א חסידישע פארברענגען - אידיש · A Chasidisha Fabrangen - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

גליון נה | פר' נצבים-וילך תשפ"ו א חסידישער בסייעתא דשמיא
פארברענגען
נדבת ידידנו
מוה"ר ר' פנחס טודרוס הי"ו
לזכות הוריו הרב ברוך בנימין שי'
ולעילוי נשמת מרת מרים ע"ה
אלטהויז
אן אמת'ן ,ריכטיגן לעבן — אין דער תורה ,תורת
חיים ,און די מצות אויף וועלכע עס שטייט 'וחי
די שאלה וואס מיר דארפן
וואס האב איך געטוהן,
און וואס טוה איך?
אזא אויפפירונג פארזיכערט א רואיגן און
בהם'. זיך אלע פרעגן
אין דער איצטיגער צייט פון גליקליכן לעבן פאר דעם יחיד ,פאר דעם כלל א פארבליק צום נייעם יאהר //א פארברענגען
הרת עולם ,וואס די גאנצע און פאר כל העולם כולו — גליקליך סיי אין
וועלט טרייסלט זיך פון חבלי רוחניות און סיי אין גשמיות ,ווייל אין אמת'ן
משיח ,וואס השי"ת האט אריין — זענען רוחניות און גשמיות נישט צוויי דער באדייט פון ראש השנה דער בריוו איז געווען אדרעסירט "אל בני
אנגעצונדען די גלות ווענט . . באזונדערע וועלטן: דער טאג פון ראש השנה גיבט אונז דעם ובנות ישראל אשר בכל מקום ומקום ה' עליהם
איז די פליכט פון יעדען אידען, שמע ישראל (ווען א איד פארשטייט און ענטפער און אזוי אויך די מעגליכקייט: יחיו" ,און איז ארויסגעגעבן געווארן דורך דער
מאן און פרוי ,אלט און יונג ,זיך דערהערט ,אז) ה' (איז) אלקינו (סיי פונעם ראש-השנה ,דער יום-המשפט פון דעם ליובאוויטשער רבי ,כהכנה צום יום טוב ראש
צו שטעלן די פראגע: איינצלנעם ישראל און סיי פון כלל ישראל, גאנצער יחיד ,פון דעם כלל און פון דער ַ השנה ,שנת תשכ"ג*.
און אז) ה' (איז) אחד (איינציג איבעראל און וועלט — איז סיי דער אריינפיר אין דעם נייעם "שלום רב וברכה!" האט דער רבי אנגעהויבן
וואס האב איך געטוהן און וואס אומעטום — לעולם ועד) ,ברענגט ער אריין אט יאהר ,און סיי דער ראש -דער קאפ פונעם דעם בריוו" ,דער יאהר ה'תשכ"ב וועלכער
טוה איך צו פארלייכטערען די דעם איינציגקייט און ער אנטפלעקט איר אין אנקומענדיגן יאהר. קומט באלד צום שלוס ,איז געווען א יאר פון
חבלי משיח און זוכה צו זיין צו כל העולם כולו ,און ער זעהט ווי ג-ט'ליכקייט די נקודה פון ראש השנה איז הכתרה — ערנסטע געשעענישן אין דער וועלט בכלל און
דער גאולה שלמה דורך משיח און רוחניות איז דאס וואס פירט אן מיט די באקרוינען פונדאסניי דעם אויבערשטען אלס אין דער אידישער וועלט בפרט:
צדקנו? גשמיות ,און א פארבעסערונג אינעם גייסטיגן מלך — דורך מלכותו ברצון קבלו עליהם. אין די וועלט בכלל :די שרעק איבער
ממכתב כ"ק אדמו"ר מוהריי"צ ,היום יום לעבן ברענגט ממילא א פארבעסערונג אינעם מיט א גרויסער שמחה ,א שטארקן ביטול דער מאכט פון די אטאמישע וואפן; די
מאטעריאלן לעבן. און א גרויסער יראה ,טוען מיר קרוינען און ַַאנגעשטרענגטקייט און צערודערונג פון די
אויפנעמען דעם אויבערשטען אלס מלך און באציאונגען פון די פעלקער צווישן זיך; דער
אזוי איז מען זיכער מיר טוען זיך אונטערווארפן אויסצופירן זיין גלאבאלער געלויף נאך פעלקער־באוואפענונג
מעבירין את רוע הגזירה
זוכה בדין רצון. א.ז.וו.
די פארבעסערונג אינעם גייסטיגן לעבן —
על פי כל הנ"ל וועט מען אויך דורכן ערפילן די מצות המלך — מוז קומען אין יעדער איד ערפילט אין דעם טאג פון ראש און אין דער אידישער לאגע ספעציעל,
פארשטיין די שייכות צווישן ביידע געביטן :סיי אין די מצות בין אדם למקום השנה דעם אנזאג (ר"ה טו ,א) "שתמליכוני זענען אידישע ישובים אין געוויסע טיילן פון
דעם פירוש הפשוט פון "אתם און סיי אין די מצות בין אדם לחבירו ,און דאס עליכם" — קרוינט מיר אלס קעניג איבער אייך דער וועלט ערנסט אויפגעטרייסלט געווארן.
נצבים" (וואס איז מדגיש דער ענין ווערט טאקע אונטערגעשטראכן אין דעם — וואס דעם אנזאג איז דאך א ציווי צו יעדן אזוי אויך בנוגע צום יחיד ,ביז אין זיין
פון אחדות) מיטן פירוש הבעש"ט אויסגעשריי פון ראש-השנה :תשובה תפילה איינעם פון אונז באזונדער. טאג־טעגליכן לעבן ,איז כאטש עס האט זיך
אז "אתם נצבים — קיימים וצדקה ,מעבירין את רוע הגזירה. פון דער הכתרה פון די יחידים — וואס באמערקט א התעוררות און א דארשט זיך
ועומדים" איז דער ברכה פון תשובה ,דער פעסטער באשלוס זיך יעדער פון זיי איז דאך א בעשטאנד חלק פון אומצוקערן צו אונזערע אייביגע קוואלן פון
אומצוקערן צום מלך — מיט א חרטה גמורה כלל ישראל — ווערט דער הכתרה פון דעם אמונה ,און מסורה פון תורה און מצות — איז
דעם אויבערשטן אין דעם שבת
אויפ'ן עבר און א קבלה טובה אויף להבא — אויבערשטען אלס דעם מלך ישראל וגואלו, דאך אבער די געוואלדיגע שעת הכושר
מברכים פון "חודש השביעי" אז און דאס קבלת המלכות פונעם יחיד -בתוך ליידער (נישט אין סליחות טעג גערעדט) נישט
טוט זיך אויסדריקן סיי אין תפילה -אין דעם
אידן זענען זוכה בדין" ,היום" — כלל ישראל ,ווירקט אויף דעם גאנצן ארום אויסגענוצט געווארן אין דער געהעריגער
געביט פון בין אדם למקום ,און סיי אין צדקה
אין דעם טאג פון ראש השנה: -אין דעם געביט פון בין אדם לחבירו. און אויף דער גאנצער וועלט ,אז עס ווערט מאס (ראה כתובות סז ,רע"א).
דורך דעם וואס "אתם נצבים דאס אלעס נעמט אראפ 'את רוע הגזירה', ערפילט די בקשה :מלוך על כל העולם כולו. •••
גו' כולכם" כפירוש הפשוט ,אז און ברענגט -פאר'ן יחיד ,פאר'ן כלל ,און פאר אין פארבליק צו דעם נייעם יאהר הבא עלינו
יעדער איד איז זיך כולל מיט כל העולם כולו -א כתיבה וחתימה טובה וואס מיינט דאס קבלת המלכות? ועל כל ישראל לטובה ,דארף זיך יעדער איד
כלל ישראל אין אן אופן פון לשנה טובה ומתוקה ,בגשמיות וברוחניות קבלת מלכותו דריקט זיך אויס אין שטעלן די פראגע:
גם יחד. אויסשטעלן די טאג-טעגליכע אויפפירונג אין וואס קען איך טוהן צו פארבעסערן און
"לאחדים כאחד" ,מען מאכט
בברכת כתיבה וחתימה טובה בטוב הנראה פולן איינקלאנג מיט דעם מלך'ס ווילן ,וואס פארזיכערן די לאגע אין דעם קומענדיגען
נישט קיין חשבונות ווער ס'איז איז אונז געגעבן געווארן פון דעם אויבערשטן,
והנגלה". יאהר? וואס קען איך טוהן פארן יחיד ,פאר זיך,
העכער און ווער נידעריגער; מען דעם מלך חפץ בחיים — וואס וויל אונז שענקן פאר כלל ישראל און פאר דער וועלט ארום?
לחיים אידן ,לחיים ולברכה!
גייט ארויס פון דעם אייגענעם
מציאות און מען ווערט א טייל
פון כלל ישראל — דאן האט מען מצוה לספר
די הבטחה אז מען איז זוכה בדין,
ווארום כלל ישראל איז דאך טעג – אלעס פאר דער געוואלדיגער דאס פראווען דעם יום טוב ראש השנה אין
אודאי און אודאי גוט ,און מען זכייה צו קענען שטיין בצל הקודש פונעם ליאזנא בחצר הקודש פונעם בעל התניא,
באקומט א כתיבה וחתימה טובה רבי'ן ,מיטלעבן די הייליגע ,דערהויבענע איז בכלל נישט געווען קיין קלייניגקייט. ערוואקסענע מענטשן
לשנה טובה ומתוקה. מאמענטן און זיך אנזאפן מיט כוחות אויף א שוין א וואך פאר ראש השנה ,פלעגן שטייען אויף אינמיטן די
גאנץ יאר .פאר דעם האט זיך שוין געלוינט חסידים זיך ארויסלאזן אויף א לאנגן וועג
(משיחות ש"פ נצו"י תשח"י ותשי"ט)
יעדער טירחה פון די נסיעה. – וואס האט געקענט געדויערן עטליכע
נאכט ,צו בעטן מילך?!
המשך >
פרישקייט און קלארקייט. המשך >
"סליחות?!" פרעגט ר' שמואל ווייטער דער באוואוסטער חסיד רבי שמואל
חודש תשרי האט נישט קיין מיט וואונדער ,כאילו ער האט אין זיין לעבן מונקעס זצ"ל — באקאנט מיט זיין
'שבת מברכים' .פארוואס? נישט געהערט דאס ווארט" .וואס איז דאס
סליחות?"
געוואלדיגער פקחות ,שארפקייט און
פרייליכן געמוט — איז אויך געווען פון
סוף זומער אין יאר ה'ת"ש האט מען אפגעקויפט דעם בנין אויף 770איסטערן פארקוועי, דער קרעטשמער קען עס נישט גלייבן. די חסידים וואס האבן זיך ארויסגעלאזט
עס זאל דינען אלס בית מדרש פאר די קליינע קהילה פון חסידים וואס האבן זיך אנגעהויבן "קוק נאר אויף דעם מענטש!" האט ער אויפן וועג ,צו זיין ביים רבי'ן אויף ראש
באזעצן אין קרוין הייטס נאכן אנטלויפן פונעם חורבן אין אייראפע. זיך אויסגעדריקט" .אן אנגעזעענער איד, השנה.
אריינקומענדיג צום ערשטן מאל אין דעם נייעם בית מדרש ,האט דער מוהריי"צ זי"ע זיך
א צורה פון א תלמיד חכם ,און ער ווייסט מייל נאך מייל ,טאג נאך טאג ,האט
אפגעשטעלט און געזאגט די פאלגנדע ווערטער //א' ניצבים ,ה'ת"ש נישט וואס איז דאס סליחות?!" ער געשפאנט אין ריכטונג פון ליאזנא,
האט ער אים אנגעהויבן מסביר צו זיין האפנדיג צו דערגרייכן דעם רבי'נס הויף
הקב"ה זענען אלע גלייך. יהי רצון אז די תפלות זאלן זיין מיט מיט א תמימות: נאך אויף שבת סליחות.
אתם נצבים איז מרמז אויף די צייט א פנימיות ,און עס זאל זיך דאווענען "סליחות איז ווען מיר גייען אין בית
ווען משיח וועט אי"ה קומען .דעמאלט מיט דעם אמת-עבודה-פנימיות'דיגן המדרש און בעטן פונעם אויבערשטן ,אז שבת סליחות אונטערוועגנס
וועט דאך זיין אן עולם חדש ,ווי עס געשמאק. די פעלדער זאלן ארויסגעבן גוטע גראז עס איז געקומען פרייטאג נאכמיטאג,
שטייט "כאשר השמים החדשים וגו'" אלע חדשים אין יאר האבן א שבת וואס זאל גוט קענען שפייזן די בהמות, און דער זון האט באלד געהאלטן ביים
(ישעי סו ,כב) .די וועלט וועט דאך נחרב מברכים .פארוואס האט חדש תשרי אז די בהמות זאלן ארויסגעבן אסאך מילך אונטערגיין .זעהנדיג אז ער איז נאך
ווערן ווי עס שטייט "כי שמים כעשן נישט קיין שבת מברכים? נאר עס און פוטער ,און אז די ערד זאל ארויסגעבן גאר ווייט פון זיין ציהל ,האט ר' שמואל
נמלחו והארץ וגו'" (ישעי' נא ,ו) ,און די איז ידוע פונעם אלטן רבי'ן בשם דער פעטע תבואות ,כדי מיר זאלן האבן גענוג אנגעהויבן ארומצוקוקן פאר א אידישע
אידן וועלן ווערן פארצווייפלט ,וואס בעש"ט (ראה 'התמים' ח"ב ע' סח; היום יום ע' ברויט און פירות צו דער זעט". אכסניא ,וואו ער וועט קענען פראווען
וועט זיין מיט זיי? צ) ,אז אלע חדשים פונעם יאר בענטשן "וואס?!" רופט אויס ר' שמואל מיט דעם שבת.
זאגט אויף דעם דער אויבערשטער, די אידן דעם חודש ,אבער חודש תשרי וואונדער, ענדליך האט ער טאקע געפונען א
"אתם נצבים" ,און ווי עס ווערט טוט דער אויבערשטער אליין בענטשן. "א בושה! קליינעם קרעטשמע ,מיט א מזוזה אויפן
געברענגט אין מדרש ,אז "אף על פי שבת מברכים תשרי פאלט אלעמאל ערוואקסענע מענטשן שטייען אויף טיר.
שכולם מתמוטטים ,ישראל נצבים אויס אום פר' נצבים .פ' נצבים הייבט זיך אינמיטן די נאכט – צו בעטן פאר א שטיקל ער האט געקלאפט אויפן טיר און
וקיימים לעולם" (תנחומא ,ריש פר' ניצבים). אן מיט "אתם נצבים היום גו'" און דער ברויט צו עסן?! געבעטן רשות אריינצוקומען אויף שבת.
מיר לעבן יעצט אין זייער א שווערע פסוק רעכנט אויס אלע פרטי מדריגות פעה!" דער קרעטשמער האט אים תיכף
צייט ,ווען חיי האדם איז נישט נחשב אין נשמות ישראל ,וואס קמי' ית' ,פארן ••• אויפגענומען מיט גרויס כבוד .פון זיין
לכלום ובפרט דאס לעבן פון בני ישראל אויבערשטן ,זענען זיי דאך אלע גלייך, [נאכן אראפברענגען דעם מעשה אין א איידעלן ,דערהויבענעם געשטאלט איז
און דאס לעבן פון בני תורה .יעדער ווי ער זאגט אין תניא (פרק ל"ב) "שכולן בריוו (בקיצור ובלשון קודש) ,האט דער געווען קלאר ,אז דער אורח איז נישט
איינער איז פאר'דאגה'ט ,פארצווייפלט מתאימות ואב א' לכולנה". מוהריי"ץ אויסגעפירט]: קיין פשוט'ער מענטש .מסתמא איז ער א
וועגן זיינע נאנטע .מען טאר נישט ח"ו מיט עיני בשר דערקענט מען אן איש בסיפור הזה משתקפת האנושיות בכלל מלמד ,אדער אפשר גאר א דיין .מען האט
זאגן ,אז מיר זענען דאס ווערט ,נאר חשוב ,אן עשיר ,לויט די בגדים מיט ואידישקייט בפרט .לא על הלחם לבדו - אים שיין צוגערישט אויף שבת.
מען דארף מתפלל זיין צו השי"ת ,ער וועלכע ער איז אנגעטוהן .אזוי אויך א הם הצרכים הגופניים והבשריים -יחיה דער שבת איז אדורך מיט א
זאל אונז מזכה זיין ,עס זאל אונז ווערן תלמיד חכם דערקענט מען 'לפי רוב האדם .אלא כל החי בישראל ,בין איש דערהויבנקייט ,און אט איז עס שוין מוצאי
גוט. ידיעותיו' ווי דער רמב"ם זאגט "נפש בין אשה ,יש לו תכלית שבשבילו הוריד שבת קודש.
איצטער איז די צייט תשובה צו זכה בלבוש זך" (אדער ווי עס איז דער לשון הקדוש ברוך הוא את נשמתו מאיגרא רמה א פארכטיגע ערנסטקייט האט זיך
טוהן . אין גמרא [תענית ז ,א] 'בכלי מכוער') ,אבער ביי דעולמות העליונים הטהורים והבהירים אראפגעלאזט אויפן שטילן דארף .עס איז
המלאים אור קדושת הוד וזיוו יתברך דאך די הייליגע נאכט פון סליחות.
ויתעלה בגלוי ,לבירא עמיקתא דעולם
הזה הגשמי המלא חוחים וקוצים מסיתים רבי שמואל ,וועקט אייך אויף!
בלימודים בבית הכנסת ,להחזיק את מצבו ומעמדו. ומדיחים בתחבולות שונות ומשונות מחיי שפעט ביינאכט ,נאנט צו חצות ,ווען די
הישיבות ,תלמודי תורה ועוד ועוד ,והנשים כל אחד מישראל בכל מקום שהוא ,עליו דרכי תורה ומצוה. פעלדער זענען נאך געווען איינגעהילט
צריכות להיות חברות באגודות טהרת לעבוד עבודתו בכל אשר יוכל ,בחיבת ובשביל התכלית הלזה ,מוליכה ההשגחה אין א טיפן שלאף ,איז דער קרעטשמער
המשפחה ,מחזיקי לומדי תורה ועוד ועוד המצות ,בהרבצת התורה ובאהבת ישראל. העליונה את האדם ממדינה למדינה ומעיר אויפגעשטאנען און זיך אנגעהויבן גרייטן
-שבזה ימלאו את החשבון האמור ב"ועל־ וכל אחד מישראל מחויב וגם ביכלתו לעיר וממקום למקום -אל אותו המקום אריבערצוגיין צום נאנטן שטעטל זאגן
כרחך" החמישי" :ועל כרחך אתה עתיד לעורר ולעשות סביבה של אור תורה שנגזר על האיש ההוא להאירו באור תורה סליחות מיט מנין.
ליתן דין וחשבון". ומצוה ,כי לבם של ישראל פתוח לכל דופק ומצות .וההשגחה העליונה מזמנת להאדם ער האט זיך תיכף געמוזט ארויסלאזן
ועד לחשבון -הנה בעד מפעלם הטוב בתום לב באהבת אחים. כמה מיני הזדמנויות שיוכל להשלים כדי אנצוקומען אין צייט.
ישפיע עליהם ה' יתברך שפעת חיים עבודה כזו הנה לא זו בלבד שהיא מקילה תעודתו ,אבל עם זה -גם כמה מיני מניעות אויפן וועג ארויס ,שטעלט ער זיך אפ
וברכה מרובה בגשם וברוח. את כובד החיים ,אלא שהיא מביאה נועם ועיכובים שהאדם יתגבר עליהם וימלא את אויפצווועקן דעם חשוב'ן גאסט.
יעזר לו ה' יתברך ויוציאהו מן המיצר אל בחיים וממתיקה אותם. תעודתו. "רבי שמואל ,וועקט אייך אויף! מען
המרחב בגשמיות וברוחניות. כל איש ואשה בישראל צריכים לעמוד
דארף שוין גיין!"
אגרות קודש אדמו"ר מוהריי"ץ ח"ה ,ע' תלו בשורה הראשונה של עבודה :להשתתף תעודתינו עלי ארץ רבי שמואל עפנט זיינע פארשלאפענע
[" ]..כי לי בני ישראל עבדים ,עבדי הם" אויגן א שפאלט און קוקט אן דעם
הגליון מוקדש ע"י ידידנו מוה"ר שניאור זלמן גודמאן הי"ו אמר ה' אלקינו .זו היא תפארתינו על קרעטשמער מיט ערשטוינונג:
זכות הרבצת תורת החסידות יעמוד לו ולבני ביתו שיחיו להתברך בכל מילי דמיטב
כל העמים אשר על פני האדמה ,וזו היא "וואו אהין גייט מען?"
מנפש ועד בשר ,בגשמיות וברוחניות — ובטוב הנראה והנגלה! תעודתינו [שליחותנו] עלי ארץ ,ועלינו כולנו "וואס הייסט וואו?! צום דערנעבנדיגן
למלאות את חובתינו איש איש מאתנו כפי דארף ,צו זאגן סליחות!"
* להקל על הקורא ,מובא כאן עם שינויי לשון קלים — ע"פ יוצא לאור ע"י 'נרות להאיר'
סגנון שפה המדוברת היום — ועל אחריות המערכת בלבד.
gilyon@Lehuir.com | (845) 600-0229
נא לשמור על קדושת הגליון צו באקומען דעם גליון יעדע וואך אויף אימעיל ,אדער פאר סיי וועלכע הערות ,ביטע שיקט א מעסעדזש צו די מערכת.
