gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫כי תבא‬ ‫אינהאלט‬ ‫פרשת כי תבא‬ ‫פארמאגן איז פון דעם אויבערשטען ‪ . . . . . . . . . . . . . . . .‬ד‬ ‫וואס מיר ַ ָ‬ ‫ה' אלוקיך נותן לך ‪ַ -‬אנערקענען ַאז ַאלעס ָ‬ ‫יפתח ה' לך את אוצרו הטוב ‪ -‬אינעם אוצר פונעם בוכ"ע ליגט בלויז דיין יראת שמים ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ח‬ ‫אּפצושאצן די גרויסע ווערד פון א הרהור תשובה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬י‬ ‫ַ‬ ‫משנכנס אלול ‪ -‬עס איז אוממעגליך ָ‬ ‫ספה"ק בת עין‬ ‫קראתי ָּיּה' )תהלים‬ ‫ּמצר ָ ָ ִ‬ ‫'מן ַה ֵ ַ‬ ‫ׁשֹופר מען קען אפשר זאגען אז דאס איז די ענין פונעם שופר‪ִ ,‬‬ ‫ענין ָ‬ ‫ׁשּזהּו ִ ְ ַ‬ ‫לֹומר ֶ ֶ‬ ‫ואפׁשר ַ‬ ‫‪ָ ְ ֶ ְ ...‬‬ ‫ׁשֹופר די ווארט 'מן המיצר' מיינט‬ ‫מּמצר ֶׁשל ָ‬ ‫קיח‪ ,‬ה( דוד המלך זאגט פון די ענגשאפט האב איך גערופען צו השי"ת‪ַ ֵ ִ ,‬‬ ‫ׁשֹופר פון‬‫מּמרחב ֶׁשל ָ‬ ‫בּמרחב ָיּה' באשעפער ענטפער מיר מיט א ברייטקייט‪ָ ְ ֶ ִ ,‬‬ ‫'ענני ַ ֶ ְ ָ‬ ‫פון די שמאלע זייט פונעם שופר‪ִ ָ ָ ,‬‬ ‫הּמרחב‬ ‫היינּו ַ ֶ ְ ָ‬ ‫הּׁשֹופר ווייל מען דארף איבערדרייען די מויל פונעם שופר‪ְ ַ ,‬‬ ‫להּפ‪ִּ #‬פי ַ ָ‬ ‫צרי‪ֵ ַ ְ #‬‬ ‫די ברייטע זייט פון די שופר‪ִּ ,‬כי ָ ִ‬ ‫להיֹות‬‫צרי‪ְ ִ #‬‬ ‫ּוחנ ִּיים ָ ִ‬ ‫ּדברים ר ָ ִ‬ ‫מעלה ֶׁשהּוא ְ ָ ִ‬ ‫ּבבחינת ַ ְ ָ‬ ‫למעלה אז די ברייטע זייט פונעם שופר זאל זיין אויף ארויף‪ִּ .‬כי ִ ְ ִ ַ‬ ‫ְַ ְ ָ‬ ‫מרחב ווייל אין די ענינים פון אויבען ד"מ די רוחניות'דיגע ענינים דארף דער מענטש זיין אין די בחינה פון‬ ‫ּבבחינת ֶ ְ ָ‬ ‫ְִִ ַ‬ ‫מרחב צו גלוסטען‬ ‫ּבבחינת ֶ ְ ָ‬ ‫עבֹודתֹו ִ ְ ִ ַ‬‫ׁשּיהיה ֲ ָ‬‫להׁשּתֹוקק ֶ ִ ְ ֶ‬ ‫הׁשּתֹוקקּות דאס מיינט די בחינה פון גלוסטען‪ֵ ְ ִ ְ ,‬‬ ‫ּבחינת ִ ְ ְ‬ ‫ברייט‪ֶׁ ,‬שהּוא ְ ִ ַ‬ ‫למּטה און די שמאלע זייט‬ ‫ׁשֹופר הּוא ְ ַ ָ‬ ‫ּומיצר ֶׁשל ָ‬ ‫אז זיין עבודה זאל זיין אין די בחינה פון ברייט )ד"מ וועלן מער און מער(‪ַ ֵ .‬‬ ‫והסּתּפקּות ווייל אונטען אין‬ ‫מיצר ְ ִ ְ ַ ְ‬ ‫ּבחינת ֵ ַ‬ ‫ׁשּיהיה לֹו ְ ִ ַ‬ ‫צרי‪ֶ ְ ִ ֶ #‬‬ ‫ּגׁשמּיּות ָ ִ‬ ‫ּבבחינת ַ ְ ִ‬ ‫למּטה ִ ְ ִ ַ‬‫פונעם שופר זאל זיין פון אונטען‪ִּ ,‬כי ְ ַ ָ‬ ‫די בחינה פון גשמיות דארף דער מענטש האבען די בחינה פון שמאלקייט און זיך באגענוגען‪.‬‬ ‫מרא ִׁשית ָּכל' ְוגֹו' דאס איז וואס די פסוק זאגט ולקחת מראשית כל – 'און זאלסט נעמען פון די‬ ‫'ולקח ָּת ֵ ֵ‬ ‫‪ֶ ְ ...‬וזהּו ְ ָ ַ ְ‬ ‫ּבאמת ווייל ווען דער מענטש קומט אן צו גלוסטען באמת‪ָ ,‬אז‬ ‫הׁשּתֹוקקּות ֶ ֱ ֶ‬ ‫לבחינת ִ ְ ְ‬ ‫ּכׁשּתבא ִ ְ ִ ַ‬ ‫אנפאנג פון אלעס'‪ִּ ,‬כי ְ ֶ ָ ֹ‬ ‫והתחלה דעמאלסט וועט דיין גאנצע עבודה וואס דו האסט געטאהן ביז היינט‬ ‫ּבבחינת ֵרא ִׁשית ְ ַ ְ ָ ָ‬ ‫ּתמיד ִ ְ ִ ַ‬ ‫עבֹודת‪ִ ָ 2‬‬ ‫יהיה ָּכל ֲ ָ ְ‬ ‫ְִֶ‬ ‫ֹותר‬ ‫יֹותר ְוי ֵ‬ ‫ֹוסיף ֵ‬ ‫ּתמיד ְלה ִ‬ ‫ותׁשּתֹוקק ָ ִ‬ ‫ׁשּתכסֹוף ְ ִ ְ ֵ‬ ‫זיין אין דיינע אויגען ווי ביסט נאר אין אנפאנג פון דינען דעם באשעפער‪ְ ִ ֶ ,‬‬ ‫יתּבר‪ #‬אז דו וועסט שטענדיג גלוסטען און שטרעבן צו פארמערן מער און מער אין עבודת השם‪.‬‬ ‫ּבעבֹודת ה' ִ ְ ָ ַ‬ ‫ֲַ ַ‬ ‫ּבצאת‪) '2‬בפרשתן כח‪ ,‬ו( און דאס מיינט די פסוק 'א געבענטשטער ביסטו אין שטאט‬ ‫אּתה ְ ֵ ֶ‬ ‫ּוברּו‪ָ ַ #‬‬ ‫ּבבֹוא‪ָ 2‬‬ ‫'ּברּו‪ַ #‬א ָּתה ְ ֶ‬ ‫ְ ֶוזהּו ָ‬ ‫לעֹולם און‬‫ּכביאת‪ָ ָ 2‬‬ ‫ֹולם ְ ִ ָ ְ‬ ‫יציאת‪ִ 2‬מן ָהע ָ‬ ‫ׁשּתהא ְ ִ ָ ְ‬ ‫רּבֹותינּו ַז"ל )בבא מציעא קז‪ֵ ְ ֶ (.‬‬ ‫ודרׁשּו ַ ֵ‬ ‫און א געבענטשטער ביזטו אין פעלד'‪ְ ָ ְ ,‬‬ ‫ולכא ָֹורה‬ ‫חז"ל דרש'ענען אז דיין ארויסגיין פון די וועלט זאל זיין אזוי ריין פון עבירות ווי דיין אריינקומען צו די וועלט‪ְ ִ ְ .‬‬ ‫'ּברּו‪#‬‬ ‫לֹומר ָ‬ ‫הוה ֵליּה ַ‬ ‫אחת הּוא און לכאורה לויט די דרשה פון חז"ל אז דאס איז איין ברכה‪ָ ֲ ,‬‬ ‫ׁשּברכה ַ ַ‬ ‫לפי ֵּפירּוׁש ֶזה ֶ ְ ָ ָ‬ ‫ְִ‬ ‫ּובצאת‪ '2‬וואלט די פסוק עס געדארפט אנכאפען אינאיינעם 'ברוך אתה בבואך ובצאתך' און נישט צוטיילען‬ ‫ֹוא‪ֶ ֵ ְ 2‬‬ ‫ַא ָּתה ְּבב ֶ‬ ‫און זאגען באזונדער 'ברוך אתה' בבואך – 'ברוך אתה' בצאתך‪.‬‬ ‫לפרׁש און לויט אונזער וועג פון טייטשען אויף די וועג פון מוסר קענען אונז עס מפרש‬ ‫מּוסר ֵיׁש ְ ָ ֵ‬ ‫ּדר‪ָ #‬‬ ‫ּדרכינּו ַעל ֶ ֶ‬‫ּולפי ְ ָ ֵ‬ ‫ְִ‬ ‫רּוחנּיּות די ווארט 'בבואך' איז מרמז אויף די אינווענדיגסטע זאכען‬ ‫ּבחינת ָ ִ‬ ‫ּפנימּיּות הּוא ְ ִ ַ‬ ‫ּבחינת ְ ִ ִ‬‫מרּמז ַעל ְ ִ ַ‬ ‫'ּבבֹוא‪ֵ ַ ְ '2‬‬ ‫זיין‪ֶ ְ ,‬‬ ‫ּגׁשמּיּות די ווארט 'בצאתך' מיינט די דרויסענדיגע‬ ‫ּבחינת ַ ְ ִ‬ ‫חיצֹונּיּות הּוא ְ ִ ַ‬ ‫ּבחינת ִ ִ‬ ‫מר ֵּמז ַעל ְ ִ ַ‬ ‫'ּובצאת‪ַ ְ '2‬‬ ‫וואס דאס איז רוחניות‪ֶ ֵ ְ ,‬‬ ‫ּבבֹוא‪ '2‬און דאס מיינט די פסוק 'ברוך אתה בבואך' געבענטשט‬ ‫אּתה ְ ֶ‬ ‫'ּברּו‪ָ ַ #‬‬ ‫זאכען וואס דאס איז עניני גשמיות‪ֶ ְ .‬וזהּו ָ‬ ‫רּוחנּיּות דאס מיינט אז זאלסט האבען א ברכה אין עניני‬ ‫ּבבחינת ָ ִ‬ ‫ּברכה ִ ְ ִ ַ‬ ‫ּבחינת ְ ָ ָ‬ ‫ׁשּיהיה ְל‪ַ ִ ְ 2‬‬ ‫היינּו ֶ ִ ְ ֶ‬ ‫ביסטו ביים אריינקומען‪ְ ַ ,‬‬ ‫ּבצאת‪ '2‬און געבענטשט‬ ‫'ּוברּו‪ַ #‬א ָּתה ְ ֵ ֶ‬ ‫הׁשּתֹוקקּות די ברכה מיינט אז דו זאלסט גלוסטן אויף רוחניות‪ָ .‬‬ ‫ּבחינת ִ ְ ְ‬ ‫היינּו ְ ִ ַ‬ ‫רוחניות‪ְ ַ ,‬‬ ‫ּגׁשמּיּות דאס מיינט אז דו זאלסט האבען א ברכה‬ ‫ּבבחינת ַ ְ ִ‬ ‫ּברכה ִ ְ ִ ַ‬ ‫ּבחינת ְ ָ ָ‬ ‫ׁשּיהיה ְל‪ַ ִ ְ 2‬‬‫היינּו ֶ ִ ְ ֶ‬ ‫זאלסטו זיין ביים ארויסגיין‪ְ ַ ,‬‬ ‫לבא‬ ‫יזּכנּו ָ ֹ‬ ‫יתּבר‪ֵ ַ ְ #‬‬ ‫הסּתּפקּות אז דו זאלסט זיך באגענוגען מיט וואס דו האסט‪ .‬ה' ִ ְ ָ ַ‬ ‫אין די ענינים פון גשמיות‪ ,‬הּוא ִמ ַּדת ִ ְ ַ ְ‬ ‫יהי ָרצֹון‪.‬‬ ‫אמן ֵּכן ְ ִ‬ ‫למדריגה זֹו דער אייבישטער זאל אונז זוכה זיין צו צוקומען צו די מדריגה‪ֵ ָ ,‬‬ ‫ְַ ְֵ ָ‬ ‫)פרשת כי תבוא ד"ה והיה כי תבוא אל הארץ(‬ ‫תשו"ח להוצאת "גליון בת עין" באידיש‬ ‫סדר ועימוד‪ :‬א‪.‬י‪.‬ש‪ .‬אשדוד‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪ã‬‬ ‫כי תבא‬ ‫‪'ä øùà' :ïáòâòâ íéà ñò èàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïòèùøòáéåà‬‬ ‫פארמאגן‬ ‫וואס מיר ַ ָ‬ ‫ה' אלוקיך נותן לך ‪ַ -‬אנערקענען ַאז ַאלעס ָ‬ ‫‪ïöøàä‬‬ ‫‪© ïåô ïñééøñéåà óøàã‬‬ ‫‪© øò ïåà ,'êì ïúåð êé÷åìà‬‬ ‫איז פון דעם אויבערשטען‬ ‫‪èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪'øò' ïåà ,ãìòô 'ïééæ' æéà ñò æà© äáùçî éã‬‬ ‫‪úç÷ìå' (á ,åë) äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ïòðòééì øéî‬‬ ‫‪íòã ïåô øàð‬‬‫‪¨ úîàá æéà ñòìà© ìééåå ,ïòååòâ çéìöî‬‬ ‫‪êöøàî àéáú øùà äîãàä éøô ìë úéùàøî‬‬ ‫‪ ïòèùøòáéåà‬ב‪.‬‬ ‫‪ì"æ 'äãé÷ò' ìòá øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ .'êì ïúåð êé÷åìà 'ä øùà‬‬ ‫)‪ïéà 'íéøåëéá' ïòâðòøá ïåô ìéö¯ètéåä øòã ,(ç"ö øòù‬‬ ‫‪ùåã÷ä 'êéùìà' øòã ïñòåîùñéåà ñò èåè ,øòèééøá êàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïñ÷àååòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬‫‪¨ èëåøô òèùøò éã ïåô ,ùã÷îä úéá‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã æà© ,(äùøt òâéèðééä áééäðà)¨ ò"éæ‬‬ ‫‪æà© ïòðò÷øòðà ïìàæ‬‬ ‫‪¨ øéî éãë ïòååòâ æéà ,ãìòô ï'ôéåà‬‬ ‫‪øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ñòìà© ,ùèðòî ï'èéî ñèåâ ïäåè êàã‬‬ ‫‪¨ ìéåå‬‬ ‫‪ïåà ,ìàøùé õøà ïáòâòâ æðåà èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫‪¨ øéî æà© ,æéà æðåà ïåô èâðàìøàô‬‬ ‫‪ïòðò÷øòðà ïåà ïñéåå ïìàæ‬‬ ‫© ©‬ ‫‪òöðàâ‬‬‫‪© éã øéî ïáàä‬‬‫©‪¨ çë íòðòâééà øòæðåà èéî èùéð æà‬‬ ‫‪,èìòåå øòöðàâ‬‬ ‫‪© øòã ïåô øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫©‪øòã æéà øò æà‬‬ ‫‪,ùèðòî íòã øàô‬‬ ‫‪© êéæ èëàã‬‬‫‪© ìàî‬‬ ‫‪ òôù‬א‪© © ìééåå ,‬‬ ‫‪¨ êàñà‬‬ ‫‪ïò÷ðàã‬‬ ‫‪© ïìàæ‬‬‫‪¨ øéî ïåà ,æðåà èéî ñèåâ âéáééà èåè ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪óøàã‬‬‫'‪© .ãìòô 'ïééæ' æéà ñò æà© ,'êöøàî àéáú øùà‬‬ ‫‪.àåä êåøá ïòèùøòáéåà íòã ïáéåì ïåà‬‬ ‫‪íòã ïåô æéà ñòìà© æà© ,úîà íòã ïñéåå ùèðòî øòã‬‬ ‫זאגט דער תנא‪ ,‬דער מענטש גייט ַאריין‬ ‫זאגט )ביכורים פ"ג מ"א( ווי ַאזוי טוט מען ָא‪ï‬שיידן 'ביכורים'? ָ‬‫א‪ .‬די משנה ָ‬ ‫געווארן געצייטיגט‪ָ ,‬אדער א מילגרוים‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫אין זיין פעלד און ער זעט ַא פייג אדער א שטרענגל פון טרויבן ָ‬ ‫זאגט 'הרי אלו ביכורים'‪.‬‬ ‫וואס איז צייטיג‪ ,‬טוט ער עס צובינדן מיט ַא 'גמי' ‪ַ -‬א שטריקל ‪ -‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארוואס מ'טוט עס צובינדן דווקא מיט ַא‬ ‫רא‪ï‬שיצער רב זי"ע )'זרע קודש'‪ ,‬פרשתינו(‪ַ ,‬א טעם ַ ָ‬ ‫זאגט דער הייליגער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס קומט דערמאנען דעם מענטש‪ַ ,‬אז‬ ‫'גמי'‪ ,‬ווייל גמ"י איז די ראשי תיבות פון די ווערטער ג'דולים מ'עשי ה'‪ָ .‬‬ ‫זאל ער זיך 'דערמאנען'‪ַ ,‬אז דער פייג‪ ,‬דער טרויב‪ָ ,‬אדער‬ ‫וואקסט ע‪ï‬עס אויפ'ן פעלד‪ָ ,‬‬ ‫באלד ווי ער זעט ַאז עס ַ‬ ‫ַ‬ ‫דערפאר ווייל 'גדולים מעשי ה''‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געוואקסן בלויז‬ ‫ַ‬ ‫נאר עס איז‬ ‫געוואקסן מיט מיין כח‪ָ ,‬‬‫ַ‬ ‫דער מילגרוים‪ ,‬איז נישט‬ ‫ב‪ .‬דער ‪ï‬סוק זאגט אין דער היינטיגער סדרה )כח‪ ,‬סו( 'והיו חייך תלואים לך מנגד‪ ,‬ופחדת לילה ויומם ולא תאמין‬ ‫בחייך'‪ .‬טייטשט דער מיטעלער בעלזער רב‪ ,‬הרה"ק רבי יהושע'לע זי"ע‪ַ ,‬אז דער ‪ï‬סוק איז מרמז‪' ,‬חייך' ‪ -‬דיין‬ ‫'אלע טשעקס‬ ‫פאר דיר פון ראש השנה )ווי מענטשן ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬‬ ‫געווארן ַ‬ ‫ָ‬ ‫באשטימט‬‫‪ï‬רנסה‪ ,‬איז 'תלויה לך מנגד' ‪ -‬עס איז שוין ַ‬ ‫גארנישט‬ ‫זאגן וועגן ‪ï‬רנסה‪ ,‬ווייל מיט'ן דאגה'ן וועסטו ָ‬ ‫וואס צו ָ‬‫האסטו נישט ָ‬ ‫זענען שוין אויסגעשטעלט'‪ ,(...‬און ממילא‪ָ ,‬‬ ‫ביינאכט און‬ ‫ַ‬ ‫בייטאג און‬ ‫ָ‬ ‫קענען העלפן אפילו מיט ַא ‪ï‬רוטה‪ ,‬און פונדעסטוועגן‪' ,‬ו‪ï‬חדת לילה ויומם' ‪ -‬דו ציטערסט‬ ‫דערפאר ווייל‪' ,‬ולא תאמין' ‪ -‬עס פעלט דיר אמונה אין די ווערטער פון חז"ל‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס ַאלעס‬‫זארגסט זיך וועגן ‪ï‬רנסה‪ָ ,‬‬ ‫דו ָ‬ ‫יא ַאז ַאלעס איז‬ ‫וואס גלייבט ָ‬ ‫באשטימט אין ראש השנה‪ ,‬און 'מכלל לאו אתה שומע הן'‪ַ ...‬אז דער ָ‬ ‫ַאז ַאלעס ווערט ַ‬ ‫ביינאכט‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫בייטאג און‬ ‫ָ‬ ‫באשערט פון דעם אויבערשטען‪ ,‬לעבט רואיג און מיט ישוב הדעת‪ ,‬און ער ציטערט נישט‬ ‫ַ‬ ‫יאנאווסקי זצ"ל‪ ,‬אב"ד אלכסנדר(‪ ,‬דעם ‪ï‬סוק ָאנהייב היינטיגע ‪ï‬רשה‪,‬‬ ‫אזוי טייטשט דער 'בית יעקב' )פון הג"ר יעקב אהרן ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬‫זאגט‪ַ ,‬אז איבעראל וואו עס שטייט ָ‬ ‫'והיה כי תבוא אל הארץ אשר ה' אלוקיך נותן לך נחלה'‪ .‬ווייל דער מדרש ָ‬ ‫דא ַא גרעסערע שמחה ווי דער געפיל ווען דער מענטש‬ ‫ווארט 'והיה'‪ ,‬איז עס ַא לשון פון שמחה‪ ,‬און ס'איז נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט עס אים געגעבן‪...‬‬ ‫וואס 'ה' אלוקיך נותן לך נחלה' ‪ -‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫לאנד ָ‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז ער קומט ַאריין אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫גלייבט‬ ‫פארדינט זיין ‪ï‬רנסה‪ ,‬איז ער פול מיט דאגות‪ ,‬ווייל‬ ‫פאר דעם מענטש ַאז ער ַאליין ַ‬ ‫דאכט זיך ַ‬ ‫לאנג ווי עס ַ‬ ‫ווייל ַאזוי ַ‬ ‫האט אמונה און בטחון אין‬ ‫טאג וועט אים ברענגען‪ָ ,‬אבער אויב ער ָ‬ ‫מארגענדיגער ָ‬ ‫וואס דער ָ‬ ‫דאך נישט ָ‬‫ער ווייסט ָ‬ ‫וואס‬ ‫האט ער נישט ָ‬ ‫באשעפער‪ ,‬און ער ווייסט ַאז 'כל מזונותיו של אדם קצובין לו מראש השנה'‪ ,‬און ממילא‪ָ ,‬‬ ‫דעם ַ‬ ‫האבן מנוחה און שלוות הנפש‪.‬‬ ‫פארדאגה'ט‪ ,‬און ער איז זוכה צו ָ‬ ‫דאן איז ער נישט ַ‬ ‫נאכצולויפן זיין ‪ï‬רנסה‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫‪ä‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪åö ïìéåôàá‬‬ ‫‪© æðåà øòèùøòáéåà øòã èàä‬‬ ‫‪¨ íòã áéìåö‬‬‫‪ùèðòî øòã ïòåå æà© ,ùåã÷ä 'êéùìà' øòã èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã æà© ,ùã÷îä úéá ïéà 'íéøåëéá' ïòâðòøá‬‬ ‫‪áìç úáæ õøà' ,ìàøùé õøà ïéà êéæ èòæøòã‬‬ ‫‪íòã ïéà ïòîå÷ øàé‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© ìàîðééà‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ùèðòî‬‬ ‫‪,'åúðàú úçúå åðôâ úçú' èàæ‬‬ ‫‪© ä"á æéà øò ïåà ,'ùáãå‬‬ ‫‪ïééæ ïåô ïèëåøô òèùøò éã èéî æéåä ñ'ïòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ïåà øòðèøòâðééåå ,ñèåâ èéî ìåô æéåä à© èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò‬‬ ‫‪ïòèùøòáéåà íòã øàô‬‬ ‫‪© ïìòèù÷òååà© ñò ìàæ‬‬ ‫‪êàñà‬‬ ‫‪© © ,èééæòâðਠèùéð èùéð èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïåà ,ãìòô‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬‫‪¨ øòãìòô¯ìéåà‬‬ ‫‪,'êéðôì êìù éøä' ,ïâàæ‬‬ ‫‪¨ íéà ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò ïåà ,àåä êåøá‬‬ ‫‪ìàæ‬‬‫‪¨ òøä øöé øòã æà© êéìâòî æéà ,ïèùøòâ ïåà õééåå‬‬ ‫‪èâðòøáòâ øéî èñàä‬‬ ‫‪¨ åã ïåà ,øéã ïåô êàã‬‬ ‫‪¨ æéà ñòìà© ñàã‬‬ ‫‪íöåòå éçë' æà© ïèëàøè‬‬ ‫¨‬ ‫©‬ ‫‪ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò ,ïãòøðééà ïøéáåøt íéà‬‬ ‫‪øòã èòåå ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪.ïèëåøô òèåâ ïåà òðééù òìà© éã‬‬ ‫‪øòâééèù øòã æéà'ñ ïåà ,'äæä ìéçä úà éì äùò éãé‬‬ ‫‪,äøåîâ äðúîá ïò÷ðòù ñòìà© ò÷àè‬‬ ‫‪© íéà øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ùèðòî øòã ïòåå æà© ,àåä êåøá øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪íòðåô‬‬ ‫‪ å"ç äáåè éåôë à© èùéð æéà øò ãìàáéåå‬ג‪.‬‬ ‫©‬ ‫‪ïééæ ïôàùòâðééà‬‬ ‫©‬ ‫‪ïééìà© êéæ èàä‬‬ ‫‪¨ øò æà© äìéìç èëàøè‬‬ ‫©‬ ‫‪äìéìç øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪øòã èåè ñìàîòã‬‬‫¨‬ ‫‪,ïâòîøàô‬‬‫©‬ ‫‪¨ æà© ñéåà èøéô ùåã÷ä 'êéùìà' øòã ïåô äëøá éã ïåà ,òôù òìà éã íéà ïåô ïòîòð÷òååà‬‬ ‫‪øòñéåøâ à© æéà ñàã‬‬ ‫‪ïìàæ‬‬ ‫‪¨ øéî æà© ,íéøåëéá ïåô äåöî éã øàô‬‬ ‫‪© íòè‬‬ ‫‪.ïáòâòâ íéà èàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ìîéä‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫בארגן געלט פון זיין חבר‪ ,‬ווען ער‬ ‫אמאל געפרעגט דעם 'חזון איש' זי"ע‪ ,‬אויב ער מעג ָ‬‫האט ַ ָ‬‫ַא איד ָ‬ ‫האט אמונה אין דעם‬ ‫צוריקצוצאלן דעם חוב‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן געלט אים‬ ‫ווייסט נישט פון וואו ער וועט ָ‬ ‫אלזא וויסן‪ ,‬צי ער איז‬ ‫באצאלן דעם חוב‪ .‬ער וויל ַ ָ‬ ‫דאס געלט צו ַ ָ‬ ‫אויבערשטען ַאז ער וועט אים צושטעלן ָ‬ ‫האט דער 'חזון איש' אים געענטפערט‪:‬‬ ‫אפשר אין גדר פון 'לוה רשע ולא ישלם' ח"ו‪ָ .‬‬ ‫האט נישט‬‫געזאגט ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואלט דיר‬ ‫וואס ָ‬ ‫פאר ַא צווייטן ָ‬ ‫געבארגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואלסט‬ ‫‪ַ -‬אזוי פיל געלט וויפיל 'דו' ָ‬ ‫בארגן פון ַא צווייטן‪...‬‬ ‫האט אמונה‪ַ ,‬אזוי פיל געלט מעגסטו ָ‬ ‫נאר ער ָ‬ ‫באצאלן דעם חוב ָ‬ ‫פון וואו צו ַ ָ‬ ‫וויינגארטן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ַא שיינעם‬ ‫ג‪ .‬דער 'אלשיך' הקדוש זי"ע ברענגט אויף דעם ַא משל‪ַ ,‬א גרויסער קעניג ָאדער מיניסטער‪ָ ,‬‬ ‫דאס פעלד און עס‬ ‫באארבעטן ָ‬ ‫זאל גוט ַ ַ‬‫דארט ַאריינגעשטעלט ַאן ַארבעטער ַאלס ַאן 'אריס'‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫און ער ָ‬ ‫האר‬ ‫האבן גוט געצייטיגט‪ ,‬ברענגט ער די ‪ï‬ירות צו זיין ַ‬ ‫האט געזען ַאז די ערשטע פרוכטן ָ‬ ‫ָא‪ï‬היטן‪ .‬ווען דער 'אריס' ָ‬ ‫פארזוכן דערפון איידער איך‬ ‫האסטו דיינע שיינע פרוכטן‪ ,‬און איך וויל נישט ַ‬ ‫זאגט אים‪ָ ,‬אט ָ‬ ‫דעם קעניג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫נאר דיינס‪.‬‬ ‫דאך נישט מיינע‪ָ ,‬‬ ‫פלאנצונגען זענען ָ‬‫ַ‬ ‫פארזוכן דערפון‪ ,‬ווייל די‬ ‫וועל עס דיר ווייזן און געבן צו ַ‬ ‫אזא גרויסער בעל דרך ארץ‪ ,‬גיט ער אים‬ ‫האבן געזען ַאז דער 'אריס' איז ַ ַ‬ ‫ווען דער קעניג ָאדער דער מיניסטער ָ‬ ‫דאס זעלבע לענינינו‪,‬‬ ‫נאך גוטע הש‪ï‬עות‪ָ .‬‬ ‫נאך און ָ‬ ‫נאך צוגעבן ָ‬ ‫זאל געניסן דערפון‪ ,‬און ער טוט אים ָ‬ ‫די ‪ï‬ירות ַאז ער ָ‬ ‫וואס ער איז‬ ‫די ווייץ און די גערשטן און ַאלע ַאנדערע ‪ï‬ירות און תבואות זענען ַאלעס פון דעם אויבערשטען‪ָ ,‬‬ ‫גאנצער וועלט‪ ,‬און ווען מיר ברענגען עס צו דעם אויבערשטען‪ ,‬גיט ער אונז‬ ‫דער 'אדון הכל'‪ ,‬דער בעה"ב פון דער ַ‬ ‫ַאלעס ַאלס ַא מתנה‪...‬‬ ‫האט אים מש‪ï‬יע‬ ‫דארף אייביג האלטן די אויגן אויפגעהויבן צום הימל‪ .‬אויך אויב דער אויבערשטער ָ‬ ‫דער מענטש ַ‬ ‫באקומען די הילף‪ַ ,‬אז ַאלעס איז פון הימל!‬ ‫האט ַ‬ ‫פארגעסן פון וואו ער ָ‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאר ער‬ ‫אסאך גוטס‪ָ ,‬‬ ‫געווען ַ ַ‬ ‫'אפיס'‪ ,‬און‬ ‫דאקטאר'ס ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאקטאר איז געקומען צום רב‪ ,‬און זיך ָא‪ï‬גערעדט‪ ,‬איך זיץ אין מיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫על דרך משל‪ַ ,‬א ָ‬ ‫'דאקטאר'‪ ,‬צו‬ ‫ָ‬ ‫געדארפט ווערן ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬‫עס קומט כמעט קיינער נישט בעטן הילף ביי מיר‪ .‬צי דען אויף דעם ָ‬ ‫האט דער רב אים געגעבן ַאן עצה‪ַ ,‬אז ווען עס וועט זיך ווענדן צו אים ַא חולה ל"ע פרק‬ ‫זיצן ָאן ַארבעט‪ָ ...‬‬ ‫זאל אים ָא‪ï‬שטו‪ï‬ן אויף דריי חדשים‬ ‫נאר ער ָ‬‫'א‪ï‬אינטמענט'‪ָ ,‬‬‫באלד געבן ַאן ַ ָ‬ ‫זאל ער אים נישט ַ‬ ‫מעדיצינישע הילף‪ָ ,‬‬ ‫שטאט‪ַ ,‬אז עס געפינט‬ ‫ָ‬ ‫ש‪ï‬עטער‪ ,‬זאגענדיג אז ער פיל און פארנומען ביז דעמאלטס‪ַ ...‬אזוי וועט ַארויס ַא קול אין‬ ‫מארגן‪,‬‬ ‫שטאט‪ ,‬ווייל ער קען נישט אויפנעמען קיין מענטשן פון היינט אויף ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬ראפעסאר' אין‬ ‫ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא ַא 'גרויסער‬ ‫זיך ָ‬ ‫'זאל זיך ווענדן צו אים‬ ‫דאס וועט אויך פירן דערצו‪ַ ,‬אז מ ָ‬ ‫ווארטן דריי חדשים ַאריינצוקומען צו אים‪ָ ...‬‬ ‫נאר מ'מוז ַ‬‫ָ‬ ‫'א‪ï‬אינטמענט'‪.‬‬ ‫נאך ַאן ַ ָ‬ ‫אויך פון ווייטע ערטער ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪å‬‬ ‫‪¨ øòáਠæéà èðàä‬‬ ‫‪ïåô íòè øòã ïåà ïéðò øòã êééù õìà© êàð‬‬ ‫‪© øòæðåà ïéà êéæ èðéôòâ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ñòìà© æà© ïò÷ðòãòâ‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ øéî æà© ,íéøåëéá éã ïåô ïòîå÷àá‬‬ ‫‪¨ ñòìà© æà© ïòðò÷øòðà ïìàæ‬‬ ‫‪© øéî ïáàä‬‬ ‫‪¨ ñòìà© ,íìåòä éðééð÷ éã ïåô‬‬ ‫‪.àåä êåøá ïòèùøòáéåà íòã ïåô æéà ïâàîøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪© øéî‬‬ ‫‪ àåä êåøá ïòèùøòáéåà íòã‬ד‪.ë"ò ,‬‬ ‫‪¨ éåæà© ,ùã÷îä úéá à© èùéð øòãééì ïáàä‬‬ ‫‪÷åñt ï'ôéåà (à ,åðéúùøô) àîåçðú ùøãî øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ øéî ïòåå ,èðééä êéåà‬‬ ‫)‪éðôì äëøáð äòøëðå äåçúùð åàåá' (å ,äö íéìäú‬‬ ‫‪,íéøåëéá ïåô äåöî éã àã‬‬ ‫‪¨ èùéð èðééä æéà ñò ïåà‬‬ ‫געוואנדן צו‬ ‫ָ‬ ‫טאקע געווען‪ ,‬זיין נאמען איז גוט באקאנט געווארן‪ ,‬און פון איבעראל האבן מענטשן זיך‬ ‫ַאזוי איז ַ‬ ‫'א‪ï‬אינטמענט' ביים 'גרויסן דאקטאר'‪...‬‬ ‫באקומען אן ַ ָ‬ ‫געוואנדן‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך אויך‬ ‫האט אויך דער רב זיך נישט גוט געש‪ï‬ירט‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָאבער עטליכע חדשים ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫'א‪ï‬אינטמענט' אויף ‪ 3‬חדשים‬ ‫דאקטאר געגעבן ַאן ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער ָ‬ ‫'א‪ï‬אינטמענט'‪ָ ,‬אבער אויך אים ָ‬ ‫דאקטאר פאר ַאן ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫צום ָ‬ ‫האסטו אויך נישט קיין מעגליכקייט צו געבן מיר פון דיין 'טייערע'‬ ‫פאר מיר ָ‬ ‫געזאגט‪ַ :‬‬‫ָ‬ ‫האט דער רב‬ ‫ש‪ï‬עטער‪ָ ...‬‬ ‫דאס ַאלעס‬ ‫דאקטאר‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫'פארנומען' ַאלס ָ‬ ‫זאלסט ווערן ַאזוי ַ‬ ‫'האט גורם געווען דו ָ‬ ‫יא ווער ס ָ‬ ‫דאך ָ‬ ‫צייט?‪ ...‬איך ווייס ָ‬ ‫אדאנק מיין עצה‪...‬‬‫נאר געקומען ַ ַ‬ ‫דאך ָ‬‫איז ָ‬ ‫האט געהערט זיין תפילה און אים‬ ‫דער נמשל איז‪ַ ,‬א איד שטייט און בעט אויף ‪ï‬רנסה‪ ,‬און דער אויבערשטער ָ‬ ‫'פארנומען' איבער'ן‬ ‫געבענטשט מיט ַא גרויסע שפע פון הימל‪ָ ,‬אבער ביז ַא קורצע צייט ווערט דער איד ‪ï‬לוצלינג ַ‬ ‫דארפסט גוט געדענקען‬ ‫זאגט אים דער אויבערשטער‪ ,‬דו ַ‬ ‫דאווענען‪ָ ...‬‬ ‫קא‪ ,ï‬און מ'זעט אים כמעט נישט אין שול ביים ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארוואס‬ ‫געמאכט‪ .‬ווי ַאזוי און ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך איך‬‫האב ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫פארנומען אין דיינע געשעפטן‪ָ ,‬‬ ‫געמאכט ַאזוי ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט דיך‬ ‫ווער עס ָ‬ ‫פארגעסן פון מיר‪.‬‬ ‫האסטו שוין ַאזוי שנעל ַ‬ ‫ָ‬ ‫באשטימען 'שליחים'‪ ,‬מקיים צו זיין‬ ‫באקאנט ַאז דער בעלזער רב הרה"ק מהר"א זי"ע‪ ,‬פלעגט כסדר ַ‬ ‫ד‪ .‬ס'איז ַ ַ‬ ‫אמאל געטוהן‬ ‫האט אים ַ ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫באדאנקען איינעם ָ‬ ‫פאר אים‪ָ ,‬אבער ווען עס איז געקומען צו ַ ַ‬ ‫פארשידענע מצוות ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארוואס‬ ‫אמאל געפרעגט ַ ָ‬ ‫האבן אים ַ ָ‬ ‫באדאנקען‪ .‬ווען זיינע מקורבים ָ‬ ‫ַא טובה‪ ,‬פלעגט ער אים אויפזוכן ַאליין צו ַ ַ‬ ‫האט געטוהן ַא טובה‬ ‫וואס ָ‬ ‫באדאנקען איינעם ָ‬ ‫באשטימען שליחים‪ָ ,‬אבער ביים ַ ַ‬ ‫זאכן טוט דער רבי ַ‬ ‫ביי ַאנדערע ַ‬ ‫האט דער בעלזער רב‬ ‫נאר ער וויל עס ַאליין מקיים זיין‪ָ .‬‬ ‫פארלאזט זיך נישט דער רבי אויף שליחים‪ָ ,‬‬ ‫פאר'ן רבי'ן‪ָ ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דא איין ברכה וואס מען‬ ‫זי"ע געענטפערט‪ ,‬מיר געפינען ַאז אויך ביי די הויכע שמונה עשרה ‪' -‬חזרת הש"ץ' ‪ -‬איז ָ‬ ‫לאזט זיך נישט מוצא זיין דורך די בעל תפילה‪ ,‬נאר מען זאגט עס אליינס‪ ,‬דאס איז 'מודים דרבנן'‪ ,‬ווייל 'מודים'‬ ‫פארלאזן אויף שליחים )זע 'אליה רבה'‪ ,‬סי' קכז‪ ,‬ס"א(‪.‬‬ ‫דארף מען ַאליין מקיים זיין‪ ,‬און זיך נישט ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאטן‪ ,‬און‬ ‫געווארן ַא יתום ל"ע פון זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫לאנדאן דערציילט‪ַ ,‬אז ַאלס בחור איז ער ליידער‬ ‫ַא חשוב'ער איד פון ָ ָ‬ ‫האט‬‫האט ָאנגעפירט‪ָ ,‬‬ ‫טאטע ָ‬ ‫וואס דער ַ‬ ‫פאבריק ָ‬ ‫גאנצער ‪ï‬רנסה אין שטוב איז באשטאנען פון ַא עסן ַ‬ ‫וויבאלד דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאבריק‪ ,‬און עס ָאנפירן‪ַ ,‬אזוי ווי זיין טאטע‪.‬‬ ‫זאל ָאנהייבן ַארבעטן אין דער ַ‬ ‫פארלאנגט ער ָ‬ ‫מאמע פון דעם בחור ַ ַ‬ ‫די ַ‬ ‫האט‬‫דא‪ָ ,‬‬ ‫פארזעצן צו לערנען אין ישיבה‪ ,‬און ָ‬ ‫געוואלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫פארלעגנהייט‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫דער בחור איז געווען אין ַא ַ‬ ‫אויסצוהאלטן די מש‪ï‬חה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פאר זיך די מצוה פון 'כיבוד אם'‪ ,‬און דעם חיוב‬ ‫ער ַ‬ ‫מאנשעסטער‪,‬‬ ‫האט דער בחור געפרעגט דעם גאון רבי יהודא זאב סגל זצ"ל‪ ,‬ראש ישיבה פון פון דער ישיבה אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער ראש ישיבה אים‬ ‫וואס ער זאל טוהן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫מאמע די אלמנה )פארשטנדליך אז ָ‬ ‫דאס‬ ‫דארפסט יעצט זען צו העלפן דיין ַ‬ ‫‪ַ -‬אוודאי איז עס נישט קיין ספק‪ַ ,‬אז דו ַ‬ ‫זאך‪ַ ,‬אז‬‫באזונדער‪ ,‬לגופו של ענין(‪ָ ,‬אבער איך וויל דיך בעטן איין ַ‬ ‫באהאנדלט ווערן ַ‬ ‫דארף ַ ַ‬ ‫פאל ַ‬‫איז נישט ַא הוראה לרבים‪ ,‬און יעדער ַ‬ ‫נאכט‪ ,‬ביי תפילת מעריב‪ ,‬ווען דו וועסט ָאנקומען אין די שמונה עשרה צו די ווערטער 'ועל ניסיך שבכל יום‬ ‫יעדע ַ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫פאר ַא נס ָ‬ ‫'וואס ַ‬‫טראכטן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאלסטו זיך ָא‪ï‬שטעלן אויף ַא מינוט‪ ,‬און זיך מתבונן זיין צו‬ ‫עמנו'‪ָ ,‬‬ ‫געמאכט מיט מיר'‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫היינט‬ ‫נאכט‪,‬‬ ‫וואס ער איז יעדע ַ‬ ‫יאר ָ‬ ‫דערציילט דער איד‪ ,‬וועלכער איז שוין היינט ַא 'בא בשנים' ב"ה‪ַ ,‬אז שוין פערציג ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫האט מיט אים‬ ‫וואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫זיך מתבונן ביי די ווערטער 'ועל נסיך שבכל יום עמנו'‪ ,‬אין די ניסים ָ‬ ‫טאג אין די ַאלע פערציג‬ ‫זאגן עדות מיט ַא פולן מויל‪ַ ,‬אז עס איז נישט געווען ַאפילו איין ָ‬ ‫טאג‪ ,‬און ער קען ָ‬ ‫יענעם ָ‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫געמאכט יענעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט מיט אים‬ ‫וואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫האט נישט געפונען ַא נס ָ‬ ‫וואס ער ָ‬‫יאר‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫‪æ‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪ïåà ,äìéôú åö ,'åðùåò 'ä éðôì äëøáð äòøëðå äåçúùð‬‬ ‫‪øòã æà© ïòæòâ èàä‬‬ ‫‪¨ ä"ò åðéáø äùî ïòåå æà© ,'åðùåò 'ä‬‬ ‫‪ùøãî øòã èàä‬‬ ‫‪¨ ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © ,ïééèùøàô‬‬ ‫‪© ïòî óøàã‬‬‫‪© êéåà‬‬ ‫‪ïìòåå íéøåëéá éã ïåà ïøòåå áåøç èòåå ùã÷îä úéá‬‬ ‫‪ñò åàåå ,ê"ðú ïéà íé÷åñt òøòãðà© èâðòøáòâ èùéð‬‬ ‫‪æà© ïãéà éã øàô‬‬ ‫‪© ïòååòâ ï÷úî øò èàä‬‬‫‪¨ ,ïøòäôéåà êéæ‬‬ ‫‪.äìéôú ïâòåå ùåøéôá êéæ èãòø‬‬ ‫‪äìéôú ìééåå ,âàè‬‬ ‫‪¨ à© ìàî‬‬‫‪¨ ééøã ïééæ ììtúî ïìàæ‬‬ ‫‪¨ ééæ‬‬ ‫‪òìà© éåå øòî ïòèùøòáéåà íòã øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪èáéìàá‬‬ ‫©‬ ‫‪æéà‬‬ ‫‪ø÷éò íòã øéî ïòðøòì àã‬‬ ‫‪¨ æà© ,íéùøôî éã ïøòôèðò øòã éåå éåæà© ,úåðáø÷ òìà© éåå øòî ïåà ,íéáåè íéùòî‬‬ ‫‪éåå âòåå à© ïåà ,äìéôú ïåô úåäî íòã ïåà‬‬ ‫‪,êéðôì úøåè÷ éúìôú ïåëú' (á ,àî÷ íéìäú) èâàæ‬‬‫‪¨ ÷åñt‬‬ ‫‪øàô‬‬‫‪© ïåöøì ïøòåå ïòîåðòâðਠïìàæ‬‬ ‫©‪¨ úåìéôú òøòæðåà éåæà‬‬ ‫‪.ùøãîä ã"ëò .'áøò úçðî éôë úàùî‬‬ ‫‪äìéôú ïåô ïéðò øòöðàâ‬‬ ‫‪© øòã ìééåå ,ïòèùøòáéåà íòã‬‬ ‫‪ùèðòî øòã æà© ,'êéúìã åð÷ôã íéùøëå íéìãë' êàã‬‬ ‫‪¨ ä"ò åðéáø äùî ïòåå æà© ,èðééî ñàã‬‬ ‫‪¨ æéà æà© ïòæòâ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ïééæ ìèáî ïåà ïâéðòèøòèðåà êéæ ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïò÷ðòãòâ åö âòåå à© ïáàä‬‬ ‫‪¨ èùéð ïìòåå ïãéà éã‬‬ ‫ה‬ ‫‪æà© ïòðò÷øòðà èòåå øò ïòåå ,àåä êåøá ïòèùøòáéåà , ïòèùøòáéåà íòã ïåô æéà ïâàîøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪© ééæ ñàåå‬‬ ‫©‪¨ ñòìà© æà‬‬ ‫‪à© ïáòâ åö åìéôà© úåçåë òðòâééà ïéé÷ èùéð èàä‬‬ ‫‪¨ øò ,âàè‬‬ ‫‪¨ ïãòé úåìéôú ééøã ééæ øàô‬‬ ‫‪© ïòååòâ ï÷úî øò èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪íåù ïéé÷ èùéð øò èàä‬‬ ‫‪¨ êéåà ïåà ,øòâðéô ï'èéî øéø ììtúî ïåà ïééèù ïìòåå ééæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ íòã êøåã æà© éãë‬‬ ‫‪éåæà© ,íéðåðçúå íéîçø èòá ïåà èééèù øò øàð‬‬ ‫‪¨ ,úåëæ æéà ñòìà© æà© ïò÷ðòãòâ ééæ ïìòåå ,øòôòùàá‬‬‫‪© íåö ïééæ‬‬ ‫‪êéæ èòá ïåà øéè íééá èééèù ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïàîéøà‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ ïà© éåå‬‬ ‫‪.àåä êåøá ïòèùøòáéåà íòã ïåô‬‬ ‫‪íòã øò èòá éåæà© ,ïæàìðééøà‬‬ ‫¨‬ ‫‪© íéà ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪íéîçøá‬‬ ‫‪èôàùøòä‬‬ ‫©‬ ‫‪éã ïåà çë íòã èàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬‫‪¨ ,ïòèùøòáéåà íòðåô øòèøòåå òèðàîøòã éã óéåà íéùøôî éã ïâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã ïòåå .ìéåå øò ñàåå‬‬ ‫‪ ïèìòåå òìà© ïéà åàåá' ÷åñt íòã åö èìòèù øò ñàåå‬ו‪¨ ïäåè åö ,‬‬ ‫‪¨ ,ùøãî‬‬ ‫דאך ַאז מיר‬‫זאך‪ ,‬דער עיקר תכלית פון תפילה איז ָ‬ ‫ה‪ .‬דער מבי"ט ז"ל שרייבט )'בית תפילה'‪ ,‬פ"ב( ַא וואונדערליכע ַ‬ ‫זאל אונז‬‫גארנישט‪ ,‬און דעריבער טוט דער אויבערשטער צופירן ַאז עס ָ‬ ‫האבן מיר ָ‬ ‫זאלן אנערקענען ַאז ַאליין ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארמאגן( קומט פון‬ ‫וואס מיר ַ ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫אלעס )אויך ָ‬ ‫זאלן אנערקענען ַאז ַ‬ ‫דארפן‪ ,‬כדי מיר ָ‬ ‫זאלן עס ַ‬ ‫ע‪ï‬עס 'פעלן'‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫גארנישט‪.‬‬‫פארמאגן ָ‬ ‫'באנקראט' ממש‪ ...‬מיר ַ ָ‬‫ָ‬ ‫דעם אויבערשטען‪ .‬מיר ַאליין‪ ,‬פון אונזער אייגענעם כח‪ ,‬זענען מיר ַ‬ ‫שטאנד‪ ,‬צי אין געלט‪ ,‬אין חכמה‪ָ ,‬אדער ַאנדערע מעלות‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫געפאלן פון זייער הויכן‬‫ַ‬ ‫דאך וויפיל מענטשן זענען‬ ‫מ'זעט ָ‬ ‫פאר‬ ‫נאר צו דעם אויבערשטען‪ ,‬און מת‪ï‬לל צו זיין ַ‬ ‫האבן נישט צו וועמען זיך צו ווענדן‪ָ ,‬‬ ‫ממש אין ַא רגע‪ ...‬מיר ָ‬ ‫פאר אים אויף דעם אופן‪ ,‬ווייל ווען‬ ‫פארלאנגען ווען מיר וועלן מת‪ï‬לל זיין ַ‬ ‫אים‪ .‬ער וועט ַאוודאי ערפילן אונזערע ַ ַ‬ ‫גאנצער מהות זענען ָאנגעוויזן אויף דעם‬ ‫הארץ און ער אנערקענט ַאז ער און זיין ַ‬ ‫צובראכן ַ‬‫ָ‬ ‫האט ַא‬‫דער מענטש ָ‬ ‫באקומען די ברכה‪ ,‬און דער אויבערשטער פילט‬ ‫וואס איז ראוי צו ַ‬ ‫אויבערשטען‪ ,‬ווערט דער מענטש ממילא ַא כלי ָ‬ ‫נאר די עצם אנערקענונג ַאז מיר‬ ‫דאס איז דער תכלית פון די תפילה‪ָ ,‬‬ ‫דאזיגע 'כלי' )דעם מענטש(‪ָ ,‬אבער נישט ָ‬ ‫ָאן די ָ‬ ‫דאס איז דער תכלית‪.‬‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬‫באשעפער יעדע רגע פונעם ָ‬ ‫זענען ָאנגעוויזן אויף די חסדים פונעם ַ‬ ‫האט געהערט פון דעם בעל העובדא‪,‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ו‪ .‬הגאון רי"א דינר שליט"א דערציילט ַא וואונדערליכע ַ‬ ‫‪ï‬אסירונג‪ָ ,‬‬ ‫געפארן מיט זיין מש‪ï‬חה אויף שבת פרשת ראה‬ ‫ָ‬ ‫פאלגענד‪ :‬ער איז‬‫יונגערמאן פון בני ברק יצ"ו‪ ,‬ווי ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא חשוב'ער‬ ‫געגאנגען מיט ַאלע ‪ï‬עק צו דער‬ ‫ַ‬ ‫שטאט עפולה‪ ,‬מיט זיין מש‪ï‬חה‪ .‬מוצאי שבת‪ ,‬איז די מש‪ï‬חה‬ ‫ָ‬ ‫תשפ"ה‪ ,‬צו דער‬ ‫באס‬‫זאל ָאנקומען‪ .‬ווען דער ָ‬‫פארט פון עפולה קיין בני ברק‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫אויטאבוס ָ‬‫ָ‬ ‫געווארט ַאז דער‬ ‫ַ‬ ‫‪-‬סטאנציע‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫באס‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסאזשירן‪,‬‬ ‫געוואלט ַארויפנעמען די מש‪ï‬חה‪ ,‬ווייל ער איז געווען פול מיט ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'דרייווער' נישט‬ ‫איז ָאנגעקומען‪ָ ,‬‬ ‫פארלעגנהייט‪ ,‬ווייל‬ ‫יונגערמאן איז געווען אין ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר דער מש‪ï‬חה‪ .‬דער‬ ‫‪ï‬לאץ ַ‬ ‫ַ‬ ‫געהאט קיין‬‫ַ‬ ‫האט ממש נישט‬ ‫און ָ‬ ‫געדארפט ָאנקומען ערשט צוויי שעה ש‪ï‬עטער‪ ,‬און ווי ַאזוי וועט מען‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫באס קיין בני ברק ָ‬ ‫דער קומענדיגער ָ‬ ‫האבן זיי אויך נישט געקענט‪ ,‬ווייל‬ ‫לאנגע צייט‪ .‬צוריקגיין צו זייער אכסניא ָ‬ ‫אזא ַ‬ ‫ווארטן אונטער'ן פרייען הימל ַ ַ‬ ‫דא ַ‬‫ָ‬ ‫פארדינגען די דירה אויף שבת( איז אינצווישן שוין צוריקגעקומען ַאהיים מיט זיין‬ ‫האט זיי ַ‬‫)וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער בעה"ב פון דער דירה‬ ‫פאר ַא נסיעה מיט'ן טעקסי קיין‬ ‫‪ï‬ריוואטע טעקסי‪ ,‬דער ‪ï‬רייז ַ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט נעמען ַא‬ ‫ָ‬ ‫יונגערמאן‬ ‫ַ‬ ‫האט דער‬ ‫מש‪ï‬חה‪ָ .‬‬ ‫געהאט קיין געלט‬‫ַ‬ ‫האט ָאבער נישט‬ ‫קאסטן נישט ווייניגער ווי טויזנט שקלים‪ .‬ער ָ‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער‬ ‫בני ברק ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪ç‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ (ä ,èé úåîù) 'ééçá åðéáø' íòðåô ïòîàð‬‬ ‫‪¨ ïéà ,'ø÷é‬‬ ‫‪àæà‬‬ ‫‪© © óéåà øòôòùàá‬‬ ‫‪© íåö ïâéðòèøòèðåà êéæ èåè ùèðòî‬‬ ‫‪ïèìàäàá‬‬ ‫‪© © ùèðòî à èåè êéìðòååòâ æà© ,èáééøù øò‬‬ ‫‪.ïòèùøòáéåà íòã ééá ïòîåðòâðਠäìéôú ïééæ èøòåå ,ïôåà‬‬ ‫‪éåæà© èùéð ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïëàæ‬‬‫‪© ,(æ"òìá 'óéòñ') 'øöåà' ïééæ ïéà‬‬ ‫‪ïéðò íòã åö èìòèùòâåö ì"æç ïáàä‬‬ ‫‪¨ íòã áéìåö ïåà‬‬ ‫‪ïèìàäàá‬‬ ‫‪© © èòåå ,ùèðòî à© íúñ ,ìétùééá íåö .àöîðá‬‬ ‫‪,äòøëðå äåçúùð åàåá' ÷åñt íòã ,äìéôú ïåô‬‬ ‫‪èòåå øùåò ïà© ,øàìàã‬‬ ‫‪© ¨ èðæéåè øàt‬‬ ‫‪¨ à© 'óéòñ' ïééæ ïéà‬‬ ‫‪è÷åá ùèðòî øòã ïòåå ìééåå ,'åðéùåò 'ä éðôì äëøáð‬‬ ‫‪øòã øòáਠ,èðæéåè âéìãðòö òëéìèò èøàã‬‬ ‫‪¨ ïèìàäàá‬‬ ‫© ©‬ ‫‪ìèáî ïöðàâðéà‬‬ ‫©‬ ‫‪êéæ æéà øò æà© èéîøòã øò èæééåå ,êéæ‬‬ ‫‪ïåà ãìàâ‬‬ ‫‪¨ ïåô úåøöåà òâéæéø èâàîøàô‬‬‫¨‬ ‫÷‪© øòëìòåå ,âéðò‬‬ ‫‪ ïòèùøòáéåà íòã øàô‬ז‪'íå÷î ñôåú' èùéð æéà ïééìà© øò .‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïëàæ‬‬‫‪© úåøöåà òðééæ ïéà èìàäàá‬‬ ‫‪© © ,øòáìéæ‬‬ ‫‪èâéì øò øàð‬‬ ‫‪¨ ,èøà¨ íåù ïéé÷ èùéð èîòðøàô‬‬ ‫¯ ‪© øò‬‬ ‫‪òøòééè ,ìétùééá íåö éåå ,'øöåà' ïà© íéà ééá êéåà‬‬ ‫'‪ñéô ïåà èðòä òðòâéåöòâñéåà èéî ,'íéìâøå íéãé èåùétá‬‬ ‫'‪êéæ 'ïøòâìàåå‬‬ ‫©‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ïèðàéìéøá‬‬ ‫©‬ ‫‪ïåà øòðééèù ïèðàîàéã‬‬ ‫© ©‬ ‫‪.ïòèùøòáéåà íòã øàô‬‬ ‫‪© ìèá ïöðàâðéà‬‬ ‫©‬ ‫‪,ãøò øòã óéåà‬‬ ‫‪.ïùèðòî ïùéååö èùéð‬‬ ‫‪øòâéãðòèùìåô à© ¯ äìéôú ïåô ãåñé øòã æéà ñàã‬‬ ‫̈‪¨ èà‬‬ ‫‪øöåà íòðòèìàäàá‬‬ ‫‪© © à© êéåà èàä‬‬ ‫‪¨ ,øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫'‪.ïòèùøòáéåà íòã åö ùèðòî íòðåô 'ìåèéá‬‬ ‫‪ïéà ïòîòððééøà© øò èåè ñàåå‬‬‫‪¨ .ìîéä ïéà ïáéåà‬‬ ‫‪ !èàä‬ט‬ ‫‪ íéîù úàøé ñàã‬ח ¨‬ ‫‪¨ ãéà à© ñàåå‬‬ ‫יפתח ה' לך את אוצרו הטוב ‪ -‬אינעם אוצר פונעם בוכ"ע ‪¨ ?'øöåà' ïééæ‬‬ ‫‪àéä 'ä úàøé' (å ,âì äéòùé) èâàæ‬‬ ‫©‪¨ àéáð øòã éåå éåæà‬‬ ‫ליגט בלויז דיין יראת שמים‬ ‫‪ïòèùøòáéåà íòã ééá ìééåå ,æéà ïåôøòã íòè øòã .'åøöåà çúôé' (áé ,çë) äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt ï'ôéåà‬‬ ‫‪,'úåàéöîä ø÷é' øòâéöðééà øòã íéîù úàøé æéà ,ìåëéáë éìë' øòã èâðòøá ,'áåèä åøöåà úà êì 'ä‬‬ ‫דאך ַא 'כל‬ ‫געזאגט צו זיינע קינדער‪ ,‬דער אויבערשטער איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫פאר ַא 'לוקסוריעזע' רייזע מיט ַא טעקסי‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫צוזאמען תהלים‪...‬‬‫ַ‬ ‫זאגן‬ ‫אלזא‪ ,‬זיך נעמען ָ‬ ‫לאמיר‪ָ ַ ,‬‬ ‫יכול'‪ָ ,‬‬ ‫סטאנציע‪ ,‬און זיי ַארויפגענומען‬ ‫ַ‬ ‫אדורכגעפארן די‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסאזשירן‪ַ ,‬‬ ‫אינגאנצן ליידיג פון ַ ַ‬‫ַ‬ ‫באס‪,‬‬ ‫צוויי מינוט ש‪ï‬עטער‪ ,‬איז ַא ָ‬ ‫האט‬‫בארואיגט‪ָ ,‬‬ ‫האבן זיך ַאוועקגעזעצט און זיך ַ‬ ‫נאך דעם ווי זיי ָ‬ ‫פארט קיין בני ברק‪ָ ...‬‬ ‫זאגנדיג ַאז ער ָ‬ ‫בכבוד גדול‪ָ ,‬‬ ‫האב‬ ‫האט דער דרייווער געענטפערט‪ ,‬איך ָ‬ ‫דער דרייווער געפרעגט דעם דרייווער‪ ,‬פון וואו ביזטו געקומען ַאהער‪ָ ,‬‬ ‫געפארן‬ ‫ָ‬ ‫געפארן און‬ ‫ָ‬ ‫געבלאנדזשעט און כ'בין‬ ‫ָ‬ ‫האב איך‬ ‫פארן ערגעץ ַאנדערש‪ָ ,‬אבער אויפ'ן וועג ַאהין‪ָ ,‬‬ ‫געדארפט ָ‬‫ַ‬ ‫ביז איך בין ָאנגעקומען ַאהער על ‪ï‬י טעות‪...‬‬ ‫זעען מיר פון די מעשה‪ ,‬די גרויסע וואונדער פון די השגחה עליונה‪ ,‬ווי דער אויבערשטער טוט ָאננעמען ַא‬ ‫נאר אויף די חסדים פונעם‬ ‫אינגאנצן ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארלאזט זיך‬ ‫הארצן‪ ,‬ווען דער מענטש ַ ָ‬ ‫געזאגט פון טיפן ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ווערט‬ ‫תפילה ָ‬ ‫פאר די מכה‪ַ ,‬אז דער‬ ‫נאך מקדים געווען די רפואה ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫נאר דער אויבערשטער ָ‬ ‫דאס‪ָ ,‬‬ ‫נאר ָ‬‫באשעפער‪ .‬און נישט ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגן תהלים‪...‬‬‫האבן ָאנגעהויבן ָ‬ ‫נאך 'טרם יקראו' איידער זיי ָ‬ ‫פארבלאנדזשען אויפ'ן וועג ָ‬‫ָ‬ ‫זאל ַ‬‫דרייווער ָ‬ ‫זאגן דעם ‪ï‬סוק 'בואו‬ ‫האט מחבר געווען‪ַ ,‬אז די הינט ָ‬ ‫וואס דוד המלך ע"ה ָ‬ ‫ז‪ .‬עס שטייט אין 'פרק שירה' )פ"ו( ָ‬ ‫זאגן דייקא דעם ‪ï‬סוק‪ ,‬ווייל‬ ‫פארוואס די הינט ָ‬ ‫זאגן די ספרים ַא טעם ַ ָ‬ ‫נשתחוה ונכרעה‪ ,‬נברכה לפני ה' עושינו'‪ָ .‬‬ ‫וואס די הינט‬ ‫מאל די חוצ‪ï‬ה ָ‬ ‫טאקע ָאפט ָ‬ ‫זאגט )ישעיה נו‪ ,‬יא( 'והכלבים עזי נפש'‪ ,‬און ווי מיר זעען ַ‬ ‫דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫נאר פון‬ ‫נאטור ָאבער‪ ,‬זענען די הינט אונטערטעניג צו זייער בעה"ב‪ .‬זיי זענען 'מקבל מרות' ָ‬ ‫פארמאגן‪ ...‬פון זייער ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫'באלעבאס'‬ ‫ָ‬ ‫זאגן אויך 'בואו ונשתחוה ונכרעה'‪ ...‬ווייל זיי ווייסן ַאז דער אמת'דיגער ַ‬ ‫זייער בעה"ב‪ָ ,‬אבער ַאפילו די הינט ָ‬ ‫'דארף זיך בוקן צו אים מיט ַא פולשטענדיגע‬ ‫געמאכט‪ ...‬און מ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ַאלעס‬ ‫וואס ָ‬ ‫איז 'ה' עושינו' ‪ -‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫דארפן מיר זען נישט צו זיין ערגער פון די הינט‪...‬‬ ‫התבטלות‪ַ .‬‬ ‫געזאגט אויפ'ן ‪ï‬סוק )זכריה ב‪ ,‬ט( 'ואני אהי' לה נאום ה'‬ ‫ָ‬ ‫ח‪ .‬דער גערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'אמרי אמת' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫האט‬ ‫דערנאך 'אני אהיה‬ ‫ָ‬ ‫געדארפט שטיין קודם 'נאום ה''‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫וואלט‬ ‫פארשטיין‪ ,‬לכאורה ָ‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫חומת אש סביב'‪ַ .‬‬ ‫זאגט‬ ‫פארוואס שטייט 'נאום ה'' אינמיטן דעם ‪ï‬סוק‪ָ .‬‬ ‫לה חומת אש'‪ָ ,‬אדער 'אני אהי' לה חומת אש סביב נאום ה''‪ָ ַ .‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬די ווערטער פון דעם‬ ‫דער 'אמרי אמת'‪ַ ,‬אז 'חומת אש' גייט ַארויף אויף די ווערטער 'נאום ה''‪ָ .‬‬ ‫דארפן זיין ביי דעם מענטש ווי ַא 'חומת אש סביב'‪ ,‬פון וועלכע מ'קען זיך נישט‬ ‫אויבערשטען און זיינע מצוות‪ַ ,‬‬ ‫ַאוועקרירן רעכטס‪ָ ,‬אדער לינקס‪...‬‬ ‫‪è‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪úàøé ïééã 'øöåà' ïééæ ïéà ïèìàäàá‬‬ ‫‪© © èåè øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪,ïééìà© øòèùøòáéåà øòã èùéð êàã‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬‫¨‬ ‫‪ñàã‬‬ ‫‪¨ ìééåå‬‬ ‫‪øòã øàð‬‬ ‫‪¨ !ïééð .óøàãàá‬‬ ‫© ©‬ ‫‪íòðòâééà ïééæ øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪íéîù‬‬ ‫‪õåç ,íéîù éãéá ìëä' (èøàã‬‬ ‫‪¨ ,úåëøá) èâàæ‬‬ ‫‪¨ àøîâ éã éåå‬‬ ‫‪.äáåè òðòâééà ïééã øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ñò èìàäàá‬‬ ‫© ©‬ ‫‪øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪.'ééçá åðéáø' íòðåô ã"ëò ,'íéîù úàøéî‬‬ ‫‪òôù à© ïáàä‬‬‫‪¨ óøàã‬‬ ‫‪© ùèðòî øòã ïòåå æà© ,èðééî ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã èåè ,ïùéðòôøòãàá‬‬ ‫‪© òøòãðà© ïà© øòãਠäñðøt ïåô‬‬ ‫‪¨ æà© ,'ø÷é éìë' øòã åö¯èâééì íòã óéåà‬‬ ‫‪äðååë éã æéà ñàã‬‬ ‫‪ 'øöåà' ïééæ ïòðòôò ñìàîòã‬י‪æéà øò ïåà ,‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪øòã .'áåèä åøöåà úà êì 'ä çúôé' ,àã‬‬ ‫‪¨ ÷åñt ïåô‬‬ ‫‪ìééåå ,úåëøá ïåà úåáåè ùèðòî ï'ôéåà èøàã‬‬ ‫‪¨ ïåô òétùî‬‬ ‫‪øòã æà© ïòðééî èùéð èñìàæ‬‬‫‪¨ åã ,ïòðøòì æðåà èîå÷ ÷åñt‬‬ ‫אמאל איז ַאריינגעקומען צו אים‬ ‫האט דערציילט )'אמרות טהורות'‪ ,‬פ' בשלח(‪ַ ,‬אז ַ ָ‬ ‫כ"ק אדמו"ר מראחמיסטריווקא זצ"ל ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬‫גאנצע צייט ָ‬ ‫פאר'ן רבי'ן‪ַ ,‬אז די ַ‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫רוסלאנד‪ ,‬און צווישן ַאנדערן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא ‪ï‬שוט'ער איד פון‬ ‫האט ער מיט זיין מש‪ï‬חה געהיטן תורה און מצוות‪ ,‬אויך אונטער דער רשעות'דיגער‬ ‫רוסלאנד‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫אויפגעהאלטן אין‬ ‫ַ‬ ‫זיך‬ ‫פאקט‬ ‫באוואונדערט ווי חשוב ס'איז דער ַ‬ ‫האב עס ַ‬ ‫האט דער רבי דערציילט‪' :‬ווען איך ָ‬ ‫הערשאפט‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫קאמוניסטישער‬ ‫ָ‬ ‫האט דער‬‫פאר די נסיונות‪ָ ,‬‬ ‫געפאלן ַ‬ ‫ַ‬ ‫בייגעשטאנען די שווערע און ביטערע נסיונות‪ ,‬און זענען נישט‬ ‫ַ‬ ‫ַאז זיי זענען‬ ‫'וואס הייסט‬ ‫דא די גרויסע רבותא‪ָ :‬‬ ‫וואס ס'איז ָ‬ ‫פארשטייענדיג ָ‬ ‫איד זיך ָאנגערופן מיט זיין גרויס תמימות‪ ,‬נישט ַ‬ ‫טאר מען ניט'‪...‬‬ ‫לאזט ניט‪ָ ,‬‬ ‫ג‪-‬א‪-‬ט ָ‬‫מסירות נפש? ַאז ָ‬ ‫האט דער וויזשניצער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'אמרי חיים' זי"ע‪ ,‬געטייטשט דעם ‪ï‬סוק )תהלים קמז‪ ,‬ב( 'נדחי ישראל‬ ‫ט‪ַ .‬אזוי ָ‬ ‫האלט זיך איין פון ַאן עבירה‬‫יכנס'‪ .‬דער ‪ï‬סוק איז מרמז‪' ,‬נדחי ישראל' ‪ -‬ווען ַא איד 'שטו‪ï‬ט ַאוועק' און ער ַ‬ ‫ארויסזאגן מיט'ן מויל‪ ,‬און ַאזוי אויך ביי ַאן ַאנדערע עבירה ָאדער תאווה(‪' ,‬יכנס' ‪ -‬טוט דער אויבערשטער‬ ‫ָ‬ ‫מ'טאר נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ווארט ָ‬ ‫)סיי פון ַא ָ‬ ‫באליבט ביי אים מער פון ַאלעם‪...‬‬ ‫דאס ַארייננעמען און זיינע אוצרות‪ ,‬ווייל עס איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫זאגן‪ ,‬עס‬‫הגה"ח רבי גד'ל אייזנער זצ"ל‪ ,‬משגיח פון דער ישיבה 'חידושי הרי"ם' אין תל אביב‪ ,‬פלעגט ָ‬ ‫'האט עס ערשט‬ ‫וואס מ ָ‬‫וואנט ָ‬ ‫גאס און ער זעט ַא ַ‬ ‫מאל ווען ַא מענטש גייט אויף דער ַ‬ ‫טרעפט זיך ָאפט ָ‬ ‫ווארענען‬ ‫געפארבט מיט '‪ï‬עינט'‪ ,‬און עס הענגט דערויף ַא גרויסע צעטל מיט'ן אויפשריפט 'פרישער ‪ï‬עינט'‪ ,‬צו ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארשמירן זייער אנצוג‬ ‫זאלן נישט ַ‬‫וואנט‪ ,‬כדי זיי ָ‬ ‫נאנט צו דער ַ‬ ‫זאלן נישט צוקומען ָ‬ ‫די ַאדורכגייער ַאז זיי ָ‬ ‫איינהאלטן‪ ,‬און זיי וועלן‬ ‫ַ‬ ‫וואס וועלן זיך נישט קענען‬ ‫נאך ַאלץ טרעפן 'חכמים' ָ‬ ‫פונעם ‪ï‬עינטס‪ ...‬וועלן זיך ָ‬ ‫דארטן נייער '‪ï‬עינט'‪ ...‬פון דער ַאנדערער‬ ‫דא ָ‬ ‫טאקע ָ‬‫וואנט און עס ָאנרירן‪ ,‬צו זען אויב ס'איז ַ‬‫צוגיין צו דער ַ‬ ‫ווארנט‬‫וואס ָ‬ ‫שטאנג‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאל גיין נעבן ַאן עלעקטרישן‬ ‫קיינמאל נישט געהערט ַאז ַא מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן מיר‬ ‫זייט‪ָ ,‬‬ ‫געפאר ח"ו ווייל מ'קען עלעקטריזירט ווערן רח"ל פון דעם עלעקטרישן‬ ‫ַ‬ ‫דא הערשט ַא‬ ‫פארבייגייער ַאז ָ‬ ‫די ַ‬ ‫קראפט‪....‬‬ ‫ַ‬ ‫טאקע אין זיך די עלעקטרישע‬ ‫האט ַ‬‫שטאנג ָ‬ ‫ַ‬ ‫שטאנג‪ ,‬וועט קיינער נישט צוגיין צו זען אויב דער‬ ‫ַ‬ ‫קלאר‪ ,‬ווייל דער מענטש איז גרייט איינצושטעלן ַאז דער פרישער '‪ï‬עינט'‬ ‫ָ‬ ‫דער חילוק איז ‪ï‬שוט און‬ ‫שטארק ָא‪ï‬היטן‪ .‬ער איז נישט גרייט זיך‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬ ‫וועט זיך ָאנקלעבן אין אים‪ָ ,‬אבער זיך ַאליין וועט ער ָ‬ ‫דארף מען גוט געדענקען‪ַ ,‬אז ַאן עבירה‬ ‫דאס ַ‬ ‫געפאר ח"ו‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫אריינצולאזן אין ַא 'ספק ספיקא' פון ַא טויט‬ ‫ָ‬ ‫ַ‬ ‫געפאר' ח"ו‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נאר ַא 'טויט‬ ‫איז נישט 'פרישער ‪ï‬עינט'‪ָ ,‬‬ ‫פארשטיין‪ ,‬וועלכע‬‫דארף מען ַ‬ ‫זאגן אין די 'סליחות'‪' ,‬מי שענה לאברהם אבינו בהר המוריה הוא יעננו'‪ַ .‬‬ ‫י‪ .‬מיר ָ‬ ‫האט זיך געפונען אויפ'ן הר המורי' צו שחט'ן זיין‬ ‫האט אברהם אבינו ע"ה געבעטן ווען ער ָ‬ ‫תפילה און בקשה ָ‬ ‫זון יצח אבינו ע"ה? )זע ר"ן‪ ,‬תענית ו‪ ,.‬מדפי הרי"ף‪ ,‬ד"ה 'ויש שמתמיהין'(‬ ‫ענטפערט הגה"צ רבי יצחק טוביה ווייס זצ"ל גאב"ד ירושלים )אין זיין ספר 'שערי טוביה'(‪ ,‬לויט ווי דער 'תרגום יונתן'‬ ‫נאך די עקידה )בראשית כב יד( 'ויקרא אברהם שם המקום ההוא ה' יראה'‪ַ ,‬אז‬ ‫וואס שטייט ָ‬ ‫זאגט אויף דעם ‪ï‬סוק ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארט מת‪ï‬לל געווען און געבעטן רחמים ביי דעם אויבערשטען‪ַ ,‬אז ווען די קינדער פון‬ ‫האט ָ‬ ‫אברהם אבינו ע"ה ָ‬ ‫פאר זיי דעם זכות פון‬‫זאל דער אויבערשטער געדענקען ַ‬ ‫ענגשאפט ח"ו‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫יצחק וועלן זיך געפינען אין ַא מצב פון‬ ‫ כי תבא‬- ‫באר הפרשה‬ é úåøöåà òðòèìàäàá© © òðééæ ïéà èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã æà© äñðøt ïåô äòtùä éã ïåô øå÷î øòã æéà íéîù úàøé èâàæ ¨ ,èééæ øòøòãðà© øòã ïåô ïåà ,íéîù úàøé øàð ¨ .ùèðòî íòðåô ïùéðòôøòãàá © òøòãðà© òìà© ïåà éìë àéöåéå åøöåà úà 'ä çúôé' (äë ,ð äéîøé) àéáð øòã øòã æà© ,àéáð íòðåô øòèøòåå éã ïåô ïòî èòæ .'åîòæ åøöåà úà êì 'ä çúôé' ,÷åñt ïåô äðååë éã æéà ñàã ¨ ¨ øòèùøòáéåà êàã æéà 'øöåà ñ'ïòèùøòáéåà íòã ñàåå ,'áåèä ¨ ¨ .å"ç 'ïøàö' ¨ ïåô éìë à© øöåà ïééæ ïéà èàä åã ïòåå æà© ,ïâòåå èòðééã øàô © ïèéäòâtਠïåà èééøâòâðà̈ ïåô äðååë éã æà© ,ù"à í"øäî ïåàâ øòã èøòôèðò ñò åèñòåå ,úåòtùä òèåâ éã ïéà ïâéèéåð êéæ èñòåå øòã æà© èùéð æéà äéîøé àéáð íòã úàøé' ïåô øöåà ñ'ïòèùøòáéåà íòã ïåô ïòîå÷àá © ,'íòæ ìù øöåà' íòã å"ç ïòðòôò èòåå øòèùøòáéåà ...'èøéèñòååðéà' èøàã ¨ èñàä¨ åã ñàåå ¨ ,‫' יא‬íéîù øöåà íòã ïòî èðééî ,'åøöåà úà 'ä çúôé' øòã øàð ¨ úéðòú) àøîâ éã ,'ø÷é éìë' øòã èøàã ¨ èâàæ ¨ øòî êàð ¨ 'ä úàøé' ,èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© ,íéîù úàøé ïåô íéîù úàøé êéæ èðéôòâ ñò éåå âðàì © éåæà© .'åøöåà àéä êì 'ä çúôé' ÷åñt íòã ïåô ñéåøà© èðøòì (.á ïòîéøàáøòã © êéæ øòèùøòáéåà øòã èåè ,øöåà íòã ïéà ,'åúòá êöøà øèî úúì ,íéîùä ïî áåèä åøöåà úà æéà ñò ïòåå äìéìç øòáਠ,ïùéðòôòùàá © òðééæ óéåà èðòä éã ïéà øàð ¨ êéæ èðéôòâ ïâòø ïåô ìñéìù øòã æà© àøåî ñàåå ¨ àã ¨ æéà ïàã ,íéîù úàøé èøàã ¨ à㨠èùéð 'èéåøèòâ' ,ìñéìù ïâéæàã ¨ íòã .ïòèùøòáéåà íòã ïåô .'åîòæ éìë úà àéöåéå' ,ùåðò íòã øàô © ïáàä ¨ åö .çéìù ïéé÷ øàô © ìåëéáë øòèùøòáéåà øòã èùéð 'øöåà' ïâéæà㨠íòã ïéà ìééåå ,æéà ïåôøòã íòè øòã èðéôòâ ñò áéåà æà© ,øéî ïòðøòì øòèøòåå òðééæ ïåô ,øöåà ñ'ïòèùøòáéåà íòã ïéà íéîù úàøé êéæ úàøé éã ïèìàäàá © © êà㨠èâéì ,øòôòùàá © íòðåô øòèùøòáéåà øòã ïåà ,íéîçø åö äëåæ ùèðòî øòã æéà èáéìàá© éåæà© ñò æéà øòáéøòã ïåà ,ùèðòî ïåô íéîù íéà óéåà ïééæ åö òétùî ,ïøòéåè òìà© íéà øàô © èðòôò ñéåøâ ïåô æà© ,èééåå éåæà© óéåà ,ïòèùøòáéåà íòã ééá äúà åàì ììëî' ïåà ,'õøàä éðîùîå íéîùä ìèî' 'øöåà' íòã åö èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã ñàåå ¨ èôàùáéì © ...‫ יב‬å"ç 'ïä òîåù ïåà ,èðàä © ïééæ ïéà ïééìà© ñò øò èìàä © ,íéîù úàøé ïåô !ïèééååö à© ïåô èðòä éã ïéà ïáòâøòáéà èùéð ñò èåè øò ‫אּפצושאצן די גרויסע‬ ַ ָ ‫ עס איז אוממעגליך‬- ‫משנכנס אלול‬ ù"à í"øäî ïåàâ øòã èáééøù ,øòèøòåå øòâéã'àøåî ‫ווערד פון א הרהור תשובה‬ æà© ,èâòøô øò .(æñ 'ò ,'øùåé éøîà') ì"öæ (íéàøåð íéîé úåëìä ,ì"éøäî éâäðî) èáééøù ì"æ ì"éøäî øòã íòã ïåô ïéðò íòã ïéà äøéúñ à© ïòî èòæ äøåàëì ñðëðùî' æà© ,èðò'ùøã'òâ èàä ¨ ìâñ é"øäî øòã æà© ,ì"æç ïâàæ ¨ ,èééæ ïééà ïåô .ïòèùøòáéåà íòã ïåô 'øöåà' ‫ 'מי שענה לאברהם‬,‫דאזיגער תפילה בעטן מיר‬ ָ ‫ אויף דער‬.‫ענגשאפט‬ַ ‫זאל זיי אויסלייזן פון זייער‬ ָ ‫ און ער‬,‫די עקידה‬ ‫זאל אונז אויך ענטפערן און אונז אויסלייזן פון‬ ָ ‫ ער‬,'‫ 'הוא יענינו‬,‫געווארן‬ ָ ‫וואס זיין תפילה איז ָאנגענומען‬ָ ,'‫אבינו‬ .‫ראבלעמען און שוועריגקייטן‬ï ָ ‫ַאלע‬ ,‫צוזאמענגעשטעלט פון עטליכע נומערן‬ַ ‫וואס איז‬ ָ ,'‫'קאוד‬ ָ ‫האט יעדער 'סעיף' ַא געהיימען‬ ָ ‫ געווענליך‬,‫ על דרך צחות‬.‫יא‬ ‫ אויך דער אויבערשטער‬.‫נאר ער קען עס עפענען‬ ָ ‫ און‬,'‫'קאוד‬ ָ ‫נאר דער בעה"ב פונעם 'סעיף' ווייסט דעם‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫'קאוד' צו עפענען דעם אויבערשטען'ס‬ָ ‫באהאלטענער‬ ַ ַ ‫ און דער‬,‫האט ַא 'סעיף' פון יראת שמים אין זיינע אוצרות‬ ָ ‫כביכול‬ ‫מאל ווען‬ ָ ‫זאגט 'ניין' צו זיין יצר הרע יעדעס‬ ָ ‫ אויב דער מענטש‬.'‫מאל 'ניין‬ ָ ‫ דריי‬,‫דאס מיינט‬ ָ .'999' ‫ איז‬,‫סעיף כביכול‬ ...'‫ קען ער עפענען ַאלע שלעסער פונעם אויבערשטען'ס 'סעיף‬,‫ער וול אים צורעדן צו טוהן ַאן עבירה ח"ו‬ ‫ פרעגט‬.'‫ 'והלכת אל המקום אשר יבחר ה' אלוקיך לשכן שמו שם‬:‫ ב( לייענען מיר‬,‫רשה )כו‬ï ‫ ָאנהייב היינטיגע‬.‫יב‬ ‫( ַאז דער בית המקדש איז‬.‫דאך )פסחים נד‬ָ ‫זאגט‬ ָ ‫ די גמרא‬,'‫ אין זיין ספר 'באר משה‬,‫אזשעראווער רבי זצ"ל‬ ָ ָ ‫דער‬ '‫סוק 'אשר יבחר ה‬ï ‫זאגט דער‬ ָ ‫פארוואס‬ ָ ַ ,‫ און אויב ַאזוי‬,‫געווארן‬ ָ ‫באשאפן‬ ַ ַ ‫געווארן איידער די וועלט איז‬ ָ ‫באשאפן‬ ַ ַ ‫נאך איידער די וועלט איז‬ ָ ,‫געווארן‬ ָ ‫דאך שוין אויסגעקליבן‬ ָ ‫ דער בית המקדש איז‬.'‫ אין ַא 'לשון עתיד‬,'‫אלוקיך בו‬ .‫געווארן‬ ָ ‫באשאפן‬ ַ ַ ‫‪àé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫וואס הייליגט זיך ווי‬ ‫אזשעראווער רבי זצ"ל‪ַ ,‬אז דער ‪ï‬סוק קומט מרמז זיין‪ַ ,‬אז יעדער איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫ענטפערט דער ָ‬ ‫זאגט 'ושכנתי בתוכם' ‪' -‬בתוך כל אחד‬ ‫פאר די שכינה‪ַ ,‬אזוי ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫ס'דארף צו זיין‪ ,‬ווערט ַאליין ַא 'וואוינונג' ַ‬ ‫נאך ַאלץ אין דער‬ ‫זאגט דער ‪ï‬סוק 'אשר יבחר ה' אלוקיך לשכן שמו שם'‪ ,‬ווייל די 'בחירה' איז ָ‬ ‫ואחד'‪ .‬אויף דעם ָ‬ ‫האנט פונעם מענטש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פון דער ַאנדערער זייט‪ ,‬שרייבט דער גאון חיד"א זי"ע )'דבש לפי'‪ ,‬מערכת בי"ת‪ ,‬אות ד'(‪ ,‬אויף די ווערטער פון די גמרא‬ ‫זאגט דער חיד"א 'בדרך הלצה'‪ ,‬לויט ווי עס‬ ‫וואס זינדיגט‪ ,‬איז צוגעגליכן צו ַא 'בהמה'‪ָ .‬‬ ‫)חולין ה‪ַ (.‬אז דער מענטש ָ‬ ‫געהאט ביי זיך אין הויז ַא ספר הזוהר הקדוש‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫ווערט געברענגט אין ַא ספר פון ַא קדמון‪ַ ,‬אז ַא געוויסער חכם ָ‬ ‫אומאנגענעמען‬ ‫ַ‬ ‫האט מען אים מצער געווען אין חלום‪ָ ,‬אנרופנדיג אים מיט'ן‬ ‫נאכט ָ‬ ‫פארקויפט‪ .‬יענע ַ‬ ‫האט עס ַ‬ ‫און ער ָ‬ ‫טיטל 'בהמה'‪.‬‬ ‫האט יענער חכם אים ערקלערט‪ַ ,‬אז פון‬ ‫האט ש‪ï‬עטער דערציילט דעם חלום צו ַא צווייטן חכם‪ָ ,‬‬ ‫ווען דער חכם ָ‬ ‫פארקויפט און ַארויסגענומען דעם הייליגן ספר‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫הימל איז מען אים געקומען מוכיח זיין אויף דעם ָ‬ ‫וואס איז די ראשי תיבות פון ב'ערתי ה'קודש מ'ן‬ ‫האט מען אים גערופן 'בהמה'‪ָ ,‬‬ ‫הזוהר פון זיין שטוב‪ ,‬וועגן דעם ָ‬ ‫ה'בית' )פרשתינו כו‪ ,‬יג(‪.‬‬ ‫‪ï‬אסיג צו רופן אויף א בעל עבירה‪ ,‬ווייל דורך‬ ‫פירט אויס דער חיד"א ז"ל‪ַ ,‬אז דעריבער איז דער טיטל 'בהמה' ַ‬ ‫די זינד גייט ַאוועק די קדושה פון אים‪ ,‬און ער ווערט ָאנגערופן בהמה‪ ,‬ווייל 'ביער הקודש מן הבית'‪ ,‬עכ"ל‪.‬‬ ‫זאל מקוים ווערן‬ ‫אימשטאנד זיך צו הייליגן ביז עס ָ‬ ‫ַ‬ ‫זעען מיר פון די ווערטער פונעם חיד"א‪ַ ,‬אז דער מענטש איז‬ ‫ביי אים 'אשר יבחר ה' אלוקיך לשכן שמו שם'‪ ,‬און פון דער ַאנדערער זייט‪ ,‬אויב ער וועט זינדיגן ח"ו‪ ,‬איז ער ווי‬ ‫דאס הייליגע פון זיין הויז‪...‬‬ ‫וואס איז מבער ָ‬ ‫ַא 'בהמה'‪ָ ,‬‬ ‫האט ַאליין געזען ביים בעלזער‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫האט דערציילט ָ‬ ‫מעלבארנער רב‪ ,‬הגה"צ רבי אלימלך אשכנזי זצ"ל‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דער‬ ‫געזאגט ברכות השחר‪ ,‬און ער איז ָאנגעקומען צו די‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואכן‪-‬טאג‪ ,‬ווען ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫רב הרה"ק מהר"א זי"ע‪ַ ,‬אז אין ַא ָ‬ ‫האט ער זיך געבעטן ביי דעם אויבערשטען‪ַ ,‬אזוי ווי ַא‬ ‫ווערטער 'ואל תביאני לא לידי חטא ולא לידי עבירה ועוון'‪ָ ,‬‬ ‫געוואלדיגע יראת שמים ויראת חטא‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טאטן‪ ,‬מיט הייסע טרערן אין זיינע אויגן‪ ,‬מיט זיין‬ ‫וואס בעט זיך ביי זיין ַ‬ ‫קינד ָ‬ ‫'קאלטקייט' אין ענינים פון יראת שמים‪ ,‬ווי מ'דערציילט‪,‬‬ ‫שטארק ַאכטונג געבן זיך צו היטן פון ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארף מען‬ ‫בכלל‪ַ ,‬‬ ‫אמאל יום טוב סוכות‪ ,‬ביים עסן די יוהך‪ ,‬געפרעגט די‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫ַאז דער פריערדיגער בעלזער רב הרה"ק מהרי"ד זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫גאס‬ ‫'האט עס געפירט דורכ'ן ַ‬ ‫האבן די משמשים געענטפערט‪ַ ,‬אז מ ָ‬ ‫קאלט‪ָ .‬‬ ‫פארוואס די זו‪ ï‬איז ַאזוי ַ‬ ‫משמשים ַ ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער בעלזער רב זי"ע‬ ‫)פונעם רב'ס הויז צו די סוכה(‪ָ .‬‬ ‫'האט עס ַאדורכגעפירט דורך דער‬ ‫וויבאלד מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט קיין 'געפיל'‪ ,‬פונדעסטוועגן‪,‬‬ ‫וואס ָ‬‫דאך ַאביסל זו‪ָ ,ï‬‬ ‫‪ -‬מה ָ‬ ‫יא געפילן‪ ,‬איז ווען ער‬ ‫האט ָ‬‫וואס ָ‬ ‫דאך ַאוודאי און ַאוודאי ַא מענטש‪ָ ,‬‬ ‫געווארן ָא‪ï‬געקילט‪ ,‬איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫גאס‪ ,‬איז עס שוין‬ ‫ַ‬ ‫גאס‪ ,‬ווערט ער ָא‪ï‬געקילט‪...‬‬ ‫גייט אויף דער ַ‬ ‫עס ווערט געברענגט אין דער הקדמה צום ספר 'חידושי רבי יהושע דוד' )להגאון רבי יהושע דוד ָ‬ ‫ראזענפעלד זצ"ל‪ַ ,‬א תלמיד‬ ‫וואס ער‬ ‫האט דערציילט ָ‬ ‫וואזנער זצ"ל‪ ,‬בעל 'שבט הלוי'‪ָ ,‬‬ ‫פונעם גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע(‪ַ ,‬אז דער גאון רבי שמואל הלוי ָ‬ ‫האט זיך געזעגנט פונעם הייליגן 'חפץ חיים' זי"ע‪ ,‬איידער‬ ‫אמאל ווען ער ָ‬ ‫האט געהערט פון רבי יהושע דוד ַאליין‪ַ ,‬אז ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט בזה הלשון‪:‬‬‫ָ‬ ‫האט דער 'חפץ חיים' אים‬ ‫ווארשע‪ָ ,‬‬ ‫צוריקגעפארן ַאהיים צו זיינע עלטערן אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫ער איז‬ ‫ווארשע‪ ,‬איז ַא קרן לעולם הבא‪.‬‬ ‫ווארשע‪ ,‬און ניט גיין אין ַ‬ ‫‪ -‬זיין אין ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫האט געהערט פון זיינס ַא חבר ָ‬ ‫וואזנער אין 'דרשות שבט הלוי' )ע' מ( ַאז ער ָ‬ ‫ענליך ברענגט הרב ָ‬ ‫מאל‬‫'האלט זיך צוריק ַאפילו איין ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז אויב מ ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬ ‫עס געהערט מ‪ï‬ה קדשו פונעם 'חפץ חיים'‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫שטאט‪ ,‬ווערט פון דעם ַא קרן לעולם הבא‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫גאס אין ַא גרויסע‬ ‫פון צו גיין אויף דער ַ‬ ‫ארבעטס‪ï-‬אסטן‬ ‫ָ‬ ‫אנבאטן ַאן ַ‬ ‫אמאל געפרעגט דעם גאון בעל 'חזון איש' זי"ע‪ ,‬היות מ'טוט אים ָ ָ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫ַא איד ָ‬ ‫כאטש ער וועט נישט‬ ‫קלאר ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען ליידער נישט קיין שומרי תורה ומצוות‪ַ ,‬אזוי ַאז ס'איז‬ ‫צווישן מענטשן ָ‬ ‫געפאר‬ ‫ַ‬ ‫דארפן עובר זיין חלילה אויף איסורים דאורייתא‪ ,‬און ַאפילו נישט אויף איסורים דרבנן‪ָ ,‬אבער עס הערשט ַא‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪' :‬קרירות איז ביהרג ואל יעבור'‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'חזון איש' אים‬ ‫'קאלטקייט'‪ָ ...‬‬ ‫פארכא‪ï‬ט ווערן אין ַ‬ ‫זאל ַ ַ‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫קאצקער רבי'ן זי"ע(‪ַ ,‬אז ביי ַאלע עניני‬ ‫נאמען פון ָ‬ ‫)אזוי ווערט געברענגט אין ספר 'אהל תורה'‪ ,‬פ' עקב‪ ,‬אין ָ‬ ‫געזאגט ַ‬‫ָ‬ ‫האבן‬‫צדיקים ָ‬ ‫האבן‪ ,‬ווענדעט זיך עס אין דעם אויבערשטען‪ ,‬אויב ער וועט עס‬ ‫עולם הזה‪ ,‬אויב מ'בעט דעם אויבערשטען עס צו ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪áé‬‬ ‫‪éã èðòôòòâ ïøòåå ,äáåùú ïåô âòè ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ìåìà‬‬ ‫‪ùèðòî øòãòé óøàã‬‬ ‫‪ 'äáåùúá ïéáøî ìåìà‬יג‪© øòáéøòã .‬‬ ‫‪íòã ïåô èðàä‬‬ ‫‪© éã ïòåå ,ìîéä ïéà íéîçø ïåô ïøòéåè‬‬ ‫‪øòãééà ,õøàä‬‬ ‫̈‪© ïåô íéùòî òèëòìù òðééæ êéæ ïåô ïäåètà‬‬ ‫‪éã ïòîòðåöðਠè÷òøèùòâñéåà æéà ìåëéáë ïòèùøòáéåà‬‬ ‫‪øò ïåà ,äðùä ùàø ïåô ïéãä íåé øòã ïਠèîå÷ ñò‬‬ ‫‪ äáåùú ïòåè ñàåå‬יד‪© íòã áéìåö ïåà .‬‬ ‫‪óøàã‬‬ ‫‪¨ ïùèðòî‬‬ ‫‪èðéåàååòâ ïééæ åö ,ìåìà ïåô âòè òìà© ïòðéåàååòâåö êéæ ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ äáåùú åö ïøòåå øøåòúð ùèðòî øòãòé‬טו ©‬ ‫)‪éã éåå éåæà‬‬ ‫‪.äáåùú éîé úøùò éã øàôéá äáåùú åö‬‬ ‫‪äéòùé) ÷åñt ï'ôéåà ,äìéôú ïâòåå (:å úåëøá) èâàæ‬‬ ‫‪¨ àøîâ‬‬ ‫‪,âòè òâéèöòé éã ïéà éåæà© .('ùéà ïéàå éúàá òåãî' (á ,ð‬‬ ‫‪,('÷åñôá' ä"ã ,á"îøú àöú éë 'ô) èáééøù 'úîà úôù' øòã‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ éã øàô‬‬ ‫‪© èðàä‬‬‫‪© ïééæ èðòôò øòèùøòáéåà øòã ïòåå‬‬ ‫‪ùãåç ïåô âòè òâéèöòé éã ïéà ,ììëá ,ïåùìä äæá‬‬ ‫דאס איז נישט 'בידי שמים'‪ ,‬און דער אויבערשטער איז‬ ‫דיר וועלן געבן‪ָ ,‬אבער ווען מ'בעט אויף יראת שמים כביכול‪ָ ,‬‬ ‫מחויב צו הערן דיין תפילה‪.‬‬ ‫נאמען פון זיין רבי'ן‪ ,‬דעם‬ ‫געזאגט )און ַאזוי ווערט ָ‬ ‫נאך געברענגט אין 'לקט יושר'‪ ,‬אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫יג‪ .‬הרה"ק השר שלום מבעלזא זי"ע ָ‬ ‫האט‬ ‫נאמען פון היינטיגן חודש‪' ,‬אלול'‪ ,‬איז מרומז אויף דעם ענין פון תשובה‪ ,‬ווייל‬ ‫גאון בעל 'תרומת הדשן'(‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫זאגט )ר"ה פ"א‪ ,‬ה"ב( ַאז די נעמען פון די חדשים זענען ַארויפגעקומען פון בבל‪ ,‬און 'אלול' אויף דער‬ ‫דער ירושלמי ָ‬ ‫‪ï‬ראך‪ ,‬מיינט זוכן‪ַ ,‬אזוי ווי דער תרגום אונקלוס טייטשט אויפ'ן ‪ï‬סוק )במדבר יג‪ ,‬ב( 'ויתורו' את ארץ‬ ‫אראמישער ש ַ‬ ‫ַ ַ‬ ‫נאמען 'אלול' מרמז ַאז דער מענטש איז מחויב איבערצוקוקן‬ ‫זאגט דער תרגום 'ויאללן'‪ .‬ממילא‪ ,‬איז דער ָ‬ ‫כנען‪ָ ,‬‬ ‫זיינע וועגן‪ ,‬צי זיי זענען גוט אין די אויגן פון דעם אויבערשטען‪...‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫מ'בלאזט שוין שופר אויך אין‬ ‫ָ‬ ‫בלאזן שופר אין ראש השנה )און‬ ‫ָ‬ ‫מיר גרייטן זיך 'מרעיש עולמות' צו זיין מיט'ן‬ ‫זאגט )ויק"ר פכ"ט‪ ,‬ג(‬ ‫‪ï‬אלטן הימלען‪ ,‬ווי דער מדרש ָ‬ ‫האט דעם כח צו ש ַ‬ ‫בלאזן שופר ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬‫וואס ָ‬ ‫חודש אלול(‪ָ ,‬‬ ‫פאר דעם אויבערשטען‪ ,‬טוט דער אויבערשטער כביכול‬ ‫בלאזן ַ‬‫ָ‬ ‫ַאז ווען די אידן נעמען זייערע שופרות און‬ ‫אויפשטיין פון די כסא דין און ער זעצט זיך ַאוועק אויף די כסא רחמים‪.‬‬ ‫שטארקן כח פון די ‪ï‬עולה פונעם שופר‪ָ ,‬אבער‬ ‫ַ‬ ‫האבן נישט ַאפילו די מינדעסטע השגה אין דעם‬ ‫מיר ָ‬ ‫האנט דעם שופר מיט גרויס‬ ‫האבן גענומען אין ַ‬ ‫יא‪ַ ,‬אז די גדולי ישראל אין ַאלע דורות ָ‬ ‫דאס ווייסן מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן מכוון געווען‬ ‫מאכן די גרויסע און מורא'דיגע הכנה דערצו‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫נאכ'ן ַ‬ ‫ציטער און מיט הייסע טרערן‪ָ ,‬‬ ‫הארן פון ַאן‬‫פארשטיין‪ ,‬דער שופר איז נישט מער ווי ַא ָ‬ ‫דארף מען לכאורה ַ‬ ‫דערביי ַאלע הייליגע כוונות‪ַ .‬‬ ‫'טאר‬ ‫וואס ביי איר לעבן‪ ,‬איז די בהמה בתכלית השפלות‪ַ ,‬אזוי ווייט ַאז מ ָ‬ ‫וואס איז ַא 'בהמה גסה'‪ָ ,‬‬ ‫'איל'‪ָ ,‬‬ ‫וואס שעדיגט‬ ‫זאגן ַא 'דבר שבקדושה' לעבן איר‪ .‬ערשט נעכטן איז ער געווען ַא שטויסנדיגער 'מועד'‪ָ ,‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫פארשטיין‪ ,‬ווי ַאזוי איז דער‬ ‫דארף מען לכאורה ַ‬ ‫פארכטיג‪ַ ...‬‬ ‫ַאלע ַארומיגע‪ ,‬און היינט איז ער הייליגע און ָ‬ ‫געווארן אין ַא 'שופר'‪ ...‬ווי ַאזוי איז ער אויסגעשטיגן צו ווערן ַא 'חפצא דקדושה'‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫פארוואנדלט‬ ‫הארן ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל זיך אויפהייבן פון זיין נידעריגע מדריגה‪ ,‬צו די העכסטע מעלה?‬ ‫האט גורם געווען ער ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסירט ביי אים פון נעכטן ביז היינט‪ .‬נעכטן איז ער געווען ַא‬ ‫יא ַ‬‫האט ָ‬‫איז דער תירוץ‪ַ ,‬אז איין טויש ָ‬ ‫האט ער זיך ָא‪ï‬געריסן פון איר‪ .‬ער איז שוין מער נישט אינעם גדר פון ַא‬ ‫חלק פון די בהמה‪ ,‬און היינט ָ‬ ‫נאר אין גדר פון ַא הייליגן שופר‪.‬‬ ‫'בהמה גסה'‪ָ ,‬‬ ‫וואס ציט אים צו שלעכטע און נידעריגע‬ ‫דאך אין זיך ַא 'נפש הבהמית' ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫לדידן ייאמר‪ ,‬יעדער מענטש ָ‬ ‫דאס‬ ‫דארף נאר טוהן איין זאך‪ :‬זיך ָא‪ï‬רייסן פון זיין 'נפש הבהמית'‪ַ ,‬אוועקשיקן פון זיך ָ‬ ‫תאוות‪ .‬ער ַ‬ ‫אינגאנצן הייליג‪ַ ,‬אזוי ווי דער שופר‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלס וועט ער ווערן‬ ‫ָ‬ ‫'בהמה'שקייט'‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬ווען דער אויבערשטער קומט ַאריין אין ַא ביהמ"ד‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫זאגט די גמרא‪ ,‬רבי יוחנן ָ‬ ‫יד‪ָ .‬‬ ‫דארט )אין מסכת ברכות( ָ‬ ‫זאגט‪' ,‬מדוע באתי ואין איש‪,‬‬ ‫דארט צען מענטשן‪ ,‬ווערט ער אין כעס ח"ו‪ ,‬ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫און ער זעט נישט ָ‬ ‫זאגט דער 'שפת אמת' ַא פחד'יגע ווארט‪ ,‬די זעלבע איז יעצט אין חודש אלול‪ ,‬ווען דער‬ ‫קראתי ואין עונה'‪ָ .‬‬ ‫‪âé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪ïééæ íéé÷î ïìéåå ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïùèðòî éã øàô‬‬ ‫©‪© øéè òðòôਠïà‬‬ ‫‪øòãòé óøàã‬‬ ‫÷‪© ,äáåùú ïåô ïøòéåè éã óéåà ïਠïtàì‬‬ ‫©‬ ‫‪,âàè‬‬ ‫'‪¨ ïãòé ïòôਠïòðòæ ïøòéåè éã .'éúåúìã ìò ãå÷ùì‬‬ ‫‪óéåà ïåà ,äáåùú ïåô ïøòéåè éã óéåà ïtàì÷ðà‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ øòðééà‬‬ ‫‪,'ïøéè òðééî' ¯ 'éúåúìã' :íéáø ïåùì à© èâàæ‬‬‫‪¨ øò ïåà‬‬ ‫‪(åè ,âë íéøáã) àöú éë úùøt ïéà ÷åñt øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ íòã‬‬ ‫‪øéè éã ééñ ïåà ,íé÷éãö éã øàô‬‬ ‫©‪© øéè éã ééñ æà© æîø à‬‬ ‫'‪ùèðòî øòã æà© ,'êðçî áø÷á êìäúî êé÷åìà 'ä éë‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã .ïòôਠïòðòæ ,äáåùú éìòá éã øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪êéæ èøòãòô ìåëéáë øòèùøòáéåà øòã æà© ,ïñéåå ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪.äáåùú éìòá éã øàô‬‬‫'‪© 'êàì‬‬ ‫¨‬ ‫'‪à© 'ïáàøâñéåà‬‬ ‫¨‬ ‫‪èåè‬‬ ‫‪êéæ ïòîå÷ ñàåå‬‬‫‪¨ ïùèðòî éã ïôìòä åö èééøâ æéà øò ïåà‬‬ ‫‪ ïééæ øäèî‬טז‪'àôéñ' éã ïéà æîåøî æéà ìåìà ùãåç ïåà ,‬‬ ‫‪øåîùìå' øòèøòåå éã èéî æà© ,'úîà úôù' øòã èáééøù‬‬ ‫‪.ì"ëò ,êéðô'ì êéáéå'à úúì'å êìéöä'ì ,÷åñt íòðòé ïåô‬‬ ‫‪óéåà ,ïééæ åö æîøî øò èðééî ,'éçúô úåæåæî‬‬ ‫‪òñéåøâ øàâ‬‬ ‫‪¨ èðòôòòâ ïøòåå ñò ïòåå íéðîæ òìòéöòtñ éã æà© ,øéî ïòðøòì 'úîà úôù' íòðåô øòèøòåå éã ïåô‬‬ ‫‪ïåà ìåìà ïåô íéùãç éã éåå éåæà© ,äáåùú øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪'ïøéè' àúòééñ êàñà‬‬ ‫‪© © òtùð èøòåå âòè òâéèöòé éã ïéà‬‬ ‫‪.ã"ëò ,éøùú‬‬ ‫‪,ïäåè äáåùú ìéåå ñàåå‬‬‫‪¨ íòðééà ïãòé ïòîòðåöðਠàéîùã‬‬ ‫‪êéæ èåè ìåëéáë øòèùøòáéåà øòã æà© ,èééåå éåæà© óéåà‬‬ ‫‪© © ïòðòæ'ñ‬‬ ‫‪,'äáåùú éøòù') èâðòøá 'äðåé åðéáø' éã ,èðà÷àá‬‬ ‫‪ïòîå÷ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïùèðòî éã øàô‬‬‫©‬ ‫'‪ïôìòäåöñéåøà© 'ïøòãòô‬‬ ‫‪(áì ,æ"ô ø"ä÷) ùøãî íòðåô (á úåà ,ïåùàøä øòù‬‬ ‫‪.íéà øàô‬‬ ‫‪© ïâéðééø êéæ‬‬ ‫‪øòã ñàåå‬‬ ‫©‪¨ øòáéåø äøáç à© ïòååòâ æéà ñò ,ìùî à‬‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫‪¨ ééæ ïåà ,òîøåè ïéà èöòæòâðééà ééæ èàä‬‬ ‫©‪¨ âéðò÷ øòãðà© ïà© óéåà 'úîà úôù' øòã êéåà èáééøù éåæà‬‬ ‫‪.èøàã‬‬‫‪¨ ïåô ïôàìèðà‬‬ ‫¨‬ ‫‪© ïòðòæ ééæ ïåà êàì‬‬ ‫‪¨ à© ïáàøâòâñéåà‬‬ ‫¨‬ ‫¨‪ä"ã ,à"ñøú àáú éë ,äùøt øòâéèðééä øòã ïéà) èøà‬‬ ‫‪ïéà ïáéìáòâ èøàã‬‬ ‫‪¨ æéà øòáéåø éã ïåô øòðééà øàð‬‬ ‫¨‬ ‫'‪òîåù íãà éøùà' (ãì ,ç éìùî) ÷åñt ï'ôéåà ,('ùøãîá‬‬ ‫‪ïéà ïòîå÷òâðਠæéà øòèëòåå¯ètéåä øòã ïòåå .äñéôú .'éçúô úåæåæî øåîùìå ,íåé íåé éúåúìã ìò ãå÷ùì éì‬‬ ‫‪èøàã‬‬‫‪¨ æéà øòðééà æà© ïåà ,êàì‬‬ ‫‪¨ íòã ïòæòâ ïåà òîøåè ïãòé æà© ,òîùî æéà ,'íåé íåé' èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã ãìàáéåå‬‬ ‫©‬ ‫‪ïåà ,ï÷òèù ïééæ èéî ïâàìùòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪íéà øò èàä‬‬ ‫‪¨ ,ïáéìáòâ àã‬‬ ‫‪¨ æéà ¯ øàé‬‬ ‫‪¨ ïöðàâ‬‬ ‫‪© ïåô êùî ïéà êéåà ¯ ùîî âàè‬‬ ‫¨‬ ‫'זאל נישט זיין אין‬ ‫אויבערשטער טוט זיך פעדערן צו עפענען די טויערן פון תשובה‪ ,‬דארפן מיר זיכער מאכן ַאז מ ָ‬ ‫כלל פון 'מדוע באתי ואין איש‪ ,‬קראתי ואין עונה' ח"ו‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫גאנץ חודש אלול זיך אונטערזינגען‪ ,‬מיט ַא הייליגן ציטער‪ ,‬דעם ‪ï‬ייט ָ‬ ‫טו‪ .‬הרה"ק מהר"א מבעלזא זי"ע פלעגט ַ‬ ‫טאג ראש השנה‪' ,‬אפחד במעשי‪,‬‬ ‫'זאגט אין ָאנהייב פון די יוצרות ביי 'זכרונות'‪ ,‬אין תפילת מוסף פון צווייטן ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫'דארף תשובה‬ ‫אדאג בכל עת‪ .‬אירא ביום דין‪ ,‬בבואי לזכרון'‪ .‬דערביי פלעגט ער צולייגן‪' :‬דער רמב"ם ‪ï‬סק'ענט‪ַ ,‬אז מ ַ‬ ‫וואס וועט זיין דער תכלית‪ '...‬און אויב דער‬ ‫וואס וועט זיין דער סוף‪ָ ,‬‬‫טוהן‪ ,‬און דער ראב"ד קריגט זיך נישט דערויף‪ָ ...‬‬ ‫זאגן‪.‬‬ ‫זאלן מיר שוין ָ‬‫וואס ָ‬ ‫האט ַאזוי געציטערט פונעם יום הדין‪' ,‬אנן מה נעני אבתריה' ‪ָ -‬‬ ‫הייליגער בעלזער רב זי"ע ָ‬ ‫טז‪ .‬אויפ'ן ‪ï‬סוק אין דער היינטיגער ‪ï‬רשה )כח‪ ,‬ז( 'יתן ה' את אויביך הקמים עליך נגפים לפניך'‪ ,‬פרעגט הגאון רבי‬ ‫דא וועגן די ברכות צו וועלכע אידן וועלן‬ ‫וויבאלד מ'רעדט ָ‬ ‫ַ‬ ‫שמעון שוואב זצ"ל )אין זיין ספר‪' ,‬מעין בית השואבה'(‪,‬‬ ‫זאלן בכלל‬ ‫דאך געווען פיל בעסער אויב זיי ָ‬ ‫וואלט ָ‬ ‫זוכה זיין אויב זיי וועלן זיך פירן אויפ'ן דרך התורה והיראה‪ָ ,‬‬ ‫יא זיין שונאים‪,‬‬‫זאלן זיצן רואיג ָאן שטערונגען‪ָ ,‬אבער אין ‪ï‬סוק שטייט ַאז עס וועלן ָ‬ ‫נאר ָ‬ ‫האבן קיין שונאים‪ָ ,‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫פאר דיינע פיס‪.‬‬ ‫פאלן ַ‬ ‫נאר זיי וועלן ַ‬‫ָ‬ ‫איינגעווארצלט אין דער טבע‪ַ ,‬אז דער צד הטומאה‬‫ָ‬ ‫דא לערנען מיר‪ַ ,‬אז ס'איז‬ ‫שוואב‪ַ ,‬אז פון ָ‬ ‫ַ‬ ‫ענטפערט הרב‬ ‫נאר שטענדיג‬ ‫דא במנוחה‪ָ ,‬‬‫האט פיינט דעם צד הקדושה‪ ,‬און מיר זענען נישט געקומען אויף דער וועלט צו זיצן ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט )ברכות ה‪' (.‬לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע'‪ .‬און‬‫האלטן מיט'ן יצר הרע‪ַ ,‬אזוי ווי די גמרא ָ‬ ‫מלחמה צו ַ‬ ‫פאר דיינע‬‫פאלן ַ‬‫זאלן ַ‬‫ראטעווען ַאז דיינע שונאים ָ‬ ‫אויף דעם קומט די ברכה‪' ,‬להצילך ולתת אויביך לפניך' ‪ -‬דיך צו ַ‬ ‫דא דארפן מיר ארויסנעמען א שטארקע‬ ‫באזיגן דיין יצר הרע‪ .‬פון ָ‬ ‫זאלסט זוכה זיין צו ַ‬ ‫דאס הייסט‪ַ ,‬אז דו ָ‬ ‫פיס‪ָ .‬‬ ‫'דארף אייביג מלחמה‬ ‫וואס מ ַ‬ ‫באקלאגן זיך אויף די שווערע מלחמה ָ‬ ‫וואס ַ ָ‬ ‫חיזוק‪ ,‬ווייל כסדר הערט מען פון מענטשן ָ‬ ‫האלטן קעגן‬ ‫ארא‪ï‬געקומען אויף דער וועלט ‪ -‬מלחמה צו ַ‬ ‫טאקע ַ ָ‬ ‫האלטן קעגן די יצר הרע‪ ,‬ווייל אויף דעם איז מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫די יצר הרע‪.‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪ãé‬‬ ‫‪èöòé êàã‬‬ ‫‪¨ ïáàä‬‬ ‫‪¨ øéî ,ì"æ 'äðåé åðéáø' øòã ñéåà èøéô ...èæéá åã ñàåå øàð‬‬ ‫‪© ,'íåé äù÷' åã :íéà åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã ïòåå ,ìåìà ùãåç ,íéðîæ òâéèëéì òëìòæà‬‬ ‫‪ñàååøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪© ,ïôéåìèðà© åö ïòôਠêàì‬‬ ‫‪¨ à© ïòæòâ èñàä‬‬ ‫©‪¨ åã æà‬‬ ‫‪èùéð øéîàì‬‬ ‫‪¨ ,äáåùú øòæðåà åö ñéåøà© è÷å÷ ò"ëåá‬‬ ‫‪ êàì‬יז?‬ ‫‪¨ íòã êøåã ïôàìèðà‬‬ ‫¨‬ ‫‪© èùéð åèæéá‬‬ ‫האט דער‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫האט אים ָאנגערופן 'קשה יום'‪ָ ַ ,‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫יז‪ .‬די מפרשים פרעגן אויף דעם לשון פונעם מדרש‪ָ ,‬‬ ‫געדארפט ָאנרופן ַא 'עצלן'‪ָ ,‬אדער‬ ‫ַ‬ ‫וואלט אים ענדערש‬ ‫באצייכנט ַאלס 'קשה יום'? ער ָ‬ ‫הוי‪ï‬ט‪-‬וועכטער אים ַ‬ ‫האבן אויפגעעפענט‬ ‫פארברעכער אין די תפיסה ָ‬ ‫אנטלאפן ווען די ַאנדערע ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ער איז נישט ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫'‪ï‬חדן'‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫נאר‬‫געהאט‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫האט מורא‬ ‫דאך געווען ווייל ער איז געווען פויל צו לויפן‪ָ ,‬אדער ווייל ער ָ‬ ‫לאך צו ַאנטלויפן‪ ,‬איז ָ‬ ‫דעם ָ‬ ‫מ'האט ַאן ָאפענעם‬ ‫ָ‬ ‫טאג‪-‬טעגליכן לעבן‪ָ ,‬אבער אויב‬ ‫האט שוועריגקייטן אין ָ‬ ‫דא איז מרומז‪ַ ,‬אז אויך אויב דער מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען זיך אויפהייבן העכער ַאלע שוועריגקייטן‪ ,‬און ַאנטלויפן ווי ווייט‬ ‫'לאך' וואו צו ַאנטלויפן פון די צרות‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‪ ,‬דו‬ ‫געזאגט צו אים‪ ,‬ריכטיג ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער הוי‪ï‬ט‪-‬וועכטער פון די תפיסה‬ ‫דאס ָ‬‫ראטעווען‪ָ .‬‬ ‫מעגליך כדי זיך צו ַ‬ ‫לאך צו ַאנטלויפן‪ ,‬און 'לאו בכל יומא אתרחיש ניסא'‪ ...‬און‬ ‫דאך ַאן ָאפענעם ָ‬ ‫האסט ָ‬ ‫ביזט ַא 'קשה יום'‪ָ ,‬אבער דו ָ‬ ‫דא‪.‬‬ ‫שטארקן אויף ַאלע דיינע שוועריגקייטן און ַאנטלויפן פון ָ‬ ‫ַ‬ ‫געדארפט‬ ‫ַ‬ ‫האסט זיך‬ ‫דו ָ‬ ‫וואס דער מדרש ברענגט קענען מיר לערנען‪ַ ,‬אז יעצט‪ ,‬אין די טעג פון חודש אלול‪,‬‬ ‫לדידן ייאמר‪ ,‬פון די מעשה ָ‬ ‫'לאך' צו ַאנטלויפן פון די 'תפיסה' פונעם יצר הרע‪ ,‬איז עס די בעסטע געלעגנהייט צו ַאנטלויפן‬ ‫ווען ס'איז ָאפען דער ָ‬ ‫'דארף זוכן צו‬ ‫נאר מ ַ‬ ‫'האט‪ָ ,‬‬ ‫וואס מ ָ‬ ‫פון אים‪ .‬ס'איז נישט קיין צייט צו 'זיך ווייקן' אין די שוועריגקייטן און טירדות ָ‬ ‫וואס שנעלער‪...‬‬ ‫ַאנטלויפן פון אים ָ‬ ‫באן‪-‬סטאנציע‪ ,‬און ָאט‬ ‫ַ‬ ‫באן‪-‬רעלסן ביי דער ַ‬ ‫'ש‪ï‬אצירט' אויף די ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫מענין לענין באותו ענין‪ַ .‬א געוויסער שוטה ָ‬ ‫באמערקט פונדערווייטנס ַאז‬ ‫האט ַ‬ ‫'קאנדאקטאר' ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬א‪ ,‬און ווען דער ָ ָ‬ ‫באן מיט ַא שנעלן טעמ ָ‬ ‫דערנענטערט זיך די ַ‬ ‫זאל‬‫‪ï‬ארשוין ער ָ‬ ‫ווארענען דעם ַ‬ ‫האט ער געפיפן מיט ַא 'תקיעה גדולה'‪ ,‬צו ָ‬ ‫באן‪-‬רעלסן‪ָ ,‬‬ ‫ש‪ï‬אצירט אויף די ַ‬ ‫ַ‬ ‫איינער‬ ‫‪ï‬אסירט מיט דעם‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געלאכט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער‬ ‫‪ï‬ארשוין ָ‬ ‫נארישער ַ‬ ‫שנעל ַאוועקש‪ï‬רינגען פון די רעלסן‪ .‬דער ַ‬ ‫געהאט ַא‬‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫אמאל ָ‬‫דאך ַאז ַ ָ‬ ‫פארקילט‪ .(...‬איך געדענק ָ‬ ‫האט ער זיך ַ‬ ‫אזוי 'הייזעריג'‪) ...‬צי דען ָ‬ ‫פייפער ַאז ער איז ַ‬ ‫שטארקן פייף‪ ,‬ממש ַא 'קול שובר ארזים'‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫קאנדאקטאר געפיפן מיט ַא‬‫ָ‬ ‫האט שוין דער ָ ָ‬ ‫שטארקערן קול‪ ...‬יעצט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער‬ ‫האט ער געפיפן 'כמו שכתוב'‪ ...‬ער ָ‬ ‫מאל ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫זאגנדיג‪ָ ,‬אה‪ָ ,‬‬ ‫האט דער שוטה געקרעכצט מיט הנאה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫נאר איין ציל‪ :‬אים צו דערמאנען זיך ַאוועקצורוקן און ַארוי‪ï‬ש‪ï‬רינגען‬ ‫האט ָ‬ ‫נישט אין ַאכט גענומען ַאז דער פייף ָ‬ ‫קאנדאקטאר‬ ‫ָ‬ ‫האט דער ָ ָ‬ ‫ש‪ï‬אצירט אויף די רעלסן‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ווייטער‬ ‫ראטעווען זיין לעבן‪ ...‬ער ָ‬ ‫פון די רעלסן‪ ,‬כדי צו ַ‬ ‫נארישער‬ ‫שלאף‪ ...‬איז דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫שלאפן זייער אייביגן‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫וואס קען ַאפילו אויפוועקן די טויטע ָ‬ ‫שוין געגעבן ַא 'פייף'‪ָ ,‬‬ ‫געראכטן‪...‬‬‫ָ‬ ‫האב איך זיך שוין נישט‬ ‫אזא פייף ָ‬ ‫געזאגט‪ָ :‬אה‪ ,‬אויף ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫שטארק נת‪ï‬על‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬‫מענטש שוין ָ‬ ‫באן‪-‬רעלסן‪ ...‬ער‬ ‫זאל זיך ַאוועקרירן פון די ַ‬ ‫'אויפשאקלען' ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארשטאנען ַאז דער פייף קומט אים‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫נאר‪...‬‬ ‫געגאנגען אויף די רעלסן‪ ,‬און ער איז ליידער אומגעקומען רח"ל‪ַ ,‬אז ס'איז געבליבן פון אים ָ‬ ‫ַ‬ ‫איז ווייטער‬ ‫וואס הערן דעם קול שופר אין חודש אלול‪ ,‬און‬ ‫נארישער מענטש‪ ,‬זעען אויס די מענטשן ָ‬ ‫ָאט ַאזוי ווי יענער ַ‬ ‫גאר מיט'ן 'בעל‬ ‫‪ï‬אסירט מיט דעם שופר‪ָ ,‬אדער ָ‬ ‫דא ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫נארישן שכל‪ָ ,‬‬ ‫'אריינטראכטן' מיט זייער ַ‬ ‫ַ‬ ‫הייבן ָאן ַ‬ ‫האבן חז"ל געמיינט‬ ‫אזא 'תקיעה' ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז נישט ַ ַ‬ ‫תוקע'‪ַ ,‬אז די תקיעה איז ע‪ï‬עס נישט ַאזוי געלונגען‪ָ ...‬אדער זיי ָ‬ ‫פארשטייען נישט ַאז דער שופר‬ ‫דא ַא חשש אויב די תקיעה איז בכלל כשר‪ ,‬ודי למבין‪ .(...‬זיי ַ‬ ‫דא פון ַאן אופן וואו ס'איז ָ‬ ‫)מיר רעדן נישט ָ‬ ‫נאר ווי‬ ‫פאר זיך‪ָ ,‬‬ ‫האט נישט ַא ציל ַ‬ ‫זאלן זיך ַא 'ריר געבן' פון ָארט‪ ...‬די תקיעה ָ‬ ‫קומט זיי מעורר צו זיין ַא זיי ָ‬ ‫וואס דער‬ ‫'זאל 'דערהערן' ָ‬ ‫מאכן אין ראש השנה‪' ,‬לשמוע קול שופר'‪ .‬מ ָ‬ ‫וואס מיר ַ‬ ‫ס'איז דער לשון פון די ברכה ָ‬ ‫ווארצלען‪,‬‬ ‫'זאל אויסרייסן ַאלע שלעכטע ָ‬ ‫'זאגט'‪ ,‬און נתעורר ווערן צו תשובה און תיקון המעשים‪ .‬מ ָ‬ ‫קול פונעם שופר ָ‬ ‫נאמען 'שופר'‪ַ ,‬אז עס איז די ראשי תיבות פון ש'ורש פ'ורה ר'אש ו'לענה‪.‬‬ ‫זאגן ַא רמז אין דעם ָ‬ ‫ַאזוי ווי די ספרים ָ‬ ‫פרייטאג‬ ‫ָ‬ ‫האלטן ַא דרשה יעדן‬ ‫באקאנטער מגיד מישרים פון ירושלים‪ ,‬פלעגט ַ‬ ‫הגאון רבי שלום שבדרון זצ"ל‪ ,‬דער ַ ַ‬ ‫נאכטס‪ ,‬ווען‬ ‫פרייטאג צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫איינמאל‬ ‫ָ‬ ‫נאכטס‪ ,‬אין דער גרויסער שול אין דער 'זכרון משה' געגענט פון ירושלים‪.‬‬ ‫צו ַ‬ ‫האט‬ ‫דארט זיין וועכענטליכע דרשה‪ָ ,‬‬ ‫האלטן ָ‬ ‫רבי שלום איז געווען אויפ'ן וועג צו דער שול אין 'זכרון משה' כדי צו ַ‬ ‫האט יענער‬ ‫גאס‪ ,‬פרעגט זיין חבר‪ ,‬אויב ער גייט צו 'שבדרון' )הערן זיין דרשה(‪ָ ...‬‬ ‫ער געהערט ווי איין בחור אויף דער ַ‬ ‫מאל‪ ...‬למעשה‪ָ ,‬אבער‪ ,‬זענען ביידע‬ ‫צוואנציג ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך אים שוין געהערט‬ ‫האב ָ‬ ‫געענטפערט‪ ,‬ניין‪ ,‬איך גיי נישט‪ ,‬איך ָ‬ ‫‪åè‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬כי תבא‬ ‫‪èëåæ øò ïåà ùèðòî íåö òøä øöé øòã èîå÷ ,øòãééì åö èééäðâòìòâ éã èàäòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬‫‪¨ øàð‬‬‫‪© éã éåå ïééæ‬‬ ‫יח‬ ‫‪, èéé÷ðæàìòâëàð‬‬ ‫¨‬ ‫©‪¨ à© íéà ïéà ïòâðòøáåöðééøà‬‬ ‫‪èùéð øéîàì‬‬ ‫©‪¨ ,äñéôú ïéà ïáéìáòâ æéà ïåà ïôéåìèðà‬‬ ‫‪øòã èéî ,ìåìà ùãåç ïåô 'õéä' éã 'ïìé÷åötà'¨ ïåà‬‬ ‫‪.ïäåè åö äáåùú ïâéèòtùøàô‬‬ ‫©‬ ‫האט ער ָאנגעהויבן‬‫באמערקט ַאריינגעקומען‪ָ ,‬‬ ‫האט זיי ַ‬ ‫יא ָאנגעקומען אינמיטן דער דרשה‪ .‬ווען רבי שלום ָ‬ ‫בחורים ָ‬ ‫פאלגענד‪:‬‬ ‫דערציילט‪ ,‬ווי ָ‬ ‫באשלאסן‬ ‫ָ‬ ‫האט איינער פון די דרייווערס ַ‬ ‫קארס‪ï .‬לוצלינג ָ‬ ‫אסאך ַ‬ ‫געפארן ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫שאסיי )'הייוועי' בלע"ז(‪ ,‬זענען‬ ‫אויף ַא גרויסן ָ‬ ‫קאר אינמיטן דעם הייוועי‪ ,‬און זיך‬ ‫האט ָא‪ï‬געשטעלט זיין ַ‬ ‫זיך ָא‪ï‬צורוען ַאביסל פון דעם שווערן וועג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫'טראפיק' אונטער זיין‬ ‫ַ‬ ‫געווארן ַא ריזיגער‬ ‫ָ‬ ‫באלד‬ ‫‪-‬פארשטענדליך‪ַ ,‬אז ס'איז ַ‬‫גענומען לייענען צייטונגען א‪.‬ד‪.‬ג‪ .‬זעלבסט ַ‬ ‫האבן זיי שוין געפיפן‬ ‫האבן זיי געפיפן 'לייכט'‪ ,‬און ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫האבן ָאנגעהויבן פייפן‪ ...‬אין ָאנהייב ָ‬ ‫קאר‪ ,‬און ַאלע ָ‬ ‫ַ‬ ‫מיט העכערע טענער‪' ...‬ותהום כל העיר'‪ָ ...‬אבער דער חוצ‪ï‬ה'דיגער גולם זיצט זיך ווייטער אין זיין קאר‪ ,‬און לייענט‬ ‫פאר ַארום אים‪ ...‬ער איז ַאריינגעטוהן 'ראשו ורובו' אין‬‫וואס עס קומט ָ‬ ‫וואלט נישט געש‪ï‬ירט ָ‬ ‫די צייטונגען‪ ,‬ווי ער ָ‬ ‫פאראורזאכט‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫דא ַ‬ ‫האט ָ‬‫וואס ער ָ‬ ‫'באלאגאן' און טומל ָ‬ ‫פארשטאנען דעם ַ ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫נארישקייטן‪ï .‬לוצלינג ָ‬ ‫זיינע ַ‬ ‫ארויסגעלאפן מיט איין אימ‪ï‬עט‪ ,‬און ָאנגעהויבן שרייען אויף ַאלע‬ ‫ָ‬ ‫קאר‪ַ ,‬‬ ‫האט שנעל געעפענט די טיר פון זיין ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫האב שוין געהערט אייערע‬ ‫מאל‪ ,‬איך ָ‬ ‫ַארומיגע‪ :‬גענוג! וויפיל איז דער שיעור צו פייפן‪ ...‬איר פייפט צענדליגער ָ‬ ‫וואס‬ ‫ארא‪ ï‬פון זינען? ָ‬‫האבן זיי צוריקגעשריגן צו אים‪ ,‬צי ביזטו ַ ָ‬‫פייפערייען‪ ,‬און איר קענט שוין אויפהערן פייפן‪ָ ...‬‬ ‫קאר‪.‬‬ ‫האסט געהערט אונזערע פייפערייען? גיב זיך ַא ריר מיט דיין ַ‬ ‫וואס דו ָ‬ ‫האבן מיר פון דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫נאמען‬ ‫דער רא"ש ז"ל שרייבט אין זיין ‪ï‬ירוש על התורה )בראשית ו‪ ,‬ב‪' ,‬ויראו בני האלקים את בנות האדם' וגו'( אין ָ‬ ‫געוואלט איבעררעדן ַא מיידל צו ַאן עבירה‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיי‬ ‫ארא‪ï‬געקומען ָ‬ ‫פון ַא מדרש‪ַ ,‬אז ווען די מלאכים זענען ַ ָ‬ ‫נאר אויב איר וועט מיר געבן אייערע פליגל‬ ‫פאלגן‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט צו זיי‪ ,‬איך וועל אייך נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ח"ו און זי ָ‬ ‫האבן זיי‬ ‫זאגט )ישעיה ו‪ ,‬ב( 'שש כנפים לאחד'[‪ָ .‬‬ ‫האט זעקס פליגל‪ַ ,‬אזוי ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫]וואס יעדער מלאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫געראטעוועט‬‫ַ‬ ‫באלד ַארויפגעפלויגן אין הימל‪ ,‬און ַאזוי איז זי‬ ‫איר געגעבן זייערע פליגל‪ ,‬און זי איז ַ‬ ‫האט‬‫אנגעכא‪ï‬ט דעם כסא הכבוד‪ ,‬און דער אויבערשטער כביכול ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט זי ָ‬ ‫פון ַאן עבירה‪ .‬זייענדיג אין הימל‪ָ ,‬‬ ‫האט איר ָאנגענומען‪ ,‬און איר ַאריינגעשטעלט אין די מזלות‪,‬‬ ‫וואלקן און ער ָ‬ ‫אויסגעש‪ï‬רייט איבער איר זיין ָ‬ ‫וואס‬ ‫דאך דער חודש פון תשובה(‪ .‬די מלאכים ָ‬ ‫דאס איז דער ‪ï‬שט פון 'מזל אלול בתולה'‪) ,‬ווייל חודש אלול‪ ,‬איז ָ‬ ‫און ָ‬ ‫האבן‬‫דאך איר געגעבן זייערע פליגל( און ָ‬ ‫דעמאלס‪ ,‬זענען געבליבן אויף דער ערד )ווייל זיי ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ארא‪ï‬געקומען‬ ‫זענען ַ ָ‬ ‫האט געזען אין‬ ‫וואס יעקב אבינו ע"ה ָ‬ ‫האבן געפונען דעם לייטער ָ‬ ‫נישט געקענט צוריק ַארויפגיין ביז זיי ָ‬ ‫ארויפגעגאנגען מיט'ן לייטער‪ ,‬ווי‬ ‫ַ‬ ‫דאן זענען די מלאכים צוריק ַ‬ ‫האט דערגרייכט ביז'ן הימל‪ ,‬און ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫חלום‪ָ ,‬‬ ‫גאנצער מהות‬ ‫זאגט )אין ‪ï‬רשת ויצא( 'והנה מלאכי אלוקים עולים ויורדים בו'‪ .‬זעען מיר ַאז דער ַ‬ ‫דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫פון דעם חודש איז צו ַאנטלויפן פון ַאן עבירה‪.‬‬ ‫וואס איינער פון‬ ‫פאר די צוויי דערמאנטע בחורים‪ָ ,‬‬ ‫זאגן ַ‬ ‫האט רבי שלום שבדרון געמיינט צו ָ‬ ‫מיט די 'מעשה'‪ָ ,‬‬ ‫מאל רעדן'‪ַ ,‬אז ַאלע זיינע דברי התעוררות און מוסר‪,‬‬ ‫האב שוין געהערט הרב שבדרון ‪ָ 20‬‬ ‫געזאגט 'איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫זיי ָ‬ ‫זאל זיך 'רירן פון‬ ‫וואס הערט זיינע דרשות ָ‬ ‫נאר דער עיקר ציל דערפון איז‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫פאר זיך‪ָ ,‬‬ ‫האבן נישט קיין ציל ַ‬‫ָ‬ ‫מאל'‪...‬‬ ‫צוואנציג ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב שוין געהערט הרב שבדרון‬ ‫מ'זאגט‪ .‬וואס האסטו פון דעם ַאז 'איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָארט'‪ ,‬ווי‬ ‫יח‪ .‬דער גערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'בית ישראל' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫זאגט )'בית ישראל'‪ ,‬פ' כי תבא תשי"ב( ַאז צוליב דעם איז די ‪ï‬רשה‬ ‫געווארן ביים סוף פון דער תורה )אין ‪ï‬רשת כי תבא(‪ ,‬כדי אונז צו לערנען‪ַ ,‬אז אויך אויב‬ ‫ָ‬ ‫פון ביכורים געשטעלט‬ ‫זאל ער זיך נישט מייאש זיין‪,‬‬‫אסאך געזינדיגט‪ָ ,‬‬ ‫האט ליידער ַ ַ‬ ‫האלט שוין ביים 'סוף פון דער תורה'‪ ,‬ער ָ‬‫דער מענטש ַ‬ ‫'זאל מסיח דעת‬ ‫פונדאסניי מיט די פרי‪-‬געצייטיגטע פרוכטן‪ ,‬און מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאזוי ווי ס'איז די מצוה פון ביכורים‪ָ ,‬אנצוהייבן‬ ‫זיין פונעם עבר‪.‬‬ ‫ כי תבא‬- ‫באר הפרשה‬ æè íòðåô íéâåðòú ïåà úåàðä òðééæ êàð ¨ øò èééâ êàðøòã ¨ ïåà ,ìåìà ùãåç ïéà ïâàìt ¨ åö êéæ åèñàä ¨ ñàåå ¨ ,äðòè úàøé åö ÷éøåö øòèòtù øò èîå÷ ïâòååèñòãðåô ïåà ,óåâ úãåáò èéî òéðàååòøàä © ¨ òöðàâ © ïééã ãøòåå æéà ñàåå ¨ ùèàë ¨ ¯ 'éãåã çøá' øòèùøòáéåà øòã íéà èâàæ ¨ ,'ä âòè òâéìééä éã ïééâøòáéøà© ïìòåå ñò øàð éåå ,ú"éùä èñøòåå åã ñàåå¨ äàðä òðòé èéî øéî ïåô èñôéåìèðà© åã ,âðåøéôôéåà òâéãøòéøô ïééã åö ïééâ÷éøåö êàã åèñòåå èñîå÷ åã ãìàáéåå © ,ïâòååèñòãðåô ,óåâ ïééã êàð ¨ ïâéåöòâëàð ¨ ...ïòååòâ èùéðøàâ ¨ àã ¨ èìàåå¨ ñò éåå êééìâ éåæà© ¯ 'éáöì êì äîãå' ,øéî ïåô ïáàä¨ åö àøåî ÷éøåö íåà øò èøò÷ ,èôéåìèðà© øò ïòåå ñàåå ¨ ,ùøòä øòã éåå éàãååà© æà© ,êéìãðòèùøàô¯èñáìòæ © ïåà èåùt øòáà̈ æéà'ñ éåæà© øòãਠ¯ 'íéìéàä øôåò åà' ,÷éøåö óéåà íéðt ïééæ òèëòìù òðééæ ïæàìøàô ¨ © ò÷àè © ùèðòî øòã óøàã © øàð¨ ,ïæàìtà ¨ ¨ èùéð êéã êéà ìòåå éåæà© ,øòãéåå øòã éåå øòôòùàá © ïåô ïåöø íòã ïäåè åö êéæ óéåà ïòîòð ïåà ïâòåå .øéî ïåô ïáàä¨ åö àøåî ïòâðòøá÷éøåö êéã ìòåå êéà àæà © © æà© ,ïñéåå ïôøàã© øéî øòáਠ,øàé ¨ õðàâ © à© êéåà ïöàùåötà © ¨ êéìâòîîåà æéà ñò ìééåå ,ùìàô© æéà ÷ðàãòâ © äáåùú ïåô ïò÷ðàãòâ © éã æà© ,íòã ïåô øàì÷ ¨ øéî ïòòæ ,ìåìà ùãåç ïéà äáåùú éøåäøä éã ïåô ãøòåå òñéåøâ éã ,ùèðòî íòðåô õøàä© ïéà óéåà ïöàøtù ¨ ñàåå ¨ øò ïåà ,æðåà åö ñéåøà© è÷å÷ øòèùøòáéåà øòã ïåà øòã èåè ,ééæ êøåã ìééåå ,ïöåð ïñéåøâ à© íéà ïòâðòøá òùéãéà ïåô úåøøåòúä éã ïåô çåø úçð ïñéåøâ à© èàä ¨ êéã ìòåå êéà ,ùèðòî íòã ïøòëéæøàô © øòèùøòáéåà ìåìà ùãåç ïåô äãåáò éã .âòè òâéèöòé éã ïéà øòãðé÷ ïøòèðòðøòã øòéøô êéã ìòåå êéà æéá ïæàìøàô ¨ © èùéð êéåà ,ùèðòî ï'øàô © úìòåú ïñéåøâ à© èâðòøá ,éøùú ïåà .øéî åö .øòèòtù ïèìàäðà © ¨ èùéð äìéìç èòåå äáåùú ïééæ áéåà åö ïééæ äëåæ ïìàæ ¨ øéî ,ïôìòä ìàæ¨ øòèùøòáéåà øòã øòèøòåå éã ïåô ïòîòðñéåøà ïòî ïò÷ ÷åæéç òâéãìàååòâ à ,äðåîà èéî ï÷øàèù © êéæ ïåà ,äîéìù äáåùú ,(êì êì 'ô) 'íéøùéî ãéâî' ïéà ,ì"æ óñåé úéá íòðåô òôù òöðàâ© éã èéî ,íéîù úàøé ïåô úåøöåà ïôéå÷ ïåà åà éáöì êì äîãå éãåã çøá' (ãé ,ç ù"äù) ÷åñt ï'ôéåà äîéúçå äáéúë à© åö ïåà ,ééæ èéî ïòîàæåö © èîå÷ ñàåå ¨ ïòåå æà© ,'íéøùéî ãéâî' øòã èâàæ ¨ ,'åâå 'íéìéàä øôåòì .ïîà ,äáåè ïåà ,ïòèùøòáéåà íòã øàô © äáåùú èåè ùèðòî øòã ‫קראהו בהיותו קרוב‬ ‫זאנענפעלד זצ"ל איז געזעסן אויפ'ן‬‫אין די צייטן ווען דער גאון רבי יוסף חיים ָ‬ ‫נאמען רבי‬‫האט אין ירושלים געלעבט ַא איד מיט'ן ָ‬ ‫כסא הרבנות אין ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫האט‬ ‫מ'האט גערופן 'רבי אברהמ'לע דער טשעטשער'‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫אברהם‪ ,‬וועמען‬ ‫אויסגראדן שטיינער צו בויען הייזער‪ .‬אין‬ ‫ָ‬ ‫אויסהאקן און‬ ‫ַ‬ ‫באשעפטיגט מיט‬ ‫זיך ַ‬ ‫האט זיך‬ ‫אראּפגעפאלן גרויסע שטיינער אויף זיינע פיס‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאג זענען ַ ָ‬‫ַא ָ‬ ‫האט אים גורם געווען גרויסע יסורים ל"ע‪ .‬צוליב דעם‬ ‫וואס ָ‬ ‫צובראכן די ביינער‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫באהאנדלען געהעריג אין ירושלים‪ ,‬צוריקצושטעלן‬ ‫מ'האט אים נישט געקענט ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫ּפראפעסארן‬ ‫ָ‬ ‫באהאוונטע ָ‬ ‫דארט נישט געווען די ַ ַ‬ ‫זיינע פיס ווי געהעריג‪ ,‬ווייל ס'זענען ָ‬ ‫אּפעראציע‪ ,‬זענען זיינע פיס געווען אין ַא סכנה ל"ע‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫אזא שווערע ָ‬‫פאר ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאנענפעלד ַאריבערגערופן עטליכע 'גבאי צדקה'‪ ,‬און אויף‬ ‫האט רבי יוסף חיים ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר רבי אברהם צו‬ ‫וואס פריער ַ‬ ‫שאפן געלט ָ‬‫אויפגאבע צו ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיי ַארויפגעלייגט די‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫דאקטוירים‪.‬‬ ‫האבן זיך געפונען גרויסע ָ‬‫פארן קיין וויען‪ ,‬וואו עס ָ‬ ‫קענען ָ‬ ‫פאר די הוצאות פון דער נסיעה‪ָ ,‬אבער נישט מער‪.‬‬ ‫דאס געלט ַ‬‫געשאפן ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬‫ַ‬ ‫האט מען‬‫באהאנדלונגען אין וויען גופא‪ָ ,‬‬ ‫פאר די הוצאות פון זיינע מעדיצינישע ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫אוועקגעפארן קיין‬ ‫ָ‬ ‫צוזאמענשטעלן גענוג געלט‪ .‬רבי אברהם איז ַ‬‫ַ‬ ‫נישט געקענט‬ ‫באשעפער‪ַ ,‬אז ווען ער וועט ָאנקומען אין וויען‪ ,‬וועט דער‬ ‫וויען‪ ,‬מיט בטחון אין ַ‬ ‫פאר‬ ‫דאס איבריגע געלט‪ַ ,‬‬ ‫אויבערשטער אים העלפן און ער וועט אים צושטעלן ָ‬ ‫שטאט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שּפיטאל אין‬ ‫ָ‬ ‫דאקטוירים און דעם‬‫די ָ‬ ‫נאר‬ ‫באהאנדלען‪ָ ,‬‬ ‫געוואלט ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאקטוירים אים נישט‬‫האבן די ָ‬ ‫ָאנקומענדיג אין וויען‪ָ ,‬‬ ‫פאר ַא געפעפערטן ּפרייז‪ ,‬ווי ס'איז זייער שטייגער‪ ...‬פון דער ַאנדערער זייט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאלן אים קענען‬ ‫וואס ָ‬‫באקאנטע ָ‬ ‫שטאט קיין ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫געהאט אין‬ ‫ַ‬ ‫האט ער נישט‬ ‫ָ‬ ‫גאס און געוויינט מיט הייסע‬ ‫ַארויסהעלפן אין זיין צרה‪ .‬איז ער געזעסן אויפ'ן ַ‬ ‫אדורכגעפארן ַאן איש מכובד‪ ,‬און זעענדיג ַא איד‬ ‫ָ‬ ‫דארט ַ‬‫טרערן‪ּ .‬פלוצלינג איז ָ‬ ‫האט רבי‬ ‫פארוואס ער וויינט‪ָ .‬‬ ‫האט ער אים געפרעגט ַ ָ‬ ‫יאמערליך‪ָ ,‬‬ ‫וויינען ַאזוי ָ‬ ‫אויסצוהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫אברהם געענטפערט‪ַ ,‬אז ער איז געקומען פון ירושלים‪ ,‬און כדי‬ ‫צובראכן‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫האקן שטיינער‪ָ ,‬אבער ליידער‪ָ ,‬‬ ‫זיין משּפחה ארבעט ער מיטן ַ‬ ‫באהאנדלען‬ ‫דאקטוירים אים נישט געקענט ַ ַ‬ ‫האבן די ָ‬ ‫די פיס‪ ,‬און אין ירושלים ָ‬ ‫האט ער זיך געשלעּפט ביז ַאהער קיין וויען‪ָ ,‬אבער‬ ‫און אויסהיילן זיינע פיס‪ָ ,‬‬ ‫זאלן‬ ‫דאקטוירים זיי ָ‬‫פאר די ָ‬‫באצאלן ַ‬ ‫האט ער נישט ַאפילו ַא ּפרוטה צו ַ ָ‬ ‫ליידער‪ָ ,‬‬ ‫באהאנדלען‪.‬‬ ‫אים ַ ַ‬ ‫טאש ַא צעטל‪ ,‬און אויפגעשריבן‬ ‫רייכער‪-‬מאן ַארויסגענומען פון בוזעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט יענער‬ ‫ָ‬ ‫)וואס מ'רעדט אין עסטרייך(‪,‬‬ ‫שּפראך ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפאר שורות אין דער דייטשער‬ ‫דערויף ַא ָ‬ ‫נאמען‪,‬‬‫שּפיטאל מיט דעם און דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט צו דעם איד‪ :‬גיי ַאריבער אין‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫דאס צעטל‪ ,‬און ַאלעס וועט זיין אין ָארדענונג‪ .‬איז רבי אברהם‬ ‫און גיב זיי איבער ָ‬ ‫דאס צעטל‪,‬‬ ‫פאר דעם וועכטער ָ‬ ‫דערלאנגט ַ‬ ‫ַ‬ ‫שּפיטאל‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫צוגעגאנגען צו יענעם‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬ ‫האבן אים ַ‬ ‫דאקטוירים‪ ,‬וועלכע ָ‬ ‫געוואנדן צו די ָ‬ ‫ָ‬ ‫באלד‬ ‫האט זיך ַ‬‫און יענער ָ‬ ‫מ'האט ָאּפערירט זיינע פיס און זיך ָאּפגעגעבן מיט‬ ‫ָ‬ ‫אויפגענומען בסבר ּפנים יפות‪.‬‬ ‫געווארן בסייתא דשמיא‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אינגאנצן געזונט‬ ‫ַ‬ ‫אים אויפ'ן בעסטן אופן‪ ,‬ביז ער איז‬ ‫האט ער זיך אינטערעסירט וועגן‬ ‫שּפיטאל מיט געזונטע פיס‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫ַארויסקומענדיג פון‬ ‫פאר‬‫האט ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫גאס און ָ‬ ‫האט אים געגעבן אויפ'ן ַ‬ ‫וואס יענער מענטש ָ‬ ‫דעם צעטל ָ‬ ‫מ'האט אים‬ ‫ָ‬ ‫שּפיטאל‪' ,‬מה טיבו של זה'‪ ...‬און‬ ‫ָ‬ ‫אים 'געעפענט ַאלע טירן' אין‬ ‫דאס צעטל‪ ,‬איז געווען‬ ‫דערלאנגט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט אים‬ ‫וואס ָ‬ ‫געענטפערט‪ַ ,‬אז דער מענטש ָ‬ ‫יאזעף בכבודו ובעצמו‪...‬‬ ‫פראנץ ָ‬ ‫נישט קיין ַאנדערער ווי דער עסטרייכישער קיסר ַ‬ ‫באפוילן‬ ‫האט אונז ַ‬ ‫האסטו געפונען חן אין זיינע אויגן‪ ,‬און ער ָ‬ ‫'ווי עס ווייזט אויס‪ָ ,‬‬ ‫וואלסט געווען זיין זון'‪...‬‬‫באהאנדלען ּפונקט ַאזוי ווי דו ָ‬ ‫זאלן דיך ַ ַ‬‫ַאז מיר ָ‬ ‫האבן ַאלע זיינע פריינט‬ ‫ווען רבי אברהם איז צוריקגעקומען ַאהיים קיין ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫שטארק‪ ,‬און גייט‬ ‫ַ‬ ‫באקאנטע זיך געפרייט צו זען ַאז ער איז ב"ה געזונט און‬‫און ַ ַ‬ ‫זאנענפעלד‪ ,‬איז ָאנגעקומען‬ ‫מיט ביידע פיס בעהי"ת‪ .‬ווען דער רב‪ ,‬רבי יוסף חיים ָ‬ ‫האט ער געהערט ַאז מ'רעדט וועגן דעם ַאז רבי אברהם'לע‬ ‫צו תפילת שחרית‪ָ ,‬‬ ‫האט געבעטן‬ ‫איז ב"ה צוריקגעקומען מיט צוויי געזונטע פיס‪ ,‬און רבי יוסף חיים ָ‬ ‫דאווענען שחרית‪ .‬ווען רבי אברהם‬ ‫נאכ'ן ַ‬ ‫זאל ַאריינקומען צו אים ָ‬ ‫רבי אברהם ער ָ‬ ‫באמערקט ַאז‬ ‫האט רבי יוסף חיים ַ‬ ‫דאווענען צום רב‪ָ ,‬‬ ‫נאכ'ן ַ‬ ‫איז ַאריינגעקומען ָ‬ ‫צוגעגאנגען זיין‬ ‫ַ‬ ‫ער איז עּפעס נישט בשמחה‪ ,‬און אים געפרעגט ווי ַאזוי ס'איז‬ ‫גאנצע מעשה‪,‬‬ ‫פאר'ן רב די ַ‬ ‫האט רבי אברהם דערציילט ַ‬ ‫אויפהאלט אין וויען‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫האט אים‬ ‫וואס ָ‬ ‫גאס ַא צעטל‪ָ ,‬‬ ‫באקומען פון איינעם אויף דער ַ‬ ‫האט ַ‬‫ַאז ער ָ‬ ‫באהאנדלונגען‪ ,‬און ַאז יענער איז געווען נישט‬‫באקומען די נויטיגע ַ ַ‬ ‫געהאלפן ַ‬ ‫ָ‬ ‫יאזעף בכבודו ובעצמו‪' ...‬צוליב דעם בין‬ ‫פראנץ ָ‬ ‫קיין ַאנדערער ווי דער קייסער ַ‬ ‫האב‬‫האט רבי אברהם צוגעלייגט ‪' -‬ווייל אויב איך ָ‬ ‫טאקע צוגעלייגט' ‪ָ -‬‬ ‫איך ַ‬ ‫דאך‬ ‫האב איך ָ‬ ‫יאזעף‪ָ ,‬‬‫פראנץ ָ‬‫ַ‬ ‫יא געפונען חן אין די אויגן פונעם קיסר‬ ‫שוין ָ‬ ‫זאל מיר צושטעלן ַאלע‬ ‫געקענט אויסנוצן די געלעגנהייט און בעטן פון אים ער ָ‬ ‫האבן ַא גוטע‬‫באצאלן מיינע חובות‪ ,‬און ָ‬‫זאל קענען ַ ָ‬ ‫באדערפענישן‪ ,‬איך ָ‬ ‫מיינע ַ‬ ‫ּפערמאנענטן אופן'‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫ּפרנסה אויף ַא‬ ‫פאר אונז איז‪ַ ,‬אז אין די יעצטיגע טעג פון‬ ‫דאזיגער מעשה ַ‬‫דער לימוד פון דער ָ‬ ‫חודש אלול ‪' -‬חודש הרחמים והסליחות' ‪ -‬ווען מיר געפינען חן אין די אויגן‬ ‫גאלדענע געלעגנהייט‬‫דארף מען אויסנוצן ריכטיג די ָ‬ ‫פון דעם אויבערשטען כביכול‪ַ ,‬‬ ‫נאנט צום אויבערשטען‪ ,‬און בעטן פון אים ַאלע אונזערע‬ ‫האבן‪ ,‬צו ווערן ָ‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫דארפן ָ‬‫וואס מיר ַ‬‫באדערפענישן מיט ַא גרויסע שפע‪ַ ,‬אלעס ָ‬ ‫ַ‬