הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

בס"ד
לע"נ מנחם מענדל בן יהושע דוב וועכנטליכע גליון צו פארשפרייטן די הלכות און וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אם ואם
חדש! פרשת נצבים וילך תשפ"ו | יאר 141 3
„הורינו“ יעצט
אידיש אין
וואלאזשינער זי"ע ,אז א מענטש וואס דינט דעם אויבערשטן מיט'ן אינזין אז דער
אויבערשטער זאל האבן א נחת רוח פון דעם וואס ער וועט אים קענען געבן שכר, קדשך הורינו דברות
כיבוד אב ואם אין די וואכעדיגע פרשה
ווערט דאס נישט גערעכנט ווי איינער וואס דינט על מנת לקבל פרס .פארקערט,
דאס איז עבודת ה' מעולה. "והותירך ה' אלקיך בכל מעשה ידך" (דברים ל ,ט)
מיט דעם טייטש ער אויס הערליך די ווערטער פונעם ר"ן אין מסכת קידושין ,לגבי די עס שטייט אין ספר הקדוש 'קדושת לוי' אויף דעם פסוק" ,והותירך ה' אלקיך"
שיטה פון רבינו תם אז פרויען מעגן מאכן א ברכה אויף מצוות עשה שהזמן גרמא. – דאס מיינט צו זאגן ,אז אפילו די אלע גוטע זאכן וואס א מענטש באקומט
דער ר"ן שרייבט אז די אחרונים האבן מסכים געווען צו זיין שיטה אז פרויען מאכן א פונעם אויבערשטן דא אין עולם הזה ,וועט מען אים גארנישט אראפרעכענען
ברכה ווייל זיי באקומען שכר אויף דעם. פון זיין שכר וואס ווארט אים אפ אין עולם הבא .פארוואס? ווייל די אלע גוטע
פרעגט דער ר"ן :וויאזוי קענען זיי זאגן "וציוונו" אויב זיי זענען נישט באפוילן געווארן? זאכן וואס דער אויבערשטער גיט אונז דא אויף דער וועלט ,ברענגט אים כביכול
ענטפערט דער ר"ן ,אז היות די מענער זענען יא באפוילן ,און די פרויען האבן אויך א נחת רוח און א גרויסע שמחה .דאס איז דער פשט פון "והותירך" ,אז דער
א שייכות צו די מצוה ווייל זיי באקומען דאך שכר דערויף ,קענען זיי דעריבער זאגן אויבערשטער וועט נישט פארמינערן דיינע זכויות צוליב די טובות וואס דו
"וציוונו". האסט באקומען; פארקערט ,די גוטס אין עולם הזה ווערט געגעבן אלס א
לכאורה דארף מען דאס פארשטיין :וויאזוי מאכט דאס באקומען שכר אז עס זאל הוספה צו דיין שכר ,און אלע דיינע זכויות וועלן בלייבן גאנץ פאר דיר אין עולם
זיין כאילו מען איז באפוילן געווארן? איז דא א שיינע תירוץ דערויף פון הגאון רבי הבא ,פארוואס "כי חפץ ה' להיטיב לנו בעולם הזה ",דער אויבערשטער וויל
אברהם וויינפעלד זצ"ל ,בעל מחבר ספר 'לב אברהם' .ער ערקלערט עס לויט דעם אונז טון גוטס אויף דער וועלט .דאס איז דער טייטש פון "כי ישוב ה' לשוש
וואס מיר האבן געברענגט בשם דעם 'קדושת לוי' און דעם 'הפלאה' ,אז ווען א עליך לטוב" .דער אויבערשטער פרייט זיך צו געבן פאר אידישע קינדער .עד
מענטש באקומט שכר פאר א מצוה וואס ער האט געטון ,איז דאס באקומען דעם כאן לשונו.
שכר אליין אויך א מצוה .דעריבער זענען די ווערטער פונעם ר"ן זייער געשמאק: ענליך שרייבט דער קדושת לוי אין פרשת יתרו :ווען דער אויבערשטער באצאלט
היות פרויען באקומען שכר ,איז דאס אליין א מצוה וואס מיר זענען באפוילן ,און שכר פאר א מצוה ,ווערט די מצוה נישט קלענער דורך דעם; פארקערט ,די
דעריבער קענען זיי זאגן "וציוונו". מצוה ווערט נאך גרעסער .וויבאלד דער אויבערשטער האט הנאה צו געבן
לויט דעם אלעם קומט אויס ,אז אויב דער שכר פון א מצוה איז אליין א מצוה ,דאן השפעות" ,קומט אויס אז דאס וואס האט גורם געווען אז ער זאל משפיע
וואס גרעסער דער שכר איז ,אלס גרעסער איז די מצוה אליין .אויב אזוי ,לאמיר זיך זיין ,ווערט נאך א גרעסערע מצוה".
מתבונן זיין ווי גרויס עס איז די מצוה פון כיבוד אב ואם ,וואס די תורה האט ביי דעם ענליך איז דער 'הפלאה' מסביר אין 'פנים יפות' דעם מאמר חז"ל" :שכר מצוה
אויף א אויסנאמליכע פארנעם צוגעזאגט א גאר ספעציעלע שכר ,מער ווי ביי סיי מצוה" .דאס מיינט ,אז ביי יעדע מצוה ,אויסער דעם וואס מען טוט די פעולה פון
וועלכע אנדערע מצוה וואס איר שכר שטייט אין די תורה" .למען יאריכון ימיך ולמען די מצוה און מען פאלגט דעם באפעל פונעם אויבערשטן ,איז דאס באקומען
ייטב לך על האדמה" וכו' ,און חז"ל זאגן" :ווער עס זוכט טעג און יארן ,עשירות און דעם שכר אליין אויך א חלק פון די מצוה .פארוואס? ווייל דאס איז אויך דער
כבוד ,און א לאנג לעבן אויף דער וועלט און אויף יענע וועלט ,א לעבן שאין להם סוף רצון פונעם באשעפער ,וואס וויל באגליקן זיינע באשעפענישן מיט גוטס .קומט
ותכלית ,זאל טון דעם רצון פון זיין פאטער אין הימל און דעם רצון פון זיין טאטע און אויס ,אז דער שכר וואס מען באקומט פאר א מצוה איז אליין א מצוה.
מאמע". ער ברענגט אז אזוי שטייט אויך אין ספר "רוח חיים" פונעם רבי חיים
פונקט ווי יעדער איד איז מחויב צו לערנען די הלכות וואס זענען נוגע למעשה יעדן טאג ,ווי למשל הלכות
ברכות ,שבת ,און שמירת הלשון ,די זעלבע זאך איז מען מחויב צו לערנען און חזר'ן די הלכות פון כיבוד און הורינו דרך חיים
מורא אב ואם .די מצוה איז א 'מצוה תמידית' וואס באגלייט דעם מענטש יעדע מינוט ,און עס איז גאר א כבוד אב ואם אין הלכה און מנהג
הארבע זאך .אויב א מענטש וועט נישט גוט דורכלערנען די הלכות ,וועט ער נישט וויסן וויאזוי דאס מקיים באזירט אויפן ספר 'ויברך דוד' פון הגאון רבי ישראל דוד הארפענעס
זיין ריכטיג ,און ער וועט זיכער נכשל ווערן אין אסאך הארבע הלכות ,אן דעם וואס ער זאל אפילו וויסן. שליט"א ,פוסק ורב דביהמ"ד 'ישראל והזמנים' אין וויליאמסבורג.
מיט אים .אויב ער האט מורא אז ער וועט מבטל זיין תורה ,זאל ער פרובירן צו רעדן פארשידענע פרטים בנוגע די מצוה פון כיבוד אב ואם ,ספעציעל ביי עלטע־
מיט אים אין לערנען בשעת'ן שפאציר און דורך דעם מקיים זיין "ובלכתך בדרך". רע עלטערן
די גמרא דערציילט א מעשה מיט רבי טרפון :יעדעס מאל ווען זיין מאמע האט איינער וואס האט עלטערע עלטערן וואס קענען זיך נישט אליין אלעס מסדר זיין,
געוואלט ארויפגיין אויף איר בעט ,פלעגט ער זיך אראפבויגן און זי פלעגט זיך איז ער מחויב זיי צו באזוכן יעדן טאג כדי צו העלפן מיט זייערע באדערפענישן –
אנלאנען אויף אים כדי ארויפצוגיין .און ווען זי האט געוואלט אראפקומען פונעם זיי געבן צו עסן און טרינקען ,קויפן וואס זיי דארפן ,וואשן זייערע וועש ,מסדר זיין
בעט ,פלעגט ער זיך ווידער אראפבויגן ,און זי האט זיך אנגעלאנט אויף אים זייערע בילס ווי למשל פראפערטי טעקס און עלעקטריק ,וכדומה (אפילו אויב
אראפצוגיין. דאס געלט קומט פון די עלטערן ,מוז דאס קינד זיך אפגעבן מיט די טעכנישע
דער ירושלמי זאגט נאך ,אז רבי טרפון'ס מאמע'ס שיך האט זיך צעבראכן אין רשות חלקים) .אזוי אויך אויב זיי דארפן זיך גרייטן אויף א רייזע – איינפאקן און שלעפן
הרבים אום שבת .איז רבי טרפון געגאנגען און געלייגט זיינע צוויי הענט אונטער די רענצלעך אא"וו.
אירע פיס כדי זי זאל נישט דארפן טרעטן אויף דער ערד ,און זי איז געגאנגען און אפילו אויב דורך דעם וועט ער אביסל נאכלאזן פון העלפן זיין ווייב אינדערהיים,
אויף זיינע הענט ביז זי איז אנגעקומען וואו זי האט געדארפט .דאך האבן אים למשל אין די אוונט שעה'ן ווען מען דארף לייגן די קינדער שלאפן אין צייט ,קען זי
זיינע חברים אין בית המדרש געזאגט" :דו האסט נאך אפילו נישט דערגרייכט די אים נישט צוריק האלטן פון דעם .אבער די ווייב אליין דארף קודם זען אז איר שטוב
העלפט פון כיבוד אב .צי האט זי שוין אמאל אריינגעווארפן דיין בערזל אין ים און דו און איר מאן זאלן זיין מסודר ,און נאר ווען עס קומט נישט אויף זייער חשבון ,איז זי
האסט איר נישט פארשעמט?" דאס מיינט צו זאגן ,אז די העכסטן דרגא פון כבוד אויך מחויב צו גיין העלפן אירע עלטערן מיט אלע זייערע ענינים.
איז ווען מען ווערט פארשעמט פון איר ,און דאך פארשעמט מען איר נישט צוריק. אויב זיין עלטערער פאטער קען נישט אליין גיין אין בית המדרש ,איז דער זון
מחויב צו גיין צו אים יעדן אינדערפרי און אים העלפן גיין אין שול ,און אים נאכדעם
צוריקברענגען אהיים נאך דעם דאווענען ,אפילו אויב דאס מיינט אז ער וועט
דורך מורא – דאס מיינט יראת שמים ,מורא פאר'ן רבי'ן ,און מורא פאר פארפעלן זיין ארבעט( .עס איז דא א שאלה צי דער זון מעג זאגן פאר'ן טאטן צו
טאטע מאמע – ווערט מען געראטעוועט פון פאלשע חן און מען איז דאווענען פריער).
זוכה צו עשירות (ספר 'אות ברית' אות נב). אויב דער דאקטאר האט געהייסן דעם טאטן ער זאל יעדן טאג שפאצירן פאר זיין
געזונט ,און ער קען נישט שפאצירן אליין אן א באגלייטער ,מוז דער זון שפאצירן
פרשת נצבים וילך תשפ”ו //גליון 141
והשיב לב
שאלות ותשובות הלכה למעשה
געענטפערט דורך רבנים מובהקים שליט"א
א גרויסן יישר כח פאר'ן הערליכן גליון .זאלן מיר זוכה זיין זיי צו מכבד זיין ,אפילו
ווען עס קומט נישט אן לייכט .איך האב חתונה געהאט בזיווג שני און איך
האלט אינמיטן פארקויפן די דירה וואו איך האב געוואוינט ,כדי צו קויפן א קלענערע
דירה אין דעם יעצטיגן געגנט .צוליב א שאלה פון יחוד נאך מיין חתונה ,קען מיין
ערוואקסענע טאכטער ( ,)30+וואס איז נאכנישט קיין כלה ,נישט וואוינען מיט אונז.
איך האב געטראכט צו פארקויפן די אלטע דירה און קויפן א קלענערע דירה אדער
צימער נעבן אונז וואו זי זאל קענען וואוינען אינאיינעם.
די פראבלעם איז אז מיין טייערע מאמע איז שטארק דערקעגן און זי בעט מיר ממש עמוק עמוק
מיט תחנונים אז איך זאל ענדערש דינגען .זי האט מורא אז אויב מיר וועלן האבן אן
אייגענע הויז וועט מיין טאכטער שפירן באקוועם ,האבנדיג אן אייגענע דאך איבערן
מי ימצאנו
קאפ ,און עס וועט איר שטערן פון אויפבויען אן אייגענע שטוב .איך האב פרובירט
איר מסביר צו זיין מיט די פולסטע מאס דרך ארץ אז קויפן איז פיל מער פראקטיש
א מאמר חז”ל אדער מעשה פון
ווי דינגען ,בפרט ווען א קליינע מארטגעדזש קאסט בערך דאס זעלבע ,אדער אפילו צדיקים איבער כיבוד אב ואם ,זענען
ווייניגער ,ווי רענט .מיין מאמע האלט אבער פעסט אז איך זאל ענדערש קויפן א באהאלטן אינעם בילד
קליינע דירה פאר אן אינוועסטמענט און ניצן די הכנסה דערפון צו דינגען א פלאץ
Office@horeinu.org
פאר מיין טאכטער ,כדי זי זאל פילן אז דאס וואוינען דארט איז נאר צייטווייליג.
איך שפיר אז מיין מאמע פארשטייט נישט אז פינאנציעל ברעך איך אונטער ווייל
איך דארף צאלן אויף צוויי פלעצער .די איינציגסטע עצה וואס איך קען טון איז צו
פארקויפן די דירה און קויפן א קלענערע דירה מיט נאך א קליינע יוניט ,אזוי וועל
איך אי"ה קענען האבן אביסל פינאנציעלע סטאביליטעט .אמאל פיל איך זיך ממש
דער תירוץ אויפ'ן חידה פאר
הילפלאז .וואס זאל איך טון? איך וואלט זייער דאנקבאר געווען פאר אן עצה און פרשת כי תבא
הדרכה. ווען עלטערן אליינס בעטן דעם
זון מען זאל זיי אויפוועקן פון
ס'איז ווייטיגליך צו הערן איבער דעם געפיל פון הילפלאזיגקייט וואס איר טראגט שלאף ,למשל אויב דער טאטע
וויל אויפשטיין צו שחרית ,מעג
מיט זיך .דאס איז נישט קיין גרינגע זאך ,ספעציעל ווען ס'האנדלט זיך איבער א דער זון אויפוועקן די עלטערן אן
באשלוס וואס האט א שייכות מיט אייער טאכטער ,אייער מאן ,און אייער מאמע - קיין שום חשש .פארקערט ,ער
דריי וויכטיגע רילעישאנשיפס וואס יעדער דארף האבן זיין אויפמערקזאמקייט. טוט דערמיט די מצוה פון כיבוד
קודם כל ,איז וויכטיג ארויסצוהייבן א יסוד :פון א הלכה'דיגן שטאנדפונקט ,איז אב ואם מיט'ן ארויסהעלפן אין
דעם וואס זיי בעטן פון אים.
די באשלוס וויאזוי ארויסצוהעלפן אייער טאכטער מיט וואוינונג ,און וויאזוי איר וועט
אויפבויען אייער נייע היים ,א באשלוס צווישן אייך און אייער מאן .ס'איז אייער רעכט
און אייער פליכט צו פירן אייער שטוב און זיך זארגן פאר אייערע קינדער לויט אייער
פארשטאנד .די מצוה פון כיבוד אב ואם איז זייער וויכטיג און טייער ,אבער די דאזיגע
טייערע ליינער,
למען ייטב לך
זאך האט נישט קיין דירעקטע שייכות מיט אייער מאמע'ס וואוילזיין ,איר כבוד אדער
שוין עטליכע יאר וואס די גליון ערשיינט אין לשון הקודש און אין
באדערפענישן. ענגליש ,און עס ווערט געליינט ביי פילע טויזנטער אידן איבער
ס'איז אויך וויכטיג איר זאלט פארשטיין :נישט יעדע קעגנערשאפט קען מען לעזן דער גארער וועלט .די רעוואלוציע וואס דאס האט געמאכט אין די
מיט א גוטע און קלארע הסבר .ס'קען זיין אז הינטער אייער מאמע'ס קעגנערשאפט הייליגע מצוה פון כיבוד אב ואם איז אומבאשרייבליך ,ווען גאר אסאך
ליגט טיפע ווייטאג ,און אויב איר קענט צוגיין צו דעם מיט פארשטענדעניש (אן מענטשן האבן געעפנט די אויגן און עס האט געמאכט ביי זיי און ביי
זייערע קינדער א דראסטישע שינוי לטובה.
דארפן אויפגעבן אויפן באשלוס) ,קען עס אפשר ווייכער מאכן דעם שמועס .נעמט
אריין אייער מאמע אינעם פראצעדור מיט כבוד און שעצונג פאר איר מיינונג ,נישט נעמט א טייל אין דער פרישער רעוואלוציע וואס גייט יעצט געשאפן
ווייל איר מוזט האבן איר הסכמה. ווערן מיטן איבערטייטשן און ארויסגעבן די גליון אויף אידיש .פאר
און נאך אלעם איז וויכטיג צו געדענקען אז אייער מאמע האט לעבנס-ערפארונג א מינימאלן סכום קענט איר האבן א טייל אין דער אומשאצבארער
מצוה שאדם אוכל פרותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לעולם הבא,
וואס איר האט נאכנישט ,און זי וויל באמת אייער גוטס .לויט ווי איר האט דערמאנט,
און זייט זוכה צו די ברכה האמורה בתורה 'למען יאריכון ימיך'.
איז איר עצה בכלל נישט שלעכט :צו קויפן א יוניט און עס פארדינגען ,און נוצן די
געלט צו דינגען אן דירה פאר אייער טאכטער .אויף דעם אופן וועט די פינאנציעלע זייט מקיים מצוות כיבוד אב ואם אויפן שענסטן
לאסט פארגרינגערט ווערן ,און דיר העלפן אויסמיידן די שוועריקייטן פון וואוינען אין א וועג מיטן ספאנסערן די גליון לזכות אדער לע"נ
קליינע דירה אויף שטענדיג .אין צוגאב וועט דאס אויסהערן איר עצה און איר מכבד אייערע עלטערן בעולם הזה ובעולם הבא.
זיין ,אפילו ווען איר זענט נישט מחויב ,זיכער ברענגען ברכה אין אייער שטוב אין אלע
ענינים ,און בעזרת השי"ת וועט איר זוכה זיין צו זען די ברכה פון די תורה" ,למען ייטב
לך". Office@horeinu.org 845-422-2898
פרשת נצבים וילך תשפ”ו //גליון 141
מעשה אבות
א מעשה מיט א מוסר השכל
ביידע זייטן פונעם פערד ,און גיי שוין אוועק פון דא". דער טאטע האט אים געהייסן לייגן שטיינער אויפ'ן פערד,
און ער איז געווארן רייך דערפון ווייל ער האט אויסגעפאל־
דער איד האט אנגעהויבן ציטערן ,זעענדיג ווי דער גוי'ס כעס גט זיין טאטן.
שטייגט פון מינוט צו מינוט .מיטאמאל האט ער געזען ווי עס איז געווען א בחור וואס האט געוואוינט אין אנקארא ,א
דער גוי כאפט אן זיין ביקס .מיט א צאפלדיגע הארץ פול מיט גרויסע שטאט אין טערקיי .ער האט געוואוינט מיט זיין טאטן
שרעק האט ער אויסגעשטעלט די סחורה אזוי ווי דער גוי האט און אים שטארק מכבד געווען .ער האט געלערנט תורה און
געוואלט און אנגעהויבן גיין ,זייענדיג מתפלל פון טיפן הארצן זיין טאטע האט אים אויסגעהאלטן .ווען דער טאטע איז
אז דער באשעפער זאל אים ראטעווען פון דארט .ווען ער האט געווארן עלטער און געפילט אז ער גייט שוין באלד אוועק פון
אנגעהויבן גיין ,האט דער גוי אים געזאגט" :זאלסט אכטונג דער וועלט ,האט ער גערופן זיין זון און געזאגט" :מיין קינד ,דו
געבן נישט צו טון נאכאמאל אזא נארישע שריט פון מאכן צער ווייסט וואס מיין פרנסה איז געווען? איך פלעג ארומפארן פון
פאר א באשעפעניש ".דער איד האט אים באדאנקט און איז דארף צו דארף פארקויפן זייד פאר סוחרים .אבער איך האב
געגאנגען ווייטער. קיינמאל נישט געקויפט קיין סחורה סתם אזוי; נאר וואס זיי
נאכן זיך דערווייטערן פון דעם ארט ,איז דער איד אראפגאנגען האבן באשטעלט .איך בעט פון דיר צוויי זאכן :איך האב שוין
פונעם פערד און געזאגט" :מיין טאטע האט מיר געהייסן פאר דעם פערד און די באשטעלונגען ,און איך האב אויפגעשריבן א
זיין פטירה צו נעמען שטיינער וואס וועגן פונקט אזויפיל ווי גענויע ליסט צו וועמען עס צו ליפערן .ווען דו גייסט אפטראגן
די זייד ".ער האט גענומען שטיינער פונעם פעלד; עס זענען די סחורה אין יענעם געוויסן דארף ,האסטו א ספעציעלע
נישט געווען קיין גרויסע שטיינער ,נאר קליינע ,און ער האט זיי ליסטע וועמען צו פרעגן וואס זיי ווילן ,און דו מוזט זיין ערליך און
אויסגעשטעלט מיט גרויס מיה ,עס זאל שטימען מיט'ן וואג געטריי .אויב עס מאכט זיך אז זיי באשטעלן ביי דיר א האלבע
פון די זייד. זאק זייד ,זאלסטו נישט צעטיילן די סחורה אויף די צוויי זייטן
נאכן גיין א שטיק צייט איז ער אנגעקומען צו אן אכסניה פון פונעם פערד; נאר פיל אן די אנדערע זייט פונעם פערד מיט
אן אראבער .דער איד האט געדונגען א צימער און זיך געלייגט שטיינער".
שלאפן פאר די נאכט .דער בעל אכסניה האט געפרעגט דעם ווי נאר דער אלטער טאטע האט געענדיגט רעדן די ווערטער,
איד" :וואס האסטו דארט אין יענעם טאש?" דער איד האט נאך פאר דער זון האט געקענט פרעגן אדער פארשטיין ,האט
פשוט געענטפערט" :שטיינער ".דער גויאישער בעל הבית דער טאטע אויסגעשריגן 'שמע ישראל' און איז נסתלק געווארן
האט אים חושד געווען .און ער האט געטראכט צו זיך" :אידן צו זיין אייביגער רו.
זענען קלוג; ער ווייסט וואס ס'איז און ער פאפט מיר אויס נאך די שבעה האט דער זון גענומען די גאנצע סחורה און עס
זאגנדיג אז עס זענען סתם שטיינער". אפגעפירט לויט די ליסטע וואס ער האט געהאט .עס האט זיך
דער בעל הבית האט געווארט ביז דער איד וועט אנטשלאפן אויסגעשטעלט אז א גוי איז געקומען און באשטעלט א האלבע
ווערן ,און דעמאלטס איז ער שטילערהייט אריין אין זיין צימער. זאק זייד .ער האט זיך דערמאנט אין זיין טאטנ'ס צוואה ,און ער
נאך פאר ער האט געקענט עפענען דעם טאש מיט די שטיינער, האט געלייגט די זייד אויף איין זייט פונעם פערד און א זאק
איז דער צימער פלוצלינג געווארן פול מיט ליכטיגקייט ,און מיט שטיינער אויף די אנדערע זייט ,און ער איז געפארן ווייטער.
ער האט איינגעזען אז דאס זענען גאר פערל שטיינער .דער אינמיטן וועג האט ער זיך פארבלאנדזשעט און ער איז געווען
איד האט זיך אויפגעוועקט און אים געפרעגט" :וואס זוכט איר זייער צובראכן .פארנאכטס האט ער פלוצלינג געזען אן
דא?" ער האט געענטפערט" :איך וויל איין שטיין פון דעם וואס אראבער זיצן ביי א בודקע אויפ'ן בארג ,באוואפנט מיט געווער.
דו האסט דא ,פארקויף עס מיר פאר א סגולה". ער איז צוגעגאנגען צו אים מיט הכנעה און געזאגט" :מיין הער,
פלוצלינג האט דער איד געזען אז דאס זענען טאקע נישט קיין איך האב פארלוירן דעם וועג ,און איך ווייס נישט וואו איך בין".
פשוט'ע שטיינער נאר הערליכע טייערע פערל שטיינער .כדי דער גוי האט אים געענטפערט מיט שפאט" :דער וועג וואס דו
נישט צו מאכן קיין טומל ,האט ער אים פארקויפט איין שטיין. זוכסט איז הינטער מיין בודקע נישט ווייט פון דא ,אבער זאג
דער איד האט זיך אויפגעוועקט אינדערפרי און אנשטאט מיר ,וואס האסטו דארט אויפ'ן פערד?" ער האט געענטפערט:
גיין אפגעבן די סחורה ,איז ער צוריקגעפארן אהיים .ווען ער "א ביסל זייד פאר מיין פרנסה ".דער גוי איז אויפגעשטאנען און
האט אויסגעליידיגט זיין טאש ,האט ער פארשטאנען אז זיין אנגעהויבן מעסטן דעם פעקל .ווען ער האט געזען די שטיינער
הייליגער טאטע איז געווען אן ערליכער איד א ירא שמים ,און האט ער געפרעגט דעם איד" :וואס טוען די שטיינער דא?"
זיין גאנצע כוונה מיט זיינע באהאלטענע מעשים איז געווען צו דער איד האט אים דעמאלטס געמוזט דערציילן איבער זיין
פארזארגן זיין זון פאר'ן גאנצן לעבן אז ער זאל קענען זיצן און טאטנ'ס צוואה .דער גוי איז דאן געווארן נאך מער בייז ,ער האט
לערנען תורה זיין גאנץ לעבן. אנגעהויבן צו ווארפן קללות און געזאגט" :וויאזוי קען א איד ווי
(ספר 'אהבת חיים' להחכם רבי מנחם מנשה זצ"ל ,מייסד דיר נישט רחמנות האבן אויף א בהמה און גורם זיין צער בעלי
חבורת "אהבת חיים" אין ירושלים ,פרשת תולדות) חיים? ווארף גלייך אראפ די אלע שטיינער ,צעטייל די זייד אויף
פרשת נצבים וילך תשפ”ו //גליון 141
געשריבן דורך י .בנימין
מענדי פארציילט וועגן
טאטי און מאמי און די מצוה
פון כיבוד אב ואם
מיין סליחות האבן זיך אנגעהויבן צוויי שעה פריער
איך האב אנגעקוקט מיין טאטן ,נישט פארשטייענדיג גענוי וואס ער וויל פון מיר. עס זענען דא נעכט וואס איך פרוביר צו בלייבן וואך ,און עס זענען דא נעכט וואס
איך האב געטראכט אומאויפהערליך פון סליחות ,איך האב שוין געהערט אין מיין איך פרוביר טאקע שטארק איינצושלאפן .גלייבט מיר ,די צווייטע סארט איז פיל
קאפ דעם בעל תפילה זינגען דעם ספעציעלן קדיש .וויאזוי קען איך יעצט גיין שווערער .און איך רעד ,פארשטייט זיך ,וועגן מוצאי שבת סליחות.
שלאפן? "אבער איך בין נישט מיד!" דער טאטע האט געשמייכלט" .איך האב אויב איר זענט נאכנישט געגאנגען צו סליחות אינמיטן די נאכט מיט אייער טאטע,
נישט געזאגט אז דו ביסט מיד ,אבער אויב דו ווילסט קומען מיט מיר צו סליחות ווייס איך נישט וויאזוי עס אייך מסביר צו זיין .די גאנצע שול זעט אויס אנדערש.
און נישט בלויז שטיין דארט מיט האלב-פארמאכטע אויגן ,מוזטו גיין שלאפן פאר די זעלבע בענק ,די זעלבע סטענדערס ,דער זעלבער ארון קודש ,אפילו יוסעלע
צוויי שעה". דער גבאי איז דער זעלבער יוסעלע דער גבאי ,אבער איין אזייגער פארטאגס זעט
דאן האט דער טאטע צוגעלייגט" :איך נעם דיך ווייל איך האלט אז דו ביסט שוין ער פשוט אויס אנדערש; ס'איז דא א געפיל אז דאס הארץ עפנט זיך מער.
גענוג ערוואקסן צו פארשטיין וואס סליחות באדייט .אויב אזוי ווייז מיר אז דו ביסט פארגאנגענעם יאר האט מיין טאטע מיר גענומען צו סליחות צום ערשטן מאל.
אויך גענוג ערוואקסן צו פאלגן דיין טאטן ".דאס איז געווען א זאץ וואס האט מיר איך געדענק נאך ווי מיר זענען ארויס פון שטוב ווען די גאנצע גאס איז געווען
נישט איבערגעלאזט קיין וועג ארויס. שטיל ,און פלוצלינג האבן פון אלע זייטן אנגעהויבן צו שטראמען פילע מענטשן,
איך בין געגאנגען אין בעט .איך האב זיך געלייגט ,פארמאכט די אויגן ,און זיי ווידער אלע מיט געצילטע טריט צום בית המדרש.
געעפנט .איך האב געמיינט אז פערציג מינוט איך האב געפילט זייער גרויס און ערוואקסן ,באמת.
זענען שוין דורך .איך קוק אויפ'ן זייגער :דריי מינוט. הערשט נעכטן בין איך געווען א זיבן-יעריג אינגל ,און
איך האב זיי ווידער צוגעמאכט .פון דיינינג רום האב היינט בין איך שוין געגאנגען צו סליחות ביי חצות.
איך געהערט מיין טאטן עפעס אנגרייטן .איך האב היי-יאר האב איך שוין ארויסגעקוקט דערויף מיט
געוואלט אויפשטיין ,נאר צו טרינקען עפעס ,נאר צו גרויס שפאנונג .בערך ארום ראש חודש אלול ,האב
טשעקן די צייט ,נאר צו מאכן זיכער אז דער טאטע איך געפרעגט מיין טאטן" :טאטע ,דאס יאר קען איך
האט נישט פארגעסן אז איך קום מיט אים .אבער נאכאמאל קומען מיט דיר צו די ערשטע סליחות?"
דאן האב איך זיך דערמאנט וואס ער האט געזאגט: "איך וועל זען ",האט מיין טאטע געענטפערט .איך
אויב איך בין שוין גענוג גרויס פאר סליחות ,בין איך האב נישט ליב ווען ערוואקסענע זאגן "מיר וועלן
גענוג גרויס אים צו פאלגן .אזוי בין איך געבליבן ליגן זען"; ס'איז א ווארט אן קיין שום אינפארמאציע.
אין בעט. איז עס א 'יא'? איז עס א 'ניין'? וואס זאל איך
עס איז געווען אינטערעסאנט ,ווייל א גאנצן אלול פארשטיין דערפון? צוויי טעג שפעטער האב איך
טראכט איך וואס איך דארף פארבעסערן ,צו ווידער געפרעגט" ...טאטע ,וואס איז געווארן מיט
דאווענען בעסער ,לערנען מער ערנסט ,זיין מער סליחות?" האט דער טאטע געזאגט" :מענדי ,מיטן
מסודר .און דא ,בין איך נאך אפילו נישט אנגעקומען אויבערשטנ'ס הילף באשעפער ".דאס איז שוין
צו סליחות ,און איך האב שוין באקומען א שווערע געווען אן ענטפער.
נסיון – פשוט צו ליגן אין בעט ווייל מיין טאטע האט ווי נאר איך האב דאס געהערט פון מיין טאטע בין
אזוי געהייסן. איך גלייך געגאנגען אויפזוכן וואו מיין סליחות ליגט.
איך ווייס נישט ווען איך בין אנטשלאפן געווארן, נאכדעם האב איך אריינגעקוקט אין דעם לוח צו
אבער פלוצים האב איך געפילט א ווארימע האנט וויסן ווען חצות קומט אויס יענע נאכט .יענע נאכט
אויף מיין אקסל" .מענדי". האב איך געפרעגט מיין טאטן ווען מיר דארפן
איך האב געעפנט די אויגן .מיין טאטע איז ארויסגיין פון שטוב כדי צו זיין אין בית המדרש ביי
געשטאנען נעבן מיר ,שוין גרייט צו גיין" .שטיי אויף ,צדיק'ל .סליחות!" איך ווייס חצות.
נישט אויב איך בין שוין אמאל אויפגעשטאנען אזוי שנעל .אין עטליכע מינוט זענען לייבי האט מיר אנגעקוקט מיט קענטיגע קנאה" .איך וויל אויך גיין ",האט ער
מיר שוין געווען אינדרויסן .די גאס איז געווען שטיל .איך האב שפאצירט נעבן מיין געזאגט" .דו ביסט נאך צו קליין ",האב איך אויסגעניצט די געלעגנהייט אים צו
טאטן ,אביסל פארשלאפן ,אבער אין מיין הארץ האב איך געהאט א גוטע געפיל. דערמאנען" .איך בין שוין זיבן ",האט ער צוריקגעענטפערט" .טאקע וועגן דעם",
דאס בית המדרש איז שוין געווען פול ווען מיר זענען אנגעקומען .און דאן האט האב איך געזאגט" .וועגן וואס?" האט לייבי געפרעגט" .דו ביסט נאך צו קליין",
זיך געהערט א געשריי "אשרי יושבי ביתך" ...דער בעל תפילה האט אנגעהויבן די האב איך אים אפגעפטר'ט.
ניגון פון די ימים נוראים ,און די גאנצע התרגשות אויף וואס איך האב שוין אזוי לאנג לייבי איז געגאנגען זיך באקלאגן צו מיין טאטן ,אבער מיין טאטע האט אים מסביר
געווארט האט אנגעפילט מיין הארץ. געווען מיט א שמייכל אז ער וועט נאך האבן גענוג יארן צו גיין צו סליחות ,אבער
בשעת סליחות האב איך עפעס געטראכט .מיר שטייען דא און בעטן פונעם רבונו דאס יאר דארף ער נאך שלאפן און זיך אויסרוען .דאן האט דער טאטע מיר
של עולם אז מיר זאלן ווערן בעסער ,אז מיר זאלן זיך פאררעכטן ,און ווערן נענטער אנגעקוקט און געזאגט" :און דו אויך".
צו אים" .השיבנו ה' אליך ונשובה ".אבער אפשר אמאל הייבט זיך תשובה נישט אן "וואס מיט מיר?" האב איך געפרעגט דערשראקן" .דו גייסט גיין שלאפן פאר
מיט גרויסע זאכן .אפשר הויבט עס זיך אן צוויי שעה פריער ,ווען א יונגל פון ניין יאר סליחות ",האט דער טאטע געענטפערט" .אבער טאטע ,סליחות איז דאך נאך
וויל עפעס זייער שטארק ,און דער טאטע זאגט אים צו טאן אנדערש ,און ער טוט חצות!" דער טאטע איז געבליבן רואיג" .טאקע וועגן דעם .דו וועסט גיין שלאפן
עס .נישט ווייל ער וויל עס נאר ווייל זיין טאטע האט אזוי געהייסן צוויי שעה פאר סליחות ,און איך וועל דיך אויפוועקן פאר מיר גייען".
לעילוי נשמת לרפואה שלמה לזרע של קיימא לזיווג להצלחה וס"ד
מנחם מנדל בן יהושע דב יהודה בן מינה בעילום שם אליהו בן גולדה רחל בת חסיה
יו"ל ע"י ארגון הורינו לחיזוק מצוות כיבוד אב ואם
ווילט איר באקומען וועכנטליך די גליון שיקט אן אימעיל מיט די ווערטער צו Add me Yiddish
OFFICE@HOREINU.ORG צו
פילע אידן איבער די וועלט האבן געזען ישועות און רפואות מיטן מנדב זיין פאר דעם גליון
צו מנדב זיין שיקט א Zelleצו dedications@horeinu.org
/גניזה /
