gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫גליון‬ ‫ובחרת‬ ‫בחיים‬ ‫גליון ע"ב • פרשת נצבים וילך שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫דברי תורה ויראה בעבודת החיים‬ ‫שזכינו לשמוע מפי באר מים חיים‬ ‫כבוד מורינו מאלופינו ומדריכינו‬ ‫הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א‬ ‫‪ -‬מפתח ‪-‬‬ ‫עבודת ימי חודש אלול‬ ‫זוחלים ורועדים מיום בואך ‪ ...................‬ג‬ ‫תוכן המאמר‪:‬‬ ‫א‪ :‬מכל משמר נצור לבך‬ ‫ב‪ :‬לב טהור ברא לי אלקים‬ ‫מאמר על הפרשה‬ ‫חדשים לבקרים רבה אמונתך ‪ .............‬ז‬ ‫אורות חיים‬ ‫ליקוטי פנינים על פרשת השבוע ‪ ......‬יב‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫דברי אלקים חיים מאת‬ ‫הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫ג‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫אמרו לפני מלכיות כדי שתמליכוני עליכם‪:‬‬ ‫עבודת הכנה‬ ‫לימים הנוראים‬ ‫אז א מענטש וויל זיך אליינס מקדיש זיין‬ ‫א‬ ‫פארן אויבערשטן‪ ,‬ער וויל מקבל זיין‬ ‫אויף זיך 'עול מלכות שמים'‪ ,‬דארף ער זען צו‬ ‫מכל משמר נצור לבך‬ ‫לימוד התורה נעמט ארויס דאס‬ ‫ער געפינט זיך טאקע אין זיין אייגענעם‬ ‫הארץ פונעם יצר הרע'ס רשות‬ ‫רשות‪ .‬ווייל חכמינו ז"ל זאגן (ב"ר פל"ד ס"י)‬ ‫"הצדיקים לבם ברשותם‪ ,‬הרשעים הן ברשות‬ ‫צו קענען ממליך זיין דעם‬ ‫לבם"‪ ,‬די צדיקים זיי זענען בעל הבית אויף‬ ‫אויבערשטן ‪ -‬דארף מען‬ ‫זיך אליינס‪ ,‬זיי קענען מחליט זיין וואס זיי‬ ‫האבן דאס הארץ ביי זיך‬ ‫ווילן‪ ,‬דער מח געוועלטיגט אויפן הארץ‪,‬‬ ‫מיר האלטן שוין נאנט צו ראש השנה‪ ,‬וואס‬ ‫אבער ביי רשעים איז פארקערט‪ ,‬זיי זענען‬ ‫איינע פון די עיקרי עבודת היום פון‬ ‫נישט בעל הבית אויף זיך אליינס‪ ,‬אפילו ווען‬ ‫ראש השנה‪ ,‬איז דאך דאס וואס חכמינו ז"ל‬ ‫זיי פארשטייען און ווייסן אז עס דארף אזוי‬ ‫זאגן (ראש השנה לד‪" ):‬אמרו לפני מלכיות כדי‬ ‫זיין‪ ,‬און זיי זענען מחליט אז זיי ווילן עס זאל‬ ‫שתמליכוני עליכם" ‪ -‬ראש השנה איז דער זמן‬ ‫אזוי זיין‪ ,‬אבער אויף צומארגנס פאלן זיי דורך‪,‬‬ ‫ווען גאנץ כלל ישראל בכלליות‪ ,‬און יעדער‬ ‫זיי ווערן נאכגעשלעפט נאך די תאוה כצאן‬ ‫לטבח‪ ,‬דער יצר הרע איז בעל הבית אויף זיי‪,‬‬ ‫איד בפרטיות‪ ,‬דארפן מקבל זיין אויף זיך 'עול‬ ‫און די תאוות וואס זיי ליגן אין דעם זענען בעל‬ ‫מלכות שמים'‪ ,‬ממליך זיין דעם אויבערשטן‬ ‫הבית אויף זיי‪ ,‬זיי האבן נישט קיין כח זיך צו‬ ‫אויף זיך‪.‬‬ ‫מתגבר זיין‪ .‬ממילא חלילה אז א מענטש האט‬ ‫דאס איז נישט א זאך וואס גייט אזוי פון א‬ ‫זיך נישט אין די אייגענע האנט‪ ,‬וואס פאסט‬ ‫מינוט אויפן צווייטן‪ ,‬אז א מענטש זאל‬ ‫צו זאגן אז ער זאל זיך מקבל זיין עול מלכות‬ ‫קענען אין איין מינוט זיך מקבל זיין א‬ ‫שמים‪ ,‬אוודאי וואלט ער געוואלט‪ ,‬אבער‬ ‫שטארקע 'קבלת עול מלכות שמים'‪ ,‬ווי אלע‬ ‫דער מענטש אליינס קוקט זיך אן און זאגט‪:‬‬ ‫ספרים הקדושים רעדן ארום אז חכמינו ז"ל‬ ‫"איך ווייס אז איך וועל נאכאמאל דורכפאלן‪,‬‬ ‫(בבא קמא סט‪ ):‬זאגן‪ְ"ְ :‬וִאִ יׁש ִּכּ י ַיַ ְְק ִּּדיׁש ֶֶאת ֵּּביתֹו‬ ‫איז ווי אזוי קען איך אויף מיר מקבל זיין עול‬ ‫ֹק ֶֶֹדש ַלַ ה’ (ויקרא כז‪ ,‬יד) ‪ -‬מה ביתו ברשותו אף‬ ‫מלכות שמים?!"‪.‬‬ ‫כל ברשותו" ‪ -‬א מענטש קען נאר מקדיש זיין‬ ‫זאגן די ספרים הקדושים צוויי עצות צו דעם‪,‬‬ ‫א זאך וואס איז ברשותו‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫'משמר' איז א לשון פון א תפיסה‪ ,‬ווי עס‬ ‫צוויי ענינים וואס דער מענטש דארף לייגן‬ ‫ְּבִּמְִׁשַׁמר"‪ .‬זאגט‬ ‫ַ‬ ‫שטייט (בראשית מא‪ ,‬י) ַ"ַוִּיּ ֵּּתן ֹֹאִתִ י‬ ‫אויף דעם א דגש אז דורך דעם זאל טאקע יא‬ ‫דער פסוק‪" :‬מכל משמר" ‪ -‬פון יעדע תפיסה‪,‬‬ ‫קענען זיין 'לבו ברשותו'‪ ,‬עס זאל קענען זיין‬ ‫"נצור לבך" ‪ -‬זאלסטו היטן דיין הארץ!‬ ‫דער קבלת עול מלכות שמים אזוי ווי עס‬ ‫זאלסט אכטונג געבן דיין הארץ זאל נישט זיין‬ ‫דארף צו זיין‪.‬‬ ‫געפאנגען אין א תפיסה! ווייל דורך די חטאים‬ ‫ח"ו ווערט דאס הארץ געפאנגען אין א‬ ‫תורה איז א שליסל וואס נעמט‬ ‫געפענגעניש‪ ,‬דער הארץ איז אין רשות פון‬ ‫ארויס דאס הארץ פונעם יצר הרע‬ ‫יצר הרע‪ ,‬דער מענטש האט זיך נישט ביי זיך‬ ‫דער ייטב לב (פ' שופטים) שמועסט אויס אז די‬ ‫אין די האנט‪.‬‬ ‫ערשטע עצה איז לימוד התורה‪ ,‬די‬ ‫זאגט דער ייטב לב‪ :‬וואס איז די עצה‬ ‫תורה הקדושה האט די סגולה אז ס'זאל‬ ‫ארויסצונעמען דעם הארץ פון‬ ‫ברענגען אז עס זאל ווערן 'לבו ברשותו'‪ ,‬אז‬ ‫תפיסה?! דורכן לערנען תורה! ווי מען זאגט‬ ‫דער מענטש זאל ווערן בעל הבית אויף זיך‬ ‫ביים דאווענען‪" :‬הוא יפתח לבנו" ‪ -‬דער‬ ‫אליינס ‪ -‬דאס איז די כח פון די תורה הקדושה!‬ ‫אויבערשטער וועט עפענען אונזער הארץ‪,‬‬ ‫חכמינו ז"ל (קידושין ל‪ ):‬זאגן דאך שוין א משל‬ ‫"בתורתו" ‪ -‬דורך זיין תורה! די תורה הקדושה‬ ‫אויף די תורה אז א מענטש האט געשלאגן‬ ‫נעמט ארויס די הארץ פונעם רשות פון יצר‬ ‫זיין זון מיט א שטארקע קלאפ‪ ,‬און ער האט‬ ‫הרע‪ ,‬און ברענגט דעם ריכטיגן 'חיות דקדושה'‬ ‫געלייגט א 'רטיה' אויף די 'מכה'‪ ,‬האט דער‬ ‫וואס א איד דארף צו האבן!‬ ‫טאטע געזאגט פארן זון‪" :‬כל זמן שרטיה זו‬ ‫על מכתך" ‪ -‬כל זמן דו גייסט מיט די 'רטיה'‬ ‫אין די טעג דארף מען זיך‬ ‫דארפסטו נישט מורא האבן פון די מכה‪ ,‬דאס‬ ‫אנשטרענגען מיט לימוד התורה‬ ‫זעלבע איז דא‪ ,‬דער אויבערשטער האט‬ ‫באשאפן א 'מכה גדולה'‪ ,‬וואס דאס איז דער‬ ‫דעריבער אז א מענטש וויל זיך קענען מקבל‬ ‫יצר הרע‪ ,‬אבער דער אויבערשטער האט‬ ‫זיין א ריכטיגן 'עול מלכות שמים'‬ ‫געזאגט‪" ,‬בני בראתי יצר הרע ובראתי לו‬ ‫אין ראש השנה‪ ,‬וואס דערפאר פעלט זיך‬ ‫תורה תבלין" ‪ -‬מיינע קינדער‪ ,‬איך האב‬ ‫אויס אז עס זאל זיין לבו ברשותו‪ ,‬איז די‬ ‫באשאפן דעם יצר הרע‪ ,‬און איך האב אויך‬ ‫ערשטע זאך וואס מען דארף מתקן זיין אין די‬ ‫באשאפן צו אים א רפואה וואס דאס איז די‬ ‫טעג‪ ,‬איז דער ענין פון 'עול תורה'‪ ,‬מען דארף‬ ‫תורה‪" ,‬אם אתם עוסקים בתורה אין אתם‬ ‫זען זיך מתאמץ צו זיין מער אין עסק התורה‪:‬‬ ‫נמסרים בידו" ‪ -‬כל זמן א מענטש איז דבוק‬ ‫אויסנוצן די צייט‪ ,‬ליגן אין לערנען‪ ,‬לעבן אין‬ ‫אין די תורה הקדושה‪ ,‬איז דאס א רפואה‬ ‫לערנען‪ ,‬לערנען מיט א חשק און שמחה און‬ ‫קעגן דעם יצר הרע‪ ,‬אבער חלילה עטס‬ ‫חזר'ן דאס לערנען‪ .‬דעמאלס קען ער זיין‬ ‫וועטס נישט עוסק זיין בתורה‪ ,‬וועט זיין‬ ‫פארזיכערט אז די תורה הקדושה וועט מגין‬ ‫פארקערט ח"ו‪.‬‬ ‫זיין אויף אים אז עס זאל טאקע זיין 'לבו‬ ‫ברשותו'‪ ,‬אז ער זאל זיך קענען מקבל זיין‬ ‫ברענגט דער ייטב לב אראפ פונעם אלגאזי‪,‬‬ ‫ריכטיג בשלימות דעם 'עול מלכות שמים'‬ ‫וואס ער טייטשט דעם פסוק (משלי ד‪,‬‬ ‫אין דעם ראש השנה‪.‬‬ ‫ִמְִׁשָׁמר ְנְ ֹצֹר ִלִֶּבּ ָך"‪ .‬טייטשט ער‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫כג)‪ִ" :‬מִָּכּ ל‬ ‫ה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫אויבערשטן?!‬ ‫ב‬ ‫ענטפערן די ספרים וואס איז די עצה?! די‬ ‫לב טהור ברא לי אלקים‬ ‫עצה איז 'בפיך' ‪ -‬דו זאלסט זאגן‬ ‫דורך תפלה באקומט מען א נייע‬ ‫ריינע הארץ צום אויבערשטן‬ ‫תפילות אפילו בלויז מיטן מויל! 'ובלבבך' ‪-‬‬ ‫דורכדעם וואס מען זאגט מיטן מויל תפילות‬ ‫פארן אויבערשטן‪ ,‬איז מען זוכה‬ ‫דורכדעם וואס מען זאגט מיטן‬ ‫מויל תפילות איז מען זוכה‬ ‫אויסצוארבעטן דאס הארץ‪ ,‬און מען זאל‬ ‫אויסצוארבעטן דאס הארץ‬ ‫קענען אויך זאגן 'בלבבך' ‪ -‬מיט הארץ! ווייל‬ ‫עס איז דא נאך אן עצה וואס עס שטייט אין‬ ‫דער מויל האט א געוואלדיגן כח צו עפענען‬ ‫ספרים הקדושים‪ ,‬וויאזוי זאל א איד‬ ‫דאס הארץ‪.‬‬ ‫קענען זוכה זיין אז עס זאל זיין 'לבו ברשותו'‪,‬‬ ‫חכמינו ז"ל זאגן (תענית ב‪ּ" :).‬וְלְ ָָע ְְבדֹו ְּבָּכָ ל‬ ‫אזוי אז ער זאל זיך קענען מקבל זיין ריכטיג‬ ‫ְלְ ַַב ְְבֶכֶ ם (דברים יא‪ ,‬יג) ‪ -‬איזהו עבודה‬ ‫ראש השנה דעם 'עול מלכות שמים' ‪ -‬דאס‬ ‫שבלב זו תפילה" ‪ -‬אז דאווענען איז אן‬ ‫איז דער ענין פון 'תפילה'‪.‬‬ ‫עבודה וואס מען דינט דעם אויבערשטן מיט‬ ‫עס שטייט די וואך אין פסוק (דברים ל‪ ,‬יא‪-‬יד)‪:‬‬ ‫הארץ‪ .‬האבן צדיקים געטייטשט‪ ,‬אז חז"ל‬ ‫"ִּכּ י ַַה ִּּמ ְְצ ָָוה ַַהֹּזּאת ֲֲאֶׁשׁ ר ָָאֹנִֹכִ י ְְמ ַַצ ְּּוָך ַַהּיֹום‬ ‫מיינען אונז דא צו זאגן דעם מהלך וויאזוי‬ ‫ִנְִפֵלֵ את ִהִ וא ִמְִּמּ ָך ְְוֹלא ְְרֹח ָָֹקה ִהִ וא וגו' ִּכּ י‬ ‫ֹלא ְ‬ ‫מען ארבעט אויס דעם הארץ‪ .‬ווייל פונקט‬ ‫ָּדָּבר ְְמֹאֹד ְּבִּפִ יָך ּוִבְִלְ ָָב ְְבָך ַלַ ֲֲעֹׂשׂתֹו"‬ ‫ָָקרֹוב ֵאֵֶלֶ יָך ַַה ָ‬ ‫ווי ווען א מענטש האט א שטיקל ערד‬ ‫‪ -‬די מצוה פון תשובה וואס די תורה הייסט‬ ‫וועלכע זעט אויס אזוי פארהארטעוועט‪ ,‬אז‬ ‫דיר צו תשובה טון פארן אויבערשטן‪ ,‬איז‬ ‫עס קען נישט וואקסן קיין פירות דארט ‪-‬‬ ‫נישט פארהוילן פון דיר! עס איז נאנט צו דיר‬ ‫צוהאקט ער עס‪ ,‬ער אקערט עס אויף‪ ,‬ער‬ ‫אויך! פרעגן אבער די ספרים הקדושים‪ :‬די‬ ‫זייעט עס אן און באוואסערט עס‪ ,‬ביז עס‬ ‫עיקר תשובה איז דאך מיטן הארץ; ווי דער‬ ‫ווערט אויסגעארבעט און הייבט אן צו געבן‬ ‫ִרִָפא‬‫פסוק זאגט (ישעיה ו‪ ,‬י)‪ּ" :‬וְלְ ָָבבֹו ָיָ ִבִ ין ָָוָׁשׁ ב ְְו ָ‬ ‫פירות‪ ,‬די זעלבע זאך פרעגן חז"ל‪" :‬איזהו‬ ‫לֹו"‪ .‬און חז"ל זאגן דאך‪" :‬רשעים הם ברשות‬ ‫עבודה שבלב" ‪ -‬וואס טוט מען אויב דאס‬ ‫לבם ואין לבם ברשותם" ‪ -‬זיי זענען נישט‬ ‫הארץ זעט אויס אזוי פארמאכט‪ ,‬אז ממש ער‬ ‫בעל הבית אויף זייער הארץ‪ ,‬נאר זייער‬ ‫האט נישט קיין שום געפיל צו קיין דבר‬ ‫הארץ איז בעל הבית אויף זיי‪ .‬נו‪ ,‬קומט דאך‬ ‫שבקדושה ‪ -‬וואס איז דער אופן ווי אזוי מען‬ ‫אויס אז עס איז נישט שייך אז זיי זאלן‬ ‫ארבעט אויס דאס הארץ ער זאל אויך קענען‬ ‫אנהייבן מיט הארץ‪ ,‬ווייל זיי זענען נישט בעל‬ ‫געבן פירות?! ענטפערן חז"ל‪" :‬זו תפילה" ‪-‬‬ ‫הבית אויפן הארץ‪ ,‬נו‪ ,‬ווי קענען זיי זוכה זיין‬ ‫תפילה איז די 'עבודה' וועלכע מאכט ווייך‬ ‫אז זיי זאלן קענען נתקרב ווערן און תשובה‬ ‫דאס הארץ! אז א מענטש נוצט זיין מויל און‬ ‫טון צום אויבערשטן?! עס שטייט דאך (עבודה‬ ‫דאווענט צום אויבערשטן ‪ -‬ווערט זיין הארץ‬ ‫זרה ג‪" ).‬אין הקב"ה בא בטרוניא עם בריותיו"‬ ‫אויסגעארבעט‪ ,‬ער איז זוכה צו א 'פתיחת‬ ‫‪ -‬ווילאנג א מענטש געפונט זיך אויף דער‬ ‫הלב'‪ ,‬זיין הארץ זאל ארויסגיין פון‬ ‫וועלט‪ ,‬קען נישט זיין אזא זאך ער זאל נישט‬ ‫געפענגעניש פון יצר הרע‪ ,‬אז עס זאל ווערן‬ ‫האבן קיין עצה תשובה צו טון! נו‪ ,‬וואס דער‬ ‫'לבו ברשותו'‪.‬‬ ‫וועג וויאזוי א רשע קען זיך צוריקקערן צום‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫דאס איז די צוויי זאכן וואס א מענטש דארף‬ ‫די איינציגסטע עצה פאר די‬ ‫לייגן דערויף א דגש אין די טעג פון‬ ‫לעצטע דורות איז תפילה‬ ‫חודש אלול‪ ,‬כדי עס זאל קענען זיין דער‬ ‫די עצה דאס איז עצה וואס איז געגעבן‬ ‫'תמליכוני עליכם' אזויווי עס דארף צו זיין‪,‬‬ ‫געווארן פאר יעדן איינעם וויאזוי ער זעט‬ ‫דער ענין פון 'לימוד התורה' און 'עבודת‬ ‫נאר אויס‪ ,‬ווי דער מדרש זאגט אין פרשת‬ ‫התפילה' דאס איז די עיקר עבודה אין די ימי‬ ‫אמור (פ"ל ס"ג) אויפן פסוק (תהלים קב‪ ,‬יח) "ָּפָּנָ ה‬ ‫אלול‪.‬‬ ‫ֶֶאל ְּתִּפִַּלּ ת ָָה ַַע ְְר ָָער ְְוֹלא ָָבָזָ ה ֶֶאת ְּתִּפִ ָּל ָָּתם ‪ -‬אלו‬ ‫דורות האחרונים שאין להם לא מלך ולא‬ ‫קען זיין אז דאס איז מרומז אין דעם ראשי‬ ‫נביא ולא כהן ולא אורים ותומים"‪ ,‬דער פסוק‬ ‫תיבות פון אלו"ל ‪' -‬אני לדודי ודודי לי'‪.‬‬ ‫גייט ארויף אויף די לעצטע דורות וואס זיי‬ ‫ווייל 'אני לדודי' ‪ -‬דאס איז תפילה וואס א‬ ‫האבן נישט קיין שום כוחות הקדושה וואס‬ ‫איז געבט זיך אויס פארן אויבערשטן‪ ,‬ער‬ ‫כלל ישראל האט געהאט אמאל וואס זאל זיי‬ ‫רעדט זיך אויס דאס הארץ פארן אויבערשטן‪,‬‬ ‫אויפלעבן‪" ,‬ואין להם אלא תפילה זו" ‪ -‬זיי‬ ‫און 'ודודי לי' ‪ -‬דאס איז דאך די תורה‬ ‫פארמאגן בלויז דעם כח פון 'תפילה'‪ ,‬האט‬ ‫הקדושה‪ ,‬ווי די גמרא (שבת קד‪ ).‬זאגט‪ :‬אז‬ ‫דוד המלך אויף זיי מתפלל געווען‪" ,‬רבונו‬ ‫'אנכי' איז נוטריקון 'אנא נפשי כתבית יהבית'‪,‬‬ ‫של עולם אל תבזה את תפילתם" ‪ -‬ער האט‬ ‫דער אויבערשטער זאגט איך האב זיך‬ ‫געבעטן דעם אויבערשטן זאל אננעמען‬ ‫אוועקגעגעבן פאר אידישע קינדער‪,‬‬ ‫זייער תפילה ווי אזוי עס זעט נאר אויס‪ .‬פירט‬ ‫'אורייתא וקודשא בריך הוא חד הוא' (זוה"ק‬ ‫דער מדרש אויס‪" :‬ועם נברא יהלל קה ‪-‬‬ ‫אחרי עג‪ ,):‬איך האב מיך אליינס אריינגעשטעלט‬ ‫הקדוש ברוך הוא בורא אותם בריה חדשה"‪,‬‬ ‫אין די תורה‪ ,‬און דאס האב איך אוועקגעגעבן‪,‬‬ ‫דורכן כח התפילה ווערט מען באשאפן ווי א‬ ‫דער אויבערשטער האט זיך פאר אונז‬ ‫בריה חדשה‪.‬‬ ‫אוועקגעגעבן‪ .‬אין די צוויי עבודות דארף מען‬ ‫משקיע זיין אין די ימי אלול אז עס זאל קענען‬ ‫דער טייטש פון 'בריה חדשה' וואס מען‬ ‫זיין די הכנה צום יום הדין‪ ,‬דער 'תמליכוני‬ ‫ווערט מיטן כח פון תפילה‪ ,‬דאס מיינט‬ ‫דאס אז אפילו עס פעלט חלילה פאר א‬ ‫עליכם' זאל קענען זיין אזויווי עס דארף צו‬ ‫מענטש דאס הארץ‪ ,‬עס איז נישט 'לבו‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫ברשותו'‪ ,‬זיין הארץ איז געפאנגען ביים יצר‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן מען זאל זוכה‬ ‫הרע‪ ,‬אבער אז ער קומט און איז מתפלל צום‬ ‫זיין מען זאל אונז באלייכטן פון אויבן‪,‬‬ ‫אויבערשטן דעמאלט איז ער זוכה אז ער‬ ‫מען זאל קענען זיך מתאמץ זיין אין תורה און‬ ‫באקומט א נייע הארץ! א ריינע הארץ! ווי עס‬ ‫אין תפילה‪ ,‬און פאררעכטן וואס מען דארף‬ ‫ְּבָּרא‬ ‫שטייט אין פסוק (תהלים נא‪ ,‬יב)‪ֵ" :‬לֵ ב ָָטהֹור ָ‬ ‫צו פאררעכטן‪ ,‬קענען מאכן די ריכטיגע‬ ‫ִלִ י ֱֱאֹלִקִ ים"‪ ,‬און דורכדעם קען זיין דער‬ ‫הכנה צו די ימי הדין‪ ,‬און זוכה זיין צו א‬ ‫'קבלת עול מלכות שמים' ראש השנה‪ ,‬אזויווי‬ ‫כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬און געהאלפן ווערן‬ ‫עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫מיט אלעס וואס מען דארף בישועת כל‬ ‫ישראל בשמחתן בביאת גואל צדק במהרה‬ ‫חודש אלול מסוגל אויף‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫תורה און אויף תפילה‬ ‫ז‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ֲֲח ָָדִׁׁשים ַַל ְּּב ָָק ִִרים ַַר ָּּבה ֱֱאמּוָנָ ֶֶתָך‪:‬‬ ‫בזכות די אמונה אין די שווערע‬ ‫זמנים אין גלות ‪ -‬וועט מען‬ ‫זוכה זיין צו די גאולה‬ ‫ַוַ ֹּי�ּ אֶמֶ ר ה' ֶאֶל ֹמ � ֶֹׁׁשה ִִהְּנ�ּ ָָך �ֹׁש ֵֵׁכב ִִעם ֲֲאֹב ֶֶֹת ָיָך ְוְ ָָקם ָָה ָָעם ַַהֶּז�ּה ְוְ ָזָָנָ ה ַַא ֲֲחֵֵרי ֱֱאֹל ֵֵֹהי ֵנֵ ַַכר ָָה ָָאֶרֶ ץ ֲֲא � ֶׁׁשר הּוּא ָָבא‬ ‫בֹו ַַב ּּיֹוֹם ַַההּוּא ַוַ ֲֲע ְַזְַבִּת�ּ ים ְוְ ִִהְסְ ְַּת�ְּרִּת�ּ י ָפָ ַנַ י‬ ‫ְּב�ִּקְְר ּּב ֹֹו ַוַ ֲֲע ַָזַָבִנִ י ְוְ ֵֵהֵפֵ ר ֶאֶת ְִּב�ִּר ִיִתי ֲֲא � ֶׁׁשר ַָּכ�ַּרִּת�ּ י ִִא ּּתֹוֹ‪ְ :‬וְ ָָחָָרה ַַאִּפ�ּ י ֹ‬ ‫�ָׁשָּׁמ�ּ ה ִ‬ ‫ְּב�ִּקְְרִּב�ּ י ְְמָצָ אּוִּנִ י‬ ‫ַּב�ּּיֹוֹם ַַההּוּא ֲֲהֹלֹא ַַעל ִּכ�ּ י ֵֵאין ֱֱאֹל ַַֹקי ִ‬ ‫ֶלֱֶאֹכֹל ּו ְְּמָצָ ֻֻאה ּּו ָָרעֹוֹת ַַר ּּבֹוֹת ְוְ ָצָ רֹוֹת ְוְ ָָא ַַמר ּ‬ ‫ֵֵמֶהֶ ם ְוְ ָָהָיָ ה ֱ‬ ‫ָָהָָרעֹוֹת ָָה ֵֵאֶּל�ּ ה‪( :‬דברים לא‪ ,‬טז‪-‬יז)‬ ‫ְוְָצרֹות" ‪ -‬דער‬ ‫ּוְמְָצ ֻֻאהּו ָָרעֹות ַַרּבֹות ָ‬ ‫ֶלֱֶאֹכֹל ָ‬ ‫ְוְָהָיָ ה ֱ‬ ‫ָ‬ ‫'תחיית המתים' און 'יודע עתידות'‬ ‫אויבערשטער וועט זיך רח"ל באהאלטן פון‬ ‫די גמרא זאגט אין מסכת סנהדרין (צ‪" :):‬שאלו‬ ‫די אידן‪ ,‬און עס וועט זיין זייער שווערע און‬ ‫רומיים את רבי יהושע בן חנניה" ‪ -‬די‬ ‫ביטערע צרות‪ ,‬די גאנצע פרשה‪.‬‬ ‫רומיים האבן געפרעגט רבי יהושע בן חנניה‬ ‫זעט מען ביידע זאכן פון דעם פסוק‪ :‬אויף‬ ‫עטליכע זאכן‪ .‬צום ערשט האבן זיי געפרעגט‪:‬‬ ‫דאס וואס זיי האבן געפרעגט פון וואו‬ ‫"מנין שהקדוש ברוך הוא מחיה מתים" ‪ -‬פון‬ ‫מען ווייסט אז דער אויבערשטער איז יודע‬ ‫וואו ווייסט מען אז דער אויבערשטער איז‬ ‫עתידות‪ ,‬שטייט 'וקם העם הזה'‪ ,‬אז נאך די‬ ‫דער מחיה המתים ‪ -‬ער מאכט לעבעדיג די‬ ‫פטירה פון משה רבינו וועלן די אידישע‬ ‫טויטע? און דערנאך האבן זיי געפרעגט‪:‬‬ ‫קינדער דינען עבודה זרה‪ ,‬זעט מען אז דער‬ ‫"ויודע מה שעתיד להיות" ‪ -‬פון וואו ווייסט‬ ‫אויבערשטער איז יודע עתידות‪ ,‬ווייל דער‬ ‫מען אז דער אויבערשטער ווייסט שוין פון‬ ‫אויבערשטער זאגט פאראויס וואס וועט זיין‬ ‫פאראויס וואס עס גייט זיין? האט ער זיי‬ ‫שפעטער‪ .‬און אויף דאס וואס זיי האבן‬ ‫געענטפערט‪" :‬תרווייהו מן המקרא הזה" ‪-‬‬ ‫געפרעגט פון וואו מען ווייסט אז דער‬ ‫איך וועל ענק ענטפערן ביידע קשיות –‬ ‫אויבערשטער איז דער מחיה מתים‪ ,‬שטייט‬ ‫פונעם זעלבן פסוק‪" ,‬שנאמר" ‪ -‬עס שטייט‬ ‫'הנך שכב עם אבותיך וקם'‪ ,‬דרש'נט מען‬ ‫אין פסוק (דברים לא‪ ,‬טז) אז דער אויבערשטער‬ ‫דעם 'וקם' אויף תחיית המתים‪.‬‬ ‫"ִהְּנּ ָך ֹׁשֵׁכֵ ב ִִעם‬ ‫האט געזאגט פאר משה רבינו‪ִ :‬‬ ‫ֹלֵהי ֵנֵ ַכַ ר" ‪-‬‬‫ֲֲאֹבֶֹתֶ יָך ְָוְָקם ָָה ָָעם ַַהֶּזּ ה ְוְָזָ ָנָ ה ַַא ֲֲח ֵֵרי ֱֱא ֵ‬ ‫האבן זיי אים געפרעגט‪" :‬ודילמא וקם העם‬ ‫נאכדעם וואס משה רבינו וועט נסתלק ווערן‬ ‫הזה וזנה" ‪ -‬ווער זאגט אז 'וקם' גייט‬ ‫וועלן אידישע קינדער דינען עבודה זרה‪ ,‬און‬ ‫אויף ארויף‪ ,‬אויף 'הנך שוכב וקם'‪ ,‬אפשר‬ ‫"ְוְָח ָָרה‬ ‫עס שטייט דארטן ווייטער (שם פסוק יז) ָ‬ ‫גייט 'וקם' נאר אויף אראפ‪ ,‬אויף 'וקם העם‬ ‫ְוְִהְסְַּתְּרְ ִּּתי ָָפַנַ י ֵֵמֶהֶ ם‬ ‫ַַא ִּּפי בֹו ַַבּיֹום ַַההּוא ַוַ ֲֲעַזַ ְבְ ִּּתים ִ‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫'וקם העם הזה וזנה'‪ ,‬אז מען גייט דינען‬ ‫הזה וזנה'? האט ער זיי געענטפערט "נקוט‬ ‫עבודה זרה‪ ,‬דארף זיין מקושר‪ .‬זאגט ער‪:‬‬ ‫מיהא פלגא בידייכו" ‪ -‬עכ"פ א האלבן תירוץ‬ ‫פונקט ווי חז"ל זאגן (סנהדרין שם) ‪" :‬כל מי‬ ‫זאלן ענק יא אננעמען; ענק האבן מיר‬ ‫שנאמרה הלכה בשמו בעולם הזה שפתותיו‬ ‫געפרעגט צוויי זאכן‪ ,‬און איך האב ענק‬ ‫דובבות בקבר" ‪ -‬ווען מען זאגט א דבר‬ ‫געענטפערט א תירוץ אויפן דעם חלק פון‬ ‫שמיעה פון א צדיק וואס איז שוין לאחר‬ ‫'ויודע מה שעתיד להיות'‪ ,‬נעמטס כאטש‬ ‫פטירתו איז ער עס מרגיש‪' ,‬שפתותיו דובבות‬ ‫דאס‪.‬‬ ‫בקבר'‪ ,‬די זעלבע זאך איז אויך דא פארקערט‪:‬‬ ‫דער רבי זכרונו לברכה די וואך אין דברי יואל‬ ‫טאמער תלמידים פון א צדיק פירן זיך חלילה‬ ‫(מהדו"ת עמוד יד) שטעלט זיך אויף די‬ ‫נישט אזויווי ער האט זיי געלערנט ‪ -‬עס איז‬ ‫גמרא‪ ,‬אז עס איז זייער שווער צו פארשטיין;‬ ‫אן ענין פון 'מקדיח תבשילו' פונעם צדיק ‪-‬‬ ‫קודם כל‪ ,‬פארוואס האט ער זיי נישט געגעבן‬ ‫עס איז גורם א צער פארן צדיק בקבר‪ ,‬און ער‬ ‫קיין תשובה? זיי האבן דאך געפרעגט 'מנין‬ ‫איז דאס מרגיש‪.‬‬ ‫שהקדוש ברוך הוא מחיה מתים'‪ ,‬דארף דאך‬ ‫מיט דעם קען מען פארשטיין וואס דער ענין‬ ‫זיין אז דא ליגט א תשובה אויף תחיית המתים‬ ‫דא איז מיט דעם וואס דער אויבערשטער‬ ‫אויך?‬ ‫האט געזאגט פאר משה רבינו‪' :‬הנך שוכב עם‬ ‫ב) דערנאך‪ ,‬וואס איז די כונה פון דאס וואס‬ ‫אבותיך' ‪ -‬לאחר פטירתך וועסטו ליגן‬ ‫ער האט זיי געזאגט 'נקוט מיהא פלגא‬ ‫במנוחה‪' ,‬וקם וזנה העם הזה'; לכאורה איז‬ ‫בידייכו'‪ ,‬וואס הייסט 'פלגא'? ער וואלט‬ ‫איבריג די ווארט 'וקם'‪ ,‬עס וואלט געקענט‬ ‫געדארפט זאכן 'חדא'?! עס איז געווען צוויי‬ ‫בלויז שטיין 'וזנה העם הזה'‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫זאכן; און טאמער די צוויי זאכן האבן נישט‬ ‫'וקם'? נאר דער 'וקם' איז על דרך ווי עס‬ ‫קיין שייכות‪ ,‬קומט נישט דער אויסדרוק‬ ‫שטייט אין פסוק (דברים כב‪ ,‬כו) "ַּכ ֲֲּאֶׁשׁ ר ָיָ קּום‬ ‫'פלגא'‪ ,‬נאר 'חדא'; איינע פון די צוויי האב‬ ‫ָּבר ַַהֶּזּ ה"‪ .‬פשט‬ ‫ּוְרְָצחֹו ֶנֶֶפֶׁש ֵּכּ ן ַַהָּד ָ‬ ‫ִִאיׁש ַַעל ֵֵר ֵֵעהּו ָ‬ ‫איך ענק געענטפערט‪ ,‬און די צווייטע זאך ‪-‬‬ ‫איז‪ :‬משה רבינו האט דאך געלערנט אמונה‬ ‫נישט‪.‬‬ ‫מיט אידישע קינדער‪ ,‬ער האט אריינגעלייגט‬ ‫אזויפיל אמונה אין זיי‪ ,‬אז זיי זאלן גלייבן און‬ ‫ג) און די עצם 'יודע עתידות' איז אויך שווער‬ ‫וויסן אז עס איז דא א באשעפער אויף דער‬ ‫צו פארשטיין; עס איז דאך דא גענוג‬ ‫וועלט וואס ווייסט אלעס און טוט אלעס‪ .‬און‬ ‫אנדערע מקומות וואו מען זעט אסאך מאל‬ ‫די בשורה פון 'הנך שכב עם אבותיך וקם‬ ‫אין די תורה דעם ענין אז דער אויבערשטער‬ ‫העם הזה וזנה' ‪ -‬אז זיי גייען דינען עבודה‬ ‫ווייסט וואס עס גייט זיין‪ ,‬עס דארף נישט זיין‬ ‫זרה‪ ,‬דאס וועט זיין א געוואלדיגער צער פאר‬ ‫דוקא פון דא‪ ,‬מוז לכאורה זיין אז די תחיית‬ ‫משה רבינו אין קבר‪ ,‬פונקט ווי 'כאשר יקום‬ ‫המתים ליגט אויך דא‪ ,‬וואס איז די פשט?‬ ‫איש על רעהו ורצחו'‪ .‬דאס איז דער 'וקם'‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ :‬פון דעם זעט מען אז א צדיק‪,‬‬ ‫א צדיק לאחר פטירתו איז‬ ‫אפילו אין קבר לאחר פטירתו‪ ,‬איז‬ ‫מרגיש פונקט ווי בחייו‬ ‫אויך ווייטער מרגיש אזויווי ווען ער האט‬ ‫ברענגט דער רבי דעם כלי יקר אויף דעם‬ ‫געלעבט‪ .‬זעט מען פון דעם דער ענין פון‬ ‫'וקם העם הזה'‪ ,‬אז די פשט פון‬ ‫תחיית המתים‪ ,‬אז אפילו ווען ער לעבט שוין‬ ‫'תחיית המתים'‪ ,‬מיט דעם פשוט'ן פשט פון‬ ‫ט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫הרשעים' ‪ -‬ווען למראית העין דאכט זיך אז‬ ‫נישט וועט ער צוריק לעבעדיג ווערן‪.‬‬ ‫די רשעים זענען מצליח‪ ,‬דאס ברענגט רח"ל‬ ‫דער רבי זאגט אויף דעם אליינס‪ ,‬אז דער‬ ‫'בלבולי המוחות' ‪ -‬דער מח ווערט צומישט‬ ‫ענין פון 'השארת הנפש' און דער ענין‬ ‫און טראכט נישט גראד‪ ,‬און דאס קען‬ ‫פון 'תחיית המתים' ‪ -‬זענען צוויי באזונדערע‬ ‫צוברענגען מען זאל נמשך ווערן נאך זיי‪ ,‬און‬ ‫זאכן‪ :‬עס איז דא דער ענין פון 'השארת‬ ‫דאס איז זייער א שווערע נסיון‪ .‬אלע זאכן‬ ‫הנפש' ‪ -‬אז א מת אפילו לאחר פטירתו איז‬ ‫וואס עס שטייט אז עס וועט זיין בעיקבתא‬ ‫מרגיש‪ ,‬און אויך איז דא דער ענין פון 'תחיית‬ ‫דמשיחא ‪ -‬די דורות פאלן‪ ,‬דער כח התורה‬ ‫המתים'‪ .‬עכ"פ אזוי זאגט דער כלי יקר‪.‬‬ ‫און דער כח הקדושה וועלן ווערן כסדר‬ ‫שוואכער ‪ -‬אלעס מען קען נאך פארשטיין;‬ ‫אבער דער נסיון ‪ -‬אז רשעים מינים‬ ‫משיח וועט קומען בזכות די‬ ‫שווערע נסיונות באמונה‬ ‫ואפיקורסים גייען אוועקשטעלן א כח קעגן‬ ‫דעם רצון ה'‪ ,‬קעגן די תורה הקדושה‪ ,‬קעגן די‬ ‫ברענגט דער רבי אז דער אור החיים הקדוש‬ ‫אמונה‪ ,‬און דאס זאל מצליח זיין ‪ -‬דאס איז‬ ‫(פר' ואתחנן ד"ה ונשב בגיא) שטעלט זיך‬ ‫זייער א שווערע נסיון! און אויף דעם דארף‬ ‫אויך וואס איז דער לשון 'וקם'‪ .‬זאגט ער‪ :‬וואו‬ ‫מען האבן א געוואלדיגע חיזוק‪ ,‬און מען‬ ‫איז דא נאך א גרעסערע ירידה און השפלה‬ ‫דארף כסדר אכטונג געבן די מחשבות וואס‬ ‫ווי דינען עבודה זרה? 'וקם' איז עפעס א‬ ‫מען טראכט!‬ ‫תקומה? פארקערט‪ ,‬דאס איז דאך די‬ ‫נידריגסטע השפלה?! אויף דעם זאגט דער‬ ‫וואס איז די פשט פון אזא שווערע נסיון?‬ ‫אור החיים הקדוש אז דער 'וקם' ווייזט אויף‬ ‫פארוואס איז די נסיון שווערער ווי די‬ ‫דעם ענין פון 'הצלחת עולם הזה'; די רשעים‬ ‫אנדערע נסיונות? זאגט דער רבי א‬ ‫וואס זענען 'זנה'‪ ,‬זיי וועלן האבן הצלחת‬ ‫מורא'דיגע זאך‪ :‬אז דער ענין פון דעם נסיון‬ ‫עולם הזה‪ ,‬זיי וועלן מצליח זיין בעושר‬ ‫איז‪ ,‬ווייל מען האלט נאנט צו די גאולה! עס‬ ‫ובכבוד מיט אלעם‪ ,‬און דאס וועט זיי‬ ‫איז דא א מדרש אין תהילים (מדרש שוחר טוב‪,‬‬ ‫ברענגען צו נאכגיין די עבודה זרות רחמנא‬ ‫תהלים יח‪ ,‬ב)‪" :‬אם ראית דור אחר דור שהוא‬ ‫ליצלן‪.‬‬ ‫מחרף" ‪ -‬אז דו זעסט אז עס איז דא איין דור‬ ‫נאכן צווייטן וואס האט שווערע נסיונות אין‬ ‫דער רבי זאגט פשט אין דעם אור החיים‬ ‫הקדוש‪ ,‬אז אפילו מען ווייסט וואס עס‬ ‫אמונה‪ ,‬און מען קומט צו רח"ל אז מען איז‬ ‫ֹעְֹבְִרים ֶאֶ ת‬ ‫"ָל ָּּמה ֶּזּ ה ַַא ֶּּתם ִ‬ ‫שטייט (במדבר יד‪ ,‬מא)‪ָ :‬‬ ‫מחרף ומגדף‪" ,‬צפה לרגלי של משיח" ‪-‬‬ ‫ְצְָלח" ‪ -‬א זאך וואס מען וויל‬ ‫ִּּפי ה' ְוְ הּוא ֹלא ִִת ָ‬ ‫זאלסטו וויסן אז די סיבה פון דעם איז‪ :‬ווייל‬ ‫טון קעגן דעם אויבערשטן ‪ -‬קען נישט‬ ‫מען האלט שוין נאנט צו ביאת המשיח און‬ ‫מצליח זיין‪ ,‬אבער לשעה קען זיין אז די‬ ‫מען דארף האבן זכותים וויאזוי מען זאל‬ ‫סטרא אחרא האט רחמנא ליצלן זייער א‬ ‫קענען זוכה זיין צו די גאולה‪ .‬דאס אז מען‬ ‫שטארקן כח‪ ,‬און די פעולת פון די רשעים‬ ‫זעט אזעלכע נסיונות און הצלחת הרשעים‬ ‫קעגן דעם רצון ה' קענען ח"ו האבן א הצלחה‪.‬‬ ‫און דאס ברענגט צו אז מען זאל מחרף‬ ‫דאס איז די 'וקם העם הזה וזנה אחרי אלהי‬ ‫ומגדף זיין‪ ,‬און ערליכע אידן ‪ -‬אפילו נאר א‬ ‫נכר הארץ'‪.‬‬ ‫קליינע קומץ פון אידן ‪ -‬האלטן זיך און ווערן‬ ‫נישט נמשך נאכדעם‪ ,‬דאס איז דער כח וואס‬ ‫זאגט דער רבי‪ :‬דער נסיון פון 'הצלחת‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫זאגט ער‪' :‬ואומר אבד נצחי ותוחלתי מה'' ‪ -‬א‬ ‫מען וועט זוכה זיין צו די גאולה!‬ ‫מענטש קוקט עפעס אן און ער זעט אז‬ ‫"ֲאֶׁשׁ ר ֵֵחְרְ פּו‬ ‫דער מדרש טייטשט דארטן ֲ‬ ‫עס איז אזעלכע נסיונות און עס שלעפט זיך‬ ‫אֹוְיְֶבֶ יָך ה׳ ֲֲאֶׁשׁ ר ֵֵחְרְ פּו ִִע ְּּקבֹות ְמְִׁשׁ יֶחֶ ָך‪,‬‬ ‫אזוי לאנג‪ ,‬וואס איז דער תכלית פון דעם?‬ ‫עֹוָלם ָָא ֵֵמן ְָוְָא ֵֵמן" (תהלים פט‪ ,‬נב‪-‬נג) ‪-‬‬ ‫ָּבּ רּוְך ה׳ ְלְ ָ‬ ‫אויף דעם איז דער תירוץ‪' :‬זאת אשיב אל לבי‬ ‫ווען עס איז דא 'אשר חרפו'‪ ,‬מחרף ומגדף‪,‬‬ ‫על כן אוחיל'‪' ,‬חדשים לבקרים' ‪ -‬דער תכלית‬ ‫און מען ווערט נישט נמשך נאכדעם‪ ,‬דאס‬ ‫פון די אלע זאכן וואס מען זעט חדשים‬ ‫איז די 'ברוך ה' לעולם אמן ואמן' ‪ -‬דעמאלטס‬ ‫לבקרים‪ ,‬איז 'רבה אמונתך' ‪ -‬ווי א‬ ‫וועט זיין שוין די גאולה נצחית‪ ,‬די גאולה‬ ‫שטערקערע חשכות עס איז‪ ,‬אלס א‬ ‫שלימה‪.‬‬ ‫גרעסערע חידוש איז די אמונה‪ ,‬און אין זכות‬ ‫פון די אמונה וועט מען זוכה זיין צו די‬ ‫דער ייטב לב איז זייער שטארק מאריך‬ ‫גאולה‪.‬‬ ‫איבער דעם ענין אין פרשת תולדות‬ ‫(ד"ה וירח את ריח בגדיו)‪ .‬ער טייטשט די פסוקים‬ ‫זאגט דער רבי דא‪ ,‬אז איינע פון די ענינים איז‬ ‫ְצְִחי‬ ‫ֹאַֹמר ָָא ַַבד ִנִ ִ‬ ‫פון איכה (ג‪ ,‬יח‪-‬כא‪-‬כג)‪ָ" :‬וָ ַ‬ ‫טאקע דער ענין וואס מען זעט הצלחת‬ ‫תֹוַחְלְ ִּּתי ֵֵמה׳ וגו' ֹזֹאת ָָאִׁשׁ יב ֶאֶ ל ִִלִּבּ י ַַעל ֵּכּ ן‬ ‫ְוְ ַ‬ ‫הרשעים‪ ,‬וואס למראית העין זעט עס אויס‬ ‫אֹוִחיל וגו' ֲֲח ָָדִׁשׁ ים ַַל ְּּב ָָק ִִרים ַַרָּבּ ה ֱֱאמּוָנָ ֶתֶ ָך"‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫ווי א הצלחה און עס איז דא גרויסע בלבולי‬ ‫זאגט ער‪ :‬מען קוקט זיך ארום און מען זעט‬ ‫המוחות מיט דעם‪ ,‬די גאנצע וועלט גייט מיט‬ ‫די אריכות הגלות‪ ,‬די ארימע כוחות הקדושה‬ ‫מיט דעם‪ ,‬מען לעבט מיט מיט דעם‪ ,‬מען‬ ‫און די שווערע נסיונות וואס ווערן נתרבה‪,‬‬ ‫פרייט זיך מיט מיט דעם‪ ,‬און מיט דעם וואס‬ ‫פון אויבנאויף קען נישט א מענטש פארשטיין‬ ‫מען איז עומד נישט נמשך ווערן נאכדעם‪ ,‬דאס‬ ‫וואס איז דער תכלית? פארוואס שלעפט זיך‬ ‫איז דער כח וואס מען וועט זוכה זיין צו די‬ ‫עס אזוי לאנג? אבער דער תירוץ אויף דעם‬ ‫גאולה‪.‬‬ ‫איז‪ :‬אזויווי עס קומט דאך אזא גרויסן‬ ‫לעכטיגקייט‪ ,‬דער אורו של משיח‪ ,‬און דאס‬ ‫הנאה האבן ממעשי רשעים‬ ‫וועט שוין זיין אן 'אור נצחי'‪ ,‬דארף מען דאך‬ ‫איז מען מחרף ומגדף‬ ‫האבן עפעס א שטארקן זכות זוכה צו זיין צו‬ ‫דאס איז טאקע 'ראית דור אחר דור שהוא‬ ‫דעם אור‪ ,‬און די לעצטע דורות זענען אלע‬ ‫מחרף ומגדף'; וואס הייסט מחרף‬ ‫כוחות הקדושה אזוי שוואך‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫ומגדף? אויף דעם ענין‪ ,‬אזויווי דער רבי‬ ‫כח? וואס איז דער זכות?! דער כח איז‬ ‫זכרונו לברכה זאגט אין די נשא תורה און ער‬ ‫אמונה! ווי ער ברענגט פונעם ישמח משה‪,‬‬ ‫ברענגט עס אויך אין אנהייב פון על הגאולה‬ ‫ְסְֶּדָך" (תהלים צב‪ ,‬ג) ‪ -‬דער כח‬ ‫"ְלְַהִּגּ יד ַּבֹּּבֶּקֶ ר ַַח ּ‬ ‫ַ‬ ‫(סימן א') די פסוקים פון מלאכי (ג‪ ,‬יג‪-‬טו)‪ ,‬די‬ ‫וויאזוי מען וועט זוכה זיין צו דעם גרויסן‬ ‫ִּדְּבְֵריֶכֶ ם ָָא ַַמר ה'‬ ‫"ָחְזְ קּו ָָע ַַלי ֵ‬ ‫לעצטע נבואה‪ָ :‬‬ ‫"ֶוֱֶאמּוָנָ ְתְ ָך ַּבּ ֵּּלילֹות"‬ ‫בוקר‪ ,‬דעם אור נצחי‪ ,‬איז ֱ‬ ‫ְרְֶּתם ָׁשְׁוְ א‬ ‫ְרְֶּתם ַַמה ִּנְּדְַּבְּרְ נּו ָָעֶלֶ יָך וגו' ָָא ַַמ ּ‬ ‫ַוַ ֲֲא ַַמ ּ‬ ‫‪ -‬ווי א שטערקערע 'לילה' עס איז‪ ,‬ווי א‬ ‫ְׁשַׁמְרְּתֹו וגו'‬ ‫ָׁשַׁמְרְ נּו ִִמ ַ‬ ‫ֹלִקים ַּוַמה ֶּּב ַַצע ִּכּ י ַ‬ ‫ֲֲעֹבֹד ֱֱא ִ‬ ‫שטערקערע חשכות עס איז ‪ -‬אלס שטערקער‬ ‫ֵּלטּו" ‪ -‬דער נביא זאגט‬ ‫ֹלִקים ַוַ ִּיּ ָּמ ֵ‬ ‫ָּבֲּחנּו ֱֱא ִ‬ ‫ַּגּ ם ֲ‬ ‫איז די מעלה פון די אמונה אין אזא זמן! און‬ ‫דארט פאר אידישע קינדער אז דער‬ ‫אין דעם כח פון די אמונה ‪ -‬דאס איז דער כח‬ ‫אויבערשטער זאגט‪" :‬ענק האבן גערעדט‬ ‫וואס מען וועט זוכה זיין צו דעם אור פון‬ ‫שרעקליכע דיבורים"‪ ,‬און די אידן זאגן‪:‬‬ ‫לעתיד‪.‬‬ ‫אי‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫רח"ל‪.‬‬ ‫"וואס האבן מיר גערעדט? מיר האבן דאך‬ ‫גארנישט גערעדט עפעס וואס טויג נישט?!"‪.‬‬ ‫די נסיונות פון דעם חירוף וגידוף גייט כסדר‬ ‫דור אחר דור‪ ,‬מזמן לזמן ווערט כסדר‬ ‫זאגט דער רבי‪ :‬וויאזוי קען זיין אזא זאך אז‬ ‫נתעורר נאכאמאל דער נסיון‪ ,‬דארף מען‬ ‫מען זאגט אזעלכע דברי כפירה און‬ ‫וויסן די תכלית פון דעם איז 'צפה לרגלי של‬ ‫מען זאגט נאך 'מה נדברנו'‪ ,‬וואס הייסט מען‬ ‫משיח'! יעדער איד וואס האלט זיך און ער‬ ‫זאגט מה נדברנו? ענק האבן דאך געזאגט‬ ‫געבט אכט אויף זיין אמונה אין אזא צייט ‪-‬‬ ‫'שוא עבוד אלוקים' ‪ -‬עס איז א שאד צו דינען‬ ‫דער וועט ברענגן משיח'ן! דאס וועט זיין דער‬ ‫דעם אויבערשטן‪ ,‬נו‪ ,‬דאס איז דאך‬ ‫כח פון 'ברוך ה' לעולם אמן ואמן'‪.‬‬ ‫שרעקליכע ווערטער?!‬ ‫זאגט דער רבי זכרונו לברכה‪ :‬דאס איז דער‬ ‫ווייסן מיר אלע וואס דער רבי זאגט אויף‬ ‫ענין וואס רבי יהושע בן חנניה האט‬ ‫דעם‪ ,‬אז די פשט איז על דרך ווי עס‬ ‫געזאגט פאר די רומיים 'נקוט מיהא פלגא‬ ‫ְמְַס ְּּפ ִִרים‬ ‫"ַהָּׁש ַַׁמִיִ ם ַ‬ ‫שטייט דארטן (תהלים יט‪ ,‬ב‪-‬ד) ַ‬ ‫בידייכו'; ער האט נישט געמיינט צו זאגן‬ ‫ְׁשָׁמע‬ ‫ְּכּ בֹוד ֵֵקל וגו' ֵֵאין ֹאֶֹמֶ ר ְֵוְֵאין ְּּד ָָב ִִרים ְּּב ִִלי ִנִ ָ‬ ‫'טאקע‪ ,‬מען ווייסט פון דא נאר איין זאך'‪,‬‬ ‫קֹוָלם" ‪ -‬אפילו ווען מען זאגט נישט דירעקט‬ ‫ָ‬ ‫נאר מען קען זען פון דא ביידע זאכן; אין‬ ‫מיטן מויל‪ ,‬אבער מען זאגט זאכן וואס פון‬ ‫פסוק 'וקם העם הזה' שטייט דאך דער ענין‬ ‫דעם קומט ארויס עפעס‪ ,‬הייסט עס אזויווי‬ ‫פון הצלחת הרשעים‪ ,‬דער נסיון פון הצלחת‬ ‫מען האט עס געזאגט‪.‬‬ ‫הרשעים אז עס וועלן אויפשטיין רשעים‬ ‫זאגט ער‪ :‬אז מען איז משבח רשעים‪ ,‬און מען‬ ‫וואס וועלן מורד זיין במלכות שמים און זיי‬ ‫איז משבח די מעשים פון די רשעים‪,‬‬ ‫וועלן נאך מצליח זיין אויך‪ ,‬און ווי קען דאס‬ ‫אפילו מען זאגט גארנישט‪' ,‬מה נדברנו' ‪-‬‬ ‫זיין אזא נסיון‪ ,‬מיר גלייבן דאך אז יש מנהיג‬ ‫מען זאגט גארנישט‪ ,‬מען זאגט נאר אז די‬ ‫לבירה‪ ,‬אלעס פירט דער אויבערשטער‪ ,‬און‬ ‫רשעים האבן געמאכט א גוטן שטיקל‪ ,‬מען‬ ‫וויאזוי קען זיין אז דער אויבערשטער געבט‬ ‫איז זיי משבח און מען רעדט מיט א‬ ‫אזא נסיון? מוז זיין אז דאס איז א הכנה צו‬ ‫צופרידנקייט פון דעם וואס זיי האבן געטון‪,‬‬ ‫תחיית המתים‪' ,‬הנך שוכב עם אבותיך וקם'‪,‬‬ ‫מען רעדט פון די הצלחת הרשעים און מען‬ ‫דאס איז זיכער אז עס וועט זיין תחיית‬ ‫האט הנאה פון דעם‪ ,‬און מען פרעגט‪ :‬וואס‬ ‫המתים‪ ,‬פארוואס‪ ,‬ווייל עס איז 'וקם העם‬ ‫ליגט אין דעם? מען זאגט דאך גארנישט?! אין‬ ‫הזה וזנה'‪ ,‬אז עס איז דא אזעלכע נסיונות פון‬ ‫דעם ליגט 'שוא עבוד אלקים'‪' ,‬בחנו אלקים‬ ‫הצלחת הרשעים‪ ,‬דאס איז אלס אן הכנה צו‬ ‫וימלטו'! אז מען קען רח"ל מורד זיין במלכות‬ ‫די גאולה‪.‬‬ ‫שמים און מען קען מצליח זיין! דאס הייסט‬ ‫סעודה שלישית שלח תשפ"ה‪,‬‬ ‫'אמרתם שוא עבוד אלקים'‪' ,‬חזקו עלי‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫דבריכם אמר ה''‪ ,‬דאס איז א חירוף וגידוף‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬ ‫אורות חיים‬ ‫ליקוטי פנינים על פרשת השבוע‬ ‫אזא ענין פון 'שטיין אויף דעם ענין פון‬ ‫ַַא ֶּּתם ִנִ ָּּצ ִִבים ַַהּיֹום ֻּּכְּלּ ֶֶכם וגו'‬ ‫קדושה' אז עס זאל זיין די ריכטיגע‬ ‫ְׁבְֵט ֶיֶכם ִזִ ְקְֵנֵ ֶיֶכם‬ ‫ָרָ אֵׁשׁ ֶיֶכם ִׁש ֵ‬ ‫שמירה‪ ,‬דאס איז יעדער איינער אחראי אויף‬ ‫ָהִָקים‬ ‫ְלְַמ ַַען ִ‬ ‫ְׁטְֵר ֶיֶכם וגו' ַ‬ ‫ְוְֹׁש ֵ‬ ‫ֹאְֹתְ ָך ַַהּיֹום לֹו ְלְָעָ ם‪( :‬כט‪ ,‬י‪-‬יב)‬ ‫דעם‪ ,‬אויסערדעם וואס יעדער איז אחראי‬ ‫אויף זיך אליינס האט יעדער אחריות איינעם‬ ‫די פרשה פון נצבים איז דער ענין פון‬ ‫אויפן צווייטן‪ ,‬אז ער זעט איינער וואס איז‬ ‫'ערבות'‪ .‬זאגט דער אור החיים הקדוש‪:‬‬ ‫מזלזל אין דעם טאר ער זיך נישט גיין‬ ‫'למען הקים אותך היום לו לעם' (דברים כט‪ ,‬יב)‬ ‫ווייטער‪ ,‬ער דארף טראכטן‪.‬‬ ‫‪ -‬דער כח הקיום פון כלל ישראל איז נאר אז‬ ‫עס איז דא דער 'כל ישראל ערבים זה לזה'‪,‬‬ ‫(דרשת הכנה לראש השנה בביהמ"ד‬ ‫הגדול ק"י‪ ,‬ה' נצבים תשפ"ה)‬ ‫מען קען נישט לאזן 'תורת כל אחד ואחד‬ ‫בידו' ‪ -‬לאזן די תורה אזוי אז יעדער איינער‬ ‫זאל זיך אליינס אינזין האבן‪ ,‬און יעדער גייט‬ ‫ְעְָּת‬ ‫ְוְָׁשַׁמ ּ‬ ‫ֹלֶקיָך ַ‬ ‫ְוְַׁשְׁבְָּת ַַעד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ּ‬ ‫זיך זיין וועג‪ ,‬אז מען האט נישט אינזין איינער‬ ‫ֹלֶקיָך ֶֶאת‬‫ְבְֹקֹלֹו וגו' ְוְָׁשׁ ב ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ְׁשׁ בּוְתְ ָך ְִוְִר ֲֲח ֶֶמָך‪( :‬ל‪ ,‬ב‪-‬ג)‬ ‫דעם צווייטן זאגט דער אור החיים הקדוש‬ ‫אויף דעם אופן וואלט שוין לאנג נישט‬ ‫אידישע קינדער האבן אייביג געוואוסט‪ ,‬אז‬ ‫געווען קיין כלל ישראל‪.‬‬ ‫כלל ישראל איז אן עם הנבחר וועלכע‬ ‫איז באשאפן געווארן צו היטן תורה און מצוות‪,‬‬ ‫משה רבינו לפני פטירתו האט ער געזאגט‬ ‫אידן האבן געוואוסט אז אלעס דרייט זיך‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ ,‬אז ענק ווילן‬ ‫ארום תורה און מצוות‪ ,‬דער גלות איז‬ ‫בלייבן א כלל ישראל דארפן ענק וויסן‪' :‬אתם‬ ‫געקומען צוליב חטאים; ווי מען זאגט‪" :‬ומפני‬ ‫נצבים היום כולכם' ‪ -‬כלל ישראל איז איינס‪,‬‬ ‫חטאינו גלינו מארצינו"‪ ,‬און די גאולה וועט‬ ‫איין קומה שלימה‪ ,‬איינער דארף אינזין האבן‬ ‫קומען צוזאמען מיט תשובה; ווי חז"ל זאגן‬ ‫דעם צווייטן‪' ,‬ראשיכם שבטיכם זקניכם‬ ‫(סנהדרין צז‪" :).‬אין ישראל נגאלין אלא‬ ‫ושוטריכם' ‪ -‬אבער נישט נאר די רבנים די‬ ‫בתשובה"‪ ,‬און אזוי שטייט אין דער תורה‬ ‫זקנים‪ ,‬נאר 'כל איש ישראל' ‪ -‬יעדער איד איז‬ ‫הקדושה (דברים ל‪ ,‬ב‪-‬ג)‪" :‬ושבת עד ה' אלוקיך‬ ‫אחראי אז עס זאל זיין די שמירה און די‬ ‫ושמעת בקולו‪ ,‬ושב ה' אלקיך את שבותך" ‪-‬‬ ‫קדושה פון כלל ישראל אזויווי עס דארף צו‬ ‫ווען דו וועסט תשובה טון דעמאלט וועט זיין‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫גי‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬איז נישט פארהוילן פון דיר! עס‬ ‫די גאולה שלימה‪ .‬מען האט געוואוסט אז‬ ‫איז נאנט צו דיר אויך! וואס איז די עצה?! די‬ ‫גלות איז א מירוק עוונות וועלכע רייניגט‬ ‫עצה איז 'בפיך' ‪ -‬דו זאלסט זאגן תפילות‬ ‫אונז אויס פון די חטאים‪ ,‬און דורכדעם וואס‬ ‫אפילו בלויז מיטן מויל! 'ובלבבך' ‪ -‬דורכדעם‬ ‫אידן טוען תשובה אין גלות ‪ -‬ברענגט מען די‬ ‫וואס מען זאגט מיטן מויל תפילות פארן‬ ‫גאולה נענטער‪.‬‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬איז מען זוכה אויסצוארבעטן‬ ‫(ספר 'יסודי החיים ‪ -‬אמונה'‪ ,‬מאמר ב פרק יב)‬ ‫דאס הארץ‪ ,‬און מען זאל קענען אויך זאגן‬ ‫'בלבבך' ‪ -‬מיט הארץ! ווייל דער מויל האט א‬ ‫געוואלדיגן כח צו עפענען דאס הארץ‪.‬‬ ‫ָאָֹנִֹכי‬ ‫ִּכּ י ַַהִּמְּצְָוָ ה ַַהֹּזּאת ֲֲאֶׁשׁ ר ִ‬ ‫ְמְַצְּוָּך ַַהּיֹום ֹלא ִנִ ְפְֵלֵ את ִִהוא‬ ‫ַ‬ ‫(שיחת הכנה ליום הקדוש תשפ"ב)‬ ‫ִִמ ְּּמָך ְוְ ֹלא ְרְֹחָֹקָ ה ִִהוא‪( :‬ל‪ ,‬יא)‬ ‫די גמרא זאגט (סנהדרין קו‪" :):‬רחמנא ליבא בעי"‬ ‫ִּכּ י ָקָ רֹוב ֵֵאֶלֶ יָך ַַה ָּּדָבָ ר ְמְֹאֹד‬ ‫‪ -‬דער אויבערשטער דארף בעיקר דאס‬ ‫ּוִבְלְָבְָבְ ָך ַלַ ֲֲעֹׂשׂתֹו‪( :‬ל‪ ,‬יד)‬ ‫ְּּב ִִפיָך ִ‬ ‫הארץ פונעם איד‪ ,‬אז יעדע עבודה הייבט זיך‬ ‫מיט דעם וואס דער מענטש הייבט אן דעם‬ ‫אן מיטן לב‪ .‬און טאמער עס פעלט דאס‬ ‫טאג מיט דעם ענין פון 'קריאת שמע'‪,‬‬ ‫הארץ ‪ -‬האט עס נישט קיין חיות‪ .‬פרעגן‬ ‫דער קבלת מסירות נפש פון קריאת שמע‪,‬‬ ‫אבער די ספרים הקדושים‪ :‬וואס קען דער‬ ‫לאזט דאס איבער א כח זיך צו קענען מתגבר‬ ‫רשע טון?! חז"ל זאגן דאך (ב"ר פל"ד ס"י)‪:‬‬ ‫זיין א גאנצן טאג אויף אלע כוחות היצר‪,‬‬ ‫"רשעים הם ברשות לבם ואין לבם ברשותם"‬ ‫אויף אלע תאוות היצר‪ ,‬און אויף אלע‬ ‫‪ -‬זיי זענען נישט בעל הבית אויף זייער‬ ‫נסיונות‪.‬‬ ‫הארץ‪ ,‬נאר זייער הארץ איז בעל הבית אויף‬ ‫דער תניא איז מאריך איבער דעם אין‬ ‫זיי‪ .‬נו‪ ,‬קומט דאך אויס אז עס איז נישט שייך‬ ‫מערערע פרקים‪ ,‬די תורה הקדושה‬ ‫אז זיי זאלן אנהייבן מיט הארץ‪ ,‬ווייל זיי‬ ‫ְלְָבְבְ ָך‬ ‫ָּבר ְמְֹאֹד ְּּב ִִפיָך ִּוִב ָ‬ ‫זאגט‪ִּ' :‬כּ י ָָקרֹוב ֵֵאֶלֶ יָך ַַהָּד ָ‬ ‫זענען נישט בעל הבית אויפן הארץ‪ ,‬נו‪ ,‬ווי‬ ‫ַַל ֲֲעֹׂשׂתֹו' (דברים ל‪ ,‬יד) ‪ -‬יעדער איד קען אויף א‬ ‫קענען זיי זוכה זיין אז זיי זאלן קענען נתקרב‬ ‫גרינגן אופן מקיים זיין דעם רצון ה' און דינען‬ ‫ווערן צום אויבערשטן?! עס שטייט דאך‬ ‫דעם באשעפער‪ .‬פשטות איז עס דאך‬ ‫(עבודה זרה ג‪" ).‬אין הקב"ה בא בטרוניא עם‬ ‫גארנישט אזוי פשוט‪ ,‬מען האט נסיונות‬ ‫בריותיו" ‪ -‬ווילאנג א מענטש געפונט זיך‬ ‫כסדר און עס איז גארנישט אזוי גרינג‪.‬‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬קען נישט זיין אזא זאך ער‬ ‫זאל נישט האבן קיין עצה תשובה צו טון! נו‪,‬‬ ‫אויף דעם זאגט ער‪ :‬עס איז דא דער ענין פון‬ ‫וואס דער וועג וויאזוי א רשע קען זיך‬ ‫מסירות נפש וואס יעדער איד איז גרייט‬ ‫צוריקקערן צום אויבערשטן?!‬ ‫זיך אוועקצוגעבן פארן באשעפער‪ ,‬און יעדן‬ ‫טאג ביים דאווענען דארף א איד אויפוועקן‬ ‫ענטפערן די ספרים‪ ,‬לויט ווי עס שטייט אין‬ ‫דעם מסירות נפש‪ ,‬יעדן טאג ביי קריאת‬ ‫פסוק (דברים ל‪ ,‬יא‪-‬יד)‪" :‬כי המצוה‬ ‫שמע‪ ,‬די גאנצע פסוקי דזמרה מיט ברכות‬ ‫הזאת אשר אנכי מצוך היום לא נפלאת הוא‬ ‫קריאת שמע איז אלס אן הכנה אויפצואוועקן‬ ‫ממך ולא רחוקה הוא כי קרוב אליך הדבר‬ ‫אין הארץ אהבת ה' אז ווען עס קומט צו קריאת‬ ‫מאוד בפיך ובלבבך לעשותו" ‪ -‬די מצוה וואס‬ ‫שמע זאל מען קענען מקבל זיין אויף זיך‬ ‫די תורה הייסט דיר צו האבן א הארץ צום‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫די‬ ‫אליך הדבר מאוד בפיך ובלבבך לעשותו"‪ ,‬דא‬ ‫מסירות נפש אזויווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און די‬ ‫אין דעם פסוק שטייט דריי זאכן‪' :‬בפיך' ‪ -‬די‬ ‫מסירות נפש וואס מען איז מקבל לאזט איבער‬ ‫תורה זאל זיין כסדר אין דיין מויל‪ ,‬דאס‬ ‫א רושם אז מען זאל דאס געדענקען א גאנצן‬ ‫מיינט‪ ,‬אז דו זאלסט עס כסדר איבער'חזר'ן‪,‬‬ ‫טאג‪ ,‬כסדר ווען עס קומט א נסיון‪ ,‬א תאוה‪,‬‬ ‫און דורכדעם וועט זיין 'בלבבך' ‪ -‬דו וועסט‬ ‫זאל מען געדענקען‪' :‬איך וויל זיך פון‬ ‫האבן די תורה הקדושה ביי דיר אין הארץ!‬ ‫אויבערשטן נישט אפרייסן!'‪ ,‬און מען זאל זיך‬ ‫דו וועסט זיין קלאר און גרייט מיט יעדן‬ ‫קענען מתגבר זיין‪ ,‬דאס איז דער ענין פון‬ ‫שטיקל גמרא‪ .‬און דורכדעם וועט זיין‬ ‫קריאת שמע‪.‬‬ ‫'לעשותו' ‪ -‬וועסטו מקיים זיין די תורה! ווייל‬ ‫(שיעור עבודת הפרשה בהיכל‬ ‫די תורה הקדושה איז דאך דער אויבערשטער‬ ‫ישיבה גדולה‪ ,‬ה' בלק תשפ"ה)‬ ‫אליינס; ווי חז"ל זאגן (שבת קה‪" :).‬אנא נפשי‬ ‫‪‬‬ ‫כתבית יהבית"‪ ,‬און טאמער דו חזר'סט די‬ ‫תורה און דו האסט עס ביי דיר אין הארץ ‪-‬‬ ‫חכמינו ז"ל זאגן (סנהדרין צט‪" :).‬הלומד ואינו‬ ‫האסטו דעם אויבערשטן ביי דיר אין הארץ!‬ ‫חוזר כזורע ואינו קוצר" ‪ -‬טאמער א‬ ‫דעריבער ברענגט עס דיר יראת שמים! עס‬ ‫מענטש לערנט‪ ,‬אבער ער חזר'ט נישט איבער‬ ‫גיבט דיר דעם ריכטיגן תבלין קעגן דעם יצר‬ ‫‪ -‬איז ער פונקט ווי איינער וועלכער זייעט אן‬ ‫הרע!‬ ‫אבער ער שניידט נישט אפ קיין פירות‪.‬‬ ‫(שיחת הכנה לימים נוראים לתלמידי‬ ‫לעניננו איז דער פשט‪ ,‬אז ער נעמט נישט‬ ‫ישיב"ק ק"י ח"ג‪ ,‬בביתו נאוה קודש של מרן‬ ‫ארויס די פירות וואס די תורה הקדושה קען‬ ‫רביה"ק זי"ע‪ ,‬ה' כי תצא תשפ"ה)‬ ‫אים ברענגען! די תורה הקדושה האט א פרי‬ ‫וועלכע רופט זיך 'תבלין כנגד יצר הרע'‪ ,‬און‬ ‫ְוְֹאֶֹרְך ֶָיֶָמיָך‬ ‫ִּכּ י הּוא ַַחֶּיּ יָך ֶ‬ ‫וויבאלד ער חזר'ט נישט ‪ -‬נעמט ער נישט‬ ‫ָהֲָאָדָָמָ ה‪( :‬ל‪ ,‬כ)‬ ‫ָלֶָׁשֶׁבת ַַעל ֲ‬ ‫ֶ‬ ‫ארויס אט דעם פרי‪ ,‬ער באקומט נישט די‬ ‫א איד דארף זיך שטארק איינ'חזר'ן און‬ ‫כוחות זיך צו שלאגן מיטן יצר הרע‪.‬‬ ‫ארייננעמען אין הארץ‪ ,‬אז תורה איז נישט‬ ‫דער מהר"ל (נתיבות עולם נתיב התורה פ"ד) פרעגט‪:‬‬ ‫עפעס א זאך פאר זיך! עס איז נישט פשט‪ ,‬אז‬ ‫פארוואס זעט מען אסאך מאל אז א‬ ‫עס איז פארהאן א וועלט און א לעבן ‪ -‬אויך אן‬ ‫מענטש איז עוסק בתורה און מען זעט נישט‬ ‫דער תורה‪ ,‬און טאמער מען וועט לערנען‬ ‫אז עס ברענגט יראת שמים?! ענטפערט ער‪:‬‬ ‫תורה‪ ,‬וועט פשוט זיין נאך בעסער‪ .‬ניין! א איד‬ ‫דער מענטש לערנט טאקע תורה‪ ,‬אבער ער‬ ‫דארף קומען צו דער הכרה אז דאס איז דאס‬ ‫חזר'ט נישט איבער! ווייל א מענטש דארף‬ ‫לעבן! אן דעם וואס מען איז דבוק צו דער‬ ‫נישט בלויז לערנען‪ ,‬נאר אויך 'קונה זיין'‬ ‫תורה ‪ -‬איז נישטא קיין לעבן! עס איז נישט‬ ‫וואס ער לערנט; ווי חז"ל זאגן (קידושין ל‪:).‬‬ ‫שייך צו האבן א לעבהאפט אן תורה! ווייל די‬ ‫"ושננתם ‪ -‬שאם ישאלך אדם דבר אל‬ ‫גאנצע וועלט איז משועבד צו דער תורה‪ ,‬און‬ ‫תגמגמם ותאמר לו‪ ,‬אלא אמור לו מיד" ‪ -‬א‬ ‫עס קען נישט זיין קיין גליקליך לעבן נאר‬ ‫מענטש דארף גוט קענען די תורה אז ער זאל‬ ‫מיט א קביעות'דיגן שיעור אין דער תורה‬ ‫קענען ענטפערן אויפן פלאץ‪ ,‬וואס דאס‬ ‫הקדושה‪.‬‬ ‫געשעט נאר דורכן חזר'ן‪ .‬און דער מהר"ל‬ ‫דאס איז פון די יסודות פון אידישקייט‪ ,‬וואס‬ ‫טייטשט דעם פסוק (דברים ל‪ ,‬יד)‪" :‬כי קרוב‬ ‫וט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫תורה איז אונזער חיות‪ .‬און אזוי זאגן אויך‬ ‫די תורה חזר'ט עס איבער אן א שיעור מאל;‬ ‫חז"ל (ברכות יז‪ ,).‬אז די תלמידי חכמים פלעגן‬ ‫ווי עס שטייט (דברים ל‪ ,‬כ)‪" :‬כי הוא חייך ואורך‬ ‫זיך וואונטשן איינער פאר צווייטן‪" :‬עולמך‬ ‫ימיך" ‪ -‬דער אויבערשטער איז דיין לעבן!‬ ‫תראה בחייך" ‪ -‬דורכדעם וואס דו ביסט‬ ‫"ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם‬ ‫דבוק אין דער תורה הקדושה זאלסטו שפירן‬ ‫היום" (דברים ד‪ ,‬ד) ‪ -‬דער אמת'ער לעהאפט‬ ‫א טעם פון עולם הבא נאך דא אויף דער‬ ‫וואס ענק האבן‪ ,‬איז בלויז דער סארט חיים‬ ‫וועלט‪ .‬און עס ליגט אויף א איד א חיוב דאס‬ ‫פון 'דבקים בה' אלקיכם'‪ ,‬וואס מען איז דבוק‬ ‫מכיר צו זיין‪ ,‬גלייבן‪ ,‬און אריינבאקן שטארק‬ ‫אינעם אויבערשטן ‪ -‬וואס דאס איז נישט‬ ‫אין הארץ‪ ,‬אז נאר דורך לערנען תורה וועט‬ ‫שייך‪ ,‬נאר דורכן זיין דבוק אין דער תורה‬ ‫ער האבן א גליקליך לעבן‪.‬‬ ‫הקדושה‪ .‬און אזוי זאגט מען אויך ביים‬ ‫(ספר 'יסודי החיים ‪ -‬תורה'‪ ,‬העומד באמצע עריכה)‬ ‫דאווענען‪" :‬כי הם חיינו ואורך ימינו" ‪ -‬די‬