א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

בים
בסיעתא דשמיא הר
כות
גליון פרדס התורה ב לז
תנד
פרשת נצבים וילך נ
תשפ"ו
אידיש א קוואל
פון חיזוק
מאמר הפרשה • סליחות • ימי הרחמים והרצון • טבריא של מעלה
י"ל ע"י מערכת
'פרדס התורה' לכתיבת
ועריכת שיעורי מורינו
הרב שליט"א
•••
הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי
ישראל בארץ הקודש ,דייני העדה
החרדית ,וגדולי רבני ארה"ב
(ההסכמות במילואם נמצא
בספר 'טבריא של מעלה'
שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)
•••
די גליונות קען מען באקומען
ביי די פאלגענדיגע לאקאלן:
קרית יואל בארא פארק
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד שומרי שבת
97 Acres Rd. 5302 13 Ave.
ביהמ״ד עדת יראים וויען
לעיקוואד 1350 50 St.
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד הדרת קודש
12 America Ave. סוואליווע
ביהמ״ד סאטמאר 4801 15 Ave.
405 Forest Ave.
וויליאמסבורג
ביהמ״ד צאנז
בנין בראך למטה
קלויזענבורג
לאקער #405
25 Havens Ave. Bedford Cor. Park
ביהמ״ד בעלזא כתר דזשודעיקא
44 Grove Springs 801 Bedford Ave.
Ct. מאורות
טאמס ריווער 218 Wallabout St.
ביהמ״ד קהל בני יששכר מאנסי
1767 Whitesville Rd. ביהמ״ד זוועהיל
פלטבוש 101 W Maple Ave.
MB VINEYARD שיינער'ס שול
3012 AVE J 18 Forshay Rd.
•••
©
להצטרפות קבלת שיעורי מורינו
הרב שליט"א והגליונות באימייל,
ניתן לפנות:
shiurimlishmo@gmail.com
להצטרפות קבלת הגליונות לבד
באימייל ,ניתן לפנות:
pardesgilyones@gmail.com
פ +רדס
פרשת נצבים וילך
תשפ"ו
שיעורי
הרה''ג רבי יששכר יהודה
ה +ת ור+ה
גליון 44 בערקוי שליט''א
אב''ד פרדס התורה
מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי
זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת
אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה
נפטרה ו' ניסן האי שתא אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון, אידיש
והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת.נ.צ.ב.ה.
מאמר הפרשה
אינעם גליון:
שבת סליחות
3מאמר הפרשה
איז רגיל ומורגל בפי כלל ישראל "א ֶּתם נִ ָ ּצ ִבים ַה ּיוֹ ם ֻּכ ְּלכֶ ם לִ ְפנֵ י ה' ַ
מדורי דורות ,איז א באווייז עס איז אשיכֶ ם ׁ ִש ְב ֵטיכֶ ם זִ ְקנֵ יכֶ ם ֱאל ֵֹקיכֶ ם ָר ֵׁ
4סליחות יסודתו בהררי קודש -און עס קומט ש ָר ֵאלַ .ט ּ ְפכֶ ם נְ ֵׁשיכֶ ם
וְ ׁשֹ ְט ֵריכֶ ם ּכֹל ִא ׁיש יִ ְ ׂ
אונז לאזן הערן גאר א מורא'דיגע יך ַעד יך ֵמח ֵֹטב ֵע ֶצ ָ וְ גֵ ְר ָך ֲא ׁ ֶשר ְ ּב ֶק ֶרב ַמ ֲחנֶ ָ
6ימי הרחמים והרצון זאך .לאמיר זען וואס עס שטייט יך" (דברים כט ,ט-י). ימ ָ
ׁשֹ ֵאב ֵמ ֶ
דא אין דעם פתגם" :שטייטס אויף "שטייטס אויף צו סליחות! שטייטס
צו סליחות!" מען שטייט אויף צו אויף צו סליחות!"
9טבריא של מעלה סליחות ,מען זאגט נישט "וועקט'ס דאס איז דער פתגם וואס איז שגור
ענק אויף צו סליחות!". בפי כל כלל ישראל מדורי דורות ,ווען
דער שמש פלעגט קלאפן אויף די
דו ביסט א קינד פונעם אייבערשטן, שטיין מיט א קומה זקופה פארן פענסטערס פון די שטיבער" :אידישע
דו ווילסט אויפשטיין צו סליחות ,דו אייבערשטן קינדער ,שטייטס אויף צו סליחות!
ווילסט זיך אויפוועקן צו סליחות!" שטייטס אויף צו סליחות!"
דער תירוץ אויף דעם איז ,ווייל
אויב דו ווילסט זיך אויפוועקן,
ווען א מענטש קומט צו סליחות איז
מוזטו הערן די ווערטער פונעם שמש דער חילוק צווישן "אויפוועקן"
ער צובראכן און צוקלאפט .אזוי ווי
וואס זאגט "שטיי אויף" .דו מוזט האבן און "אויפשטיין"
מיר זאגן ביים אנהייב פון די סליחות:
דעם "ויגבה לבו בדרכי השם".
"כדלים וכרשים דפקנו דלתיך" .מיר לכאורה איז דאס א דבר תמוה וואס
דו מוזט שפירן דעם פסוק וואס מען זאגן :רבוש"ע" ,לך ה' הצדקה ולנו
זאגט דעם שבת פאר ראש השנה ,שבת מען דארף פארשטיין .בעצם וואלט
בושת הפנים ,מה נאמר ,מה נדבר ,ומה די לשון געדארפט זיין אביסעלע
סליחות" :אתם נצבים היום כלכם". נצטדק" .מען שעמט זיך.
זאגט רש"י הק' אין ספר במדבר (טז ,כז): אנדערש ,דער פתגם בכל הדורות
אויב אזוי ,ווי אזוי קען מען וואלט געדארפט זיין" :אידישע
"נצבים' -נצבים בקומה זקופה".
אויפשטיין? מיט וואס וועט א מענטש קינדער ,וועקט'ס ענק אויף צו סליחות!"
שבת פאר ראש השנה ליינט מען קוראזש
ַ באקומען דעם חיזוק און דעם ווייל מען וועקט זיך דאך אויף פון
'אתם נצבים' ,ווייל היות מען גייט יעצט ער זאל זיך קענען אויפוועקן צו שלאף .הגם עס זענען דא אסאך
אויפשטיין צו סליחות און מען גייט זיך סליחות? פלעצער וואס מען זאגט סליחות
אויפוועקן ,און יעדער איז צוקלאפט,
דער תירוץ איז ,מען זאגט נישט מוצאי שבת באשמורת הראשונה
צוקנאקט און פיל מיט בושה ,ליינט
פאר'ן מענטש "וועק דיך אויף" ,נאר ַ אדער ביי חצות ,אבער אין אלגעמיין
מען די פרשה פון 'אתם נצבים' א
מען זאגט אים "שטיי אויף צו סליחות" שטייט פשוט אין שולחן ערוך אז מען
שבת פארדעם ביי קריאת התורה ,כדי
-שטיי אויף מיט א תקומה! זאגט עס באשמורת הבוקר .אויב אזוי,
צו זאגן פאר יעדן אידיש קינד :שטיי
מען זאגט פאר יעדע אידישע וואלט מען געדארפט זאגן דעם פתגם
שפילה, אויף!!! -נישט ח"ו קיין גאווה ֵ
קלא ּפט צו איר אויפ'ן
ַ נשמה ,מען "וועקט'ס ענק אויף צו סליחות" ,ווייל
נאר ַאן אמת'ע גאווה דקדושה" ,דו ָ
פענסטער באשמורת הבוקר ,און מען מען וועקט זיך אויף פון שלאף.
ביסט א קינד פונעם אייבערשטן ,און
דער רבוש"ע ווארט צו הערן דיינע זאגט איר "ויגבה לבו בדרכי השם! אבער מיר ווייסן אז א פתגם וואס
3 פ+רדס ה+תור+ה
פרשת נצבים :יעדער איד איז ַאן ווערן פיל מיט חיזוק. תפילות!"
'איש ישראל' פרעגט דער רביד הזהב :ווי אזוי
טאקע גייט מען און מען רעדט זיך די תקיפות פון א איד לויט'ן
וועגן דעם ליינט מען פרשת אתם אויס צום אייבערשטן מיט א תקיפות ראפשיצער רב
נצבים פאר ראש השנה ,דאס איז און מען זאגט "למען תצדק" -רבוש"ע דער יסוד הדברים וואס מיר
"שבת סליחות" ,כדי צו געבן חיזוק איך בין גערעכט? האבן געזאגט שטייט פונעם הייליגן
פאר יעדן אידיש קינד אז ער זאל גיין
זאגט דער רביד הזהב :ווייל ראפשיצער רב זי"ע .אין ספר 'רביד
בקומה זקופה .מיט וואס? זאגט דער הזהב' אויף פרשת נצבים ברענגט ער
יעדע אידיש קינד איז א קינד פונעם
אשיכֶ ם ׁ ִש ְב ֵטיכֶ ם ,"...און מען
פסוק"ָ :ר ׁ ֵ פון זיין הייליגן רבי'ן ,און ער פאנגט ָאן
אייבערשטן ,און ממילא אז ער איז
רעכנט דארט אויס אלע צען דרגות א קינד פונעם אייבערשטן ,זאגט ער דעם מאמר אזוי" :צריך האדם להיות
פון כלל ישראל ,ביז "ח ֵֹטב ֵע ֶצ ָ
יך ַעד אזא לשון" :אפילו מי שהוא שפל בעיני תקיף בדעתו" -א מענטש דארף זיין
יך" ,די נידריגסטע דרגה. ימ ָ ׁשֹ ֵאב ֵמ ֶ שטארק אין זיין דעת.
עצמו" ,פונדעסטוועגן" ,יהיה תקיף
(ועי' ב'ליקוטי תורה' פרשת נצבים ונאריך בזה ער זאגט דארט :איך האב שוין
וחזק בעיני עצמו ,ויברך וישבח שהוא
ב'מאמרי ראש השנה' הבעל"ט). בר ישראל". אסאך מאל נאכגעזאגט פון מיין הייליגן
און דער פסוק זאגטּ " :כֹל ִא ׁיש דאס טייטש :א אידיש קינד זאגט, רבי'ן ,דער הייליגער ראפשיצער רב ,אז
ש ָר ֵאל" .מיר ווייסן אז 'איש' איז א יִ ְ ׂ "רבוש"ע ,איך קום מיט א שטארקייט". "ס ּ ֵפר
דער פסוק זאגט אין ישעי' (מג ,כו) ַ
לשון חשיבות ,און 'ישראל' איז אויך א ַא ָּתה לְ ַמ ַען ִּת ְצ ָ ּדק"( .דער פשוט'ער פשט
איי ,לכאורה ווייס איך דאך ווי אזוי מיין
חשיבות -ישרא"ל איז די אותיות 'לי אינעם פסוק דארט איז ,עי"ש פי' 'מצידות דוד'
יאר האט אויסגעקוקט ,איך ווייס וויאזוי
ראש' .עס איז נישט קיין חילוק צווישן ועוד ,אז דער נביא זאגט אז דער רבוש"ע זאגט
מיין לערנען ,מיין דאווענען און מיין
פאר די אידישע קינדער" :אדרבה ,לאמיך הערן
דעם גרעסטן פון כלל ישראל ביזן שמירת הלשון האבן אויסגעקוקט? וואס דו האסט צו זאגן ,לאמיך הערן ווי אזוי דו
אונטערשטן פון כלל ישראל ,יעדער "אבער רבוש"ע ,איך בין א איד! ווילסט זיך בארעכטיגן ,דו קענסט אפילו רעדן
איינער דארף שטיין בקומה זקופה און איך בין מזרע אברהם יצחק ויעקב - ערשט ,אדרבה ,לאמיר הערן דיינע טענות").
זאגן :איך בין א קינד פונעם אייבערשטן, איך בין נישט קיין גוי ,בנים אתם לה' האט דער הייליגער ראפשיצער רב
אן 'איש ישראל'! אלקיכם!" -און ווען איינער קומט מיט "ס ּ ֵפר ַא ָּתה" -א אידיש געטייטשטַ :
ּ
גע'פועל'ט א לעכטיגן שבת! דער טענה אז "איך בין א איד ,איך בין קינד דארף כסדר רעדן צום אייבערשטן
אלעס גוטס! א דערהויבענע סליחות! א קינד פונעם אייבערשטן" ,דאס דארף און זאגן "לְ ַמ ַען ִּת ְצ ָ ּדק" ,זאגן ַ
פאר'ן
דער אייבערשטער זאל העלפן אז די אים ארויסנעמען פונעם גרעסטן שאול רבוש"ע "צדק בדין" ,איך בין גערעכט!
תפילות זאלן נתקבל ווערן לרחמים תחתית און אים אוועקשטעלן אויף איך בין א איד ,איך בין א קינד פונעם
ולרצון ,אמן! דער העכסטער מדרגה. אייבערשטן! און ממילא וועט א מענטש
סליחות
די רבוש"ע ַ
ווארט צו הערן דיין זיסע קול!
-ווי עס שטייט פונעם הייליגן חיד"א, "זכות הוא לו" -עס איז א גרויסער זכות מען איז מרבה בתפילה ותחנונים
פון סידור רבי שבתי ועוד ,אז דורך דעם פאר אים. אין די טעג
איז מען מעורר די י"ג מדות של רחמים. אחינו בני ישראל הספרדים האבן
מיר געפינען זיך יעצט אין די טעג
אבער בכלליות ,בכל תפוצות שוין אנגעהויבן זאגן סליחות גלייך פון פון חודש אלול ,ימי הסליחות ,וואס
ישראל איז מען מרבה בתפילה .יעדער אנהייב ראש חודש אלול ,וואס דארט ווערט אנגערופן "ימי רחמים והרצון".
האט זיך זיין מנהג ווי אזוי מען לייגט זאגט מען די 'י"ג מדות' .די אשכנזים דער הייליגער טור ,אין אנהייב הלכות
צו קאפיטלעך תהלים נאכן דאווענען, פירן זיך אז גלייך פון ראש חודש אלול ראש השנה ,שרייבט א מורא'דיגן לשון:
און זיכער ווען מען קומט נענטער צו זאגט מען "לדוד ה' אורי" ,וואס דארט "כל המרבה בתפילה ותחנונים" -ווער
די ימי הסליחות ,ווען גאנץ כלל ישראל געפינט זיך דרייצן מאל דער 'שם הוי"ה' עס מערט יעצט אין תפילה ותחנונים,
פ+רדס ה+תור+ה 4
עס קומט זיך נישט פאר דיר ,וועט מען געהאלטן אין איין דאווענען. איז מרבה בתפילה ובתחנונים.
עס דיר יא געבן. פרעגט דער הייליגער חתם סופר:
אבער וואס מיר זעען נאך מער פון וואס איז טאקע די סיבה? יעדער איד דער קשיא אויפ'ן מהות התפילה:
דעם גאנצן ביאור פונעם הייליגן חתם האט דאך אמונה און בטחון ,מיר גלייבן וואס טוט זיך מיט'ן מידת
סופר ,איז א מורא'דיגע זאך :אז דער אז אלעס איז לטובה און דער רבוש"ע הביטחון?
רבוש"ע ,דורך דעם וואס ער ווארט מיר פירט די וועלט ,איז וואס האב איך זיך
אריינצומישן? דא שטעלט זיך א מורא'דיגע קשיא:
זאלן דאווענען ,ווייזט ער אונז ארויס די
א מענטש טראכט ביי זיך ,פארוואס
גרעסטע אהבה און חיזוק.
דער ביאור פונעם 'חתם סופר' דארף איך אזוי סאך דאווענען?
דער רבוש"ע זאגט" :איך וויל בפרט אז יעדן טאג נאכן דאווענען
דיין תפילה עס איז זייער חשוב אין זי"ע :הקב"ה מתאווה לתפילתם
של ישראל זאגן מיר דאך "אני מאמין" ,וואס דארט
וויכטיג ,איך בין אינטערעסירט אין דיין זאגן מיר אז דער רבוש"ע איז דער
תפילה ,דיין חשיבות ביי מיר איז זייער זאגט דער הייליגער חתם סופר, "בורא ומנהיג לכל הברואים ,והוא עשה
שטארק!" וזל"ק" :כי רוצה בתפילת המתפללים ועושה ויעשה לכל המעשים" .ביים
כאב המתפתה בבקשת בנו כביכול". בענטשן זאגן מיר "הוא היטיב ,הוא
אונזער התחזקות אויף 'למעשה' דער רבוש"ע כביכול האט ליב ווען מען מטיב ,הוא ייטיב לנו" -דער רבוש"ע
דארף ארויסנעמען פון ַ מען דאווענט ,פונקט ווי א טאטע האט ליב איז דאך א טוב ומטיב ,אויב אזוי,
דעם א שטארקע התחזקות ,אז ווען ווען זיין קינד בעט זיך ביי אים. פארוואס דארף איך בכלל דאווענען?
מ'איז מרבה בתפילה ,זאל מען נישט דאס הייסט ,א טאטע וויל האבן נאר אויף די טעג די קשיא איז נישט ָ
טראכטן" :ווער בין איך צו דאווענען? א קשר מיט זיין קינד ,וואס טוט ער? נאר אויף א גאנץ יאר .און פון אלולָ ,
פארוואס דארף איך דאווענען?" אדרבה ער נעמט א צוקערל און באהאלט עס אויף דעם זענען דא אסאך תירוצים.
ואדרבה ,בעצם וואלט מען טאקע אונטער זיך ,און דאס קינד לויפט אים דער הייליגער חתם סופר זי"ע ,אין
געדארפט דאווענען ווייל מען ַ נישט שלעפט אים" :טאטי ,טאטי, ּ נאך און א דרשה פון ז' אדר (שנת תק"ס) ,ברענגט
נאר מיר דאווענען ווייל האט בטחוןָ , געב מיר דאס צוקערל!" -האט דער פונעם חובת הלבבות אז לויט די
דער רבוש"ע וויל הערן אונזער קול, טאטע דען נישט געוואלט געבן דאס 'פילוסופים' דארף א בעל בטחון טאקע
"ה ׁ ְש ִמ ִיענִ י ֶאת קוֹ לֵ ְך ִּכי קוֹ לֵ ְך ָע ֵרב ו ַּמ ְר ֵא ְךַ צוקערל? אוודאי האט ער געוואלט! נישט דאווענען .פארוואס? ווייל ער
נָ אוֶ ה" (שה"ש ב ,יד). נאר פארוואס באהאלט ער עס? ווייל ָ האט בטחון אין אייבערשטן .ערשטנס,
ער וויל הערן ווי דאס קינד לויפט אים וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט.
דער אייבערשטער זאל העלפן ,אז
נאך און בעט אים ,און דאס וועקט אויף און צווייטנס ,ער פארלאזט זיך אויפן
מען זאל ארויסנעמען אין די טעג א א פרישע אהבה.
מורא'דיגע התחזקות אז דער רבוש"ע אייבערשטן אז ער פירט זיין וועלט,
זוכט אונזער תפילה: קומט אויס אז 'דאווענען' האט אין פארוואס זאל ער נישט מאכן זיכער אז
זיך צוויי חלקים: אלעס קומט ָאן אויפ'ן ריכטיגן ארט.
א .ווייל דער רבוש"ע האט הנאה
א .אז דער טאטע ,דער רבוש"ע אבער ,זאגט דער הייליגער
ווען מיר דאווענען צו אים ,פונקט ווי א
כביכול ,וויל דאס ,און האט הנאה חתם סופר ,דאס איז בלויז די דעת
טאטע האט הנאה ווען זיין קינד לויפט
דערפון. הפילוסופים .מיר זענען אבער דאס עם
אים נאך בעטן א צוקערל.
ב .אז דורך דאווענען וועקט מען ה' אלקי אברהם ,און מיר האבן מקבל
ב .דורך דעם וואס מיר בעטן ,וועקן געווען פון די אבות הקדושים אז מען
אויף א פרישע אהבה .דאס טייטש,
מיר אויף כביכול א פרישע אהבה ,וואס דארף יא דאווענען.
ַ
אפילו אויב עס איז נגזר געווארן א
דאס פירט צו מבטל זיין גזירות און גזירה ,וויבאלד דו האסט צוגעגעבן מיר הויבן ָאן שמונה עשרה ,וואס
אלע שלעכטע זאכן ,אפילו אויב מיר אהבה דורך דיין דאווענען ,ביסטו איז דער עיקר חיוב התפילה ,מיט די
זענען נישט ראוי דערצו. מבטל די גזירה. אבות הקדושים ,ווייל מיר ווילן ווייזן
ווארט צו ג .דאס וואס דער רבוש"ע ַ א מענטש האט אפשר נישט אז אפילו עס איז שווער א קשיא" :איך
הערן אונזער קול ,דאס איז די גרעסטע אזוי סאך זכותים ,אבער וויבאלד דו האב דאך בטחון ,אלעס איז לטובה ,דער
בת קול און נבואה וואס מיר קענען האסט מעורר געווען אהבה און ביסט רבוש"ע פירט די וועלט ,ווי קום איך דא
באקומען -צו וויסן ווי חשוב און טייער געגאנגען בעטן דעם טאטן ,האסטו דאך הויבן מיר אריין אינעם בילד?" ָ -
מיר זענען ,אז דער באשעפער אליין באשאפן א פרישע הולדה של אהבה אן די ערשטע ברכה פון שמונה עשרה
ווארט אויף אונזער קול! ַ כביכול ביים אייבערשטן .דעריבער, צו ווייזן :ניין! "מראש צורים אראנו",
גע'פועל'ט אלעס גוטס! ּ אפילו אויב מען האט עבירות ח"ו און קוק ָאן די אבות הקדושים ,זיי האבן
5 פ+רדס ה+תור+ה
ימי הרחמים והרצון
די חיצונים ציטערן פון אונזערע פעולות!
און זען אויף וואס די ימי הרחמים הייסן 'ימי הרחמים והרצון' כלפי שמיא. "כל המוסיף לבקש רחמים זכות
והרצון זענען געבויט ,און מיר וועלן מצד האי עלמא בעולם הזה ,פון הוא לו"
זען א מורא'דיגע זאך און א געוואלדיגע דא אונטן אויף דער וועלט ,ווערט עס
התחזקות. אנגערופן 'ימי הרחמים והרצון' ,טעג מיר גייען יעצט אריין אין די טעג
וואס מען איז מרבה בתפילה ,תשובה, וואס ווערן אין אלע ספרים הקדושים
דער געוואלדיגער כח פון א ותיקון המעשים ,כדלהלן: אנגערופן 'ימי הרחמים והרצון' .דער
פעולה קטנה :תקיעת שופר פירוש פון ימי הרחמים והרצון איז
א .ווי דער טור זאגט (או"ח סי'
במדבר סיי מלעילא מצד כלפי שמיא -דער
תקפ"א) אז אין די טעג" ,כל המוסיף
רבוש"ע ,כביכול ,איז משפיע רחמים
לבקש רחמים זכות הוא לו" -ווער עס
דער הייליגער בעל התניא זי"ע אין אויף דער וועלט ,די י"ג מדות של
דאווענט מער אין די טעג איז עס א
'ליקוטי תורה' פרעגט די שאלה :לויט רחמים ,אזוי ווי עס שטייט אין דעם
זכות פאר אים .דאס זענען טעג וואס
ווי מיר האבן יעצט געזאגט איבער הייליגן בעל התניא זי"ע אין 'ליקוטי
מען איז מוסיף מיט תפילה.
די געוואלדיגע התעוררות פון די ימי תורה' (פ' ראה ,ופ' נצבים) ,און פונעם
רחמים והצון אין חודש אלול ,און די ב .די סיבה פארוואס עס הייסט הייליגן אר"י הק' (פרשת שופטים) ,אז
אלע געוואלדיגע מדריגות וואס מיר 'ימי רצון' איז ווייל אין די טעג זענען עס ווערט אנגערופן ימי הרצון ווייל
האבן זוכה געווען אין דעם חודש ,וואלט מיר באוויליגט צום אייבערשטן .און אידישע קינדער זענען נתרצה געווארן
דאך גאנץ חודש אלול געדארפט זיין א יעדער קליינע פעולה איז נתרצה צום אייבערשטן אין די טעג ,וויבאלד:
יום טוב! אזוי הויך זענען דאך די דאזיגע במרום ,וויבאלד עס ווערט נשפע די י"ג
משה רבינו האט דאס •
טעג?! מדות של רחמים למעלה ,ווערט יעדע
אויס'געפועל'ט ווען ער איז דארט ּ
פעולה וואס מיר טוען נתרצה לרצון
לאמיר אביסל אריינגיין אין דעם געווען אויבן אין הימל דאס דריטע
לפני אדון כל.
ענין. מאל פאר פערציג טעג און פערציג
ג .טעג וואס די תשובה אויף חטאים נעכט מקבל צו זיין די לוחות שניות.
דער טור (שם) ברענגט אראפ א פרקי ווערט אנגענומען אין הימל אויף א
דרבי אליעזר וואו עס שטייט אזוי :ראש • דעמאלטס איז נתגלה געווארן
יאר איז מורא'דיגע פארנעם .א גאנץ ָ
חודש אלול האט דער אייבערשטער די י"ג מדות של רחמים ,און דער
תשובה די גרעסטע כח ,אבער נאך מער
"עלֵ ה ֵאלַ י
געזאגט פאר משה רבינו ֲ אייבערשטער איז נתרצה געווארן
אין די טעג פון ראש השנה ,עשי"ת ,און
ָה ָה ָרה" (שמות כב ,יד) ,קום ארויף צו מיר, און האט מוחל געווען פאר אידישע
יום הקדוש .וואס דער הייליגער רמב"ם
און דעמאלטס "העבירו שופר במחנה, קינדער.
פסק'ענט אין הל' תשובה" ,התשובה
משה עלה להר" .אידישע קינדער האבן מתקבלת ביותר" -און מען צוריייסט • הקב"ה האט געזאגט "סלחתי
געבלאזן שופר ווען משה רבינו איז א גזר דין פיל גרינגער ווי א גאנץ יאר. כדבריך" -אין עס איז נקבע געווארן
ארויף אויבן אין הימל. לדורות די טאג פון יום כיפור לסליחה
ד .ווי אויך איז מבואר אין ליקוטי
עס שטייט אין רוקח (סימן ר"ז) אז וכפרה.
תורה ,הפלאה ,און חתם סופר ,געבויעט
נאר א גאנץ נאר דעמאלטסָ , נישט ָ אויף די פרקי דרבי אליעזר -אז גאנץ • הקב"ה האט מבשר געווען די
חודש אלול האט מען געבלאזן שופר, חודש אלול האט אויך די כח ,און במדה בשורה טובה אז ער קערט צוריק די
דער רוקח שרייבט אז אידישע קינדער מסיומת איז ימי אלול ימי הרחמים הייליגע שכינה בתוכינו ,און מען גייט
אין מדבר האבן געבלאזן שופר במשך והרצון 'ביותר' פון עשי"ת! ווייל בויען א משכן.
די גאנצע פערציג טעג ,פון ראש חודש דעמאלטס ,אין עשרת ימי תשובה, • אזוי אויכעט איז געווען די בשורה
אלול ביז יום כיפור. פאנגט זיך שוין ָאן ימי 'דין' בצירוף מיט טובה אז די ענני הכבוד גייען צוריק
עכ"פ ,אידישע קינדער האבן נאר ימי 'הרחמים' .אבער בימי אלול איז ָ קומען ארומנעמען כלל ישראל -וואס
דעמאלטס געטון א פעולה .וואס האבן נאר 'ימי רחימים'! בלי שום 'ימי רצון'! ָ איז געשען יו"ט סוכות ,כמבואר בדברי
זיי געטון? זיי האבן געבלאזן שופר. צירוף 'דין' כלל וכלל! הגר"א וחתם סופר זי"ע.
יעצט ,פאר מיר גייען ווייטער, בעזה"י וועלן מיר יעצט אריינגיין דאס איז די סיבה פארוואס די טעג
פ+רדס ה+תור+ה 6
חז"ל ווילן אונז דא מגלה זיין א עשה ,און בכלל נישט קיין שווערע לאמיר זיך דא אפשטעלן און פרעגן א
מורא'דיגע זאך: נאר וויבאלד מען האט געטון זאךָ ... שאלה:
ווען א אידיש קינד קומט אריין אין א פעולה כל-שהוא כדי מען זאל זיך איז דען געווען א חיוב צו בלאזן
חודש אלול און מיינט אז ער גייט זיך נישט טועה זיין נאכאמאל אזוי ווי שופר ווען משה רבינו איז ארויף אין
נעמען א קליינטשיגע זאך ,ווי קומען ביים ערשטן מאל ווען משה רבינו האט הימל? ניין ,עס איז נישט געווען קיין
פריער צום דאווענען ,זיך מאכן א אראפגעברענגט די לוחות הראשונות שום חיוב.
קבלה אויף לשון הרע ,לערנען מער -האט די דאזיגע קליינע פעולה
איז עס א מצות עשה? ניין ,עס איז
בהתמדה ,אדער זיך נעמען צו שמירת אויפגעטון אותות ומופתים ,די קליינע
נישט קיין מצות עשה.
עינים ,וכו' ,זאלסטו וויסן אז יעדע פעולה וואס א אידיש קינד טוט האט
אזא מין כח אין די עולמות עליונים ,אז נאר וואס? אידישע קינדער האבן ָ
קליינטשיגע זאך וואס דו גייסט טון
דער אייבערשטער כביכול איז נתעלה מרצונם הטוב ,מיט זייער אייגענעם
איז נישט סתם פשוט .ווייל די י"ג מדות
געווארן באותו שופר! רצון ,געבלאזן שופר אלס א סימן מען
של רחמים זענען דעמאלטס נתעורר
זאל זיך נישט נאכאמאל טועה זיין אין
געווארן ,פון א קליינע פשוט'ע תקיעת לאמיר גיין ווייטער .עס קומט דער
דעם חשבון.
שופר ,און דאס ציט זיך עד סוף כל פרקי דרבי אליעזר ,דער טור און דער
הדורות. רא"ש ,און זיי זאגן אזוי" :לכן התקינו זיי האבן געוואוסט אז דאס לעצטע
עד כדי כך ,אז עס קומען די חכמינו ז"ל שיתקעו בראש חודש אלול מאל ,ווייל זיי האבן זיך טועה געווען
אנדערע ראשונים ,ווי רבי האי גאון ,און בכל שנה ושנה". אין דעם חשבון ,האט עס געברענגט
ער ברענגט אז עס איז געווען א מנהג א פחד פון א זאך! אידישע קינדער דעם געוואלדיגן חטא פון עבודה זרה,
ביי אחינו בני ישראל הספרדים ביז'ן האבן דעמאלטס געטון א קליינע דעריבער האבן זיי דאס מאל געמאכט
פאנגן שוין ָאן צוהיינטיגן טאג ,אז זיי ַ פעולה וואס איז נישט געווען קיין א סימן און געבלאזן שופר.
זאגן סליחות פון אנהייב חודש ,אין מצוה און נישט קיין חוב ,און בכלל לאמיר פרעגן נאך א שאלה .דער
ביי אונז אשכנזים האבן מתקן געווען נישט קיין שווערע זאך ,און דורך דעם שופר וואס זיי האבן געבלאזן ,ווי מיר
מען זאל בלאזן שופר א גאנץ חודש איז געווארן אזא עת רצון אויבן אין האבן יעצט געשמועסט ,איז נישט
אלול ,ווייל דאס בלאזן שופר טוט אויף הימל. געווען קיין חיוב און נישט קיין מצוה,
מורא'דיגע זאכן. דער עת רצון האט גורם געווען :די זיי האבן עס געטון מרצונם הטוב.
און הגם ביי די אשכנזים זאגט מען אלע אלע זאכן וואס מיר האבן פריער לאמיר פארשטיין ,ווי שווער עס איז צו
נישט קיין סליחות דעם גאנצן חודש דערמאנט ,די לוחות שניות ,י"ג מידות בלאזן שופר איז דאס בכלל א שווערע
איז מען מוסיף באמירת תהלים און של רחמים ,וכו' וכו' ...נורא נוראות! זאך?
קאפיטל פון 'לדוד ה' ּ מען זאגט דער יעדער ווייסט אז בלאזן שופר
אורי' .דאס אלעס קומט אונז צו ווייזן די התעוררות רחמים לדורות עולם קענען אפילו קליינע קינדער קענען
חשיבות פון א קליינטשיגע פעולה פון בלאזען שופר! (-כמובן נישט כהלכתו ווייל
נאך מער .חז"ל זאגן אונז יעצט אז
א אידיש קינד. דאס פאדערט זיך אסאך חכמה און מען דארף
עס איז געווארן אזא עת רצון ,וואס איז זיין א גרויסער תלמיד חכם כלשון חז"ל 'תקיעת
דער מעשה פון רבי ר' אלימלך געבליבן לדורות עולם. שופר ורדיית הפת חכמה ואינה מלאכה').
זי"ע :די פחד החיצונים פונעם ממילא ווילן מיר בלאזן שופר יעדן קומט אויס אז אידישע קינדער
שופר טאג -כאטש א גאנץ חודש אלול צו האבן דעמאלטס געטון ַא ּפעוּלה קטנה
בלאזן שופר איז נישט קיין חיוב ,נישט שבקטנה ,ממש א קליינטשיגע פעולה
יאנקעלע רבי הרה"ק קיין מצוה ,און עס איז א קליינע פעולה וואס איז בכלל נישט געווען שווער.
פשעווארסקער זי"ע ברענגט נאך פון וואס איז בכלל נישט שווער צו טון
זיין גרויסן שווער הרה"ק רבי איציקל נאכן דאווענען. יעצט לאמיר זען וואס עס שטייט
זי"ע ,וואס ער האט מקבל געווען איש אין פרקי דרבי אליעזר וואס איז געווען
פונדעסטוועגן וויל איך אז דו
מפי איש ממש פון די בעלי מעשה, די פירות פון די דאזיגע קליינע פעולה.
זאלסט בלאזן ,ווייל איך וויל דו זאלסט
איבער די גרויסקייט פון תקיעת שופר כא ּפן און מרגיש זיין וואס
פארשטייןַ , דעם לשון פון פרקי דרבי
אין חודש אלול .און פון דעם קען דא טוט זיך אין דעם חודש אלול :אז די אליעזר איז אזוי" :והקדוש ברוך הוא
מען מאכן א קל וחומר ובן בנו של קל קליינע פעולה פון תקיעת שופר האט נתעלה באותו שופר" -כביכול דער
וחומר ,אז ווען א איד מאכט א קבלה מעורר געווען רחמים ,אזוי ווייט אז דער אייבערשטער איז נתעלה געווארן
אויף לערנען ,אויף דאווענען ,אויף גאנצער דור המדבר איז געראטעוועט דורך יענעם שופר" ,שנאמרָ :עלָ ה
שמירת עינים אדער שמירת הלשון, געווארן ,מיר האבן זוכה געווען צו די ֱאל ִֹקים ִ ּב ְתרו ָּעה" .דער אייבערשטער
קען מען זיך פארשטעלן ווי ווייט עס נאר
לוחות שניות ,און נישט נאר דאסָ , איז נתעלה געווארן מיט יענעם שופר!
טרייסלט אויף אלע עולמות. ביזן היינטיגן טאג איז דער גאנצער עס שטייט דא א מורא'דיגע זאך:
עס איז באקאנט א מעשה וואס חודש אלול א צייט פון ימי הרחמים די דאזיגע קליינע פעולה ,וואס איז
דער הייליגער רבי ר' אלימלך זי"ע והרצון צוליב יענער קליינער פעולה. נישט געווען קיין חוב ,נישט קיין מצות
7 פ+רדס ה+תור+ה
געווען אזוי פיל רחמים אז מיר האבן געזען אז עס איז ליידיג ,האט זי דארט האט מעיד געווען .עס איז געווען
באקומען די י"ג מדות ,די לוחות שניות, געווארט .פלוצלינג איז אנגעקומען א א פרוי וואס איז נעבעך געווען ַאן
און דעם 'סלחתי כדברך' פון יום כיפור. קבוצה ,און זי איז צוגעגאנגען מיט איר עגונה א לאנגע צייט .איינמאל איז זי
נאר עס האט גורם נאר דאסָ ,נישט ָ גאנצע תמימות און זיי איבערגעגעבן איינגעשטאנען ביי איר חבר'טע ,וואס
געווען אז ביז'ן היינטיגן טאג האבן מיר דעם בריוו .זיי זענען אריינגעגאנגען איז געווען א משרתת אין די הויז פונעם
אין אן אינערליכן צימער ליינען דעם הייליגן רבי ר' אלימלך .די פרוי האט זיך
די ימי הרחמים והרצון.
בריוו ,און זי האט געהערט ווי עס אויסגערעדט איר ביטער הארץ ,האט
און יעצט זעען מיר אז די פעולה פירט זיך דארט א גאנצע ויכוח צווישן די חבר'טע איר געזאגט" :דו ווייסט
וואס מיר טוען היינט ,ווען מיר קומען זיי .טייל האבן געזאגט מען זאל יא נישט אז עס איז דא אזא לעכטיגקייט
אריין אין בית המדרש און בלאזן שופר פאלגן און טייל האבן געזאגט ניין .זיי אויף דער וועלט? דער הייליגער רבי
נאכן דאווענען -וואס איז נישט קיין האבן אנגעהויבן טענה'ן" :ווער האט ר' אלימלך איז דא! גיי צו אים און דו
נארמצוה דאורייתא אדער א חובָ , געשטעלט דעם רבי ר' אלימלך אלס א וועסט געהאלפן ווערן!" אומר ועושה,
א מנהג און א קליינע פעולה וואס שופט איבער אונז?" מיט א גאנצע תמימות און אמונת
למעשה האט דער הויפט גענעראל געפארן צום הייליגן רבי
ָ צדיקים ,איז זי
דויערט בסך הכל פינף און צוואנציג
פון די חיצונים געזאגט אז "ער ציטערט ר' אלימלך.
סעקונדעס -האט אזא כח אויבן אין
אימת מות פונעם הייליגן רבי ר' נאר זי איז אנגעקומען ,האט ווי ָ
הימל אז די חיצונים ציטערן דערפון.
אלימלך "...און ער האט באפוילן מען איר דער רבי ר' אלימלך געגעבן א
איז דאך א קל וחומר ,בן בנו של קל מוז אים צוריקגעבן .ענדליך האבן זיי כתב און געזאגט" :גיי צו יענעם וואלד
וחומר: איר צוריקגעגעבן איר מאן. נעבן ליזענסק ,דארט וועסטו זען
ווען א אידיש קינד קומט אין חודש ווען זי האט באקומען איר מאן ,איז א קליינטשיג הייזקעלע .גיי אריין
אלול און מאכט א קבלה ,ער קומט ער געווען אינגאנצן מגודל און זיין אינעווייניג ,געב איבער דעם כתב פאר
עטליכע מינוט פריער צום דאווענען, אויסזען איז געווען שרעקליך ,אבער די מענטשן וואס געפינען זיך דארט,
ער איז ברוך ה' צוריק אהיים .שפעטער און זיי וועלן דיר שוין צוריקגעבן דיין
ער לייגט אריין מער כוונה ,אדער ער
האט דער מאן אליין דערציילט וואס מאן".
נעמט זיך אונטער נישט צו שמועסן
דארט איז פארגעקומען .ער האט דער פשט איז געווען ,אז אין יענע
פון אנהייב דאווענען ביז נאך עלינו;
געזאגט: צייטן האבן די 'חיצונים' געהאט א
אדער ער איז זיך מקבל אז די ערשטע שליטה אין די וועלדער און פלעגן
פופצן-צוואנציג מינוט וואס ער זעצט "איך געדענק גארנישט ,אבער איין
צוכא ּפן מענטשן וואס זענען נישט ַ
זיך לערנען מיט זיין חברותא ווערט זאך געדענק איך יא :חודש אלול ,ווען די
געווען גענוג ערליך ,און מען האט זיי
אידישע קינדער גייען אין בית המדרש
ער נישט איבערגעהאקט פאר קיין מער נישט געזען .דורך דעם כח פון די
נאכן דאווענען און בלאזן שופר ,כאפט
שום זאך ,אדער ער היט די אויגן מיט משביע געווען די צדיקים ,וואס האבן ׁ
די חיצונים אן אזא פחד וואס מען קען
מסירות נפש ווען ער גייט ארויס אין חיצונים אדער געטון אנדערע פעולות,
פארשטעלן!"... זיך נישט ָ
גאס ,אדער ער נעמט זיך אונטער א האבן די חיצונים מורא געהאט און
צוריקגעגעבן די פארכאפטע מענטשן.
האלבע שעה א טאג נישט צו רעדן קיין די חשיבות פון קבלות אום חודש
דער הייליגער רבי ר' אלימלך האט
לשון הרע אדער רכילות פאר קיין שום אלול יעצט געשיקט א בריוו מיט דער פרוי
פרייז -דעמאלטס ווערן די חיצונים צו די חיצונים אין וואלד ,זיי זאלן
לאמיר מאכן א חשבון :דאס בלאזן
פארציטערט!
זיכער ַ באפרייען איר מאן .זי איז געגאנגען
שופר אין מדבר איז נישט געווען קיין
און בעזה"י וועלן מיר אלע זוכה זיין חובה אדער א מצוה ,עס איז בלויז מיט א פולע אמונה פשוטה ביז זי איז
צו א כתיבה וחתימה טובה ,און א גוט געווען א קליינע פעולה וואס איז בכלל אנגעקומען צום הייזקעלע.
געבענטשט יאר! נישט שווער .דאך האט דאס מעורר ווען זי איז אנגעקומען האט זי
פ+רדס ה+תור+ה 8
די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה' ,א
בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב ,און
די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן טבריא של מעלה
א שבת אין טבריא של מעלה מיט די געהויבענע סלאנימער
חבריא
ס'איז נישטא מער".
נאכדעם האט ער זיך אנגערופן:
דער הייליגער בעלזער רב זי"ע געזאגט אויפ'ן
בית אברהם אז ער איז געווען א פלאם פייער, הקדמה -חלק ג'
"נפתלי נאך אביסל" .דאס טייטש, און ווי באקאנט האט זיך דער בעלזער רב נישט
געווארפן מיט קיין טיטלען). הקדמה
רבי נפתלי איז נאך געבליבן א מעין
דשופרא פון די זקנים פון טבריא של עס איז דעמאלטס געווען בעזה"י ,מיר זענען ממשיך א שבת
מעלה. איינגעפירט ביי די חסידים אז אין "טבריא של מעלה" מיט די הייליגע
פארן אויף נסיעות פון ארץ מ'פלעגט ָ סלאנימער חבריא ,הקדמה -חלק ג'.
לאמיר זען דעם 'מעין דשופרא'
ישראל קיין חוץ לארץ צו די רבי'ס. ווען מיר גייען אריין אין דעם
פון די זקנים פון טבריא של מעלה,
רבי נפתלי און זיין עבודת הקודש, הגם מ'דארף דא באטאנען ,אז א הייליגן מקום קדוש ,דעם "כולל
און מיר וועלן דעמאלטס אנהייבן צו נסיעה האט געמיינט 'מסירות נפש' רייסין" ,דעם בית המדרש וואו די
נאר געווען אפארשטיין אז דאס איז ָ כפשוטו ממש .מ'האט פארקויפט הייליגע סלאנימער חבריא האבן
'מעין' וואס איז געווען ביי די זקנים פון די צירונג פון די רעבעצין ,און די אנגעפירט מיט זייער גרויסע עבודה,
טבריא. עצם וועג אליין איז געווען שווער. איז כדאי מיר זאלן קענען אנכאפן א
ס'איז נישט געווען קיין כשר'ס אויפ'ן שטיקל באגריף און א שטיקל השגה
די אויסערגעוויינלעכע עבודה וועג צו קויפן .מ'איז דורכגעגאנגען פון וואס מ'רעדט דא ,דארף מען
מדבריות ,ימים און וועלדער ,מ'איז מקדים זיין עטליכע מעשיות כדי מיר
און פרישות פון רבי נפתלי
דורכגעגאנגען ממש מצבים פון זאלן קענען פארשטיין פון וועלכע
דער פאלגענדע סיפור ווערט מסירות נפש און פיקוח נפש ביז מ'איז ענקי רוח מ'רעדט דא.
אראפגעברענגט אין אסאך פלעצער. אנגעקומען צום רבי'ן .אבער דאס רבי ישראל שמעון קאסטעלאניץ,
רבי יאשע בער קאסטעל האט עס זענען געווען חסידים פון אמאל ,עס דער בעל 'מזקנים אתבוננן' ,איז געווען
פארציילט ,רבי שמעון קאסטעלאניץ, פארן אהאט זיך אלעמאל געלוינט צו ָ אן אייניקל פון רבי יודא לייב ,דער ארי
ועוד .ס'איז דא כמה גרסאות אין די נסיעה צום רבי'ן. שבחבורה ,און ער האט אים משמש
פונקטליכקייט פון יעדע קנייטש פון געווען .ער האט אויך משמש געווען
די מעשה ,אבער על צד השוה איז דער רבי נפתלי -דער 'מעין דשופרא' די אלע זקנים און זוכה געווען צו זען
עיקר פון די מעשה די זעלבע. פון די זקנים די אריות שבחבורה :רבי הערש מעכל,
רבי נפתלי איז געזעסן און ווען רבי ישראל שמעון איז געווען לעזש ַאר ,און זיין זיידע רבי יודא
ׁ רבי
געלערנט אין בית המדרש ווי א ּ ָפרו ּׁש ביים הייליגן בית אברהם ,איז דאס לייב .ווער רעדט נאך פון זיין פעטער
יומם ולילה ,פון שבת צו שבת .דאס שוין געווען נאכדעם וואס די זקנים רבי מאטל סלאנימער וואס איז געווען
איז געווען זיין פלאץ .געשלאפן האט אין טבריא האבן שוין נישט געלעבט - זיין רבי ,און ער איז אויפגעצויגן
ער אין ווייבער שול ,ער האט געהאט זיין זיידע רבי יודא לייב איז שוין נישט געווארן ביי אים אין שטוב .ער איז דאך
א בעטעלע דארט ,אויב מ'קען עס געווען אויף דער וועלט ,רבי הערש געווען חברים מיט די אלע 'לייבן' ,מיט
אנרופן א 'בעט' ...דארטן האט ער לעזשאר ,די אלע זקנים
ַ מיכל ,רבי רבי מתתיהו לוריא ,רבי אהרן יוסף ,רבי
געגעסן זיינע סעודות ,און אין בית זענען שוין געווען בעולם האמת. מענדל וועג ,און מיט די אלע גרויסע
המדרש איז ער געזעסן און געלערנט מענטשן דארטן.
האט רבי ישראל שמעון געפרעגט
יומם ולילה .דאס איז אזוי געגאנגען דעם בית אברהם צי אין חוץ לארץ איז
משבת לשבת. געבליבן עפעס א משהו פון די זקני
די מסירות נפש פון די אמאליגע
חסידים אזוי ווי אין טבריא. פארן צום רבי'ן
חסידים צו ָ
און אפילו ער איז געווען אזא
פרוש און אזא עובד ,האבן די חסידים האט דער הייליגער בית אברהם עס איז געווען א צייט וואס רבי
פלעגן זאגן אויף אים "צהלתו בפניו". געזאגט" :אה ,רבי משה'ן האסטו געפארן קיין חוץ
ָ ישראל שמעון איז
ער איז תמיד געווען מיט א שמייכל, געקענט?" ער האט געמיינט רבי משה לארץ זיך מסתופף צו זיין בצילא
ער איז געווען אויפגעמונטערט און מידנער ,אבער ס'איז שוין געווען נאך דמהימנותא פון דעם לפיד האש ,דער
אויפגעראמט ,ווי די פארצייטישע זיין פטירה .האט ער געזאגט" :אה, הייליגער בית אברהם זי"ע( .כידוע האט
9 פ+רדס ה+תור+ה
וואכן ,און איך האב מקבל געווען פון 'טועמיה' .וואס עסט מען פאר טועמיה? חסידים ,פון איין זייט זענען זיי געווען
אים פילע סיפורים מיט יסודות אין א שטיקל הערינג ,א געזאלצענעם די גרעסטע עובדי ה' ,אבער פון די
דאן געפרעגט: חסידות .האב איך אים ַ הערינג .פארשטייט זיך אז נאכדעם אנדערע זייט האט זיך געגאסן פון אים
"ווי אזוי ביסטו נתקרב געווארן צום בין איך מורא'דיג דארשטיג ,אבער איך די שמחה און די אהבת חברים.
יסוד העבודה?" טרינק נישט קיין וואסער און איך זאג:
האט ער אים דערציילט א מעשה 'רבונו של עולם ,דעם דארשט וויל איך דער סוד פונעם פלאם פייער
הפלא ופלא .ער זאגט ,אז ווען ער איז אריינלייגן אין דעם הודו .דעם תענוג ביים דאווענען 'הודו'
געווען צעיר לימים ,א יונגערמאן ,האט וואס איך האב געדארפט האבן יעצט פון
דעם טרינקען וואסער ,וויל איך האבן איינע פון רבי נפתלי'ס גרויסע
ער געוואוינט אין סלאנים ,אבער ער עבודות וואס איז געווען בולט
איז נישט געווען פון די חסידים .ער איז אין דעם הודו'!
באתגליא ,איז געווען זיין תפילה
גאר געווען פון די מתנגדים אין שטאט ָ נאכדעם ,גיי איך אין מקוה .די
בהתלהבות עצומה .די השתפכות
און פלעגט דאווענען ביי די אשכנזים. מקוה איז געווען א הייסע מקוה מיט
הנפש וויאזוי ער האט געדאוונט איז
איין יאר ראש השנה איז ער א ּפ ַארעך דארטן וואו מ'האט עס געווען עפעס א זאך וואס איז געווען
אויפגעשטאנען אביסל שפעט ,און ביי אנגעהייצט .ווען איך קום ארויס פון נאר דאס, בלתי מציאות'דיג .נישט ָ
די אשכנזים האט מען שוין געהאלטן די מקוה בין איך אזוי דארשטיג און עס נאר "הבערה ללהב יצאת" ,זיין פייער ָ
טיף אינמיטן דאווענען .זאגט ער" :איך ווילט זיך שטארק טרינקען וואסער. האט אנגעפלאקערט דעם גאנצן
האב שוין נישט געקענט אריינגיין זאג איך' :רבונו של עולם ,דעם דארשט בית המדרש .ווען רבי נפתלי האט
דאווענען אין זייער בית המדרש .האב פון טרינקען וואסער זאל אריינגיין אין אנגעהויבן צו דאווענען ,איז דער
איך געטראכט צו זיך :ווייסטו וואס? הודו ,און דעם תענוג וואס איך האב גאנצער עולם מיטגעגאנגען.
איך וועל גיין צו די חסידים ,צום הייליגן געדארפט האבן מיט דעם טרינקען
וואסער זאל גיין אין דעם הודו אריין'! עד כדי כך ,ווען עס איז געקומען
יסוד העבודה ,ווייל דארט דאווענט פרייטאג צונאכטס ביי 'הודו' ,ווען
מען אביסל שפעטער". האט רבי נפתלי ממשיך געווען רבי נפתלי האט אנגעהויבן זאגן הודו,
איז ער געגאנגען צו דער בית און געזאגט" :דו קענסט דיך שוין איז געווען אזא שטיק פייער אז דער
המדרש פון הייליגן יסוד עבודה פארשטעלן ,ווען עס קומט הודו, גאנצער בית המדרש האט מיטגענומען
דאווענען מיט די חבריא קדישא .אבער דעמאלטס מיין גאנצע כח הצמאון, מיט אים ,און פון דארטן און ווייטער
דא האט פאסירט א מעשה נורא ,ווען אלעס לייג איך אריין אין דעם הודו ,און איז די תפילה געגאנגען מעלה מעלה.
מען איז אנגעקומען צו 'ברוך שאמר', פון הימל שיקט מען מיר אראפ אזעלכע
תענוגים ,אזא מין פייער ,אזא מין אהבה איינמאל איז רבי יאשע בער
האט ער געהערט ווי דער הייליגער צוגעגאנגען צו רבי נפתלי און אים
רבי ,דער יסוד העבודה ,גיט א געשריי דקדושה! און פון דארטן ווערט עס
אריבערגעפירט ,אזוי אז דער גאנצער געפרעגט" :פון וואו נעמסטו דעם
מיט זיין הייליגן נוסח: פייער? עס קומט הודו און דו פאנגסט
בית המדרש פלאקערט מיט!"...
"ברוך שאמר והיה העולם!" אן אזוי צו ברענען ,עד כדי כך אז די אש
דאס איז געווען רבי נפתלי ,וואס פלאקערט ָאן דעם גאנצן בית המדרש...
דאס האט אים אזוי געכאפט און
דער בית אברהם האט געזאגט פאר רבי דאס איז עפעס א העכערע כח ,א כח
דורכגענומען ,ער איז אזוי נתעורר
נאר א 'מעין' ישראל שמעון אז ער איז ָ שלא מעלמא הדין .פון וואו קומט צו
געווארן ,אז ער האט באלד מחליט
פון די זקנים פון טבריא של מעלה .קען דיר אזא כח?"
געווען" :דא בלייב איך!" און פון
מען זיך שוין פארשטעלן וואס עס האט
דעמאלטס ָאן איז ער געווארן א חסיד ווי מיר האבן שוין מסביר געווען,
זיך ָא ּפגעטון ביי די זקנים אליין...
פונעם יסוד העבודה. איז רבי נפתלי געווען א מורא'דיגער
נאר ער האט נאר דאסָ , נישט ָ די התקרבות פון רבי נפתלי: 'עניו' און א געשמאקער מענטש .האט
דעמאלטס מחליט געווען אז ער גייט רבי נפתלי געענטפערט אזוי:
ווי אזוי איין 'ברוך שאמר' האט
נישט בלויז לערנען דורכ'ן טאג אלס געטוישט א לעבן דו ווייסט דאך אז איך רייניג אויס
נאר ער גייט בלייבן כולל יונגערמאןָ , דעם בית המדרש יעדע ערב שבת.
אין בית המדרש משבת לשבת .ער האט אז מען רעדט שוין פון רבי נפתלי, בשעת איך רייניג אויס דעם בית
אינגאנצן ָא ּפגעלאזט אלע הבלי עולם וואס ווי מיר האבן שוין געשמועסט המדרש זאמלט זיך ָאן אסאך שטויבּ ,
הזה. איז ער בלויז געווען א 'מעין' פון פון עס גייט אריין אין מיין מויל און איך
מען דארף גוט פארשטיין די מעשה, די זקנים פון טבריא של מעלה ,דארף ווער אויסגעטרוקנט .בטבע הדברים
עס איז דאך חובקת זרועות עולם! פון מען דערציילן וויאזוי רבי נפתלי איז גייט מען טרינקען וואסער ,אבער איך
הערן בלויז פיר ווערטער " -ברוך שאמר געווארן א חסיד פונעם יסוד העבודה. האלט מיך איין פון טרינקען וואסער
והיה העולם" -לאזט א מענטש איבער רבי ישראל שמעון דערציילט :ווען און איך זאג' :רבונו של עולם ,די תאוה
אלע הבלי עולם הזה און ווערט א פרוש איך בין געווען ביי רבי נפתלי -ער איז פון טרינקען וואסער וויל איך אריינלייגן
משבת לשבת! דאס זענען געווען די דעמאלטס שוין געווען א זקן ושבע אין דעם הודו'!
אמאליגע חסידים! ימים -בין איך געבליבן ביי אים צוויי נאכדעם ,זאגט ער ווייטער ,עס איך
פ+רדס ה+תור+ה 10
פארשריבן די סיפורים פון די זקנים פון של מעלה' .דאס איז די הקדמה פון און דאס איז ,ווי דער בית אברהם
די חבריא. די אידן שרפי מעלה ,וואס דער בית האט געזאגט ,בלויז געווען א 'מעין'
רבי ישראל שמעון קאסטילאניץ אברהם האט געזאגט אז דאס איז א פון טבריא של מעלה .נו ,קען מען
האט פארשריבן ,און איבערגעלאזט 'מעין' פון טבריא של מעלה. זיך שוין פארשטעלן וויאזוי עס האט
פאר אונז די באקאנטע ספרים 'מזקנים רבי מאטל האט געזאגט פאר זיין אויסגעקוקט די טבריא של מעלה
אתבונן' .עס זענען דא נאך חסידים ּפלומעניק רבי ישראל שמעון ,אז ביי אליינס ,א דאווענען אינמיטן א וואך,
וואס האבן פארשריבן סיפורים די זקנים פון טבריא -ביי זיין פאטער וכל שכן שבת קודש...
והנהגות ,ווי די ספרים 'ויהי אור'' ,אשרי לעזשאר ,און ביי
ַ רבי יודא לייב ,ביי רבי
רבי הערש מעכל -איז דאס לערנען דער דביקות פונעם חסיד רבי דוד
האיש'' ,רון שיר ושבח'' ,איש סחו
אחריו' ,און נאך .מיר דארפן דאנקען און דאס דאווענען געווען איין זאך. מרדכי האראדאקער
דעם אייבערשטן אז דאס אלץ פון די דאס הייסט ,אז די יגיעה ,דאס פייער
דעמאלטס איז רבי ישראל שמעון
חסידים ואנשי מעלה איז געבליבן און דער ברען זענען ביי ביידע געווען געגאנגען זען נאך א חסיד ,וואס מיר
בכתב. שוה בשוה. האבן שוין דערמאנט אז זיי זענען
"של נעליך מעל רגליך ,כי המקום אצינד ,ווען מיר טרעטן אריין אין בלויז געווען א 'מעין' פון טבריא של
אזא הייליג פלאץ ,דארפן מיר דאנקען מעלה .מען האט אים געזאגט אז עס
אשר אתה עומד עליו אדמת קודש
דעם אייבערשטן וואס האט אונז לעבט נאך דער חסיד רבי דוד מרדכי
הוא!"
איבערגעלאזט די זקנים וואס האבן פון האראדאק.
מיר גייען יעצט אריין אין די קדושה איבערדערציילט די מעשיות :רבי
פון שבת קודש אין טבריא של מעלה, רבי ישראל שמעון האט זיך זייער
מאטל סלאנימער ,דער ברכת אברהם, געפרייט ,ווייל ער האט פילע מאל
'הדרא דלא אפשר למפרט בשפוותא' דער נתיבות שלום ,רבי מענדל וועג,
וואס האט זיך דארט אלץ אפגעטון. געהערט פון זיין פעטער רבי מאטל גאר
רבי מתתיהו לוריא ,און רבי אהרן יוסף. גרויסע הפלגות אויף רבי דוד מרדכי
אוי אוי קה אכסוף נועם שבת!... די אלע וואס האבן איבערגעלאזט און פון האראדאק .ער האט געטראכט
צו זיך" :איך מוז אים קענען ,אז דער
זעטיגט אייער נשמה און באלייכט אייער טאג פעטער רבי מאטל רעדט אזוי שטארק
פון אים ,מוז מען אים גיין באזוכן" .איז
דורך שעפן חיזוק אמונה און ביטחון,
השקפת החיים און ידיעת התורה פון די געפארן קיין האראדאק.ָ ער
ווען ער איז אנגעקומען דארט
איז געווען ערב שבת ,אבער ער האט
כא ּפן ווער ער איז און דערגיין
געוואלט ַ
זיין אמת'ע מדרגה ,דעריבער האט ער
קיינעם נישט געפרעגט ווער רבי דוד
מרדכי איז .ער האט מחליט געווען אז
דערטא ּפן ווער ער איז.
ַ ער וויל אליינס
ער איז ארומגעגאנגען אהער און
אהין ביים דאווענען ,ביז פלוצלינג,
זעט ער א איד שטייט ביים פענסטער,
אנגעלאנט אויף זיין האנט ,און ער זינגט
ZURECH 347.765.7824
מיט דביקות דעם ניגון" :מים רבים לא
יוכלו לכבות את האהבה ונהרות לא
ישטפוה - "...א ניגון וואס רבי הערשלע
צו ספאנסערן
אדער פאר
האראדאקער האט מחבר געווען .עס
פאזעטיווע
קאמעטארן קען
מען זיך ווענדן צו האבן זיך געגאסן טייכן טרערן פון דעם
הרה"ח ר'
חיים מנחם
ראזינגער הי"ו
איד .האט רבי ישראל שמעון געזאגט:
347.570.0413 "אה ,דאס איז זיכער רבי דוד מרדכי!"
צוגעטראפן ,דאס
ָ ער האט טאקע גוט
מען קען אויך הערן די
שיעורים פון רב אויף: איז געווען רבי דוד מרדכי.
קול פרדס התורה קול נשמותינו
אידיש718.760.1111 #1 :
718.506.9694
ענגליש718.759.1111 #1 :
עינים ליין די הייליגע ספרים און כתבים
718.977.5554
במוצש''ק #0
במשך השבוע 1-2-7-4
א פרישע וואך
וואס האבן פאראייביגט די
צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו
shiurimlishmo@gmail.com
פול מיט חיזוק
עבודה
לאמיר דא צוריקגיין קיין 'טבריא
11 פ+רדס ה+תור+ה
שיעורים דורך
אויס די וואך:
זונטאג
מאמר הפרשה
מאנטאג
חובת הלבבות
דינסטאג
טבריא של מעלה
מיטוואך
אוצר הידיעות
דאנערשטאג
יאהרצייטן
פרייטאג
אור של שב"ק
מוצאי שבת
מלוה מלכה
SQUARE
פ+רדס ה+תור+ה 12
