gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בים‬ ‫בסיעתא דשמיא‬ ‫הר‬ ‫כות‬ ‫גליון פרדס התורה‬ ‫ב לז‬ ‫תנד‬ ‫פרשת נצבים וילך‬ ‫נ‬ ‫תשפ"ו‬ ‫אידיש‬ ‫א קוואל‬ ‫פון חיזוק‬ ‫מאמר הפרשה • סליחות • ימי הרחמים והרצון • טבריא של מעלה‬ ‫י"ל ע"י מערכת‬ ‫'פרדס התורה' לכתיבת‬ ‫ועריכת שיעורי מורינו‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫•••‬ ‫הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי‬ ‫ישראל בארץ הקודש‪ ,‬דייני העדה‬ ‫החרדית‪ ,‬וגדולי רבני ארה"ב‬ ‫(ההסכמות במילואם נמצא‬ ‫בספר 'טבריא של מעלה'‬ ‫שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)‬ ‫•••‬ ‫די גליונות קען מען באקומען‬ ‫ביי די פאלגענדיגע לאקאלן‪:‬‬ ‫קרית יואל‬ ‫בארא פארק‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד שומרי שבת‬ ‫‪97 Acres Rd.‬‬ ‫‪5302 13 Ave.‬‬ ‫ביהמ״ד עדת יראים וויען‬ ‫לעיקוואד‬ ‫‪1350 50 St.‬‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד הדרת קודש‬ ‫‪12 America Ave.‬‬ ‫סוואליווע‬ ‫ביהמ״ד סאטמאר‬ ‫‪4801 15 Ave.‬‬ ‫‪405 Forest Ave.‬‬ ‫וויליאמסבורג‬ ‫ביהמ״ד צאנז‬ ‫בנין בראך למטה‬ ‫קלויזענבורג‬ ‫לאקער ‪#405‬‬ ‫‪25 Havens Ave.‬‬ ‫‪Bedford Cor. Park‬‬ ‫ביהמ״ד בעלזא‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫‪44 Grove Springs‬‬ ‫‪801 Bedford Ave.‬‬ ‫‪Ct.‬‬ ‫מאורות‬ ‫טאמס ריווער‬ ‫‪218 Wallabout St.‬‬ ‫ביהמ״ד קהל בני יששכר‬ ‫מאנסי‬ ‫‪1767 Whitesville Rd.‬‬ ‫ביהמ״ד זוועהיל‬ ‫פלטבוש‬ ‫‪101 W Maple Ave.‬‬ ‫‪MB VINEYARD‬‬ ‫שיינער'ס שול‬ ‫‪3012 AVE J‬‬ ‫‪18 Forshay Rd.‬‬ ‫•••‬ ‫©‬ ‫להצטרפות קבלת שיעורי מורינו‬ ‫הרב שליט"א והגליונות באימייל‪,‬‬ ‫ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫להצטרפות קבלת הגליונות לבד‬ ‫באימייל‪ ,‬ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪pardesgilyones@gmail.com‬‬ ‫פ ‪+‬רדס‬ ‫פרשת נצבים וילך‬ ‫תשפ"ו‬ ‫שיעורי‬ ‫הרה''ג רבי יששכר יהודה‬ ‫ה ‪+‬ת ור‪+‬ה‬ ‫גליון ‪44‬‬ ‫בערקוי שליט''א‬ ‫אב''ד פרדס התורה‬ ‫מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי‬ ‫זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת‬ ‫אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה‬ ‫נפטרה ו' ניסן האי שתא אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון‪,‬‬ ‫אידיש‬ ‫והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫מאמר הפרשה‬ ‫אינעם גליון‪:‬‬ ‫שבת סליחות‬ ‫‪ 3‬מאמר הפרשה‬ ‫איז רגיל ומורגל בפי כלל ישראל‬ ‫"א ֶּתם נִ ָ ּצ ִבים ַה ּיוֹ ם ֻּכ ְּלכֶ ם לִ ְפנֵ י ה'‬ ‫ַ‬ ‫מדורי דורות‪ ,‬איז א באווייז עס איז‬ ‫אשיכֶ ם ׁ ִש ְב ֵטיכֶ ם זִ ְקנֵ יכֶ ם‬ ‫ֱאל ֵֹקיכֶ ם ָר ֵׁ‬ ‫‪ 4‬סליחות‬ ‫יסודתו בהררי קודש ‪ -‬און עס קומט‬ ‫ש ָר ֵאל‪ַ .‬ט ּ ְפכֶ ם נְ ֵׁשיכֶ ם‬ ‫וְ ׁשֹ ְט ֵריכֶ ם ּכֹל ִא ׁיש יִ ְ ׂ‬ ‫אונז לאזן הערן גאר א מורא'דיגע‬ ‫יך ַעד‬ ‫יך ֵמח ֵֹטב ֵע ֶצ ָ‬ ‫וְ גֵ ְר ָך ֲא ׁ ֶשר ְ ּב ֶק ֶרב ַמ ֲחנֶ ָ‬ ‫‪ 6‬ימי הרחמים והרצון‬ ‫זאך‪ .‬לאמיר זען וואס עס שטייט‬ ‫יך" (דברים כט‪ ,‬ט‪-‬י)‪.‬‬ ‫ימ ָ‬ ‫ׁשֹ ֵאב ֵמ ֶ‬ ‫דא אין דעם פתגם‪" :‬שטייטס אויף‬ ‫"שטייטס אויף צו סליחות! שטייטס‬ ‫צו סליחות!" מען שטייט אויף צו‬ ‫אויף צו סליחות!"‬ ‫‪ 9‬טבריא של מעלה‬ ‫סליחות‪ ,‬מען זאגט נישט "וועקט'ס‬ ‫דאס איז דער פתגם וואס איז שגור‬ ‫ענק אויף צו סליחות!"‪.‬‬ ‫בפי כל כלל ישראל מדורי דורות‪ ,‬ווען‬ ‫דער שמש פלעגט קלאפן אויף די‬ ‫דו ביסט א קינד פונעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫שטיין מיט א קומה זקופה פארן‬ ‫פענסטערס פון די שטיבער‪" :‬אידישע‬ ‫דו ווילסט אויפשטיין צו סליחות‪ ,‬דו‬ ‫אייבערשטן‬ ‫קינדער‪ ,‬שטייטס אויף צו סליחות!‬ ‫ווילסט זיך אויפוועקן צו סליחות!"‬ ‫שטייטס אויף צו סליחות!"‬ ‫דער תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל‬ ‫אויב דו ווילסט זיך אויפוועקן‪,‬‬ ‫ווען א מענטש קומט צו סליחות איז‬ ‫מוזטו הערן די ווערטער פונעם שמש‬ ‫דער חילוק צווישן "אויפוועקן"‬ ‫ער צובראכן און צוקלאפט‪ .‬אזוי ווי‬ ‫וואס זאגט "שטיי אויף"‪ .‬דו מוזט האבן‬ ‫און "אויפשטיין"‬ ‫מיר זאגן ביים אנהייב פון די סליחות‪:‬‬ ‫דעם "ויגבה לבו בדרכי השם"‪.‬‬ ‫"כדלים וכרשים דפקנו דלתיך"‪ .‬מיר‬ ‫לכאורה איז דאס א דבר תמוה וואס‬ ‫דו מוזט שפירן דעם פסוק וואס מען‬ ‫זאגן‪ :‬רבוש"ע‪" ,‬לך ה' הצדקה ולנו‬ ‫זאגט דעם שבת פאר ראש השנה‪ ,‬שבת‬ ‫מען דארף פארשטיין‪ .‬בעצם וואלט‬ ‫בושת הפנים‪ ,‬מה נאמר‪ ,‬מה נדבר‪ ,‬ומה‬ ‫די לשון געדארפט זיין אביסעלע‬ ‫סליחות‪" :‬אתם נצבים היום כלכם"‪.‬‬ ‫נצטדק"‪ .‬מען שעמט זיך‪.‬‬ ‫זאגט רש"י הק' אין ספר במדבר (טז‪ ,‬כז)‪:‬‬ ‫אנדערש‪ ,‬דער פתגם בכל הדורות‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬ווי אזוי קען מען‬ ‫וואלט געדארפט זיין‪" :‬אידישע‬ ‫"נצבים' ‪ -‬נצבים בקומה זקופה"‪.‬‬ ‫אויפשטיין? מיט וואס וועט א מענטש‬ ‫קינדער‪ ,‬וועקט'ס ענק אויף צו סליחות!"‬ ‫שבת פאר ראש השנה ליינט מען‬ ‫קוראזש‬ ‫ַ‬ ‫באקומען דעם חיזוק און דעם‬ ‫ווייל מען וועקט זיך דאך אויף פון‬ ‫'אתם נצבים'‪ ,‬ווייל היות מען גייט יעצט‬ ‫ער זאל זיך קענען אויפוועקן צו‬ ‫שלאף‪ .‬הגם עס זענען דא אסאך‬ ‫אויפשטיין צו סליחות און מען גייט זיך‬ ‫סליחות?‬ ‫פלעצער וואס מען זאגט סליחות‬ ‫אויפוועקן‪ ,‬און יעדער איז צוקלאפט‪,‬‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬מען זאגט נישט‬ ‫מוצאי שבת באשמורת הראשונה‬ ‫צוקנאקט און פיל מיט בושה‪ ,‬ליינט‬ ‫פאר'ן מענטש "וועק דיך אויף"‪ ,‬נאר‬ ‫ַ‬ ‫אדער ביי חצות‪ ,‬אבער אין אלגעמיין‬ ‫מען די פרשה פון 'אתם נצבים' א‬ ‫מען זאגט אים "שטיי אויף צו סליחות"‬ ‫שטייט פשוט אין שולחן ערוך אז מען‬ ‫שבת פארדעם ביי קריאת התורה‪ ,‬כדי‬ ‫‪ -‬שטיי אויף מיט א תקומה!‬ ‫זאגט עס באשמורת הבוקר‪ .‬אויב אזוי‪,‬‬ ‫צו זאגן פאר יעדן אידיש קינד‪ :‬שטיי‬ ‫מען זאגט פאר יעדע אידישע‬ ‫וואלט מען געדארפט זאגן דעם פתגם‬ ‫שפילה‪,‬‬ ‫אויף!!! ‪ -‬נישט ח"ו קיין גאווה ֵ‬ ‫קלא ּפט צו איר אויפ'ן‬ ‫ַ‬ ‫נשמה‪ ,‬מען‬ ‫"וועקט'ס ענק אויף צו סליחות"‪ ,‬ווייל‬ ‫נאר ַאן אמת'ע גאווה דקדושה‪" ,‬דו‬ ‫ָ‬ ‫פענסטער באשמורת הבוקר‪ ,‬און מען‬ ‫מען וועקט זיך אויף פון שלאף‪.‬‬ ‫ביסט א קינד פונעם אייבערשטן‪ ,‬און‬ ‫דער רבוש"ע ווארט צו הערן דיינע‬ ‫זאגט איר "ויגבה לבו בדרכי השם!‬ ‫אבער מיר ווייסן אז א פתגם וואס‬ ‫‪3‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫פרשת נצבים‪ :‬יעדער איד איז ַאן‬ ‫ווערן פיל מיט חיזוק‪.‬‬ ‫תפילות!"‬ ‫'איש ישראל'‬ ‫פרעגט דער רביד הזהב‪ :‬ווי אזוי‬ ‫טאקע גייט מען און מען רעדט זיך‬ ‫די תקיפות פון א איד לויט'ן‬ ‫וועגן דעם ליינט מען פרשת אתם‬ ‫אויס צום אייבערשטן מיט א תקיפות‬ ‫ראפשיצער רב‬ ‫נצבים פאר ראש השנה‪ ,‬דאס איז‬ ‫און מען זאגט "למען תצדק" ‪ -‬רבוש"ע‬ ‫דער יסוד הדברים וואס מיר‬ ‫"שבת סליחות"‪ ,‬כדי צו געבן חיזוק‬ ‫איך בין גערעכט?‬ ‫האבן געזאגט שטייט פונעם הייליגן‬ ‫פאר יעדן אידיש קינד אז ער זאל גיין‬ ‫זאגט דער רביד הזהב‪ :‬ווייל‬ ‫ראפשיצער רב זי"ע‪ .‬אין ספר 'רביד‬ ‫בקומה זקופה‪ .‬מיט וואס? זאגט דער‬ ‫הזהב' אויף פרשת נצבים ברענגט ער‬ ‫יעדע אידיש קינד איז א קינד פונעם‬ ‫אשיכֶ ם ׁ ִש ְב ֵטיכֶ ם‪ ,"...‬און מען‬ ‫פסוק‪"ָ :‬ר ׁ ֵ‬ ‫פון זיין הייליגן רבי'ן‪ ,‬און ער פאנגט ָאן‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און ממילא אז ער איז‬ ‫רעכנט דארט אויס אלע צען דרגות‬ ‫א קינד פונעם אייבערשטן‪ ,‬זאגט ער‬ ‫דעם מאמר אזוי‪" :‬צריך האדם להיות‬ ‫פון כלל ישראל‪ ,‬ביז "ח ֵֹטב ֵע ֶצ ָ‬ ‫יך ַעד‬ ‫אזא לשון‪" :‬אפילו מי שהוא שפל בעיני‬ ‫תקיף בדעתו" ‪ -‬א מענטש דארף זיין‬ ‫יך"‪ ,‬די נידריגסטע דרגה‪.‬‬ ‫ימ ָ‬ ‫ׁשֹ ֵאב ֵמ ֶ‬ ‫שטארק אין זיין דעת‪.‬‬ ‫עצמו"‪ ,‬פונדעסטוועגן‪" ,‬יהיה תקיף‬ ‫(ועי' ב'ליקוטי תורה' פרשת נצבים ונאריך בזה‬ ‫ער זאגט דארט‪ :‬איך האב שוין‬ ‫וחזק בעיני עצמו‪ ,‬ויברך וישבח שהוא‬ ‫ב'מאמרי ראש השנה' הבעל"ט)‪.‬‬ ‫בר ישראל"‪.‬‬ ‫אסאך מאל נאכגעזאגט פון מיין הייליגן‬ ‫און דער פסוק זאגט‪ּ " :‬כֹל ִא ׁיש‬ ‫דאס טייטש‪ :‬א אידיש קינד זאגט‪,‬‬ ‫רבי'ן‪ ,‬דער הייליגער ראפשיצער רב‪ ,‬אז‬ ‫ש ָר ֵאל"‪ .‬מיר ווייסן אז 'איש' איז א‬ ‫יִ ְ ׂ‬ ‫"רבוש"ע‪ ,‬איך קום מיט א שטארקייט"‪.‬‬ ‫"ס ּ ֵפר‬ ‫דער פסוק זאגט אין ישעי' (מג‪ ,‬כו) ַ‬ ‫לשון חשיבות‪ ,‬און 'ישראל' איז אויך א‬ ‫ַא ָּתה לְ ַמ ַען ִּת ְצ ָ ּדק"‪( .‬דער פשוט'ער פשט‬ ‫איי‪ ,‬לכאורה ווייס איך דאך ווי אזוי מיין‬ ‫חשיבות ‪ -‬ישרא"ל איז די אותיות 'לי‬ ‫אינעם פסוק דארט איז‪ ,‬עי"ש פי' 'מצידות דוד'‬ ‫יאר האט אויסגעקוקט‪ ,‬איך ווייס וויאזוי‬ ‫ראש'‪ .‬עס איז נישט קיין חילוק צווישן‬ ‫ועוד‪ ,‬אז דער נביא זאגט אז דער רבוש"ע זאגט‬ ‫מיין לערנען‪ ,‬מיין דאווענען און מיין‬ ‫פאר די אידישע קינדער‪" :‬אדרבה‪ ,‬לאמיך הערן‬ ‫דעם גרעסטן פון כלל ישראל ביזן‬ ‫שמירת הלשון האבן אויסגעקוקט?‬ ‫וואס דו האסט צו זאגן‪ ,‬לאמיך הערן ווי אזוי דו‬ ‫אונטערשטן פון כלל ישראל‪ ,‬יעדער‬ ‫"אבער רבוש"ע‪ ,‬איך בין א איד!‬ ‫ווילסט זיך בארעכטיגן‪ ,‬דו קענסט אפילו רעדן‬ ‫איינער דארף שטיין בקומה זקופה און‬ ‫איך בין מזרע אברהם יצחק ויעקב ‪-‬‬ ‫ערשט‪ ,‬אדרבה‪ ,‬לאמיר הערן דיינע טענות")‪.‬‬ ‫זאגן‪ :‬איך בין א קינד פונעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫איך בין נישט קיין גוי‪ ,‬בנים אתם לה'‬ ‫האט דער הייליגער ראפשיצער רב‬ ‫אן 'איש ישראל'!‬ ‫אלקיכם!" ‪ -‬און ווען איינער קומט מיט‬ ‫"ס ּ ֵפר ַא ָּתה" ‪ -‬א אידיש‬ ‫געטייטשט‪ַ :‬‬ ‫ּ‬ ‫גע'פועל'ט‬ ‫א לעכטיגן שבת!‬ ‫דער טענה אז "איך בין א איד‪ ,‬איך בין‬ ‫קינד דארף כסדר רעדן צום אייבערשטן‬ ‫אלעס גוטס! א דערהויבענע סליחות!‬ ‫א קינד פונעם אייבערשטן"‪ ,‬דאס דארף‬ ‫און זאגן "לְ ַמ ַען ִּת ְצ ָ ּדק"‪ ,‬זאגן ַ‬ ‫פאר'ן‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז די‬ ‫אים ארויסנעמען פונעם גרעסטן שאול‬ ‫רבוש"ע "צדק בדין"‪ ,‬איך בין גערעכט!‬ ‫תפילות זאלן נתקבל ווערן לרחמים‬ ‫תחתית און אים אוועקשטעלן אויף‬ ‫איך בין א איד‪ ,‬איך בין א קינד פונעם‬ ‫ולרצון‪ ,‬אמן!‬ ‫דער העכסטער מדרגה‪.‬‬ ‫אייבערשטן! און ממילא וועט א מענטש‬ ‫סליחות‬ ‫די רבוש"ע ַ‬ ‫ווארט צו הערן דיין זיסע קול!‬ ‫‪ -‬ווי עס שטייט פונעם הייליגן חיד"א‪,‬‬ ‫"זכות הוא לו" ‪ -‬עס איז א גרויסער זכות‬ ‫מען איז מרבה בתפילה ותחנונים‬ ‫פון סידור רבי שבתי ועוד‪ ,‬אז דורך דעם‬ ‫פאר אים‪.‬‬ ‫אין די טעג‬ ‫איז מען מעורר די י"ג מדות של רחמים‪.‬‬ ‫אחינו בני ישראל הספרדים האבן‬ ‫מיר געפינען זיך יעצט אין די טעג‬ ‫אבער בכלליות‪ ,‬בכל תפוצות‬ ‫שוין אנגעהויבן זאגן סליחות גלייך פון‬ ‫פון חודש אלול‪ ,‬ימי הסליחות‪ ,‬וואס‬ ‫ישראל איז מען מרבה בתפילה‪ .‬יעדער‬ ‫אנהייב ראש חודש אלול‪ ,‬וואס דארט‬ ‫ווערט אנגערופן "ימי רחמים והרצון"‪.‬‬ ‫האט זיך זיין מנהג ווי אזוי מען לייגט‬ ‫זאגט מען די 'י"ג מדות'‪ .‬די אשכנזים‬ ‫דער הייליגער טור‪ ,‬אין אנהייב הלכות‬ ‫צו קאפיטלעך תהלים נאכן דאווענען‪,‬‬ ‫פירן זיך אז גלייך פון ראש חודש אלול‬ ‫ראש השנה‪ ,‬שרייבט א מורא'דיגן לשון‪:‬‬ ‫און זיכער ווען מען קומט נענטער צו‬ ‫זאגט מען "לדוד ה' אורי"‪ ,‬וואס דארט‬ ‫"כל המרבה בתפילה ותחנונים" ‪ -‬ווער‬ ‫די ימי הסליחות‪ ,‬ווען גאנץ כלל ישראל‬ ‫געפינט זיך דרייצן מאל דער 'שם הוי"ה'‬ ‫עס מערט יעצט אין תפילה ותחנונים‪,‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪4‬‬ ‫עס קומט זיך נישט פאר דיר‪ ,‬וועט מען‬ ‫געהאלטן אין איין דאווענען‪.‬‬ ‫איז מרבה בתפילה ובתחנונים‪.‬‬ ‫עס דיר יא געבן‪.‬‬ ‫פרעגט דער הייליגער חתם סופר‪:‬‬ ‫אבער וואס מיר זעען נאך מער פון‬ ‫וואס איז טאקע די סיבה? יעדער איד‬ ‫דער קשיא אויפ'ן מהות התפילה‪:‬‬ ‫דעם גאנצן ביאור פונעם הייליגן חתם‬ ‫האט דאך אמונה און בטחון‪ ,‬מיר גלייבן‬ ‫וואס טוט זיך מיט'ן מידת‬ ‫סופר‪ ,‬איז א מורא'דיגע זאך‪ :‬אז דער‬ ‫אז אלעס איז לטובה און דער רבוש"ע‬ ‫הביטחון?‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬דורך דעם וואס ער ווארט מיר‬ ‫פירט די וועלט‪ ,‬איז וואס האב איך זיך‬ ‫אריינצומישן?‬ ‫דא שטעלט זיך א מורא'דיגע קשיא‪:‬‬ ‫זאלן דאווענען‪ ,‬ווייזט ער אונז ארויס די‬ ‫א מענטש טראכט ביי זיך‪ ,‬פארוואס‬ ‫גרעסטע אהבה און חיזוק‪.‬‬ ‫דער ביאור פונעם 'חתם סופר'‬ ‫דארף איך אזוי סאך דאווענען?‬ ‫דער רבוש"ע זאגט‪" :‬איך וויל‬ ‫בפרט אז יעדן טאג נאכן דאווענען‬ ‫דיין תפילה עס איז זייער חשוב אין‬ ‫זי"ע‪ :‬הקב"ה מתאווה לתפילתם‬ ‫של ישראל‬ ‫זאגן מיר דאך "אני מאמין"‪ ,‬וואס דארט‬ ‫וויכטיג‪ ,‬איך בין אינטערעסירט אין דיין‬ ‫זאגן מיר אז דער רבוש"ע איז דער‬ ‫תפילה‪ ,‬דיין חשיבות ביי מיר איז זייער‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪,‬‬ ‫"בורא ומנהיג לכל הברואים‪ ,‬והוא עשה‬ ‫שטארק!"‬ ‫וזל"ק‪" :‬כי רוצה בתפילת המתפללים‬ ‫ועושה ויעשה לכל המעשים"‪ .‬ביים‬ ‫כאב המתפתה בבקשת בנו כביכול"‪.‬‬ ‫בענטשן זאגן מיר "הוא היטיב‪ ,‬הוא‬ ‫אונזער התחזקות אויף 'למעשה'‬ ‫דער רבוש"ע כביכול האט ליב ווען מען‬ ‫מטיב‪ ,‬הוא ייטיב לנו" ‪ -‬דער רבוש"ע‬ ‫דארף ארויסנעמען פון‬ ‫ַ‬ ‫מען‬ ‫דאווענט‪ ,‬פונקט ווי א טאטע האט ליב‬ ‫איז דאך א טוב ומטיב‪ ,‬אויב אזוי‪,‬‬ ‫דעם א שטארקע התחזקות‪ ,‬אז ווען‬ ‫ווען זיין קינד בעט זיך ביי אים‪.‬‬ ‫פארוואס דארף איך בכלל דאווענען?‬ ‫מ'איז מרבה בתפילה‪ ,‬זאל מען נישט‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬א טאטע וויל האבן‬ ‫נאר אויף די טעג‬ ‫די קשיא איז נישט ָ‬ ‫טראכטן‪" :‬ווער בין איך צו דאווענען?‬ ‫א קשר מיט זיין קינד‪ ,‬וואס טוט ער?‬ ‫נאר אויף א גאנץ יאר‪ .‬און‬ ‫פון אלול‪ָ ,‬‬ ‫פארוואס דארף איך דאווענען?" אדרבה‬ ‫ער נעמט א צוקערל און באהאלט עס‬ ‫אויף דעם זענען דא אסאך תירוצים‪.‬‬ ‫ואדרבה‪ ,‬בעצם וואלט מען טאקע‬ ‫אונטער זיך‪ ,‬און דאס קינד לויפט אים‬ ‫דער הייליגער חתם סופר זי"ע‪ ,‬אין‬ ‫געדארפט דאווענען ווייל מען‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫שלעפט אים‪" :‬טאטי‪ ,‬טאטי‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫נאך און‬ ‫א דרשה פון ז' אדר (שנת תק"ס)‪ ,‬ברענגט‬ ‫נאר מיר דאווענען ווייל‬ ‫האט בטחון‪ָ ,‬‬ ‫געב מיר דאס צוקערל!" ‪ -‬האט דער‬ ‫פונעם חובת הלבבות אז לויט די‬ ‫דער רבוש"ע וויל הערן אונזער קול‪,‬‬ ‫טאטע דען נישט געוואלט געבן דאס‬ ‫'פילוסופים' דארף א בעל בטחון טאקע‬ ‫"ה ׁ ְש ִמ ִיענִ י ֶאת קוֹ לֵ ְך ִּכי קוֹ לֵ ְך ָע ֵרב ו ַּמ ְר ֵא ְך‬‫ַ‬ ‫צוקערל? אוודאי האט ער געוואלט!‬ ‫נישט דאווענען‪ .‬פארוואס? ווייל ער‬ ‫נָ אוֶ ה" (שה"ש ב‪ ,‬יד)‪.‬‬ ‫נאר פארוואס באהאלט ער עס? ווייל‬ ‫ָ‬ ‫האט בטחון אין אייבערשטן‪ .‬ערשטנס‪,‬‬ ‫ער וויל הערן ווי דאס קינד לויפט אים‬ ‫וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬אז‬ ‫נאך און בעט אים‪ ,‬און דאס וועקט אויף‬ ‫און צווייטנס‪ ,‬ער פארלאזט זיך אויפן‬ ‫מען זאל ארויסנעמען אין די טעג א‬ ‫א פרישע אהבה‪.‬‬ ‫מורא'דיגע התחזקות אז דער רבוש"ע‬ ‫אייבערשטן אז ער פירט זיין וועלט‪,‬‬ ‫זוכט אונזער תפילה‪:‬‬ ‫קומט אויס אז 'דאווענען' האט אין‬ ‫פארוואס זאל ער נישט מאכן זיכער אז‬ ‫זיך צוויי חלקים‪:‬‬ ‫אלעס קומט ָאן אויפ'ן ריכטיגן ארט‪.‬‬ ‫א‪ .‬ווייל דער רבוש"ע האט הנאה‬ ‫א‪ .‬אז דער טאטע‪ ,‬דער רבוש"ע‬ ‫אבער‪ ,‬זאגט דער הייליגער‬ ‫ווען מיר דאווענען צו אים‪ ,‬פונקט ווי א‬ ‫כביכול‪ ,‬וויל דאס‪ ,‬און האט הנאה‬ ‫חתם סופר‪ ,‬דאס איז בלויז די דעת‬ ‫טאטע האט הנאה ווען זיין קינד לויפט‬ ‫דערפון‪.‬‬ ‫הפילוסופים‪ .‬מיר זענען אבער דאס עם‬ ‫אים נאך בעטן א צוקערל‪.‬‬ ‫ב‪ .‬אז דורך דאווענען וועקט מען‬ ‫ה' אלקי אברהם‪ ,‬און מיר האבן מקבל‬ ‫ב‪ .‬דורך דעם וואס מיר בעטן‪ ,‬וועקן‬ ‫געווען פון די אבות הקדושים אז מען‬ ‫אויף א פרישע אהבה‪ .‬דאס טייטש‪,‬‬ ‫מיר אויף כביכול א פרישע אהבה‪ ,‬וואס‬ ‫דארף יא דאווענען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫אפילו אויב עס איז נגזר געווארן א‬ ‫דאס פירט צו מבטל זיין גזירות און‬ ‫גזירה‪ ,‬וויבאלד דו האסט צוגעגעבן‬ ‫מיר הויבן ָאן שמונה עשרה‪ ,‬וואס‬ ‫אלע שלעכטע זאכן‪ ,‬אפילו אויב מיר‬ ‫אהבה דורך דיין דאווענען‪ ,‬ביסטו‬ ‫איז דער עיקר חיוב התפילה‪ ,‬מיט די‬ ‫זענען נישט ראוי דערצו‪.‬‬ ‫מבטל די גזירה‪.‬‬ ‫אבות הקדושים‪ ,‬ווייל מיר ווילן ווייזן‬ ‫ווארט צו‬ ‫ג‪ .‬דאס וואס דער רבוש"ע ַ‬ ‫א מענטש האט אפשר נישט‬ ‫אז אפילו עס איז שווער א קשיא‪" :‬איך‬ ‫הערן אונזער קול‪ ,‬דאס איז די גרעסטע‬ ‫אזוי סאך זכותים‪ ,‬אבער וויבאלד דו‬ ‫האב דאך בטחון‪ ,‬אלעס איז לטובה‪ ,‬דער‬ ‫בת קול און נבואה וואס מיר קענען‬ ‫האסט מעורר געווען אהבה און ביסט‬ ‫רבוש"ע פירט די וועלט‪ ,‬ווי קום איך דא‬ ‫באקומען ‪ -‬צו וויסן ווי חשוב און טייער‬ ‫געגאנגען בעטן דעם טאטן‪ ,‬האסטו‬ ‫דאך הויבן מיר‬ ‫אריין אינעם בילד?" ‪ָ -‬‬ ‫מיר זענען‪ ,‬אז דער באשעפער אליין‬ ‫באשאפן א פרישע הולדה של אהבה‬ ‫אן די ערשטע ברכה פון שמונה עשרה‬ ‫ווארט אויף אונזער קול!‬ ‫ַ‬ ‫כביכול ביים אייבערשטן‪ .‬דעריבער‪,‬‬ ‫צו ווייזן‪ :‬ניין! "מראש צורים אראנו"‪,‬‬ ‫גע'פועל'ט אלעס גוטס!‬ ‫ּ‬ ‫אפילו אויב מען האט עבירות ח"ו און‬ ‫קוק ָאן די אבות הקדושים‪ ,‬זיי האבן‬ ‫‪5‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫ימי הרחמים והרצון‬ ‫די חיצונים ציטערן פון אונזערע פעולות!‬ ‫און זען אויף וואס די ימי הרחמים‬ ‫הייסן 'ימי הרחמים והרצון' כלפי שמיא‪.‬‬ ‫"כל המוסיף לבקש רחמים זכות‬ ‫והרצון זענען געבויט‪ ,‬און מיר וועלן‬ ‫מצד האי עלמא בעולם הזה‪ ,‬פון‬ ‫הוא לו"‬ ‫זען א מורא'דיגע זאך און א געוואלדיגע‬ ‫דא אונטן אויף דער וועלט‪ ,‬ווערט עס‬ ‫התחזקות‪.‬‬ ‫אנגערופן 'ימי הרחמים והרצון'‪ ,‬טעג‬ ‫מיר גייען יעצט אריין אין די טעג‬ ‫וואס מען איז מרבה בתפילה‪ ,‬תשובה‪,‬‬ ‫וואס ווערן אין אלע ספרים הקדושים‬ ‫דער געוואלדיגער כח פון א‬ ‫ותיקון המעשים‪ ,‬כדלהלן‪:‬‬ ‫אנגערופן 'ימי הרחמים והרצון'‪ .‬דער‬ ‫פעולה קטנה‪ :‬תקיעת שופר‬ ‫פירוש פון ימי הרחמים והרצון איז‬ ‫א‪ .‬ווי דער טור זאגט (או"ח סי'‬ ‫במדבר‬ ‫סיי מלעילא מצד כלפי שמיא ‪ -‬דער‬ ‫תקפ"א) אז אין די טעג‪" ,‬כל המוסיף‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬כביכול‪ ,‬איז משפיע רחמים‬ ‫לבקש רחמים זכות הוא לו" ‪ -‬ווער עס‬ ‫דער הייליגער בעל התניא זי"ע אין‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬די י"ג מדות של‬ ‫דאווענט מער אין די טעג איז עס א‬ ‫'ליקוטי תורה' פרעגט די שאלה‪ :‬לויט‬ ‫רחמים‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט אין דעם‬ ‫זכות פאר אים‪ .‬דאס זענען טעג וואס‬ ‫ווי מיר האבן יעצט געזאגט איבער‬ ‫הייליגן בעל התניא זי"ע אין 'ליקוטי‬ ‫מען איז מוסיף מיט תפילה‪.‬‬ ‫די געוואלדיגע התעוררות פון די ימי‬ ‫תורה' (פ' ראה‪ ,‬ופ' נצבים)‪ ,‬און פונעם‬ ‫רחמים והצון אין חודש אלול‪ ,‬און די‬ ‫ב‪ .‬די סיבה פארוואס עס הייסט‬ ‫הייליגן אר"י הק' (פרשת שופטים)‪ ,‬אז‬ ‫אלע געוואלדיגע מדריגות וואס מיר‬ ‫'ימי רצון' איז ווייל אין די טעג זענען‬ ‫עס ווערט אנגערופן ימי הרצון ווייל‬ ‫האבן זוכה געווען אין דעם חודש‪ ,‬וואלט‬ ‫מיר באוויליגט צום אייבערשטן‪ .‬און‬ ‫אידישע קינדער זענען נתרצה געווארן‬ ‫דאך גאנץ חודש אלול געדארפט זיין א‬ ‫יעדער קליינע פעולה איז נתרצה‬ ‫צום אייבערשטן אין די טעג‪ ,‬וויבאלד‪:‬‬ ‫יום טוב! אזוי הויך זענען דאך די דאזיגע‬ ‫במרום‪ ,‬וויבאלד עס ווערט נשפע די י"ג‬ ‫משה רבינו האט דאס‬ ‫•‬ ‫טעג?!‬ ‫מדות של רחמים למעלה‪ ,‬ווערט יעדע‬ ‫אויס'געפועל'ט ווען ער איז דארט‬ ‫ּ‬ ‫פעולה וואס מיר טוען נתרצה לרצון‬ ‫לאמיר אביסל אריינגיין אין דעם‬ ‫געווען אויבן אין הימל דאס דריטע‬ ‫לפני אדון כל‪.‬‬ ‫ענין‪.‬‬ ‫מאל פאר פערציג טעג און פערציג‬ ‫ג‪ .‬טעג וואס די תשובה אויף חטאים‬ ‫נעכט מקבל צו זיין די לוחות שניות‪.‬‬ ‫דער טור (שם) ברענגט אראפ א פרקי‬ ‫ווערט אנגענומען אין הימל אויף א‬ ‫דרבי אליעזר וואו עס שטייט אזוי‪ :‬ראש‬ ‫• דעמאלטס איז נתגלה געווארן‬ ‫יאר איז‬ ‫מורא'דיגע פארנעם‪ .‬א גאנץ ָ‬ ‫חודש אלול האט דער אייבערשטער‬ ‫די י"ג מדות של רחמים‪ ,‬און דער‬ ‫תשובה די גרעסטע כח‪ ,‬אבער נאך מער‬ ‫"עלֵ ה ֵאלַ י‬ ‫געזאגט פאר משה רבינו ֲ‬ ‫אייבערשטער איז נתרצה געווארן‬ ‫אין די טעג פון ראש השנה‪ ,‬עשי"ת‪ ,‬און‬ ‫ָה ָה ָרה" (שמות כב‪ ,‬יד)‪ ,‬קום ארויף צו מיר‪,‬‬ ‫און האט מוחל געווען פאר אידישע‬ ‫יום הקדוש‪ .‬וואס דער הייליגער רמב"ם‬ ‫און דעמאלטס "העבירו שופר במחנה‪,‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫פסק'ענט אין הל' תשובה‪" ,‬התשובה‬ ‫משה עלה להר"‪ .‬אידישע קינדער האבן‬ ‫מתקבלת ביותר" ‪ -‬און מען צוריייסט‬ ‫• הקב"ה האט געזאגט "סלחתי‬ ‫געבלאזן שופר ווען משה רבינו איז‬ ‫א גזר דין פיל גרינגער ווי א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫כדבריך" ‪ -‬אין עס איז נקבע געווארן‬ ‫ארויף אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫לדורות די טאג פון יום כיפור לסליחה‬ ‫ד‪ .‬ווי אויך איז מבואר אין ליקוטי‬ ‫עס שטייט אין רוקח (סימן ר"ז) אז‬ ‫וכפרה‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬הפלאה‪ ,‬און חתם סופר‪ ,‬געבויעט‬ ‫נאר א גאנץ‬ ‫נאר דעמאלטס‪ָ ,‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫אויף די פרקי דרבי אליעזר ‪ -‬אז גאנץ‬ ‫• הקב"ה האט מבשר געווען די‬ ‫חודש אלול האט מען געבלאזן שופר‪,‬‬ ‫חודש אלול האט אויך די כח‪ ,‬און במדה‬ ‫בשורה טובה אז ער קערט צוריק די‬ ‫דער רוקח שרייבט אז אידישע קינדער‬ ‫מסיומת איז ימי אלול ימי הרחמים‬ ‫הייליגע שכינה בתוכינו‪ ,‬און מען גייט‬ ‫אין מדבר האבן געבלאזן שופר במשך‬ ‫והרצון 'ביותר' פון עשי"ת! ווייל‬ ‫בויען א משכן‪.‬‬ ‫די גאנצע פערציג טעג‪ ,‬פון ראש חודש‬ ‫דעמאלטס‪ ,‬אין עשרת ימי תשובה‪,‬‬ ‫• אזוי אויכעט איז געווען די בשורה‬ ‫אלול ביז יום כיפור‪.‬‬ ‫פאנגט זיך שוין ָאן ימי 'דין' בצירוף מיט‬ ‫טובה אז די ענני הכבוד גייען צוריק‬ ‫עכ"פ‪ ,‬אידישע קינדער האבן‬ ‫נאר‬ ‫ימי 'הרחמים'‪ .‬אבער בימי אלול איז ָ‬ ‫קומען ארומנעמען כלל ישראל ‪ -‬וואס‬ ‫דעמאלטס געטון א פעולה‪ .‬וואס האבן‬ ‫נאר 'ימי רחימים'! בלי שום‬ ‫'ימי רצון'! ָ‬ ‫איז געשען יו"ט סוכות‪ ,‬כמבואר בדברי‬ ‫זיי געטון? זיי האבן געבלאזן שופר‪.‬‬ ‫צירוף 'דין' כלל וכלל!‬ ‫הגר"א וחתם סופר זי"ע‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬פאר מיר גייען ווייטער‪,‬‬ ‫בעזה"י וועלן מיר יעצט אריינגיין‬ ‫דאס איז די סיבה פארוואס די טעג‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪6‬‬ ‫חז"ל ווילן אונז דא מגלה זיין א‬ ‫עשה‪ ,‬און בכלל נישט קיין שווערע‬ ‫לאמיר זיך דא אפשטעלן און פרעגן א‬ ‫מורא'דיגע זאך‪:‬‬ ‫נאר וויבאלד מען האט געטון‬ ‫זאך‪ָ ...‬‬ ‫שאלה‪:‬‬ ‫ווען א אידיש קינד קומט אריין אין‬ ‫א פעולה כל‪-‬שהוא כדי מען זאל זיך‬ ‫איז דען געווען א חיוב צו בלאזן‬ ‫חודש אלול און מיינט אז ער גייט זיך‬ ‫נישט טועה זיין נאכאמאל אזוי ווי‬ ‫שופר ווען משה רבינו איז ארויף אין‬ ‫נעמען א קליינטשיגע זאך‪ ,‬ווי קומען‬ ‫ביים ערשטן מאל ווען משה רבינו האט‬ ‫הימל? ניין‪ ,‬עס איז נישט געווען קיין‬ ‫פריער צום דאווענען‪ ,‬זיך מאכן א‬ ‫אראפגעברענגט די לוחות הראשונות‬ ‫שום חיוב‪.‬‬ ‫קבלה אויף לשון הרע‪ ,‬לערנען מער‬ ‫‪ -‬האט די דאזיגע קליינע פעולה‬ ‫איז עס א מצות עשה? ניין‪ ,‬עס איז‬ ‫בהתמדה‪ ,‬אדער זיך נעמען צו שמירת‬ ‫אויפגעטון אותות ומופתים‪ ,‬די קליינע‬ ‫נישט קיין מצות עשה‪.‬‬ ‫עינים‪ ,‬וכו'‪ ,‬זאלסטו וויסן אז יעדע‬ ‫פעולה וואס א אידיש קינד טוט האט‬ ‫אזא מין כח אין די עולמות עליונים‪ ,‬אז‬ ‫נאר וואס? אידישע קינדער האבן‬ ‫ָ‬ ‫קליינטשיגע זאך וואס דו גייסט טון‬ ‫דער אייבערשטער כביכול איז נתעלה‬ ‫מרצונם הטוב‪ ,‬מיט זייער אייגענעם‬ ‫איז נישט סתם פשוט‪ .‬ווייל די י"ג מדות‬ ‫געווארן באותו שופר!‬ ‫רצון‪ ,‬געבלאזן שופר אלס א סימן מען‬ ‫של רחמים זענען דעמאלטס נתעורר‬ ‫זאל זיך נישט נאכאמאל טועה זיין אין‬ ‫געווארן‪ ,‬פון א קליינע פשוט'ע תקיעת‬ ‫לאמיר גיין ווייטער‪ .‬עס קומט דער‬ ‫דעם חשבון‪.‬‬ ‫שופר‪ ,‬און דאס ציט זיך עד סוף כל‬ ‫פרקי דרבי אליעזר‪ ,‬דער טור און דער‬ ‫הדורות‪.‬‬ ‫רא"ש‪ ,‬און זיי זאגן אזוי‪" :‬לכן התקינו‬ ‫זיי האבן געוואוסט אז דאס לעצטע‬ ‫עד כדי כך‪ ,‬אז עס קומען די‬ ‫חכמינו ז"ל שיתקעו בראש חודש אלול‬ ‫מאל‪ ,‬ווייל זיי האבן זיך טועה געווען‬ ‫אנדערע ראשונים‪ ,‬ווי רבי האי גאון‪ ,‬און‬ ‫בכל שנה ושנה"‪.‬‬ ‫אין דעם חשבון‪ ,‬האט עס געברענגט‬ ‫ער ברענגט אז עס איז געווען א מנהג‬ ‫א פחד פון א זאך! אידישע קינדער‬ ‫דעם געוואלדיגן חטא פון עבודה זרה‪,‬‬ ‫ביי אחינו בני ישראל הספרדים ביז'ן‬ ‫האבן דעמאלטס געטון א קליינע‬ ‫דעריבער האבן זיי דאס מאל געמאכט‬ ‫פאנגן שוין ָאן צו‬‫היינטיגן טאג‪ ,‬אז זיי ַ‬ ‫פעולה וואס איז נישט געווען קיין‬ ‫א סימן און געבלאזן שופר‪.‬‬ ‫זאגן סליחות פון אנהייב חודש‪ ,‬אין‬ ‫מצוה און נישט קיין חוב‪ ,‬און בכלל‬ ‫לאמיר פרעגן נאך א שאלה‪ .‬דער‬ ‫ביי אונז אשכנזים האבן מתקן געווען‬ ‫נישט קיין שווערע זאך‪ ,‬און דורך דעם‬ ‫שופר וואס זיי האבן געבלאזן‪ ,‬ווי מיר‬ ‫מען זאל בלאזן שופר א גאנץ חודש‬ ‫איז געווארן אזא עת רצון אויבן אין‬ ‫האבן יעצט געשמועסט‪ ,‬איז נישט‬ ‫אלול‪ ,‬ווייל דאס בלאזן שופר טוט אויף‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫געווען קיין חיוב און נישט קיין מצוה‪,‬‬ ‫מורא'דיגע זאכן‪.‬‬ ‫דער עת רצון האט גורם געווען‪ :‬די‬ ‫זיי האבן עס געטון מרצונם הטוב‪.‬‬ ‫און הגם ביי די אשכנזים זאגט מען‬ ‫אלע אלע זאכן וואס מיר האבן פריער‬ ‫לאמיר פארשטיין‪ ,‬ווי שווער עס איז צו‬ ‫נישט קיין סליחות דעם גאנצן חודש‬ ‫דערמאנט‪ ,‬די לוחות שניות‪ ,‬י"ג מידות‬ ‫בלאזן שופר איז דאס בכלל א שווערע‬ ‫איז מען מוסיף באמירת תהלים און‬ ‫של רחמים‪ ,‬וכו' וכו'‪ ...‬נורא נוראות!‬ ‫זאך?‬ ‫קאפיטל פון 'לדוד ה'‬ ‫ּ‬ ‫מען זאגט דער‬ ‫יעדער ווייסט אז בלאזן שופר‬ ‫אורי'‪ .‬דאס אלעס קומט אונז צו ווייזן די‬ ‫התעוררות רחמים לדורות עולם‬ ‫קענען אפילו קליינע קינדער קענען‬ ‫חשיבות פון א קליינטשיגע פעולה פון‬ ‫בלאזען שופר! (‪-‬כמובן נישט כהלכתו ווייל‬ ‫נאך מער‪ .‬חז"ל זאגן אונז יעצט אז‬ ‫א אידיש קינד‪.‬‬ ‫דאס פאדערט זיך אסאך חכמה און מען דארף‬ ‫עס איז געווארן אזא עת רצון‪ ,‬וואס איז‬ ‫זיין א גרויסער תלמיד חכם כלשון חז"ל 'תקיעת‬ ‫דער מעשה פון רבי ר' אלימלך‬ ‫געבליבן לדורות עולם‪.‬‬ ‫שופר ורדיית הפת חכמה ואינה מלאכה')‪.‬‬ ‫זי"ע‪ :‬די פחד החיצונים פונעם‬ ‫ממילא ווילן מיר בלאזן שופר יעדן‬ ‫קומט אויס אז אידישע קינדער‬ ‫שופר‬ ‫טאג ‪ -‬כאטש א גאנץ חודש אלול צו‬ ‫האבן דעמאלטס געטון ַא ּפעוּלה קטנה‬ ‫בלאזן שופר איז נישט קיין חיוב‪ ,‬נישט‬ ‫שבקטנה‪ ,‬ממש א קליינטשיגע פעולה‬ ‫יאנקעלע‬ ‫רבי‬ ‫הרה"ק‬ ‫קיין מצוה‪ ,‬און עס איז א קליינע פעולה‬ ‫וואס איז בכלל נישט געווען שווער‪.‬‬ ‫פשעווארסקער זי"ע ברענגט נאך פון‬ ‫וואס איז בכלל נישט שווער צו טון‬ ‫זיין גרויסן שווער הרה"ק רבי איציקל‬ ‫נאכן דאווענען‪.‬‬ ‫יעצט לאמיר זען וואס עס שטייט‬ ‫זי"ע‪ ,‬וואס ער האט מקבל געווען איש‬ ‫אין פרקי דרבי אליעזר וואס איז געווען‬ ‫פונדעסטוועגן וויל איך אז דו‬ ‫מפי איש ממש פון די בעלי מעשה‪,‬‬ ‫די פירות פון די דאזיגע קליינע פעולה‪.‬‬ ‫זאלסט בלאזן‪ ,‬ווייל איך וויל דו זאלסט‬ ‫איבער די גרויסקייט פון תקיעת שופר‬ ‫כא ּפן און מרגיש זיין וואס‬ ‫פארשטיין‪ַ ,‬‬ ‫דעם לשון פון פרקי דרבי‬ ‫אין חודש אלול‪ .‬און פון דעם קען‬ ‫דא טוט זיך אין דעם חודש אלול‪ :‬אז די‬ ‫אליעזר איז אזוי‪" :‬והקדוש ברוך הוא‬ ‫מען מאכן א קל וחומר ובן בנו של קל‬ ‫קליינע פעולה פון תקיעת שופר האט‬ ‫נתעלה באותו שופר" ‪ -‬כביכול דער‬ ‫וחומר‪ ,‬אז ווען א איד מאכט א קבלה‬ ‫מעורר געווען רחמים‪ ,‬אזוי ווייט אז דער‬ ‫אייבערשטער איז נתעלה געווארן‬ ‫אויף לערנען‪ ,‬אויף דאווענען‪ ,‬אויף‬ ‫גאנצער דור המדבר איז געראטעוועט‬ ‫דורך יענעם שופר‪" ,‬שנאמר‪ָ :‬עלָ ה‬ ‫שמירת עינים אדער שמירת הלשון‪,‬‬ ‫געווארן‪ ,‬מיר האבן זוכה געווען צו די‬ ‫ֱאל ִֹקים ִ ּב ְתרו ָּעה"‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫קען מען זיך פארשטעלן ווי ווייט עס‬ ‫נאר‬ ‫לוחות שניות‪ ,‬און נישט נאר דאס‪ָ ,‬‬ ‫איז נתעלה געווארן מיט יענעם שופר!‬ ‫טרייסלט אויף אלע עולמות‪.‬‬ ‫ביזן היינטיגן טאג איז דער גאנצער‬ ‫עס שטייט דא א מורא'דיגע זאך‪:‬‬ ‫עס איז באקאנט א מעשה וואס‬ ‫חודש אלול א צייט פון ימי הרחמים‬ ‫די דאזיגע קליינע פעולה‪ ,‬וואס איז‬ ‫דער הייליגער רבי ר' אלימלך זי"ע‬ ‫והרצון צוליב יענער קליינער פעולה‪.‬‬ ‫נישט געווען קיין חוב‪ ,‬נישט קיין מצות‬ ‫‪7‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫געווען אזוי פיל רחמים אז מיר האבן‬ ‫געזען אז עס איז ליידיג‪ ,‬האט זי דארט‬ ‫האט מעיד געווען‪ .‬עס איז געווען‬ ‫באקומען די י"ג מדות‪ ,‬די לוחות שניות‪,‬‬ ‫געווארט‪ .‬פלוצלינג איז אנגעקומען א‬ ‫א פרוי וואס איז נעבעך געווען ַאן‬ ‫און דעם 'סלחתי כדברך' פון יום כיפור‪.‬‬ ‫קבוצה‪ ,‬און זי איז צוגעגאנגען מיט איר‬ ‫עגונה א לאנגע צייט‪ .‬איינמאל איז זי‬ ‫נאר עס האט גורם‬ ‫נאר דאס‪ָ ,‬‬‫נישט ָ‬ ‫גאנצע תמימות און זיי איבערגעגעבן‬ ‫איינגעשטאנען ביי איר חבר'טע‪ ,‬וואס‬ ‫געווען אז ביז'ן היינטיגן טאג האבן מיר‬ ‫דעם בריוו‪ .‬זיי זענען אריינגעגאנגען‬ ‫איז געווען א משרתת אין די הויז פונעם‬ ‫אין אן אינערליכן צימער ליינען דעם‬ ‫הייליגן רבי ר' אלימלך‪ .‬די פרוי האט זיך‬ ‫די ימי הרחמים והרצון‪.‬‬ ‫בריוו‪ ,‬און זי האט געהערט ווי עס‬ ‫אויסגערעדט איר ביטער הארץ‪ ,‬האט‬ ‫און יעצט זעען מיר אז די פעולה‬ ‫פירט זיך דארט א גאנצע ויכוח צווישן‬ ‫די חבר'טע איר געזאגט‪" :‬דו ווייסט‬ ‫וואס מיר טוען היינט‪ ,‬ווען מיר קומען‬ ‫זיי‪ .‬טייל האבן געזאגט מען זאל יא‬ ‫נישט אז עס איז דא אזא לעכטיגקייט‬ ‫אריין אין בית המדרש און בלאזן שופר‬ ‫פאלגן און טייל האבן געזאגט ניין‪ .‬זיי‬ ‫אויף דער וועלט? דער הייליגער רבי‬ ‫נאכן דאווענען ‪ -‬וואס איז נישט קיין‬ ‫האבן אנגעהויבן טענה'ן‪" :‬ווער האט‬ ‫ר' אלימלך איז דא! גיי צו אים און דו‬ ‫נאר‬‫מצוה דאורייתא אדער א חוב‪ָ ,‬‬ ‫געשטעלט דעם רבי ר' אלימלך אלס א‬ ‫וועסט געהאלפן ווערן!" אומר ועושה‪,‬‬ ‫א מנהג און א קליינע פעולה וואס‬ ‫שופט איבער אונז?"‬ ‫מיט א גאנצע תמימות און אמונת‬ ‫למעשה האט דער הויפט גענעראל‬ ‫געפארן צום הייליגן רבי‬ ‫ָ‬ ‫צדיקים‪ ,‬איז זי‬ ‫דויערט בסך הכל פינף און צוואנציג‬ ‫פון די חיצונים געזאגט אז "ער ציטערט‬ ‫ר' אלימלך‪.‬‬ ‫סעקונדעס ‪ -‬האט אזא כח אויבן אין‬ ‫אימת מות פונעם הייליגן רבי ר'‬ ‫נאר זי איז אנגעקומען‪ ,‬האט‬ ‫ווי ָ‬ ‫הימל אז די חיצונים ציטערן דערפון‪.‬‬ ‫אלימלך‪ "...‬און ער האט באפוילן מען‬ ‫איר דער רבי ר' אלימלך געגעבן א‬ ‫איז דאך א קל וחומר‪ ,‬בן בנו של קל‬ ‫מוז אים צוריקגעבן‪ .‬ענדליך האבן זיי‬ ‫כתב און געזאגט‪" :‬גיי צו יענעם וואלד‬ ‫וחומר‪:‬‬ ‫איר צוריקגעגעבן איר מאן‪.‬‬ ‫נעבן ליזענסק‪ ,‬דארט וועסטו זען‬ ‫ווען א אידיש קינד קומט אין חודש‬ ‫ווען זי האט באקומען איר מאן‪ ,‬איז‬ ‫א קליינטשיג הייזקעלע‪ .‬גיי אריין‬ ‫אלול און מאכט א קבלה‪ ,‬ער קומט‬ ‫ער געווען אינגאנצן מגודל און זיין‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬געב איבער דעם כתב פאר‬ ‫עטליכע מינוט פריער צום דאווענען‪,‬‬ ‫אויסזען איז געווען שרעקליך‪ ,‬אבער‬ ‫די מענטשן וואס געפינען זיך דארט‪,‬‬ ‫ער איז ברוך ה' צוריק אהיים‪ .‬שפעטער‬ ‫און זיי וועלן דיר שוין צוריקגעבן דיין‬ ‫ער לייגט אריין מער כוונה‪ ,‬אדער ער‬ ‫האט דער מאן אליין דערציילט וואס‬ ‫מאן"‪.‬‬ ‫נעמט זיך אונטער נישט צו שמועסן‬ ‫דארט איז פארגעקומען‪ .‬ער האט‬ ‫דער פשט איז געווען‪ ,‬אז אין יענע‬ ‫פון אנהייב דאווענען ביז נאך עלינו;‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫צייטן האבן די 'חיצונים' געהאט א‬ ‫אדער ער איז זיך מקבל אז די ערשטע‬ ‫שליטה אין די וועלדער און פלעגן‬ ‫פופצן‪-‬צוואנציג מינוט וואס ער זעצט‬ ‫"איך געדענק גארנישט‪ ,‬אבער איין‬ ‫צוכא ּפן מענטשן וואס זענען נישט‬ ‫ַ‬ ‫זיך לערנען מיט זיין חברותא ווערט‬ ‫זאך געדענק איך יא‪ :‬חודש אלול‪ ,‬ווען די‬ ‫געווען גענוג ערליך‪ ,‬און מען האט זיי‬ ‫אידישע קינדער גייען אין בית המדרש‬ ‫ער נישט איבערגעהאקט פאר קיין‬ ‫מער נישט געזען‪ .‬דורך דעם כח פון די‬ ‫נאכן דאווענען און בלאזן שופר‪ ,‬כאפט‬ ‫שום זאך‪ ,‬אדער ער היט די אויגן מיט‬ ‫משביע געווען די‬ ‫צדיקים‪ ,‬וואס האבן ׁ‬ ‫די חיצונים אן אזא פחד וואס מען קען‬ ‫מסירות נפש ווען ער גייט ארויס אין‬ ‫חיצונים אדער געטון אנדערע פעולות‪,‬‬ ‫פארשטעלן!‪"...‬‬ ‫זיך נישט ָ‬ ‫גאס‪ ,‬אדער ער נעמט זיך אונטער א‬ ‫האבן די חיצונים מורא געהאט און‬ ‫צוריקגעגעבן די פארכאפטע מענטשן‪.‬‬ ‫האלבע שעה א טאג נישט צו רעדן קיין‬ ‫די חשיבות פון קבלות אום חודש‬ ‫דער הייליגער רבי ר' אלימלך האט‬ ‫לשון הרע אדער רכילות פאר קיין שום‬ ‫אלול‬ ‫יעצט געשיקט א בריוו מיט דער פרוי‬ ‫פרייז ‪ -‬דעמאלטס ווערן די חיצונים‬ ‫צו די חיצונים אין וואלד‪ ,‬זיי זאלן‬ ‫לאמיר מאכן א חשבון‪ :‬דאס בלאזן‬ ‫פארציטערט!‬ ‫זיכער ַ‬ ‫באפרייען איר מאן‪ .‬זי איז געגאנגען‬ ‫שופר אין מדבר איז נישט געווען קיין‬ ‫און בעזה"י וועלן מיר אלע זוכה זיין‬ ‫חובה אדער א מצוה‪ ,‬עס איז בלויז‬ ‫מיט א פולע אמונה פשוטה ביז זי איז‬ ‫צו א כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬און א גוט‬ ‫געווען א קליינע פעולה וואס איז בכלל‬ ‫אנגעקומען צום הייזקעלע‪.‬‬ ‫געבענטשט יאר!‬ ‫נישט שווער‪ .‬דאך האט דאס מעורר‬ ‫ווען זי איז אנגעקומען האט זי‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪8‬‬ ‫די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה'‪ ,‬א‬ ‫בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב‪ ,‬און‬ ‫די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן‬ ‫טבריא של מעלה‬ ‫א שבת אין טבריא של מעלה מיט די געהויבענע סלאנימער‬ ‫חבריא‬ ‫ס'איז נישטא מער"‪.‬‬ ‫נאכדעם האט ער זיך אנגערופן‪:‬‬ ‫דער הייליגער בעלזער רב זי"ע געזאגט אויפ'ן‬ ‫בית אברהם אז ער איז געווען א פלאם פייער‪,‬‬ ‫הקדמה ‪ -‬חלק ג'‬ ‫"נפתלי נאך אביסל"‪ .‬דאס טייטש‪,‬‬ ‫און ווי באקאנט האט זיך דער בעלזער רב נישט‬ ‫געווארפן מיט קיין טיטלען)‪.‬‬ ‫הקדמה‬ ‫רבי נפתלי איז נאך געבליבן א מעין‬ ‫דשופרא פון די זקנים פון טבריא של‬ ‫עס איז דעמאלטס געווען‬ ‫בעזה"י‪ ,‬מיר זענען ממשיך א שבת‬ ‫מעלה‪.‬‬ ‫איינגעפירט ביי די חסידים אז‬ ‫אין "טבריא של מעלה" מיט די הייליגע‬ ‫פארן אויף נסיעות פון ארץ‬ ‫מ'פלעגט ָ‬ ‫סלאנימער חבריא‪ ,‬הקדמה ‪ -‬חלק ג'‪.‬‬ ‫לאמיר זען דעם 'מעין דשופרא'‬ ‫ישראל קיין חוץ לארץ צו די רבי'ס‪.‬‬ ‫ווען מיר גייען אריין אין דעם‬ ‫פון די זקנים פון טבריא של מעלה‪,‬‬ ‫רבי נפתלי און זיין עבודת הקודש‪,‬‬ ‫הגם מ'דארף דא באטאנען‪ ,‬אז א‬ ‫הייליגן מקום קדוש‪ ,‬דעם "כולל‬ ‫און מיר וועלן דעמאלטס אנהייבן צו‬ ‫נסיעה האט געמיינט 'מסירות נפש'‬ ‫רייסין"‪ ,‬דעם בית המדרש וואו די‬ ‫נאר געווען א‬‫פארשטיין אז דאס איז ָ‬ ‫כפשוטו ממש‪ .‬מ'האט פארקויפט‬ ‫הייליגע סלאנימער חבריא האבן‬ ‫'מעין' וואס איז געווען ביי די זקנים פון‬ ‫די צירונג פון די רעבעצין‪ ,‬און די‬ ‫אנגעפירט מיט זייער גרויסע עבודה‪,‬‬ ‫טבריא‪.‬‬ ‫עצם וועג אליין איז געווען שווער‪.‬‬ ‫איז כדאי מיר זאלן קענען אנכאפן א‬ ‫ס'איז נישט געווען קיין כשר'ס אויפ'ן‬ ‫שטיקל באגריף און א שטיקל השגה‬ ‫די אויסערגעוויינלעכע עבודה‬ ‫וועג צו קויפן‪ .‬מ'איז דורכגעגאנגען‬ ‫פון וואס מ'רעדט דא‪ ,‬דארף מען‬ ‫מדבריות‪ ,‬ימים און וועלדער‪ ,‬מ'איז‬ ‫מקדים זיין עטליכע מעשיות כדי מיר‬ ‫און פרישות פון רבי נפתלי‬ ‫דורכגעגאנגען ממש מצבים פון‬ ‫זאלן קענען פארשטיין פון וועלכע‬ ‫דער פאלגענדע סיפור ווערט‬ ‫מסירות נפש און פיקוח נפש ביז מ'איז‬ ‫ענקי רוח מ'רעדט דא‪.‬‬ ‫אראפגעברענגט אין אסאך פלעצער‪.‬‬ ‫אנגעקומען צום רבי'ן‪ .‬אבער דאס‬ ‫רבי ישראל שמעון קאסטעלאניץ‪,‬‬ ‫רבי יאשע בער קאסטעל האט עס‬ ‫זענען געווען חסידים פון אמאל‪ ,‬עס‬ ‫דער בעל 'מזקנים אתבוננן'‪ ,‬איז געווען‬ ‫פארציילט‪ ,‬רבי שמעון קאסטעלאניץ‪,‬‬ ‫פארן א‬‫האט זיך אלעמאל געלוינט צו ָ‬ ‫אן אייניקל פון רבי יודא לייב‪ ,‬דער ארי‬ ‫ועוד‪ .‬ס'איז דא כמה גרסאות אין די‬ ‫נסיעה צום רבי'ן‪.‬‬ ‫שבחבורה‪ ,‬און ער האט אים משמש‬ ‫פונקטליכקייט פון יעדע קנייטש פון‬ ‫געווען‪ .‬ער האט אויך משמש געווען‬ ‫די מעשה‪ ,‬אבער על צד השוה איז דער‬ ‫רבי נפתלי ‪ -‬דער 'מעין דשופרא'‬ ‫די אלע זקנים און זוכה געווען צו זען‬ ‫עיקר פון די מעשה די זעלבע‪.‬‬ ‫פון די זקנים‬ ‫די אריות שבחבורה‪ :‬רבי הערש מעכל‪,‬‬ ‫רבי נפתלי איז געזעסן און‬ ‫ווען רבי ישראל שמעון איז געווען‬ ‫לעזש ַאר‪ ,‬און זיין זיידע רבי יודא‬ ‫ׁ‬ ‫רבי‬ ‫געלערנט אין בית המדרש ווי א ּ ָפרו ּׁש‬ ‫ביים הייליגן בית אברהם‪ ,‬איז דאס‬ ‫לייב‪ .‬ווער רעדט נאך פון זיין פעטער‬ ‫יומם ולילה‪ ,‬פון שבת צו שבת‪ .‬דאס‬ ‫שוין געווען נאכדעם וואס די זקנים‬ ‫רבי מאטל סלאנימער וואס איז געווען‬ ‫איז געווען זיין פלאץ‪ .‬געשלאפן האט‬ ‫אין טבריא האבן שוין נישט געלעבט ‪-‬‬ ‫זיין רבי‪ ,‬און ער איז אויפגעצויגן‬ ‫ער אין ווייבער שול‪ ,‬ער האט געהאט‬ ‫זיין זיידע רבי יודא לייב איז שוין נישט‬ ‫געווארן ביי אים אין שטוב‪ .‬ער איז דאך‬ ‫א בעטעלע דארט‪ ,‬אויב מ'קען עס‬ ‫געווען אויף דער וועלט‪ ,‬רבי הערש‬ ‫געווען חברים מיט די אלע 'לייבן'‪ ,‬מיט‬ ‫אנרופן א 'בעט'‪ ...‬דארטן האט ער‬ ‫לעזשאר‪ ,‬די אלע זקנים‬ ‫ַ‬ ‫מיכל‪ ,‬רבי‬ ‫רבי מתתיהו לוריא‪ ,‬רבי אהרן יוסף‪ ,‬רבי‬ ‫געגעסן זיינע סעודות‪ ,‬און אין בית‬ ‫זענען שוין געווען בעולם האמת‪.‬‬ ‫מענדל וועג‪ ,‬און מיט די אלע גרויסע‬ ‫המדרש איז ער געזעסן און געלערנט‬ ‫מענטשן דארטן‪.‬‬ ‫האט רבי ישראל שמעון געפרעגט‬ ‫יומם ולילה‪ .‬דאס איז אזוי געגאנגען‬ ‫דעם בית אברהם צי אין חוץ לארץ איז‬ ‫משבת לשבת‪.‬‬ ‫געבליבן עפעס א משהו פון די זקני‬ ‫די מסירות נפש פון די אמאליגע‬ ‫חסידים אזוי ווי אין טבריא‪.‬‬ ‫פארן צום רבי'ן‬ ‫חסידים צו ָ‬ ‫און אפילו ער איז געווען אזא‬ ‫פרוש און אזא עובד‪ ,‬האבן די חסידים‬ ‫האט דער הייליגער בית אברהם‬ ‫עס איז געווען א צייט וואס רבי‬ ‫פלעגן זאגן אויף אים "צהלתו בפניו"‪.‬‬ ‫געזאגט‪" :‬אה‪ ,‬רבי משה'ן האסטו‬ ‫געפארן קיין חוץ‬ ‫ָ‬ ‫ישראל שמעון איז‬ ‫ער איז תמיד געווען מיט א שמייכל‪,‬‬ ‫געקענט?" ער האט געמיינט רבי משה‬ ‫לארץ זיך מסתופף צו זיין בצילא‬ ‫ער איז געווען אויפגעמונטערט און‬ ‫מידנער‪ ,‬אבער ס'איז שוין געווען נאך‬ ‫דמהימנותא פון דעם לפיד האש‪ ,‬דער‬ ‫אויפגעראמט‪ ,‬ווי די פארצייטישע‬ ‫זיין פטירה‪ .‬האט ער געזאגט‪" :‬אה‪,‬‬ ‫הייליגער בית אברהם זי"ע‪( .‬כידוע האט‬ ‫‪9‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫וואכן‪ ,‬און איך האב מקבל געווען פון‬ ‫'טועמיה'‪ .‬וואס עסט מען פאר טועמיה?‬ ‫חסידים‪ ,‬פון איין זייט זענען זיי געווען‬ ‫אים פילע סיפורים מיט יסודות אין‬ ‫א שטיקל הערינג‪ ,‬א געזאלצענעם‬ ‫די גרעסטע עובדי ה'‪ ,‬אבער פון די‬ ‫דאן געפרעגט‪:‬‬ ‫חסידות‪ .‬האב איך אים ַ‬ ‫הערינג‪ .‬פארשטייט זיך אז נאכדעם‬ ‫אנדערע זייט האט זיך געגאסן פון אים‬ ‫"ווי אזוי ביסטו נתקרב געווארן צום‬ ‫בין איך מורא'דיג דארשטיג‪ ,‬אבער איך‬ ‫די שמחה און די אהבת חברים‪.‬‬ ‫יסוד העבודה?"‬ ‫טרינק נישט קיין וואסער און איך זאג‪:‬‬ ‫האט ער אים דערציילט א מעשה‬ ‫'רבונו של עולם‪ ,‬דעם דארשט וויל איך‬ ‫דער סוד פונעם פלאם פייער‬ ‫הפלא ופלא‪ .‬ער זאגט‪ ,‬אז ווען ער איז‬ ‫אריינלייגן אין דעם הודו‪ .‬דעם תענוג‬ ‫ביים דאווענען 'הודו'‬ ‫געווען צעיר לימים‪ ,‬א יונגערמאן‪ ,‬האט‬ ‫וואס איך האב געדארפט האבן יעצט פון‬ ‫דעם טרינקען וואסער‪ ,‬וויל איך האבן‬ ‫איינע פון רבי נפתלי'ס גרויסע‬ ‫ער געוואוינט אין סלאנים‪ ,‬אבער ער‬ ‫עבודות וואס איז געווען בולט‬ ‫איז נישט געווען פון די חסידים‪ .‬ער איז‬ ‫אין דעם הודו'!‬ ‫באתגליא‪ ,‬איז געווען זיין תפילה‬ ‫גאר געווען פון די מתנגדים אין שטאט‬ ‫ָ‬ ‫נאכדעם‪ ,‬גיי איך אין מקוה‪ .‬די‬ ‫בהתלהבות עצומה‪ .‬די השתפכות‬ ‫און פלעגט דאווענען ביי די אשכנזים‪.‬‬ ‫מקוה איז געווען א הייסע מקוה מיט‬ ‫הנפש וויאזוי ער האט געדאוונט איז‬ ‫איין יאר ראש השנה איז ער‬ ‫א ּפ ַארעך דארטן וואו מ'האט עס‬ ‫געווען עפעס א זאך וואס איז געווען‬ ‫אויפגעשטאנען אביסל שפעט‪ ,‬און ביי‬ ‫אנגעהייצט‪ .‬ווען איך קום ארויס פון‬ ‫נאר דאס‪,‬‬ ‫בלתי מציאות'דיג‪ .‬נישט ָ‬ ‫די אשכנזים האט מען שוין געהאלטן‬ ‫די מקוה בין איך אזוי דארשטיג און עס‬ ‫נאר "הבערה ללהב יצאת"‪ ,‬זיין פייער‬ ‫ָ‬ ‫טיף אינמיטן דאווענען‪ .‬זאגט ער‪" :‬איך‬ ‫ווילט זיך שטארק טרינקען וואסער‪.‬‬ ‫האט אנגעפלאקערט דעם גאנצן‬ ‫האב שוין נישט געקענט אריינגיין‬ ‫זאג איך‪' :‬רבונו של עולם‪ ,‬דעם דארשט‬ ‫בית המדרש‪ .‬ווען רבי נפתלי האט‬ ‫דאווענען אין זייער בית המדרש‪ .‬האב‬ ‫פון טרינקען וואסער זאל אריינגיין אין‬ ‫אנגעהויבן צו דאווענען‪ ,‬איז דער‬ ‫איך געטראכט צו זיך‪ :‬ווייסטו וואס?‬ ‫הודו‪ ,‬און דעם תענוג וואס איך האב‬ ‫גאנצער עולם מיטגעגאנגען‪.‬‬ ‫איך וועל גיין צו די חסידים‪ ,‬צום הייליגן‬ ‫געדארפט האבן מיט דעם טרינקען‬ ‫וואסער זאל גיין אין דעם הודו אריין'!‬ ‫עד כדי כך‪ ,‬ווען עס איז געקומען‬ ‫יסוד העבודה‪ ,‬ווייל דארט דאווענט‬ ‫פרייטאג צונאכטס ביי 'הודו'‪ ,‬ווען‬ ‫מען אביסל שפעטער"‪.‬‬ ‫האט רבי נפתלי ממשיך געווען‬ ‫רבי נפתלי האט אנגעהויבן זאגן הודו‪,‬‬ ‫איז ער געגאנגען צו דער בית‬ ‫און געזאגט‪" :‬דו קענסט דיך שוין‬ ‫איז געווען אזא שטיק פייער אז דער‬ ‫המדרש פון הייליגן יסוד עבודה‬ ‫פארשטעלן‪ ,‬ווען עס קומט הודו‪,‬‬ ‫גאנצער בית המדרש האט מיטגענומען‬ ‫דאווענען מיט די חבריא קדישא‪ .‬אבער‬ ‫דעמאלטס מיין גאנצע כח הצמאון‪,‬‬ ‫מיט אים‪ ,‬און פון דארטן און ווייטער‬ ‫דא האט פאסירט א מעשה נורא‪ ,‬ווען‬ ‫אלעס לייג איך אריין אין דעם הודו‪ ,‬און‬ ‫איז די תפילה געגאנגען מעלה מעלה‪.‬‬ ‫מען איז אנגעקומען צו 'ברוך שאמר'‪,‬‬ ‫פון הימל שיקט מען מיר אראפ אזעלכע‬ ‫תענוגים‪ ,‬אזא מין פייער‪ ,‬אזא מין אהבה‬ ‫איינמאל איז רבי יאשע בער‬ ‫האט ער געהערט ווי דער הייליגער‬ ‫צוגעגאנגען צו רבי נפתלי און אים‬ ‫רבי‪ ,‬דער יסוד העבודה‪ ,‬גיט א געשריי‬ ‫דקדושה! און פון דארטן ווערט עס‬ ‫אריבערגעפירט‪ ,‬אזוי אז דער גאנצער‬ ‫געפרעגט‪" :‬פון וואו נעמסטו דעם‬ ‫מיט זיין הייליגן נוסח‪:‬‬ ‫פייער? עס קומט הודו און דו פאנגסט‬ ‫בית המדרש פלאקערט מיט!‪"...‬‬ ‫"ברוך שאמר והיה העולם!"‬ ‫אן אזוי צו ברענען‪ ,‬עד כדי כך אז די אש‬ ‫דאס איז געווען רבי נפתלי‪ ,‬וואס‬ ‫פלאקערט ָאן דעם גאנצן בית המדרש‪...‬‬ ‫דאס האט אים אזוי געכאפט און‬ ‫דער בית אברהם האט געזאגט פאר רבי‬ ‫דאס איז עפעס א העכערע כח‪ ,‬א כח‬ ‫דורכגענומען‪ ,‬ער איז אזוי נתעורר‬ ‫נאר א 'מעין'‬ ‫ישראל שמעון אז ער איז ָ‬ ‫שלא מעלמא הדין‪ .‬פון וואו קומט צו‬ ‫געווארן‪ ,‬אז ער האט באלד מחליט‬ ‫פון די זקנים פון טבריא של מעלה‪ .‬קען‬ ‫דיר אזא כח?"‬ ‫געווען‪" :‬דא בלייב איך!" און פון‬ ‫מען זיך שוין פארשטעלן וואס עס האט‬ ‫דעמאלטס ָאן איז ער געווארן א חסיד‬ ‫ווי מיר האבן שוין מסביר געווען‪,‬‬ ‫זיך ָא ּפגעטון ביי די זקנים אליין‪...‬‬ ‫פונעם יסוד העבודה‪.‬‬ ‫איז רבי נפתלי געווען א מורא'דיגער‬ ‫נאר ער האט‬ ‫נאר דאס‪ָ ,‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫די התקרבות פון רבי נפתלי‪:‬‬ ‫'עניו' און א געשמאקער מענטש‪ .‬האט‬ ‫דעמאלטס מחליט געווען אז ער גייט‬ ‫רבי נפתלי געענטפערט אזוי‪:‬‬ ‫ווי אזוי איין 'ברוך שאמר' האט‬ ‫נישט בלויז לערנען דורכ'ן טאג אלס‬ ‫געטוישט א לעבן‬ ‫דו ווייסט דאך אז איך רייניג אויס‬ ‫נאר ער גייט בלייבן‬ ‫כולל יונגערמאן‪ָ ,‬‬ ‫דעם בית המדרש יעדע ערב שבת‪.‬‬ ‫אין בית המדרש משבת לשבת‪ .‬ער האט‬ ‫אז מען רעדט שוין פון רבי נפתלי‪,‬‬ ‫בשעת איך רייניג אויס דעם בית‬ ‫אינגאנצן ָא ּפגעלאזט אלע הבלי עולם‬ ‫וואס ווי מיר האבן שוין געשמועסט‬ ‫המדרש זאמלט זיך ָאן אסאך שטויבּ ‪,‬‬ ‫הזה‪.‬‬ ‫איז ער בלויז געווען א 'מעין' פון פון‬ ‫עס גייט אריין אין מיין מויל און איך‬ ‫מען דארף גוט פארשטיין די מעשה‪,‬‬ ‫די זקנים פון טבריא של מעלה‪ ,‬דארף‬ ‫ווער אויסגעטרוקנט‪ .‬בטבע הדברים‬ ‫עס איז דאך חובקת זרועות עולם! פון‬ ‫מען דערציילן וויאזוי רבי נפתלי איז‬ ‫גייט מען טרינקען וואסער‪ ,‬אבער איך‬ ‫הערן בלויז פיר ווערטער ‪" -‬ברוך שאמר‬ ‫געווארן א חסיד פונעם יסוד העבודה‪.‬‬ ‫האלט מיך איין פון טרינקען וואסער‬ ‫והיה העולם" ‪ -‬לאזט א מענטש איבער‬ ‫רבי ישראל שמעון דערציילט‪ :‬ווען‬ ‫און איך זאג‪' :‬רבונו של עולם‪ ,‬די תאוה‬ ‫אלע הבלי עולם הזה און ווערט א פרוש‬ ‫איך בין געווען ביי רבי נפתלי ‪ -‬ער איז‬ ‫פון טרינקען וואסער וויל איך אריינלייגן‬ ‫משבת לשבת! דאס זענען געווען די‬ ‫דעמאלטס שוין געווען א זקן ושבע‬ ‫אין דעם הודו'!‬ ‫אמאליגע חסידים!‬ ‫ימים ‪ -‬בין איך געבליבן ביי אים צוויי‬ ‫נאכדעם‪ ,‬זאגט ער ווייטער‪ ,‬עס איך‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪10‬‬ ‫פארשריבן די סיפורים פון די זקנים פון‬ ‫של מעלה'‪ .‬דאס איז די הקדמה פון‬ ‫און דאס איז‪ ,‬ווי דער בית אברהם‬ ‫די חבריא‪.‬‬ ‫די אידן שרפי מעלה‪ ,‬וואס דער בית‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬בלויז געווען א 'מעין'‬ ‫רבי ישראל שמעון קאסטילאניץ‬ ‫אברהם האט געזאגט אז דאס איז א‬ ‫פון טבריא של מעלה‪ .‬נו‪ ,‬קען מען‬ ‫האט פארשריבן‪ ,‬און איבערגעלאזט‬ ‫'מעין' פון טבריא של מעלה‪.‬‬ ‫זיך שוין פארשטעלן וויאזוי עס האט‬ ‫פאר אונז די באקאנטע ספרים 'מזקנים‬ ‫רבי מאטל האט געזאגט פאר זיין‬ ‫אויסגעקוקט די טבריא של מעלה‬ ‫אתבונן'‪ .‬עס זענען דא נאך חסידים‬ ‫ּפלומעניק רבי ישראל שמעון‪ ,‬אז ביי‬ ‫אליינס‪ ,‬א דאווענען אינמיטן א וואך‪,‬‬ ‫וואס האבן פארשריבן סיפורים‬ ‫די זקנים פון טבריא ‪ -‬ביי זיין פאטער‬ ‫וכל שכן שבת קודש‪...‬‬ ‫והנהגות‪ ,‬ווי די ספרים 'ויהי אור'‪' ,‬אשרי‬ ‫לעזשאר‪ ,‬און ביי‬ ‫ַ‬ ‫רבי יודא לייב‪ ,‬ביי רבי‬ ‫רבי הערש מעכל ‪ -‬איז דאס לערנען‬ ‫דער דביקות פונעם חסיד רבי דוד‬ ‫האיש'‪' ,‬רון שיר ושבח'‪' ,‬איש סחו‬ ‫אחריו'‪ ,‬און נאך‪ .‬מיר דארפן דאנקען‬ ‫און דאס דאווענען געווען איין זאך‪.‬‬ ‫מרדכי האראדאקער‬ ‫דעם אייבערשטן אז דאס אלץ פון די‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬אז די יגיעה‪ ,‬דאס פייער‬ ‫דעמאלטס איז רבי ישראל שמעון‬ ‫חסידים ואנשי מעלה איז געבליבן‬ ‫און דער ברען זענען ביי ביידע געווען‬ ‫געגאנגען זען נאך א חסיד‪ ,‬וואס מיר‬ ‫בכתב‪.‬‬ ‫שוה בשוה‪.‬‬ ‫האבן שוין דערמאנט אז זיי זענען‬ ‫"של נעליך מעל רגליך‪ ,‬כי המקום‬ ‫אצינד‪ ,‬ווען מיר טרעטן אריין אין‬ ‫בלויז געווען א 'מעין' פון טבריא של‬ ‫אזא הייליג פלאץ‪ ,‬דארפן מיר דאנקען‬ ‫מעלה‪ .‬מען האט אים געזאגט אז עס‬ ‫אשר אתה עומד עליו אדמת קודש‬ ‫דעם אייבערשטן וואס האט אונז‬ ‫לעבט נאך דער חסיד רבי דוד מרדכי‬ ‫הוא!"‬ ‫איבערגעלאזט די זקנים וואס האבן‬ ‫פון האראדאק‪.‬‬ ‫מיר גייען יעצט אריין אין די קדושה‬ ‫איבערדערציילט די מעשיות‪ :‬רבי‬ ‫פון שבת קודש אין טבריא של מעלה‪,‬‬ ‫רבי ישראל שמעון האט זיך זייער‬ ‫מאטל סלאנימער‪ ,‬דער ברכת אברהם‪,‬‬ ‫געפרייט‪ ,‬ווייל ער האט פילע מאל‬ ‫'הדרא דלא אפשר למפרט בשפוותא'‬ ‫דער נתיבות שלום‪ ,‬רבי מענדל וועג‪,‬‬ ‫וואס האט זיך דארט אלץ אפגעטון‪.‬‬ ‫געהערט פון זיין פעטער רבי מאטל גאר‬ ‫רבי מתתיהו לוריא‪ ,‬און רבי אהרן יוסף‪.‬‬ ‫גרויסע הפלגות אויף רבי דוד מרדכי‬ ‫אוי אוי קה אכסוף נועם שבת!‪...‬‬ ‫די אלע וואס האבן איבערגעלאזט און‬ ‫פון האראדאק‪ .‬ער האט געטראכט‬ ‫צו זיך‪" :‬איך מוז אים קענען‪ ,‬אז דער‬ ‫זעטיגט אייער נשמה און באלייכט אייער טאג‬ ‫פעטער רבי מאטל רעדט אזוי שטארק‬ ‫פון אים‪ ,‬מוז מען אים גיין באזוכן"‪ .‬איז‬ ‫דורך שעפן חיזוק אמונה און ביטחון‪,‬‬ ‫השקפת החיים און ידיעת התורה פון די‬ ‫געפארן קיין האראדאק‪.‬‬‫ָ‬ ‫ער‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען דארט‬ ‫איז געווען ערב שבת‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫כא ּפן ווער ער איז און דערגיין‬ ‫געוואלט ַ‬ ‫זיין אמת'ע מדרגה‪ ,‬דעריבער האט ער‬ ‫קיינעם נישט געפרעגט ווער רבי דוד‬ ‫מרדכי איז‪ .‬ער האט מחליט געווען אז‬ ‫דערטא ּפן ווער ער איז‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ער וויל אליינס‬ ‫ער איז ארומגעגאנגען אהער און‬ ‫אהין ביים דאווענען‪ ,‬ביז פלוצלינג‪,‬‬ ‫זעט ער א איד שטייט ביים פענסטער‪,‬‬ ‫אנגעלאנט אויף זיין האנט‪ ,‬און ער זינגט‬ ‫‪ZURECH 347.765.7824‬‬ ‫מיט דביקות דעם ניגון‪" :‬מים רבים לא‬ ‫יוכלו לכבות את האהבה ונהרות לא‬ ‫ישטפוה‪ - "...‬א ניגון וואס רבי הערשלע‬ ‫צו ספאנסערן‬ ‫אדער פאר‬ ‫האראדאקער האט מחבר געווען‪ .‬עס‬ ‫פאזעטיווע‬ ‫קאמעטארן קען‬ ‫מען זיך ווענדן צו‬ ‫האבן זיך געגאסן טייכן טרערן פון דעם‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫חיים מנחם‬ ‫ראזינגער הי"ו‬ ‫איד‪ .‬האט רבי ישראל שמעון געזאגט‪:‬‬ ‫‪347.570.0413‬‬ ‫"אה‪ ,‬דאס איז זיכער רבי דוד מרדכי!"‬ ‫צוגעטראפן‪ ,‬דאס‬ ‫ָ‬ ‫ער האט טאקע גוט‬ ‫מען קען אויך הערן די‬ ‫שיעורים פון רב אויף‪:‬‬ ‫איז געווען רבי דוד מרדכי‪.‬‬ ‫קול פרדס התורה‬ ‫קול נשמותינו‬ ‫אידיש‪718.760.1111 #1 :‬‬ ‫‪718.506.9694‬‬ ‫ענגליש‪718.759.1111 #1 :‬‬ ‫עינים ליין‬ ‫די הייליגע ספרים און כתבים‬ ‫‪718.977.5554‬‬ ‫במוצש''ק ‪#0‬‬ ‫במשך השבוע ‪1-2-7-4‬‬ ‫א פרישע וואך‬ ‫וואס האבן פאראייביגט די‬ ‫צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט '‪ 'Subscribe‬צו‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫פול מיט חיזוק‬ ‫עבודה‬ ‫לאמיר דא צוריקגיין קיין 'טבריא‬ ‫‪11‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫שיעורים דורך‬ ‫אויס די וואך‪:‬‬ ‫זונטאג‬ ‫מאמר הפרשה‬ ‫מאנטאג‬ ‫חובת הלבבות‬ ‫דינסטאג‬ ‫טבריא של מעלה‬ ‫מיטוואך‬ ‫אוצר הידיעות‬ ‫דאנערשטאג‬ ‫יאהרצייטן‬ ‫פרייטאג‬ ‫אור של שב"ק‬ ‫מוצאי שבת‬ ‫מלוה מלכה‬ ‫‪SQUARE‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪12‬‬