gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫‪605 615 7777 #66‬‬ ‫אין דער טאטע איז דערשראקן‪ ,‬אז דער קינד זאל זיך‬ ‫חלילה נישט פארלירן‪ .‬די רגע אבער דער קינד גיבט‬ ‫זיך א דריי אויס און ער זעט דעם טאטן‪ ,‬ס'איז נישט‬ ‫קיין נפקא מינה ווי ווייט ער איז‪ ,‬די שמייכל וואס דער‬ ‫טאטע ווייזט אים‪ ,‬סיי די געפיל פון טאטן ווערט‬ ‫רואיגער אז ער איז נישט פארלוירן‪ ,‬דער קינד זעהט‬ ‫דעם טאטען און ער ווייסט ווי צוריק צו קומען‪ .‬און‬ ‫סיי די קינד איז פרייליך און צופרידן צו זען זיין‬ ‫טאטע‪ ,‬און ער הייבט אן לויפן‪ .‬ס'וועט נאך נעמען‬ ‫אביסעלע ביז ער וועט אריינפאלן אין די טאטע'ס‬ ‫זיין אין אזא מדריגה "עד שיעיד עליו יודע תעלומות"‪,‬‬ ‫עס שטייט די וואך אין די סדרה‪" ,‬ושבת עד ד'‬ ‫ארעמעס‪ ,‬אבער ער איז שוין אויף א ריכטיגע וועג‪ ,‬די‬ ‫דער אייבערשטער זאל כביכול עדות זאגן "שלא ישוב‬ ‫אלקיך ושמעת בקולו"‪ ,‬עס איז דא מצוה פון תשובה‬ ‫זעלבע איז תשובה‪ ,‬די רגע דער מענטש ווערט‬ ‫לכסלה עוד"‪ ,‬אז ער גייט מער קיינמאל נישט זינדיגן‪.‬‬ ‫אז א איד זאל זיך צוריקקערן און תשובה טון צום‬ ‫ערוועקט ער דרייט צוריק זיין פנים נאנט צו ווערן צום‬ ‫ווי בין איך עס בכח צו באווייזן? דארף מען וויסן אז‬ ‫אייבערשטן‪ .‬ווייטער אין די סדרה שטייט נאכאמאל‬ ‫רבוש"ע און טוהן זיין רצון‪ ,‬נישט קיין נפק"מ ווי ווייט‬ ‫דאס איז די עצת היצר‪ ,‬תשובה צו טון קען מען אפילו‬ ‫"ואתה תשוב"‪ ,‬דו זאלסט זיך צוריקקערן‪" ,‬ושמעת‬ ‫ער איז דערווייטערט איז ער שוין אויף די ריכטיגע‬ ‫אין איין רגע‪ ,‬אפילו די תשובה וואס א מענטש טוט איז‬ ‫בקול ד'‪ ,‬ועשית את כל מצותיו אשר אנכי מצוך היום"‪,‬‬ ‫רעלסן אויף די וועג פון תשובה איז שוין ערוועקט צו‬ ‫נישט קיין תשובה גמורה‪ ,‬אבער די רגע וואס דער‬ ‫און טוהן אלע מצוות פון דעם אייבערשטען מ'דארף‬ ‫אים די ליבשאפט פון רבוש"ע‪.‬‬ ‫מענטש געט זיך א קער צוריק און קומט צום רבונו של‬ ‫פארשטיין‪ ,‬לכאורה אויב האט א איד שוין תשובה‬ ‫עולם‪ ,‬איז דאס שוין נחשב פאר תשובה‪ .‬ווי ס'שטייט‬ ‫געטון‪ ,‬וואס פעלט אויס נאכאמאל אנצוזאגן אז ער‬ ‫אין ספרים‪" ,‬כרחוק מזרח ממערב הרחיק ממנו את‬ ‫זאל תשובה טוהן? ער האט דאך שוין תשובה געטון‪.‬‬ ‫פשעינו"‪ ,‬תשובה איז אזוי נאנט ווי ווייט ער עס נעמט‬ ‫נאך מער‪ ,‬דער מבי"ט זאגט א מורא'דיגע חידוש‪,‬‬ ‫צו גיין פון מזרח צו מערב‪ .‬ווען א מענטש שטייט‬ ‫ווען א איד טוט תשובה‪ ,‬איז דא תנאי התשובה‪ ,‬ווי‬ ‫שמונה עשרה אויסגעדרייט מיט דעם פנים צו מערב‪,‬‬ ‫דער תירוץ ווערט געברענגט אין די מפרשים‪ ,‬אז‬ ‫חרטה‪ ,‬עזיבת החטא‪ ,‬איבערלאזן די חטא‪ ,‬ס'איז דא‬ ‫און איינער זאגט אים‪" ,‬יונגערמאן‪ ,‬דו שטייסט נישט‬ ‫ס'איז דא צוויי סארט תשובות‪ .‬ס'איז דא א תשובה‪,‬‬ ‫קבלה על העתיד‪ .‬דאס איז אבער נישט ווי אלע‬ ‫ריכטיג‪ ".‬איז מיט איין דריי צו מזרח‪ ,‬אפילו ער שטייט‬ ‫וואס דאס איז די ערשטע תשובה‪ ,‬און דאס געשענט‬ ‫אנדערע מצוות‪ .‬ווייל ווען א מענטש‪ ,‬לאמיר זאגן‪,‬‬ ‫ביי די מערב וואנט‪ ,‬די רגע זיין פנים דרייט זיך צו‬ ‫זייער אסאך מאל ליידער ווען אידן זענען צעדרוקט‬ ‫האט די מצוה פון ציצית וואס מ'דארף לייגן ציצית‬ ‫מזרח‪ ,‬איז ער אויסגעדרייט צו מזרח‪ ,‬איז ער ביי מזרח‪.‬‬ ‫און זענען אין א שווערע מצב מיטמאכענדיג יסורים‪,‬‬ ‫אויף אלע פיר עקן‪ ,‬איז אפילו ער האט געלייגט ציצית‬ ‫אדער אנדערע ענגשאפטן און דאס איז מעורר א‬ ‫ביי דריי עקן‪ ,‬האט ער נישט געטון אפי' א חלק פון די‬ ‫מענטש‪ ,‬ס'צווינגט אריין דעם מענטש ער זאל‬ ‫מצוה‪ .‬ער האט נישט געטון קיין מצוה‪ .‬ביי מצות‬ ‫תשובה טון‪ .‬אבער דאס איז נאך נישט קיין תשובה‬ ‫תשובה איז נישט אזוי‪ ,‬אפילו ווען א מענטש האט נאר‬ ‫גמורה‪ ,‬נאכדעם‪ ,‬איינמאל מ'איז שוין איינגעקאכט‬ ‫חרטה און ער האט נאך נישט איבערגעלאזט די חטא‪,‬‬ ‫און מ'הייבט אן בהכרח צו לעבן א נייע לעבן‪ ,‬באקומט‬ ‫אדער ער טוט איבערלאזן אן עבירה אן חרטה‪ ,‬איז עס‬ ‫מען א מתיקות‪ ,‬מ'האט א גרויסע הכרה אין די מעלה‬ ‫א תשובה‪ ,‬ס'איז נישט די ריכטיגע תשובה‪ ,‬און מ'קען‬ ‫פון תשובה‪ ,‬און אין די מעלה פון דינען דעם רבונו של‬ ‫נישט דא בלייבן אודאי מוז מען גיין פאראויס‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫עולם‪ ,‬די מעלה פון לימוד התורה‪ .‬דעמאלטס פון זיך‬ ‫מ'זעט ביי אחאב‪ .‬אז ער האט זיך מכניע געווען פאר'ן‬ ‫אליין קערט מען זיך שוין אמת'דיג צוריק‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ער האט צוריסן זיינע קליידער‪ ,‬ער האט‬ ‫דעמאלטס טוט מען שוין אמת'דיג תשובה און מען‬ ‫געפאסט‪ ,‬און ער האט געשלאפן מיט א זאק‪ ,‬ס'זאל‬ ‫איז מקיים אלע מצוות פונעם אייבערשטען מיט‬ ‫אויסזען ווי א הכנעה‪ ,‬אבער ער האט אבער נאכנישט‬ ‫חשק‪ .‬איז פון אנפאנג איז "ושמעת בקולו"‪ ,‬שפעטער‬ ‫איבערגעלאזט זיינע חטאים‪ .‬און פון דעסטוועגן דאך‬ ‫אבער איז שוין "ושמעת בקול ה' ועשית כל מצותיו‬ ‫זאגט דער רבונו של עולם‪" ,‬כי נכנע אחאב"‪ .‬די פשט‬ ‫אשר אנכי מצוך וכו'" טוט מען שוין אלע מצוות‪ ,‬אזוי‬ ‫איז‪ ,‬אז ער ברעכט זיך‪ ,‬ער הייבט זיך אן צוריקצוקערן‪.‬‬ ‫ווי ס'שטייט אין חז"ל‪" ,‬מתוך שלא לשמה בא לשמה"‪.‬‬ ‫ער האט אפשר טאקע נישט איבערגעלאזט זיינע‬ ‫מעשים‪ ,‬אבער ער קערט זיך צוריק‪ ,‬דאס איז שוין‬ ‫גערעכנט פאר א מצות תשובה‪.‬‬ ‫ווען מען איז זיך מתבונן דערין איז דאס איז א‬ ‫די זעלבע זאך תשובה‪ ,‬אויף תשובה גמורה דארף‬ ‫שטארקע יסוד פון חיזוק אין די ענין פון תשובה‪.‬‬ ‫מען אסאך ארבעט‪ .‬די רגע אבער דער מענטש גיבט‬ ‫ס'קומט די הייליגע טעג‪ ,‬ס'קומט אלול‪ ,‬און זייער‬ ‫זיך א קער צוריק‪ ,‬איז ווי א קליין קינד וואס לויפט‬ ‫אסאך מאל איז א מענטש זיך מייאש פון תשובה צו‬ ‫און דאס איז וואס דער רבונו של עולם פאדערט‬ ‫טון‪ .‬ער טראכט‪ ,‬ווי קען איך תשובה טון? פון מיינע‬ ‫פון כלל ישראל אין די ימי אלול‪ ,‬די ימי הרחמים‬ ‫פארלוירן אין די פארקערטע ריכטונג פון זיין טאטן‪,‬‬ ‫דער קינד ווערט פארלוירן ער זעט נישט זיין טאטע‪,‬‬ ‫שלעכטע מעשים‪ ,‬די מדרגות פון תשובה זענען דאך‬ ‫והרצון‪ ,‬מ'זאל אנהייבן זיך אנהייבן ערוועקען‪" ,‬פתחו‬ ‫געוואלדיג געוואלדיג הויך‪ .‬דו תשובה דארף דאך צו‬ ‫לי פתח כחודו של מחט"‪ .‬עפן א קליין לעכל פון א לאך אזוי גרויס ווי דער עפענונג‬ ‫פון א נאדל‪" .‬ואני אפתח לכם"‪ ,‬און דער אייבערשטער וועט שוין עפענען דעם גרויסן‬ ‫עפענונג "פתח כפתחו של אולם"‪ .‬דער רבונו של עולם‪ ,‬היות ער איז א רוצה בתשובה‪,‬‬ ‫איז דער רצון וואס דער רבונו של עולם האט צו יעדן יחיד‪ ,‬אז כלל ישראל זאל זיך‬ ‫צוריקערן צו אים‪ ,‬ער רופט כלל ישראל צו תשובה‪ .‬און ער גיבט עס מיט אזויפיל‬ ‫לייכטקייט‪ ,‬מיט אזויפיל אהבה‪ ,‬איבערגעגעבנקייט‪ .‬איין קליין טירעלע וואס דו‬ ‫דער מלך האט אים‬ ‫עפנסט אזוי גרויס ווי דאס עפענונג פון א נאדל‪ ,‬אפי' בעצם איז דאס דאך א ברעקלע‬ ‫אריינגעברענגט ביי זיך אין‬ ‫אנטקעגן די עפענונג פון א ברייטן און א גרויסן אולם‪ ,‬וואס דאס איז דער שלימות‬ ‫פאלאץ‪ ,‬און אנשטאט אים‬ ‫התשובה‪ ,‬די רגע דו טוסט די קלייניקייט דאס איבריגע טוט שוין דער רבונו של‬ ‫מעניש זיין‪ ,‬האט ער אים גרויס‬ ‫עולם‪.‬‬ ‫געמאכט‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫געשטעלט צו זיין א מיניסטער‪,‬‬ ‫איז וואס שטייט דא‪ ,‬אז חוץ פון דעם וואס דער רבונו של עולם איז מעורר און‬ ‫און ער האט זיך אנגעהויבן‬ ‫רופט צו תשובה‪ ,‬איז יעדע ברעקעלע צוריקער חשוב ביים רבוש"ע‪ .‬און נאכמער איז‬ ‫דרייען דארט ביי זיך אין פאלאץ‪.‬‬ ‫דא נאך א תוספות אהבה די רגע וואס דו טוסט דעם ברעקעלע העלפט דער רבונו‬ ‫די אלע באדינערס און אלע‬ ‫של עולם שוין מיט די איבריגע‪ ,‬אבער ער מוז זיך צוריק קערן‪,‬‬ ‫מיניסטארן‪ ,‬זענען געשטאנען‬ ‫און זיך געוואונדערט‪ ,‬וואס גייט‬ ‫דא פאר? אנשטאט משפיל זיין‬ ‫און נאך מער‪ ,‬עס איז טוט זיך מורא'דיג זאכן‪ ,‬עס גיסט זיך א אויסטערלישע‬ ‫איז ער אים מרים אזוי הויך און‬ ‫אהבה ווען מען טוט תשובה‪ ,‬אז נישט נאר אז דער אייבערשטער איז דיך מעורר צו‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און ער געבט אים‬ ‫ווען מ'הייבט אן סליחות‪,‬‬ ‫תשובה‪ .‬און נישט נאר אז ער העלפט דיך תשובה טון‪ ,‬אין נישט נאר ווען דו האסט‬ ‫אלע גוטע זאכן‪ .‬האט דער קעניג‬ ‫זאגט מען "אשרי יושבי ביתך"‪,‬‬ ‫תשובה געטון אביסל‪ ,‬ווערט עס שוין גערעכנט פאר תשובה‪ .‬נאר ווען דו טוסט‬ ‫געזאגט‪" ,‬ווארט צו‪ ,‬געבט אביסל‬ ‫וואס מ'ברענגט ארויס די גדלות‬ ‫תשובה בפועל‪ ,‬באקומסטו נאך שכר פארן תשובה טוהן‪ ,‬אין נאכמער די זדונות‬ ‫צייט‪ ,‬און ענק וועלן שוין אלעס‬ ‫ה'‪ .‬און נאכדעם זאגט מען "לך ה'‬ ‫וו ערט איבערגעדרייט פאר זכויות‪ ,‬אין ס'ווערט ממש מצוות‪ .‬עס איז נישט צו‬ ‫אליין פארשטיין‪".‬‬ ‫הצדקה ולנו בושת הפנים"‪ .‬און‬ ‫באגרייפן די אויסטערלישע אהבה וואס ליגט אין די מצוה פון תשובה‪.‬‬ ‫ערשט נאכדעם הייבט מען אן‬ ‫קומט אויס אז חוץ וואס ס'איז דא א דאפלטע תשובה‪ ,‬וואס מ'ווערט גערעכנט‬ ‫מיט די "ה' ה'"‪ ,‬און מיט די‬ ‫אז אביסל תשובה העלפט דער אייבערשטער אז מ'קען צוקומען צו תשובה גמורה‪,‬‬ ‫ס'איז נישט אריבער אפאר‬ ‫סליחות ותחנונים‪ ,‬און מ'בעט‬ ‫נאר אפילו ווען דו טוסט תשובה‪ ,‬און דיין מדריגת התשובה איז נאר תשובה מיראה‪,‬‬ ‫וואכן‪ ,‬און איין טאג קלאפט דער‬ ‫פונעם הייליגן באשעפער "שמע‬ ‫קען עס נתהפך ווערן צו תשובה מאהבה‪.‬‬ ‫פארברעכער אריין צום מלך'ס‬ ‫קולנו" און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫פריוואטן צימער‪ ,‬ער פאלט‬ ‫אונזערע הייליגע רבי'ס האבן‬ ‫דער הייליגער רמב"ן טייטשט אריין אין "ועתה ישראל מה ה' אלקיך שואל מעמך‬ ‫אראפ אויף די פיס‪ ,‬ממש מיט‬ ‫זייער שטארק אראפגעשטעלט‬ ‫כי אם ליראה" – אויף מצות תשובה‪ .‬וואס הייסט‪ ,‬די גמרא פרעגט דאך‪ ,‬איז דען מצות‬ ‫רויטע אויגן‪ ,‬און ער זאגט‪" ,‬א‬ ‫אז די וועג פון סליחות איז נישט‬ ‫תשובה אזוי גרינג? תשובה צו טון איז צוברעכן אלע תאוות‪ ,‬זיך מתגבר אויף אלע‬ ‫גאנצע נאכט קען איך שוין נישט‬ ‫עליכם‬ ‫"שלום‬ ‫זאגן‬ ‫חמדות צוקומען צו שלא ישוב לכסלה עוד‪ ,‬ווי שווער איז פאר יעדן איינעם פון אונז‬ ‫שלאפן‪ .‬איך האב מיך געדרייט‬ ‫האב‬ ‫איך‬ ‫אייבערשטער‪,‬‬ ‫אפצולאזן די חטאים‪ ,‬די שלעכטע געוואוינהייטן וואס מיר זענען ליידער אזוי‬ ‫ביי מיר אין שטאט‪ ,‬איך האב‬ ‫געזינדיגט און זיי מיר מוחל"‪ .‬די‬ ‫איינגעקריצט‪ .‬נאר וואס דען‪ ,‬ווי מיר האבן פריער געשמועסט‪ ,‬ס'איז אלעס אמת‪,‬‬ ‫נישט געוואוסט פאר וועם איך‬ ‫וועג וויאזוי יענער זאל דיר‬ ‫אבער דער רבונו של עולם וויל פון דיר וואס דו קענסט באווייזן‪ ,‬הייב אן צו טון‪ ,‬ווייז‬ ‫האב געזינדיגט‪ ,‬איך האב נישט‬ ‫מוחל זיין איז אז קודם זאלסטו‬ ‫דיינע כוחות כדי צוצוקומען צום רבונו של עולם‪ ,‬און דאס איבריגע וועט שוין דער‬ ‫געוואוסט וואס איך האב געטון‪.‬‬ ‫מכיר זיין די גרויסקייט פון‬ ‫רבונו של עולם טון‪ .‬די זאך ליגט נישט אונטער'ן בריק‪ ,‬די זאך ליגט ביי דיר אליין‪.‬‬ ‫דא זע איך וואס הייסט א מלך?‬ ‫יענעם‪ ,‬קעגן וועם דו האסט‬ ‫וואס הייסט א גרויסקייט? וואס‬ ‫געזינדיגט‪.‬‬ ‫הייסט דער מלך איז א גוטער? ווי‬ ‫די עיקר ארבעט איז זיך ערוועקן נישט דורך לאזן די טעג גלייכגילטיג מען דארף‬ ‫גרויס דער מלך איז? איך קען מיך‬ ‫מרבה זיין בתפלה ובתחנונים‪ ,‬תשובה טוהן וויפיל עס איז שייך "והבא לטהר מסייעין‬ ‫ממש נישט צו זיך קומען אז איך‬ ‫עס איז באקאנט די משל פון‬ ‫אותו"‪ .‬דער אייבערשטער העלפט אידן וואס ווילן תשובה טון‪ ,‬און זיי קענען נישט‬ ‫האב געזינדיגט פאר'ן מלך‪ .‬מלך‪,‬‬ ‫איינער וואס האט זיך גאר‬ ‫בדרך הטבע אנצוקומען‪ ,‬אז ס'זאל צוריק אויפגעפרישט ווערן אין זיי א רוח טהרה‬ ‫איך בעט דיך‪ ,‬זיי מיר מוחל‪,‬‬ ‫שטארק פארזינדיגט קעגן א‬ ‫צו דערגרייכן די געפיל פון אהבת ה'‪ .‬דאס זאלסטו וויסן‪" ,‬ומל ה' את לבבך"‪ ,‬פונקט‬ ‫פארגעב מיר אויף אלע מיינע‬ ‫מלך‪ ,‬וואו ער איז באגאנגען די‬ ‫ווי א קליין קינד‪ ,‬וואס דארף זיך מל'ן‪ ,‬ליגט אומבאהאלפן אינעם שויס פונעם סנדק‪.‬‬ ‫פשעים וואס איך האב געטון‪ ,‬איך‬ ‫שווערסטע עבירות ווי א מורד‬ ‫ווער מל'עט איהם? דער מוהל מל'עט‪ ,‬די קינד טוט גארנישט‪ ,‬פונדעסטוועגן דאך‬ ‫האלט עס ממש נישט אויס‪.‬‬ ‫במלכות וואס איז ממש חייב‬ ‫גייט די מצוה פאר'ן קינד‪ ,‬ער איז א גע'מל'עטער‪ ,‬ער באקומט קדושה‪ .‬דער רבונו של‬ ‫מיתה‪ .‬זיי האבן אים געברענגט‬ ‫עולם זאגט די זעלבע זאך דא מיט תשובה‪" ,‬ומל ה' את לבבך"‪ ,‬דו וועסט זוכה זיין‪.‬‬ ‫צום משפט‪ ,‬און דער קעניג‬ ‫נישט נאר לבבך‪ ,‬נאר "ולבב זרעך"‪ ,‬ממשיך צו זיין דורך תשובה‪ ,‬די אהבה צום‬ ‫די טיפע תשובה וואס דער‬ ‫אליין איז אראפגעקומען צום‬ ‫רבוש"ע‪ .‬דו דארפסט נאר איין זאך זען‪ ,‬זיך צו אריינלייגן אינעם שויס פונעם סנדק‪.‬‬ ‫פארברעכער האט געטון איז‬ ‫משפט‪ ,‬און ער האט געזאגט אז‬ ‫זיך דערווארעמען דאס הארץ אין די טעג‪ ,‬אויסגיסן‪ ,‬אויסנוצן די געלעגנהייט צו די‬ ‫נישט צום פארגלייך צו א תשובה‬ ‫ער וויל אליין באשטראפן דעם‬ ‫קריאה של חיבה וואס דער רבונו של עולם רופט אונז פאדערן‪" ,‬שובה ישראל"‪ ,‬טוט‬ ‫וואס קומט אויב מען וואלט אים‬ ‫מענטש‪ ,‬און אנשטאט מ'זאל‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫מעניש געווען‪ .‬ס'איז א תשובה‬ ‫אים הענגען וואס ער איז חייב‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן אז מיר וועלן זיך לאזן ערוועקן צום רוף פון‬ ‫וואס ברענגט ארויס די טיפסטע‬ ‫מיתה אזויווי א מורד במלכות‪,‬‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬טוהן מה שביכלתנו והשגתינו תשובה צוטוהן מרבה זיין בתפלה להתקרב‬ ‫טיפסטע געפילן פון א מענטש‪,‬‬ ‫זאל מען אים אריינברענגען ביי‬ ‫אל ד' וועלן מיר זוכה זיין בדין און נתקרב ווערן אל ד' צו האבן די ריכטיגע צוגאנג צו‬ ‫די טיפסטע שולד געפילן‪ .‬מ'קען‬ ‫זיך אין פאלאץ‪ ,‬און ער גייט‬ ‫ממליך זיין דעם רבוש"ע צו האבן די ריכטיגע הכנעה צו טוהן נאר זיין אמת'ע רצון‪,‬‬ ‫נישט מוחל זיין זיך אליינס‪ ,‬ס'איז‬ ‫אליין קער נעמען פון אים‪.‬‬ ‫אין זוכה צו א כתיבה וחתימה טובה צו א זיס לעכטיג יאהר צו א שנת גאולה וישועה‬ ‫די גרעסטע עונש וואס מ'קען‬ ‫בהתרוממת קרן התורה והיראה בביאת גוא"צ בב"א‪.‬‬ ‫געבן‪.‬‬ ‫האט רבי יעקב שמשון געענטפערט‪ ,‬דער טאטע‬ ‫איז טאקע געווען גרויס‪ ,‬דער טאטע איז טאקע‬ ‫געווען הייליג‪ ,‬״אבער פאר וועם דארף ער אפגעבן דין‬ ‫וחשבון״? מ'איז זיך מתבונן פאר וועם ער דארף‬ ‫אפגעבן דין וחשבון‪ ,‬פאר הקדוש ברוך הוא וואס איז‬ ‫קדושתו למעלה מקדושתכם‪..‬וועגן דעם דארף מען‬ ‫זיין צוגעלייגט אפילו ביי אזא גרויסן טאטן‪.‬‬ ‫נפטר גייט ארויף אין הימל‪ ,‬ער דארף געבן א דין‬ ‫וחשבון אויף אלע זיינע מעשים’‪ ,‬אבער ’איר’ האט‬ ‫דאך געהאט א גרויסן טאטן‪ ,‬אזא הייליגן טאטן‪,‬‬ ‫שטייט אין בית אברהם פון סלאנים‪ ,‬זאגט ער‪,‬‬ ‫טייטשט דער בית אברהם‪ ,‬ס'קומט א וואך פאר‬ ‫פארוואס דארפט איר זיין אזוי באזארגט און אזוי‬ ‫ווען דער הייליגער רבי ר' פנחס'ל קאריצער איז‬ ‫"א ֶּתם‬ ‫ראש השנה‪ ,‬זאגט די תורה הקדושה פאר אידן‪ַ ,‬‬ ‫טרויעריג? מ'דארף טאקע געבן א דין וחשבון‪,‬‬ ‫נסתלק געווארן פון דער וועלט‪ ,‬איז נאך די לויה‬ ‫נִ ָּצ ִבים ַהיוֹ ם"‪ ,‬מ'גייט זיך אוועקשטעלן היום‪ ,‬דא ראש‬ ‫אבער ער איז דאך געווען אזא גרויסער הייליגער‬ ‫איינער פון זיינע הייליגע זין‪ ,‬געהייסן ר' יעקב‬ ‫השנה‪ ,‬מ'גייט זיך אוועקשטעלן פאר א דין און‬ ‫איד‪.‬‬ ‫שמשון‪ ,‬געזעסן מיט א מורא'דיגע מורא'דיגע‬ ‫משפט‪ .‬דו ווייסט פאר וועם? "לִ ְפנֵ י ה' ֱאל ֵֹהיכֶּ ם"‪ .‬ווי‬ ‫טרויער‪ ,‬ער איז צוגעלייגט געווען‪ .‬האט מען עם‬ ‫חשוב דו ביסט‪ ,‬ווי גרויס דו ביסט‪ ,‬ווי טייער דו‬ ‫געפרעגט‪ ,‬ר' יעקב שמשון‪ ,‬פארוואס זענט איר אזוי‬ ‫האלטסט זיך‪ ,‬דארפסטו אבער געדענקען‪ ,‬ס'איז‬ ‫צוגעלייגט? ’טאקע‪ ,‬נאך א לויה‪ ,‬מ'ווייסט אז דער‬ ‫"א ֶּתם נִ ָּצ ִבים ַהיוֹ ם"‪ ,‬אבער ס'איז "לִ ְפנֵ י ה'‬‫ַ‬ ‫זאגט דער פרי מגדים‪ ,‬ראש השנה שטייען מיר‬ ‫ֱאל ֵֹהיכֶּ ם"‪.‬‬ ‫אונז אין א שווערע מלחמה מיט'ן ס"מ‪ ,‬מיט'ן שטן‪.‬‬ ‫און ווען אונז הייבן אן סליחות‪ ,‬אונז זאגן פאר'ן‬ ‫דער ס"מ שטייט פאר'ן כסא הכבוד ראש השנה‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און אונז הייבן אן אליין אריינצוטראכטן‬ ‫ער איז מקטרג אידן זאלן בלייבן נאך א יאר אין גלות‪.‬‬ ‫ווי גרויס דער אייבערשטער איז‪ ,‬ווי גרויס דער מלך‬ ‫דאס איז אויף כללות פון כלל ישראל‪ .‬בפרטיות איז‬ ‫א וואך ארום וועלן מיר אונז אלע שטיין פאר'ן‬ ‫איז‪ ,‬וואס הייסט דער אייבערשטער איז "פוֹ ֵת ַח ֶּאת‬ ‫ער מקטרג‪ ,‬דער זאל זיין קראנק‪ ,‬דער זאל שטארבן‪,‬‬ ‫"אין ָּד ָּבר נֶּ ְעלָּ ם‬ ‫משפט‪ ,‬פאר'ן שופט כל הארץ‪ֵ ,‬‬ ‫יָּ ֶּד ָּך ו ַמ ְש ִב ַיע לְ כָּ ל ַחי ָּרצוֹ ן"‪ָּ ,‬‬ ‫"קרוֹ ב ה' לְ כָּ ל ק ְֹר ָּאיו לְ כָּ ל‬ ‫דער זאל נישט האבן קיין פרנסה‪ ,‬חלילה חלילה‬ ‫יך"‪ .‬הקב"ה ווייסט‬ ‫ִמ ָּמ ְך וְ ֵאין נִ ְס ָּתר ִמ ֶּנגֶּ ד ֵעינֶּ ָּ‬ ‫ֲא ֶּשר יִ ְק ָּר ֻאהו ֶּב ֱא ֶּמת"‪ .‬איז אויטאמאטיש קוקט מען‬ ‫חלילה‪ .‬און אונז שטייען מיר אונטן‪ ,‬און אונז פירן מיר‬ ‫אלעס‪ ,‬און ער זעט אלעס‪ ,‬גארנישט ווערט נישט‬ ‫זיך אן וואס זענען מיר אונז‪ ,‬און צו זענען מיר‬ ‫קריג‪ .‬מיט וואס פירן מיר אונז קריג? אין כחנו אלא‬ ‫פארגעסן‪ .‬איז די צייט וואס יעדער איינער פון‬ ‫גארנישט‪ ,‬מיר זענען ממש אין ואפס קעגן דעם‬ ‫בפה‪ .‬אונז רייסן מיר איין קומענדיגן מוצאי שבת‪ ,‬און‬ ‫אונז דארף זיך אביסל מתבונן זיין און כאפן א‬ ‫הייליגן באשעפער‪ .‬פאלט אויף אונז אויטאמאטיש א‬ ‫מיר וועלן אנהייבן "אשרי יושבי ביתך במוצאי‬ ‫ציטער‪ ,‬כאפן א טרייסל‪ .‬ס'קומען פייערדיגע‪,‬‬ ‫מורא'דיגע סליחה און כפרה‪ ,‬וואס בעצם דאס איז‬ ‫מנוחה"‪ .‬מיר וועלן אויפשטיין ערב ראש השנה‪ ,‬מען‬ ‫ברענענדיגע טעג‪ ,‬ס'קומען הייליגע טעג‪ ,‬ס'קומען‬ ‫אויך איינע פון די עבודות פון ראש השנה‪ ,‬מער צו‬ ‫וועט ראש השנה שטיין א גאנצן טאג און דאווענען‪,‬‬ ‫מורא'דיגע טעג‪’ .‬מ'קען נישט אריינפאלן אין די‬ ‫לעבן און אויפבויען די געפיל צום אייבערשטן‪ ,‬און‬ ‫שרייען "ונתנה תוקף" און אלע אנדערע תפילות‪ .‬אונז‬ ‫טעג אזוי ווי מצות אנשים מלומדה’‪.‬‬ ‫דורך דעם קומט אויטאמאטיש א טיפע טיפע תשובה‬ ‫פירן מיר קריג מיט'ן ס"מ‪ ,‬ער זאל נישט אויספירן‬ ‫וואס דער מענטש קומט אן צו‪.‬‬ ‫וואס ער וויל‪ .‬אונז ווילן מיר א גוט יאר‪.‬‬ ‫שטייט פון פרי מגדים‪ ,‬אין זיין ספר המגיד‪.‬‬ ‫דער הייליגער שפת אמת לייגט עס אראפ נאך‬ ‫זאגט דער פרי מגדים‪ ,‬ווען א מיליטער גייט אין‬ ‫טיפער‪ ,‬וואס די סליחות און די תשובה וואס א‬ ‫זאגט דער פרי מגדים‪ ,‬צו די מלחמה פייפט מען‬ ‫מלחמה מיט'ן שונא‪ ,‬פלאצירן זיי זיך אין א‬ ‫מענטש דארף טון איז‪ :‬א חטא קומט נישט אן צו דעם‬ ‫אויך דריי מאל‪ .‬״די ערשטע מאל״ פייפט מען ראש‬ ‫מיליטערישע באזע‪ .‬ווען דער גענעראל‬ ‫מענטש אליינס‪ .‬א חטא קומט נאר אן צו די חיצוניות‬ ‫חודש אלול‪ ,‬מ'הייבט אן בלאזן שופר‪ .‬אזוי ווי אין‬ ‫באשליסט אז מ'גייט ארויס אין קריג קעגן דעם‬ ‫פון דעם מענטש‪ ,‬צו די ארום און ארום‪ ,‬אבער ס'איז‬ ‫מיליטער איז דער ערשטער פייף מען זאל זיך אנטון‬ ‫שונא‪ ,‬איז דא דריי סימנים וואס מ'געבט פאר'ן‬ ‫דא די נקודה פנימית וואס ווערט נישט אנגערירט‪.‬‬ ‫די בגדים‪ ,‬די זעלבע זאך איז ראש חודש אלול דער‬ ‫סאלדאט‪ ,‬דריי מאל פייפט מען‪ .‬ווען די‬ ‫און א מענטש טוט תשובה‪ ,‬די וויכטיגסטע זאך וואס‬ ‫פייף‪ ,‬טוט ענק אן אלע בגדים‪ ,‬מאכט ענק ריין אלע‬ ‫סאלדאטן הערן אין זייער באזע‪ ,‬ס'קען זיין‬ ‫א מענטש דארף טון‪ ,‬מגלה צו זיין די פנימיות הלב און‬ ‫בגדים‪" ,‬שפרו מעשיכם‪ ,‬חדשו מעשיכם"‪ .‬אזוי גייט‬ ‫אינמיטן די נאכט‪ ,‬אינמיטן טיפסטן שלאף‪ ,‬זיי‬ ‫דאס אויפבויען‪ ,‬וואס דאס איז די תשובה‪ .‬דער‬ ‫גאנץ חודש אלול‪ ,‬אידן דארפן מתקן זיין זייערע‬ ‫הערן איינמאל פייפן‪ ,‬ווייסן אלע סאלדאטן‪,‬‬ ‫מענטש ווערט די פנימיות הלב‪ ,‬וואס דאס איז דער‬ ‫מעשים‪ ,‬וואס איז א משל פאר די בגדים‪.‬‬ ‫יעצט דארף מען אויפשטיין‪ ,‬ארויסטאנצן פון‬ ‫מענטש אליינס‪ ,‬די חלק אלוקי ממעל‪.‬‬ ‫בעט‪ ,‬און זיך אנטון די בגדים‪ ,‬די מיליטערישע‬ ‫איז דאס איז אונזער עבודה‪ .‬צו אויפבויען א‬ ‫קליידער‪ .‬נאך א פאר מינוט הערט מען א צווייטן‬ ‫ריכטיגע קשר צום אייבערשטן‪ ,‬און ארויסברענגען‬ ‫פייף‪ ,‬איז דאס א סימן‪ ,‬יעצט דארפן אלע‬ ‫״די צווייטע פייף״ קומט א' סליחות‪ .‬מוצאי שבת‪,‬‬ ‫סאלדאטן גיין נעמען די געווער‪ ,‬די שווערדן‪ ,‬מיט‬ ‫די פנימיות הלב ווער אונז זענען‪ .‬ווען א מענטש איז‬ ‫די ערשטן טאג סליחות‪ ,‬איז די צווייטע פייף‪ .‬וואס‬ ‫קלאר ווער ער איז‪ ,‬ווען א מענטש ווייסט פארוואס‬ ‫אלע כלי מלחמה‪ ,‬און זיך אנגארטלען מיט די כלי‬ ‫קומט די צווייטע פייף זאגן? אז מ'דארף שוין אנגרייטן‬ ‫מלחמה‪ ,‬די כלי זיין‪ .‬ווען מ'הערט א דריטן פייף‪,‬‬ ‫ער איז דא אויף די וועלט‪ ,‬זינדיגט ער מער נישט‪ .‬און‬ ‫די כלי זין‪ ,‬די שווערדן‪ .‬אידן שטייען שוין אויף צופרי‪,‬‬ ‫דאס איז אונזער עבודה פון סליחות‪ ,‬זיך צוריק‬ ‫דארף יעדער ארויסגיין צו זיין פלאץ‪ ,‬זיך‬ ‫מ'הייבט שוין אן איינרייסן תפילות ותחנונים‪ ,‬מ'האלט‬ ‫צוזאמנעמען‪ ,‬מ'גייט אין קריג גיין‪ .‬אזוי איז די‬ ‫אויפצואוועקן און קלאר מאכן וואס דער‬ ‫שוין א טריט ווייטער צו די מלחמה‪.‬‬ ‫אייבערשטער איז און וואס אונז זענען מיר‪.‬‬ ‫סדר ביי די מיליטער‪ ,‬אזוי שרייבט דער פרי‬ ‫מגדים‪.‬‬ ‫״דעם דריטן פייף״ איז ראש השנה אליינס!‬ ‫אזוי ווי עס קומען אריין געוויסע שאלות פון בחורים‬ ‫וואס ווילן פארשטיין מער פינקטליכער די דעטאלן‬ ‫איבער די איגוד רעוואלוציע‪.‬‬ ‫אין וויליאמסבורג טוען די אחראים אנטפאנגען די בחורי הבית מדרש מיט א ברכת‬ ‫ברוכים הבאים נאכן זיך צריק קערן פון וויילן אויף די בערג די פארגאנגענע חדשים‪.‬‬ ‫אויב האסטו סיי וועלכע שאלה וואס די פילסט אז‬ ‫עס פעלט קלארקייט רוף אריין אויף די ספעציעלע‬ ‫אין די זעלבע צייט האט זיך אנגעהויבן די ערנסטע פלאנירונגען איבער די ימים‬ ‫איגוד אינפארמאציע נומער ‪ 845-682-1727‬און לאז א‬ ‫טובים און בין הזמנים הממשמשים ובאים‪ .‬ווי די אחראים גייען איבער אלע אפציעס און‬ ‫קלארע מעסידש מיט דיין שאלה פראגע אדער הארה‪.‬‬ ‫געדאנקען וואס איז דא אויפן טיש‪ ,‬און אפעלירן צום עולם אז ווער עס האט סיי וועלכע‬ ‫געדאנק זאל זיך נישט צוריקהאלטן פון איבערגעבן פאר די אחראים וואס שטייען גרייט‬ ‫און אויב עס וועט זיין א שאלה וואס מערערע‬ ‫פאר יעדע געדאנק‪ .‬ווי אויך האט זיך דער די להעלות אפיס פארבינדן מיט די אחראים‬ ‫בחורים וועלן האבן וועט מען ‪-‬אויב עס וועט זיין די‬ ‫איבער צוגיין וואס איז אלס דא אויפן טיש אין וויאזוי מען נעמט עס ווייטער בעזרת‬ ‫מעגליכקייט‪ -‬עס פארעפענטליכן אינעם גליון‪.‬‬ ‫השם‪.‬‬