gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת נצבים‪-‬וילך‬ ‫יכם‬ ‫יכם‪ָ ,‬ר ׁ ֵ‬ ‫אש ֶ‬ ‫ַא ֶּתם נִ ָ ּצ ִבים ַה ּיוֹ ם ֻּכ ְּל ֶכם ִל ְפנֵ י ה׳ ֱאל ֹ ֵק ֶ‬ ‫יכם‪ּ ,‬כֹל ִא ׁ‬ ‫יש יִ שְׂ ָר ֵאל‪.‬‬ ‫יכם ְו ׁש ְֹט ֵר ֶ‬ ‫יכם זִ ְקנֵ ֶ‬ ‫ׁ ִש ְב ֵט ֶ‬ ‫ר׳ נחום האט געענטפערט אז ער דארף בלויז א רואיג פלאץ‬ ‫אין די אמאליגע יארן איז חשובע איד מיט א גרויסן יחוס‬ ‫פאר דער נאכט‪ .‬דער מענטש האט זיך פאראינטערעסירט ווער‬ ‫מיטן נאמען ר' נחום‪ ,‬געפארן אויף א ווייטן וועג‪ .‬ר' נחום איז‬ ‫ער איז‪ ,‬און ווען ער האט גערהערט זיין נאמען‪ ,‬האבן זיך זיינע‬ ‫געווען פון א חשוב׳ער און באקאנטער משפחה‪ ,‬וואו ער איז נאר‬ ‫אויגן אויפגעלויכטן פון איבערראשונג‪„ .‬וואס?! איר זענט דער‬ ‫אנגעקומען האט מען אים אויפגענומען מיט גרויס כבוד‪ ,‬ווייל ער‬ ‫חשוב׳ער ר׳ נחום‪ ,‬פון וועמען איך האב שוין אזויפיל געהערט?‬ ‫איז געווען בארימט אלס א קלוגער און גוטהארציגער מענטש‪,‬‬ ‫איך בעט אייך‪ ,‬קומט צו מיר אהיים! עס וועט פאר מיר זיין דער‬ ‫וועלכער האט אסאך געטון פאר אנדערע‪ .‬ער האט קיינמאל‬ ‫גרעסטער כבוד אייך צו האבן אלס גאסט!“‬ ‫נישט געזוכט קיין כבוד פאר זיך; פונקט פארקערט‪ ,‬ער האט‬ ‫שטענדיג פרובירט זיך צו האלטן שטיל‪ .‬אבער זיין גוטער נאמען‬ ‫ר׳ נחום זעענדיג זיין אמת׳ע פרייד‪ ,‬האט דער חשוב׳ער ר׳ נחום‬ ‫איז אים נאכגעגאנגען פון שטאט צו שטאט‪.‬‬ ‫מסכים געווען אריינצופארן אין שטאט און דארט איבערנעכטיגן‪.‬‬ ‫ווי נאר די וואגן איז דורכגעפארן דעם אלטן שטאט‪-‬טויער‪ ,‬האבן‬ ‫איין אוונט‪ ,‬ווען די זון האט שוין געהאלטן ביים אונטערגיין‪,‬‬ ‫די שווערע רעדער הילכיג געקלאפט אויף די שטיינערנע גאסן‪,‬‬ ‫זענען די פערד געווארן אויסגעמאטערט און די וועג איז געווארן‬ ‫און דער גאנצער שטילער ארום איז מיטאמאל אויפגעשאקלט‬ ‫פינצטערער‪ .‬דער בעל עגלה האט זיך אויסגעדרייט צו ר' נחום‬ ‫געווארן‪ .‬מענטשן האבן זיך אפגעשטעלט אינמיטן זייער ארבעט‪,‬‬ ‫און אים געזאגט‪„ :‬מיר וועלן נישט קענען אנקומען היינט‬ ‫פענצטער האבן זיך געעפנט‪ ,‬און נייגעריגע קעפ האבן זיך‬ ‫נאכט צום שטעטל ווי אונז האבן געפלאנט‪ .‬עס איז א סכנה‬ ‫ארויסגעשטעקט צו זען ווער דער חשוב׳ער פרעמדער גאסט‬ ‫ווייטערצופארן אין אזא פינצטערניש‪“.‬‬ ‫איז‪.‬‬ ‫דער טאג האט שוין גענויגט צום אוונט‪ ,‬ווען ר׳ נחומ׳ס וואגן‬ ‫אנקומענדיג צום הויז‪ ,‬איז דער נייער בעל‪-‬אכסניא שנעל‬ ‫האט זיך אפגעשטעלט נישט ווייט פונעם שטאט‪-‬טויער‪ .‬דער‬ ‫ארויסגעלאפן און האט פערזענליך געעפנט די טיר פאר ר׳‬ ‫לאנגער וועג האט אים אויסגעמאטערט‪ ,‬און ער האט געוואלט‬ ‫נחום‪ .‬מיט א פנים וואס האט געשיינט פון פרייד האט ער אים‬ ‫טרעפן א רואיג פלאץ וואו צו איבערנעכטיגן‪ ,‬איידער ער וועט‬ ‫אריינגעפירט דורכן ליכטיגן קארידאר‪ ,‬ביז צום שענסטן צימער‬ ‫ווייטערפארן צומארגנס אינדערפרי‪.‬‬ ‫אינעם הויז‪ ,‬וואו אלעס איז תיכף ומיד אנגעגרייט געווארן לכבוד‬ ‫איינער פון די חשוב׳ע איינוואוינער פון שטאט איז פונקט‬ ‫דעם חשוב׳ן גאסט‪.‬‬ ‫דעמאלטס אהיימגעקומען פון זיינע געשעפטן‪ .‬ווען ער האט‬ ‫עס האט נישט גענומען לאנג ביז די ידיעה האט זיך צעשפרייט‬ ‫באמערקט דעם פרעמדן וואגן שטיין אויפן וועג‪ ,‬איז ער‬ ‫איבער דער גאנצער שטאט‪ :‬דער גרויסער און חשוב׳ער גאסט ר'‬ ‫צוגעגאנגען נענטער‪ .‬ער האט גלייך דערקענט אויפן גאסט'ס‬ ‫נחום איז דא! ביי איין הויז האט מען עס איבערדערציילט פארן‬ ‫איידעלן פנים און באשיידענעם אויפפירונג‪ ,‬אז דאס איז נישט‬ ‫שכן‪ .‬ביים צווייטן הויז איז א קינד אריינגעלאפן מיט די נייעס‪.‬‬ ‫קיין פשוט׳ער דורכגייער‪„ .‬זענט איר אפשר א פרעמד אין אונזער‬ ‫אין בית‪-‬המדרש האבן מענטשן זיך געקופקעט און געשמועסט‬ ‫שטאט?“ האט ער אים פריינדליך געפרעגט‪„ .‬זוכט איר וואו צו‬ ‫וועגן דעם אורח‪ .‬יעדער האט געוואלט האבן א חלק אינעם כבוד‬ ‫איבערנעכטיגן?“‬ ‫האט ער געענטפערט‪„ .‬אבער איך בין דאך נאר איינער‪ .‬וואס קען‬ ‫וואס די שטאט וועט אים אפגעבן‪.‬‬ ‫שוין איין קרוגעל וואסער אויסמאכן צווישן הונדערטער קרוגעלן‬ ‫די ראשי הקהל האבן זיך נאך יענעם אוונט צוזאמגעזעצט און‬ ‫וויין? דער אורח וועט טרינקען וויין‪ ,‬די שטאט וועט האבן כבוד‪,‬‬ ‫באשלאסן צוצוגרייטן א גרויסע סעודה לכבודו‪ .‬איינער פון זיי‬ ‫און איך וועל האבן געשפארט אן הוצאה‪“.‬‬ ‫האט זיך אויפגעשטעלט און געזאגט‪„ :‬אזא גאסט קומט נישט‬ ‫שפעט ביינאכט‪ ,‬ווען די גאסן זענען שוין געווען שטיל‪,‬‬ ‫יעדן טאג צו אונזער שטאט‪ .‬יעדער איינוואוינער אין שטאט‬ ‫האט ער אנגעטון זיין מאנטל‪ ,‬גענומען דעם קרוגעל און איז‬ ‫זאל שיקן פון זיין בעסטן וויין און געבעקס‪ .‬מארגן וועלן מיר‬ ‫געגאנגען צום ברונעם‪ .‬ער האט זיך ארומגעקוקט צי קיינער‬ ‫צושטעלן א שיינע סעודה לכבודו פונ'ם גאסט‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫זעט אים נישט‪ ,‬אראפגעלאזט דעם עמער און אנגעפילט דעם‬ ‫געדענקען דעם כבוד וואס אונזער שטאט האט אים אפגעגעבן‪“.‬‬ ‫קרוגעל מיט קאלט וואסער‪.‬‬ ‫דער פלאן איז אנגענומען געווארן מיט גרויס התלהבות‪.‬‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען צום קעלער‪ ,‬איז דער משרת‬ ‫מען האט געשיקט מענטשן פון גאס צו גאס אנצוזאגן אז יעדע‬ ‫געשטאנען ביים גרויסן פאס און אריינגעגאסן יעדן קרוגעל וואס‬ ‫משפחה זאל ברענגען א קרוגעל וויין‪ .‬אינעם גרויסן קעלער‬ ‫מען האט געברענגט‪ .‬צוליב דער טונקלקייט און דעם גרויסן‬ ‫פונעם בעל‪-‬אכסניא האט מען אוועקגעשטעלט א ריזיגן וויין‪-‬‬ ‫שטראם פון מענטשן האט ער נישט געקענט אונטערזוכן יעדן‬ ‫פאס‪ .‬יעדער קרוגעל וויין וואס איז אנגעקומען האט מען‬ ‫קרוגעל באזונדער‪.‬‬ ‫אריינגעגאסן אינעם פאס‪.‬‬ ‫דער מענטש האט איבערגעגעבן זיין קרוגעל‪ .‬דער משרת‬ ‫אין יענער שטאט האט געוואוינט א מענטש וועלכער האט‬ ‫האט אים אריינגעגאסן אינעם פאס‪ .‬שששש‪ ...‬דאס וואסער איז‬ ‫זיך געהאלטן פאר אויסטערליש קלוג‪ .‬ער האט שטענדיג געהאט‬ ‫אריינגעפאלן אינעם פאס און פארשוואונדן געווארן‪.‬‬ ‫חשבונות ווי אזוי ארויסצוקריכן פון אן הוצאה און ווי אזוי צו‬ ‫פארדינען געלט אן קיין מי‪ .‬ווען ער האט געהערט אז יעדער‬ ‫קיינער האט גארנישט געזאגט‪ .‬דער מענטש האט‬ ‫דארף שיקן א קרוגעל פונעם בעסטן וויין‪ ,‬האט זיין פנים זיך‬ ‫אפגעאטעמט‪„ .‬איך האב געוויסט אז מען וועט נישט‬ ‫פארקנייטשט‪.‬‬ ‫באמערקן‪ “,‬האט ער געטראכט‪ .‬מיט א צופרידענעם שמייכל‬ ‫איז ער אהיימגעגאנגען‪ ,‬זיכער ביי זיך אז ער האט אלעמען‬ ‫„א גאנצער קרוגעל וויין?“ האט ער געמורמלט‪„ .‬פאר‬ ‫אויסגעשפילט‪ .‬אבער ער האט נישט געוואוסט אז עטליכע גאסן‬ ‫איין גאסט וואס בלייבט דא בלויז איין נאכט?“ זיין פרוי האט‬ ‫ווייטער איז געזעסן נאך א מענטש מיט גענוי דעם זעלבן חשבון‪.‬‬ ‫שוין ארויסגענומען א קרוגעל און געוואלט אראפגיין אין‬ ‫קעלער אפנעמען פון זייער בעסטן וויין‪ .‬אבער ער האט איר‬ ‫„די גאנצע שטאט ברענגט וויין‪ “,‬האט יענער געזאגט צו זיין‬ ‫אפגעשטעלט‪" .‬ווארט‪ “,‬האט ער געזאגט‪„ .‬מען דארף נישט אזוי‬ ‫זון‪„ .‬אויב מיר ברענגען וואסער‪ ,‬וועט דאס זיך אויסמישן מיט די‬ ‫שנעל אויסגעבן געלט‪ .‬לאמיר קודם אריינטראכטן‪“.‬‬ ‫פילע קרוגעלן וויין‪ .‬קיינער וועט נישט וויסן‪“.‬‬ ‫ער איז געגאנגען אהין און צוריק אין שטוב‪ ,‬ביז פלוצלינג‬ ‫אין אן אנדערן הויז האט א סוחר אויך געמאכט דעם זעלבן‬ ‫האט זיך א שמייכל צעשפרייט אויף זיין פנים‪„ .‬איך האב אן‬ ‫חשבון‪„ .‬פארוואס זאל איך ברענגען מיין טייערסטע וויין?‬ ‫עצה‪ “,‬האט ער שטיל געזאגט‪„ .‬די גאנצע שטאט שיקט דאך‬ ‫מיינסט אז מיין איין קרוגעל וועט עפעס טוישן? די רייכע וועלן‬ ‫וויין‪ .‬הונדערטער קרוגעלן וועלן אריינגעגאסן ווערן אינעם‬ ‫שוין ברענגען גענוג‪“.‬‬ ‫גרויסן פאס‪ .‬אויב איך וועל אריינגיסן איין קרוגעל וואסער‬ ‫אנשטאט וויין‪ ,‬וועט קיינער עס נישט קענען באמערקן‪ .‬מיין‬ ‫און ווייטער אין שטאט האט נאך איינער געזאגט‪„ :‬די ראשי‬ ‫קליינע פארציע וואסער וועט זיך אינגאנצן פארלירן אינעם‬ ‫הקהל האבן גרויסע קעלערס‪ .‬זיי וועלן זיכער שיקן צענדליגער‬ ‫גרויסן ים פון וויין‪“.‬‬ ‫קרוגעלן‪ .‬איך קען זיך פארלאזן אויף זיי‪ “.‬אזוי זענען איינער‬ ‫נאכן צווייטן ארויסגעגאנגען צום ברונעם‪ .‬יעדער האט זיך‬ ‫זיין פרוי האט אים אנגעקוקט פארוואונדערט‪„ .‬אבער מען‬ ‫ארומגעקוקט מיט שרעק‪ ,‬יעדער האט געמיינט אז בלויז ער‬ ‫האט דאך געבעטן אז יעדער זאל שיקן וויין‪„ “.‬יעדער זאל שיקן‪“,‬‬ ‫טויט‪-‬שטיל‪ .‬יעדער האט געקוקט אויפן גרויסן פאס‪ ,‬אבער‬ ‫אליין טוט דעם קלוגן שטיק‪ ,‬און יעדער האט זיך בארואיגט מיט‬ ‫קיינער האט נישט געוואוסט וואס צו זאגן‪.‬‬ ‫די זעלבע ווערטער‪:‬‬ ‫„איך בין דאך נאר איינער‪“...‬‬ ‫עס איז שוין געווען צו שפעט צו שאפן א נייעם פאס וויין‪.‬‬ ‫דער אורח און די גאנצע עולם האבן שוין געווארט ביים טיש‪.‬‬ ‫די גאנצע נאכט האט דער משרת אריינגעגאסן קרוגעל נאך‬ ‫מען האט געמוזט ארויפברענגען דעם פארוואסערטן טרונק‪.‬‬ ‫קרוגעל אינעם גרויסן פאס‪ .‬ער האט געהערט דעם פליסיגן‬ ‫דער משרת האט אנגעפילט דעם שענסטן בעכער און אים‬ ‫געטראנק גיסן‪ ,‬אבער אין דער פינצטערניש האט ער נישט‬ ‫אראפגעשטעלט פארן אורח‪ .‬דער אורח האט גענומען א קליינעם‬ ‫געזען וואס עס איז‪ .‬אמאל איז טאקע אנגעקומען א קרוגעל‬ ‫שלוק‪ ,‬זיך אפגעשטעלט און שטיל אראפגעשטעלט דעם בעכער‪.‬‬ ‫טייערן רויטן וויין‪ .‬אבער דערנאך איז געקומען וואסער‪ ,‬נאך‬ ‫וואסער און ווידער וואסער‪.‬‬ ‫א רויטקייט פון בושה האט זיך צעשפרייט אויף די פנימ׳ער‬ ‫די מענטשן וועלכע האבן באמת געשיקט וויין האבן זיך‬ ‫פון די ראשי הקהל‪ .‬די מענטשן ביים טיש האבן אראפגעלאזט‬ ‫געפרייט אז זיי האבן א חלק אינעם כבוד פונעם גאסט‪ .‬די‬ ‫די אויגן‪ .‬און צווישן זיי זענען געזעסן די אלע „קלוגע“ מענטשן‪.‬‬ ‫אנדערע זענען געשלאפן רואיג‪ ,‬ווייל יעדער האט זיך פארלאזט‬ ‫יעדער האט פלוצלינג פארשטאנען אז ער איז נישט געווען דער‬ ‫אויף דער ערליכקייט פונעם גאנצן ציבור‪.‬‬ ‫איינציגסטער מיט זיין חכמה‪.‬‬ ‫צומארגנס האט די שטאט געווירבלט מיט הכנות‪ .‬מען‬ ‫יעדער האט זיך פארלאזט אויף אלעמען‪-‬און דערפאר‬ ‫האט אויסגעשפרייט ווייסע טישטיכער‪ ,‬אנגעצונדן ליכט‬ ‫איז צום סוף נישט געווען אויף וועמען זיך צו פארלאזן‪ .‬נאכן‬ ‫און אויסגעשטעלט גלאנציגע בעכערס‪ .‬די ראשי הקהל האבן‬ ‫עסן האט דער עלסטע ראש הקהל פון דער שטאט גערופן די‬ ‫אנגעטון זייערע שבת׳דיגע מלבושים‪ ,‬און חשוב׳ע לייט זענען‬ ‫איינוואוינער‪ .‬ער האט געוויזן אויפן גרויסן פאס און געזאגט‪:‬‬ ‫געקומען באגריסן דעם אורח‪.‬‬ ‫אינעם קעלער האט דער משרת געעפנט דעם פאס און‬ ‫„יעדער וואס האט אריינגעגאסן וואסער האט געטראכט‪:‬‬ ‫געוואלט אנפילן דעם ערשטן זילבערנעם קרוגעל‪ .‬אבער ווי‬ ‫מיין איין קרוגעל קען גארנישט אויסמאכן‪ .‬אבער זאגט מיר‪-‬פון‬ ‫נאר די פליסיגקייט האט אנגעהויבן ארויסצורינען‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫וואס איז א גרויסער פאס צוזאמענגעשטעלט? פון איין קרוגעל‪,‬‬ ‫אפגעשטעלט‪ .‬ער האט נישט געשפירט דעם שטארקן גערוך‬ ‫און נאך איין קרוגעל‪ ,‬און נאך איין קרוגעל‪ .‬ווען יעדער זאגט אז‬ ‫פון וויין‪.‬‬ ‫דער צווייטער וועט ברענגען וויין‪ ,‬ווערט דער פאס אנגעפילט‬ ‫מיט וואסער‪“.‬‬ ‫ער האט אריינגעטונקען א קליינע גלעזל‪ ,‬עס געהאלטן‬ ‫קעגן דער לאמטערנע און דערנאך גענומען א קליינעם שלוק‪.‬‬ ‫זיין פנים איז ווייס געווארן‪„ .‬וואס איז געשען?“ האט דער בעל‪-‬‬ ‫ער האט אראפגעקוקט אויף די פארשעמטע פנימ׳ער און‬ ‫אכסניא געפרעגט‪ .‬דער משרת האט נישט געענטפערט‪ .‬ער האט‬ ‫צוגעגעבן‪„ :‬א שטאט ווערט נישט פארשעמט דורך איין גרויסן‬ ‫בלויז איבערגעגעבן דאס גלעזל‪.‬‬ ‫פאררעטער‪ .‬א שטאט ווערט פארשעמט ווען הונדערטער‬ ‫מענטשן זאגן‪‘ :‬מיין קליינע פארציע מאכט נישט אויס‪“’.‬‬ ‫דער בעל‪-‬אכסניא האט עס געקאסט‪ ,‬און זיין האנט‬ ‫האט אנגעהויבן ציטערן‪„ .‬דאס איז נישט קיין וויין!“ האט ער‬ ‫די מענטשן זענען שטיל אהיימגעגאנגען‪ .‬אינעם קעלער איז‬ ‫אויסגערופן‪„ .‬דאס איז וואסער‪-‬כמעט בלויז וואסער!“ די ראשי‬ ‫געבליבן שטיין דער גרויסער פאס‪-‬פול ביזאויבן‪ .‬א פולער פאס‬ ‫הקהל זענען שנעל אראפגעלאפן אינעם קעלער‪ .‬איינער נאכן‬ ‫וואסער‪ ,‬געשאפן פון הונדערטער קליינע חשבונות‪.‬‬ ‫צווייטן האבן פארזוכט פונעם פאס‪ .‬דער קעלער איז געווארן‬ ‫וועט זיך שוין אינגאנצן פארלירן דערין‪“.‬‬ ‫טייערע אידן‪ ,‬דער משל רעדט נישט פון א ווייטער‬ ‫שטאט און נישט בלויז פון מענטשן וועלכע האבן געוואלט‬ ‫דאס מיינט „לְ ַמ ַען ְספֹות ָה ָרוָ ה ֶאת ַה ְּצ ֵמ ָאה“‪-‬ער וויל צולייגן‬ ‫שפארן א קרוגעל וויין‪ .‬דער פאס שטייט פאר אונז‪ .‬דער‬ ‫דעם „דורשטיגן“‪ ,‬דעם מענטש וואס איז ליידיג און דורשטיג‬ ‫חשבון איז אונזער חשבון‪ .‬און דער שעדליכער געדאנק‬ ‫אין מצוות‪ ,‬צום „זאטן“‪ ,‬צום צדיק וואס איז אנגעפילט און‬ ‫„איך בין דאך נאר איינער“ קען זיך אריינכאפן אין יעדן‬ ‫דערקוויקט מיט תורה און מעשים טובים‪.‬‬ ‫מענטשנס הארץ‪.‬‬ ‫ער זאגט‪„ :‬איך בין טאקע נישט ווי איך דארף צו זיין‪,‬‬ ‫די תורה זאגט‪ַ :‬א ֶּתם נִ ָּצבִ ים ַהּיֹום ּכֻ ּלְ כֶ ם לִ ְפנֵ י ה׳ ֱא ֵ‬ ‫ֹלקיכֶ ם‪.‬‬ ‫אבער איך געהער דאך צו א חשוב׳ן כלל‪ .‬איך דאווען אין‬ ‫משה רבינו האט צוזאמענגענומען גאנץ כלל ישראל‪-‬די‬ ‫א גוטן בית‪-‬המדרש‪ .‬איך שטאם פון ערליכע עלטערן‪ .‬איך‬ ‫ראשי שבטים‪ ,‬די זקנים‪ ,‬די שופטים‪ ,‬די פשוט׳ע מענטשן‪,‬‬ ‫האב א רבי׳ן‪ ,‬איך האב צדיקים‪ ,‬איך בין ארומגענומען מיט‬ ‫די האלצהאקער און די וואסער‪-‬שעפער‪ .‬אלע שטייען‬ ‫אידן וואס טוען גוטע זאכן‪ .‬זייער זכות וועט שוין פארדעקן‬ ‫אינאיינעם‪ .‬אבער יעדער איינער שטייט אויך באזונדער‬ ‫מיין קרוגעל וואסער‪“.‬‬ ‫מיט זיין אייגענעם קרוגעל‪ ,‬מיט זיין אייגענעם חלק און‬ ‫אודאי איז דער כח פונעם ציבור געוואלדיג‪ .‬אודאי‬ ‫מיט זיין אייגענער אחריות‪.‬‬ ‫קענען די זכיות פון צדיקים באשיצן כלל ישראל‪ .‬מיר‬ ‫ווען מען קוקט אויף א צדיק וועלכער איז אנגעפילט מיט‬ ‫לעבן אלע פון די תפילות‪ ,‬מסירות נפש און קדושה פון די‬ ‫תורה‪ ,‬מצוות און מעשים טובים‪ ,‬קען מען פארשטיין פון‬ ‫גרויסע צדיקים‪ .‬אבער דאס מיינט נישט אז א מענטש קען‬ ‫וואו זיין רואיגקייט קומט‪ .‬זיין קרוגעל איז פול מיט ריינעם‬ ‫לכתחילה אריינגיסן וואסער און פארלאנגען אז די אנדערע‬ ‫וויין‪ .‬ער האט וואס צו ברענגען צום גרויסן פאס פון כלל‬ ‫זאלן ברענגען וויין פאר אים‪.‬‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫די זכות פונעם צדיק קען העלפן א איד תשובה טון; זי‬ ‫אבער ווען מען זעט א בינוני‪-‬א מענטש וואס ווייסט‬ ‫קען אבער נישט תשובה טון אנשטאט אים‪.‬‬ ‫גוט אז ער האט מעלות‪ ,‬אבער אויך גרויסע חסרונות; ער‬ ‫די ברכה פון א רבי׳ן קען עפענען א טיר‪ .‬די תפילה פונעם‬ ‫ווייסט אז זיין דאווענען דארף א תיקון‪ ,‬זיין לערנען קען‬ ‫ציבור קען ברענגען רחמים‪ .‬די זכות אבות קען באגלייטן א‬ ‫זיין בעסער‪ ,‬זיינע מידות זענען נאך ווייט פון שלימות‪-‬און‬ ‫מענטש‪ .‬אבער ווען די טיר עפנט זיך‪ ,‬דארף דער מענטש‬ ‫דאך גייט ער ארום אן קיין פחד פון יום הדין‪ ,‬דארף מען‬ ‫פרעגן‪:‬‬ ‫אליין אריינגיין‪ .‬ווען דער אייבערשטער שיקט אן התעוררות‪,‬‬ ‫דארף ער אליין עפענען דעם סידור‪ ,‬זיך איבערבעטן מיט א‬ ‫אויף וואס פארלאזט ער זיך? ווער האט אים צוגעזאגט‬ ‫צווייטן איד‪ ,‬פארמאכן דעם מויל פון רעדן א שלעכט ווארט‪,‬‬ ‫אז „שלום יהיה לי“?‬ ‫און נעמען א קבלה טובה‪.‬‬ ‫דער תירוץ ליגט אין די ווערטער פונעם פסוק‪ :‬וְ ִה ְתּבָ ֵרְך‬ ‫דער „קלוגער“ מענטש אינעם משל האט גוט געקענט‬ ‫ּבִ לְ בָ בֹו לֵ אמֹר‪ָׁ ,‬שלֹום יִ ְהיֶ ה ּלִ י ּכִ י ּבִ ְׁש ִררּות לִ ּבִ י ֵאלֵ ְך‪ ,‬לְ ַמ ַען ְספֹות ָה ָרוָ ה‬ ‫רעכענען וויפיל וויין די אנדערע וועלן ברענגען‪ .‬ער האט‬ ‫ֶאת ַה ְּצ ֵמ ָאה‪.‬‬ ‫בלויז פארגעסן איין זאך‪ :‬אפשר רעכענען די אנדערע אויך‬ ‫אויף אים‪.‬‬ ‫דער מענטש בענטשט זיך אליין אין זיין הארץ‪ .‬קיינער‬ ‫האט אים נישט צוגעזאגט קיין שלום; ער זאגט עס צו זיך‬ ‫אזוי קען א מענטש טראכטן‪„ :‬איך דארף נישט זיין דער‬ ‫אליין‪„ .‬זארג נישט‪ “,‬רעדט ער זיך איין‪„ .‬כלל ישראל האט‬ ‫ערשטער וואס שטייט אויף לערנען‪ .‬עס זענען דא גענוג‬ ‫דאך אזויפיל צדיקים‪ .‬עס זענען פארהאן אידן וואס לערנען‬ ‫אנדערע‪ “.‬א צווייטער זאגט‪„ :‬איך דארף נישט זיין דער וואס‬ ‫גאנצע נעכט‪ ,‬אידן וואס דאווענען מיט מסירת נפש‪ ,‬אידן‬ ‫האלט צוריק א מחלוקת; יענער זאל נאכגעבן‪ “.‬א דריטער‬ ‫וואס געבן צדקה‪ ,‬טוען חסד און פארגיסן טרערן ביי תיקון‬ ‫זאגט‪„ :‬איך קען היינט קומען שפעט צום דאווענען; דער‬ ‫חצות‪ .‬זייער וויין איז אזוי שטארק‪ ,‬אז מיין קרוגעל וואסער‬ ‫ֹלח לֹו‪.‬‬ ‫יֹאבֶ ה ה׳ ְס ַ‬ ‫מנין וועט זיך שוין אנהייבן אן מיר‪ “.‬און איינער זאגט‪„ :‬מיין‬ ‫קליינע מצוה וועט דאך סיי‪-‬וויי גארנישט טוישן‪“.‬‬ ‫פארוואס איז די ווארענונג אזוי שארף? ווייל דאס‬ ‫איז נישט בלויז א דורכפאל‪ .‬דאס איז א חשבון וואס קען‬ ‫אבער פון וואס ווערט א מנין געמאכט? פון איין איד און‬ ‫פארשפרייט ווערן‪ .‬אויב יעדער בינוני וועט זאגן אז דער‬ ‫נאך איין איד‪ .‬פון וואס ווערט א כלל געבויט? פון איין שטוב‪,‬‬ ‫צדיק וועט תשובה טון פאר אים‪ ,‬ווער וועט דעמאלטס‬ ‫נאך איין שטוב‪ ,‬איין תפילה‪ ,‬איין בלאט גמרא‪ ,‬איין קאפיטל‬ ‫פאקטיש תשובה טון? אויב יעדער קרוגעל וועט זיך‬ ‫תהלים‪ ,‬איין גוט ווארט און איין מאל וואס א מענטש האט‬ ‫פארלאזן אויפן וויין פונעם צווייטן‪ ,‬וועלן זיך די וואסערן‬ ‫זיך איינגעהאלטן‪.‬‬ ‫פארמערן ביז זיי וועלן איבערוועגן דעם וויין‪.‬‬ ‫כלל ישראל איז נישט א גרויסער פאס וואס עקזיסטירט‬ ‫מען קען נישט בויען די תשובה פון כלל ישראל אויף‬ ‫אן אונז‪ .‬מיר זענען די קרוגעלן וואס פילן אים אן‪ .‬דו‬ ‫דעם חשבון אז „יענער וועט עס שוין טון“‪ .‬די תשובה פון‬ ‫שטייסט אינעם גרויסן פאס פון כלל ישראל‪ ,‬אבער קיינער‬ ‫כלל ישראל הייבט זיך אן ווען די זאגסט‪„ :‬איך וועל עס‬ ‫קען נישט אריינגיסן דיין קרוגעל פאר דיר‪.‬‬ ‫טון‪“.‬‬ ‫קומט דער יצר הרע ערב ראש השנה און זאגט‪„ :‬וואס‬ ‫וועט שוין אויסמאכן איין קליינע קבלה? דו וועסט סיי‪-‬וויי‬ ‫דער גרויסער פאס שטייט אפן‪ .‬די ימים נוראים קומען‬ ‫נישט ווערן קיין צדיק אין איין טאג‪ “.‬דער ענטפער איז‪:‬‬ ‫נענטער‪ .‬יעדער איד קומט מיט זיין קרוגעל‪ .‬איינער ברענגט‬ ‫קיינער פארלאנגט נישט אז דו זאלסט היינט אליין אנפילן‬ ‫א שעה תורה‪ .‬איינער ברענגט א צעבראכן הארץ‪ .‬איינער‬ ‫דעם גאנצן פאס‪ .‬מען בעט בלויז איין זאך‪-‬ברענג נישט קיין‬ ‫ברענגט א שווערע מחילה‪ .‬איינער ברענגט א פארמאכטע‬ ‫וואסער ווען דו קענסט ברענגען וויין‪.‬‬ ‫מויל בשעת א נסיון‪ .‬איינער ברענגט א צדקה‪ ,‬א ווארעמע‬ ‫ברכה‪ ,‬א ריינע מחשבה‪.‬‬ ‫אויב דיין תפילה איז ביז היינט געווען פארשלאפן‪ ,‬נעם‬ ‫זיך פאר איין שטיקל דאווענען מיט כוונה‪ .‬אויב עס איז דא‬ ‫קיינער דארף נישט ברענגען יענעמ׳ס קרוגעל‪ .‬קיינער‬ ‫א שיעור וואס דו פארפאסט‪ ,‬כאפ זיך צוריק אן דערין‪ .‬אויב‬ ‫דארף נישט זיין יענער צדיק‪ .‬אבער יעדער דארף ברענגען‬ ‫דו טראגסט אן אלטע מחלוקה‪ ,‬מאך א טעלעפאן קאל און‬ ‫עפעס וואס איז באמת זיינס‪ .‬דעמאלטס ווערן מיר אלע‬ ‫בעט איבער‪ .‬אויב עס איז דא א נסיון וואס שלעפט דיך‬ ‫צוזאמען אן אמת׳ער ציבור‪ .‬נישט א ציבור אין וועלכן‬ ‫אראפ‪ ,‬שטעל אוועק א קליינעם אבער קלארן גדר‪.‬‬ ‫יעדער באהאלט זיין וואסער אינעם וויין פון א צווייטן‪ ,‬נאר‬ ‫א ציבור אין וועלכן יעדער לייגט צו זיין אייגענע תורה‪ ,‬זיין‬ ‫דאס איז דיין קרוגעל וויין‪ .‬און אפילו אויב עס איז נישט‬ ‫אייגענע תפילה און זיין אייגענע תשובה‪.‬‬ ‫דער טייערסטער וויין‪ ,‬אפילו אויב דיין קבלה איז קליין‪,‬‬ ‫איז עס אמת׳ע וויין‪ .‬עס איז דיין אייגענע תשובה‪ ,‬דיין‬ ‫און דעמאלטס קען מען שטיין מיט אן אמת פארן‬ ‫אייגענע יגיעה‪ ,‬דיין אייגענע מתנה פארן אויבערשטן‪ .‬א‬ ‫„א ֶּתם נִ ָּצבִ ים ַהּיֹום ּכֻ ּלְ כֶ ם“‪-‬מיר שטייען אלע‬ ‫אויבערשטן‪ַ :‬‬ ‫קליינע אמת׳ע קבלה איז טייערער ווי א גרויסער חשבון‬ ‫אינאיינעם‪ ,‬אבער קיינער קומט נישט מיט ליידיגע הענט‪.‬‬ ‫אויף יענעמ׳ס צדקות‪.‬‬ ‫יעדער איד ברענגט זיין קרוגעל; יעדער איד ברענגט זיין‬ ‫הארץ; יעדער איד ברענגט זיין אייגענע תשובה‪.‬‬ ‫דער מענטש קען זיך טאקע בענטשן אין הארץ און זאגן‪:‬‬ ‫„ׁשלֹום יִ ְהיֶ ה ּלִ י‪ “.‬ער קען זיך בארואיגן אז אנדערע וועלן שוין‬ ‫ָ‬ ‫תולדות יעקב יוסף‬ ‫אנפילן וואס עס פעלט‪ .‬אבער דער פסוק ווארנט תיכף‪ֹ :‬לא‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל‪,‬‬ ‫למכון א משל זיך צו לערנען‬ ‫‪musheltolearn@gmail.com‬‬ ‫אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת‬