gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

מוציא לאור: איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish

שבוע: ניצבים וילך (2026-08-31)

איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish — ניצבים וילך (2026-08-31)

פתח את ה-PDF הורדה

‫נדבני הגליון‬ ‫פרשת נצבים וילך תשפ"ו | כ"ג אלול | שנה י' | גליון ‪#1‬‬ ‫זכות הפצה נתנדב ע"י‬ ‫מו"ה יעקב קאהן‬ ‫הי"ו‬ ‫לרגל הולדת בתו‬ ‫מו"ה אהרן‬ ‫טייטלבוים הי"ו‬ ‫לרגל הולדת בנו‬ ‫מערכת איבערבליק‪:‬‬ ‫‪845.600.4047‬‬ ‫‪deriberblick@gmail.com‬‬ ‫יום א' וב' לסדר חזקו ואמצו אל תיראו ואל תערצו כי ה' אלקיך הוא עמך‪:‬‬ ‫העפטיגע מחאות והסברה פארגעקומען פארנט‬ ‫פונעם לשכת הגיוס בעת די‪ 2‬שוידערליכע ימי‬ ‫הגיוס‪ ,‬זונטאג און מאנטאג נצבים‪-‬וילך‬ ‫"אחים אנחנו" האט אראנזשירט די "שומרי הסף" צו שטיין פון‬ ‫שוידערליכע סצענעס פון בחורים וואס קומען‬ ‫די פריע פארטאגס שעה'ן‪ ,‬ווען א טייל שלאפן איבער זונטאג‬ ‫באגלייט פון פארוויינטע עלטערן‪ ,‬וועלכע בעטן‬ ‫נאכט פארנט פונעם לשכת הגיוס‬ ‫זיך צו די עסקנים‪" :‬ראטעוועט אונזער זון!"‬ ‫אויסצומיידן די מחאה‪ .‬אבער דער ציבור איז‬ ‫לשכת הגיוס‪ ,‬צו זיין דארט תיכף אינדערפרי ‪7:00‬‬ ‫די ימי גיוס זענען געווען איינגעטיילט אין ‪2‬‬ ‫דערויף אויך ארויפגעקומען און מיטגעגאנגען מיט‬ ‫ווען די שערי גיהנום עפענען זיך אויף‪.‬‬ ‫טעג‪ .‬זונטאג האט מען גערופן די בחורים וואס‬ ‫די פארשטעלטע פאליציי‪.‬‬ ‫"אחים אנחנו" האט גאר שווער געארבעט‬ ‫האבן שוין געהאט גע'חתמ'עט אז זיי גייען אריין אין‬ ‫במשך די גאנצע צייט האבן זיך אנגעזען אויפן‬ ‫צוצושטעלן אלע געברויכן פאר די חשוב'ע‬ ‫מיליטער רח"ל‪ ,‬און האבן נאר פאקטיש געדארפט‬ ‫ארט 'גייסים שפלים' מיט קאפלעך אויפן קאפ‪ .‬דאס‬ ‫מוחים‪ ,‬ווי עסן און טרינקען‪ ,‬אחוץ די געווענליכע‬ ‫אריבערקומען מיט זייערע רענצלעך צו אנהייבן‪.‬‬ ‫זענען די מסיתים ומדיחים וואס רעדן צו נשמות‬ ‫הוצאות ווי טראנספארטאציע‪ ,‬פלאקאטן וכדו'‬ ‫מאנטאג האט מען גערופן די וואס האבן זיך נאך‬ ‫ישראל אריינצופאלן בצבא השמד‪ ,‬און מען האט‬ ‫ארויסצוברענגען דעם ציבור‪ .‬אן אש קודש האט‬ ‫בכלל נישט איינגעשריבן‪ ,‬נאר האבן זיך געדארפט‬ ‫געהערשט אין די בתי מדרשים אין אמעריקע‪,‬‬ ‫שטעלן צו ווערן פארחתמ'עט צום מיליטער רח"ל‪.‬‬ ‫זיי אויך פארשריגן כדת של תורה‪ .‬די פאליציי האט‬ ‫וואו די העראאישע עסקנים זענען ארומגעגאנגען‬ ‫טאקע זונטאג זענען געווען פיל מער‬ ‫ארעסטירט איין חשוב'ן אינגערמאן וועלכער איז‬ ‫צווישן דעם ציבור אויפצוטרייבן די געוואלדיגע‬ ‫סאלדאטן וואס האבן אפילו נישט געוואלט הערן‬ ‫באגלייט געווארן דורך דעם ועד אסירי ציון ביז זיין‬ ‫הוצאות וואס די מערכות קאסטן אפ‪.‬‬ ‫וואס די עסקנים האבן צו זאגן‪ ,‬היות זיי האבן שוין‬ ‫באפרייאונג בס"ד‪.‬‬ ‫א באזונדערע פראפעסיאנאלע שטאב פון‬ ‫געהאט געמאכט דעם באשלוס אריינצופאלן אין‬ ‫דער יום גיוס איז געווען אקטיוו בראש וראשון‬ ‫געניטע עקספערטן און מומחים פון "יד להושיע"‬ ‫מיליטער ה"י‪ .‬גאר הארצרייסנד איז געווען ווען‬ ‫אינעם צענטראלן לשכת הגיוס תל השומר‪ ,‬ווי אויך‬ ‫שע"י "קרן ויואל משה" און "נותנים גב" שע"י "אחים‬ ‫אין פילע פעלער זענען געווען בחורים‪ ,‬א טייל מיט‬ ‫אין ירושלים אויף רחוב רש"י‪ ,‬חיפה‪ ,‬אשדוד‪ ,‬און‬ ‫אנחנו"‪ ,‬זענען געשטאנען במשך די גאנצע צייט‬ ‫דערשראקענע פנימ'ער‪ ,‬וואס קומען מיט א רענצל‬ ‫טברי'‪.‬‬ ‫ארויסצוהעלפן מיט הסברה והדרכה‪ ,‬און האבן ב"ה‬ ‫און הינטער זיי שפאנען טאטע‪-‬מאמע און ווייזן‬ ‫דאס מיליטער האט מפרסם געווען נומערן‬ ‫אפגעהאלטן גאר אסאך בחורים פון אריינגיין‪.‬‬ ‫פאר די עסקנים מיט טרערן אין די אויגן‪" :‬ביטע‪,‬‬ ‫פון נופלים נאכן ערשטן טאג‪ :‬נצח יהודה ‪110 -‬‬ ‫די פאליציי אויפן ארט האט שוין פון אינדערפרי‬ ‫האט רחמנות אויף מיין זון! זייט משפיע אויף אים‬ ‫סאלדאטן‪ ,‬חשמונאים ‪ ,73 -‬ח"ץ ‪ .32 -‬מען דארף‬ ‫אפגעשלאסן די ארומיגע גאסן‪ ,‬וואס דאס האט‬ ‫ער זאל נישט גיין אין מיליטער‪ .‬רחמים! איך וויל אים‬ ‫נאכאמאל באטאנען אז די אלע בחורים קומען נאר‬ ‫אויפגעטאן אז אנשטאט צו פארן ביזן טויער — וואו‬ ‫נישט פארלירן!"‬ ‫אדאנק די השתקה פון די חרדי'שע פארטייען‪ ,‬די‬ ‫מ'קען רעדן צום בחור בלויז ‪ 3-4‬סעקונדעס —‬ ‫דעם ערשטן טאג איז געווען א שיטערע‬ ‫שוידערליכע ארבעט פון די גייסים שפלים‪ ,‬און דעם‬ ‫האבן זיי אצינד געמוזט שפאנען צופיס‪ ,‬וואס האט‬ ‫אנוועזנהייט פון מוחים‪ .‬אבער לקראת מאנטאג‪,‬‬ ‫געגעבן א פיל גרעסערע מעגליכקייט צו רעדן צו זיי‪,‬‬ ‫דעם צווייטן טאג‪ ,‬ווען ס'איז געווען ערווארטעט‬ ‫שוידערליכן נשמות‪-‬האנדל פון די חרדים וואס‬ ‫ווי מען זעט ב"ה די גינסטיגע רעזולטאטן‪.‬‬ ‫פיל מער בחורים — ובפרט אז די רעדע איז‬ ‫פארקויפן די הייליגע נשמות‪ ,‬רח"ל‪.‬‬ ‫מאנטאג‪ ,‬ביים צווייטן יום הגיוס‪ ,‬איז די‬ ‫פון בחורים וואס האבן נאכנישט באשלאסן‬ ‫ערליכע אידן בכל מקומות מושבותיהם‬ ‫פאליציי 'אויך' געקומען צוגעגרייט מיט א גרויסע‬ ‫אריינצופאלן — האט מען זיך ארגאניזירט אויף‬ ‫צייכענען אפ דעם יום הגיוס אלס א בלוטיגן טאג פון‬ ‫אנוועזנהייט פון 'פארשטעלטע פאליציאנטן'‪,‬‬ ‫א ריזן פארנעם‪ .‬סיי די נייע "שומרי הסף"‪ ,‬וואס‬ ‫שמד רח"ל‪ ,‬ומאידך גיסא אלס א טאג פון ראטעווען‬ ‫און ווי נאר זיי האבן באמערקט א בחור וואס וויל‬ ‫באשטייט פון אינגעלייט וועלכע קומען אין די פריע‬ ‫נשמות ישראל משמד‪ ,‬און מען שטייט ווייטער‬ ‫קומען זיך איינשרייבן‪ ,‬האבן זיי אים אפגעווארט‬ ‫פארטאגס שעה'ן‪ ,‬א טייל האבן געדאוונט ותיקין‪ ,‬און‬ ‫גרייט על כל קריאה שלא תבוא‪ ,‬הן בגוף והן בממון‪,‬‬ ‫ביים אריינגאנג צום פארשפארטן גאס און אים‬ ‫באזונדער א צאל חשוב'ע אינגעלייט וועלכע זענען‬ ‫ולא נפקיר ולא נוותר על שום נפש מישראל‪.‬‬ ‫געפירט א לאנגע וועג פון הינטערן בנין כדי‬ ‫זאגאר איבערגעשלאפן די נאכט פארנט פונעם‬ ‫זיך איין צו געבן 'א שקל א טאג' אין פאל‬ ‫תורה און ס'איז דא הולכי צה"ל‪ ,‬רח"ל‪.‬‬ ‫איינער פון די מעמבערס ווערט ארעסטירט‪.‬‬ ‫אין א פראפעסיאנאלע ווידיאו האט מען‬ ‫טעגליכער‬ ‫דאס הייבט אויף די מאראל און שטאלץ ביים‬ ‫אהערגעשטעלט צוויי ברידער‪ ,‬איינער א‬ ‫איבערבליק אויף‬ ‫אריינגיין אין תפיסה‪ .‬און וואונדער איבער‬ ‫לומד תורה און דער צווייטער א סאלדאט‪.‬‬ ‫דער מצב אין ארה"ק‬ ‫וואונדער‪ ,‬רוב מעמבערס האבן אויסגעוועלט‬ ‫אט דאס וויל ש"ס מודיע זיין‪ :‬מען קען‬ ‫די אפציע צו געבן א שקל פאר אן אסיר‬ ‫ביידע‪ .‬דער לומד תורה זאל 'רעספעקטירן'‬ ‫אפילו אויב מען איז נישט איינגעשריבן אלס‬ ‫דעם סאלדאט‪ ,‬און דער סאלדאט זאל‬ ‫דינסטאג תבא‬ ‫א מעמבער אינעם פראיעקט פון כלא אלף‪.‬‬ ‫'רעספעקטירן' דעם לומד תורה‪ .‬ממש אלו‬ ‫"נותנים גב" פירט אן א ספעציעלן‬ ‫אלף נכנסין!‬ ‫ואלו‪ ...‬דברי אלהים אחרים‪...‬‬ ‫פראיעקט צו שיקן פעקלעך ערב שבת‬ ‫און דער שרייבערל פונעם חרד"ק'ישן‬ ‫פאר א שיינע צאל משפחות פון די‬ ‫דאנערשטאג תבא‬ ‫"משפחה" מאגאזין שיקט ארום א‬ ‫מיליטערישע ארעסטירטע‪ ,‬צו מחזק זיין‬ ‫א מחאה אדירה אין בר אילן ביי די‬ ‫מעלדונג וואו ער איז משבח דעם פאסיגן‬ ‫די משפחות נאך אן ארעסט‪ ,‬וואס ברענגט‬ ‫באן שינעס דורך די "חטופי סאלבערג"‪,‬‬ ‫אדווערטייזמענט פון ש"ס‪ ,‬טענה'נדיג‬ ‫דערצו אז די משפחה זאל מחזק זיין זייער‬ ‫אינאיינעם מיט א ריזן ציבור ערליכע‬ ‫אז גענוי דאס דארף זיין די השקפה‪:‬‬ ‫בחור אין תפיסה ער זאל זיך נישט ברעכן‬ ‫אידן שלבם כואב להם על חילול הקודש‬ ‫אראפנעמען דעם וואנט צווישן לומדי תורה‬ ‫פון די שרעקעדיגע תפיסה טערמינען‪,‬‬ ‫בקרתא דשופריא‪ .‬די גאנצע מחאה‬ ‫און צה"ל זעלנער‪ ,‬רח"ל‪ .‬און אויב ש"ס מיט'ן‬ ‫נאכדעם וואס אויב מען שטייט ביי די אלע‬ ‫איז אדורכגעפירט געווארן מיט גרויס‬ ‫חרד"ק'ישן "משפחה" מאגאזין פרעדיגן‬ ‫שוועריגקייטן‪ ,‬באקומט מען צום סוף דעם‬ ‫געהויבנקייט‪ ,‬בשירה ובזמרה‪ ,‬בלי פחד‬ ‫דאס היינט‪ ,‬קען מען ליידער ערווארטן אז‬ ‫פטור דורך די פראפעסיאנאלע ארבעט פון‬ ‫ומורא‪ ,‬באגלייט מיט וויכטיגע תיקונים אין‬ ‫נאך אביסל וועט מען שוין אזוי רעדן אין‬ ‫קרן ויואל משה‪.‬‬ ‫די בוי‪-‬ארבעט‪.‬‬ ‫נאך פלעצער‪ ,‬היל"ת‪.‬‬ ‫מען מוז נאכאמאל אונטערשטרייכן‬ ‫מען דארף געדענקען אז 'גיוס' מיט‬ ‫די שוידערליכע ראלע וואס די חרדי'שע‬ ‫'ביטול תורה' האבן נישט קיין שייכות‪.‬‬ ‫פארטייען נעמען צו העלפן די מדינה מגייס‬ ‫ביטול תורה מיינט זיך דרייען אין קאווע‬ ‫זיין חרדי'שע בחורים‪ .‬די "השתקה" — דאס‬ ‫שטיבל‪ ,‬גיוס איז שמד! און א סאלדאט איז‬ ‫שטילשוויגן — איז שרעקליך‪ .‬פארוואס זאל‬ ‫א געשמד'טער! דער ווייטאג איז אז די וואס‬ ‫נישט א בחור'ל אין ארץ ישראל וויסן אז ער‬ ‫זענען פאראנטווארטליך אויפ'ן שמד זענען‬ ‫מוז נישט דינען אין מיליטער? פארוואס‬ ‫חרדי'שע פאר(ט)רעטער‪ ,‬ה"י‪.‬‬ ‫שטייט נישט אין המודיע‪ ,‬יתד נאמן‪ ,‬ש"ס‬ ‫צום באמערקן‪ :‬איידער ש"ס האט‬ ‫צייטונג‪ ,‬אא"וו‪" :‬בחור יקר‪ ,‬אתה פטור‬ ‫צוריקגענומען חכם יוסף צו שטיין אין‬ ‫מלשרת בצבא! אל תפחד!"??? ווייל דאס‬ ‫שפיץ פון דער פארטיי – היות ער האט זיך‬ ‫איז א טייל פונעם אפמאך; די חרדי'שע‬ ‫געלאזט הערן קעגן גיוס – האט א‪ .‬דרעי זיך‬ ‫פארטייען דארפן העלפן רח"ל אנפילן די‬ ‫אויסגענומען אז ער מוז זיך מתייעץ זיין‬ ‫יערליכע שמד‪-‬ליסטעס‪ ,‬ה"י‪.‬‬ ‫מיט אים פארן געבן זיינע שיעורים‪ ,‬און ער‪,‬‬ ‫די שאלה ווערט נאר שטערקער אויף‬ ‫א‪ .‬דרעי‪ ,‬האט א וועטא‪-‬מאכט אויף זיינע‬ ‫געוויסע אגודיסטישע חסידות'ן וואס‬ ‫שיעורים און פסקים! אזא פנים טראגט‬ ‫זענען מורא'דיג ווארעם אויף די נושא פון‬ ‫א "שליחא דרבנן"! דער 'דרבנן' דארף זיך‬ ‫בעלי תשובה — מאנכע דורך לייגן תפילין‬ ‫אדורכרעדן מיט'ן 'שליחו'‪ ...‬שליחו של אדם‬ ‫אדער שאקלען לולב‪ ,‬און אנדערע דורך‬ ‫כמותו‪ ...‬און נישט פארגעסן "ועשית ככל‬ ‫פארשפרייטן שיעורים וכדו'‪ .‬אפשר הויבט‬ ‫אשר יורוך"!‬ ‫איר אן צינדן א ליכט יעדן שבת פאר אן‬ ‫ערליכן ספרד'ישן בחור וואס איז "שוין‬ ‫מיטוואך תבא‬ ‫יעצט" א איד? אנשטאט ארומלויפן אין‬ ‫א חשוב'ער עסקן וועלכער שטייט‬ ‫פרייע געגנטער און פארלערנען כוזרי‪,‬‬ ‫מידי יום ביום פארנט פונעם לשכת הגיוס‪,‬‬ ‫אפשר שטייט איר ביי א יום גיוס פארנט‬ ‫באצאלט דורך "אחים אנחנו"‪ ,‬גיבט איבער‬ ‫פונעם לשכת הגיוס און נעמט אראפ דעם‬ ‫אז ער האט באגעגנט א גרופע פון ‪38‬‬ ‫פחד פונעם תמימות'דיגן בחור'ל און זאגט‬ ‫נאכן מוחה זיין האט זיך די שיירה‬ ‫בחורים וועלכע האבן אים דערציילט אז‬ ‫אים "אל תפחד"? און אפשר אפשר אפשר‪,‬‬ ‫געטראפן מיט די אנדערע מחאה פון אחב"י‬ ‫בעצם וואלטן זיי געדארפט קומען ביום‬ ‫אז איר ווילט דוקא יא צינדן ליכט און‬ ‫מעדת הספרדים‪ ,‬וואס האבן זיך פארזאמלט‬ ‫הגיוס‪ ,‬אבער צוליב די מהומות פון די‬ ‫רעדן מיט תינוקות שנשבו דייקא‪ ,‬כאטשיג‬ ‫אויף די דערנעבנדיגע גאס צו מוחה זיין‬ ‫מחאות האבן זיי זיך אפגעהאלטן בכלל‬ ‫שטערט נישט די ריכטיגע מצילים!‬ ‫אויפ'ן גזירת הגיוס והפקרת עדת הספרדים‬ ‫פון קומען‪ .‬מען זעט וויפיל די מחאות טוט‬ ‫בלי רחמנות‪ .‬וטובים השנים – ביידע כוחות‬ ‫אויף תיכף בשעת מעשה‪ ,‬און ווי ווייט מען‬ ‫דינסטאג תבא‬ ‫האבן אינאיינעם אויסגעשריגן סיי די כאב על‬ ‫דארף שטיין ממש יעדן טאג צו היטן אויף די‬ ‫די ש"ס פארטיי פרובירט צו טאנצן‬ ‫חילול קדושת העיר און סיי די מחאה אויפן‬ ‫מתגייסים‪ ,‬זיי זאלן וויסן את אשר לפניהם‪,‬‬ ‫אויף ביידע חתונות אין איין נאכט מיט‬ ‫גזירת הגיוס‪.‬‬ ‫און נישט ח"ו אריינפאלן אין צבא השמד‪.‬‬ ‫ביידע פיס‪ :‬בעת מען פארקויפט פאר די‬ ‫ביי די מחאה פון אחב"י מעדת הספרדים‬ ‫"כלא אלף!" א פרישע פראיעקט איז‬ ‫תמימות'דיגע מאסן אן אפנויג פון גיוס‪,‬‬ ‫זענען ארעסטירט געווארן ‪ 4‬מוחים‪ .‬צוויי‬ ‫אונטערגענומען געווארן דורך דעם בארימטן‬ ‫לאזט מען הערן אין די אלגעמיינע גאס די‬ ‫פון זיי זענען באפרייט געווארן באלד‬ ‫'צבע שחור'‪ ,‬וואו טויזנט מעמבערס שרייבן‬ ‫נייע תורה פון "יש ויש"‪ .‬ס'איז דא לומדי‬ ‫א נייע גיוס טאקטיק‪" :‬איינער שלעפט‬ ‫אויף חקירות צוליב די 'גניבה סטאטוס'‬ ‫אויפדערנאכט‪ ,‬בעת די אנדערע ‪ 2‬זענען‬ ‫דעם צווייטן"‪ .‬ווער עס וויל דינען בלויז‬ ‫פונעם אויטא‪ ,‬און מען וועט אים באלד לאזן‬ ‫געברענגט געווארן אויפצומארגנס צו א‬ ‫צייטווייליג אין מיליטער אויף עטליכע‬ ‫פריי‪.‬‬ ‫משפט‪ ,‬וואו איינער איז באפרייט געווארן‬ ‫חדשים‪ ,‬וואס ווערט גערופן "שלב ב'"‪,‬‬ ‫למעשה‪ ,‬נאכ'ן אויספארשן אין פאליציי‪,‬‬ ‫און פארן צווייטן האט מען פארלענגערט‬ ‫ספעציעל געאייגנט פאר די וואס האבן שוין‬ ‫וואו עס האט זיך ארויסגעשטעלט אז די‬ ‫דעם ארעסט ביז מאנטאג‪ .‬די לויער שטאב‬ ‫חתונה געהאט וכדו'‪ ,‬קען זיך איינשרייבן‬ ‫'גניבה' האט גארנישט צוטון מיט'ן דרייווער‪,‬‬ ‫פונעם ועד אסירי ציון זענען פארנומען מיט'ן‬ ‫בתנאי 'אז ער ברענגט אן אכצן‪-‬יעריגן צו‬ ‫האט מען דעם בחור יא ארעסטירט‪' .‬צבע‬ ‫קעיס אים צו באפרייען וואס שנעלער‪.‬‬ ‫דינען געהעריג אין מיליטער פאר די גאנצע‬ ‫שחור' האט געמאלדן אז פון היינט און‬ ‫צייט'‪ ,‬רח"ל‪ .‬נאך א וועג פון פיתוי צום צבא‬ ‫ווייטער‪ ,‬אפילו די פאליציי איז מבטיח אז‬ ‫השמד‪ ,‬רח"ל‪.‬‬ ‫מען וועט נישט ארעסטירן דעם בחור‪ ,‬גייט‬ ‫א העפטיגע מחאה ארגאניזירט דורך‬ ‫מען נישט אוועק ביז מען באפרייט אים‬ ‫"עם קדוש" דורכ'ן ספרדישן ציבור‪ ,‬מיט‬ ‫טאקע‪.‬‬ ‫רבנים וועלכע געהערן צו די ש"ס פארטיי‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז ש"ס שעמט זיך דערמיט‪,‬‬ ‫דען לויט זיי איז גיוס גאר א גוטע זאך‪,‬‬ ‫אבער נישט דעם גאנצן ציבור קען מען‬ ‫איבעררעדן‪.‬‬ ‫מחאות למען השבת האבן פארגעזעצט‬ ‫אין די פאלגנדע שטעט‪ :‬צפת‪ ,‬מירון‪ ,‬ירושלים‬ ‫און בני ברק‪ .‬אין פילע ערטער זענען געווען‬ ‫ארעסטירטע‪ ,‬און דער "ועד אסירי ציון" האט‬ ‫זיך מטפל געווען מיט זיי בסייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫דער ציבור איז ווייטער מתפלל פאר‬ ‫הב' אברהם יצחק בן ברכה בריינדל; די‬ ‫רשעים האלטן זיך נאך אלץ פארעקשנ'ט‬ ‫אים צו האלטן ארעסטירט‪ ,‬און מ'רייסט‬ ‫איין בתפלה ובתחנונים‪ ,‬ובפרט אין די ימי‬ ‫הסליחות‪ ,‬שיצא במהרה מאפילה לאורה‪.‬‬ ‫מאנטאג נצו"י‬ ‫צום באמערקן‪ :‬במשך דעם טאג פונעם‬ ‫זונטאג נצו"י‬ ‫א חשוב'ער בחור וואס איז‬ ‫יום הגיוס‪ ,‬וואו די טייערע עסקנים פון‬ ‫צוויי גור'ער בחורים וועלכע זענען‬ ‫אנגעשפריצט געווארן ביי די הפגנה דורך‬ ‫"קרן ויואל משה" – צו וועמענס טיש עס‬ ‫געקומען נעמען א פטור אין לשכת הגיוס‬ ‫דעם שפריצער טראק‪ ,‬איז דורך דעם‬ ‫קומען אן אלע קעיסעס פון בחורים – זענען‬ ‫זענען ארעסטירט געווארן‪ .‬מען ווארט צו‬ ‫שטראם וואסער פשוט געפלויגן אין די‬ ‫געשטאנען א גאנצן טאג‪ ,‬האט א גרויסן‬ ‫זען צי מען וועט זיי תיכף באפרייען אדער‬ ‫לופטן און זיך צובראכן זיינע ברילן וואס ער‬ ‫חלק פונעם טאג גערעגנט! אבער טראץ‬ ‫האלטן פארשפארט אויף א לענגערע צייט‪.‬‬ ‫האט געקויפט ניי ממש א טאג בעפאר‪ .‬צו‬ ‫דעם וועטער איז מען ווייטער געשטאנען‬ ‫נעמען א חלק אדער אויסצאלן די גאנצע‪,‬‬ ‫קען מען רופן אויף ‪.011-972-259-03170‬‬ ‫צום נייעם לערן‪-‬יאר אין א"י ווערט‬ ‫צוויי מעסעדזשעס ביום הגיוס וואס‬ ‫מפורסם איבער ‪ 8‬נייע מוסדות וואס זענען‬ ‫ליידער פולשטענדיג אריין אונטער דעם‬ ‫שילדערן אביסל דעם מצב אויפן פראנט‬ ‫אלגעמיינעם פובליק סקול סיסטעם‬ ‫וואס איז שוין געווען אינעווייניג‪ ,‬ער‬ ‫אידן‪ ,‬אידן! א זעקסטע מעשה‬ ‫הנקראת "חינוך ממלכתי חרדי"‪ .‬דאס קומט‬ ‫האט שוין מחליט געווען און אלעס‬ ‫פון די לעצטע פאר שעה‪ :‬עס קומען‬ ‫נאך וואס בשנת תשפ"ד זענען אריין ‪30‬‬ ‫דורכגעטראכט‪ ,‬אבער פלוצלינג‬ ‫בחורים‪ ,‬און די עלטערן באגלייטן זיי‬ ‫מוסדות‪ ,‬ובשנת תשפ"ה ‪ 12‬מוסדות‪ .‬דאס‬ ‫"יצא לחיים טובים ארוכים ולשלום"!‬ ‫וויינענדיגערהייט און פרובירן זיך צו‬ ‫האט זיך ליידער אנגעהויבן דורך מוסדות‬ ‫אשריכם ישראל! מי כעמך ישראל!‬ ‫בעטן ביי די עסקנים‪" ,‬אפשר רעדט איר‬ ‫בעלזא‪ ,‬און פילע מוסדות זענען שוין ליידער‬ ‫די זכות פון אלע זיינע דורות וועט‬ ‫אים איבער זיך נישט מגייס צו זיין?" אוי‪,‬‬ ‫נאכגעטאנצן‪.‬‬ ‫ביישטיין פאר די מוסרי נפש וואס‬ ‫רבותי‪ ,‬וואס דא טוט זיך אפ! רחמנא‬ ‫זענען ארויסגעקומען‪ ,‬און פאר די אלע‬ ‫ליצלן‪ .‬ווער וועט קענען זאגן "ידינו לא‬ ‫ערב שבת תבא‬ ‫נדיבי עם בארץ ובגולה וואס שטיצן און‬ ‫שפכו את הדם הזה?" מי יאמר זכיתי‬ ‫בשעה ‪ 11:15‬פארמיטאג איז‬ ‫ראטעווען דא פשוטו כמשמעו נשמות‬ ‫לבי אויף אזא סארט מצב?‬ ‫אנגעקומען א קלינג פון 'צבע שחור' אינעם‬ ‫ישראל‪ ,‬און קויפן איין פרקליטים ליום‬ ‫‪‬‬ ‫געגנט פון 'מחסום עופר'‪ .‬א ריזן ציבור האט‬ ‫הדין‪ .‬ברוך הטוב והמטיב! טוב להודות‬ ‫ניינצן מינוט נאך עלף‪ ,‬ברוך הטוב‬ ‫זיך פארזאמלט; די פאליציי האט געהאקט‬ ‫לה' ולזמר לשמך! ברוך ה'!‬ ‫והמטיב! נישט צום גלייבן‪ :‬איינער‬ ‫מכות‪ ,‬שאק‪-‬גראנאטן‪ ,‬און צום סוף‪ ...‬האבן‬ ‫זיי צוגעזאגט אז מען נעמט דעם בחור בלויז‬ ‫נישטא צופיל פראבלעמען‪ ,‬בפרט אויב מען‬ ‫האבן זיך געפירט ווי ס'דארף צו זיין אין אזא‬ ‫און געראטעוועט נשמה נאך נשמה‪.‬‬ ‫מעלדט איין פון פאראויס‪ ...‬אבער צו זיין‬ ‫פלאץ‪ ,‬און די חוקרים האבן זיך געריבן די ציין‬ ‫היינט זענען נאך א טייל פון די אסירי‬ ‫ערשטוינונג האט מען אים יא ארעסטירט‪,‬‬ ‫און נעגל ביז מ'האט זיי בס"ד פארשיקט וואס‬ ‫סאלבערג אריבער חקירות אין דעם‬ ‫א מינוט גיכער‪.‬‬ ‫ספעציעל‪-‬שווערן אפטיילונג פון די פאליציי‬ ‫און דאס איז טראץ דעם וואס ער איז א בעל‬ ‫א סקווערער יונגערמאן איז געגאנגען‬ ‫‪ -‬ימ"ר ש"י‪ .‬וכמעשהו בראשונה כך מעשהו‬ ‫שמחה‪ ,‬שטייענדיג פאר א שמחת ברית‬ ‫מסדר זיין א פטור אין א שטילערע לשכת‬ ‫בשניה; די יונגעלייט‪ ,‬וועלכע האבן באקומען‬ ‫בביתו בלידת בנו למזל טוב‪.‬‬ ‫הגיוס אין אלעד‪ ,‬וואו געווענליך זענען‬ ‫די ריכטיגע הדרכה פונעם 'ועד אסירי ציון'‪,‬‬ ‫וואס איז די גזירת הגיוס?‬ ‫דריטע פארזעצונג‬ ‫אין דער פאליטיק און וויאזוי דאס האט גורם‬ ‫חרדים ווערן שטארק‪ .‬אבער די ציונים ווילן‬ ‫בשנת תשמ"ו האט דער ראש הממשלה‬ ‫געווען צום גזירת הגיוס‪ .‬די כנסת המינים‪,‬‬ ‫דאך יא האבן חרדישע פארטייען אין כנסת‬ ‫י‪ .‬שמיר אויפגעשטעלט א נייע קאמיטע‪,‬‬ ‫וואס באשטייט פון ‪ 120‬חברי הכנסת‪,‬‬ ‫כדי צו האבן א שיין פנים פאר דער וועלט‪,‬‬ ‫גערופן "כהן קאמיטע"‪ ,‬אנגעפירט דורכ'ן‬ ‫האט עטליכע ערליי פארטייען‪ .‬רוב זענען‬ ‫אבער פאר דעם צוועק איז גענוג אז עס איז‬ ‫מזרחי'סטישן ח"כ מ‪ .‬כהן‪ .‬ער האט‬ ‫פרייע פארשוינען‪ ,‬א חלק אראבער און‬ ‫א שוואכע פארטיי בתכלית החולשה‪ .‬במילא‪,‬‬ ‫רעקאמענדירט אז די רעגירונג זאל פריש‬ ‫א חלק פרומע‪ .‬די פרייע זענען צעטיילט‬ ‫חוץ זייער אלגעמיינע שנאת הדת קומט צו‬ ‫איינצוימען די צאל בחורים וואס באקומען א‬ ‫צווישן רעכטע און לינקע‪ ,‬בעת וואס די‬ ‫דער צווייטער טעם פון א פערזענליכע נגיעה‬ ‫דיחוי‪ .‬ער האט געטענה'ט אז ווען די מדינה‬ ‫רעכטע קעמפן מער פאר שלימות הארץ‬ ‫נישט צו געבן כח פאר די חרדים‪ .‬און אויב‬ ‫איז געגרינדעט געווארן‪ ,‬האבן די חרדישע‬ ‫און מלחמות מיט אראבער‪ ,‬און די לינקע‬ ‫וואלטן ווען שומרי תורה ומצוות נישט אריין‬ ‫בחורים אויסגעמאכט בלויז ‪ 3‬פראצענט!‬ ‫קעמפן מער פאר גלייכבארעכטיגונג פאר‬ ‫אין דעם גאנצן פאליטיק פונעם כנסת‪ ,‬און‬ ‫במילא דארף מען ווייטער ארויסגעבן‬ ‫אלע בירגער – אחוץ פארשטייט זיך פאר‬ ‫זיי וואלטן נישט געבעטן פון זיי קיין געלט‬ ‫דיחויים בלויז פאר ‪ 3‬פראצענט לומדים‪ ,‬און‬ ‫די חרדישע אידן‪ .‬אדרבה‪ ,‬אין פילע פעלער‬ ‫און קיין שום כבוד אדער גרויסע פאסטנס‪,‬‬ ‫אלע איבריגע בחורים זאלן געהעריג דינען‬ ‫האבן זיי נאך א גרעסערע שנאת הדת וואס‬ ‫נאר איין זאך‪' :‬לאזן היטן תורה ומצוות פאר‬ ‫אין מיליטער‪.‬‬ ‫קומט פון אומוויסנהייט וויאזוי מקיים צו זיין‬ ‫דעם חרדישן ציבור'‪ ,‬איז נישט קיין שום ספק‬ ‫צו דער זעלבער צייט האט געהאלטן אין‬ ‫דעם בפה רך‪.‬‬ ‫אז מען וואלט געקענט אסאך מער אויפטון‪.‬‬ ‫איין וואקסן די העצע פון גאר אסאך פרייע‬ ‫און דא געשעט אייביג דער פאנטשער‪:‬‬ ‫אבער וויבאלד מען איז ליידער יא אריין אין‬ ‫חברה‪ ,‬אז די חרדים וואקסן פון יאר צו יאר‬ ‫ווען א פארטיי געווינט‪ ,‬מוז ער האבן נאך‬ ‫דעם פאליטיק צו האבן א פארטיי אין כנסת‪,‬‬ ‫און עס איז נישט ווייט דער טאג וואס זיי‬ ‫שותפים פון אנדערע פארטייען צו קענען‬ ‫ווייסט די רעגירונג אז עס איז גענוג אז מען‬ ‫וועלן אינגאנצן איבערנעמען די מדינה; דער‬ ‫אויפשטעלן א רעגירונג‪ .‬די רעכטע פלעגן‬ ‫גיבט זיי שוחד פון געלט און כבוד‪ ,‬און מען‬ ‫איינציגסטער וועג עס אפצושטעלן‪ ,‬היל"ת‪,‬‬ ‫אלץ נעמען די חרדים אלס שותפים‪ ,‬און‬ ‫דארף גארנישט מער טאן פאר'ן חרדישן‬ ‫איז נאר דורך גיוס חרדים‪.‬‬ ‫אין אויסטויש האבן די חרדים באקומען‬ ‫ציבור"‪ ,‬עכל"ק‪ ,‬עיי"ש‪.‬‬ ‫דאס ווערט צעטיילט אויף צוויי חלקים‪:‬‬ ‫גרויסע פאסטנס מיט ריזיגע געלטער; די‬ ‫און אט די אויבנדערמאנטע ווערטער‬ ‫‪ )1‬דער עצם ווילן פון די מלכות המינות צו‬ ‫לינקע חברה האבן דעריבער געזען די חרדים‬ ‫האבן זיך צוביסלעך צוביסלעך אנגעהויבן‬ ‫אפשמד'ן כלל ישראל‪ ,‬וואס דאס איז זייער‬ ‫אלס זייער פערזענליכער שטער‪ .‬במשך‬ ‫אויסצושפילן צווישן דער אלגעמיינער‬ ‫ציל עד עצם היום הזה; אבער ווען מען איז‬ ‫די ‪ 10‬יאר פון תשמ"ח ביז תשנ"ט האבן די‬ ‫פרייער באפעלקערונג‪ ,‬און מיט וואס א יאר‬ ‫פעסט פאראייניגט מעגן זיי ווילן‪ ,‬מען קען‬ ‫פרייע‪ ,‬און בפרט די לינקע‪ ,‬אומאויפהערליך‬ ‫שפעטער האט מען עס געהערט פון פיל‬ ‫עס ביישטיין בתפילה ובמלחמה‪ )2 .‬דער‬ ‫געשטורעמט אנטקעגן דעם חרדישן וואוקס‬ ‫מער פרייע‪.‬‬ ‫פחד אז די חרדישע באפעלקערונג נעמט‬ ‫– די אלטע טענה פון "הבה נתחכמה לו פן‬ ‫בשנת תשמ"ח איז די "כהן‬ ‫איבער די מדינה‪ ,‬און מ'רעדט נישט סתם אז‬ ‫ירבה"‪...‬‬ ‫רעקאמאנדאציע" נישט אריבערגעפירט‬ ‫עס זענען דא אסאך חרדישע בירגער – ווייל‬ ‫און דעמאלט‪ ,‬בשנת תשנ"ט‪ ,‬האט א‬ ‫געווארן אין כנסת‪ ,‬אבער עפעס אנדערש איז‬ ‫דאס איז סתם אזוי לצנינים בעיניהם – נאר‬ ‫באמבע געפלאצט אין מדינת 'ישראל'‪...‬‬ ‫געשען‪ :‬דער ציוניסטישער געריכט‪ ,‬הנקרא‬ ‫אז די חרדישע בירגער נעמען איבער די‬ ‫נישט מער און נישט ווייניגער‪ :‬דער הויפט‬ ‫בלשונם בג"ץ‪ ,‬האט באקומען א שטארקע‬ ‫רעגירונג‪ .‬ווי רביה"ק מסאטמאר זי"ע איז‬ ‫ריכטער פון בג"ץ האט אפיציעל געאורטיילט‬ ‫מאכט צו קענען אדורכפירן געזעצן אפילו‬ ‫מבאר אין "ויואל משה" (מאמר א' קי"ז)‪,‬‬ ‫אז די צאל בחורים וואס באקומען א דיחוי‬ ‫ווען די כנסת שטימט אנדערש‪ .‬אין זומער‬ ‫אז חוץ די פילע איסורים חמורים צו גיין‬ ‫איז צופיל‪ ,‬און ער נעמט לעגאל אראפ‬ ‫שנת תשמ"ח האט א שופט פון בג"ץ‬ ‫אין כנסת המינים‪ ,‬איז דער פאקט אליין אז‬ ‫דעם כח פון דעם שר הביטחון‪ ,‬דער הויפט‬ ‫ערקלערט אז דער בג"ץ קען אריינרעדן‬ ‫די חרדים האבן פארטייען אין כנסת טוט‬ ‫גענעראל‪ ,‬צו קענען געבן די יערליכע‬ ‫אין גיוס חרדים‪ .‬אזוי אויך האט ער געלאזט‬ ‫פילפאכיג פארשווערן צו קענען פועל'ן ביי‬ ‫דיחויים‪ .‬נאר מען מוז נאכאמאל געהעריג‬ ‫הערן זיין מיינונג אז די צאל בחורים וואס‬ ‫זיי נאכצולאזן פון די רדיפות הדת‪ .‬וזלש"ק‪:‬‬ ‫אפשטימען אין כנסת וויפיל דיחויים עס‬ ‫באקומען דיחויים איז שוין פיל פיל מער‬ ‫"חוץ פון די אלע טעמים לאיסור‪ ,‬האבן‬ ‫קענען ארויסגעגעבן ווערן יערליך‪ ,‬און די‬ ‫פון די ערלויבטע נומערן‪ ,‬און‪ ...‬וואונדער‬ ‫מיר צוויי רבנים פון מזרחי געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫איבריגע בחורים זאלן גיין אין מיליטער‪ .‬ער‬ ‫איבער וואונדער‪ ,‬קיין איינע פון די חרדישע‬ ‫ווייל עס זענען דא חרדישע פארטייען אין‬ ‫האט צוגעלייגט אז אויב וועט די כנסת נישט‬ ‫פארטייען האט נישט רעאגירט מיט‬ ‫כנסת‪ ,‬איז אסאך שווערער צו פועל'ן עניני‬ ‫אדורכפירן קיין ספעציעלן גיוס געזעץ‪ ,‬וועט‬ ‫אויפברויז אויף די אומדערהערטע רייד‪.‬‬ ‫דת‪ ,‬ווייל זיי ווילן נישט געבן חיזוק פאר די‬ ‫ער‪ ,‬אלס נשיא הבג"ץ‪ ,‬מבטל זיין דעם גאנצן‬ ‫‪‬‬ ‫רעליגיעזע פארטייען‪ ,‬ווייל לויט ווי שטארק א‬ ‫דיחוי פון די חרדים‪ ,‬און אלע חרדישע בחורים‬ ‫אצינד‪ ,‬פאר מיר גייען צו דער התייסדות‬ ‫פארטיי איז‪ ,‬ווערט דאך די אנדערע פארטיי‬ ‫וועלן דארפן גיין אין מיליטער‪ ,‬ה"י‪.‬‬ ‫פון נחל חרדי‪ ,‬דארף מען בקיצור ערקלערן‬ ‫שוואכער‪ ,‬כשזה קם זה נופל‪ ,‬און אויב די‬ ‫(פארזעצונג קומט אי"ה)‬ ‫וואספארא ראלע די חרדים האבן געשפילט‬ ‫חרדים וועלן אויפטון פאר'ן דת‪ ,‬וועלן דאך די‬