איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

נדבני הגליון
פרשת נצבים וילך תשפ"ו | כ"ג אלול | שנה י' | גליון #1
זכות הפצה נתנדב ע"י
מו"ה יעקב קאהן
הי"ו
לרגל הולדת בתו
מו"ה אהרן
טייטלבוים הי"ו
לרגל הולדת בנו
מערכת איבערבליק:
845.600.4047
deriberblick@gmail.com
יום א' וב' לסדר חזקו ואמצו אל תיראו ואל תערצו כי ה' אלקיך הוא עמך:
העפטיגע מחאות והסברה פארגעקומען פארנט
פונעם לשכת הגיוס בעת די 2שוידערליכע ימי
הגיוס ,זונטאג און מאנטאג נצבים-וילך
"אחים אנחנו" האט אראנזשירט די "שומרי הסף" צו שטיין פון שוידערליכע סצענעס פון בחורים וואס קומען
די פריע פארטאגס שעה'ן ,ווען א טייל שלאפן איבער זונטאג באגלייט פון פארוויינטע עלטערן ,וועלכע בעטן
נאכט פארנט פונעם לשכת הגיוס זיך צו די עסקנים" :ראטעוועט אונזער זון!"
אויסצומיידן די מחאה .אבער דער ציבור איז לשכת הגיוס ,צו זיין דארט תיכף אינדערפרי 7:00 די ימי גיוס זענען געווען איינגעטיילט אין 2
דערויף אויך ארויפגעקומען און מיטגעגאנגען מיט ווען די שערי גיהנום עפענען זיך אויף. טעג .זונטאג האט מען גערופן די בחורים וואס
די פארשטעלטע פאליציי. "אחים אנחנו" האט גאר שווער געארבעט האבן שוין געהאט גע'חתמ'עט אז זיי גייען אריין אין
במשך די גאנצע צייט האבן זיך אנגעזען אויפן צוצושטעלן אלע געברויכן פאר די חשוב'ע מיליטער רח"ל ,און האבן נאר פאקטיש געדארפט
ארט 'גייסים שפלים' מיט קאפלעך אויפן קאפ .דאס מוחים ,ווי עסן און טרינקען ,אחוץ די געווענליכע אריבערקומען מיט זייערע רענצלעך צו אנהייבן.
זענען די מסיתים ומדיחים וואס רעדן צו נשמות הוצאות ווי טראנספארטאציע ,פלאקאטן וכדו' מאנטאג האט מען גערופן די וואס האבן זיך נאך
ישראל אריינצופאלן בצבא השמד ,און מען האט ארויסצוברענגען דעם ציבור .אן אש קודש האט בכלל נישט איינגעשריבן ,נאר האבן זיך געדארפט
געהערשט אין די בתי מדרשים אין אמעריקע, שטעלן צו ווערן פארחתמ'עט צום מיליטער רח"ל.
זיי אויך פארשריגן כדת של תורה .די פאליציי האט
וואו די העראאישע עסקנים זענען ארומגעגאנגען טאקע זונטאג זענען געווען פיל מער
ארעסטירט איין חשוב'ן אינגערמאן וועלכער איז צווישן דעם ציבור אויפצוטרייבן די געוואלדיגע סאלדאטן וואס האבן אפילו נישט געוואלט הערן
באגלייט געווארן דורך דעם ועד אסירי ציון ביז זיין הוצאות וואס די מערכות קאסטן אפ. וואס די עסקנים האבן צו זאגן ,היות זיי האבן שוין
באפרייאונג בס"ד. א באזונדערע פראפעסיאנאלע שטאב פון געהאט געמאכט דעם באשלוס אריינצופאלן אין
דער יום גיוס איז געווען אקטיוו בראש וראשון געניטע עקספערטן און מומחים פון "יד להושיע" מיליטער ה"י .גאר הארצרייסנד איז געווען ווען
אינעם צענטראלן לשכת הגיוס תל השומר ,ווי אויך שע"י "קרן ויואל משה" און "נותנים גב" שע"י "אחים אין פילע פעלער זענען געווען בחורים ,א טייל מיט
אין ירושלים אויף רחוב רש"י ,חיפה ,אשדוד ,און אנחנו" ,זענען געשטאנען במשך די גאנצע צייט דערשראקענע פנימ'ער ,וואס קומען מיט א רענצל
טברי'. ארויסצוהעלפן מיט הסברה והדרכה ,און האבן ב"ה און הינטער זיי שפאנען טאטע-מאמע און ווייזן
דאס מיליטער האט מפרסם געווען נומערן אפגעהאלטן גאר אסאך בחורים פון אריינגיין. פאר די עסקנים מיט טרערן אין די אויגן" :ביטע,
פון נופלים נאכן ערשטן טאג :נצח יהודה 110 - די פאליציי אויפן ארט האט שוין פון אינדערפרי האט רחמנות אויף מיין זון! זייט משפיע אויף אים
סאלדאטן ,חשמונאים ,73 -ח"ץ .32 -מען דארף אפגעשלאסן די ארומיגע גאסן ,וואס דאס האט ער זאל נישט גיין אין מיליטער .רחמים! איך וויל אים
נאכאמאל באטאנען אז די אלע בחורים קומען נאר אויפגעטאן אז אנשטאט צו פארן ביזן טויער — וואו נישט פארלירן!"
אדאנק די השתקה פון די חרדי'שע פארטייען ,די מ'קען רעדן צום בחור בלויז 3-4סעקונדעס — דעם ערשטן טאג איז געווען א שיטערע
שוידערליכע ארבעט פון די גייסים שפלים ,און דעם האבן זיי אצינד געמוזט שפאנען צופיס ,וואס האט אנוועזנהייט פון מוחים .אבער לקראת מאנטאג,
געגעבן א פיל גרעסערע מעגליכקייט צו רעדן צו זיי, דעם צווייטן טאג ,ווען ס'איז געווען ערווארטעט
שוידערליכן נשמות-האנדל פון די חרדים וואס
ווי מען זעט ב"ה די גינסטיגע רעזולטאטן. פיל מער בחורים — ובפרט אז די רעדע איז
פארקויפן די הייליגע נשמות ,רח"ל. מאנטאג ,ביים צווייטן יום הגיוס ,איז די פון בחורים וואס האבן נאכנישט באשלאסן
ערליכע אידן בכל מקומות מושבותיהם פאליציי 'אויך' געקומען צוגעגרייט מיט א גרויסע אריינצופאלן — האט מען זיך ארגאניזירט אויף
צייכענען אפ דעם יום הגיוס אלס א בלוטיגן טאג פון אנוועזנהייט פון 'פארשטעלטע פאליציאנטן', א ריזן פארנעם .סיי די נייע "שומרי הסף" ,וואס
שמד רח"ל ,ומאידך גיסא אלס א טאג פון ראטעווען און ווי נאר זיי האבן באמערקט א בחור וואס וויל באשטייט פון אינגעלייט וועלכע קומען אין די פריע
נשמות ישראל משמד ,און מען שטייט ווייטער קומען זיך איינשרייבן ,האבן זיי אים אפגעווארט פארטאגס שעה'ן ,א טייל האבן געדאוונט ותיקין ,און
גרייט על כל קריאה שלא תבוא ,הן בגוף והן בממון, ביים אריינגאנג צום פארשפארטן גאס און אים באזונדער א צאל חשוב'ע אינגעלייט וועלכע זענען
ולא נפקיר ולא נוותר על שום נפש מישראל. געפירט א לאנגע וועג פון הינטערן בנין כדי זאגאר איבערגעשלאפן די נאכט פארנט פונעם
זיך איין צו געבן 'א שקל א טאג' אין פאל תורה און ס'איז דא הולכי צה"ל ,רח"ל.
איינער פון די מעמבערס ווערט ארעסטירט. אין א פראפעסיאנאלע ווידיאו האט מען טעגליכער
דאס הייבט אויף די מאראל און שטאלץ ביים אהערגעשטעלט צוויי ברידער ,איינער א איבערבליק אויף
אריינגיין אין תפיסה .און וואונדער איבער לומד תורה און דער צווייטער א סאלדאט. דער מצב אין ארה"ק
וואונדער ,רוב מעמבערס האבן אויסגעוועלט אט דאס וויל ש"ס מודיע זיין :מען קען
די אפציע צו געבן א שקל פאר אן אסיר ביידע .דער לומד תורה זאל 'רעספעקטירן'
אפילו אויב מען איז נישט איינגעשריבן אלס דעם סאלדאט ,און דער סאלדאט זאל דינסטאג תבא
א מעמבער אינעם פראיעקט פון כלא אלף. 'רעספעקטירן' דעם לומד תורה .ממש אלו "נותנים גב" פירט אן א ספעציעלן
אלף נכנסין! ואלו ...דברי אלהים אחרים... פראיעקט צו שיקן פעקלעך ערב שבת
און דער שרייבערל פונעם חרד"ק'ישן פאר א שיינע צאל משפחות פון די
דאנערשטאג תבא "משפחה" מאגאזין שיקט ארום א מיליטערישע ארעסטירטע ,צו מחזק זיין
א מחאה אדירה אין בר אילן ביי די מעלדונג וואו ער איז משבח דעם פאסיגן די משפחות נאך אן ארעסט ,וואס ברענגט
באן שינעס דורך די "חטופי סאלבערג", אדווערטייזמענט פון ש"ס ,טענה'נדיג דערצו אז די משפחה זאל מחזק זיין זייער
אינאיינעם מיט א ריזן ציבור ערליכע אז גענוי דאס דארף זיין די השקפה: בחור אין תפיסה ער זאל זיך נישט ברעכן
אידן שלבם כואב להם על חילול הקודש אראפנעמען דעם וואנט צווישן לומדי תורה פון די שרעקעדיגע תפיסה טערמינען,
בקרתא דשופריא .די גאנצע מחאה און צה"ל זעלנער ,רח"ל .און אויב ש"ס מיט'ן נאכדעם וואס אויב מען שטייט ביי די אלע
איז אדורכגעפירט געווארן מיט גרויס חרד"ק'ישן "משפחה" מאגאזין פרעדיגן שוועריגקייטן ,באקומט מען צום סוף דעם
געהויבנקייט ,בשירה ובזמרה ,בלי פחד דאס היינט ,קען מען ליידער ערווארטן אז פטור דורך די פראפעסיאנאלע ארבעט פון
ומורא ,באגלייט מיט וויכטיגע תיקונים אין נאך אביסל וועט מען שוין אזוי רעדן אין קרן ויואל משה.
די בוי-ארבעט. נאך פלעצער ,היל"ת. מען מוז נאכאמאל אונטערשטרייכן
מען דארף געדענקען אז 'גיוס' מיט די שוידערליכע ראלע וואס די חרדי'שע
'ביטול תורה' האבן נישט קיין שייכות. פארטייען נעמען צו העלפן די מדינה מגייס
ביטול תורה מיינט זיך דרייען אין קאווע זיין חרדי'שע בחורים .די "השתקה" — דאס
שטיבל ,גיוס איז שמד! און א סאלדאט איז שטילשוויגן — איז שרעקליך .פארוואס זאל
א געשמד'טער! דער ווייטאג איז אז די וואס נישט א בחור'ל אין ארץ ישראל וויסן אז ער
זענען פאראנטווארטליך אויפ'ן שמד זענען מוז נישט דינען אין מיליטער? פארוואס
חרדי'שע פאר(ט)רעטער ,ה"י. שטייט נישט אין המודיע ,יתד נאמן ,ש"ס
צום באמערקן :איידער ש"ס האט צייטונג ,אא"וו" :בחור יקר ,אתה פטור
צוריקגענומען חכם יוסף צו שטיין אין מלשרת בצבא! אל תפחד!"??? ווייל דאס
שפיץ פון דער פארטיי – היות ער האט זיך איז א טייל פונעם אפמאך; די חרדי'שע
געלאזט הערן קעגן גיוס – האט א .דרעי זיך פארטייען דארפן העלפן רח"ל אנפילן די
אויסגענומען אז ער מוז זיך מתייעץ זיין יערליכע שמד-ליסטעס ,ה"י.
מיט אים פארן געבן זיינע שיעורים ,און ער, די שאלה ווערט נאר שטערקער אויף
א .דרעי ,האט א וועטא-מאכט אויף זיינע געוויסע אגודיסטישע חסידות'ן וואס
שיעורים און פסקים! אזא פנים טראגט זענען מורא'דיג ווארעם אויף די נושא פון
א "שליחא דרבנן"! דער 'דרבנן' דארף זיך בעלי תשובה — מאנכע דורך לייגן תפילין
אדורכרעדן מיט'ן 'שליחו' ...שליחו של אדם אדער שאקלען לולב ,און אנדערע דורך
כמותו ...און נישט פארגעסן "ועשית ככל פארשפרייטן שיעורים וכדו' .אפשר הויבט
אשר יורוך"! איר אן צינדן א ליכט יעדן שבת פאר אן
ערליכן ספרד'ישן בחור וואס איז "שוין
מיטוואך תבא יעצט" א איד? אנשטאט ארומלויפן אין
א חשוב'ער עסקן וועלכער שטייט פרייע געגנטער און פארלערנען כוזרי,
מידי יום ביום פארנט פונעם לשכת הגיוס, אפשר שטייט איר ביי א יום גיוס פארנט
באצאלט דורך "אחים אנחנו" ,גיבט איבער פונעם לשכת הגיוס און נעמט אראפ דעם
אז ער האט באגעגנט א גרופע פון 38 פחד פונעם תמימות'דיגן בחור'ל און זאגט
נאכן מוחה זיין האט זיך די שיירה בחורים וועלכע האבן אים דערציילט אז אים "אל תפחד"? און אפשר אפשר אפשר,
געטראפן מיט די אנדערע מחאה פון אחב"י בעצם וואלטן זיי געדארפט קומען ביום אז איר ווילט דוקא יא צינדן ליכט און
מעדת הספרדים ,וואס האבן זיך פארזאמלט הגיוס ,אבער צוליב די מהומות פון די רעדן מיט תינוקות שנשבו דייקא ,כאטשיג
אויף די דערנעבנדיגע גאס צו מוחה זיין מחאות האבן זיי זיך אפגעהאלטן בכלל שטערט נישט די ריכטיגע מצילים!
אויפ'ן גזירת הגיוס והפקרת עדת הספרדים פון קומען .מען זעט וויפיל די מחאות טוט
בלי רחמנות .וטובים השנים – ביידע כוחות אויף תיכף בשעת מעשה ,און ווי ווייט מען דינסטאג תבא
האבן אינאיינעם אויסגעשריגן סיי די כאב על דארף שטיין ממש יעדן טאג צו היטן אויף די די ש"ס פארטיי פרובירט צו טאנצן
חילול קדושת העיר און סיי די מחאה אויפן מתגייסים ,זיי זאלן וויסן את אשר לפניהם, אויף ביידע חתונות אין איין נאכט מיט
גזירת הגיוס. און נישט ח"ו אריינפאלן אין צבא השמד. ביידע פיס :בעת מען פארקויפט פאר די
ביי די מחאה פון אחב"י מעדת הספרדים "כלא אלף!" א פרישע פראיעקט איז תמימות'דיגע מאסן אן אפנויג פון גיוס,
זענען ארעסטירט געווארן 4מוחים .צוויי אונטערגענומען געווארן דורך דעם בארימטן לאזט מען הערן אין די אלגעמיינע גאס די
פון זיי זענען באפרייט געווארן באלד 'צבע שחור' ,וואו טויזנט מעמבערס שרייבן נייע תורה פון "יש ויש" .ס'איז דא לומדי
א נייע גיוס טאקטיק" :איינער שלעפט אויף חקירות צוליב די 'גניבה סטאטוס' אויפדערנאכט ,בעת די אנדערע 2זענען
דעם צווייטן" .ווער עס וויל דינען בלויז פונעם אויטא ,און מען וועט אים באלד לאזן געברענגט געווארן אויפצומארגנס צו א
צייטווייליג אין מיליטער אויף עטליכע פריי. משפט ,וואו איינער איז באפרייט געווארן
חדשים ,וואס ווערט גערופן "שלב ב'", למעשה ,נאכ'ן אויספארשן אין פאליציי, און פארן צווייטן האט מען פארלענגערט
ספעציעל געאייגנט פאר די וואס האבן שוין וואו עס האט זיך ארויסגעשטעלט אז די דעם ארעסט ביז מאנטאג .די לויער שטאב
חתונה געהאט וכדו' ,קען זיך איינשרייבן 'גניבה' האט גארנישט צוטון מיט'ן דרייווער, פונעם ועד אסירי ציון זענען פארנומען מיט'ן
בתנאי 'אז ער ברענגט אן אכצן-יעריגן צו האט מען דעם בחור יא ארעסטירט' .צבע קעיס אים צו באפרייען וואס שנעלער.
דינען געהעריג אין מיליטער פאר די גאנצע שחור' האט געמאלדן אז פון היינט און
צייט' ,רח"ל .נאך א וועג פון פיתוי צום צבא ווייטער ,אפילו די פאליציי איז מבטיח אז
השמד ,רח"ל. מען וועט נישט ארעסטירן דעם בחור ,גייט
א העפטיגע מחאה ארגאניזירט דורך מען נישט אוועק ביז מען באפרייט אים
"עם קדוש" דורכ'ן ספרדישן ציבור ,מיט טאקע.
רבנים וועלכע געהערן צו די ש"ס פארטיי.
פארשטייט זיך אז ש"ס שעמט זיך דערמיט,
דען לויט זיי איז גיוס גאר א גוטע זאך,
אבער נישט דעם גאנצן ציבור קען מען
איבעררעדן.
מחאות למען השבת האבן פארגעזעצט
אין די פאלגנדע שטעט :צפת ,מירון ,ירושלים
און בני ברק .אין פילע ערטער זענען געווען
ארעסטירטע ,און דער "ועד אסירי ציון" האט
זיך מטפל געווען מיט זיי בסייעתא דשמיא.
דער ציבור איז ווייטער מתפלל פאר
הב' אברהם יצחק בן ברכה בריינדל; די
רשעים האלטן זיך נאך אלץ פארעקשנ'ט
אים צו האלטן ארעסטירט ,און מ'רייסט
איין בתפלה ובתחנונים ,ובפרט אין די ימי
הסליחות ,שיצא במהרה מאפילה לאורה.
מאנטאג נצו"י
צום באמערקן :במשך דעם טאג פונעם זונטאג נצו"י א חשוב'ער בחור וואס איז
יום הגיוס ,וואו די טייערע עסקנים פון צוויי גור'ער בחורים וועלכע זענען אנגעשפריצט געווארן ביי די הפגנה דורך
"קרן ויואל משה" – צו וועמענס טיש עס געקומען נעמען א פטור אין לשכת הגיוס דעם שפריצער טראק ,איז דורך דעם
קומען אן אלע קעיסעס פון בחורים – זענען זענען ארעסטירט געווארן .מען ווארט צו שטראם וואסער פשוט געפלויגן אין די
געשטאנען א גאנצן טאג ,האט א גרויסן זען צי מען וועט זיי תיכף באפרייען אדער לופטן און זיך צובראכן זיינע ברילן וואס ער
חלק פונעם טאג גערעגנט! אבער טראץ האלטן פארשפארט אויף א לענגערע צייט. האט געקויפט ניי ממש א טאג בעפאר .צו
דעם וועטער איז מען ווייטער געשטאנען נעמען א חלק אדער אויסצאלן די גאנצע,
קען מען רופן אויף .011-972-259-03170
צום נייעם לערן-יאר אין א"י ווערט
צוויי מעסעדזשעס ביום הגיוס וואס מפורסם איבער 8נייע מוסדות וואס זענען
ליידער פולשטענדיג אריין אונטער דעם
שילדערן אביסל דעם מצב אויפן פראנט אלגעמיינעם פובליק סקול סיסטעם
וואס איז שוין געווען אינעווייניג ,ער אידן ,אידן! א זעקסטע מעשה הנקראת "חינוך ממלכתי חרדי" .דאס קומט
האט שוין מחליט געווען און אלעס פון די לעצטע פאר שעה :עס קומען נאך וואס בשנת תשפ"ד זענען אריין 30
דורכגעטראכט ,אבער פלוצלינג בחורים ,און די עלטערן באגלייטן זיי מוסדות ,ובשנת תשפ"ה 12מוסדות .דאס
"יצא לחיים טובים ארוכים ולשלום"! וויינענדיגערהייט און פרובירן זיך צו האט זיך ליידער אנגעהויבן דורך מוסדות
אשריכם ישראל! מי כעמך ישראל! בעטן ביי די עסקנים" ,אפשר רעדט איר בעלזא ,און פילע מוסדות זענען שוין ליידער
די זכות פון אלע זיינע דורות וועט אים איבער זיך נישט מגייס צו זיין?" אוי, נאכגעטאנצן.
ביישטיין פאר די מוסרי נפש וואס רבותי ,וואס דא טוט זיך אפ! רחמנא
זענען ארויסגעקומען ,און פאר די אלע ליצלן .ווער וועט קענען זאגן "ידינו לא ערב שבת תבא
נדיבי עם בארץ ובגולה וואס שטיצן און שפכו את הדם הזה?" מי יאמר זכיתי בשעה 11:15פארמיטאג איז
ראטעווען דא פשוטו כמשמעו נשמות לבי אויף אזא סארט מצב? אנגעקומען א קלינג פון 'צבע שחור' אינעם
ישראל ,און קויפן איין פרקליטים ליום געגנט פון 'מחסום עופר' .א ריזן ציבור האט
הדין .ברוך הטוב והמטיב! טוב להודות ניינצן מינוט נאך עלף ,ברוך הטוב זיך פארזאמלט; די פאליציי האט געהאקט
לה' ולזמר לשמך! ברוך ה'! והמטיב! נישט צום גלייבן :איינער מכות ,שאק-גראנאטן ,און צום סוף ...האבן
זיי צוגעזאגט אז מען נעמט דעם בחור בלויז
נישטא צופיל פראבלעמען ,בפרט אויב מען האבן זיך געפירט ווי ס'דארף צו זיין אין אזא און געראטעוועט נשמה נאך נשמה.
מעלדט איין פון פאראויס ...אבער צו זיין פלאץ ,און די חוקרים האבן זיך געריבן די ציין היינט זענען נאך א טייל פון די אסירי
ערשטוינונג האט מען אים יא ארעסטירט, און נעגל ביז מ'האט זיי בס"ד פארשיקט וואס סאלבערג אריבער חקירות אין דעם
א מינוט גיכער. ספעציעל-שווערן אפטיילונג פון די פאליציי
און דאס איז טראץ דעם וואס ער איז א בעל א סקווערער יונגערמאן איז געגאנגען -ימ"ר ש"י .וכמעשהו בראשונה כך מעשהו
שמחה ,שטייענדיג פאר א שמחת ברית מסדר זיין א פטור אין א שטילערע לשכת בשניה; די יונגעלייט ,וועלכע האבן באקומען
בביתו בלידת בנו למזל טוב. הגיוס אין אלעד ,וואו געווענליך זענען די ריכטיגע הדרכה פונעם 'ועד אסירי ציון',
וואס איז די גזירת הגיוס?
דריטע פארזעצונג
אין דער פאליטיק און וויאזוי דאס האט גורם חרדים ווערן שטארק .אבער די ציונים ווילן בשנת תשמ"ו האט דער ראש הממשלה
געווען צום גזירת הגיוס .די כנסת המינים, דאך יא האבן חרדישע פארטייען אין כנסת י .שמיר אויפגעשטעלט א נייע קאמיטע,
וואס באשטייט פון 120חברי הכנסת, כדי צו האבן א שיין פנים פאר דער וועלט, גערופן "כהן קאמיטע" ,אנגעפירט דורכ'ן
האט עטליכע ערליי פארטייען .רוב זענען אבער פאר דעם צוועק איז גענוג אז עס איז מזרחי'סטישן ח"כ מ .כהן .ער האט
פרייע פארשוינען ,א חלק אראבער און א שוואכע פארטיי בתכלית החולשה .במילא, רעקאמענדירט אז די רעגירונג זאל פריש
א חלק פרומע .די פרייע זענען צעטיילט חוץ זייער אלגעמיינע שנאת הדת קומט צו איינצוימען די צאל בחורים וואס באקומען א
צווישן רעכטע און לינקע ,בעת וואס די דער צווייטער טעם פון א פערזענליכע נגיעה דיחוי .ער האט געטענה'ט אז ווען די מדינה
רעכטע קעמפן מער פאר שלימות הארץ נישט צו געבן כח פאר די חרדים .און אויב איז געגרינדעט געווארן ,האבן די חרדישע
און מלחמות מיט אראבער ,און די לינקע וואלטן ווען שומרי תורה ומצוות נישט אריין בחורים אויסגעמאכט בלויז 3פראצענט!
קעמפן מער פאר גלייכבארעכטיגונג פאר אין דעם גאנצן פאליטיק פונעם כנסת ,און במילא דארף מען ווייטער ארויסגעבן
אלע בירגער – אחוץ פארשטייט זיך פאר זיי וואלטן נישט געבעטן פון זיי קיין געלט דיחויים בלויז פאר 3פראצענט לומדים ,און
די חרדישע אידן .אדרבה ,אין פילע פעלער און קיין שום כבוד אדער גרויסע פאסטנס, אלע איבריגע בחורים זאלן געהעריג דינען
האבן זיי נאך א גרעסערע שנאת הדת וואס נאר איין זאך' :לאזן היטן תורה ומצוות פאר אין מיליטער.
קומט פון אומוויסנהייט וויאזוי מקיים צו זיין דעם חרדישן ציבור' ,איז נישט קיין שום ספק צו דער זעלבער צייט האט געהאלטן אין
דעם בפה רך. אז מען וואלט געקענט אסאך מער אויפטון. איין וואקסן די העצע פון גאר אסאך פרייע
און דא געשעט אייביג דער פאנטשער: אבער וויבאלד מען איז ליידער יא אריין אין חברה ,אז די חרדים וואקסן פון יאר צו יאר
ווען א פארטיי געווינט ,מוז ער האבן נאך דעם פאליטיק צו האבן א פארטיי אין כנסת, און עס איז נישט ווייט דער טאג וואס זיי
שותפים פון אנדערע פארטייען צו קענען ווייסט די רעגירונג אז עס איז גענוג אז מען וועלן אינגאנצן איבערנעמען די מדינה; דער
אויפשטעלן א רעגירונג .די רעכטע פלעגן גיבט זיי שוחד פון געלט און כבוד ,און מען איינציגסטער וועג עס אפצושטעלן ,היל"ת,
אלץ נעמען די חרדים אלס שותפים ,און דארף גארנישט מער טאן פאר'ן חרדישן איז נאר דורך גיוס חרדים.
אין אויסטויש האבן די חרדים באקומען ציבור" ,עכל"ק ,עיי"ש. דאס ווערט צעטיילט אויף צוויי חלקים:
גרויסע פאסטנס מיט ריזיגע געלטער; די און אט די אויבנדערמאנטע ווערטער )1דער עצם ווילן פון די מלכות המינות צו
לינקע חברה האבן דעריבער געזען די חרדים האבן זיך צוביסלעך צוביסלעך אנגעהויבן אפשמד'ן כלל ישראל ,וואס דאס איז זייער
אלס זייער פערזענליכער שטער .במשך אויסצושפילן צווישן דער אלגעמיינער ציל עד עצם היום הזה; אבער ווען מען איז
די 10יאר פון תשמ"ח ביז תשנ"ט האבן די פרייער באפעלקערונג ,און מיט וואס א יאר פעסט פאראייניגט מעגן זיי ווילן ,מען קען
פרייע ,און בפרט די לינקע ,אומאויפהערליך שפעטער האט מען עס געהערט פון פיל עס ביישטיין בתפילה ובמלחמה )2 .דער
געשטורעמט אנטקעגן דעם חרדישן וואוקס מער פרייע. פחד אז די חרדישע באפעלקערונג נעמט
– די אלטע טענה פון "הבה נתחכמה לו פן בשנת תשמ"ח איז די "כהן איבער די מדינה ,און מ'רעדט נישט סתם אז
ירבה"... רעקאמאנדאציע" נישט אריבערגעפירט עס זענען דא אסאך חרדישע בירגער – ווייל
און דעמאלט ,בשנת תשנ"ט ,האט א געווארן אין כנסת ,אבער עפעס אנדערש איז דאס איז סתם אזוי לצנינים בעיניהם – נאר
באמבע געפלאצט אין מדינת 'ישראל'... געשען :דער ציוניסטישער געריכט ,הנקרא אז די חרדישע בירגער נעמען איבער די
נישט מער און נישט ווייניגער :דער הויפט בלשונם בג"ץ ,האט באקומען א שטארקע רעגירונג .ווי רביה"ק מסאטמאר זי"ע איז
ריכטער פון בג"ץ האט אפיציעל געאורטיילט מאכט צו קענען אדורכפירן געזעצן אפילו מבאר אין "ויואל משה" (מאמר א' קי"ז),
אז די צאל בחורים וואס באקומען א דיחוי ווען די כנסת שטימט אנדערש .אין זומער אז חוץ די פילע איסורים חמורים צו גיין
איז צופיל ,און ער נעמט לעגאל אראפ שנת תשמ"ח האט א שופט פון בג"ץ אין כנסת המינים ,איז דער פאקט אליין אז
דעם כח פון דעם שר הביטחון ,דער הויפט ערקלערט אז דער בג"ץ קען אריינרעדן די חרדים האבן פארטייען אין כנסת טוט
גענעראל ,צו קענען געבן די יערליכע אין גיוס חרדים .אזוי אויך האט ער געלאזט פילפאכיג פארשווערן צו קענען פועל'ן ביי
דיחויים .נאר מען מוז נאכאמאל געהעריג הערן זיין מיינונג אז די צאל בחורים וואס זיי נאכצולאזן פון די רדיפות הדת .וזלש"ק:
אפשטימען אין כנסת וויפיל דיחויים עס באקומען דיחויים איז שוין פיל פיל מער "חוץ פון די אלע טעמים לאיסור ,האבן
קענען ארויסגעגעבן ווערן יערליך ,און די פון די ערלויבטע נומערן ,און ...וואונדער מיר צוויי רבנים פון מזרחי געזאגט ,אז
איבריגע בחורים זאלן גיין אין מיליטער .ער איבער וואונדער ,קיין איינע פון די חרדישע ווייל עס זענען דא חרדישע פארטייען אין
האט צוגעלייגט אז אויב וועט די כנסת נישט פארטייען האט נישט רעאגירט מיט כנסת ,איז אסאך שווערער צו פועל'ן עניני
אדורכפירן קיין ספעציעלן גיוס געזעץ ,וועט אויפברויז אויף די אומדערהערטע רייד. דת ,ווייל זיי ווילן נישט געבן חיזוק פאר די
ער ,אלס נשיא הבג"ץ ,מבטל זיין דעם גאנצן רעליגיעזע פארטייען ,ווייל לויט ווי שטארק א
דיחוי פון די חרדים ,און אלע חרדישע בחורים אצינד ,פאר מיר גייען צו דער התייסדות פארטיי איז ,ווערט דאך די אנדערע פארטיי
וועלן דארפן גיין אין מיליטער ,ה"י. פון נחל חרדי ,דארף מען בקיצור ערקלערן שוואכער ,כשזה קם זה נופל ,און אויב די
(פארזעצונג קומט אי"ה) וואספארא ראלע די חרדים האבן געשפילט חרדים וועלן אויפטון פאר'ן דת ,וועלן דאך די
