gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת נצבים תשפ" ה לפ"ק‬ ‫בסעודת ברית מילה של בן הר"ר אהרן דייטש הי"ו‬ ‫יום ב' פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫שמחה אויף אלע יארן שפעטער‪ .‬ווען א יוד איז‬ ‫מען וואונטשט אן‪ ,‬כשם שנכנס לברית‪ ,‬כן יכנס‬ ‫מקיים מצות מילה‪ ,‬כאטש ער איז מצער זיין קינד‪,‬‬ ‫לתורה ולחופה ולמעשים טובים (שבת קלז‪ .):‬אזוי ווי‬ ‫פון דעסטוועגן דאך מאכט ער א סעודה‪ ,‬ער פריידט‬ ‫דאס קינד איז אריין אין די ברית‪ ,‬זאל דער‬ ‫זיך‪ ,‬און ער האט א שמחה‪ ,‬ווייל קבלו עליהם‬ ‫באשעפער העלפן ווייטער‪ ,‬אז ער זאל אריינגיין‬ ‫בשמחה‪ .‬די אנדערע מצוה פון עריות‪ ,‬זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫לתורה‪ ,‬ווערן בר מצוה‪ ,‬לחופה‪ ,‬ולמעשים טובים‪.‬‬ ‫שקיבלו עליהם בקטטה‪ ,‬בוכה למשפחותיו (במדבר‬ ‫מען געפונט נישט ביי אנדערע מצוות אזא מין לשון‪,‬‬ ‫יא‪-‬י)‪ ,‬איז עס געבליבן אויף שפעטער אויך‪.‬‬ ‫אז אזוי ווי מען האט מקיים געווען די מצוה‪ ,‬זאל‬ ‫מען מקיים זיין אנדערע מצוות אויך‪ .‬בפשטות‪ ,‬ווייל‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז ביי ברית מילה זעהען מיר‪ ,‬אז עס‬ ‫ברית איז די ערשטע מצוה וואס מען גיט פארן קינד‪,‬‬ ‫ווענדט זיך אלעס אין די התחלה‪ .‬האט מען עס‬ ‫די התחלה איז דאך געווען שנכנס לברית‪ ,‬כן יכנס‬ ‫מקבל געווען בשמחה‪ ,‬איז אפילו דורות שפעטער‪,‬‬ ‫ווייטער אויך‪ ,‬לתורה לחופה ולמעשים טובים‪.‬‬ ‫איז מען מקיים די מצוה בשמחה‪ .‬כשם שנכנס‬ ‫לברית‪ ,‬אזוי ווי דאס קינד איז אריין לברית‪ ,‬איז ער‬ ‫די גמרא (שבת קל‪ ).‬זאגט‪ ,‬כל מצוה שקיבלו עליהם‬ ‫אריין מיט שמחה‪ ,‬פארוואס‪ ,‬ווייל די התחלה פון‬ ‫בשמחה‪ ,‬עדיין עושין אותה בשמחה‪ .‬וכל מצוה‬ ‫יעדע זאך‪ ,‬אז מען טוט עס בשמחה‪ ,‬בלייבט א‬ ‫שקיבלו עליהם בקטטה‪ ,‬עדיין עושין אותה בקטטה‪.‬‬ ‫שמחה אויף שפעטער אויך‪ .‬כן יכנס לתורה לחופה‬ ‫די מצוות וואס מען האט מקבל געווען מיט א‬ ‫ולמעשים טובים‪ ,‬אז אלע מצוות וואס ער וועט‬ ‫שמחה‪ ,‬אזוי ווי די קבלה איז געווען מיט א שמחה‪,‬‬ ‫מקיים זיין שפעטער‪ ,‬זאל זיין שטענדיג מיט א‬ ‫איז מען מקיים די מצוה שטענדיג בשמחה‪ .‬מצות‬ ‫שמחה‪ .‬אז דו זעסט ביי א ברית אז מען האט עס‬ ‫מילה איז געגעבן געווארן פאר אברהם אבינו‪ ,‬און‬ ‫מקיים געווען בשמחה‪ ,‬ווייל מען האט עס מקבל‬ ‫אברהם אבינו האט עס מקבל געווען מיט שמחה‪,‬‬ ‫געווען בשמחה‪ ,‬איז כשם שנכנס לברית‪ ,‬כן יכנס‬ ‫ווייל עס שטייט אין פסוק (תהלים קיט‪-‬קסב) שש אנכי‬ ‫לתורה לחופה ולמעשים טובים‪.‬‬ ‫על אמרתך כמוצא שלל רב‪ .‬איז געבליבן א מדה פון‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר אהרן קליין הי"ו‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫לע"נ אמו מרת צארטל ב"ר נחום ע"ה ‪ -‬נפטרה כ"א אלול תשפ"א לפ"ק ‪ -‬ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~א~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מכניס בבריתו של אברהם אבינו‪ .‬איז ממילא די מצוה‬ ‫מען זעהט נאכמער‪ ,‬אז יעדע מצוה וואס איז בא‬ ‫עדיין עושין אותה בשמחה‪ ,‬ווייל ער האט א‬ ‫מזמן לזמן‪ ,‬איז א יוד מקיים בשמחה‪ .‬ישראל מלאים‬ ‫געלעגנהייט יעצט צו טון א מצוה וואס ער וועט‬ ‫מצוות כרמון (חגיגה כז‪ ,):‬יעדער יוד איז מקיים יעדן‬ ‫קיינמאל נישט קענען נאכאמאל מקיים זיין ביי דעם‬ ‫טאג טויזנטער מצוות‪ ,‬און ער מאכט נישט קיין‬ ‫קינד‪ .‬תורה‪ ,‬חופה‪ ,‬מעשים טובים‪ ,‬איז דא אנדערע‬ ‫שהחיינו וקימנו והגיענו לזמן הזה‪ ,‬אז ער האט די‬ ‫אופנים אויך ווי אזוי מען קען עס מקיים זיין נאכאמאל‬ ‫זכיה אז ער קען מקיים זיין די מצוה‪ .‬א מצוה וואס‬ ‫און נאכאמאל‪ .‬אבער ברית מילה איז א זאך וואס איז‬ ‫קומט פון צייט צו צייט‪ ,‬שופר‪ ,‬לולב‪ ,‬מאכט מען א‬ ‫אויף שטענדיג‪ .‬מעיקר הדין וואלט מען געדארפט‬ ‫שהחיינו‪ .‬פארוואס פרייסטו זיך אויף די מצוה מער‬ ‫מאכען א שהחיינו ביי יעדן ברית מילה‪ ,‬אזוי ווי מען‬ ‫ווי אויף אנדערע מצוות‪ .‬אז דו לייגסט היינט תפילין‪,‬‬ ‫מאכט אויף יעדע מצוה וואס איז בא מזמן לזמן‪ .‬עס‬ ‫קומט נישט קיין שהחיינו? אבער מען קען דאך‬ ‫איז דא כמה טעמים פארוואס מען זאגט נישט קיין‬ ‫נישט זאגן א זאך‪ ,‬נאר ווען מען איז דערביי‪ .‬א מצוה‬ ‫שהחיינו‪ .‬אבער על כל פנים‪ ,‬די כניסת ברית פון א‬ ‫וואס מען איז נישט מקיים שטענדיג‪ ,‬מען איז עס‬ ‫קינד איז מיט א שמחה‪ .‬עס איז אן איינמאליגע מצוה‬ ‫נאר מקיים איינמאל א יאר‪ ,‬צוויי מאל אין יאר‪,‬‬ ‫וואס ער קען מקיים זיין ביי דעם קינד‪.‬‬ ‫ברענגט עס ארויס א מידה פון שמחה ביי א מענטש‪,‬‬ ‫אז ער האט די געלעגנהייט אז ער קען עס מקיים‬ ‫כשם שנכנס לברית‪ ,‬אזוי ווי די מצוה האט ער מקיים‬ ‫זיין‪ .‬מאכט מען א שהחיינו אויף יעדע מצוה וואס‬ ‫געווען מיט א שמחה‪ ,‬עס איז אן איינמאליגע‬ ‫איז בא מזמן לזמן‪.‬‬ ‫געלעגנהייט וואס ער קען אריינברענגען דאס קינד‬ ‫אין בריתו של אברהם אבינו‪ ,‬זאל זיין די שמחה‬ ‫איז א כל שכן ווען מען רעדט פון א מצוה וואס א‬ ‫ווייטער אויך‪ ,‬כן יכנס לתורה ולחופה ולמעשים‬ ‫מענטש איז מקיים איינמאל אין לעבן‪ ,‬איז דאך אוודאי‬ ‫טובים‪ .‬כאטש עס איז שוין נישט קיין מצוה וואס איז‬ ‫אז עס איז א געוואלדיגע שמחה די מצוה‪ .‬איך וועל‬ ‫בא מזמן לזמן‪ ,‬עס איז א זאך וואס איז דא אויף‬ ‫נישט קענען מקיים זיין די מצוה שפעטער‪ ,‬איך וועל‬ ‫שטענדיג‪ ,‬זאל ער עס קענען מקיים זיין מיט די‬ ‫נישט קענען מקיים זיין די מצוה נאכאמאל‪ .‬מצות‬ ‫זעלבע שמחה ווי מען האט מקיים געווען די כניסה‬ ‫ברית מילה ביי דעם קינד‪ ,‬איז אן איינמאליגע מצוה‬ ‫לברית‪.‬‬ ‫וואס מען איז מקיים ביי דעם קינד‪ ,‬אז מען איז אים‬ ‫מתוך דברי הספד בהלויה של הר"ר ברוך יהודה רובין ע"ה‬ ‫יום ד' פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫מכה אשר לא כתוב בספר הזה (דברים כח‪-‬סא)‪ ,‬זו‬ ‫‪...‬ווילאנג מען האט ערליכע יודען צווישן זיך‪ ,‬וואס‬ ‫מיתת צדיקים (מדרש)‪ ,‬מיתה פון ערליכע יודען‪ .‬האבן‬ ‫זענען מגין אויפן דור‪ ,‬צדיקים וואס זענען מוכיח‬ ‫זיי געזאגט מי יוכל לעמוד באלו‪ ,‬אז אונז פארליר‬ ‫דעם דור‪ ,‬איז אלץ דא א האפענונג אז אפילו מען‬ ‫מיר די קומענדיגע דור‪ ,‬אונז האב מיר נישט אויף‬ ‫גייט נישט אויפן ריכטיגן וועג‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫וועם ארויפצוקוקען‪ ,‬ווער וועט קענען אויסהאלטן‪,‬‬ ‫וועט נישט אויספירן די גזירה‪ .‬יודען וועלן זיך משים‬ ‫ווי אזוי וועט מען זיך קענען האלטן ווייטער‪.‬‬ ‫על הלב זיין דורך די מוסר וואס מען הערט‪ ,‬און‬ ‫דורכדעם וועט מען נישט דארפן צוקומען דערצו‪ ,‬אז‬ ‫דאס איז געזאגט געווארן אויפן יעצטיגען דור‪ .‬און‬ ‫מען זאל ברענגען די תוכחה וואס שטייט אין די‬ ‫כל שכן ווען מען רעדט פון א טאטע‪ ,‬א זיידע‪ ,‬אן‬ ‫פרשה‪.‬‬ ‫עלטער זיידע‪ ,‬וואס איז דער קרוין פון די משפחה‪,‬‬ ‫וואס יעדער האט ארויפגעקוקט אויף די מעלות און‬ ‫יודען האבן אבער געהערט‪ ,‬אז אויסער די צ"ח‬ ‫די מדות טובות וואס איז געווען אין דעם יוד‪ .‬זיין‬ ‫קללות איז דא חסר שתים‪ ,‬עס איז דא כל חלי וכל‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫לעבט‪ ,‬און ער גיט אוועק א בנין וואו עס זאלן קענען‬ ‫משא ומתן וואס איז געווען באמונה‪ ,‬א ווארט איז‬ ‫דארט נתחנך ווערן קינדער צו תורה און יראת שמים‪,‬‬ ‫געווען א ווארט‪ .‬די יראת ה' וואס איז געווען חופף‬ ‫דאס איז צדקתו עומדת לעד‪ ,‬די צדקה בלייבט אויף‬ ‫על פניו‪ ,‬און עס איז געווען אויף וועמען‬ ‫שטענדיג‪.‬‬ ‫ארויפצוקוקן‪ .‬ווילאנג מען האט א טאטן‪ ,‬א זיידן‪ ,‬אן‬ ‫עלטער זיידן‪ ,‬איז דא וואס זאל האלטן די דורות‪.‬‬ ‫רבי ברוך יהודה ז"ל האט מנדב געווען א בנין וואו‬ ‫ווען עס איז אבער חסר שתים‪ ,‬דארף מען אן‬ ‫עס זענען שוין נתחנך געווארן דארט טויזנטער‬ ‫עקסטערע תפלה מי יוכל לעמוד באלו‪ ,‬ווי אזוי קען‬ ‫יודישע טעכטער‪ ,‬טויזנטער יודישע מאמעס וואס‬ ‫מען זיך האלטן שפעטער‪ ,‬ווען מען זעהט נישט מער‬ ‫האבן אויפגעשטעלט שיינע יודישע שטובער‪ ,‬עס‬ ‫די צורה פאר זיך‪ ,‬אז מען זאל גיין אויפן ריכטיגן‬ ‫איז צדקתו עומדת לעד‪ ,‬די צדקה בלייבט אויף‬ ‫וועג‪.‬‬ ‫שטענדיג‪ ,‬דאס טוט באגלייטן די נשמה סיי וואו מען‬ ‫קומט אן‪ .‬עס זאל מקוים ווערן דעם צדק לפניו יהלך‬ ‫האט זיי משה רבינו אבער מנחם געווען‪ ,‬אתם נצבים‬ ‫וישם לדרך פעמיו (תהלים פה‪-‬יד)‪ ,‬די מצוות ומעשים‬ ‫היום כולכם לפני ה' אלקיכם (דברים כט‪-‬ט)‪ .‬דער‬ ‫טובים וואס מען האט געטון זאל אים באגלייטן‬ ‫אייבערשטער גיט כוחות הנפש אז מען זאל דאס‬ ‫ווייטער‪ ,‬און ער זאל בלייבן א זכרון ביי אונז אלע‪ ,‬ביי‬ ‫קענען אלעס אריבערגיין‪ .‬אין וואסערע מצב יודען‬ ‫די קינדער און די אייניקלעך און אלע גוטע פריינט‪,‬‬ ‫וועלן זיין‪ ,‬אין וועלכן אופן עס וועט אויסקומען אז‬ ‫ארויפצוקוקן אויף די מעלות און מדות טובות‪ ,‬און‬ ‫מען דארף דינען דעם אייבערשטען‪ ,‬וועלן זיין די‬ ‫זיך אראפצולערנען צו גיין אין די דרכים‪.‬‬ ‫כוחות‪ ,‬אתם נצבים היום כולכם לפני ה' אלקיכם‪.‬‬ ‫*‬ ‫דער אייבערשטער זאל געבן אז עס זאל שוין מקוים‬ ‫ווערן וואס מען ליינט אלץ די פרשה סוף פונעם יאר‪,‬‬ ‫דער פסוק (תהלים קיב‪-‬ט) זאגט‪ ,‬פזר נתן לאביונים‬ ‫תכלה שנה וקללותיה‪ ,‬תחל שנה וברכותיה (מגילה‬ ‫צדקתו עומדת לעד‪ .‬יודען זענען דאך בעלי חסד‪,‬‬ ‫לא‪ .):‬אלעס זאל אדורך גיין מיטן פארגאנגענעם יאר‪,‬‬ ‫מען טוט צדקה‪ ,‬מצוות ומעשים טובים‪ .‬מען איז‬ ‫און מיר זאלן אלע האבן א גוט געבענטשט יאר‪ ,‬א‬ ‫מקיים דעם פזר נתן לאביונים‪ ,‬ער גיט אוועק פאר‬ ‫כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬און גאנץ כלל ישראל זאל שוין‬ ‫אביונים‪ ,‬ער פלאגט זיך אליין כדי צו העלפן פאר א‬ ‫אויפגעראכטן ווערן‪ ,‬ובלע המות לנצח‪ ,‬בביאת בן‬ ‫צווייטן יוד‪ .‬אמאל איז אבער דא וואס צדקתו עומדת‬ ‫דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫לעד‪ ,‬א מענטש האט שכל אין די יארן וואס מען‬ ‫בסעודת הילולא של כ"ק מרן בעל עזר מיהודא זצ"ל אב"ד דקהלתנו הק'‬ ‫יום ה' פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט ער וועט ברענגען‬ ‫די וואך אין די פרשה‪ ,‬זאגט משה רבינו‪ ,‬אתם נצבים‬ ‫אויב מען וועט נישט האלטן די דרכי התורה‪ ,‬וועט‬ ‫היום כולכם לפני ה' אלוקיכם (דברים כט‪-‬ט)‪ .‬זאגט‬ ‫מען זיך קענען האלטן‪.‬‬ ‫רש"י‪ ,‬יודען האבן געהערט די פריערדיגע פרשה‪ ,‬די‬ ‫תוכחה וואס איז אויסגערעכנט פריער‪ ,‬עס איז דא‬ ‫דער הייליגער חתם סופר (קטז‪ ).‬ברענגט צו‪ ,‬א צדיק‬ ‫מ"ט קללות וואס איז אויסגערעכנט אין פרשת‬ ‫וואס לעבט‪ ,‬איז פאר יעדן יאר וואס ער לעבט‪ ,‬לאזט‬ ‫בחוקותי‪ ,‬און אין די פרשה איז דא מאה חסר שתים‪,‬‬ ‫ער איבער א זכות אויף דער וועלט פון זיין עבודה‬ ‫הונדערט ווייניגער צוויי‪ ,‬אכט און ניינציג‪ ,‬האבן זיי‬ ‫וואס ער האט געטון אין דעם יאר (עיין תוספות פסחים‬ ‫געזאגט‪ ,‬מי יוכל לעמוד באלו‪ ,‬ווער קען דאס‬ ‫קיז‪ .).‬זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬יעקב אבינו‬ ‫ביישטיין‪ .‬האט משה רבינו זיי געדארפט טרייסטן‪,‬‬ ‫האט געלעבט הונדערט זיבן און פערציג יאר‪.‬‬ ‫אתם נצבים היום כולכם‪ ,‬מיט די אלע קללות וואס‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫געהערט אז עס איז דא חסר שתים‪ ,‬אויסער וואס איז‬ ‫הונדערט זיבן און פערציג יאר איז מגין אקעגן די‬ ‫אויסגערעכנט‪ ,‬וועט נאך זיין מיתת צדיקים אויך‪,‬‬ ‫הונדערט זיבן און פערציג קללות וואס איז דא אין די‬ ‫הוריקו פניהם‪ ,‬ואמרו‪ ,‬מי יוכל לעמוד באלו‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫תורה‪ .‬עס איז דא ניין און פערציג אין פרשת‬ ‫קען מען זיך האלטן אין א דור‪ ,‬ווען עס פעלן‬ ‫בחוקותי‪ ,‬אין פרשת כי תבוא איז דא אכט און‬ ‫ערליכע יודען‪ ,‬ווען עס פעלן די צדיקים וואס זאלן‬ ‫ניינציג‪ ,‬צוזאמען איז עס הונדערט זיבן און פערציג‪,‬‬ ‫מדריך זיין דעם דור‪ ,‬ווער וועט קענען דעמאלט‬ ‫אזוי ווי די יארן פון יעקב‪ .‬יעדע יאר וואס ער האט‬ ‫אויסהאלטן‪.‬‬ ‫געלעבט‪ ,‬האט איבערגעלאזט א כח וואס זאל מגין‬ ‫זיין אויף כלל ישראל‪ ,‬אקעגן די הונדערט זיבן און‬ ‫עס שטייט אין פסוק (ישעיה כט‪-‬יד)‪ ,‬ווען דער נביא‬ ‫פערציג קללות וואס איז אויסגערעכנט אין די תורה‪.‬‬ ‫רעדט פון מיתת צדיקים‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬אז דער‬ ‫‪ -‬דארף מען נישט אזוי מורא האבן פון די קללות‪,‬‬ ‫באשעפער וועט ברענגען‪ ,‬הנני יוסיף להפליא את‬ ‫ווייל עס איז דאך דא די זכות פון יעקב אבינו וואס‬ ‫העם הזה הפלא ופלא‪ ,‬ואבדה חכמת חכמיו ובינת‬ ‫וועט ביישטיין‪.‬‬ ‫נבוניו תסתתר‪ .‬עס וועלן אוועקגיין צדיקים‪ ,‬עס‬ ‫וועט נישט זיין קיין חכמים‪ ,‬און עס וועט פארלוירן‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬אבער עס איז חסר‬ ‫גיין די חכמה פון די חכמים‪ ,‬און די בינה פון די‬ ‫שתים‪ ,‬עס איז נישט הונדערט זיבן און פערציג‪ ,‬עס‬ ‫נבונים‪ .‬וואס לכאורה דארף עס האבן א ביאור‪ ,‬עס‬ ‫איז דא הונדערט ניין און פערציג‪ .‬ווייל‬ ‫וואלט געדארפט שטיין אז עס וועט פארלוירן גיין די‬ ‫אויסגערעכנט איז טאקע נאר אכט און ניינציג‪ ,‬אבער‬ ‫חכמים מיט די נבונים‪ .‬אוודאי ווען דער חכם איז‬ ‫אין די פריערדיגע פרשה שטייט (דברים כח‪-‬סא) גם כל‬ ‫נישט דא‪ ,‬פעלט זיין חכמה‪ ,‬ווען דער נבון איז נישט‬ ‫חלי וכל מכה אשר לא כתוב בספר התורה הזאת‪,‬‬ ‫דא‪ ,‬פעלט זיין בינה‪ .‬פארוואס זאגט דער פסוק‬ ‫יעלם ה' עליך‪ ,‬עס איז דא נאך צוויי‪ ,‬כל חלי וכל‬ ‫ואבדה‪ ,‬עס וועט פארלוירן גיין‪ ,‬חכמת חכמיו‪ ,‬און די‬ ‫מכה‪ ,‬וואס איז נישט אריינגערעכנט‪ .‬איז בעצם נישט‬ ‫בינת נבוניו‪.‬‬ ‫דא הונדערט זיבן און פערציג‪ ,‬עס איז דא הונדערט‬ ‫ניין און פערציג‪ .‬און אויף הונדערט ניין און פערציג‬ ‫נאר דער ביאור דערפון איז‪ .‬יעדער צדיק איז מדריך‬ ‫האבן מיר נישט די זכות פון יעקב אבינו וואס זאל‬ ‫זיין דור‪ ,‬און ער לערנט זיי ווי אזוי מען דארף זיך צו‬ ‫קענען מגין זיין‪.‬‬ ‫פירן‪ ,‬און ווען ער גייט אוועק פון דער וועלט‪ ,‬פעלט‬ ‫די חכמה וואס ער האט געלערנט תורה מיט יודען‬ ‫און אויף דעם איז געווען הוריקו פניהם פון יודען‪.‬‬ ‫ביז יעצט‪ .‬ער איז שוין נישט דא‪ ,‬ער קען עס נישט‬ ‫ווען זיי האבן געהערט די ניין און פערציג פון‬ ‫איבערגעבן‪ ,‬עס פעלט די חכמה וואס עס וועט נישט‬ ‫בחוקותי‪ ,‬און דא איז דא מאה‪ ,‬דא איז דא הונדערט‪,‬‬ ‫צוקומען מער פון וויפיל ער האט געלערנט מיט‬ ‫נאר חסר שתים‪ ,‬עס פעלט צוויי וואס שטייט נישט‬ ‫יודישע קינדער ביי זיין לעבן‪ .‬אבער וואס ער האט‬ ‫ארויסגעשריבן‪ ,‬אבער באמת איז דא הונדערט‪ ,‬איז‬ ‫יא געלערנט מיט זיינע תלמידים ביים לעבן‪ ,‬דאס‬ ‫דאך עס צוזאמען הונדערט ניין און פערציג‪ ,‬און אויף‬ ‫בלייבט אויף שטענדיג‪ .‬ווייל דאס וואס ער האט‬ ‫דעם האבן מיר נישט די זכות פון יעקב אבינו‪ ,‬הוריקו‬ ‫געלערנט‪ ,‬בלייבט איינגעקריצט אין די הערצער פון‬ ‫פניהם‪ ,‬ווי אזוי וועט מען זיך קענען האלטן‪ .‬האט זיי‬ ‫יודישע קינדער וואס זענען מקבל פון זייערע רבי'ס‪.‬‬ ‫משה רבינו געדארפט טרייסטן‪ ,‬אתם נצבים היום‪.‬‬ ‫איז אפילו דער חכם און דער נבון איז נישט דא‪ ,‬אבער‬ ‫*‬ ‫זיין חכמה איז געבליבן‪ ,‬ווייל ער האט מלמד געווען‬ ‫תורה מיט אנדערע‪ ,‬און די חכמה איז געבליבן ביי די‬ ‫אין די מפרשים ווערט צוגעברענגט‪ ,‬אז די חסר‬ ‫וואס האבן עס געהערט‪ ,‬איז די אבידה נאכנישט אזוי‬ ‫שתים איז‪' ,‬כל חלי וכל מכה' אשר לא כתוב בספר‬ ‫גרויס‪.‬‬ ‫התורה‪ ,‬די תורה זאגט נישט וואס דאס איז‪ .‬אבער‬ ‫אין די מדרשים שטייט‪ ,‬אז עס גייט ארויף אויף‬ ‫אזוי שטייט אין מדרש (שמו"ר א‪-‬ח)‪ ,‬וימת יוסף וכל‬ ‫מיתת צדיקים‪ ,‬וואס עס ווערט אנגערופן א מכה‬ ‫אחיו וכל הדור ההוא (שמות א‪-‬ו)‪ ,‬ווען יוסף איז‬ ‫אשר לא כתוב בספר התורה‪ ,‬עס איז נישט‬ ‫געשטארבן‪ ,‬ער מיט די ברידער‪ ,‬זאגט דער מדרש‪,‬‬ ‫ארויסגעשריבן אין ספר‪ ,‬דאס וועט אויך דער‬ ‫אף על פי שאלו מתו‪ ,‬אפילו זיי זענען געשטארבן‪,‬‬ ‫אייבערשטער ברענגען‪ .‬און ווען יודען האבן‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האלט מען זיך ווייטער‪ ,‬און מען פירט יודישע‬ ‫אבל אלקיהם של אלו לא מת‪ ,‬זייער גאט איז‬ ‫שטובער‪ .‬ווי לאנג עס ווערט נישט פארלוירן די‬ ‫געבליבן‪ .‬וואס אין מפרשים שטייט‪ ,‬אז עס מיינט‬ ‫חכמת חכמיו און די בינת נבוניו‪ ,‬אזוי לאנג פעלט‬ ‫נישט‪ ,‬אז דער באשעפער איז געבליבן‪ ,‬נאר די‬ ‫נישט אין דעם וואס עס פעלט דער חכם‪ .‬מען קומט‬ ‫געטליכקייט וואס יוסף וכל אחיו האבן געהאט‪ ,‬דאס‬ ‫זיך צוזאם‪ ,‬דאס איז אז נדברו יראי ה' איש אל רעהו‪,‬‬ ‫איז געבליבן‪ .‬יוסף איז טאקע נישט דא‪ ,‬אבער זיין‬ ‫דורך דעם וואס מען דערמאנט זיך צוריק די יונגע‬ ‫קדושה וואס ער האט אויסגעלערנט יודישע קינדער‬ ‫יארן וואס מען האט געהאט בשעת מען איז געזעסן‬ ‫ווי אזוי מען דארף זיך צו פירן אין מצרים‪ ,‬דאס איז‬ ‫אין בית המדרש‪ ,‬אז עס זאל כאטש זיין אלקיהם של‬ ‫געבליבן שפעטער אויך‪ .‬אפילו ווען יוסף איז נישט‬ ‫אלו לא מת‪ ,‬אפילו זיי זענען נישט דא‪ ,‬אבער די‬ ‫דא‪ ,‬אבער אלקיהם של אלו‪ ,‬זייער געטליכקייט וואס‬ ‫געטליכקייט פון זיי זאל בלייבן אויף שפעטער אויך‪.‬‬ ‫זיי האבן געהאט‪ ,‬דאס איז לא מתו‪ ,‬דאס איז נישט‬ ‫געשטארבן‪.‬‬ ‫*‬ ‫דער פסוק (תהלים צב‪-‬יג) זאגט‪ ,‬צדיק כתמר יפרח‪,‬‬ ‫יוסף הצדיק האט געהאט א נסיון אין מצרים‪ ,‬ונגדרו‬ ‫כארז בלבנון ישגה‪ ,‬שתולים בבית ה'‪ ,‬בחצרות‬ ‫כל ישראל בזכותו (ויק"ר לב‪-‬ה)‪ ,‬יודען זענען געווען‬ ‫אלקינו יפריחו‪ .‬עס איז דא צוויי ערליי צדיקים‪ .‬עס‬ ‫אין מצרים צוויי הונדערט און צען יאר‪ ,‬ולא היה אחד‬ ‫איז דא א צדיק וואס דינט דעם אייבערשטען פאר‬ ‫מהם פרוץ בערוה‪ .‬די קדושה וואס ער האט‬ ‫זיך‪ ,‬בהצנע לכת‪ ,‬אפגעזונדערט פון די וועלט‪ .‬ויתהלך‬ ‫אריינגעלייגט אין מצרים‪ ,‬האט צוגעברענגט אז‬ ‫חנוך את האלקים‪ ,‬ער איז געזעסן ביי זיך אין שטוב‪,‬‬ ‫קיינער האט נישט געזינדיגט‪ .‬אן א תורה און אן קיין‬ ‫און געדינט דעם אייבערשטען‪ ,‬און ער איז נתעלה‬ ‫צדיקים‪ ,‬וימת יוסף וכל אחיו וכל הדור ההוא‪ ,‬און‬ ‫געווארן‪ ,‬ער איז געווארן א מלאך אלקים‪ ,‬ער האט‬ ‫מען האט זיך געהאלטן‪ ,‬ווייל אלקיהם של אלו איז‬ ‫שוין נישט געהאט קיין שייכות צו דער וועלט‪ ,‬און‬ ‫נישט געשטארבן‪ .‬אפילו ווען די חכמים פעלן‪ ,‬אבער‬ ‫ואיננו כי לקח אותו אלקים (בראשית ה‪-‬כד)‪.‬‬ ‫זייער תורה וואס זיי האבן געלערנט איז געבליבן‬ ‫איינגעקריצט אין די הערצער‪ ,‬איז די אבידה נישט‬ ‫נאכדעם איז דא א צווייטער סארט צדיק‪ ,‬וואס ער‬ ‫אזוי גרויס‪.‬‬ ‫גיט זיך אפ מיט די וועלט‪ ,‬ער איז מרביץ תורה פאר‬ ‫תלמידים‪ ,‬ער איז מדריך אנדערע אין דרכי התורה‪.‬‬ ‫אבער טאמער מען הייבט אן צו פארגעסן דאס וואס‬ ‫ער קען נישט וואקסן אליין‪ ,‬ווייל ער דארף‬ ‫מען האט געלערנט ביי זיי‪ ,‬עס הייבט אן פארלוירן‬ ‫אוועקגעבן זיין צייט פאר אנדערע‪ .‬אבער פון‬ ‫צו ווערן נישט נאר די חכמים אליין‪ ,‬נאר די חכמת‬ ‫דעסטוועגן דאך איז ביי אים חשוב'ער וואס ער קען‬ ‫חכמיו ווערט פארלוירן‪ ,‬די בינת נבוניו‪ ,‬דאס וואס זיי‬ ‫אויפטון פאר אנדערע‪ ,‬מכניס זיין אנדערע תחת כנפי‬ ‫האבן געלערנט תורה מיט אנדערע‪ ,‬דאס הייבט אן‬ ‫השכינה‪ ,‬שטייט ביי אים העכער פון די אייגענע‬ ‫צו פארגעסן ווערן‪ ,‬דאס איז הנני יוסיף להפליא את‬ ‫שלימות וואס ער וואלט זיך געקענט משלים זיין‪ .‬עס‬ ‫העם הזה הפלא ופלא‪ .‬ווען עס ווערן פארלוירן די‬ ‫איז צוויי סארטן צדיקים‪ ,‬איינער וואס קוקט אויף‬ ‫חכמים ונבונים‪ ,‬וועט זיך האלטן דער דור אן זיי‬ ‫זיך‪ ,‬ער איז גרייט צו זיצן ביי זיך אין שטוב און‬ ‫אויך‪ ,‬ווייל זיי האבן דאך געלערנט תורה‪ ,‬אבער ווען‬ ‫נתעלה ווערן‪ ,‬און עס איז דא איינער וואס איז מוותר‬ ‫עס הייבט אן פארלוירן צו ווערן די חכמת חכמיו‪,‬‬ ‫דערויף‪ .‬אברהם אבינו‪ ,‬שטייט אין חתם סופר‬ ‫דאס וואס זיי האבן געלערנט‪ ,‬עס ווערט פארלוירן די‬ ‫(בהקדמה לשו"ת חתם סופר חלק יו"ד)‪ ,‬איז געווען די‬ ‫בינת נבוניו‪ ,‬דאס וואס זיי האבן געלערנט תורה מיט‬ ‫צווייטע סארט‪ .‬ויטע אשל בבאר שבע (בראשית‬ ‫יודען‪ ,‬דאס איז דער הנני יוסיף להפליא את העם הזה‪.‬‬ ‫כא‪-‬לג)‪ ,‬אריינגענומען מענטשן‪ ,‬מדריך געווען‪ ,‬מגייר‬ ‫געווען גרים‪ ,‬את הנפש אשר עשו בחרן‪ ,‬דאס איז‬ ‫און דאס איז דער ענין וואס מען קומט זיך צוזאם ביי‬ ‫געווען די מדריגה פון אברהם אבינו‪ - .‬וואס אין די‬ ‫א יארצייט‪ ,‬און מען איז מחדש‪ ,‬אין די מחשבה על‬ ‫מפרשים שטייט אז דאס איז דער צדיק כתמר יפרח‪.‬‬ ‫כל פנים‪ ,‬די יונגע יארן וואס מען האט געהאט‪ ,‬וואס‬ ‫אן ארז איז טאקע זייער גרויס‪ ,‬אבער דער ארז גיט‬ ‫מען איז געזעסן אין בית המדרש און געלערנט‪ ,‬וואס‬ ‫נישט ארויס קיין פירות‪ .‬וויבאלד ער גיט נישט‬ ‫מען האט מקבל געווען תורה און צדקות און יראת‬ ‫ארויס קיין פירות‪ ,‬וואקסט ער הויך‪ .‬א תמר איז‬ ‫שמים‪ ,‬וואס האלט אונז אויף‪ .‬אפילו אין דעם דור‪,‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫צדיק כתמר יפרח‪ ,‬דער צדיק קלויבט זיך אויס ער‬ ‫נישט אזוי הויך‪ ,‬ווייל ער דארף ארויסגעבן זיינע‬ ‫וויל זיין אזוי ווי א תמר‪ ,‬ער וויל ארויסגעבן פירות‪.‬‬ ‫כוחות פאר זיינע פירות‪.‬‬ ‫כאטש כארז בלבנון ישגה‪ ,‬ווען ער זאל זיין פאר זיך‬ ‫אליין‪ ,‬וואלט ער אויסגעוואקסן אן ארז‪ ,‬פון‬ ‫וואס איז דער חילוק פון די צוויי צדיקים‪ .‬ביידע‬ ‫דעסטוועגן דאך קוקט ער נישט צו זיין אן ארז‪ ,‬ער‬ ‫דינען דעם אייבערשטען‪ ,‬וואס איז די נפקא מינה צו‬ ‫וויל זיין אין די בחינה פון א תמר‪ ,‬אז ער זאל געבן‬ ‫ער איז עוסק אין תורה פאר זיך‪ ,‬צו ער איז מדריך‬ ‫פירות פאר אנדערע אויך‪ .‬די סארט צדיקים וואס‬ ‫אנדערע‪ .‬מען האט פריער געהערט אז עס איז א‬ ‫זענען כתמר יפרח‪ ,‬אפילו ווען זיי זענען שתולים בבית‬ ‫גרויסער חילוק‪ .‬א מענטש וואס דינט דעם‬ ‫ה'‪ ,‬אפילו ווען זיי זענען שוין נישט דא‪ ,‬און זיי זענען‬ ‫אייבערשטען נאר פאר זיך אליין‪ ,‬האט ער זיין עבודת‬ ‫איינגעפלאנצט אויבן אינעם בית ה'‪ ,‬בחצרות אלקינו‬ ‫ה' פון איין יחיד‪ .‬דער אייבערשטער קען נישט נהנה‬ ‫יפריחו‪ ,‬טוען זיי נאך אלץ בליען אין דעם חצר און‬ ‫זיין מער ווי פון די עבודה פון איין מענטש וואס האט‬ ‫אינעם טרקלין‪ .‬אפילו זיי זענען נישט דא‪ ,‬אבער פון‬ ‫געדינט דעם אייבערשטען‪ .‬ווען עס קומט די צייט‪,‬‬ ‫זייערע מעשים טובים וואס זיי האבן געטון‪ ,‬איז‬ ‫און עס איז אבדה חכמת חכמיו ובינת נבוניו‪ ,‬דער חכם‬ ‫געבליבן א רושם דא אויף די וועלט‪ ,‬וואס די מצוות‬ ‫גייט אוועק‪ ,‬דער נביא איז מער נישט דא‪ ,‬האט זיך‬ ‫און מעשים טובים פון די וואס גייען אין די וועגן פון‬ ‫אלעס אויפגעהערט‪ ,‬ער האט פאר קיינעם גארנישט‬ ‫דעם צדיק‪ ,‬און זיי זענען ממשיך מחנך צו זיין זייערע‬ ‫איבערגעלאזט‪ ,‬ער איז שוין נישט דא‪ .‬אבער איינער‬ ‫דורות אויף דעם וועג‪ ,‬דאס בלייבט איבער פאר זיי‬ ‫וואס גיט אוועק זיין צייט פאר אנדערע‪ ,‬ער איז מרביץ‬ ‫ווייטער‪ ,‬אז אפילו ווען זיי זענען שוין בבית ה'‪ ,‬טוען‬ ‫תורה פאר יודישע קינדער‪ ,‬אפילו ווען דער חכם איז‬ ‫זיי נאך אלץ מפריח זיין בחצרות אלקינו‪.‬‬ ‫נישט דא‪ ,‬בלייבט אבער איבער די חכמת חכמיו‪ ,‬עס‬ ‫בלייבט איבער די בינת נבוניו‪ .‬ווען זיינע תלמידים‬ ‫תלמידים ווייסען דאך‪ ,‬וואס דער רב זכרונו לברכה‬ ‫גייען אין די וועגן וואס מען האט זיי געלערנט‪ ,‬און זיי‬ ‫האט אוועקגעגעבן זיין גאנצע לעבן נאר פאר די‬ ‫זענען מעמיד קינדער און אייניקלעך און‬ ‫תלמידים‪ ,‬מרביץ תורה צו זיין‪ .‬עס האט אים נישט‬ ‫אור‪-‬אייניקלעך ווייטער‪ ,‬איז אלעס נזקף פאר דעם‬ ‫אינטערעסירט קיין שום אנדערע זאך‪ ,‬אפילו די‬ ‫זכות פון דעם רבי'ן וואס האט מדריך געווען דעם‬ ‫קהילה האט אים נישט אינטערעסירט קיין סאך‪ ,‬נאר‬ ‫תלמיד אז ער זאל גיין אויפן ריכטיגן וועג‪.‬‬ ‫דער עיקר וואס ער האט זיך אוועקגעגעבן‪ ,‬איז‬ ‫געווען מדריך צו זיין אנדערע בתורה‪ .‬ער האט‬ ‫די וועלט ווערט אנגערופן א פרוזדור לפני הטרקלין‪,‬‬ ‫אויפגעשטעלט טויזנטער תלמידים וואס גייען בדרך‬ ‫א הויף‪ .‬מען גייט אדורך די וועלט‪ ,‬כדי מען זאל‬ ‫ישראל סבא‪ .‬דאס איז בחצרות אלקינו יפריחו‪ ,‬אפילו‬ ‫צוקומען צו דעם ריכטיגן בית וואס דאס איז עולם‬ ‫ווען זיי זענען שוין שתולים בבית ה'‪ ,‬טוען זיי נאך‬ ‫הבא‪ .‬התקן עצמך בפרוזדור כדי שתכנס לטרקלין‬ ‫ווייטער דינען דעם אייבערשטען דא אויף די וועלט‬ ‫(אבות ד‪-‬טז)‪ .‬דער צדיק וואס האט נאר געטון פאר זיך‬ ‫אויך‪.‬‬ ‫אליין‪ ,‬ווען ער ווערט נסתלק פון די וועלט‪ ,‬ער האט‬ ‫נישט קיין שייכות מער צו די וועלט‪ ,‬און אויבן אין‬ ‫זאל דער אייבערשטען געבן‪ ,‬אז די נשמה זאל האבן‬ ‫הימל איז נישט שייך אז ער זאל מער נתעלה ווערן‪.‬‬ ‫אן עליה‪ ,‬און זיין א מליץ יושר פאר אונז אלע‪ ,‬און‬ ‫צו וואס ער איז צוגעקומען‪ ,‬איז ער צוגעקומען‪.‬‬ ‫מיר זאלן אלע געבענטשט ווערן‪ .‬מען גייט אריין אין‬ ‫אבער א צדיק וואס האט געדינט דעם אייבערשטען‬ ‫א ניי יאר‪ ,‬זאל זיין תכלה שנה וקללותיה‪ ,‬תחל שנה‬ ‫און מדריך געווען אנדערע‪ ,‬אפילו ווען ער געפינט זיך‬ ‫וברכותיה‪ .‬מיר זאלן האבן אלע א שנה טובה‬ ‫נישט דא‪ ,‬זיין עבודה געפונט זיך נאך ווייטער דא‪ .‬און‬ ‫ומתוקה‪ ,‬א פרייליך און א געזונט יאר‪ ,‬קענען מגדל‬ ‫אפילו ווען ער איז שוין נישט דא אינעם חצר‪ ,‬ער‬ ‫זיין אונזערע קינדער און אייניקלעך לתורה‬ ‫געפונט זיך שוין אין בית ה'‪ ,‬בליען ווייטער זיינע‬ ‫ולמעשים טובים‪ .‬און מיר זאלן אלע אינאיינעם‬ ‫מעשים אינעם חצר דורך די תלמידים וואס ער האט‬ ‫אקעגן גיין משיח צדקנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫איבערגעלאזט‪ ,‬וואס זיי גייען אינעם ריכטיגן וועג‪.‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫וואס איז יא דא אין די פרשה‪ .‬די פרשה פון תשובה‪,‬‬ ‫‪...‬עס שטייט אין די גמרא (מגילה לא‪ ,):‬עזרא תיקן‬ ‫ושבת עד ה' אלקיך (דברים ל‪-‬ב)‪ .‬אזוי ווי דער שבת‬ ‫להן לישראל‪ ,‬עזרא האט מתקן געווען‪ ,‬שיהו קורין‬ ‫דארף משפיע זיין פאר די גאנצע וואך שפעטער‪ ,‬איז‬ ‫קללות שבמשנה תורה קודם ראש השנה‪ ,‬אז מען‬ ‫דא די פרשה פון תשובה‪ ,‬ווייל דער שבת דארף‬ ‫זאל ליינען ביים סוף פונעם יאר‪ ,‬די קללות וואס‬ ‫משפיע זיין אויף די הייליגע טעג וואס קומט‪ .‬עס‬ ‫שטייט אין משנה תורה‪ ,‬אין פרשת כי תבוא איז דא‬ ‫קומען די עשרת ימי תשובה‪ ,‬וואס דעמאלטס איז אן‬ ‫די תוכחה‪ .‬כדי מרמז צו זיין‪ ,‬תכלה שנה וקללותיה‪,‬‬ ‫עקסטערע עת רצון וואס א יוד קען זיך צוריקקערן‬ ‫אז די אלע קללות זענען אויף דעם פארגאנגענע יאר‪,‬‬ ‫צום אייבערשטען מער ווי אלע אנדערע טעג פונעם‬ ‫עס זאל זיך ענדיגן די יאר מיט אירע קללות‪ .‬תחל‬ ‫יאר‪ .‬תשובה נוצט שטענדיג‪ ,‬אבער עס איז דא‬ ‫שנה וברכותיה‪ ,‬די נייע יאר וואס קומט‪ ,‬זאל זיין א‬ ‫עשרת ימי תשובה‪ ,‬וואס די גמרא (ראש השנה יח‪).‬‬ ‫געבענטשטע יאר‪ .‬תוספות שטעלט זיך‪ ,‬אז מען‬ ‫זאגט‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז זיך מער ממציא‪,‬‬ ‫ליינט נישט פרשת כי תבוא אין די לעצטע שבת‪,‬‬ ‫דרשו ה' בהמצאו‪ ,‬קראוהו בהיותו קרוב (ישעיה נה‪-‬ו)‪.‬‬ ‫פרשת נצבים איז דאך די לעצטע פרשה פונעם יאר‪,‬‬ ‫אזוי ווי דער שבת איז משפיע פאר די גאנצע וואך‬ ‫און די פרשה פון תוכחה ליינט מען נישט צום סוף‬ ‫שפעטער‪ ,‬ליינט מען אין דעם שבת די פרשה פון‬ ‫פונעם יאר‪ ,‬מען ליינט עס א שבת פריער‪ .‬זאגט‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫תוספות מען האט געוואלט אז עס זאל זיין איין‬ ‫שבת‪ ,‬אין סוף פון די יאר‪ ,‬וואס זאל זיין אינגאנצן אן‬ ‫אויף די פרשה פון תשובה זאגט די תורה‪ ,‬דו זאלסט‬ ‫די קללות וואס איז אויסרעכנט אין די תורה‪.‬‬ ‫נישט מיינען אז תשובה איז שווער‪ ,‬כי המצוה הזאת‬ ‫די הייליגע ספרים זענען דאס מער מסביר‪ .‬יעדער‬ ‫אשר אנכי מצוך היום‪ ,‬לא נפלאת הוא ממך‪ ,‬ולא‬ ‫שבת‪ ,‬אזוי ווי עס איז א עילוי פארן גאנצן וואך פון‬ ‫רחוקה היא וגו'‪ .‬כי קרוב אליך הדבר מאד‪ ,‬עס איז‬ ‫פריער‪ ,‬אזוי איז יעדע שבת די הכנה פאר די קומענדיגע‬ ‫זייער נאנט צו דיר‪ ,‬דער ענין פון תשובה‪ ,‬בפיך‬ ‫וואך‪ .‬כל ברכאן דלעילא ותתא ביומא שביעאה תליין‬ ‫ובלבבך לעשותו (דברים ל‪-‬יא)‪ ,‬מיטן מויל און מיט דיין‬ ‫(זוה"ק ח"ב פח‪ ,).‬יעדע שבת‪ ,‬ווי אזוי ער רעכט אפ דעם‬ ‫הארץ קענסטו עס טון‪ .‬עס דארף האבן א ביאור‪,‬‬ ‫שבת‪ ,‬אזוי ווערט נשפע פאר אים די ברכה במשך פון‬ ‫וואס איז דער בפיך ובלבבך לעשותו‪ ,‬אז תשובה איז‬ ‫די וואך‪ .‬אלע ברכות פון די גאנצע וואך איז תלוי‬ ‫נאנט צו דעם מענטש‪ ,‬בפיך ובלבבך‪.‬‬ ‫אינעם שבת‪ .‬דער אונטערשטער שבת פונעם יאר‪ ,‬איז‬ ‫כולל אין זיך די ברכה פאר די קומענדיגע וואך‪ .‬די‬ ‫נאכדעם איז אויך דא אין די פרשה דער ענין פון די‬ ‫קומענדיגע וואך איז דאך ראש השנה‪ ,‬דער אנהייב‬ ‫גאולה‪ .‬ושב ה' אלקיך את שבותך ורחמך (דברים ל‪-‬ג)‪,‬‬ ‫פונעם יאר‪ ,‬וואס דאס איז דאך כולל דעם גאנצן יאר‬ ‫וואס ווען דער באשעפער וועט אויסלייזן יודישע‬ ‫שפעטער‪ .‬קומט אויס אז אין דעם שבת איז שוין דא‬ ‫קינדער‪ ,‬וועט זיין והיה ה' למלך על כל הארץ‪ ,‬ביום‬ ‫אן הארה פאר די קומענדיגע וואך‪ ,‬ווייל כל ברכאן‬ ‫ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד (זכריה יד‪-‬ט)‪ .‬וואס דאס‬ ‫דלעילא ותתא ביומא שביעאה תליין‪ .‬אזוי ווי דער‬ ‫איז דאך די עבודה פון ראש השנה‪ ,‬ממליך צו זיין‬ ‫שבת איז שוין די הארה פונעם קומענדיגען וואך‪ ,‬און די‬ ‫דעם אייבערשטען‪ ,‬מלוך על כל העולם כולו‬ ‫קומענדיגע וואך איז דאך שוין ראש השנה‪ ,‬א נייע יאר‪,‬‬ ‫בכבודך‪ .‬וואס די עיקר פון די תפלות‪ ,‬איז נישט נאר‬ ‫האט מען נישט געוואלט אז דער שבת זאל זיין קיין‬ ‫אויף עניני גשמיים וואס איז נוגע בפרטיות פארן‬ ‫שום זאך וואס מען רעדט פון קללות‪ .‬האט מען עס‬ ‫מענטש‪ ,‬נאר די עיקר פון די תפלות דארף זיין אויפן‬ ‫צוריקגעריקט אויף א שבת פריער‪ ,‬אז דער שבת וואס‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬אויפן כבוד פונעם אייבערשטען‪ ,‬מלוך‬ ‫איז שוין די הכנה צו די הייליגע טעג‪ ,‬זאל נישט זיין אין‬ ‫על כל העולם כולו‪ .‬אזוי ווי דער שבת איז משפיע‬ ‫די תורה א פרשה פון קללה‪.‬‬ ‫פאר די גאנצע וואך שפעטער‪ ,‬איז אין די פרשה דא‬ ‫די פרשה פון די גאולה‪ ,‬ושב ה' אלקיך את שבותך‬ ‫*‬ ‫~ז~‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ווי ער זעהט אויס‪ .‬הוריקו פניהם‪ ,‬זיי האבן נישט‬ ‫ורחמך‪ - .‬עס איז ביידע נקודות‪ .‬אזוי ווי דער שבת‬ ‫געטראפן קיין פלאץ פאר זיך צו קענען אדורכגיין‪.‬‬ ‫איז די השפעה פאר די קומענדיגע וואך‪ ,‬און ראש‬ ‫האט זיי משה רבינו מנחם געווען‪ ,‬אתם נצבים היום‪,‬‬ ‫השנה איז דא די צוויי ענינים‪ .‬ראש השנה הייבט זיך‬ ‫זאגט רש"י‪ ,‬כהיום הזה‪ ,‬מה היום מאפיל ומאיר‪ ,‬כך‬ ‫אן די עשרת ימי תשובה‪ ,‬און עס איז א זמן וואס מען‬ ‫האיר לכם‪ ,‬וכן עתיד להאיר לכם‪ .‬משה רבינו האט‬ ‫איז ממליך דעם אייבערשטען‪ ,‬און מען איז מתפלל‬ ‫געוואלט אוועקנעמען דעם הוריקו פניהם‪ ,‬גרינגער‬ ‫אויף די גאולה‪ .‬איז דא אין די פרשה פון די וואך סיי‬ ‫מאכן פאר א יוד אריינצוגיין אין די ימי תשובה‪ ,‬האט‬ ‫דער ענין פון תשובה‪ ,‬און סיי דער ענין פון די גאולה‪.‬‬ ‫ער עס מדמה געווען כהיום‪ .‬מה היום איז מאפיל‬ ‫ומאיר‪ ,‬די זעלבע איז דער אייבערשטער פאר ענק‪.‬‬ ‫מען ענדיגט די וואך די הפטורות פון די שבעה‬ ‫דנחמתא‪ ,‬די זיבן הפטורות וואס מען האט געליינט‬ ‫מען ווייסט אז א טאג הייבט זיך אן קודם מיט די‬ ‫פון די נחמה‪ ,‬פון נאך תשעה באב איז יעדע הפטורה‬ ‫נאכט‪ ,‬און נאכדעם קומט דער טאג‪ .‬היום הולך אחרי‬ ‫געווען פון די נחמה‪ .‬דער אייבערשטער טרייסט‬ ‫הלילה (חולין פג‪ ,).‬קודם איז נאכט‪ ,‬און נאכדעם איז‬ ‫יודען‪ ,‬אז עס וועט קומען די צייט וואס ער וועט‬ ‫טאג‪ ,‬ביי אומות העולם הייבט זיך אן קודם דער טאג‪,‬‬ ‫אונז אויסלייזן פונעם גלות‪ .‬דעם שבת ענדיגט מען‬ ‫און ענדיגט זיך מיט די נאכט‪ .‬א יוד הייבט זיך אן‬ ‫די לעצטע הפטורה פון שוש אשיש בה'‪ ,‬תגל נפשי‬ ‫מיט לילה‪ ,‬און עס ענדיגט זיך מיט יום‪ .‬וואס דער‬ ‫באלקי (ישעיה סא‪-‬י)‪ .‬ווייל אזוי ווי דער שבת איז דאך‬ ‫רמז דערפון איז‪ ,‬ויהי ערב ויהי בקר (בראשית א‪-‬ה)‪,‬‬ ‫משפיע אויף די וואך‪ ,‬ראש השנה איז דער זמן‪ ,‬וואס‬ ‫זאגט די מדרש (ב"ר ג‪-‬ח)‪ ,‬ערב‪ ,‬דאס איז מעשיהם של‬ ‫מען איז דן ממליך צו זיין דעם אייבערשטען אויף‬ ‫רשעים‪ ,‬בוקר‪ ,‬דאס איז די מעשיהם של צדיקים‪ .‬דער‬ ‫דער וועלט‪ .‬ענדיגט זיך אויך די שבעה דנחמתא‪ ,‬אין‬ ‫אייבערשטער האט געוואלט ווייזן‪ ,‬אפילו ווען עס‬ ‫דעם אונטערשטן שבת פונעם יאר‪ .‬עס איז דא זיבן‬ ‫הייבט זיך אן מיט ערב‪ ,‬אפילו ווען א יוד איז געווען‬ ‫הפטורות פון נחמה‪ ,‬זיבן איז דאך דער רמז פון שבת‪.‬‬ ‫אין מעשיהם של רשעים‪ ,‬ער האט זיך נישט געפירט‬ ‫שבת איז דאך מעורר די גאולה‪ ,‬אלמלי שמרו ישראל‬ ‫ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬ער האט אנגעהויבן מיט ערב‪,‬‬ ‫שבת‪ ,‬מיד היו נגאלים (שמו"ר כה‪-‬יב)‪ .‬ליינט מען זיבן‬ ‫זאל ער וויסן אז ער איז נישט פארפאלן‪ ,‬נאך א ערב‬ ‫נחמות פון די גאולה‪ ,‬צו ווייזן אז די שבתים וואס‬ ‫קען ווערן בוקר‪ .‬נאך א פינסטערע נאכט קען א‬ ‫יודען האלטן‪ ,‬דאס ברענגט צו די גאולה‪ ,‬און דאס‬ ‫מענטש זיך דערהייבן און עס קען ווערן ליכטיג‪ .‬ויהי‬ ‫ווערט געענדיגט צו ליינען שבת פאר ראש השנה‪.‬‬ ‫ערב ויהי בקר יום אחד‪ ,‬דער טאג איז‬ ‫***‬ ‫צוזאמגעשטעלט‪ ,‬אז נאך א ערב קען קומען א בוקר‪.‬‬ ‫די פרשה הייבט זיך אן‪ ,‬אתם נצבים היום כולכם לפני‬ ‫און דאס האט משה רבינו געזאגט‪ ,‬אתם נצבים היום‬ ‫ה' אלקיכם (דברים כט‪-‬ט)‪ .‬עס שטייט אין הייליגע‬ ‫כולכם לפני ה' אלקיכם‪ ,‬מה היום‪ ,‬אזוי ווי דער טאג‪,‬‬ ‫ספרים‪ ,‬אז עס איז א רמז אויף ראש השנה‪ .‬וואו עס‬ ‫האט דער אייבערשטער אויסגעשטעלט אז קודם‬ ‫שטייט 'היום' סתם אין די תורה‪ ,‬גייט עס ארויף אויף‬ ‫איז מאפיל‪ ,‬און נאכדעם איז מאיר‪ ,‬צו ווייזן אז אפילו‬ ‫ראש השנה (זוה"ק ח"ב לב‪ .):‬ראש השנה איז דאך כל‬ ‫נאך מעשיהם של רשעים‪ ,‬קען מען נאך ווייטער‬ ‫באי עולם עוברין לפניו כבני מרון‪ ,‬יעדער יוד דארף‬ ‫לייכטן‪ ,‬אזוי וועט ענק דער אייבערשטער באלייכטן‬ ‫זיך שטעלן פארן אייבערשטען‪ .‬עס איז אתם נצבים‬ ‫שפעטער אויך‪ .‬א יוד קען זיך שטעלן צום יום הדין‪,‬‬ ‫היום כולכם לפני ה' אלקיכם‪ ,‬פון ראשיכם זקניכם‬ ‫ווייל ער האט דעם כח התשובה וואס דער‬ ‫ביז חוטב עציך עד שואב מימיך‪ ,‬דארף יעדער יוד‬ ‫אייבערשטער האט אונז געגעבן‪ .‬אפילו עס איז‬ ‫אדורכגיין זיך שטעלן פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫געווען ערב‪ ,‬עס איז אדורכגעגאנגען א פינסטערע‬ ‫יאר פון ערב‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך קען ער אנהייבן א‬ ‫רש"י ברענגט צו‪ ,‬ווען יודען האבן דאס געהערט פון‬ ‫נייעם יאר מיט בוקר‪.‬‬ ‫משה רבינו‪ ,‬הוריקו פניהם‪ ,‬ווי אזוי קען מען זיך‬ ‫שטעלן צו די הייליגע טעג‪ .‬מי יאמר זכיתי לבי‪ ,‬ווי‬ ‫דער בוקר ווערט נישט געטוישט פון איין רגע אויף‬ ‫אזוי דער יאר איז אדורכגעגאנגען אויף אים‪ ,‬ער‬ ‫די אנדערע רגע‪ ,‬אז די זון שיינט‪ .‬עס הייבט זיך אן‬ ‫דארף זיך שטעלן און געבן דין חשבון אויפן יאר‪ .‬ווי‬ ‫צוביסלעך‪ ,‬נאך יעדן ערב‪ ,‬וואס מען וויל צוקומען צו‬ ‫קען ער זיך שטעלן פארן אייבערשטען אין אזא מצב‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬הודיעני נא את דרכיך (שמות‬ ‫בוקר‪ ,‬הייבט אן אביסל צו שיינען‪ ,‬און נאכדעם נאך‬ ‫לג‪-‬יג)‪ ,‬זיי מיר מודיע דיינע וועגן ווי אזוי דו פירסט‬ ‫מער און נאך מער‪ .‬אפילו א יוד הייבט נאר אן מיט א‬ ‫זיך‪ .‬די גמרא (ברכות ז‪ ).‬זאגט‪ ,‬אז משה רבינו האט‬ ‫קלייניגקייט‪ ,‬ער הייבט אן עפעס צוצוגעבן אין‬ ‫געבעטן פונעם אייבערשטען‪ ,‬דו האסט באשאפן‬ ‫עבודת ה'‪ ,‬ער שטעלט זיך אויף דעם וועג פון אור‪ ,‬ער‬ ‫צדיקים‪ ,‬דו האסט באשאפן רשעים‪ ,‬זאג מיר דיינע‬ ‫שטעלט זיך אויף דעם וועג פון גיין אין דרכי ה'‪ ,‬קען‬ ‫וועגן ווי אזוי דו פירסט זיך מיט די צדיקים‪ ,‬און ווי‬ ‫ער זיך מחזק זיין‪ .‬ער הייבט אן מיט אביסל‬ ‫אזוי דו פירסט זיך מיט די רשעים‪ .‬נאכדעם האט ער‬ ‫ליכטיגקייט‪ ,‬און נאכדעם וועט צוקומען מער‪ ,‬הבא‬ ‫געבעטן הראני נא את כבודך‪ ,‬עס איז נישט גענוג אז‬ ‫ליטהר מסייעין אותו (מנחות כט‪ .):‬פונקט ווי דער יום‬ ‫דו זאלסט מיר מודיע זיין די דרכים‪ ,‬נאר איך בעהט‬ ‫איז מאפיל ומאיר‪ ,‬האט משה רבינו געזאגט פאר‬ ‫דיך‪ ,‬ווייז מיר דיין כבוד‪ .‬ער האט געוואלט זוכה זיין‬ ‫יודען‪ ,‬אתם נצבים היום כולכם לפני ה'‪ ,‬עס איז דא‬ ‫צו גילוי שכינה‪ ,‬צו זעהן‪ ,‬כביכול‪ ,‬דעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫מיט וואס מען קען זיך שטעלן פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫ווייל אפילו עס איז געווען לילה‪ ,‬קען מען עס מהפך‬ ‫דער אייבערשטער האט אים אויף דעם‬ ‫זיין אויף יום‪.‬‬ ‫געענטפערט‪ ,‬כי לא יראני האדם וחי‪ ,‬איך קען דיר‬ ‫***‬ ‫נישט ווייזן מיין כבוד‪ ,‬עס איז נישט מעגליך אז א‬ ‫מענטש‪ ,‬א בשר ודם‪ ,‬זאל דאס קענען אדורכלעבן‪.‬‬ ‫אין די פרשה פון תשובה‪ ,‬זאגט דער אייבערשטער‪,‬‬ ‫אבער ושמתיך בנקרת הצור‪ ,‬איך וועל דיך שטעלן‬ ‫ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך‪ ,‬לאהבה את‬ ‫אין א שפאלט פון א צור‪ ,‬און איך וועל אדורכגיין‪,‬‬ ‫ה' אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך‪ ,‬למען חייך (דברים‬ ‫וראית את אחורי‪ ,‬דו וועסט זעהן מיין רוקן‪ ,‬כביכול‪,‬‬ ‫ל‪-‬ו)‪ .‬דער אייבערשטער וועט אויפשניידן דיין הארץ‪,‬‬ ‫ופני לא יראו‪ ,‬אבער מיין פנים וועסטו נישט קענען‬ ‫און דאס הארץ פון דיינע קינדער‪ ,‬לאהבה את ה'‬ ‫זעהן‪ .‬און דעמאלטס האט דער אייבערשטער‬ ‫אלקיך‪ ,‬דו זאלסט ליב האבן דעם אייבערשטען‪ ,‬און‬ ‫אויסגערופן‪ ,‬ה' ה' א‪-‬ל רחום וחנון‪ ,‬דער‬ ‫דיינע קינדער זאלן ליב האבן דעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט מודיע געווען פאר משה רבינו די‬ ‫למען חייך‪ ,‬וועגן דיין לעבן‪ .‬וואס איז דער 'למען‬ ‫י"ג מדות של רחמים‪ .‬ביידע זאכן זענען דעמאלטס‬ ‫חייך'‪ ,‬וועגן דיין לעבן וועט דער אייבערשטער מל‬ ‫מקוים געווארן‪ .‬עס איז געווען הודיעני נא דרכיך‪,‬‬ ‫זיין את לבבך ואת לבב זרעך‪ .‬וואס גיט ער צו‪ ,‬אז‬ ‫דער אייבערשטער האט אים געזאגט‪ ,‬מיינע דרכים‬ ‫דער אייבערשטער וועט עס טון‪ ,‬למען חייך‪ ,‬וועגן‬ ‫זענען די שלש עשרה מדות‪ ,‬ה' ה' א‪-‬ל רחום וחנון‪.‬‬ ‫דיין לעבן‪.‬‬ ‫און משה רבינו האט געבעטן הראני נא את כבודך‪,‬‬ ‫און וראית את אחורי‪ ,‬דער אייבערשטער האט אים‬ ‫מיר זאגען די טעג אין די סליחות‪ ,‬צענדליגער מאל‪,‬‬ ‫געוויזן אחוריו‪ .‬דער אייבערשטער האט נישט קיין‬ ‫די שלש עשרה מדות‪ ,‬ווי גרויס עס איז די מדת‬ ‫גוף‪ ,‬עס איז נישט דא קיין אחור און קיין פנים‪ ,‬אבער‬ ‫הרחמים פונעם אייבערשטען‪ .‬עס שטייט אין די‬ ‫עס איז אזא מושג‪ ,‬מען זאל עס קענען פארשטיין‬ ‫גמרא (ראש השנה יז‪ ):‬אז דער באשעפער האט מודיע‬ ‫מיט אונזער שכל‪ ,‬וואס ביי א מענטש איז דא א חלק‬ ‫געווען די שלש עשרה מדות פאר משה רבינו‪ ,‬און‬ ‫פון פנים און אחור‪ ,‬אזוי איז כביכול‪ ,‬אויסגעשטעלט‬ ‫דער אייבערשטער האט אים געזאגט‪ ,‬אז ווען יודען‬ ‫דעם אייבערשטענ'ס ציור‪.‬‬ ‫וועלן מזכיר זיין די שלש עשרה מדות‪ ,‬אפילו מען‬ ‫וועט נאר זאגן מיטן מויל די שלש עשרה מדות‪ ,‬וועט‬ ‫די גמרא (ברכות ז‪ ):‬זאגט‪ ,‬וואס איז דער וראית את‬ ‫עס שאקלען אין הימל‪ ,‬און עס וועט ווערן אן עת‬ ‫אחורי‪ ,‬וואס האט אים דער אייבערשטער געוויזן?‬ ‫רצון אויבן אין הימל‪ .‬ווען א יוד זאגט די שלש עשרה‬ ‫ער האט אים געוויזן זיין קשר של תפילין‪ .‬כביכול‪,‬‬ ‫מדות‪ ,‬ווערט נתעורר אויבן די אלע מדות של רחמים‬ ‫דער אייבערשטער לייגט תפילין יעדן טאג‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫וואס איז אויסגערעכנט אין די שלש עשרה מדות‪.‬‬ ‫אונז לייג מיר תפילין‪ .‬און די תפילין האט א קשר‬ ‫אונטן ביים קאפ‪ .‬וראית את אחורי‪ ,‬דער‬ ‫ווי אזוי איז צוגעגאנגען דאס וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט אים געוויזן זיין קשר של תפילין‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט מגלה געווען פאר משה רבינו די‬ ‫און עס איז א געוואלדיגע פלא צו פארשטיין‪ ,‬וואס‬ ‫שלש עשרה מדות‪ .‬שטייט אין פרשת כי תשא א‬ ‫האט משה רבינו געבעטן הראני נא את כבודך‪ ,‬און‬ ‫גאנצע פרשה באריכות‪ ,‬משה רבינו האט געבעטן‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אפילו פאר רשעים אויך‪ .‬ועתה יגדל נא כח ה' כאשר‬ ‫דער באשעפער האט אים געזאגט‪ ,‬וראית את אחורי‪,‬‬ ‫דברת לאמר (במדבר יד‪-‬יז)‪ ,‬דרשנ'ט די גמרא‪ ,‬דער‬ ‫און ער ווייזט אים א קשר של תפילין‪ ,‬וואס ליגט‬ ‫אייבערשטער זאל גרויס מאכן זיין כח יעצט‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫אונטער דעם‪ .‬אוודאי איז דא דערין גרויסע סודות‪,‬‬ ‫דו האסט גערעדט‪ ,‬דו האסט געזאגט אז דו ביסט אן‬ ‫אבער מען רעדט דאך יעצט וואס איז נוגע פאר אונז‬ ‫ארך אפים אפילו פאר רשעים אויך‪.‬‬ ‫פשוט'ע מענטשן צו פארשטיין די הוראה וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט געוואלט ווייזן‪.‬‬ ‫קומט אויס אז אין ארך אפים ליגט אז דער‬ ‫*‬ ‫אייבערשטער איז מאריך אף פאר צדיקים‪ ,‬און ער איז‬ ‫א מאריך אף פאר רשעים‪ .‬און רש"י טייטשט‪ ,‬דער‬ ‫אז מען טראכט אריין אין די שלש עשרה מדות‪ ,‬מען‬ ‫אייבערשטער באשטראפט נישט קיין רשע אויף‬ ‫דארף וויסן וואס מען זאגט‪ .‬ה' ה' א‪-‬ל רחום וחנון‪,‬‬ ‫דער וועלט‪ ,‬עד שימות‪ ,‬ביז ער וועט שטארבן‪ .‬אויף‬ ‫דרשנ'ט די גמרא (ראש השנה יז‪ ,):‬עס שטייט ה' ה'‬ ‫יענע וועלט איז דא גיהנם‪ ,‬וואס דער אייבערשטער‬ ‫צוויי מאל‪ ,‬אני ה' קודם שיחטא האדם‪ ,‬ואני ה' לאחר‬ ‫רעכנט זיך אפ מיטן רשע‪ ,‬אבער ער רעכנט זיך נישט‬ ‫שיחטא האדם ויעשה תשובה‪ .‬אני ה'‪ ,‬דער‬ ‫אפ מיט רשעים אויף די וועלט‪ .‬עס קען אמאל זיין‬ ‫אייבערשטער איז דער בעל רחמנות‪ ,‬מדת הרחמים‪,‬‬ ‫רשע וטוב לו‪ ,‬עס גייט אים גוט‪ ,‬און מען רעכנט זיך‬ ‫ווען א מענטש האט נישט געזינדיגט‪ .‬ואני ה' לאחר‬ ‫נישט אפ אויף דער וועלט‪ ,‬ווייל ער האט נאך א‬ ‫שיחטא‪ ,‬אפילו מען האט געזינדיגט‪ ,‬איז נאך אלץ דא‬ ‫מעגליכקייט תשובה צו טון‪ .‬ווארט דער‬ ‫די מידת הרחמים פונעם אייבערשטען‪ .‬אויב ער טוט‬ ‫אייבערשטער עד יום מותו‪.‬‬ ‫תשובה‪ ,‬ער קערט זיך צוריק צום אייבערשטען‪ ,‬איז‬ ‫דא די מידה פון ה'‪ ,‬לאחר שיחטא האדם‪.‬‬ ‫*‬ ‫נאכדעם איז דא נאך א מדה‪ ,‬נושא עון ופשע וחטאה‬ ‫ארך אפים‪ ,‬דרשנ'ט די גמרא (עירובין כב‪ ,).‬אז עס‬ ‫ונקה לא ינקה (שמות לד‪-‬ז)‪ .‬נושא עון ופשע וחטאה‪,‬‬ ‫וואלט געדארפט שטיין ארך 'אף'‪ ,‬וואס איז ארך‬ ‫דער אייבערשטער טוט פארצייען עון ופשע מיט‬ ‫'אפים'‪ .‬דער אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬איך בין אן‬ ‫חטאה‪ .‬די גמרא (יומא לו‪ ):‬שטעלט זיך אויפן סדר פון‬ ‫ארך אף לצדיקים‪ ,‬און איך בין אן ארך אף לרשעים‪.‬‬ ‫די ווערטער‪ .‬ווען א מענטש זאגט ווידוי‪ ,‬דארף ער‬ ‫ארך 'אפים'‪ ,‬פאר צוויי ערליי אפים'ס‪ .‬דער‬ ‫קודם זאגן חטאתי עויתי פשעתי‪ .‬מען הייבט אן‬ ‫אייבערשטער איז א מאריך אף‪ ,‬ער רעכנט זיך נישט‬ ‫קודם צו בעטן אויף א קלייניגקייט‪ ,‬איך האב‬ ‫אפ אויפן פלאץ מיט א צדיק‪ ,‬ווען ער זינדיגט‪ .‬און‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬א 'חטא'‪ ,‬וואס דאס איז א שוגג‪ .‬נאכדעם‬ ‫אפילו מיט א רשע ענדיגט ער אויך נישט מעניש זיין‬ ‫גייט ער צו 'עון'‪ ,‬וואס דאס איז א מזיד‪ ,‬נאכדעם גייט‬ ‫אויפ'ן פלאץ‪ .‬מאריך אף וגבה דיליה‪ ,‬דער‬ ‫ער צו 'פשע'‪ ,‬וואס דאס איז במרד ובמעל‪ .‬מזיד איז‬ ‫אייבערשטער האט צייט‪ ,‬און ער איז מאריך אף‪,‬‬ ‫דער טייטש אז ער האט געזינדיגט‪ ,‬נישט ווייל ער‬ ‫שפעטער טוט ער עס איינקאסירן‪ .‬אזוי ווייט אז אין‬ ‫וויל ממריד זיין דעם אייבערשטען‪ ,‬נאר ער האט‬ ‫די גמרא (סנהדרין קיא‪ ).‬שטייט‪ ,‬אז ווען משה רבינו‬ ‫געהאט א גרויסע תאוה‪ ,‬ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫האט געהערט ארך אפים‪ ,‬האט ער זיך געדינגען‬ ‫צוריקהאלטן‪ ,‬ער האט געוואוסט אז מען טאר נישט‪,‬‬ ‫מיטן אייבערשטען‪ ,‬פארוואס פעלט אויס ארך אפים‬ ‫און פון דעסטוועגן דאך האט ער עס געטון‪ .‬נאכדעם‬ ‫פאר רשעים? עס איז גענוג אז דו ביסט אן ארך אפים‬ ‫איז דא הארבער‪ ,‬פשע‪ ,‬עס אינטערעסירט אים‬ ‫פאר צדיקים‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬אז נאכדעם ווען יודען‬ ‫נישט‪ ,‬ער איז מורד אינעם אייבערשטען‪ .‬אויף דעם‬ ‫האבן געזינדיגט ביים חטא העגל‪ ,‬און משה רבינו‬ ‫בעהט מען אין די ווידוי‪ ,‬חטאתי עויתי פשעתי‪.‬‬ ‫האט געבעטן רחמים פונעם אייבערשטען‪ ,‬דער‬ ‫באשעפער זאל זיין א מאריך אף‪ .‬האט אים דער‬ ‫די גמרא שטעלט זיך‪ ,‬פארוואס האט דער‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ ,‬דו האסט דאך מיר אליין‬ ‫אייבערשטער געזאגט נושא עון ופשע וחטאה‪ ,‬מען‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז עס איז גענוג ווען עס איז דא ארך אף‬ ‫וואלט אויך געדארפט גיין לויטן סדר‪ .‬נושא חטאה‪,‬‬ ‫פאר צדיקים‪ ,‬און מען דארף נישט קיין ארך אף פאר‬ ‫דער אייבערשטער איז קודם מוחל דעם שוגג‪,‬‬ ‫רשעים‪ .‬האט משה רבינו צוריקגעזאגט פארן‬ ‫נאכדעם קומט עון‪ ,‬און נאכדעם קומט פשע‪.‬‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אבער דו האסט נישט אזוי געזאגט‪ ,‬דו‬ ‫נאכדעם וואס מען איז שוין נושא עון ופשע‪ ,‬דארף‬ ‫האסט דאך מיר געזאגט‪ ,‬אז דו ביסט אן ארך אפים‪,‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זאגט דער הייליגער ישמח משה‪ ,‬דער פגם רירט‬ ‫ער דאך נישט זאגן אז ער איז מוחל דעם 'חטאה'‪,‬‬ ‫אבער נישט צו כביכול צום אייבערשטען אליין‪ .‬צום‬ ‫דעם שוגג‪.‬‬ ‫אייבערשטען אליין קומט נישט אן דער פגם‪ .‬עס‬ ‫קומט נאר אן אויבן בעליונים‪ ,‬אויבן אין פמליא של‬ ‫נאכדעם דארף האבן א ביאור‪ ,‬וואס איז דאס 'נושא'‪.‬‬ ‫מעלה געשעהנט א פגם‪ .‬אבער אין דעם‬ ‫געווענליך ווען די תורה וויל נוצן א לשון פון א‬ ‫אייבערשטענ'ס גרויסקייט‪ ,‬רירט נישט אן דער פגם‬ ‫כפרה‪ ,‬אדער סליחה‪ ,‬זאגט מען סלח נא לעון העם‬ ‫ווען א יוד זינדיגט‪ .‬לו יהא דער פגם וואלט‬ ‫הזה‪ ,‬סלחתי כדברך (במדבר יד‪-‬יט)‪ .‬אדער כי ביום הזה‬ ‫אנגערירט כביכול אין רבונו של עולם‪ ,‬וואלט נישט‬ ‫יכפר עליכם (ויקרא טז‪-‬ל)‪ .‬וואלט געדארפט צו שטיין‬ ‫גענוצט קיין תשובה דערויף‪ ,‬ווייל ער האט פוגם‬ ‫סולח ומכפר אויף א עון ופשע‪ ,‬וואס איז דער 'נושא'‬ ‫געווען כביכול אינעם מלך אליין‪ .‬אבער אזוי ווי אין‬ ‫עון‪ ,‬ער הייבט אויף דעם עון‪ .‬דער ענין פון מחילה‬ ‫דעם מלך אליין רירט נישט אן דער פגם‪ ,‬איז וועגן‬ ‫אויפן חטא רופט ער אן מיט א לשון פון נושא עון‬ ‫דעם נוצט דער כח פון תשובה‪.‬‬ ‫ופשע וחטאה ונקה‪.‬‬ ‫*‬ ‫זאגט דער ישמח משה‪ ,‬אנכי אנכי הוא מנחמכם‪.‬‬ ‫אנכי אנכי‪ ,‬איך בלייב שטענדיג אנכי‪ ,‬איך בין דער‬ ‫עס קען אפשר זיין דער ענין פון ה' ה'‪ ,‬אני ה' קודם‬ ‫זעלבער אנכי‪ ,‬הוא מנחמכם‪ ,‬דאס טוט ענק מנחם‬ ‫שיחטא האדם‪ ,‬ואני ה' לאחר שיחטא האדם‪ .‬עס‬ ‫זיין‪ .‬אז עס קומט נישט אן דער פגם אינעם‬ ‫שטייט אין ישמח משה (פרשת שמות ד"ה אהיה)‪ ,‬אנכי‬ ‫אייבערשטען אליין‪ ,‬קען מען תשובה טון דערויף‪.‬‬ ‫אנכי הוא מנחמכם (ישעיה נא‪-‬יב)‪ ,‬זאגט דער הייליגער‬ ‫אני ה' לא שניתי‪ ,‬כביכול אינעם אייבערשטען איז‬ ‫ישמח משה‪ ,‬ווען א יוד זינדיגט‪ ,‬ער מיינט אסאך‬ ‫נישט דא קיין שינוי‪ .‬וועגן דעם ואתם בני יעקב לא‬ ‫מאל אז ער האט קיינעם נישט קאליע געמאכט‪ ,‬ער‬ ‫כליתם (מלאכי ג‪-‬ו)‪ ,‬וועגן דעם נוצט א כח פון תשובה‪,‬‬ ‫טוט נאר אפ פאר זיך‪ .‬ווען ער האט געטון אן עבירה‪,‬‬ ‫אז מען זאל קענען תשובה טון אויף וואס מען האט‬ ‫איז עס נאר נוגע פאר זיך‪ ,‬פאר זיין נשמה‪ ,‬וואס ער‬ ‫געזינדיגט‪.‬‬ ‫האט געטון וואס מען דארף נישט‪.‬‬ ‫און דאס ליגט אין נאמען פונעם אייבערשטען‪ .‬דער‬ ‫באמת ווייסט מען אז עס איז נישט אזוי‪ .‬יעדער יוד‬ ‫אייבערשטער הייסט הוי"ה‪ ,‬היה הוה ויהיה (שו"ע או"ח‬ ‫איז מקושר אויבן אין הימל‪ ,‬יעקב חבל נחלתו (דברים‬ ‫סימן ה)‪ ,‬דער אייבערשטער איז שטענדיג‪ .‬ער איז‬ ‫לב‪-‬ט)‪ ,‬יעדער יוד האט א נשמה וואס איז א חלק‬ ‫געווען‪ ,‬און ער איז‪ ,‬און ער וועט זיין‪ .‬עס איז נישט‬ ‫אלו‪-‬ה ממעל‪ .‬ווען ער זינדיגט דא אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫דא קיין שום פגם וואס טוישט דעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫מיט יעדן חטא וואס מען זינדיגט‪ ,‬מאכט ער א פגם‬ ‫פון וואס עס איז געווען היה‪ ,‬אויף וואס עס וועט זיין‬ ‫אויבן אין די עולמות‪ .‬און מיט יעדע מצוה וואס מען‬ ‫שפעטער‪ .‬דער אייבערשטער איז היה‪ ,‬פאר עס איז‬ ‫טוט‪ ,‬ברענגט מען צו א כח אויבן אין הימל‪ .‬אזוי‬ ‫באשאפן געווארן די וועלט‪ ,‬בעפאר קיינער האט נאך‬ ‫שטייט אין חז"ל (איכ"ר א‪-‬לג)‪ ,‬תנו עוז לאלקים (תהלים‬ ‫נישט געזינדיגט‪ .‬און דער זעלבער היה איז הוה‪ ,‬און‬ ‫סח‪-‬לה)‪ ,‬ישראל זענען נותנין כח בפמליא של מעלה‪,‬‬ ‫עס איז יהיה‪ .‬מיט דעם וואס ער האט באשאפן די‬ ‫און ווען מען זינדיגט‪ ,‬טוט מען מכחיש זיין דעם כח‬ ‫וועלט‪ ,‬מיט דעם וואס עס איז דא רשעים‪ ,‬טוישט‬ ‫פון פמליא של מעלה‪ .‬דער חטא איז נישט נאר נוגע‬ ‫זיך נישט דער אייבערשטער‪ ,‬כביכול‪ ,‬עס בלייבט די‬ ‫אז דו האסט דא געזינדיגט‪ ,‬דו האסט געטון א זאך‬ ‫זעלבע‪ .‬און אזוי ווי דער פגם רירט נישט צו אינעם‬ ‫וואס מען דארף נישט‪ .‬דו האסט מיט דעם משנה‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬קען מען תשובה טון‪ ,‬זיך צוריקקערן‬ ‫געווען גאנץ סדרי בראשית אויבן‪ ,‬פון א פגם וואס‬ ‫צום באשעפער‪.‬‬ ‫געשעהנט דורכן חטא‪ - .‬אדם הראשון האט‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬ער האט געגעסן פונעם עץ הדעת‪ ,‬און‬ ‫ווען דער אייבערשטער הייבט אן די שלש עשרה‬ ‫מען זעהט וואס עס איז אלץ געווארן פון דעם חטא‪,‬‬ ‫מדות‪ ,‬און ער וויל זאגן אז עס איז דא דער כח פון‬ ‫ווי אזוי עס איז נתהפך געווארן די גאנצע וועלט‪ ,‬עס‬ ‫תשובה‪ ,‬הייבט מען אן ה' ה'‪ ,‬אני ה' קודם שיחטא‬ ‫איז נתערב געווארן טוב ברע‪ .‬איין מעשה וואס מען‬ ‫האדם‪ ,‬אני ה' לאחר שיחטא האדם‪ ,‬ביי מיר האט זיך‬ ‫טוט‪ ,‬א מענטש זינדיגט‪ ,‬זינדיגט ער נישט נאר פאר‬ ‫גארנישט געטוישט‪ .‬איך בין דער זעלבער ה' קודם‬ ‫זיך‪ ,‬ער מאכט קאליע אויבן אין מלכות שמים‪.‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דער אייבערשטער רעכנט זיך נישט אפ אויף די‬ ‫שיחטא‪ ,‬און דער זעלבער ה' לאחר שיחטא‪ ,‬ווייל איך‬ ‫וועלט‪ ,‬נאר שפעטער‪ .‬ווייל אזוי ווי דער‬ ‫בין הוי"ה‪ ,‬ביים אייבערשטען איז היה הוה ויהיה‪ ,‬עס‬ ‫אייבערשטער האט אונז געגעבן דעם כח פון תשובה‪,‬‬ ‫איז א נצחי‪ ,‬עס איז נישט דא קיין שינוי‪ ,‬עס איז נישט‬ ‫א מענטש קען מתקן זיין וואס ער האט געזינדיגט‪.‬‬ ‫שייך עס זאל צוקומען א פגם כביכול אינעם‬ ‫פארוואס זאל איך אים יעצט מעניש זיין‪ ,‬ער האט‬ ‫אייבערשטען‪ .‬וועגן דעם נוצט דער כח פון תשובה‪,‬‬ ‫היינט געזינדיגט‪ ,‬ער וועט באקומען אן עונש אויף‬ ‫אז ער זאל תשובה טון‪ .‬עס איז דא דער כח פונעם‬ ‫וואס ער האט געזינדיגט‪ .‬היינט האט ער געזינדיגט‪,‬‬ ‫אייבערשטען וואס דער באשעפער איז מקבל‬ ‫אבער שפעטער ווען עס וועט אדורכגיין די תאוה‬ ‫בתשובה‪ ,‬ווייל עס איז אני ה' קודם שיחטא‪ ,‬און אני‬ ‫פון די עבירה‪ ,‬עס וועט קומען א צייט וואס ער וועט‬ ‫ה' לאחר שיחטא‪.‬‬ ‫ווערן עלטער‪ ,‬ער וועט צוקומען צום שכל‪ ,‬ער וועט‬ ‫אנהייבן זיך מתבונן זיין וואס ער האט געטון‪ ,‬וואס‬ ‫און דאס בעהט מען אין די תפלות‪ ,‬למען שמך ה'‬ ‫האט ער היינט פון די עבירה וואס ער האט געטון‬ ‫וסלחת לעוני כי רב הוא (תהלים כה‪-‬יא)‪ .‬למען שמך ה'‪,‬‬ ‫אמאל‪ ,‬וועט ער תשובה טון אויף די עבירה וואס ער‬ ‫דיין נאמען איז דאך ה'‪ ,‬היה הוה ויהיה‪ ,‬ביי דיר קומט‬ ‫האט געטון‪ .‬און אז דער אייבערשטער איז מקבל‬ ‫נישט אן קיין פגם אויבן‪ ,‬עס בלייבט די זעלבע‪.‬‬ ‫בתשובה‪ ,‬קען ער נישט מעניש זיין תיכף אויף וואס‬ ‫וסלחת לעוני‪ ,‬זאל דער אייבערשטער מוחל זיין‬ ‫מען האט געזינדיגט‪ ,‬ווייל עס איז דאך דא א‬ ‫אונזערע חטאים‪ ,‬כי רב הוא‪ ,‬אפילו מען האט אסאך‬ ‫מעגליכקייט אז מען זאל עס קענען מתקן זיין‪.‬‬ ‫געזינדיגט‪ .‬ווייל עס איז אלץ נאר א פגם אין פמליא‬ ‫של מעלה‪ ,‬אבער עס איז נישט א פגם כביכול אינעם‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז אויב א מענטש וואס קערט זיך‬ ‫אייבערשטען‪ - .‬דאס איז די ערשטע מדה פון ה' ה'‪,‬‬ ‫צוריק צום אייבערשטען‪ ,‬איז מען מקבל זיין תשובה‪,‬‬ ‫אני ה' קודם שיחטא האדם‪ ,‬און אני ה' לאחר שיחטא‬ ‫קען מען אים נישט מעניש זיין‪ .‬אזוי ווי עס איז אני ה'‬ ‫האדם‪.‬‬ ‫קודם שיחטא‪ ,‬און אני ה' לאחר שיחטא ויעשה‬ ‫*‬ ‫תשובה‪ ,‬דער אייבערשטער גיט די מעגליכקייט אז א‬ ‫יוד קען זיך צוריקקערן צום אייבערשטען‪ ,‬איז על‬ ‫נאכדעם איז דער אייבערשטער אן ארך אפים‪ .‬ווען‬ ‫כרחך געקומען די מדה פון ארך אפים‪ ,‬אז ער איז א‬ ‫א מענטש זינדיגט‪ ,‬וואלט געדארפט קומען דער‬ ‫ארך אף לרשעים‪ ,‬ווייל אפילו דער רשע וואס קומט‬ ‫עונש אויפן פלאץ‪ ,‬ער האט דאך ממרה געווען‬ ‫זיך אים אן עונש‪ ,‬אבער ער האט נאך די מעגליכקייט‬ ‫אינעם אייבערשטען‪ .‬אבער דער באשעפער איז‬ ‫אז ער קען די זאך מתקן זיין‪ ,‬וועגן דעם ווארט דער‬ ‫מאריך אף‪ ,‬א מענטש קען אפלעבן זעכציג‪ ,‬זיבעציג‪,‬‬ ‫אייבערשטער און ער גיט דעם עונש הערשט‬ ‫אכציג יאר‪ ,‬הונדערט יאר‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫נאכדעם ווען דער מענטש איז שוין אוועק פון די‬ ‫רעכנט זיך נישט אפ אויף די עבירות וואס ער האט‬ ‫וועלט‪ .‬במתים חפשי‪ ,‬דארט איז שוין נישט דא קיין‬ ‫געטון מיט צענדליגער יארן פריער‪ ,‬ער לייגט עס‬ ‫תשובה‪ ,‬וואס מען האט מתקן געווען ביים לעבן‪,‬‬ ‫אוועק אויף לעתיד‪ .‬עס איז היפך פון די מדה פון א‬ ‫דאס האט מען‪ .‬עד יום מותו תחכה לו לתשובה‪ ,‬דער‬ ‫מלך בשר ודם‪ .‬א מלך בשר ודם אז מען זינדיגט‬ ‫אייבערשטער ווארט אויף א מענטש‪ ,‬עד יום מותו‪.‬‬ ‫אקעגן אים‪ ,‬זוכט ער תיכף ווי פריער צו געבן דער‬ ‫ער האט צייט און געדולד‪ ,‬דער באשעפער איז סובל‬ ‫עונש פאר דעם מענטש וואס האט געזינדיגט‪ ,‬ווייל‬ ‫אונזערע עונות‪ .‬ער גיט אונז טאקע די מעגליכקייט‬ ‫ער האט מורא אז דער מענטש וועט אנטלויפן‪ ,‬ער‬ ‫צו טון תשובה‪ ,‬אבער א מענטש דארף אויסנוצן די‬ ‫וועט שטארבען‪ ,‬מען וועט זיך נישט קענען‬ ‫מעגליכקייט‪ ,‬נישט ווארטען‪ ,‬לא ידע אדם את עתו‬ ‫אפרעכענען מיט אים‪ ,‬ממילא זוכט מען צו געבן דעם‬ ‫(קהלת ט‪-‬יב)‪ ,‬מען ווייסט דאך נישט ווען עס וועט‬ ‫דין ווי פריער‪ ,‬פאר דעם וואס האט געזינדיגט‪.‬‬ ‫קומען די צייט‪ .‬מען דארף אויסנוצן די צייט ווילאנג‬ ‫כביכול פונעם רבונו של עולם קען קיינער נישט‬ ‫מען איז געזונט‪ ,‬ווילאנג מען איז נאך ביים דעת‪ ,‬ווי‬ ‫אנטלויפן‪ ,‬ער האט נישט מורא ער וועט אנטלויפן‪,‬‬ ‫לאנג מען איז נאך ביים שכל‪ ,‬חרטה האבן על העבר‪,‬‬ ‫ער האט נישט מורא אז מען וועט שטארבן‪ ,‬דער‬ ‫און זיך פארנעמען צו גיין אויפן ריכטיגן וועג‪,‬‬ ‫באשעפער האט דעם מענטש שטענדיג אונטער זיך‪,‬‬ ‫דעמאלטס איז דער אייבערשטער מוחל די עבירות‬ ‫אשר בידו נפש כל חי‪ ,‬ער האט צייט זיך‬ ‫וואס מען האט געטון פון פריער‪.‬‬ ‫אפצורעכענען מיט אים שפעטער אויך‪.‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דארף האבן ארום און ארום‪ .‬יעדער יוד האט דאך אין‬ ‫*‬ ‫זיך אן אהבה צום אייבערשטען‪ ,‬בנים אתם לה'‬ ‫אלקיכם (דברים יד‪-‬א)‪ ,‬מיר זענען דאך קינדער צום‬ ‫ביי תשובה איז דא צוויי ערליי סארט תשובות‪ .‬עס‬ ‫אייבערשטען‪ .‬א מענטש האט א גוטע מינוט‪ ,‬און ער‬ ‫איז דא תשובה מיראה און עס איז דא תשובה‬ ‫טראכט אריין‪ ,‬וואס צאל איך צוריק פארן‬ ‫מאהבה‪ .‬תשובה מיראה איז טייטש‪ ,‬א מענטש איז‬ ‫אייבערשטען? פארוואס בין איך א כפוי טובה‪ ,‬און‬ ‫זיך מתבונן‪ ,‬איך וועל דארפן אפגעבן דין וחשבון‬ ‫איך טוה זאכן וואס מען דארף נישט‪ .‬און די‬ ‫אויף וואס מען האט געזינדיגט‪ .‬מען גלייבט דאך אין‬ ‫ליבשאפט וואס ער האט צום אייבערשטען‪ ,‬דאס‬ ‫שכר ועונש‪ ,‬עס וועט קומען א גיהנום אויף וואס‬ ‫ברענגט ביי אים א הרהור תשובה‪ ,‬עס איז א בחינה‬ ‫מען האט געזינדיגט‪ .‬פארוואס דארף מען עס אדורך‬ ‫פון תשובה מאהבה‪ ,‬וואס זדונות נעשה לו כזכיות‪,‬‬ ‫גיין‪ ,‬ער איז משים אל הלב זיך צוריקצוקערן צום‬ ‫וואס עס ווערט נתהפך נאכדעם די עבירות פאר א‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דאס איז די בחינה פון תשובה מיראה‪.‬‬ ‫זכות‪ - .‬תשובה מיראה איז זדונות נעשו לו כשגגות‪.‬‬ ‫ער האט געהאט א מזיד‪ ,‬ער האט תשובה געטון‪,‬‬ ‫ווען א יוד טוט תשובה מיראה‪ ,‬איז דער‬ ‫בלייבט נאך אלץ איבער א שוגג‪ ,‬עס בלייבט נאך‬ ‫אייבערשטער מוחל די עוונות‪ ,‬פון זדונות ווערט‬ ‫איבער א חלק פונעם חטא נאכדעם וואס ער האט‬ ‫שגגות‪ .‬ער איז נושא עון ופשע‪ ,‬ער איז נושא דעם‬ ‫שוין תשובה געטון‪ .‬אבער תשובה מאהבה‪ ,‬ווערט‬ ‫'עון'‪ ,‬דעם מזיד‪ ,‬ער איז נושא דעם 'פשע'‪ ,‬אבער נאכן‬ ‫נתהפך די גאנצע עבירה פאר א זכות (יומא פו‪.):‬‬ ‫זיין א נושא עון ופשע‪ ,‬בלייבט נאך אלץ איבער א‬ ‫שוגג‪ ,‬עס בלייבט נאך א 'חטאה'‪ .‬וואס אויף דעם‬ ‫דער הייליגער חתם סופר שרייבט אויף מערערע‬ ‫דארף ער נאכאמאל תשובה טון‪ ,‬כדי ער זאל אויך‬ ‫פלעצער (תורת משה פרשת בא מג‪ ,.‬דרשות לשבת שובה יט‪.‬‬ ‫קענען מתקן זיין דעם חטא וואס איז געבליבן‪.‬‬ ‫ובנדמ"ח דרוש יא)‪ ,‬אז א יוד וואס האט געגעסן חזיר‪,‬‬ ‫ער האט געגעסן נבילות וטריפות‪ ,‬און ער האט‬ ‫וועגן דעם גייט ער אין די רייע‪ ,‬דער פסוק וויל‬ ‫געטון תשובה מאהבה‪ ,‬ווערט אים גערעכנט די‬ ‫ארויסברענגען די מדה פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז ווען‬ ‫אכילה‪ ,‬ווי ער וואלט געגעסן דעם קרבן פסח‪ .‬די‬ ‫א יוד קערט זיך צוריק צום אייבערשטען‪ ,‬איז נושא‬ ‫זעלבע מדה וואס ער האט געזינדיגט‪ ,‬ער האט‬ ‫עון ופשע‪ ,‬דער אייבערשטער איז מוחל סיי אויף א‬ ‫געגעסן אן איסור‪ ,‬ווערט נתהפך ווי ער האט געטון‬ ‫מזיד‪ ,‬און סיי אויף א מרד‪ .‬אבער אויב עס איז נאר‬ ‫א מצוה‪ .‬ער האט געברענגט א קרבן פאר עבודה‬ ‫תשובה מיראה ווערט נישט נמחל אלעס‪ ,‬עס בלייבט‬ ‫זרה‪ ,‬די הארבסטע עבירה‪ ,‬ער האט געטון תשובה‬ ‫נאך איבער א חטאה‪ ,‬עס בלייבט נאך איבער א שוגג‪.‬‬ ‫מאהבה‪ ,‬ווערט גערעכנט ווי ער האט געברענגט א‬ ‫און נאכדעם ווען ער טוט תשובה אויף דעם שוגג‪,‬‬ ‫קרבן פארן אייבערשטען‪ .‬די זעלבע מעשה וואס ער‬ ‫וחטאה‪ ,‬טוט דער אייבערשטער אויך מנקה זיין דעם‬ ‫האט געטון די עבירה‪ ,‬ווערט נתהפך פאר א זכות‪.‬‬ ‫שוגג‪ ,‬ונקה‪ ,‬דער אייבערשטער טוט אים רייניגן אויך‬ ‫דאס איז די מעלה פון תשובה מאהבה‪ ,‬מער ווי‬ ‫פון דעם חטאה‪ ,‬און עס ווערט אים נמחל אלע‬ ‫תשובה מיראה‪.‬‬ ‫עבירות וואס ער האט געזינדיגט‪.‬‬ ‫*‬ ‫ווען א יוד טוט תשובה מאהבה‪ ,‬פון ליבשאפט צום‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬וואס יעדער מענטש האט דאך‬ ‫אבער עס איז דא א העכערע סארט תשובה‪ ,‬תשובה‬ ‫געוויסע מינוטן פון אהבת ה'‪ ,‬און דעמאלטס איז ער‬ ‫פון אהבת ה'‪ .‬נישט עס אינטערעסירט אים יעצט‬ ‫זיך מתבונן‪ ,‬עס קומט אים אריין א הרהור תשובה‬ ‫דער גיהנם‪ ,‬עס אינטערעסירט אים נישט דער עונש‪,‬‬ ‫אויף זיינע מעשים וואס ער האט געטון‪ ,‬און ער איז‬ ‫ער איז זיך מתבונן וויפיל גוטס דער אייבערשטער‬ ‫מקבל אויף זיך צו גיין אויפן גוטן וועג‪ ,‬האט ער א‬ ‫טוט מיטן מענטש מיום הולדו‪ ,‬פון ווען ער איז‬ ‫כח אויפצוהייבן די עבירה וואס ער האט געטון‪ ,‬אז‬ ‫געבוירן געווארן‪ .‬וויפיל חסד ה' עס גייט אדורך‬ ‫עס ווערט גערעכנט פאר אים פאר א מצוה‪ .‬דאס איז‬ ‫אויפן מענטש יעדן טאג‪ ,‬מיט זיינע שוועריגקייטן‬ ‫די בחינה פון נושא עון‪ ,‬דער אייבערשטער הייבט‬ ‫וואס ער האט‪ .‬וויפיל חסד ה' באקומט ער יא פונעם‬ ‫אויף דעם עון‪ .‬דאס וואס דו האסט געזינדיגט‪ ,‬טוט‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬וואס דער אייבערשטער גיט אים‬ ‫דער אייבערשטער אויפהייבן‪ ,‬עס איז געווען א חטא‪,‬‬ ‫געזונט‪ ,‬און לעבן‪ ,‬און קינדער‪ ,‬און אלעס וואס ער‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫טוט אויך אן תפילין‪ .‬און די גמרא פרעגט‪ ,‬תפילין‬ ‫און דער אייבערשטער הייבט עס אויף‪ ,‬און עס‬ ‫דמארי עלמא מה כתיב בהו‪ ,‬וואס שטייט אין די‬ ‫ווערט דערפון א זכות‪ ,‬עס ווערט דערפון א מצוה‪.‬‬ ‫תפילין פונעם אייבערשטען‪ .‬אין אונזער תפילין‬ ‫נושא עון ופשע וחטאה‪ ,‬נישט נאר דער‬ ‫שטייט יחוד ה'‪ ,‬שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד‬ ‫אייבערשטער איז 'סולח' און ער איז מוחל אויפן‬ ‫(דברים ו‪-‬ד)‪ ,‬יעדער יוד איז דבוק אינעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫חטא‪ ,‬אז כאילו דער חטא איז נישט דא‪ ,‬ותשליך‬ ‫ווען ער טוט אן די תפילין‪ ,‬איז ער זיך מדבק אין די‬ ‫במצולות ים כל חטאתם‪ .‬נאר דער באשעפער נעמט‬ ‫תפילין‪ ,‬וואס דארט ליגט די גרויסקייט פונעם‬ ‫דעם חטא‪ ,‬און ער הייבט עס אויף‪ ,‬אז דער חטא‬ ‫אייבערשטען‪ .‬וואס שטייט אין די תפילין דמארי‬ ‫אליין ווערט גערעכנט אזוי ווי א מצוה‪ .‬דאס איז א‬ ‫עלמא‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬אז אין די תפילין דמארי‬ ‫געוואלדיגע מדת החסד פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז‬ ‫עלמא שטייט‪ ,‬מי כעמך ישראל גוי אחד בארץ (דברי‬ ‫אפילו א מענטש האט געזינדיגט‪ ,‬איז נישט נאר אז‬ ‫הימים א יז‪-‬כא)‪ .‬דער אייבערשטער זאגט עס‪ ,‬און ער‬ ‫ער גיט נישט אפ קיין דין וחשבון אויף וואס ער האט‬ ‫שרייבט עס אין פסוק‪ ,‬וואו איז נאך דא אויף דער‬ ‫געזינדיגט‪ .‬ווען ער טוט תשובה מאהבה קען ער‬ ‫וועלט אזא פאלק ווי יודען‪ ,‬און דאס טראגט דעם‬ ‫זוכה זיין אז נושא עון‪ ,‬אז דער אייבערשטער זאל‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬כביכול‪ ,‬אויפן קאפ‪ .‬בשעת אונז טוה‬ ‫אויפהייבן דעם עון‪ ,‬און מאכן דערפון א מצוה‪,‬‬ ‫מיר אן די תפילין‪ ,‬זעמיר אונז זיך מדבק אינעם‬ ‫זדונות נעשו להם כזכיות‪.‬‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬און ווען דער אייבערשטער טוט אן‬ ‫זיינע תפילין‪ ,‬איז ער זיך מדבק אינעם כלל ישראל‪,‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז דאס איז אלעס איין חשבון‪ .‬ה' ה'‪,‬‬ ‫ער רופט אויס מי כעמך ישראל גוי אחד בארץ‪.‬‬ ‫אני ה' קודם שיחטא האדם‪ ,‬ואני ה' לאחר שיחטא‬ ‫תפלין נקרא פאר (ברכות יא‪ ,).‬דער אייבערשטער‬ ‫האדם ויעשה תשובה‪ .‬עס איז דא א מדת הרחמים‬ ‫רומט זיך מיט יודען‪ ,‬וה' האמירך היום להיות לו לעם‬ ‫פונעם אייבערשטען בעפאר א מענטש זינדיגט‪ ,‬עס‬ ‫סגולה (דברים כו‪-‬יח)‪ ,‬מי כעמך ישראל גוי אחד בארץ‪.‬‬ ‫איז דא א מדת הרחמים פונעם אייבערשטען‬ ‫אבער עס איז דאך דא אין דעם גוי אחד בארץ‪ ,‬וואס‬ ‫נאכדעם וואס ער האט תשובה געטון‪ ,‬דער‬ ‫מען זינדיגט אויך‪ .‬בראתי צדיקים בראתי רשעים‬ ‫אייבערשטער איז מקבל די תשובה‪ .‬און אז דער‬ ‫(סוטה כב‪ ,).‬עס איז דא רשעים אויך‪ .‬ווי אזוי קען דער‬ ‫אייבערשטער איז מקבל די תשובה‪ ,‬איז ער ממילא‬ ‫אייבערשטער נעמען זיינע תפילין און ארויפלייגן‬ ‫אן ארך אפים‪ ,‬ער קען נישט געבן דעם עונש תיכף‪,‬‬ ‫אויף זיך‪ ,‬ער רומט זיך מיט כלל ישראל‪ ,‬מי כעמך‬ ‫ער מוז אויסווארטן ביז די לעצטע רגע וואס א‬ ‫ישראל גוי אחד בארץ‪ ,‬אין כלל ישראל איז דאך דא‬ ‫מענטש קען נאך תשובה טון‪ ,‬אפשר אויפן קראנקען‬ ‫פארשידענס‪.‬‬ ‫בעט וועט ער האבן א הרהור תשובה‪ ,‬וועט אים‬ ‫נמחל ווערן די עוונות וואס ער האט געטון‪ .‬און‬ ‫פון די תפילין קומען ארויס רצועות‪ ,‬א רצועה אויף די‬ ‫נישט נאר עס וועט אים נמחל ווערן‪ .‬דער‬ ‫רעכטע זייט‪ ,‬און א רצועה אויף די לינקע זייט‪.‬‬ ‫אייבערשטער איז א נושא עון‪ ,‬ווי אזוי קען איך אים‬ ‫רעכטס דאס איז תורה הקדושה‪ ,‬מימינו אש דת למו‬ ‫יעצט שטראפן אויף די עבירה וואס ער האט‬ ‫(דברים לג‪-‬ב)‪ .‬קדושה דאס איז די ימין‪ ,‬סטרא אחרא‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬די עבירה קען דאך נתגלה ווערן‬ ‫דאס איז די סטרא דשמאלא‪ ,‬רשעים זענען פון סטרא‬ ‫שפעטער אז עס איז געווען א מצוה‪ .‬אויב ער וועט‬ ‫דשמאל (זוה"ק ח"ג לו‪ .):‬פון די תפילין דמארי עלמא‬ ‫טון תשובה מאהבה‪ ,‬וועט זיין זדונות נעשה לו‬ ‫קומען ארויס רצועות‪ ,‬וואס גייט אויף די רעכטע זייט‪,‬‬ ‫כזכיות‪ ,‬קומט דאך אויס אז איך האב אים‬ ‫דאס איז א רמז אויף די צדיקים וואס גייען אויף ימין‪.‬‬ ‫געשטראפט אויף א מצוה וואס ער האט געטון‪ .‬ווייל‬ ‫נאכדעם איז דא רצועות וואס קומען ארויס‪ ,‬וואס‬ ‫דער אייבערשטער איז א 'נושא עון'‪ ,‬ער הייבט אויף‬ ‫גייט אויף שמאל‪ ,‬דאס גייט ארויף אויף די רשעים‪ .‬און‬ ‫די עבירה‪ ,‬און עס איז נעשה כזכיות‪ ,‬וועגן דעם איז‬ ‫פון דעסטוועגן דאך טוט עס דער אייבערשטער אן‬ ‫דער אייבערשטער א 'ארך אפים'‪.‬‬ ‫אויף זיין קאפ‪ ,‬ווייל עס איז דא א קשר של תפילין‪.‬‬ ‫***‬ ‫עס איז דא א פלאץ וואו דער רשע ווערט צוגעבונדן‬ ‫צוזאמען מיט דעם צדיק‪ .‬ביי דעם קשר פון די תפילין‪,‬‬ ‫עס שטייט אין די גמרא (ברכות ו‪ ,).‬אז דער‬ ‫דארט וואו דער ימין מיט דעם שמאל קומען זיך‬ ‫אייבערשטער כביכול טוט אן תפילין יעדן טאג‪ .‬אונז‬ ‫צוזאם‪ ,‬דארט קומט זיך צוזאמען דער עילוי‪ ,‬וואס‬ ‫טוה מיר אן תפילין יעדן טאג‪ ,‬און דער אייבערשטער‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ווען א מענטש לעבט‪ ,‬און זיין לעבן גייט אדורך‬ ‫דער אייבערשטער האט‪ ,‬ווען א יוד האט געזינדיגט‪,‬‬ ‫ליידיג בהבל וריק‪ ,‬ער האט אנגעברענגט די צייט‪.‬‬ ‫און ער קערט זיך צוריק צום אייבערשטען‪ ,‬דאס ליגט‬ ‫אפילו ער האט נישט געזינדיגט‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫אין די קשר של תפילין‪ ,‬וואס דארט ווערט נתקשר‬ ‫גארנישט אויפגעטון מיט זיין לעבן‪ ,‬ער האט‬ ‫דער ימין מיט שמאל‪ ,‬אפילו דער וואס איז געווען פון‬ ‫אנגעברענגט די צייט‪ .‬און כל שכן ווען ער האט‬ ‫סטרא דשמאלא‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך ווערט ער‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬ווערן די טעג נישט גערעכנט א חלק פון‬ ‫דערהויבן ביים אייבערשטען‪.‬‬ ‫זיין לעבן‪ .‬די גמרא (ברכות יח‪ ):‬זאגט‪ ,‬רשעים בחייהם‬ ‫קרויין מתים‪ ,‬ווען א מענטש טוט נישט דעם רצון ה'‪,‬‬ ‫ווען דער אייבערשטער טוט אן זיינע תפילין‪ ,‬תפילין‬ ‫דאס הייסט נישט געלעבט‪ .‬חיים ווערט אנגערופן‪,‬‬ ‫דמארי עלמא‪ ,‬וואס עס שטייט דערין מי כעמך‬ ‫ווען א מענטש דינט דעם אייבערשטען‪ ,‬און ער נוצט‬ ‫ישראל גוי אחד בארץ‪ ,‬איז עס נישט נאר אז ער האט‬ ‫אויס די צייט‪ ,‬און ער טוט מצוות ומעשים טובים‪,‬‬ ‫צדיקים אויף די וועלט‪ ,‬נאר ער האט אויך רשעים‬ ‫דאס ווערט אנגערופן אז דער מענטש לעבט‪ .‬ביי‬ ‫אויף די וועלט‪ .‬און די רשעים האבן נאך די‬ ‫אברהם אבינו שטייט (בראשית כד‪-‬א) ואברהם זקן בא‬ ‫מעגליכקייט‪ ,‬אז פון זיי קען ארויסקומען א כבוד‬ ‫בימים‪ ,‬זאגט דער זוהר הק' (ח"א קכט‪ ).‬שהשלים מדת‬ ‫שמים‪ ,‬וואס במקום שבעלי תשובה עומדים‪ ,‬אין‬ ‫ימיו‪ .‬אברהם אבינו איז געווארן א זקן‪ ,‬ער האט‬ ‫צדיקים גמורים יכולים לעמוד (ברכות לד‪ .):‬דאס איז‬ ‫מיטגעברענגט יעדן טאג מיט זיך‪ ,‬יעדן טאג וואס ער‬ ‫דער קשר של תפילין וואס איז זיי מקשר‪ .‬ביידע‬ ‫האט געלעבט איז געווען א טאג פון עבודת ה'‪ ,‬עס‬ ‫צדדים זענען זיך מקשר‪ ,‬אז עס ווערט אחד‪ ,‬אז עס‬ ‫איז נישט געווען קיין ליידיגע טעג‪ .‬אמאל קען זיין‪ ,‬א‬ ‫איז נישט דא קיין חילוק צווישן דעם רשע און דעם‬ ‫מענטש איז א זקן‪ ,‬אבער ווען מען קוקט וויפיל טעג‬ ‫צדיק‪ .‬ווען זיי האבן תשובה געטון‪ ,‬ווערן זיי ביידע‬ ‫ער האט געדינט דעם אייבערשטען‪ ,‬האט ער גאנץ‬ ‫נתעלה‪ ,‬אז כביכול דער אייבערשטער טראגט זיי אויף‬ ‫ווייניג טעג‪ .‬עס שטייט אין דברי יחזקאל (לסליחות)‪,‬‬ ‫זיין קאפ‪ ,‬דאס איז א 'פאר' פארן אייבערשטען‪ .‬עס איז‬ ‫אל תשליכני לעת זקנה (תהלים עא‪-‬ט)‪ ,‬אמאל איז דא‬ ‫א 'פאר' פארן אייבערשטען ווען א יוד איז א צדיק‪ ,‬און‬ ‫וואס די צייט איז זקנה‪ ,‬אבער בעצם איז ער נישט‬ ‫ער פירט זיך אויף ערליך‪ .‬און א שענערע 'פאר' איז‪,‬‬ ‫קיין זקן‪ ,‬ווייל ער האט ווייניג יארן‪ ,‬אין די יארן וואס‬ ‫ווען א יוד האט געזינדיגט‪ ,‬און ער לאזט אלעס‬ ‫ער האט געלעבט‪ ,‬וואס ער האט געדינט דעם‬ ‫איבער‪ ,‬מיט די אלע שוועריגקייטן וואס ער האט‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטען‪ .‬עס איז נאר אן 'עת זקנה'‪ ,‬ווייל א יוד‬ ‫ער איז מחליט ביי זיך‪ ,‬פון יעצט הייב איך אן צו גיין‬ ‫ווערט גערעכנט ווי ער לעבט‪ ,‬נאר אין די טעג וואס‬ ‫אויפן ריכטיגן וועג‪ .‬דער כבוד ה' וואס קומט ארויס‬ ‫ער דינט דעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫פון א יוד וואס קערט זיך צוריק צום אייבערשטען‪,‬‬ ‫שטייט אסאך העכער פונעם כבוד פון צדיקים‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז עס איז דא אסאך מאל‪ ,‬וואס א‬ ‫במקום שבעלי תשובה עומדים‪ ,‬אין צדיקים עומדים‪.‬‬ ‫מענטש האט געזינדיגט‪ ,‬עס פעלט אים א גרויס‬ ‫חלק פון זיין לעבן‪ ,‬די טעג און נעכט וואס איז‬ ‫ווען משה רבינו האט געבעטן פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫אדורכגעגאנגען נישט ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און עס‬ ‫הודיעני נא את דרכיך‪ ,‬זאג מיר דיינע מדות‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫ווערט נישט גערעכנט פאר א זמן וואס ער לעבט‪.‬‬ ‫דו פירסט זיך מיט צדיקים מיט רשעים‪ ,‬הראני נא את‬ ‫עס שטייט אין צל"ח (יומא פו‪ ,):‬גדולה תשובה‬ ‫כבודך‪ .‬האט אים דער אייבערשטער געוויזן זיין קשר‬ ‫שמארכת ימיו ושנותיו של אדם‪ .‬ווען א יוד איז זוכה‪,‬‬ ‫של תפילין‪ ,‬ער האט אים געוויזן‪ ,‬אז ביים קשר של‬ ‫ער טוט תשובה מאהבה‪ ,‬און זדונות נעשה לו כזכיות‪,‬‬ ‫תפילין קומען זיך צוזאמען דער ימין מיטן שמאל‪ ,‬די‬ ‫טוט ער מהפך זיין אז אלע זיינע טעג וואס איז‬ ‫צדיקים מיט די רשעים קומען זיך צוזאמען‪ .‬וועגן‬ ‫אדורכגעגאנגען ליידיג‪ ,‬וואס איז נישט געווען‬ ‫דעם בין איך ה' ה'‪ ,‬איך בין ארך אפים‪ ,‬איך בין אן‬ ‫גערעכנט פאר קיין חיים‪ ,‬ווערט יעצט אנגעפילט‬ ‫ארך אפים צו צדיקים‪ ,‬איך בין ארך אפים פאר‬ ‫מיט זכיות‪ ,‬ער טוט צוריק אויפלעבן זיינע טעג‪.‬‬ ‫רשעים‪ ,‬ווייל יעדער האט די מעגליכקייט זיך‬ ‫גדולה תשובה שמארכת ימיו ושנותיו של אדם‪ ,‬עס‬ ‫צוריקצוקערן צום אייבערשטען‪ ,‬און זיין א 'פאר'‬ ‫ברענגט אים צו פרישע טעג און פרישע יארן וואס‬ ‫פארן באשעפער‪.‬‬ ‫ער האט געזינדיגט‪ ,‬און עס איז נישט געווען‬ ‫***‬ ‫גערעכנט פאר טעג פון לעבן‪ ,‬אבער ווען עס ווערט‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~טו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫גיי טוישן דעם 'לא' פאר 'לו'‪ .‬פון וואס איך בין נישט‬ ‫נתהפך פאר זכיות‪ ,‬ווערט עס גערעכנט אזוי ווי ער‬ ‫געווען א חלק פון צאן מרעיתו‪ ,‬גיי איך ווערן צאן‬ ‫האט געלעבט‪ .‬דאס איז דער כח פון תשובה וואס‬ ‫מרעיתו‪.‬‬ ‫איז מארכת ימיו ושנותיו של אדם‪.‬‬ ‫מען קען צוגעבן דערצו א נקודה‪ .‬די גמרא (חולין סה‪).‬‬ ‫דאס איז נאר ווען מען טוט תשובה מאהבה‪ ,‬וואס‬ ‫זאגט אקעגן די עופות טהורות‪ ,‬את זה תאכלו מכל‬ ‫זדונות נעשה לו כזכיות‪ .‬אבער אז מען טוט נאר‬ ‫שרץ העוף ההולך על ארבע‪ ,‬אשר לו כרעים ממעל‬ ‫תשובה מיראה‪ ,‬איז דאך געבליבן שגגות‪ ,‬די אלע‬ ‫לרגליו לנתר בהן על הארץ (ויקרא יא‪-‬כא)‪ .‬איינע פון די‬ ‫טעג האט ער נאכנישט מתקן געווען‪ .‬זאגט די תורה‬ ‫סימני טהרה ביי ארבה איז‪ ,‬אז עס האט כרעים וואס‬ ‫הק'‪ ,‬ומל ה' אלקיך את לבבך‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫ער קען דערמיט שפרינגען‪ .‬און דארט איז אויך דא א‬ ‫וועט מל זיין דיין הארץ‪ ,‬לאהבה את ה' אלקיך‪ ,‬דו‬ ‫כתיב מיט א קרי‪ .‬די כתיב איז 'לא'‪ ,‬און די קרי איז‬ ‫זאלסט צוקומען צו די מדה פון אהבה‪ ,‬עס זאל‬ ‫'לו'‪ .‬די גמרא דרשנ'ט דערפון‪ ,‬וועגן דעם שטייט‬ ‫נתעורר ווערן ביי דיר די ליבשאפט צום‬ ‫ביידע‪ ,‬אז אפילו עס האט נאך נישט יעצט קיין‬ ‫אייבערשטען‪ .‬און אז דו וועסט צוקומען צו די מדה‬ ‫כרעים‪ ,‬אבער שפעטער וועט עס באקומען כרעים‪,‬‬ ‫פון אהבה‪ ,‬און אזוי וועסטו זיך צוריקקערן צום‬ ‫הייסט עס שוין א חגב טהור‪ ,‬און מען קען עס עסן‪.‬‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דאס איז למען חייך‪ ,‬דורכדעם וועסטו‬ ‫די גמרא ברענגט‪ ,‬אז עס איז דא א געוויסע מין חגב‪,‬‬ ‫אויפלעבן דיינע טעג וואס דו האסט געהאט פון‬ ‫וואס בשעת עס איז געבוירן האט עס נישט קיין‬ ‫פריער‪ ,‬וואס עס האט געפעלט דער חיות דערפון‪,‬‬ ‫'כרעים'‪ ,‬אבער שפעטער טוט עס זיך אויפארבעטן‪,‬‬ ‫עס איז געווען רשעים בחייהם קרויין מתים‪ ,‬עס‬ ‫אז עס באקומט כרעים‪ .‬זאגט ער אפילו אשר 'לא'‬ ‫האט געפעלט די חיות‪ .‬מיט תשובה מיראה האסטו‬ ‫כרעים‪ ,‬יעצט איז ער מיט אן אל"ף‪ ,‬ער האט‬ ‫נאכנישט געברענגט לעבן פאר דיינע טעג וואס איז‬ ‫נאכנישט קיין כרעים‪ ,‬אבער 'לו' כרעים‪ ,‬שפעטער‬ ‫געווען פריער‪ .‬אבער ומל ה' אלקיך את לבבך ואת‬ ‫וועט ער האבן כרעים‪ ,‬ווערט ער שוין גערעכנט‪ ,‬אז‬ ‫לבב זרעך לאהבה את ה' אלקיך‪ ,‬אז דער‬ ‫ער איז א כשר'ער חגב‪ ,‬און מען מעג אים עסן‪.‬‬ ‫אייבערשטער וועט אריינלייגן אין דיר די מדה פון‬ ‫אהבה‪ ,‬און דו וועסט דורכדעם נתעורר ווערן זיך‬ ‫קומט אויס אז וואו עס שטייט 'לא' און 'לו' איז דער‬ ‫צוריקצוקערן צום אייבערשטען‪ ,‬דורכדעם וועסטו‬ ‫טייטש‪ ,‬אפילו יעצט איז עס נישט‪ ,‬אבער וויבאלד עס‬ ‫קענען צוקומען למען חייך‪ ,‬דו וועסט קענען‬ ‫וועט זיין שפעטער‪ ,‬האט ער שוין יעצט דעם דין‬ ‫אויפלעבן דיינע טעג וואס איז אדורכגעגאנגען‬ ‫כאילו ער וואלט עס געהאט‪ - .‬דאס איז חודש אלול‪.‬‬ ‫ליידיג‪ ,‬אז עס וועט ווערן גערעכנט פאר שנות חיים‪,‬‬ ‫אפילו ווען עס איז 'לא' אנחנו עמו וצאן מרעיתו‪,‬‬ ‫פאר יארן וואס מען האט געלעבט‪.‬‬ ‫אפילו ווען מיר זענען געווען אין א בחינה פון 'לא'‬ ‫***‬ ‫מיט אן אל"ף‪ ,‬אונז זעמיר נישט געווען צאן מרעיתו‪,‬‬ ‫אבער אזוי ווי אונז האב מיר דעם כח‪ ,‬אונז קען מיר‬ ‫דער בעל הטורים ברענגט‪ ,‬אז אין דעם פסוק איז‬ ‫דאך תשובה טון‪ ,‬אונז קען מיר מאכן פון דעם 'לא' א‬ ‫מרומז חודש אלול‪ .‬ומל ה' אלקיך את לבבך ואת‬ ‫'לו'‪ ,‬איז אפילו מען האט נאך נישט תשובה געטון‪,‬‬ ‫לבב‪ ,‬א'ת ל'בבך ו'את ל'בב איז די ראשי תיבות 'אלול'‪.‬‬ ‫אבער וויבאלד אונז האב מיר די מעגליכקייט זיך‬ ‫אלול איז די אותיות 'לא לו'‪ ,‬א למ"ד מיט א א'‪ ,‬מיט א‬ ‫צוריקצוקערן צום אייבערשטען‪ ,‬הייסן מיר שוין 'ולו'‬ ‫למ"ד מיט אן ו'‪ .‬עס שטייט אין חידושי הרי"ם‪ ,‬דער‬ ‫אנחנו עמו‪ ,‬אונז זעמיר שוין דאס פאלק פונעם‬ ‫פסוק (תהלים ק‪-‬ג) זאגט‪ ,‬הוא עשנו ולו אנחנו עמו‬ ‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫וצאן מרעיתו‪ ,‬און עס איז דא א קרי מיט א כתיב‪ .‬די‬ ‫קרי איז 'ולו' מיט א ו'‪ ,‬אונז זעמיר זיינע צאן‪ .‬און עס‬ ‫מען קומט אריין אין די הייליגע טעג‪ ,‬מען קומט‬ ‫איז דא א כתיב 'ולא' מיט אן א'‪ ,‬ולא אנחנו עמו וצאן‬ ‫אריין אין די טעג פון ראש השנה‪ ,‬אפילו ווען מען‬ ‫מרעיתו‪ ,‬אונז זעמיר נישט‪ .‬זאגט דער הייליגער‬ ‫ווייסט ביי זיך‪ ,‬עס איז 'לא' אנחנו‪ ,‬אונז זעמיר מיט אן‬ ‫חידושי הרי"ם‪ ,‬עס קומט חודש אלול‪ ,‬איז די צייט‬ ‫אל"ף‪ ,‬אונז האבן נישט אויסגעפירט אונזער לעבן ווי‬ ‫וואס א מענטש דארף מאכן פונעם 'לא' אנחנו עמו‪,‬‬ ‫עס דארף צו זיין‪ .‬אבער אונז זעמיר מקבל‪ ,‬אז דאס‬ ‫אויף 'לו' אנחנו עמו‪ .‬ביז יעצט בין איך נישט געווען‬ ‫יאר וואס קומט‪ ,‬גיי מיר אונז זיך צוריקקערן צום‬ ‫עמו‪ ,‬אבער יעצט‪ ,‬חודש אלול‪' ,‬ולו אנחנו עמו'‪ ,‬איך‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~טז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האט דער הייליגער בעלזער רב געזאגט‪[ ,‬זעהט‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אונז גיי מיר טוישן אונזער וועג פונעם‬ ‫אויס ער געהאט אזוי מקובל]‪ ,‬וואס מיינט עטץ איז‬ ‫לעבן‪ ,‬אונז גיי מיר פירן א וועג פון תורה און מצוות‬ ‫געווען די תשובה פון דעם רשע וואס האט דעמאלט‬ ‫און מעשים טובים‪ ,‬און דאס וועט זיין כי הם חיינו‪.‬‬ ‫תשובה געטון‪ .‬ער האט געזאגט‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬איך‬ ‫איז אפילו יעצט זענען מיר נאך 'לא'‪ ,‬אונז זעמיר נאך‬ ‫ווייס נישט צו עס איז נאך דא אזא רשע אויף די‬ ‫מיט אן אל"ף‪ .‬דער 'אלול' ווייזט אונז‪ ,‬אז 'לא' קען‬ ‫וועלט‪ ,‬וואס דארף אזוי תשובה טון פאר דיר‪ ,‬ווי איך‬ ‫שוין ווערן גערעכנט פאר 'לו'‪ .‬אזוי ווי אשר 'לא'‬ ‫דארף תשובה טון! ווען א מענטש ווייסט ביי זיך‪ ,‬ווי‬ ‫כרעים‪ ,‬כאטש יעצט האט ער נאך נישט‪ ,‬אבער‬ ‫אזוי ער זעהט אויס‪ ,‬אז עס איז נישט דא נאך איינער‬ ‫וויבאלד עס איז עתיד אז ער וועט האבן‪ ,‬ווערט דאס‬ ‫וואס דארף אזוי תשובה טון פארן אייבערשטען‪ ,‬ווי‬ ‫גערעכנט ווי ער האט שוין‪ .‬אזוי דארף זיין ביי אונז‬ ‫ער דארף תשובה טון‪ .‬דאס צובראכן הארץ‪ ,‬דאס‬ ‫אויך‪ ,‬אז אפילו יעצט האב מיר אונז נאכנישט קיין‬ ‫ברענגט א געוואלדיגן עת רחמים אויבן פונעם הימל‪.‬‬ ‫נאנטקייט צום אייבערשטען‪ ,‬אבער אז מיר נעמען‬ ‫זיך פאר‪ ,‬אונז וועל מיר גיין בדרכי התורה‪ ,‬האט עס‬ ‫ווען א יוד גייט צו מיט א הרהור תשובה צום‬ ‫שוין ביים אייבערשטען די חשיבות אז 'לו' אנחנו‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬האט עס א כח עס זאל מכפר זיין‬ ‫עמו‪ ,‬אונז ווער מיר שוין גערעכנט פאר זיין פאלק‪.‬‬ ‫אלעס וואס איז געווען‪ .‬און כל שכן‪ ,‬ווען א יוד טוט‬ ‫*‬ ‫תשובה מאהבת ה'‪ ,‬אלע האבן מיר דאך ליב דעם‬ ‫אייבערשטען‪ .‬יעדער ווייסט דאך אז טיף אין הארץ‪,‬‬ ‫די תורה הק' זאגט (דברים ל‪-‬יד)‪ ,‬כי קרוב אליך הדבר‬ ‫האט ער ליב דעם באשעפער‪ .‬עס טוט אים באמת‬ ‫מאד‪ ,‬בפיך ובלבבך לעשותו‪ .‬תשובה איז נישט שווער‪.‬‬ ‫וויי‪ .‬נישט דער יראת העונש ברענגט אים צו‪ ,‬ער זאל‬ ‫די וועלט זאגט‪ ,‬תשובה איז נישט קיין בער‪ ,‬עס איז‬ ‫חרטה האבן אויף וואס ער האט געטון‪ ,‬נאר דער‬ ‫נאר א קער‪ .‬תשובה איז נישט רחוקה‪ ,‬און נישט‬ ‫אהבת ה' ברענגט אים צו‪ .‬האט ער א כח אז עס זאל‬ ‫נפלאת ממך‪ .‬תשובה איז דער טייטש‪ ,‬א מענטש‬ ‫קענען ווערן זדונות נעשה לו כזכיות‪ ,‬ער קען מעלה‬ ‫קערט זיך צום אייבערשטען‪ ,‬איך האב חרטה אויף‬ ‫זיין אלע זיינע עבירות פאר מצוות‪.‬‬ ‫וואס איך האב געטון‪ ,‬איך דריי זיך אויס‪ ,‬נאנט צו‬ ‫ווערן צום אייבערשטען‪ ,‬איך וויל זיין גוט‪ .‬די גמרא‬ ‫ווען קען א מענטש צוקומען צו אהבת ה'‪ .‬ווען ער‬ ‫(קידושין מט‪ ):‬זאגט‪ ,‬אז אין איין רגע‪ ,‬קען מען ווערן א‬ ‫דרייט זיך אין די גאס‪ ,‬איז נישט דא קיין אהבת ה'‪.‬‬ ‫צדיק‪ .‬ווען איינער איז מקדש א אשה‪ ,‬על מנת שאני‬ ‫אפילו ווען ער זיצט אין בית המדרש איז אויך‬ ‫צדיק גמור‪ ,‬אפילו ער איז א רשע‪ ,‬זענען מיר חושש‬ ‫נאכנישט דא קיין אהבת ה'‪ .‬די אהבה פון א יוד צום‬ ‫אויף די קידושין‪ ,‬שמא הרהור תשובה בלבו‪ .‬מיט איין‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬ווערט נתעורר בשעת ער דאווענט‪.‬‬ ‫אמת'דיגען הרהור תשובה קען אמאל א מענטש מתקן‬ ‫בשעת ער זאגט שירות ותשבחות פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫זיין אלעס וואס ער האט געזינדיגט‪.‬‬ ‫בשעת ער זאגט פסוקי דזמרה‪ ,‬ער דאוונט די אלע‬ ‫פיוטים אין די הייליגע טעג‪ ,‬און בשעת ער זאגט עס‪,‬‬ ‫איך האב געהערט פון מיין ברודער‪ ,‬דער‬ ‫טראכט ער אריין אין די גרויסקייט פונעם‬ ‫סערדאהעלער רב זאל זיין געזונט‪ ,‬ער האט‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬ער טראכט אריין אין חסד ה' וואס דער‬ ‫נאכגעזאגט וואס ער האט געהערט מפי קדשו‬ ‫אייבערשטער טוט מיט אים‪ ,‬דעמאלטס בשעת ער‬ ‫פונעם הייליגן בעלזער רב זכותו יגן עלינו‪ ,‬אז דער‬ ‫דאווענט‪ ,‬דאס איז די נקודה פון אהבת ה'‪ ,‬וואס‬ ‫בעל שם טוב הק' איז אמאל אריינגעקומען שפעט צו‬ ‫ווערט נתעורר פארן מענטש‪ ,‬בשעת ער לייגט צו‬ ‫נעילה‪ .‬און ער האט נאכדעם געזאגט‪ ,‬אז עס איז‬ ‫קאפ צו די ווערטער וואס ער זאגט ביים דאווענען‪.‬‬ ‫געווען א גרויסער דין אויבן אין הימל אויפן‬ ‫און אויב דעמאלטס קומט ארויס א הרהור תשובה‪,‬‬ ‫קומענדיגן יאר‪ .‬און עס איז געווען א רשע אין ארצות‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬ווער דארף נאך אזוי תשובה טון פאר‬ ‫המערב וואס האט תשובה געטון‪ .‬און די תשובה‬ ‫דיר‪ ,‬ווי איך דארף תשובה טון‪ .‬האט דאס א כח פון א‬ ‫וואס דער רשע האט געטון‪ ,‬האט איבערגעדרייט‬ ‫תשובה מאהבה‪ ,‬און זדונות נעשה לו כזכויות‪.‬‬ ‫אויבן די גאנצע פמליא של מעלה‪ ,‬און עס איז‬ ‫געווארן אן עת רצון‪ .‬און דער בעל שם טוב הק' האט‬ ‫עס קומען די הייליגע טעג‪ ,‬מען דארף זיך צוגרייטן‬ ‫אויסגעווארט אריינצוקומען צו דאווענען נעילה‪ ,‬ביז‬ ‫צום דאווענען‪ ,‬נעמען א מחזור וואס איז דא די פירוש‬ ‫דער רשע האט תשובה געטון‪.‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫השנה‪ .‬מען דארף אויסנוצן די טעג‪ ,‬עס איז‬ ‫המילות אויף יודיש‪ ,‬פירוש המילות אויף לשון‬ ‫געוואלדיגע זמנים‪ ,‬וואס יעדער יוד קען גרינג נאנט‬ ‫הקודש‪ ,‬יעדער לויט וויפיל ער פארשטייט‪ .‬אז בשעת‬ ‫ווערן צום אייבערשטען‪ .‬עס קומט ראש השנה‪,‬‬ ‫ער דאווענט‪ ,‬זאל ער ליגן אינעם דאווענען‪ ,‬זיך‬ ‫ליגען אינעם דאווענען! עס זאל נישט אינטערעסירן‬ ‫מתבונן זיין אין די ווערטער וואס ער זאגט‪ ,‬וועט זיך‬ ‫קיין שום זאך וואס טוט זיך אין בית המדרש‪ ,‬קיין‬ ‫אנצינדן זיין הארץ מיט אן אהבת ה'‪ ,‬און דאס וועט‬ ‫שום זאך וואס טוט זיך אויסער תפלה‪ .‬זיין א עומד‬ ‫אים צוברענגען אז ער זאל זיך צוריקקערן צום‬ ‫לפני המלך‪ ,‬ער האט די זכיה‪ ,‬דער באשעפער האט‬ ‫אייבערשטען‪ .‬די תשובה וואס קומט פון אהבת ה'‪,‬‬ ‫אים געמאכט דערלעבן‪ ,‬אז ער איז אנגעקומען צו‬ ‫האט א געוואלדיגן כח אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫דעם טאג‪ ,‬אז ער קען זיין מיט א דערהויבנקייט‪ ,‬און‬ ‫דאווענען פארן רבונו של עולם‪ ,‬מען דארף עס‬ ‫נאכדעם וואס עס איז ומל ה' אלקיך את לבבך ואת‬ ‫אויסנוצן‪ ,‬און ממליך זיין דעם אייבערשטען‪ ,‬אויף די‬ ‫לבב זרעך לאהבה את ה' אלקיך‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫וועלט‪ ,‬און אויף זיך‪ ,‬מקבל זיין עול מלכות שמים ווי‬ ‫וועט אריינברענגען אין דיר די מדה פון אהבה‪ ,‬זאגט‬ ‫עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫די תורה הק'‪ ,‬דו זאלסט נישט מיינען אז תשובה איז‬ ‫שווער‪ .‬לא בשמים היא‪ ,‬לאמר מי יעלה לנו השמימה‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל געבן‪ ,‬ער זאל אונז‬ ‫כי קרוב אליך הדבר מאד‪ ,‬עס איז זייער גרינג דו‬ ‫פארשרייבן פאר א גוט געבענטשט יאר‪ .‬אפילו אונז‬ ‫זאלסט צוקומען דערצו‪ .‬בפיך‪ ,‬ווען דו וועסט‬ ‫זעמיר 'לא' אנחנו עמו‪ ,‬אפילו ווען אונז גיי מיר אריין‪,‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬און מיט דיין מויל וועסטו זאגן די שירות‬ ‫זענען מיר נאכנישט 'עמו'‪ ,‬אבער אונז וועל מיר‬ ‫ותשבחות פארן אייבערשטען‪ .‬און עס וועט נישט‬ ‫ענדיגן מיט א 'לו' אנחנו עמו‪ .‬מען קען זיך גרינג‬ ‫זיין ווערטער וואס איז נאר געזאגט מיטן מויל און די‬ ‫טוישן‪ ,‬מיט איין קער קען מען זיך טוישן פון וואס‬ ‫הארץ איז נישט דארט‪ ,‬נאר בפיך ובלבבך‪ ,‬דו וועסט‬ ‫מען איז געווען פריער‪ ,‬אויף א צווייטן וועג‪ - .‬דער‬ ‫אינזין האבן וואס דו דאווענסט‪ .‬ווען מען האט אינזין‬ ‫באשעפער זאל אונז געבן די ריכטיגע הרהורי‬ ‫די הייליגע תפלות וואס חז"ל האבן אונז מתקן‬ ‫תשובה‪ ,‬מען זאל קענען זיך צוריקקערן צום‬ ‫געווען‪ .‬אז מען דאווענט ערליך די שירות ותשבחות‪,‬‬ ‫אייבערשטען‪ .‬דער באשעפער זאל אונז פארשרייבן‬ ‫און מען האט אינזין וואס מען זאגט‪ ,‬לעשותו‪ ,‬מיט‬ ‫פאר א גוט געבענטשט יאר‪ ,‬א פרייליך יאר‪ ,‬א‬ ‫דעם קענסטו טון תשובה מאהבה‪ ,‬מיט דעם קענסטו‬ ‫לוסטיג יאר‪ ,‬א שנה טובה ומתוקה‪ .‬ועל כולם זאלן‬ ‫צוקומען צו אהבת ה'‪ ,‬און נתעורר ווערן זיך‬ ‫מיר געבענטשט ווערן מיט א ישועה כללית‪ ,‬מלוך‬ ‫צוריקצוקערן צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫על כל העולם כולו בכבודך‪ ,‬עס זאל שוין קומען די‬ ‫צייט וואס וידע כל פעול כי אתה פעלתו‪ ,‬ויבין כל‬ ‫און דאס איז די הכנה‪ ,‬וואס מען גייט אריין פונעם‬ ‫יצור כי אתה יצרתו‪ ,‬מען זאל זוכה זיין צו די גאולה‬ ‫אונטערשטן שבת אין יאר‪ ,‬פון אזא עת רצון‪ ,‬גייען‬ ‫שלימה בקרוב‪ ,‬בביאת בן דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫מיר אריין די וואך אין אזעלכע גרויסע טעג ווי ראש‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 817..77.8817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.8...4..141‬‬ ‫פרשת נצבים תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬