקינו יפריחו .עס איז דא צוויי ערליי צדיקים .עס אין מצרים צוויי הונדערט און צען יאר ,ולא היה אחד
איז דא א צדיק וואס דינט דעם אייבערשטען פאר מהם פרוץ בערוה .די קדושה וואס ער האט
זיך ,בהצנע לכת ,אפגעזונדערט פון די וועלט .ויתהלך אריינגעלייגט אין מצרים ,האט צוגעברענגט אז
חנוך את האלקים ,ער איז געזעסן ביי זיך אין שטוב, קיינער האט נישט געזינדיגט .אן א תורה און אן קיין
און געדינט דעם אייבערשטען ,און ער איז נתעלה צדיקים ,וימת יוסף וכל אחיו וכל הדור ההוא ,און
געווארן ,ער איז געווארן א מלאך אלקים ,ער האט מען האט זיך געהאלטן ,ווייל אלקיהם של אלו איז
שוין נישט געהאט קיין שייכות צו דער וועלט ,און נישט געשטארבן .אפילו ווען די חכמים פעלן ,אבער
ואיננו כי לקח אותו אלקים (בראשית ה-כד). זייער תורה וואס זיי האבן געלערנט איז געבליבן
איינגעקריצט אין די הערצער ,איז די אבידה נישט
נאכדעם איז דא א צווייטער סארט צדיק ,וואס ער אזוי גרויס.
גיט זיך אפ מיט די וועלט ,ער איז מרביץ תורה פאר
תלמידים ,ער איז מדריך אנדערע אין דרכי התורה. אבער טאמער מען הייבט אן צו פארגעסן דאס וואס
ער קען נישט וואקסן אליין ,ווייל ער דארף מען האט געלערנט ביי זיי ,עס הייבט אן פארלוירן
אוועקגעבן זיין צייט פאר אנדערע .אבער פון צו ווערן נישט נאר די חכמים אליין ,נאר די חכמת
דעסטוועגן דאך איז ביי אים חשוב'ער וואס ער קען חכמיו ווערט פארלוירן ,די בינת נבוניו ,דאס וואס זיי
אויפטון פאר אנדערע ,מכניס זיין אנדערע תחת כנפי האבן געלערנט תורה מיט אנדערע ,דאס הייבט אן
השכינה ,שטייט ביי אים העכער פון די אייגענע צו פארגעסן ווערן ,דאס איז הנני יוסיף להפליא את
שלימות וואס ער וואלט זיך געקענט משלים זיין .עס העם הזה הפלא ופלא .ווען עס ווערן פארלוירן די
איז צוויי סארטן צדיקים ,איינער וואס קוקט אויף חכמים ונבונים ,וועט זיך האלטן דער דור אן זיי
זיך ,ער איז גרייט צו זיצן ביי זיך אין שטוב און אויך ,ווייל זיי האבן דאך געלערנט תורה ,אבער ווען
נתעלה ווערן ,און עס איז דא איינער וואס איז מוותר עס הייבט אן פארלוירן צו ווערן די חכמת חכמיו,
דערויף .אברהם אבינו ,שטייט אין חתם סופר דאס וואס זיי האבן געלערנט ,עס ווערט פארלוירן די
(בהקדמה לשו"ת חתם סופר חלק יו"ד) ,איז געווען די בינת נבוניו ,דאס וואס זיי האבן געלערנט תורה מיט
צווייטע סארט .ויטע אשל בבאר שבע (בראשית יודען ,דאס איז דער הנני יוסיף להפליא את העם הזה.
כא-לג) ,אריינגענומען מענטשן ,מדריך געווען ,מגייר
געווען גרים ,את הנפש אשר עשו בחרן ,דאס איז און דאס איז דער ענין וואס מען קומט זיך צוזאם ביי
געווען די מדריגה פון אברהם אבינו - .וואס אין די א יארצייט ,און מען איז מחדש ,אין די מחשבה על
מפרשים שטייט אז דאס איז דער צדיק כתמר יפרח. כל פנים ,די יונגע יארן וואס מען האט געהאט ,וואס
אן ארז איז טאקע זייער גרויס ,אבער דער ארז גיט מען איז געזעסן אין בית המדרש און געלערנט ,וואס
נישט ארויס קיין פירות .וויבאלד ער גיט נישט מען האט מקבל געווען תורה און צדקות און יראת
ארויס קיין פירות ,וואקסט ער הויך .א תמר איז שמים ,וואס האלט אונז אויף .אפילו אין דעם דור,
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~ה~ שיחות ודברות קודש -וויען
צדיק כתמר יפרח ,דער צדיק קלויבט זיך אויס ער נישט אזוי הויך ,ווייל ער דארף ארויסגעבן זיינע
וויל זיין אזוי ווי א תמר ,ער וויל ארויסגעבן פירות. כוחות פאר זיינע פירות.
כאטש כארז בלבנון ישגה ,ווען ער זאל זיין פאר זיך
אליין ,וואלט ער אויסגעוואקסן אן ארז ,פון וואס איז דער חילוק פון די צוויי צדיקים .ביידע
דעסטוועגן דאך קוקט ער נישט צו זיין אן ארז ,ער דינען דעם אייבערשטען ,וואס איז די נפקא מינה צו
וויל זיין אין די בחינה פון א תמר ,אז ער זאל געבן ער איז עוסק אין תורה פאר זיך ,צו ער איז מדריך
פירות פאר אנדערע אויך .די סארט צדיקים וואס אנדערע .מען האט פריער געהערט אז עס איז א
זענען כתמר יפרח ,אפילו ווען זיי זענען שתולים בבית גרויסער חילוק .א מענטש וואס דינט דעם
ה' ,אפילו ווען זיי זענען שוין נישט דא ,און זיי זענען אייבערשטען נאר פאר זיך אליין ,האט ער זיין עבודת
איינגעפלאנצט אויבן אינעם בית ה' ,בחצרות אלקינו ה' פון איין יחיד .דער אייבערשטער קען נישט נהנה
יפריחו ,טוען זיי נאך אלץ בליען אין דעם חצר און זיין מער ווי פון די עבודה פון איין מענטש וואס האט
אינעם טרקלין .אפילו זיי זענען נישט דא ,אבער פון געדינט דעם אייבערשטען .ווען עס קומט די צייט,
זייערע מעשים טובים וואס זיי האבן געטון ,איז און עס איז אבדה חכמת חכמיו ובינת נבוניו ,דער חכם
געבליבן א רושם דא אויף די וועלט ,וואס די מצוות גייט אוועק ,דער נביא איז מער נישט דא ,האט זיך
און מעשים טובים פון די וואס גייען אין די וועגן פון אלעס אויפגעהערט ,ער האט פאר קיינעם גארנישט
דעם צדיק ,און זיי זענען ממשיך מחנך צו זיין זייערע איבערגעלאזט ,ער איז שוין נישט דא .אבער איינער
דורות אויף דעם וועג ,דאס בלייבט איבער פאר זיי וואס גיט אוועק זיין צייט פאר אנדערע ,ער איז מרביץ
ווייטער ,אז אפילו ווען זיי זענען שוין בבית ה' ,טוען תורה פאר יודישע קינדער ,אפילו ווען דער חכם איז
זיי נאך אלץ מפריח זיין בחצרות אלקינו. נישט דא ,בלייבט אבער איבער די חכמת חכמיו ,עס
בלייבט איבער די בינת נבוניו .ווען זיינע תלמידים
תלמידים ווייסען דאך ,וואס דער רב זכרונו לברכה גייען אין די וועגן וואס מען האט זיי געלערנט ,און זיי
האט אוועקגעגעבן זיין גאנצע לעבן נאר פאר די זענען מעמיד קינדער און אייניקלעך און
תלמידים ,מרביץ תורה צו זיין .עס האט אים נישט אור-אייניקלעך ווייטער ,איז אלעס נזקף פאר דעם
אינטערעסירט קיין שום אנדערע זאך ,אפילו די זכות פון דעם רבי'ן וואס האט מדריך געווען דעם
קהילה האט אים נישט אינטערעסירט קיין סאך ,נאר תלמיד אז ער זאל גיין אויפן ריכטיגן וועג.
דער עיקר וואס ער האט זיך אוועקגעגעבן ,איז
געווען מדריך צו זיין אנדערע בתורה .ער האט די וועלט ווערט אנגערופן א פרוזדור לפני הטרקלין,
אויפגעשטעלט טויזנטער תלמידים וואס גייען בדרך א הויף .מען גייט אדורך די וועלט ,כדי מען זאל
ישראל סבא .דאס איז בחצרות אלקינו יפריחו ,אפילו צוקומען צו דעם ריכטיגן בית וואס דאס איז עולם
ווען זיי זענען שוין שתולים בבית ה' ,טוען זיי נאך הבא .התקן עצמך בפרוזדור כדי שתכנס לטרקלין
ווייטער דינען דעם אייבערשטען דא אויף די וועלט (אבות ד-טז) .דער צדיק וואס האט נאר געטון פאר זיך
אויך. אליין ,ווען ער ווערט נסתלק פון די וועלט ,ער האט
נישט קיין שייכות מער צו די וועלט ,און אויבן אין
זאל דער אייבערשטען געבן ,אז די נשמה זאל האבן הימל איז נישט שייך אז ער זאל מער נתעלה ווערן.
אן עליה ,און זיין א מליץ יושר פאר אונז אלע ,און צו וואס ער איז צוגעקומען ,איז ער צוגעקומען.
מיר זאלן אלע געבענטשט ווערן .מען גייט אריין אין אבער א צדיק וואס האט געדינט דעם אייבערשטען
א ניי יאר ,זאל זיין תכלה שנה וקללותיה ,תחל שנה און מדריך געווען אנדערע ,אפילו ווען ער געפינט זיך
וברכותיה .מיר זאלן האבן אלע א שנה טובה נישט דא ,זיין עבודה געפונט זיך נאך ווייטער דא .און
ומתוקה ,א פרייליך און א געזונט יאר ,קענען מגדל אפילו ווען ער איז שוין נישט דא אינעם חצר ,ער
זיין אונזערע קינדער און אייניקלעך לתורה געפונט זיך שוין אין בית ה' ,בליען ווייטער זיינע
ולמעשים טובים .און מיר זאלן אלע אינאיינעם מעשים אינעם חצר דורך די תלמידים וואס ער האט
אקעגן גיין משיח צדקנו ,במהרה בימינו אמן. איבערגעלאזט ,וואס זיי גייען אינעם ריכטיגן וועג.
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~ו~ שיחות ודברות קודש -וויען
דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק
וואס איז יא דא אין די פרשה .די פרשה פון תשובה, ...עס שטייט אין די גמרא (מגילה לא ,):עזרא תיקן
ושבת עד ה' אלקיך (דברים ל-ב) .אזוי ווי דער שבת להן לישראל ,עזרא האט מתקן געווען ,שיהו קורין
דארף משפיע זיין פאר די גאנצע וואך שפעטער ,איז קללות שבמשנה תורה קודם ראש השנה ,אז מען
דא די פרשה פון תשובה ,ווייל דער שבת דארף זאל ליינען ביים סוף פונעם יאר ,די קללות וואס
משפיע זיין אויף די הייליגע טעג וואס קומט .עס שטייט אין משנה תורה ,אין פרשת כי תבוא איז דא
קומען די עשרת ימי תשובה ,וואס דעמאלטס איז אן די תוכחה .כדי מרמז צו זיין ,תכלה שנה וקללותיה,
עקסטערע עת רצון וואס א יוד קען זיך צוריקקערן אז די אלע קללות זענען אויף דעם פארגאנגענע יאר,
צום אייבערשטען מער ווי אלע אנדערע טעג פונעם עס זאל זיך ענדיגן די יאר מיט אירע קללות .תחל
יאר .תשובה נוצט שטענדיג ,אבער עס איז דא שנה וברכותיה ,די נייע יאר וואס קומט ,זאל זיין א
עשרת ימי תשובה ,וואס די גמרא (ראש השנה יח). געבענטשטע יאר .תוספות שטעלט זיך ,אז מען
זאגט ,אז דער אייבערשטער איז זיך מער ממציא, ליינט נישט פרשת כי תבוא אין די לעצטע שבת,
דרשו ה' בהמצאו ,קראוהו בהיותו קרוב (ישעיה נה-ו). פרשת נצבים איז דאך די לעצטע פרשה פונעם יאר,
אזוי ווי דער שבת איז משפיע פאר די גאנצע וואך און די פרשה פון תוכחה ליינט מען נישט צום סוף
שפעטער ,ליינט מען אין דעם שבת די פרשה פון פונעם יאר ,מען ליינט עס א שבת פריער .זאגט
תשובה. תוספות מען האט געוואלט אז עס זאל זיין איין
שבת ,אין סוף פון די יאר ,וואס זאל זיין אינגאנצן אן
אויף די פרשה פון תשובה זאגט די תורה ,דו זאלסט די קללות וואס איז אויסרעכנט אין די תורה.
נישט מיינען אז תשובה איז שווער ,כי המצוה הזאת
די הייליגע ספרים זענען דאס מער מסביר .יעדער
אשר אנכי מצוך היום ,לא נפלאת הוא ממך ,ולא
שבת ,אזוי ווי עס איז א עילוי פארן גאנצן וואך פון
רחוקה היא וגו' .כי קרוב אליך הדבר מאד ,עס איז
פריער ,אזוי איז יעדע שבת די הכנה פאר די קומענדיגע
זייער נאנט צו דיר ,דער ענין פון תשובה ,בפיך
וואך .כל ברכאן דלעילא ותתא ביומא שביעאה תליין
ובלבבך לעשותו (דברים ל-יא) ,מיטן מויל און מיט דיין
(זוה"ק ח"ב פח ,).יעדע שבת ,ווי אזוי ער רעכט אפ דעם
הארץ קענסטו עס טון .עס דארף האבן א ביאור,
שבת ,אזוי ווערט נשפע פאר אים די ברכה במשך פון
וואס איז דער בפיך ובלבבך לעשותו ,אז תשובה איז
די וואך .אלע ברכות פון די גאנצע וואך איז תלוי
נאנט צו דעם מענטש ,בפיך ובלבבך.
אינעם שבת .דער אונטערשטער שבת פונעם יאר ,איז
כולל אין זיך די ברכה פאר די קומענדיגע וואך .די
נאכדעם איז אויך דא אין די פרשה דער ענין פון די
קומענדיגע וואך איז דאך ראש השנה ,דער אנהייב
גאולה .ושב ה' אלקיך את שבותך ורחמך (דברים ל-ג),
פונעם יאר ,וואס דאס איז דאך כולל דעם גאנצן יאר
וואס ווען דער באשעפער וועט אויסלייזן יודישע
שפעטער .קומט אויס אז אין דעם שבת איז שוין דא
קינדער ,וועט זיין והיה ה' למלך על כל הארץ ,ביום
אן הארה פאר די קומענדיגע וואך ,ווייל כל ברכאן
ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד (זכריה יד-ט) .וואס דאס
דלעילא ותתא ביומא שביעאה תליין .אזוי ווי דער
איז דאך די עבודה פון ראש השנה ,ממליך צו זיין
שבת איז שוין די הארה פונעם קומענדיגען וואך ,און די
דעם אייבערשטען ,מלוך על כל העולם כולו
קומענדיגע וואך איז דאך שוין ראש השנה ,א נייע יאר,
בכבודך .וואס די עיקר פון די תפלות ,איז נישט נאר
האט מען נישט געוואלט אז דער שבת זאל זיין קיין
אויף עניני גשמיים וואס איז נוגע בפרטיות פארן
שום זאך וואס מען רעדט פון קללות .האט מען עס
מענטש ,נאר די עיקר פון די תפלות דארף זיין אויפן
צוריקגעריקט אויף א שבת פריער ,אז דער שבת וואס
כלל ישראל ,אויפן כבוד פונעם אייבערשטען ,מלוך
איז שוין די הכנה צו די הייליגע טעג ,זאל נישט זיין אין
על כל העולם כולו .אזוי ווי דער שבת איז משפיע
די תורה א פרשה פון קללה.
פאר די גאנצע וואך שפעטער ,איז אין די פרשה דא
די פרשה פון די גאולה ,ושב ה' אלקיך את שבותך *
~ז~
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק שיחות ודברות קודש -וויען
ווי ער זעהט אויס .הוריקו פניהם ,זיי האבן נישט ורחמך - .עס איז ביידע נקודות .אזוי ווי דער שבת
געטראפן קיין פלאץ פאר זיך צו קענען אדורכגיין. איז די השפעה פאר די קומענדיגע וואך ,און ראש
האט זיי משה רבינו מנחם געווען ,אתם נצבים היום, השנה איז דא די צוויי ענינים .ראש השנה הייבט זיך
זאגט רש"י ,כהיום הזה ,מה היום מאפיל ומאיר ,כך אן די עשרת ימי תשובה ,און עס איז א זמן וואס מען
האיר לכם ,וכן עתיד להאיר לכם .משה רבינו האט איז ממליך דעם אייבערשטען ,און מען איז מתפלל
געוואלט אוועקנעמען דעם הוריקו פניהם ,גרינגער אויף די גאולה .איז דא אין די פרשה פון די וואך סיי
מאכן פאר א יוד אריינצוגיין אין די ימי תשובה ,האט דער ענין פון תשובה ,און סיי דער ענין פון די גאולה.
ער עס מדמה געווען כהיום .מה היום איז מאפיל
ומאיר ,די זעלבע איז דער אייבערשטער פאר ענק. מען ענדיגט די וואך די הפטורות פון די שבעה
דנחמתא ,די זיבן הפטורות וואס מען האט געליינט
מען ווייסט אז א טאג הייבט זיך אן קודם מיט די פון די נחמה ,פון נאך תשעה באב איז יעדע הפטורה
נאכט ,און נאכדעם קומט דער טאג .היום הולך אחרי געווען פון די נחמה .דער אייבערשטער טרייסט
הלילה (חולין פג ,).קודם איז נאכט ,און נאכדעם איז יודען ,אז עס וועט קומען די צייט וואס ער וועט
טאג ,ביי אומות העולם הייבט זיך אן קודם דער טאג, אונז אויסלייזן פונעם גלות .דעם שבת ענדיגט מען
און ענדיגט זיך מיט די נאכט .א יוד הייבט זיך אן די לעצטע הפטורה פון שוש אשיש בה' ,תגל נפשי
מיט לילה ,און עס ענדיגט זיך מיט יום .וואס דער באלקי (ישעיה סא-י) .ווייל אזוי ווי דער שבת איז דאך
רמז דערפון איז ,ויהי ערב ויהי בקר (בראשית א-ה), משפיע אויף די וואך ,ראש השנה איז דער זמן ,וואס
זאגט די מדרש (ב"ר ג-ח) ,ערב ,דאס איז מעשיהם של מען איז דן ממליך צו זיין דעם אייבערשטען אויף
רשעים ,בוקר ,דאס איז די מעשיהם של צדיקים .דער דער וועלט .ענדיגט זיך אויך די שבעה דנחמתא ,אין
אייבערשטער האט געוואלט ווייזן ,אפילו ווען עס דעם אונטערשטן שבת פונעם יאר .עס איז דא זיבן
הייבט זיך אן מיט ערב ,אפילו ווען א יוד איז געווען הפטורות פון נחמה ,זיבן איז דאך דער רמז פון שבת.
אין מעשיהם של רשעים ,ער האט זיך נישט געפירט שבת איז דאך מעורר די גאולה ,אלמלי שמרו ישראל
ווי עס דארף צו זיין ,ער האט אנגעהויבן מיט ערב, שבת ,מיד היו נגאלים (שמו"ר כה-יב) .ליינט מען זיבן
זאל ער וויסן אז ער איז נישט פארפאלן ,נאך א ערב נחמות פון די גאולה ,צו ווייזן אז די שבתים וואס
קען ווערן בוקר .נאך א פינסטערע נאכט קען א יודען האלטן ,דאס ברענגט צו די גאולה ,און דאס
מענטש זיך דערהייבן און עס קען ווערן ליכטיג .ויהי ווערט געענדיגט צו ליינען שבת פאר ראש השנה.
ערב ויהי בקר יום אחד ,דער טאג איז
***
צוזאמגעשטעלט ,אז נאך א ערב קען קומען א בוקר.
די פרשה הייבט זיך אן ,אתם נצבים היום כולכם לפני
און דאס האט משה רבינו געזאגט ,אתם נצבים היום ה' אלקיכם (דברים כט-ט) .עס שטייט אין הייליגע
כולכם לפני ה' אלקיכם ,מה היום ,אזוי ווי דער טאג, ספרים ,אז עס איז א רמז אויף ראש השנה .וואו עס
האט דער אייבערשטער אויסגעשטעלט אז קודם שטייט 'היום' סתם אין די תורה ,גייט עס ארויף אויף
איז מאפיל ,און נאכדעם איז מאיר ,צו ווייזן אז אפילו ראש השנה (זוה"ק ח"ב לב .):ראש השנה איז דאך כל
נאך מעשיהם של רשעים ,קען מען נאך ווייטער באי עולם עוברין לפניו כבני מרון ,יעדער יוד דארף
לייכטן ,אזוי וועט ענק דער אייבערשטער באלייכטן זיך שטעלן פארן אייבערשטען .עס איז אתם נצבים
שפעטער אויך .א יוד קען זיך שטעלן צום יום הדין, היום כולכם לפני ה' אלקיכם ,פון ראשיכם זקניכם
ווייל ער האט דעם כח התשובה וואס דער ביז חוטב עציך עד שואב מימיך ,דארף יעדער יוד
אייבערשטער האט אונז געגעבן .אפילו עס איז אדורכגיין זיך שטעלן פארן אייבערשטען.
געווען ערב ,עס איז אדורכגעגאנגען א פינסטערע
יאר פון ערב ,פון דעסטוועגן דאך קען ער אנהייבן א רש"י ברענגט צו ,ווען יודען האבן דאס געהערט פון
נייעם יאר מיט בוקר. משה רבינו ,הוריקו פניהם ,ווי אזוי קען מען זיך
שטעלן צו די הייליגע טעג .מי יאמר זכיתי לבי ,ווי
דער בוקר ווערט נישט געטוישט פון איין רגע אויף אזוי דער יאר איז אדורכגעגאנגען אויף אים ,ער
די אנדערע רגע ,אז די זון שיינט .עס הייבט זיך אן דארף זיך שטעלן און געבן דין חשבון אויפן יאר .ווי
צוביסלעך ,נאך יעדן ערב ,וואס מען וויל צוקומען צו קען ער זיך שטעלן פארן אייבערשטען אין אזא מצב
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~ח~ שיחות ודברות קודש -וויען
פונעם אייבערשטען ,הודיעני נא את דרכיך (שמות בוקר ,הייבט אן אביסל צו שיינען ,און נאכדעם נאך
לג-יג) ,זיי מיר מודיע דיינע וועגן ווי אזוי דו פירסט מער און נאך מער .אפילו א יוד הייבט נאר אן מיט א
זיך .די גמרא (ברכות ז ).זאגט ,אז משה רבינו האט קלייניגקייט ,ער הייבט אן עפעס צוצוגעבן אין
געבעטן פונעם אייבערשטען ,דו האסט באשאפן עבודת ה' ,ער שטעלט זיך אויף דעם וועג פון אור ,ער
צדיקים ,דו האסט באשאפן רשעים ,זאג מיר דיינע שטעלט זיך אויף דעם וועג פון גיין אין דרכי ה' ,קען
וועגן ווי אזוי דו פירסט זיך מיט די צדיקים ,און ווי ער זיך מחזק זיין .ער הייבט אן מיט אביסל
אזוי דו פירסט זיך מיט די רשעים .נאכדעם האט ער ליכטיגקייט ,און נאכדעם וועט צוקומען מער ,הבא
געבעטן הראני נא את כבודך ,עס איז נישט גענוג אז ליטהר מסייעין אותו (מנחות כט .):פונקט ווי דער יום
דו זאלסט מיר מודיע זיין די דרכים ,נאר איך בעהט איז מאפיל ומאיר ,האט משה רבינו געזאגט פאר
דיך ,ווייז מיר דיין כבוד .ער האט געוואלט זוכה זיין יודען ,אתם נצבים היום כולכם לפני ה' ,עס איז דא
צו גילוי שכינה ,צו זעהן ,כביכול ,דעם אייבערשטען. מיט וואס מען קען זיך שטעלן פארן אייבערשטען,
ווייל אפילו עס איז געווען לילה ,קען מען עס מהפך
דער אייבערשטער האט אים אויף דעם זיין אויף יום.
געענטפערט ,כי לא יראני האדם וחי ,איך קען דיר
***
נישט ווייזן מיין כבוד ,עס איז נישט מעגליך אז א
מענטש ,א בשר ודם ,זאל דאס קענען אדורכלעבן. אין די פרשה פון תשובה ,זאגט דער אייבערשטער,
אבער ושמתיך בנקרת הצור ,איך וועל דיך שטעלן ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך ,לאהבה את
אין א שפאלט פון א צור ,און איך וועל אדורכגיין, ה' אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ,למען חייך (דברים
וראית את אחורי ,דו וועסט זעהן מיין רוקן ,כביכול, ל-ו) .דער אייבערשטער וועט אויפשניידן דיין הארץ,
ופני לא יראו ,אבער מיין פנים וועסטו נישט קענען און דאס הארץ פון דיינע קינדער ,לאהבה את ה'
זעהן .און דעמאלטס האט דער אייבערשטער אלקיך ,דו זאלסט ליב האבן דעם אייבערשטען ,און
אויסגערופן ,ה' ה' א-ל רחום וחנון ,דער דיינע קינדער זאלן ליב האבן דעם אייבערשטען,
אייבערשטער האט מודיע געווען פאר משה רבינו די למען חייך ,וועגן דיין לעבן .וואס איז דער 'למען
י"ג מדות של רחמים .ביידע זאכן זענען דעמאלטס חייך' ,וועגן דיין לעבן וועט דער אייבערשטער מל
מקוים געווארן .עס איז געווען הודיעני נא דרכיך, זיין את לבבך ואת לבב זרעך .וואס גיט ער צו ,אז
דער אייבערשטער האט אים געזאגט ,מיינע דרכים דער אייבערשטער וועט עס טון ,למען חייך ,וועגן
זענען די שלש עשרה מדות ,ה' ה' א-ל רחום וחנון. דיין לעבן.
און משה רבינו האט געבעטן הראני נא את כבודך,
און וראית את אחורי ,דער אייבערשטער האט אים מיר זאגען די טעג אין די סליחות ,צענדליגער מאל,
געוויזן אחוריו .דער אייבערשטער האט נישט קיין די שלש עשרה מדות ,ווי גרויס עס איז די מדת
גוף ,עס איז נישט דא קיין אחור און קיין פנים ,אבער הרחמים פונעם אייבערשטען .עס שטייט אין די
עס איז אזא מושג ,מען זאל עס קענען פארשטיין גמרא (ראש השנה יז ):אז דער באשעפער האט מודיע
מיט אונזער שכל ,וואס ביי א מענטש איז דא א חלק געווען די שלש עשרה מדות פאר משה רבינו ,און
פון פנים און אחור ,אזוי איז כביכול ,אויסגעשטעלט דער אייבערשטער האט אים געזאגט ,אז ווען יודען
דעם אייבערשטענ'ס ציור. וועלן מזכיר זיין די שלש עשרה מדות ,אפילו מען
וועט נאר זאגן מיטן מויל די שלש עשרה מדות ,וועט
די גמרא (ברכות ז ):זאגט ,וואס איז דער וראית את עס שאקלען אין הימל ,און עס וועט ווערן אן עת
אחורי ,וואס האט אים דער אייבערשטער געוויזן? רצון אויבן אין הימל .ווען א יוד זאגט די שלש עשרה
ער האט אים געוויזן זיין קשר של תפילין .כביכול, מדות ,ווערט נתעורר אויבן די אלע מדות של רחמים
דער אייבערשטער לייגט תפילין יעדן טאג ,אזוי ווי וואס איז אויסגערעכנט אין די שלש עשרה מדות.
אונז לייג מיר תפילין .און די תפילין האט א קשר
אונטן ביים קאפ .וראית את אחורי ,דער ווי אזוי איז צוגעגאנגען דאס וואס דער
אייבערשטער האט אים געוויזן זיין קשר של תפילין. אייבערשטער האט מגלה געווען פאר משה רבינו די
און עס איז א געוואלדיגע פלא צו פארשטיין ,וואס שלש עשרה מדות .שטייט אין פרשת כי תשא א
האט משה רבינו געבעטן הראני נא את כבודך ,און גאנצע פרשה באריכות ,משה רבינו האט געבעטן
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~ט~ שיחות ודברות קודש -וויען
אפילו פאר רשעים אויך .ועתה יגדל נא כח ה' כאשר דער באשעפער האט אים געזאגט ,וראית את אחורי,
דברת לאמר (במדבר יד-יז) ,דרשנ'ט די גמרא ,דער און ער ווייזט אים א קשר של תפילין ,וואס ליגט
אייבערשטער זאל גרויס מאכן זיין כח יעצט ,אזוי ווי אונטער דעם .אוודאי איז דא דערין גרויסע סודות,
דו האסט גערעדט ,דו האסט געזאגט אז דו ביסט אן אבער מען רעדט דאך יעצט וואס איז נוגע פאר אונז
ארך אפים אפילו פאר רשעים אויך. פשוט'ע מענטשן צו פארשטיין די הוראה וואס דער
אייבערשטער האט געוואלט ווייזן.
קומט אויס אז אין ארך אפים ליגט אז דער
*
אייבערשטער איז מאריך אף פאר צדיקים ,און ער איז
א מאריך אף פאר רשעים .און רש"י טייטשט ,דער אז מען טראכט אריין אין די שלש עשרה מדות ,מען
אייבערשטער באשטראפט נישט קיין רשע אויף דארף וויסן וואס מען זאגט .ה' ה' א-ל רחום וחנון,
דער וועלט ,עד שימות ,ביז ער וועט שטארבן .אויף דרשנ'ט די גמרא (ראש השנה יז ,):עס שטייט ה' ה'
יענע וועלט איז דא גיהנם ,וואס דער אייבערשטער צוויי מאל ,אני ה' קודם שיחטא האדם ,ואני ה' לאחר
רעכנט זיך אפ מיטן רשע ,אבער ער רעכנט זיך נישט שיחטא האדם ויעשה תשובה .אני ה' ,דער
אפ מיט רשעים אויף די וועלט .עס קען אמאל זיין אייבערשטער איז דער בעל רחמנות ,מדת הרחמים,
רשע וטוב לו ,עס גייט אים גוט ,און מען רעכנט זיך ווען א מענטש האט נישט געזינדיגט .ואני ה' לאחר
נישט אפ אויף דער וועלט ,ווייל ער האט נאך א שיחטא ,אפילו מען האט געזינדיגט ,איז נאך אלץ דא
מעגליכקייט תשובה צו טון .ווארט דער די מידת הרחמים פונעם אייבערשטען .אויב ער טוט
אייבערשטער עד יום מותו. תשובה ,ער קערט זיך צוריק צום אייבערשטען ,איז
דא די מידה פון ה' ,לאחר שיחטא האדם.
*
נאכדעם איז דא נאך א מדה ,נושא עון ופשע וחטאה ארך אפים ,דרשנ'ט די גמרא (עירובין כב ,).אז עס
ונקה לא ינקה (שמות לד-ז) .נושא עון ופשע וחטאה, וואלט געדארפט שטיין ארך 'אף' ,וואס איז ארך
דער אייבערשטער טוט פארצייען עון ופשע מיט 'אפים' .דער אייבערשטער האט געזאגט ,איך בין אן
חטאה .די גמרא (יומא לו ):שטעלט זיך אויפן סדר פון ארך אף לצדיקים ,און איך בין אן ארך אף לרשעים.
די ווערטער .ווען א מענטש זאגט ווידוי ,דארף ער ארך 'אפים' ,פאר צוויי ערליי אפים'ס .דער
קודם זאגן חטאתי עויתי פשעתי .מען הייבט אן אייבערשטער איז א מאריך אף ,ער רעכנט זיך נישט
קודם צו בעטן אויף א קלייניגקייט ,איך האב אפ אויפן פלאץ מיט א צדיק ,ווען ער זינדיגט .און
געזינדיגט ,א 'חטא' ,וואס דאס איז א שוגג .נאכדעם אפילו מיט א רשע ענדיגט ער אויך נישט מעניש זיין
גייט ער צו 'עון' ,וואס דאס איז א מזיד ,נאכדעם גייט אויפ'ן פלאץ .מאריך אף וגבה דיליה ,דער
ער צו 'פשע' ,וואס דאס איז במרד ובמעל .מזיד איז אייבערשטער האט צייט ,און ער איז מאריך אף,
דער טייטש אז ער האט געזינדיגט ,נישט ווייל ער שפעטער טוט ער עס איינקאסירן .אזוי ווייט אז אין
וויל ממריד זיין דעם אייבערשטען ,נאר ער האט די גמרא (סנהדרין קיא ).שטייט ,אז ווען משה רבינו
געהאט א גרויסע תאוה ,ער האט זיך נישט געקענט האט געהערט ארך אפים ,האט ער זיך געדינגען
צוריקהאלטן ,ער האט געוואוסט אז מען טאר נישט, מיטן אייבערשטען ,פארוואס פעלט אויס ארך אפים
און פון דעסטוועגן דאך האט ער עס געטון .נאכדעם פאר רשעים? עס איז גענוג אז דו ביסט אן ארך אפים
איז דא הארבער ,פשע ,עס אינטערעסירט אים פאר צדיקים .זאגט די גמרא ,אז נאכדעם ווען יודען
נישט ,ער איז מורד אינעם אייבערשטען .אויף דעם האבן געזינדיגט ביים חטא העגל ,און משה רבינו
בעהט מען אין די ווידוי ,חטאתי עויתי פשעתי. האט געבעטן רחמים פונעם אייבערשטען ,דער
באשעפער זאל זיין א מאריך אף .האט אים דער
די גמרא שטעלט זיך ,פארוואס האט דער אייבערשטער געזאגט ,דו האסט דאך מיר אליין
אייבערשטער געזאגט נושא עון ופשע וחטאה ,מען געזאגט ,אז עס איז גענוג ווען עס איז דא ארך אף
וואלט אויך געדארפט גיין לויטן סדר .נושא חטאה, פאר צדיקים ,און מען דארף נישט קיין ארך אף פאר
דער אייבערשטער איז קודם מוחל דעם שוגג, רשעים .האט משה רבינו צוריקגעזאגט פארן
נאכדעם קומט עון ,און נאכדעם קומט פשע. אייבערשטען ,אבער דו האסט נישט אזוי געזאגט ,דו
נאכדעם וואס מען איז שוין נושא עון ופשע ,דארף האסט דאך מיר געזאגט ,אז דו ביסט אן ארך אפים,
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~י~ שיחות ודברות קודש -וויען
זאגט דער הייליגער ישמח משה ,דער פגם רירט ער דאך נישט זאגן אז ער איז מוחל דעם 'חטאה',
אבער נישט צו כביכול צום אייבערשטען אליין .צום דעם שוגג.
אייבערשטען אליין קומט נישט אן דער פגם .עס
קומט נאר אן אויבן בעליונים ,אויבן אין פמליא של נאכדעם דארף האבן א ביאור ,וואס איז דאס 'נושא'.
מעלה געשעהנט א פגם .אבער אין דעם געווענליך ווען די תורה וויל נוצן א לשון פון א
אייבערשטענ'ס גרויסקייט ,רירט נישט אן דער פגם כפרה ,אדער סליחה ,זאגט מען סלח נא לעון העם
ווען א יוד זינדיגט .לו יהא דער פגם וואלט הזה ,סלחתי כדברך (במדבר יד-יט) .אדער כי ביום הזה
אנגערירט כביכול אין רבונו של עולם ,וואלט נישט יכפר עליכם (ויקרא טז-ל) .וואלט געדארפט צו שטיין
גענוצט קיין תשובה דערויף ,ווייל ער האט פוגם סולח ומכפר אויף א עון ופשע ,וואס איז דער 'נושא'
געווען כביכול אינעם מלך אליין .אבער אזוי ווי אין עון ,ער הייבט אויף דעם עון .דער ענין פון מחילה
דעם מלך אליין רירט נישט אן דער פגם ,איז וועגן אויפן חטא רופט ער אן מיט א לשון פון נושא עון
דעם נוצט דער כח פון תשובה. ופשע וחטאה ונקה.
*
זאגט דער ישמח משה ,אנכי אנכי הוא מנחמכם.
אנכי אנכי ,איך בלייב שטענדיג אנכי ,איך בין דער עס קען אפשר זיין דער ענין פון ה' ה' ,אני ה' קודם
זעלבער אנכי ,הוא מנחמכם ,דאס טוט ענק מנחם שיחטא האדם ,ואני ה' לאחר שיחטא האדם .עס
זיין .אז עס קומט נישט אן דער פגם אינעם שטייט אין ישמח משה (פרשת שמות ד"ה אהיה) ,אנכי
אייבערשטען אליין ,קען מען תשובה טון דערויף. אנכי הוא מנחמכם (ישעיה נא-יב) ,זאגט דער הייליגער
אני ה' לא שניתי ,כביכול אינעם אייבערשטען איז ישמח משה ,ווען א יוד זינדיגט ,ער מיינט אסאך
נישט דא קיין שינוי .וועגן דעם ואתם בני יעקב לא מאל אז ער האט קיינעם נישט קאליע געמאכט ,ער
כליתם (מלאכי ג-ו) ,וועגן דעם נוצט א כח פון תשובה, טוט נאר אפ פאר זיך .ווען ער האט געטון אן עבירה,
אז מען זאל קענען תשובה טון אויף וואס מען האט איז עס נאר נוגע פאר זיך ,פאר זיין נשמה ,וואס ער
געזינדיגט. האט געטון וואס מען דארף נישט.
און דאס ליגט אין נאמען פונעם אייבערשטען .דער באמת ווייסט מען אז עס איז נישט אזוי .יעדער יוד
אייבערשטער הייסט הוי"ה ,היה הוה ויהיה (שו"ע או"ח איז מקושר אויבן אין הימל ,יעקב חבל נחלתו (דברים
סימן ה) ,דער אייבערשטער איז שטענדיג .ער איז לב-ט) ,יעדער יוד האט א נשמה וואס איז א חלק
געווען ,און ער איז ,און ער וועט זיין .עס איז נישט אלו-ה ממעל .ווען ער זינדיגט דא אויף דער וועלט,
דא קיין שום פגם וואס טוישט דעם אייבערשטען, מיט יעדן חטא וואס מען זינדיגט ,מאכט ער א פגם
פון וואס עס איז געווען היה ,אויף וואס עס וועט זיין אויבן אין די עולמות .און מיט יעדע מצוה וואס מען
שפעטער .דער אייבערשטער איז היה ,פאר עס איז טוט ,ברענגט מען צו א כח אויבן אין הימל .אזוי
באשאפן געווארן די וועלט ,בעפאר קיינער האט נאך שטייט אין חז"ל (איכ"ר א-לג) ,תנו עוז לאלקים (תהלים
נישט געזינדיגט .און דער זעלבער היה איז הוה ,און סח-לה) ,ישראל זענען נותנין כח בפמליא של מעלה,
עס איז יהיה .מיט דעם וואס ער האט באשאפן די און ווען מען זינדיגט ,טוט מען מכחיש זיין דעם כח
וועלט ,מיט דעם וואס עס איז דא רשעים ,טוישט פון פמליא של מעלה .דער חטא איז נישט נאר נוגע
זיך נישט דער אייבערשטער ,כביכול ,עס בלייבט די אז דו האסט דא געזינדיגט ,דו האסט געטון א זאך
זעלבע .און אזוי ווי דער פגם רירט נישט צו אינעם וואס מען דארף נישט .דו האסט מיט דעם משנה
אייבערשטען ,קען מען תשובה טון ,זיך צוריקקערן געווען גאנץ סדרי בראשית אויבן ,פון א פגם וואס
צום באשעפער. געשעהנט דורכן חטא - .אדם הראשון האט
געזינדיגט ,ער האט געגעסן פונעם עץ הדעת ,און
ווען דער אייבערשטער הייבט אן די שלש עשרה מען זעהט וואס עס איז אלץ געווארן פון דעם חטא,
מדות ,און ער וויל זאגן אז עס איז דא דער כח פון ווי אזוי עס איז נתהפך געווארן די גאנצע וועלט ,עס
תשובה ,הייבט מען אן ה' ה' ,אני ה' קודם שיחטא איז נתערב געווארן טוב ברע .איין מעשה וואס מען
האדם ,אני ה' לאחר שיחטא האדם ,ביי מיר האט זיך טוט ,א מענטש זינדיגט ,זינדיגט ער נישט נאר פאר
גארנישט געטוישט .איך בין דער זעלבער ה' קודם זיך ,ער מאכט קאליע אויבן אין מלכות שמים.
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~יא~ שיחות ודברות קודש -וויען
דער אייבערשטער רעכנט זיך נישט אפ אויף די שיחטא ,און דער זעלבער ה' לאחר שיחטא ,ווייל איך
וועלט ,נאר שפעטער .ווייל אזוי ווי דער בין הוי"ה ,ביים אייבערשטען איז היה הוה ויהיה ,עס
אייבערשטער האט אונז געגעבן דעם כח פון תשובה, איז א נצחי ,עס איז נישט דא קיין שינוי ,עס איז נישט
א מענטש קען מתקן זיין וואס ער האט געזינדיגט. שייך עס זאל צוקומען א פגם כביכול אינעם
פארוואס זאל איך אים יעצט מעניש זיין ,ער האט אייבערשטען .וועגן דעם נוצט דער כח פון תשובה,
היינט געזינדיגט ,ער וועט באקומען אן עונש אויף אז ער זאל תשובה טון .עס איז דא דער כח פונעם
וואס ער האט געזינדיגט .היינט האט ער געזינדיגט, אייבערשטען וואס דער באשעפער איז מקבל
אבער שפעטער ווען עס וועט אדורכגיין די תאוה בתשובה ,ווייל עס איז אני ה' קודם שיחטא ,און אני
פון די עבירה ,עס וועט קומען א צייט וואס ער וועט ה' לאחר שיחטא.
ווערן עלטער ,ער וועט צוקומען צום שכל ,ער וועט
אנהייבן זיך מתבונן זיין וואס ער האט געטון ,וואס און דאס בעהט מען אין די תפלות ,למען שמך ה'
האט ער היינט פון די עבירה וואס ער האט געטון וסלחת לעוני כי רב הוא (תהלים כה-יא) .למען שמך ה',
אמאל ,וועט ער תשובה טון אויף די עבירה וואס ער דיין נאמען איז דאך ה' ,היה הוה ויהיה ,ביי דיר קומט
האט געטון .און אז דער אייבערשטער איז מקבל נישט אן קיין פגם אויבן ,עס בלייבט די זעלבע.
בתשובה ,קען ער נישט מעניש זיין תיכף אויף וואס וסלחת לעוני ,זאל דער אייבערשטער מוחל זיין
מען האט געזינדיגט ,ווייל עס איז דאך דא א אונזערע חטאים ,כי רב הוא ,אפילו מען האט אסאך
מעגליכקייט אז מען זאל עס קענען מתקן זיין. געזינדיגט .ווייל עס איז אלץ נאר א פגם אין פמליא
של מעלה ,אבער עס איז נישט א פגם כביכול אינעם
קומט דאך אויס ,אז אויב א מענטש וואס קערט זיך אייבערשטען - .דאס איז די ערשטע מדה פון ה' ה',
צוריק צום אייבערשטען ,איז מען מקבל זיין תשובה, אני ה' קודם שיחטא האדם ,און אני ה' לאחר שיחטא
קען מען אים נישט מעניש זיין .אזוי ווי עס איז אני ה' האדם.
קודם שיחטא ,און אני ה' לאחר שיחטא ויעשה
*
תשובה ,דער אייבערשטער גיט די מעגליכקייט אז א
יוד קען זיך צוריקקערן צום אייבערשטען ,איז על נאכדעם איז דער אייבערשטער אן ארך אפים .ווען
כרחך געקומען די מדה פון ארך אפים ,אז ער איז א א מענטש זינדיגט ,וואלט געדארפט קומען דער
ארך אף לרשעים ,ווייל אפילו דער רשע וואס קומט עונש אויפן פלאץ ,ער האט דאך ממרה געווען
זיך אים אן עונש ,אבער ער האט נאך די מעגליכקייט אינעם אייבערשטען .אבער דער באשעפער איז
אז ער קען די זאך מתקן זיין ,וועגן דעם ווארט דער מאריך אף ,א מענטש קען אפלעבן זעכציג ,זיבעציג,
אייבערשטער און ער גיט דעם עונש הערשט אכציג יאר ,הונדערט יאר ,און דער באשעפער
נאכדעם ווען דער מענטש איז שוין אוועק פון די רעכנט זיך נישט אפ אויף די עבירות וואס ער האט
וועלט .במתים חפשי ,דארט איז שוין נישט דא קיין געטון מיט צענדליגער יארן פריער ,ער לייגט עס
תשובה ,וואס מען האט מתקן געווען ביים לעבן, אוועק אויף לעתיד .עס איז היפך פון די מדה פון א
דאס האט מען .עד יום מותו תחכה לו לתשובה ,דער מלך בשר ודם .א מלך בשר ודם אז מען זינדיגט
אייבערשטער ווארט אויף א מענטש ,עד יום מותו. אקעגן אים ,זוכט ער תיכף ווי פריער צו געבן דער
ער האט צייט און געדולד ,דער באשעפער איז סובל עונש פאר דעם מענטש וואס האט געזינדיגט ,ווייל
אונזערע עונות .ער גיט אונז טאקע די מעגליכקייט ער האט מורא אז דער מענטש וועט אנטלויפן ,ער
צו טון תשובה ,אבער א מענטש דארף אויסנוצן די וועט שטארבען ,מען וועט זיך נישט קענען
מעגליכקייט ,נישט ווארטען ,לא ידע אדם את עתו אפרעכענען מיט אים ,ממילא זוכט מען צו געבן דעם
(קהלת ט-יב) ,מען ווייסט דאך נישט ווען עס וועט דין ווי פריער ,פאר דעם וואס האט געזינדיגט.
קומען די צייט .מען דארף אויסנוצן די צייט ווילאנג כביכול פונעם רבונו של עולם קען קיינער נישט
מען איז געזונט ,ווילאנג מען איז נאך ביים דעת ,ווי אנטלויפן ,ער האט נישט מורא ער וועט אנטלויפן,
לאנג מען איז נאך ביים שכל ,חרטה האבן על העבר, ער האט נישט מורא אז מען וועט שטארבן ,דער
און זיך פארנעמען צו גיין אויפן ריכטיגן וועג, באשעפער האט דעם מענטש שטענדיג אונטער זיך,
דעמאלטס איז דער אייבערשטער מוחל די עבירות אשר בידו נפש כל חי ,ער האט צייט זיך
וואס מען האט געטון פון פריער. אפצורעכענען מיט אים שפעטער אויך.
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~יב~ שיחות ודברות קודש -וויען
דארף האבן ארום און ארום .יעדער יוד האט דאך אין
*
זיך אן אהבה צום אייבערשטען ,בנים אתם לה'
אלקיכם (דברים יד-א) ,מיר זענען דאך קינדער צום ביי תשובה איז דא צוויי ערליי סארט תשובות .עס
אייבערשטען .א מענטש האט א גוטע מינוט ,און ער איז דא תשובה מיראה און עס איז דא תשובה
טראכט אריין ,וואס צאל איך צוריק פארן מאהבה .תשובה מיראה איז טייטש ,א מענטש איז
אייבערשטען? פארוואס בין איך א כפוי טובה ,און זיך מתבונן ,איך וועל דארפן אפגעבן דין וחשבון
איך טוה זאכן וואס מען דארף נישט .און די אויף וואס מען האט געזינדיגט .מען גלייבט דאך אין
ליבשאפט וואס ער האט צום אייבערשטען ,דאס שכר ועונש ,עס וועט קומען א גיהנום אויף וואס
ברענגט ביי אים א הרהור תשובה ,עס איז א בחינה מען האט געזינדיגט .פארוואס דארף מען עס אדורך
פון תשובה מאהבה ,וואס זדונות נעשה לו כזכיות, גיין ,ער איז משים אל הלב זיך צוריקצוקערן צום
וואס עס ווערט נתהפך נאכדעם די עבירות פאר א אייבערשטען ,דאס איז די בחינה פון תשובה מיראה.
זכות - .תשובה מיראה איז זדונות נעשו לו כשגגות.
ער האט געהאט א מזיד ,ער האט תשובה געטון, ווען א יוד טוט תשובה מיראה ,איז דער
בלייבט נאך אלץ איבער א שוגג ,עס בלייבט נאך אייבערשטער מוחל די עוונות ,פון זדונות ווערט
איבער א חלק פונעם חטא נאכדעם וואס ער האט שגגות .ער איז נושא עון ופשע ,ער איז נושא דעם
שוין תשובה געטון .אבער תשובה מאהבה ,ווערט 'עון' ,דעם מזיד ,ער איז נושא דעם 'פשע' ,אבער נאכן
נתהפך די גאנצע עבירה פאר א זכות (יומא פו.): זיין א נושא עון ופשע ,בלייבט נאך אלץ איבער א
שוגג ,עס בלייבט נאך א 'חטאה' .וואס אויף דעם
דער הייליגער חתם סופר שרייבט אויף מערערע דארף ער נאכאמאל תשובה טון ,כדי ער זאל אויך
פלעצער (תורת משה פרשת בא מג ,.דרשות לשבת שובה יט. קענען מתקן זיין דעם חטא וואס איז געבליבן.
ובנדמ"ח דרוש יא) ,אז א יוד וואס האט געגעסן חזיר,
ער האט געגעסן נבילות וטריפות ,און ער האט וועגן דעם גייט ער אין די רייע ,דער פסוק וויל
געטון תשובה מאהבה ,ווערט אים גערעכנט די ארויסברענגען די מדה פונעם אייבערשטען ,אז ווען
אכילה ,ווי ער וואלט געגעסן דעם קרבן פסח .די א יוד קערט זיך צוריק צום אייבערשטען ,איז נושא
זעלבע מדה וואס ער האט געזינדיגט ,ער האט עון ופשע ,דער אייבערשטער איז מוחל סיי אויף א
געגעסן אן איסור ,ווערט נתהפך ווי ער האט געטון מזיד ,און סיי אויף א מרד .אבער אויב עס איז נאר
א מצוה .ער האט געברענגט א קרבן פאר עבודה תשובה מיראה ווערט נישט נמחל אלעס ,עס בלייבט
זרה ,די הארבסטע עבירה ,ער האט געטון תשובה נאך איבער א חטאה ,עס בלייבט נאך איבער א שוגג.
מאהבה ,ווערט גערעכנט ווי ער האט געברענגט א און נאכדעם ווען ער טוט תשובה אויף דעם שוגג,
קרבן פארן אייבערשטען .די זעלבע מעשה וואס ער וחטאה ,טוט דער אייבערשטער אויך מנקה זיין דעם
האט געטון די עבירה ,ווערט נתהפך פאר א זכות. שוגג ,ונקה ,דער אייבערשטער טוט אים רייניגן אויך
דאס איז די מעלה פון תשובה מאהבה ,מער ווי פון דעם חטאה ,און עס ווערט אים נמחל אלע
תשובה מיראה. עבירות וואס ער האט געזינדיגט.
*
ווען א יוד טוט תשובה מאהבה ,פון ליבשאפט צום
אייבערשטען ,וואס יעדער מענטש האט דאך אבער עס איז דא א העכערע סארט תשובה ,תשובה
געוויסע מינוטן פון אהבת ה' ,און דעמאלטס איז ער פון אהבת ה' .נישט עס אינטערעסירט אים יעצט
זיך מתבונן ,עס קומט אים אריין א הרהור תשובה דער גיהנם ,עס אינטערעסירט אים נישט דער עונש,
אויף זיינע מעשים וואס ער האט געטון ,און ער איז ער איז זיך מתבונן וויפיל גוטס דער אייבערשטער
מקבל אויף זיך צו גיין אויפן גוטן וועג ,האט ער א טוט מיטן מענטש מיום הולדו ,פון ווען ער איז
כח אויפצוהייבן די עבירה וואס ער האט געטון ,אז געבוירן געווארן .וויפיל חסד ה' עס גייט אדורך
עס ווערט גערעכנט פאר אים פאר א מצוה .דאס איז אויפן מענטש יעדן טאג ,מיט זיינע שוועריגקייטן
די בחינה פון נושא עון ,דער אייבערשטער הייבט וואס ער האט .וויפיל חסד ה' באקומט ער יא פונעם
אויף דעם עון .דאס וואס דו האסט געזינדיגט ,טוט אייבערשטען ,וואס דער אייבערשטער גיט אים
דער אייבערשטער אויפהייבן ,עס איז געווען א חטא, געזונט ,און לעבן ,און קינדער ,און אלעס וואס ער
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~יג~ שיחות ודברות קודש -וויען
טוט אויך אן תפילין .און די גמרא פרעגט ,תפילין און דער אייבערשטער הייבט עס אויף ,און עס
דמארי עלמא מה כתיב בהו ,וואס שטייט אין די ווערט דערפון א זכות ,עס ווערט דערפון א מצוה.
תפילין פונעם אייבערשטען .אין אונזער תפילין נושא עון ופשע וחטאה ,נישט נאר דער
שטייט יחוד ה' ,שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד אייבערשטער איז 'סולח' און ער איז מוחל אויפן
(דברים ו-ד) ,יעדער יוד איז דבוק אינעם אייבערשטען. חטא ,אז כאילו דער חטא איז נישט דא ,ותשליך
ווען ער טוט אן די תפילין ,איז ער זיך מדבק אין די במצולות ים כל חטאתם .נאר דער באשעפער נעמט
תפילין ,וואס דארט ליגט די גרויסקייט פונעם דעם חטא ,און ער הייבט עס אויף ,אז דער חטא
אייבערשטען .וואס שטייט אין די תפילין דמארי אליין ווערט גערעכנט אזוי ווי א מצוה .דאס איז א
עלמא .זאגט די גמרא ,אז אין די תפילין דמארי געוואלדיגע מדת החסד פונעם אייבערשטען ,אז
עלמא שטייט ,מי כעמך ישראל גוי אחד בארץ (דברי אפילו א מענטש האט געזינדיגט ,איז נישט נאר אז
הימים א יז-כא) .דער אייבערשטער זאגט עס ,און ער ער גיט נישט אפ קיין דין וחשבון אויף וואס ער האט
שרייבט עס אין פסוק ,וואו איז נאך דא אויף דער געזינדיגט .ווען ער טוט תשובה מאהבה קען ער
וועלט אזא פאלק ווי יודען ,און דאס טראגט דעם זוכה זיין אז נושא עון ,אז דער אייבערשטער זאל
אייבערשטען ,כביכול ,אויפן קאפ .בשעת אונז טוה אויפהייבן דעם עון ,און מאכן דערפון א מצוה,
מיר אן די תפילין ,זעמיר אונז זיך מדבק אינעם זדונות נעשו להם כזכיות.
אייבערשטען ,און ווען דער אייבערשטער טוט אן
זיינע תפילין ,איז ער זיך מדבק אינעם כלל ישראל, קומט אויס ,אז דאס איז אלעס איין חשבון .ה' ה',
ער רופט אויס מי כעמך ישראל גוי אחד בארץ. אני ה' קודם שיחטא האדם ,ואני ה' לאחר שיחטא
תפלין נקרא פאר (ברכות יא ,).דער אייבערשטער האדם ויעשה תשובה .עס איז דא א מדת הרחמים
רומט זיך מיט יודען ,וה' האמירך היום להיות לו לעם פונעם אייבערשטען בעפאר א מענטש זינדיגט ,עס
סגולה (דברים כו-יח) ,מי כעמך ישראל גוי אחד בארץ. איז דא א מדת הרחמים פונעם אייבערשטען
אבער עס איז דאך דא אין דעם גוי אחד בארץ ,וואס נאכדעם וואס ער האט תשובה געטון ,דער
מען זינדיגט אויך .בראתי צדיקים בראתי רשעים אייבערשטער איז מקבל די תשובה .און אז דער
(סוטה כב ,).עס איז דא רשעים אויך .ווי אזוי קען דער אייבערשטער איז מקבל די תשובה ,איז ער ממילא
אייבערשטער נעמען זיינע תפילין און ארויפלייגן אן ארך אפים ,ער קען נישט געבן דעם עונש תיכף,
אויף זיך ,ער רומט זיך מיט כלל ישראל ,מי כעמך ער מוז אויסווארטן ביז די לעצטע רגע וואס א
ישראל גוי אחד בארץ ,אין כלל ישראל איז דאך דא מענטש קען נאך תשובה טון ,אפשר אויפן קראנקען
פארשידענס. בעט וועט ער האבן א הרהור תשובה ,וועט אים
נמחל ווערן די עוונות וואס ער האט געטון .און
פון די תפילין קומען ארויס רצועות ,א רצועה אויף די נישט נאר עס וועט אים נמחל ווערן .דער
רעכטע זייט ,און א רצועה אויף די לינקע זייט. אייבערשטער איז א נושא עון ,ווי אזוי קען איך אים
רעכטס דאס איז תורה הקדושה ,מימינו אש דת למו יעצט שטראפן אויף די עבירה וואס ער האט
(דברים לג-ב) .קדושה דאס איז די ימין ,סטרא אחרא געזינדיגט ,די עבירה קען דאך נתגלה ווערן
דאס איז די סטרא דשמאלא ,רשעים זענען פון סטרא שפעטער אז עס איז געווען א מצוה .אויב ער וועט
דשמאל (זוה"ק ח"ג לו .):פון די תפילין דמארי עלמא טון תשובה מאהבה ,וועט זיין זדונות נעשה לו
קומען ארויס רצועות ,וואס גייט אויף די רעכטע זייט, כזכיות ,קומט דאך אויס אז איך האב אים
דאס איז א רמז אויף די צדיקים וואס גייען אויף ימין. געשטראפט אויף א מצוה וואס ער האט געטון .ווייל
נאכדעם איז דא רצועות וואס קומען ארויס ,וואס דער אייבערשטער איז א 'נושא עון' ,ער הייבט אויף
גייט אויף שמאל ,דאס גייט ארויף אויף די רשעים .און די עבירה ,און עס איז נעשה כזכיות ,וועגן דעם איז
פון דעסטוועגן דאך טוט עס דער אייבערשטער אן דער אייבערשטער א 'ארך אפים'.
אויף זיין קאפ ,ווייל עס איז דא א קשר של תפילין.
***
עס איז דא א פלאץ וואו דער רשע ווערט צוגעבונדן
צוזאמען מיט דעם צדיק .ביי דעם קשר פון די תפילין, עס שטייט אין די גמרא (ברכות ו ,).אז דער
דארט וואו דער ימין מיט דעם שמאל קומען זיך אייבערשטער כביכול טוט אן תפילין יעדן טאג .אונז
צוזאם ,דארט קומט זיך צוזאמען דער עילוי ,וואס טוה מיר אן תפילין יעדן טאג ,און דער אייבערשטער
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~יד~ שיחות ודברות קודש -וויען
ווען א מענטש לעבט ,און זיין לעבן גייט אדורך דער אייבערשטער האט ,ווען א יוד האט געזינדיגט,
ליידיג בהבל וריק ,ער האט אנגעברענגט די צייט. און ער קערט זיך צוריק צום אייבערשטען ,דאס ליגט
אפילו ער האט נישט געזינדיגט ,אבער ער האט אין די קשר של תפילין ,וואס דארט ווערט נתקשר
גארנישט אויפגעטון מיט זיין לעבן ,ער האט דער ימין מיט שמאל ,אפילו דער וואס איז געווען פון
אנגעברענגט די צייט .און כל שכן ווען ער האט סטרא דשמאלא ,פון דעסטוועגן דאך ווערט ער
געזינדיגט ,ווערן די טעג נישט גערעכנט א חלק פון דערהויבן ביים אייבערשטען.
זיין לעבן .די גמרא (ברכות יח ):זאגט ,רשעים בחייהם
קרויין מתים ,ווען א מענטש טוט נישט דעם רצון ה', ווען דער אייבערשטער טוט אן זיינע תפילין ,תפילין
דאס הייסט נישט געלעבט .חיים ווערט אנגערופן, דמארי עלמא ,וואס עס שטייט דערין מי כעמך
ווען א מענטש דינט דעם אייבערשטען ,און ער נוצט ישראל גוי אחד בארץ ,איז עס נישט נאר אז ער האט
אויס די צייט ,און ער טוט מצוות ומעשים טובים, צדיקים אויף די וועלט ,נאר ער האט אויך רשעים
דאס ווערט אנגערופן אז דער מענטש לעבט .ביי אויף די וועלט .און די רשעים האבן נאך די
אברהם אבינו שטייט (בראשית כד-א) ואברהם זקן בא מעגליכקייט ,אז פון זיי קען ארויסקומען א כבוד
בימים ,זאגט דער זוהר הק' (ח"א קכט ).שהשלים מדת שמים ,וואס במקום שבעלי תשובה עומדים ,אין
ימיו .אברהם אבינו איז געווארן א זקן ,ער האט צדיקים גמורים יכולים לעמוד (ברכות לד .):דאס איז
מיטגעברענגט יעדן טאג מיט זיך ,יעדן טאג וואס ער דער קשר של תפילין וואס איז זיי מקשר .ביידע
האט געלעבט איז געווען א טאג פון עבודת ה' ,עס צדדים זענען זיך מקשר ,אז עס ווערט אחד ,אז עס
איז נישט געווען קיין ליידיגע טעג .אמאל קען זיין ,א איז נישט דא קיין חילוק צווישן דעם רשע און דעם
מענטש איז א זקן ,אבער ווען מען קוקט וויפיל טעג צדיק .ווען זיי האבן תשובה געטון ,ווערן זיי ביידע
ער האט געדינט דעם אייבערשטען ,האט ער גאנץ נתעלה ,אז כביכול דער אייבערשטער טראגט זיי אויף
ווייניג טעג .עס שטייט אין דברי יחזקאל (לסליחות), זיין קאפ ,דאס איז א 'פאר' פארן אייבערשטען .עס איז
אל תשליכני לעת זקנה (תהלים עא-ט) ,אמאל איז דא א 'פאר' פארן אייבערשטען ווען א יוד איז א צדיק ,און
וואס די צייט איז זקנה ,אבער בעצם איז ער נישט ער פירט זיך אויף ערליך .און א שענערע 'פאר' איז,
קיין זקן ,ווייל ער האט ווייניג יארן ,אין די יארן וואס ווען א יוד האט געזינדיגט ,און ער לאזט אלעס
ער האט געלעבט ,וואס ער האט געדינט דעם איבער ,מיט די אלע שוועריגקייטן וואס ער האט ,און
אייבערשטען .עס איז נאר אן 'עת זקנה' ,ווייל א יוד ער איז מחליט ביי זיך ,פון יעצט הייב איך אן צו גיין
ווערט גערעכנט ווי ער לעבט ,נאר אין די טעג וואס אויפן ריכטיגן וועג .דער כבוד ה' וואס קומט ארויס
ער דינט דעם אייבערשטען. פון א יוד וואס קערט זיך צוריק צום אייבערשטען,
שטייט אסאך העכער פונעם כבוד פון צדיקים.
קומט אויס ,אז עס איז דא אסאך מאל ,וואס א במקום שבעלי תשובה עומדים ,אין צדיקים עומדים.
מענטש האט געזינדיגט ,עס פעלט אים א גרויס
חלק פון זיין לעבן ,די טעג און נעכט וואס איז ווען משה רבינו האט געבעטן פונעם אייבערשטען,
אדורכגעגאנגען נישט ווי עס דארף צו זיין ,און עס הודיעני נא את דרכיך ,זאג מיר דיינע מדות ,ווי אזוי
ווערט נישט גערעכנט פאר א זמן וואס ער לעבט. דו פירסט זיך מיט צדיקים מיט רשעים ,הראני נא את
עס שטייט אין צל"ח (יומא פו ,):גדולה תשובה כבודך .האט אים דער אייבערשטער געוויזן זיין קשר
שמארכת ימיו ושנותיו של אדם .ווען א יוד איז זוכה, של תפילין ,ער האט אים געוויזן ,אז ביים קשר של
ער טוט תשובה מאהבה ,און זדונות נעשה לו כזכיות, תפילין קומען זיך צוזאמען דער ימין מיטן שמאל ,די
טוט ער מהפך זיין אז אלע זיינע טעג וואס איז צדיקים מיט די רשעים קומען זיך צוזאמען .וועגן
אדורכגעגאנגען ליידיג ,וואס איז נישט געווען דעם בין איך ה' ה' ,איך בין ארך אפים ,איך בין אן
גערעכנט פאר קיין חיים ,ווערט יעצט אנגעפילט ארך אפים צו צדיקים ,איך בין ארך אפים פאר
מיט זכיות ,ער טוט צוריק אויפלעבן זיינע טעג. רשעים ,ווייל יעדער האט די מעגליכקייט זיך
גדולה תשובה שמארכת ימיו ושנותיו של אדם ,עס צוריקצוקערן צום אייבערשטען ,און זיין א 'פאר'
ברענגט אים צו פרישע טעג און פרישע יארן וואס פארן באשעפער.
ער האט געזינדיגט ,און עס איז נישט געווען
***
גערעכנט פאר טעג פון לעבן ,אבער ווען עס ווערט
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~טו~ שיחות ודברות קודש -וויען
גיי טוישן דעם 'לא' פאר 'לו' .פון וואס איך בין נישט נתהפך פאר זכיות ,ווערט עס גערעכנט אזוי ווי ער
געווען א חלק פון צאן מרעיתו ,גיי איך ווערן צאן האט געלעבט .דאס איז דער כח פון תשובה וואס
מרעיתו. איז מארכת ימיו ושנותיו של אדם.
מען קען צוגעבן דערצו א נקודה .די גמרא (חולין סה). דאס איז נאר ווען מען טוט תשובה מאהבה ,וואס
זאגט אקעגן די עופות טהורות ,את זה תאכלו מכל זדונות נעשה לו כזכיות .אבער אז מען טוט נאר
שרץ העוף ההולך על ארבע ,אשר לו כרעים ממעל תשובה מיראה ,איז דאך געבליבן שגגות ,די אלע
לרגליו לנתר בהן על הארץ (ויקרא יא-כא) .איינע פון די טעג האט ער נאכנישט מתקן געווען .זאגט די תורה
סימני טהרה ביי ארבה איז ,אז עס האט כרעים וואס הק' ,ומל ה' אלקיך את לבבך ,דער אייבערשטער
ער קען דערמיט שפרינגען .און דארט איז אויך דא א וועט מל זיין דיין הארץ ,לאהבה את ה' אלקיך ,דו
כתיב מיט א קרי .די כתיב איז 'לא' ,און די קרי איז זאלסט צוקומען צו די מדה פון אהבה ,עס זאל
'לו' .די גמרא דרשנ'ט דערפון ,וועגן דעם שטייט נתעורר ווערן ביי דיר די ליבשאפט צום
ביידע ,אז אפילו עס האט נאך נישט יעצט קיין אייבערשטען .און אז דו וועסט צוקומען צו די מדה
כרעים ,אבער שפעטער וועט עס באקומען כרעים, פון אהבה ,און אזוי וועסטו זיך צוריקקערן צום
הייסט עס שוין א חגב טהור ,און מען קען עס עסן. אייבערשטען ,דאס איז למען חייך ,דורכדעם וועסטו
די גמרא ברענגט ,אז עס איז דא א געוויסע מין חגב, אויפלעבן דיינע טעג וואס דו האסט געהאט פון
וואס בשעת עס איז געבוירן האט עס נישט קיין פריער ,וואס עס האט געפעלט דער חיות דערפון,
'כרעים' ,אבער שפעטער טוט עס זיך אויפארבעטן, עס איז געווען רשעים בחייהם קרויין מתים ,עס
אז עס באקומט כרעים .זאגט ער אפילו אשר 'לא' האט געפעלט די חיות .מיט תשובה מיראה האסטו
כרעים ,יעצט איז ער מיט אן אל"ף ,ער האט נאכנישט געברענגט לעבן פאר דיינע טעג וואס איז
נאכנישט קיין כרעים ,אבער 'לו' כרעים ,שפעטער געווען פריער .אבער ומל ה' אלקיך את לבבך ואת
וועט ער האבן כרעים ,ווערט ער שוין גערעכנט ,אז לבב זרעך לאהבה את ה' אלקיך ,אז דער
ער איז א כשר'ער חגב ,און מען מעג אים עסן. אייבערשטער וועט אריינלייגן אין דיר די מדה פון
אהבה ,און דו וועסט דורכדעם נתעורר ווערן זיך
קומט אויס אז וואו עס שטייט 'לא' און 'לו' איז דער צוריקצוקערן צום אייבערשטען ,דורכדעם וועסטו
טייטש ,אפילו יעצט איז עס נישט ,אבער וויבאלד עס קענען צוקומען למען חייך ,דו וועסט קענען
וועט זיין שפעטער ,האט ער שוין יעצט דעם דין אויפלעבן דיינע טעג וואס איז אדורכגעגאנגען
כאילו ער וואלט עס געהאט - .דאס איז חודש אלול. ליידיג ,אז עס וועט ווערן גערעכנט פאר שנות חיים,
אפילו ווען עס איז 'לא' אנחנו עמו וצאן מרעיתו, פאר יארן וואס מען האט געלעבט.
אפילו ווען מיר זענען געווען אין א בחינה פון 'לא'
***
מיט אן אל"ף ,אונז זעמיר נישט געווען צאן מרעיתו,
אבער אזוי ווי אונז האב מיר דעם כח ,אונז קען מיר דער בעל הטורים ברענגט ,אז אין דעם פסוק איז
דאך תשובה טון ,אונז קען מיר מאכן פון דעם 'לא' א מרומז חודש אלול .ומל ה' אלקיך את לבבך ואת
'לו' ,איז אפילו מען האט נאך נישט תשובה געטון, לבב ,א'ת ל'בבך ו'את ל'בב איז די ראשי תיבות 'אלול'.
אבער וויבאלד אונז האב מיר די מעגליכקייט זיך אלול איז די אותיות 'לא לו' ,א למ"ד מיט א א' ,מיט א
צוריקצוקערן צום אייבערשטען ,הייסן מיר שוין 'ולו' למ"ד מיט אן ו' .עס שטייט אין חידושי הרי"ם ,דער
אנחנו עמו ,אונז זעמיר שוין דאס פאלק פונעם פסוק (תהלים ק-ג) זאגט ,הוא עשנו ולו אנחנו עמו
אייבערשטען. וצאן מרעיתו ,און עס איז דא א קרי מיט א כתיב .די
קרי איז 'ולו' מיט א ו' ,אונז זעמיר זיינע צאן .און עס
מען קומט אריין אין די הייליגע טעג ,מען קומט איז דא א כתיב 'ולא' מיט אן א' ,ולא אנחנו עמו וצאן
אריין אין די טעג פון ראש השנה ,אפילו ווען מען מרעיתו ,אונז זעמיר נישט .זאגט דער הייליגער
ווייסט ביי זיך ,עס איז 'לא' אנחנו ,אונז זעמיר מיט אן חידושי הרי"ם ,עס קומט חודש אלול ,איז די צייט
אל"ף ,אונז האבן נישט אויסגעפירט אונזער לעבן ווי וואס א מענטש דארף מאכן פונעם 'לא' אנחנו עמו,
עס דארף צו זיין .אבער אונז זעמיר מקבל ,אז דאס אויף 'לו' אנחנו עמו .ביז יעצט בין איך נישט געווען
יאר וואס קומט ,גיי מיר אונז זיך צוריקקערן צום עמו ,אבער יעצט ,חודש אלול' ,ולו אנחנו עמו' ,איך
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~טז~ שיחות ודברות קודש -וויען
האט דער הייליגער בעלזער רב געזאגט[ ,זעהט אייבערשטען ,אונז גיי מיר טוישן אונזער וועג פונעם
אויס ער געהאט אזוי מקובל] ,וואס מיינט עטץ איז לעבן ,אונז גיי מיר פירן א וועג פון תורה און מצוות
געווען די תשובה פון דעם רשע וואס האט דעמאלט און מעשים טובים ,און דאס וועט זיין כי הם חיינו.
תשובה געטון .ער האט געזאגט ,רבונו של עולם ,איך איז אפילו יעצט זענען מיר נאך 'לא' ,אונז זעמיר נאך
ווייס נישט צו עס איז נאך דא אזא רשע אויף די מיט אן אל"ף .דער 'אלול' ווייזט אונז ,אז 'לא' קען
וועלט ,וואס דארף אזוי תשובה טון פאר דיר ,ווי איך שוין ווערן גערעכנט פאר 'לו' .אזוי ווי אשר 'לא'
דארף תשובה טון! ווען א מענטש ווייסט ביי זיך ,ווי כרעים ,כאטש יעצט האט ער נאך נישט ,אבער
אזוי ער זעהט אויס ,אז עס איז נישט דא נאך איינער וויבאלד עס איז עתיד אז ער וועט האבן ,ווערט דאס
וואס דארף אזוי תשובה טון פארן אייבערשטען ,ווי גערעכנט ווי ער האט שוין .אזוי דארף זיין ביי אונז
ער דארף תשובה טון .דאס צובראכן הארץ ,דאס אויך ,אז אפילו יעצט האב מיר אונז נאכנישט קיין
ברענגט א געוואלדיגן עת רחמים אויבן פונעם הימל. נאנטקייט צום אייבערשטען ,אבער אז מיר נעמען
זיך פאר ,אונז וועל מיר גיין בדרכי התורה ,האט עס
ווען א יוד גייט צו מיט א הרהור תשובה צום שוין ביים אייבערשטען די חשיבות אז 'לו' אנחנו
אייבערשטען ,האט עס א כח עס זאל מכפר זיין עמו ,אונז ווער מיר שוין גערעכנט פאר זיין פאלק.
אלעס וואס איז געווען .און כל שכן ,ווען א יוד טוט
*
תשובה מאהבת ה' ,אלע האבן מיר דאך ליב דעם
אייבערשטען .יעדער ווייסט דאך אז טיף אין הארץ, די תורה הק' זאגט (דברים ל-יד) ,כי קרוב אליך הדבר
האט ער ליב דעם באשעפער .עס טוט אים באמת מאד ,בפיך ובלבבך לעשותו .תשובה איז נישט שווער.
וויי .נישט דער יראת העונש ברענגט אים צו ,ער זאל די וועלט זאגט ,תשובה איז נישט קיין בער ,עס איז
חרטה האבן אויף וואס ער האט געטון ,נאר דער נאר א קער .תשובה איז נישט רחוקה ,און נישט
אהבת ה' ברענגט אים צו .האט ער א כח אז עס זאל נפלאת ממך .תשובה איז דער טייטש ,א מענטש
קענען ווערן זדונות נעשה לו כזכיות ,ער קען מעלה קערט זיך צום אייבערשטען ,איך האב חרטה אויף
זיין אלע זיינע עבירות פאר מצוות. וואס איך האב געטון ,איך דריי זיך אויס ,נאנט צו
ווערן צום אייבערשטען ,איך וויל זיין גוט .די גמרא
ווען קען א מענטש צוקומען צו אהבת ה' .ווען ער (קידושין מט ):זאגט ,אז אין איין רגע ,קען מען ווערן א
דרייט זיך אין די גאס ,איז נישט דא קיין אהבת ה'. צדיק .ווען איינער איז מקדש א אשה ,על מנת שאני
אפילו ווען ער זיצט אין בית המדרש איז אויך צדיק גמור ,אפילו ער איז א רשע ,זענען מיר חושש
נאכנישט דא קיין אהבת ה' .די אהבה פון א יוד צום אויף די קידושין ,שמא הרהור תשובה בלבו .מיט איין
אייבערשטען ,ווערט נתעורר בשעת ער דאווענט. אמת'דיגען הרהור תשובה קען אמאל א מענטש מתקן
בשעת ער זאגט שירות ותשבחות פארן אייבערשטען, זיין אלעס וואס ער האט געזינדיגט.
בשעת ער זאגט פסוקי דזמרה ,ער דאוונט די אלע
פיוטים אין די הייליגע טעג ,און בשעת ער זאגט עס, איך האב געהערט פון מיין ברודער ,דער
טראכט ער אריין אין די גרויסקייט פונעם סערדאהעלער רב זאל זיין געזונט ,ער האט
אייבערשטען ,ער טראכט אריין אין חסד ה' וואס דער נאכגעזאגט וואס ער האט געהערט מפי קדשו
אייבערשטער טוט מיט אים ,דעמאלטס בשעת ער פונעם הייליגן בעלזער רב זכותו יגן עלינו ,אז דער
דאווענט ,דאס איז די נקודה פון אהבת ה' ,וואס בעל שם טוב הק' איז אמאל אריינגעקומען שפעט צו
ווערט נתעורר פארן מענטש ,בשעת ער לייגט צו נעילה .און ער האט נאכדעם געזאגט ,אז עס איז
קאפ צו די ווערטער וואס ער זאגט ביים דאווענען. געווען א גרויסער דין אויבן אין הימל אויפן
און אויב דעמאלטס קומט ארויס א הרהור תשובה, קומענדיגן יאר .און עס איז געווען א רשע אין ארצות
רבונו של עולם ,ווער דארף נאך אזוי תשובה טון פאר המערב וואס האט תשובה געטון .און די תשובה
דיר ,ווי איך דארף תשובה טון .האט דאס א כח פון א וואס דער רשע האט געטון ,האט איבערגעדרייט
תשובה מאהבה ,און זדונות נעשה לו כזכויות. אויבן די גאנצע פמליא של מעלה ,און עס איז
געווארן אן עת רצון .און דער בעל שם טוב הק' האט
עס קומען די הייליגע טעג ,מען דארף זיך צוגרייטן אויסגעווארט אריינצוקומען צו דאווענען נעילה ,ביז
צום דאווענען ,נעמען א מחזור וואס איז דא די פירוש דער רשע האט תשובה געטון.
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~יז~ שיחות ודברות קודש -וויען
השנה .מען דארף אויסנוצן די טעג ,עס איז המילות אויף יודיש ,פירוש המילות אויף לשון
געוואלדיגע זמנים ,וואס יעדער יוד קען גרינג נאנט הקודש ,יעדער לויט וויפיל ער פארשטייט .אז בשעת
ווערן צום אייבערשטען .עס קומט ראש השנה, ער דאווענט ,זאל ער ליגן אינעם דאווענען ,זיך
ליגען אינעם דאווענען! עס זאל נישט אינטערעסירן מתבונן זיין אין די ווערטער וואס ער זאגט ,וועט זיך
קיין שום זאך וואס טוט זיך אין בית המדרש ,קיין אנצינדן זיין הארץ מיט אן אהבת ה' ,און דאס וועט
שום זאך וואס טוט זיך אויסער תפלה .זיין א עומד אים צוברענגען אז ער זאל זיך צוריקקערן צום
לפני המלך ,ער האט די זכיה ,דער באשעפער האט אייבערשטען .די תשובה וואס קומט פון אהבת ה',
אים געמאכט דערלעבן ,אז ער איז אנגעקומען צו האט א געוואלדיגן כח אויבן אין הימל.
דעם טאג ,אז ער קען זיין מיט א דערהויבנקייט ,און
דאווענען פארן רבונו של עולם ,מען דארף עס נאכדעם וואס עס איז ומל ה' אלקיך את לבבך ואת
אויסנוצן ,און ממליך זיין דעם אייבערשטען ,אויף די לבב זרעך לאהבה את ה' אלקיך ,דער אייבערשטער
וועלט ,און אויף זיך ,מקבל זיין עול מלכות שמים ווי וועט אריינברענגען אין דיר די מדה פון אהבה ,זאגט
עס דארף צו זיין. די תורה הק' ,דו זאלסט נישט מיינען אז תשובה איז
שווער .לא בשמים היא ,לאמר מי יעלה לנו השמימה,
דער אייבערשטער זאל געבן ,ער זאל אונז כי קרוב אליך הדבר מאד ,עס איז זייער גרינג דו
פארשרייבן פאר א גוט געבענטשט יאר .אפילו אונז זאלסט צוקומען דערצו .בפיך ,ווען דו וועסט
זעמיר 'לא' אנחנו עמו ,אפילו ווען אונז גיי מיר אריין, דאווענען ,און מיט דיין מויל וועסטו זאגן די שירות
זענען מיר נאכנישט 'עמו' ,אבער אונז וועל מיר ותשבחות פארן אייבערשטען .און עס וועט נישט
ענדיגן מיט א 'לו' אנחנו עמו .מען קען זיך גרינג זיין ווערטער וואס איז נאר געזאגט מיטן מויל און די
טוישן ,מיט איין קער קען מען זיך טוישן פון וואס הארץ איז נישט דארט ,נאר בפיך ובלבבך ,דו וועסט
מען איז געווען פריער ,אויף א צווייטן וועג - .דער אינזין האבן וואס דו דאווענסט .ווען מען האט אינזין
באשעפער זאל אונז געבן די ריכטיגע הרהורי די הייליגע תפלות וואס חז"ל האבן אונז מתקן
תשובה ,מען זאל קענען זיך צוריקקערן צום געווען .אז מען דאווענט ערליך די שירות ותשבחות,
אייבערשטען .דער באשעפער זאל אונז פארשרייבן און מען האט אינזין וואס מען זאגט ,לעשותו ,מיט
פאר א גוט געבענטשט יאר ,א פרייליך יאר ,א דעם קענסטו טון תשובה מאהבה ,מיט דעם קענסטו
לוסטיג יאר ,א שנה טובה ומתוקה .ועל כולם זאלן צוקומען צו אהבת ה' ,און נתעורר ווערן זיך
מיר געבענטשט ווערן מיט א ישועה כללית ,מלוך צוריקצוקערן צום אייבערשטען.
על כל העולם כולו בכבודך ,עס זאל שוין קומען די
צייט וואס וידע כל פעול כי אתה פעלתו ,ויבין כל און דאס איז די הכנה ,וואס מען גייט אריין פונעם
יצור כי אתה יצרתו ,מען זאל זוכה זיין צו די גאולה אונטערשטן שבת אין יאר ,פון אזא עת רצון ,גייען
שלימה בקרוב ,בביאת בן דוד ,במהרה בימינו אמן. מיר אריין די וואך אין אזעלכע גרויסע טעג ווי ראש
קול מעדני מלך וויען – MechonMMVien@Gmail.com • 817..77.8817
הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו 1.8...4..141
פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק ~יח~ שיחות ודברות קודש -וויען
