gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נפשי ישובב - אידיש · Nafshi Yeshoivev - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: נפשי ישובב - אידיש · Nafshi Yeshoivev - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

נפשי ישובב - אידיש · Nafshi Yeshoivev - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫אידיש‬ ‫מתוך שיעורי תורת הנפש ע"י הגה"צ ר' יהושע נתן פייפער שליט"א‪ ,‬אבד"ק ברכת מנחם‬ ‫גליון י'‬ ‫יא‪ ,‬מען קען ארבעטן אויף די הרגשים‬ ‫כעס? סוף פסוק האט ער א נסיון פון‬ ‫כעס וואס ער דארף באהערשן‪ .‬צו איז‬ ‫דען א נפקא מינה פון וועלכער געפיל‬ ‫תוכן הענינים‪:‬‬ ‫עס שטאמט?‬ ‫פארוואס קען זיין זייער שווער אויסצוארבעטן א מידה ‪ -‬דערגיין פון וואו‬ ‫דער מציאות איז אז אויב איינער וועט‬ ‫דער שוועריגקייט קומט ‪ -‬ארבעטן אויף כעס ווען דער פראבלעם איז עצבות‬ ‫פרובירן צו באקעמפן זיינע נסיונות‬ ‫‪ -‬דאס קינד קען נישט די גמרא אדער ער האט מורא פונעם פארהער? ‪ -‬קרח'ס‬ ‫מיט דעם נישט ריכטיגן צוגאנג‪ ,‬וועט‬ ‫נארישקייט איז געקומען פון א זייטיגע זאך ‪ -‬פארוואס דער יונגערמאן קומט‬ ‫ער נישט מצליח זיין‪ ,‬און צום סוף וועט‬ ‫שפעט ‪ -‬אין זיין מוח איז עס באצייכנט אלס "סכנה" ‪ -‬פארוואס ווילסטו זיין אן‬ ‫ער אינגאנצן אויפגעבן‪ .‬עס קען זיין אז‬ ‫עושר ‪ -‬די תורה הייסט אונז ארבעטן אויף די הרגשים ‪ -‬יעדער מענטש האט‬ ‫דער מענטש וואס רעגט זיך כסדר אויף‪,‬‬ ‫א כח זיך צו שטארקן אויף זיין נפש‬ ‫ליידט בכלל נישט בשורשו פון כעס‪ .‬עס‬ ‫קען זיין אז די כעס קומט פון א טיפע‬ ‫ווייטאג אז ער איז נישט מצליח אין זיין‬ ‫נאר ווען א מענטש פארשטייט שוין‬ ‫אויסרייסן א שווערע‬ ‫פרנסה‪ ,‬און דערפאר קומט דער ווייטאג‬ ‫אז עס איז א פראבלעם‪ ,‬און ער האלט‬ ‫געוואוינהייט‬ ‫כסדר ארויס אויף אן אופן פון כעס‪.‬‬ ‫זיך אין איין פארהאלטן היתכן דאס‬ ‫פאסירט‪ .‬יעדעס מאל נאכדעם וואס ער‬ ‫מיר האבן שוין אויסגעשמועסט אין‬ ‫אין אזא פאל‪ ,‬אויב דער מענטש וועט‬ ‫פאלט אריין אין כעס עגבערט ער זיך און‬ ‫פריערדיגע גליונות דעם ענין פון אן‬ ‫פרובירן צו באקעמפן די מידה פון כעס‪,‬‬ ‫ער זאגט זיך צו אז דאס וועט מער נישט‬ ‫אומ'שכל'דיגע פחד‪ ,‬פון א מענטש‬ ‫וועט עס גארנישט אויפטון‪ .‬אפילו אויב‬ ‫פאסירן‪ .‬אבער מיט דעם פאלט ער דורך‬ ‫וואס האט מורא צו טון עפעס וואס‬ ‫ער וועט יא מצליח זיין אויסצורייסן‬ ‫איינמאל און נאכאמאל‪.‬‬ ‫יעדער איינער טוט‪ ,‬ווי למשל פארן‬ ‫די כעס‪ ,‬וועט דער זעלבער ווייטאג‬ ‫אויף א בריק‪ ,‬כאטש ער ווייסט קלאר‬ ‫ארויסקומען אויף אן אנדער אופן‪ ,‬דורך‬ ‫דאס ערשטע איז צו וויסן אז עס‬ ‫מיט'ן שכל אז עס איז נישטא וואס צו‬ ‫עצבות וכדומה‪ .‬מיט'ן אוועקבלאזן‬ ‫עקזיסטירן באהאלטענע כוחות און‬ ‫מורא האבן דערפון‪ .‬וויפיל ער פרובירט‬ ‫דעם רויעך‪ ,‬ווערט נאכנישט די פייער‬ ‫רצונות וואס ליגן באגראבן אינעם‬ ‫זיך אריינצונעמען מחשבות אין קאפ‬ ‫פארלאשן‪.‬‬ ‫מענטש‪ ,‬און ער קען עס נישט‬ ‫צו באזיגן זיין פחד קען ער דאס נישט‬ ‫קאנטראלירן מיט די בלויזע שכל‪,‬‬ ‫באזייטיגן‪ .‬אבער דאס איז נישט דווקא‬ ‫ער קען נישט אדער ער האט‬ ‫ווייל דאס איז אסאך טיפער ווי דער‬ ‫שייך ביי אזעלכע ערנסטע פעלער‪.‬‬ ‫מורא?‬ ‫מענטשליכער פארשטאנד‪ .‬עס איז‬ ‫אסאך מאל טרעפט זיך א מענטש‬ ‫עפעס וואס איז אנגעוואנדן אין זיין נפש‬ ‫עס מאכט זיך אפט אז א קינד קומט‬ ‫זעלבסט‪.‬‬ ‫מיט א שווערע נאטור‪ ,‬א געוואוינהייט‬ ‫אהיים פון חדר‪ .‬ער האט אנגעהויבן‬ ‫וואס ער קען נישט אויסרייסן‪ .‬צום‬ ‫לערנען גמרא‪ ,‬און ער איז זייער נישט‬ ‫ביישפיל‪ ,‬א מענטש וואס איז א נוח‬ ‫צופרידן‪" :‬איך קען נישט קיין גמרא‪.‬‬ ‫די ווייטאג וועט סייווי‬ ‫לכעוס‪ ,‬עס מאכט זיך אפט אז ער פאלט‬ ‫גמרא איז נישט פאר מיר"‪ .‬אדער א‬ ‫ארויסקומען‬ ‫אריין אין כעס‪ .‬מען רעדט נישט דא פון‬ ‫מיידל קומט אהיים‪" :‬איך קען נישט קיין‬ ‫עס קען זיך דאכטן‪ ,‬וואס איז א חילוק‬ ‫א בעל מדות מושחתות וואס וויל נישט‬ ‫מאטעמאטיק‪ ,‬ס'איז נישט פאר מיר"‪.‬‬ ‫פארוואס דער מענטש פאלט אריין אין‬ ‫אנערקענען אז ער האט א פראבלעם‪,‬‬ ‫‪1‬‬ ‫גליון י'‬ ‫ארבעטן‪.‬‬ ‫זיך אפשטעלן און זיך וואונדערן‪ .‬וואס‬ ‫האט דאס קינד טאקע נישט‬ ‫הייסט "מה ראה לשטות זה"? ער האט‬ ‫קיין מעגליכקייט צו פארשטיין די‬ ‫ווילאנג קרח רעדט זיך איין אז "מען‬ ‫דאך קלאר געזאגט "לא ה' שלחו"‪ ,‬ער‬ ‫גמרא? אוודאי יא! נאר ער האט זיך‬ ‫קען מיך נישט צורירן"‪ ,‬ווייל פון אים‬ ‫האט געלייקנט ר"ל אז משה רבינו איז א‬ ‫אויסגעלערנט אזוי צו זאגן צוליב עפעס‬ ‫גייט ארויסקומען שמואל הנביא‪ ,‬וועט‬ ‫נביא אמת‪ .‬וואס קען מען שוין ערווארטן‬ ‫א באהאלטענע כח אין זיין נפש‪ .‬דאס‬ ‫ער רעדן יעדן סארט שטות אין דער‬ ‫פון איינעם וואס גלייבט נישט אז משה‬ ‫קינד האט נישט קיין פראבלעם מיט‬ ‫וועלט ‪ -‬און ער וועט עס אפילו גלייבן‪.‬‬ ‫רבינו האט גערעדט צום אויבערשטן‬ ‫גמרא; דאס קינד האט א פראבלעם‬ ‫די איינציגסטע וועג פאר קרח צו קומען‬ ‫אליין?‬ ‫מיט'ן פארהער‪ .‬ער ווייסט אז סוף וואך‬ ‫צום אמת וואלט געווען צו צוברעכן זיין‬ ‫גייט דער מנהל קומען פארהערן‪ ,‬און ער‬ ‫גאוה‪ ,‬און דאס האט ער ליידער נישט‬ ‫אבער רש"י מיינט דא עפעס טיפערס‪.‬‬ ‫טראכט צו זיך‪" :‬אויב איך גיי דורכגיין‬ ‫באוויזן‪.‬‬ ‫דעם פארהער‪ ,‬און אפשר וועל איך נישט‬ ‫ווען איינער זאל צוגיין צו קרח און‬ ‫דער טעות האט פארפירט‬ ‫קענען — וועל איך ווערן פארשעמט‪ ,‬און‬ ‫אים פרעגן‪" ,‬וואס איז דיין טענה אויף‬ ‫קרח‬ ‫מיינע עלטערן וועלן נישט זיין צופרידן"‪.‬‬ ‫משה רבינו?" וואלט ער אויסגערעכנט‬ ‫לאמיר זיך אוועקזעצן מיט קרח'ן און‬ ‫ממילא האב איך מורא איינצושטעלן‪,‬‬ ‫א גאנצע ליסטע‪ ,‬און אלעס וואלט‬ ‫אים מסביר זיין‪" :‬ווי אזוי קענסטו זאגן‬ ‫און עס איז גרינגער צו זאגן‪" :‬גמרא איז‬ ‫געשטימט‪ .‬משה רבינו האט גענומען‬ ‫אזא זאך? משה רבינו האט באוויזן אלע‬ ‫נישט פאר מיר‪".‬‬ ‫צופיל פאר זיך‪ ,‬יעצט קומט זיך די רייע‬ ‫אותות ומופתים‪ ,‬ער האט געברענגט‬ ‫און דו קענסט אים דערציילן ווי‬ ‫פאר אים‪ ,‬ער איז דער זיידע פון שמואל‬ ‫אלע מכות אויף די מצריים‪ ,‬ער האט‬ ‫וויכטיג גמרא איז‪ ,‬און אז אן דעם וועט‬ ‫הנביא‪ ,‬און אזוי ווייטער און ווייטער‪ .‬איין‬ ‫געשפאלטן דעם ים‪ ,‬ער האט אונז‬ ‫ער שפעטער נישט קענען מצליח זיין‬ ‫זאך וואלט ער נישט געענטפערט‪" :‬איך‬ ‫אראפגעברענגט דעם מן און דעם שליו‬ ‫אין ישיבה — עס וועט גארנישט העלפן;‬ ‫בין א בעל גאוה און איך בין מקנא אז‬ ‫— אלעס האט ער געטון‪ .‬און דו זאגסט‬ ‫ער הערט דיך פשוט נישט‪ .‬ווייל אסאך‬ ‫אליצפן בן עוזיאל איז געווארן נשיא און‬ ‫אז דער אויבערשטער האט אים נישט‬ ‫מאל‪ ,‬ווען א מענטש זאגט "איך קען‬ ‫נישט איך‪".‬‬ ‫געשיקט?!"‬ ‫נישט" מיינט עס באמת "איך האב מורא‬ ‫אט דאס איז וואס מוטשעט רש"י‪ .‬הא‬ ‫צו פרובירן און געוואויר ווערן אז איך‬ ‫ער האלט אין איין‬ ‫גופא קשיא‪ ,‬ווי אזוי איז מעגליך אז דער‬ ‫קען נישט‪"...‬‬ ‫פארשפעטיגן‬ ‫קלוגער קרח זאל אנהייבן רעדן אזעלכע‬ ‫פרוביר בעסער א צווייטע צוגאנג‪,‬‬ ‫עס איז געווען א יונגערמאן וואס איז‬ ‫שטותים אז משה רבינו איז נישט קיין‬ ‫לערן מיט אים גמרא אינדערהיים אין די‬ ‫יעדע וואך שבת אינדערפרי געקומען‬ ‫אמת'ער נביא‪ ,‬נאכדעם וואס זיי האבן‬ ‫פרייע צייט‪ ,‬א מסכתא וואס האט נישט‬ ‫שפעט צום דאווענען‪ .‬אין א גוטע וואך‬ ‫שוין מיטגעהאלטן אויף טריט און שריט‬ ‫קיין שום שייכות מיט חדר און ער וועט‬ ‫האט ער זיך נאך מיטגעכאפט ביי נשמת‪.‬‬ ‫ווי משה רבינו האט זיי געראטעוועט‬ ‫זיך קיינמאל נישט דארפן פארהערן‬ ‫דער רב אין בית המדרש האלט עס מיט‬ ‫ממות לחיים ומאפילה לאור גדול‪ .‬קען‬ ‫דערויף אדער אפגעבן דין וחשבון‪.‬‬ ‫און ער קלערט צו זיך‪ ,‬ער איז דאך אן‬ ‫דען זיין אז א קלוגער מענטש זאל‬ ‫פלוצלינג וועט עס גיין‪ ,‬מיטאמאל‬ ‫ערנסטער יונגערמאן‪ ,‬א ירא שמים‪ ,‬וואס‬ ‫אנהייבן פרעגן אזעלכע נארישע שאלות‬ ‫ווי "טלית שכולה תכלת"?‬ ‫וועט נישט זיין קיין פראבלעם‪ .‬ווייל די‬ ‫איז פשט אז ער קומט נישט באצייטנס‬ ‫פראבלעם איז קיינמאל נישט געווען די‬ ‫צום דאווענען?‬ ‫ענטפערט רש"י‪ :‬אמת‪ ,‬ס'מאכט טאקע‬ ‫גמרא; די פראבלעם איז געווען עפעס‬ ‫איין טאג נאכ'ן דאווענען איז‬ ‫נישט קיין סענס‪ .‬נאר זאלסט וויסן אז‬ ‫אנדערש אינגאנצן‪.‬‬ ‫אריבערגעגאנגען צו אים דער רב און‬ ‫אינעווייניג ליגט א גאנץ אנדערע זאך‬ ‫האט געכאפט מיט אים א שמועס וועגן‬ ‫— "עיניו הטעתו"‪ .‬ער האט געזען אז‬ ‫קומען באצייטנס צום דאווענען‪ .‬דער‬ ‫עס וועלן ארויסקומען גדולי ישראל‬ ‫יונגערמאן ציט מיט די פלייצע‪" .‬איך‬ ‫פון אים‪ ,‬האט ער געהאלטן אז ער מעג‬ ‫די נארישקייט פון קרח‬ ‫קען מיך עפעס נישט צוזאמענעמען"‪.‬‬ ‫זיך פארמעסטן מיט משה רבינו און ער‬ ‫מיר אלע קענען די מעשה פון קרח‪.‬‬ ‫"קענסט נישט אויפשטיין?" "ניין‪ ,‬איך‬ ‫דארף נישט מורא האבן‪ .‬און דערפאר‬ ‫קרח שטעלט זיך אוועק און שרייט‪:‬‬ ‫בין גראדע אויף גאנץ פרי‪ .‬א גאנצע‬ ‫האט ער זיך ארויסגעלאזט אויף אזא‬ ‫"לא ה' שלחו"! דער אייבערשטער האט‬ ‫וואך דאוון איך פרי‪ ,‬נאר שבת גייט‬ ‫געפארפולע מיסיע‪.‬‬ ‫נישט געשיקט משה רבינו'ן‪ .‬משה רבינו‬ ‫עס עפעס נישט‪ ...‬איך ווייס נישט‪ .‬איך‬ ‫פרובירט זיך איינצובעטן ביי אים‪ ,‬אבער‬ ‫נעם איין קאווע‪ ,‬נאך א קאווע… עפעס‬ ‫די אמת'ע טענה פון קרח‬ ‫עס העלפט נישט גארנישט‪ .‬ביים ענדע‬ ‫פארשלעפט זיך עס יעדע וואך…" ער‬ ‫האט ער א ביטערן סוף‪ ,‬ווען ער און זיין‬ ‫ווייסט נישט וואס צו זאגן‪ ,‬אבער ער קען‬ ‫דאס הייסט אזוי‪ :‬דו קענסט קומען צו‬ ‫קרח'ן און אים מסביר זיין וואס הייסט א‬ ‫גאנצן עדה זינקען איין אין דער ערד‪.‬‬ ‫נישט קומען פרי‪.‬‬ ‫שליח פונעם אויבערשטן‪ ,‬דו קענסט אים‬ ‫פרעגט רש"י‪ :‬וקרח שפיקח היה מה‬ ‫הייבט דער רב אן רעדן צו אים דברי‬ ‫אויפווייזן מיט די גרעסטע ראיות ברורות‬ ‫ראה לשטות זה? ‪ -‬קרח איז דאך געווען‬ ‫חיזוק און מוסר‪" :‬מ'דארף האבן זריזות‪,‬‬ ‫אז משה רבינו איז א נביא‪ ,‬און אז די‬ ‫א קלוגער‪ ,‬פארוואס איז ער באגאנגען‬ ‫מ'דארף וויסן פאר וועמען מ'שטייט ביים‬ ‫שכינה מדברת מתוך גרונו — אלעס פיין‬ ‫אזא נארישקייט?‬ ‫דאווענען‪ .‬דער אויבערשטער איז אזוי‬ ‫און וואויל‪ .‬אבער ווילאנג די גאוה איז‬ ‫גוט צו דיר‪ ,‬און א געכיפערטע דאווענען‬ ‫נישט אנגערירט געווארן‪ ,‬וועט גארנישט‬ ‫יעדער וואס לערנט די רש"י דארף‬ ‫גליון י'‬ ‫‪2‬‬ ‫דערפון‪ ,‬אבער נאך צוויי וואכן איז עס‬ ‫אים‪" :‬פרי גייסטו נישט אריין אין בית‬ ‫איז דאך נישט קיין דאווענען‪ ,‬און דער‬ ‫מער נישט אינטערעסאנט‪ .‬אזוי ארבעט‬ ‫המדרש!"‬ ‫אויבערשטער איז מתאוה לתפילתן של‬ ‫ער פון אלע פראנטן‪ ,‬אבער עפעס‬ ‫צדיקים‪"...‬‬ ‫קיינמאל איז ער נישט מצליח צו טרעפן‬ ‫איז וואס דארף מען דא? נישט ארבעטן‬ ‫זיין אמת'ע צופרידנהייט‪.‬‬ ‫אויף זריזות‪ .‬מ'דארף אים מסביר זיין‪:‬‬ ‫אזוי רעדט דער רב א גאנצע דרשה‪,‬‬ ‫זאלסט וויסן אז דא רעדט דיין מוח‬ ‫און מען זעט אז דברים היוצאים מן הלב‬ ‫לאמיר נישט יעצט אריינגיין אין‬ ‫פון אלס יונג בחור'ל‪ .‬ס'איז טאקע‬ ‫נכנסים אל הלב‪ .‬דער יונגערמאן שטימט‬ ‫דעם מציאות אז גשמיות קען נישט‬ ‫דעמאלטס געווען אביסל אומבא'טעמ'ט‬ ‫צו און ער זאגט אז טאקע‪ ,‬ער גייט‬ ‫צופרידנשטעלן דעם מענטש‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫אז מען האט דיך אויסגענוצט אלס דער‬ ‫אנהייבן קומען באצייטנס צום דאווענען‪.‬‬ ‫איז א באזונדערע שמועס‪ ,‬לאמיר בלויז‬ ‫שמש פון בית המדרש — אבער נישט‬ ‫עס קומט די נעקסטע וואך שבת‪ ,‬און‬ ‫פארשטיין וואס דער מענטש וויל בכלל‪.‬‬ ‫יעדער רב הייסט שלעפן טישן‪ ,‬און אויב‬ ‫אודך‪ ,‬דער איד שפאצירט אריין ביי קל‬ ‫ווייל אויב א מענטש ווייסט נישט וואס‬ ‫מ'שלעפט אמאל א טיש איז אויך נישט‬ ‫אדון‪.‬‬ ‫ער וויל‪ ,‬וועט אפילו א רוחניות'דיגע ציל‬ ‫געפערליך‪ .‬דאס איז שוין אן אנדער‬ ‫שמועס אינגאנצן‪.‬‬ ‫מ'האט געקענט רעדן צו דעם איד‬ ‫אים אויך נישט צופרידנשטעלן‪.‬‬ ‫וואכן לאנג וועגן זריזות און וועגן דעם‬ ‫דער יונגערמאן וואס וויל ווערן אן‬ ‫כח התפילה — עס האט גארנישט העלפן‪.‬‬ ‫עושר‪ ,‬האט ער אמאל אריינגעטראכט‬ ‫לאז זיך נישט פירן‬ ‫ווייל דער מענטש אליין האט נישט‬ ‫פארוואס ער וויל עס? איז עס ווייל ער‬ ‫בלינדערהייט‬ ‫פארוואס ער קומט שפעט‪ .‬אבער נאך‬ ‫וויל זיך שפירן פארזיכערט אז ער האט‬ ‫די ספרים הקדושים רעדן פון די‬ ‫אפאר ריכטיגע שמועסן — ווען מ'האט‬ ‫גענוג פרנסה פאר זיין משפחה? אדער‬ ‫וויכטיגקייט פון לעבן מיט "התבוננות"‪.‬‬ ‫נישט גערעדט צו אים‪ ,‬נאר צו יענעם‬ ‫אפשר קען גאר זיין אז זיין גאנצע ציל‬ ‫וואס מיינט דאס? התבוננות באדייט אז‬ ‫באהאלטענעם חלק אין אים — האט זיך‬ ‫איז בלויז צו באקומען כבוד פון מענטשן‪,‬‬ ‫מען לאזט זיך נישט פירן פון די הרגשים‬ ‫ארויסגעשטעלט אן אינטערעסאנטע‬ ‫און אפילו ער וועט האבן געלט וועט‬ ‫בלינדערהייט אין וואנט אריין‪ ,‬נאר מען‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫דאס גארנישט אויפטון‪ ,‬ווייל זיין ציל איז‬ ‫איז זיך מתבונן און מען טראכט אריין‬ ‫נישט געווען די געלט‪ ,‬נאר די כבוד‪.‬‬ ‫וואס ברענגט מיך זיך אויפצופירן אזוי‪.‬‬ ‫קומען פרי שבת איז א "סכנה"‬ ‫אויב מען לעבט אן התבוננות‪ ,‬איז זייער‬ ‫ווען ער בויט זיך א שיינע הויז‪ ,‬איז עס‬ ‫שווער צו זיין צופרידן‪ ,‬ווייל מען ווייסט‬ ‫דער יונגערמאן איז אמאל געווען א‬ ‫ווייל ער וויל לעבן ברחבות מיט הרחבת‬ ‫אליין נישט וואס מען וויל‪.‬‬ ‫בחור'ל‪ .‬איין שבת אינדערפרי איז ער‬ ‫הדעת‪ ,‬אדער אפשר איז עס ווייל ער‬ ‫אנגעקומען צופרי אין א בית המדרש‬ ‫וויל אז די גאנצע שטאט זאל שמועסן‬ ‫מען קומט נישט זאגן אז יעדע רגע‬ ‫נעבן זיין שטוב‪ .‬יענעם פרייטאג‬ ‫דערפון? אויב דער דעת הקהל איז זיין‬ ‫פון טאג דארף מען איבערטראכטן וואס‬ ‫צונאכטס איז דארט געווען א שלום‬ ‫ציל‪ ,‬וועט ער זייער שנעל ווערן אנטוישט‬ ‫מען האט געטון און פארוואס מען האט‬ ‫זכר‪ ,‬און מ'האט נאך נישט אויפגערוימט‪.‬‬ ‫זעענדיג אז אפילו די שענסטע הויז‬ ‫עס געטון‪ ,‬ווייל דאס אליין קומט פון א‬ ‫איז געשטאנען דער רב און האט אליין‬ ‫ווערט פארוואנדלט אין "אלטע נייעס"‬ ‫פחד אז אפשר גייט מען נישט טון די‬ ‫אפגערוימט די טישן‪ ,‬און ווי ער דערזעט‬ ‫ביז א קורצע צייט‪.‬‬ ‫ריכטיגע זאך…‬ ‫דעם בחור רופט ער אים‪" :‬בחור'ל‪ ,‬קום‬ ‫נאר‪ ,‬העלף מיר אביסל רוקן די טישן‪,‬‬ ‫מיר רעדן דא פון די וויכטיגערע זאכן‬ ‫לאמיר מסדר זיין דעם בית המדרש"‪.‬‬ ‫מ'קען יא טוישן די הרגשים‬ ‫אין לעבן‪ ,‬פון די גרעסערע זאכן וואס א‬ ‫א מענטש איז צוגעוואוינט צו טון זאכן‬ ‫מענטש וויל דורכפירן‪ .‬ווען מיר וואלטן‬ ‫אזוי האט זיך דאס איבערגע'חזר'ט‬ ‫מיט זיין שכל‪ .‬אבער מיר דארפן ארבעטן‬ ‫געקענט רעדן צו קרח פאר איין מינוט‪,‬‬ ‫איינמאל און נאכאמאל‪ ,‬ביז עס איז‬ ‫זייער שטארק צו פארשטיין אונזערע‬ ‫וואס וואלטן מיר אים געזאגט? דו גייסט‬ ‫געווארן אן אפיציעלע זאך אז דער‬ ‫הרגשים‪ :‬זיי צו קענען‪ ,‬צו וויסן פון וואו‬ ‫טון אזא דראסטישע שריט‪ ,‬דו גייסט‬ ‫בחור'ל רוימט אויף דעם בית המדרש‬ ‫זיי קומען‪ ,‬זיי צו וויסן אפצוטייטשן‪ ,‬און‬ ‫חולק זיין אויפ'ן מנהיג ישראל‪ ,‬טראכט‬ ‫שבת צופרי אויב עס איז געווען א שלום‬ ‫בעיקר‪ ,‬צו וויסן וויאזוי מ'טוישט זיי‪.‬‬ ‫דיך גוט איבער אויב דיינע כוונות זענען‬ ‫זכר‪ .‬דער בחור האט נישט געהאלטן‬ ‫טאקע אזוי ריין‪ ,‬אדער דו האסט דא‬ ‫דערביי — אבער ניין זאגן פאר'ן רב קען‬ ‫אין דער תורה הקדושה זענען דא‬ ‫עפעס א זייטיגע סיבה וואס ברענגט דיך‬ ‫מען דאך אויך נישט — האט ער עס‬ ‫אסאך מצוות מעשיות‪ ,‬און פארשטייט‬ ‫אויפצוקומען מיט די אלע טענות קעגן‬ ‫געטון געצוואונגענערהייט‪ .‬מיט דער‬ ‫זיך אז די ריכטיגע וועג צו מקיים זיין די‬ ‫משה רבינו‪.‬‬ ‫צייט האט ער אנגעהויבן קומען שפעט‬ ‫מצוות מעשיות איז אויך מיט'ן מוח‪ ,‬די‬ ‫אין בית המדרש‪ ,‬אזוי האט ער זיך‬ ‫פנימיות הנפש זאל זיין דערביי — אבער‬ ‫פארוואס ער וויל זיין אן עושר‬ ‫ארויסגעדרייט פון דארפן מסדר זיין די‬ ‫ס'איז אויך דא מצוות וואס מ'דארף טון‬ ‫טישן פאר'ן דאווענען שבת צופרי‪.‬‬ ‫בלויז מיט די הרגשים‪ .‬און דאס אליין‬ ‫מען זעט כסדר אז א מענטש זוכט און‬ ‫זאגט אונז א געוואלדיגע זאך‪ :‬א מענטש‬ ‫זוכט עפעס און ער איז נישט צופרידן‪.‬‬ ‫פון דעמאלטס האט זיך אים‬ ‫קען טוישן זיינע הרגשים!‬ ‫ער וויל זיין אן עושר‪ ,‬ער ארבעט שווער‬ ‫אריינגעזעצט אין מוח‪ :‬קומען פרי אין‬ ‫און ענדליך איז אים געלונגען צו ווערן‬ ‫בית המדרש שבת צום דאווענען איז א‬ ‫צום ביישפיל‪ ,‬א מענטש וואס איז‬ ‫א "הרבני הנגיד"‪ .‬אבער ער איז ווייטער‬ ‫"סכנה"‪ .‬די מעשה אליין האט ער שוין‬ ‫פאראנויד‪ ,‬אז ווען ער זעט צוויי אידן‬ ‫נישט צופרידן‪ .‬ער בויט זיך א הערליכע‬ ‫לאנג פארגעסן‪ .‬אבער זיין מוח האט‬ ‫שמועסן איז ער זיכער אז מ'רעדט‬ ‫הויז וואס די גאנצע שטאט רעדט‬ ‫נישט פארגעסן‪ ,‬און זיין מוח "באשיצט"‬ ‫‪3‬‬ ‫גליון י'‬ ‫ארבעטן אויף די הרגשים‪ ,‬און נישט נאר‬ ‫מוטשע מיך אויף טריט און שריט מיט‬ ‫פון אים; א מענטש וואס האט מורא‬ ‫וואס מען קען‪ ,‬נאר עס איז א חיוב צו‬ ‫צער גידול בנים‪ ,‬און ביז איך זע עפעס‬ ‫אריינצוגיין אין אן עלעוועיטער; א‬ ‫ארבעטן אויף די הרגשים‪ .‬איינמאל א‬ ‫נחת קאסט עס מיר בלוט און שווייס און‬ ‫מענטש וואס ווערט צוקלאפט ווען‬ ‫מענטש איז זיך מתבונן און ער טראכט‬ ‫טרערן‪ .‬ווי אזוי קען איך אים דען נישט‬ ‫איינער לאזט ארויס א ווארט; א מענטש‬ ‫אריין אז אט דער הרגש איז קעגן די‬ ‫מקנא זיין? זאגט אונז די תורה‪" :‬לא‬ ‫וואס פילט זיך עלנד און אליין און נישט‬ ‫תורה‪ ,‬האט ער דעם כח זיך צו מתגבר‬ ‫תחמוד" — ארבעט אין דיין הארץ אים‬ ‫אנגענומען און נישט צוגעבונדן צו‬ ‫זיין דערויף און טוישן זיין אינערליכע‬ ‫נישט צו מקנא זיין‪.‬‬ ‫קיינעם — קען ער זיך טוישן? יא‪ .‬ס'איז‬ ‫סיסטעם פון טראכטן‪.‬‬ ‫זייער שווער‪ ,‬אבער מ'קען‪.‬‬ ‫די סיבה פארוואס מען קלערט‬ ‫שש מצוות תמידיות‬ ‫והראיה‪ :‬די תורה באפעלט אונז‪:‬‬ ‫אז מען קען נישט ארבעטן אויף די‬ ‫דער משנה ברורה ברענגט אראפ אין‬ ‫"ואהבת את ה' אלקיך"‪ .‬ווי אזוי קען מען‬ ‫הרגשים‪ ,‬איז ווייל אפטמאל ארבעטן‬ ‫ביאור הלכה גלייך אין אנהייב סימן א'‬ ‫הייסן א מענטש עפעס ליב האבן? ליב‬ ‫מיר אויף די אומריכטיגע הרגשים‪ .‬דער‬ ‫פון ספר החינוך‪ ,‬אז ס'זענען דא שש‬ ‫האבן איז דאך א הרגש! מען קען אים‬ ‫מענטש ארבעט אויף זיך נישט צו ווערן‬ ‫מצוות תמידיות וואס א מענטש קען‬ ‫הייסן וואס ער זאל טון — אבער ווי אזוי‬ ‫אויפגערעגט‪ ,‬און באמת ליידט ער פון‬ ‫מקיים זיין א גאנצן טאג‪ .‬ער גייט אין‬ ‫קען מען אים הייסן ווי אזוי צו פילן?‬ ‫עצבות‪ .‬ער פרובירט צו אויסארבעטן זיין‬ ‫גאס‪ ,‬ער פארט אויף אן עראפלאן‪ ,‬בכל‬ ‫פון דעם אליין זעט מען אז ס'איז דא א‬ ‫מידת ההסתפקות‪ ,‬אבער באמת ליידט‬ ‫עת ובכל שעה קען ער מקיים זיין אט די‬ ‫וועג צו ארבעטן‪ ,‬און מ'קען יא טוישן די‬ ‫ער אויף קנאה‪ .‬ער ארבעט אויף עצלות‪,‬‬ ‫זעקס מצוות‪.‬‬ ‫הרגשים‪.‬‬ ‫אבער באמת ליידט ער פון פחד‪.‬‬ ‫אז מען וועט נאכקוקן וועט מען זען‬ ‫"לא תשנא את אחיך בלבבך" — די‬ ‫אז מען אנערקענט ריכטיג וואס איז‬ ‫אז אלע שש מצוות תמידיות זענען‬ ‫תורה זאגט מיר‪ :‬זעץ זיך אראפ און‬ ‫די אמת'ע גורם פאר דעם מענטשנ'ס‬ ‫מצוות אין די פנימיות פונעם מענטש‪,‬‬ ‫ארבעט אויף דיין נפש נישט צו פיינט‬ ‫שוועריגקייטן‪ ,‬עפנט זיך א נייע‬ ‫וואס האבן בעיקר צו טון מיט זיינע‬ ‫האבן א צווייטן איד‪ .‬דאס איז נישט קיין‬ ‫וועלט‪ .‬מען קען ריכטיג אדרעסירן‬ ‫הרגשים‪ .‬צו גלייבן אז ס'איז נאר דא‬ ‫מצוה מעשית‪ ,‬נאר א מצוה אין הארץ‪.‬‬ ‫דעם פראבלעם און זיך אויסארבעטן‬ ‫איין באשעפער‪ ,‬צו מורא האבן פאר'ן‬ ‫דיין חבר האט דיר זייער וויי געטון — און‬ ‫דערין‪ ,‬סיי במחשבה‪ ,‬אין קאפ‪ ,‬און סיי‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬ליב האבן דעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫יעצט האסטו אן אויפגאבע‪ ,‬א מצוה צו‬ ‫מיט מעשים‪ ,‬ווי מיר וועלן בעז"ה נאך‬ ‫שלא נתור אחר מחשבות הלב וראיית‬ ‫מקיים זיין‪ .‬וואס זאל איך טון? זאל איך‬ ‫אויסשמועסן‪ .‬דאס וויכטיגסטע איז צו‬ ‫העינים — נישט נאכגיין נאכ'ן הארץ און‬ ‫אים קויפן א מתנה? ניין‪ .‬אין הארץ דארף‬ ‫געדענקען אז ווען מען האנדלט מיט סיי‬ ‫נאך די אויגן‪ ,‬ס'זאל נישט אוועקשלעפן‬ ‫איך ארבעטן‪ .‬נישט אויבנאויף; נישט‬ ‫וועלכע אומגינסטיגע מידה‪ ,‬איז נישט די‬ ‫דעם מענטש‪ .‬דאס זענען אלעס אין‬ ‫מ'האט זיך געטראפן ביי א חתונה און‬ ‫עצה צו דערשטיקן דעם אויפפירונג‪ ,‬נאר‬ ‫פנימיות הנפש פונעם מענטש‪.‬‬ ‫געגעבן מזל טוב און דערמיט איז שוין‬ ‫אריינצוטראכטן און פארשטיין וואס איז‬ ‫שלום‪ .‬עס דארף זיין אמת אין הארצן‪:‬‬ ‫דער גורם דערצו‪ ,‬און עס אדרעסירן ביים‬ ‫די מצוות וואס מ'קען טון אלעמאל און‬ ‫"בלבבך"‪.‬‬ ‫שורש‪.‬‬ ‫אומעטום — זענען אלע אין די הרגשים‪.‬‬ ‫דאס איז א קלארע ראי' אז מ'קען‬ ‫די סאמע יסודות פון די תורה הקדושה‬ ‫זענען אנגעוואנדן אין די אינערליכע‬ ‫געפילן‪" :‬ואהבת לרעך כמוך"‪ .‬האב ליב‬ ‫א צווייטן איד‪" .‬לא תחמוד" — דו זאלסט‬ ‫נקודות העולות‬ ‫נישט גלוסטן‪ .‬טייערע אידן‪ ,‬ווי אזוי קען‬ ‫מן המבואר‪:‬‬ ‫מען דאס באפעלן? אז איך גיי ארויס אין‬ ‫גאס און איך זע איינער האט א הערליכע‬ ‫הויז בשעת איך מוטשע מיך אויף ברויט‪,‬‬ ‫אז מען ארבעט אויף די נישט ריכטיגע הרגשים קען מען נישט מצליח זיין‪.‬‬ ‫ווי אזוי קען איך נישט גלוסטן?!‬ ‫א מענטש ווייסט נישט שטענדיג וואס איז זיין פנימית'דיגע רצון‪.‬‬ ‫ווען מען ווייסט נישט וואס מען וויל‪ ,‬קען מען נישט זיין צופרידן‪.‬‬ ‫און לאמיר נישט רעדן אפילו פון‬ ‫כעס קען קומען פון ווייטאג‪ ,‬עצלות קען קומען פון פחד‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫גשמיות ‪ -‬אז איך זע א איד וואס האט‬ ‫די תורה באפעלט אונז צו ארבעטן אויף אונזערע הרגשים‪.‬‬ ‫קינדער וואס זענען אלע געלונגען‪,‬‬ ‫גוט אוועקגעשטעלט‪ ,‬גוטע שידוכים‬ ‫די שש מצוות תמידיות זענען אנגעוואנדן אין דעם פנימיות הנפש‪.‬‬ ‫געטון‪ ,‬זיי זענען מסודר מיט פרנסות‬ ‫אז מען ווייסט אז א געפיל איז נישט אויסגעהאלטן‪ ,‬האט מען דעם כח עס צו טוישן‪.‬‬ ‫און מכובד'יגע שטעלעס‪ .‬ווידער איך‬ ‫לקבלת הגליון והשיעורים‪ ,‬להערות והנצחות נא לפנות לכתובת מייל‬ ‫‪office@nafshyyeshoveiv.org‬‬ ‫קו השיעורים ‪ - 718-400-7566‬בארץ ישראל‪077-850-9310 :‬‬ ‫גליון י'‬ ‫‪4‬‬