קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — כי תבוא (2026-08-24)

בס”ד /שנה ו' /פרשת כי תבא /נומער 327
געלעבט 100יאר
בזכות דעם צדיק'ס
ברכה
גרשון קרעמער
זיי מיר נישט מגלה
ווען משיח קומט
אהרן קליטניק
עסן פאפקארן מיט די
שלום בית'לאזע
חברים
משה ארי' שניצלער
איך האב געוויסט
ישראל דוד העסקעל
צוויי וואכן
צום רבינ'ס
ראש השנה
אין אומאן
וואס קען מען אלץ פועל'ן ראש
שם הנדבן ארויפגעקריצט השנה ביים רבי'ן | ווער איז אלץ
אויפן נייעם שטאק ביים געהאלפן געווארן אום ראש השנה
בנין המוסדות | נסיונות אין אומאן ראש השנה.
14 ראש השנה עולה על הכל
בס"ד ראש השנה באומאן 19 עירנו 04
כי תבא א מעשה פון א צדיק 22 היכל הקודש נייעס 06
תשפ"ו
לעבנסגעשיכטע 23 קוק אהער 10
נומער געדאנקען 24 מעשה פון תפילה 14
327
שנה ו' געשעענישן 27 א בריוו פון ר"י 16
ברסלב'ע שחיטה 32 א בליק אויף צוריק 18
נומער 303
נומער327 /
פרשת /תרומה
פרשת/כי תבא
בס”דו' //שנה ו'
בס”ד /שנה
33 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
היכל הלכה
נאר נישט שמד
אהרן קליטניק
געלעבט 100יאר
בזכות דעם צדיק'ס
ברכה
גרשון קרעמער
זיי מיר נישט מגלה
ווען משיח קומט
אהרן קליטניק
עסן פאפקארן מיט די
שלום בית'לאזע
חברים
משה ארי' שניצלער
איך האב געוויסט
ישראל דוד העסקעל
פארוואס איז ביליגער
א פלייט מיט א
סטאפ?
גרשון קרעמער
א דעקע פאר א פדיון
אהרן קליטניק
צדקה פאר א גוי?
דומ"ץ שליט"א
צוויי וואכן
צום רבינ'ס
ראש השנה
אין אומאן
וואס קען מען אלץ פועל'ן ראש
שם הנדבן ארויפגעקריצט השנה ביים רבי'ן | ווער איז אלץ
אויפן נייעם שטאק ביים געהאלפן געווארן אום ראש השנה
בנין המוסדות | נסיונות אין אומאן ראש השנה.
14 ראש השנה עולה על הכל
אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים
פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין קצבה
בס”ד בס”ד
פרשת תרומה
פרשת כי תבוא
אויסגאבע 10 #
אויסגאבע 32 #
34
איך קען די וועג
מ .פעדער
געקויפט א שפיצל
צומישטע
מיט תפילה מיין שכן אין
פ .קאהן קימפעטארן היים
ג .פעקעטע
א גוטע טיטשער
פארן נייעם יאר covered
החלטות
ג .פעקעטע פארן יאר
ש .ל .פליישמאן
רעסעפי
Super Moist ערווארטונגען
Honey Bundt ברענגט
אנטוישונגען
ש .טראכטער
מ .וועבערמאן
א ליידיגע זיץ
אויפן פליגער הער א מעשה
קינדער ווען אין ראש
קינדער
השנה משפט
היים מען אנשי
היים
שלומינו?
דעם רבינ'ס חדר
32
ס'קומט
א זיסע
וואס דערמאנט צווישן די קאטשקע-ס
יאר
שרייב טישל
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן אונז דער שופר? יארצייט פון די וואך
גליק ה' ב'שמחה'לע
משפחתאת
עבדו משפחת וואוילטשיג
שטראססער ,אהרן קליטניק ,בערל שניצלער ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל היימיש ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
שניצלער ,יודא לייב ווייס ,ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,שמואל אייכנשטיין ,משה
ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
Hurleyville NY 12747
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 2
dominogrp.com
כדי אייך צו קענען צופרידנשטעלן ווי עס דארף צו זיין ,ביטע ליינט דורך דעם קאלענדער מיט ישוב הדעת.
זונטאג מאנטאג דינסטאג מיטוואך דאנערשטאג פרייטאג שבת
30 31 1 2 3 4 5
דעדליין
צו באשטעלן
אייער ארדער
פאר דעליווערי
פאר ראש השנה
נצבים נצבים
6 7 8 9 10 11 12
דעליווערי
אייער
באשטעלטע
יו”ט ארדער
ערב ראש השנה ראש השנה
13 14 15 16 17 18 19
דעליווערי דעליווערי
צוויי מאל אייער צוויי מאל אייער
וועכנטליכע וועכנטליכע
ארדער ארדער
ראש השנה צום גדלי’ האזינו -שובה
20 21 22 23 24 25 26
דעליווערי דעליווערי
צוויי מאל אייער צוויי מאל אייער
וועכנטליכע וועכנטליכע
ארדער ארדער
ערב יום כיפור יום כיפור ערב סוכות סוכות
27 28 29 30 1 2 3
דעליווערי דעליווערי
צוויי מאל אייער צוויי מאל אייער
וועכנטליכע וועכנטליכע
ארדער ארדער
סוכות סוכות סוכות סוכות סוכות סוכות שמיני עצרת
אריינטרעטנדיג אינעם חודש מיט
ענדלאזע צאל פיש פארציעס,
האנדלט זיך איין דאס בעסטע.
אין טעם ,פרישקייט און קוואליטעט.
8 4 5 . 74 7 . 0 0 9 3 / 261 N Main Street Liberty NY Lo cate d at t h e Le m o n ad e S u p e r m a r ket
עירנו
זיינע מיינונגען אויף דעם פראיעקט.
פאבליק הירינג פארן בנין המוסדות
די דאטום פונעם פאבליק העירינג דארף ווערן
באשטעטיגט דורכן ,DECאון עס מוז זיין דווקא אין א טאג
צווישן דינסטאג און דאנערשטאג ,וויבאלד מאנטאג און געלויבט דעם אייבערשטן ,נאך לאנגע חדשים פון ווארטן
פרייטאג זענען די אנהייב און ענדע פון די ארבעטס-וואך און און מתפלל זיין אז עפעס זאל זיך שוין ריקן מיט די נייע
עס איז שווערער פאר מענטשן צו קומען. תלמוד תורה אויף קראס פארם ,האט מען ענדליך ערהאלטן
פונעם DECאז זיי האבן שוין מער נישט קיין קאמענטארן
ווי אויך טאר עס נישט זיין אין א פאבליק חגא אדער א טאג אויפן וואסער-אפפלויף פלאן.
פון סיי וועלכע פאבליק איווענט ,כדי עס צו מאכן גרינגער
פאר מענטשן צו קומען .ווי אויך דארף עס זיין דווקא אין א דאס איז גאר גוטע נייעס ,און עס קומט נאך לאנגע חדשים
פאבליק פלאץ ,און עס דארף זיין לכל הפחות צוויי וואכן נאך וואס זיי האבן ארומגעדרייט מיט פארשידענע תירוצים און
דעם טאג וואס עס ווערט באשטעטיגט. געזוכט זיך ארויסצודרייען אויף אלע מיני וועגן פון דארפן
אפפראוון דעם פלאן.
ב"ה עס איז געלונגען צו באשטעטיגן דעם דאטום אויף
סעפטעמבער 3למספרם 6 ,אזייגער נאכמיטאג ,אין די טאון יעצט האבן זיי ענדליך געמאלדן אז מען קען שוין גיין
אף ליבערטי סיניאר סענטער". ווייטער צום קומענדיגן שטאפל פון אראנזשירן א "פאבליק
הירינג" .דאס איז א מיטינג וואו מען דארף איינלאדענען אלע
ביי די העירינג וועט מען דארפן פארצייכענען ווער עס איז איינוואוינער פון ליבערטי בכלל ,און בפרט די איינוואוינער
געקומען ,און מען וועט דארפן ווייזן פאר אלע באטייליגטע וואס וואוינען אין א האלבע מייל פון אלע זייטן ארום די נייע
דעם פונקטליכן פלאן פונעם פראיעקט :וויאזוי עס וועט זיין תלמוד תורה.
אויסגעשטעלט ,וויפיל קינדער עס וועלן דארט זיין ,די צייטן
ווען מען וועט אנהייבן און ענדיגן טעגליך ,און וויפיל באסעס די איינלאדונג ווערט דורכגעפירט דורך אויפהענגן
עס וועלן דארט זיין. צעטלעך אין אלע פאבליק פלעצער אין ליבערטי ,ווי למשל
אין די לייברערי ,אויף לייט-פאולס ,און להבדיל אין די בתי
ווי אויך וועט מען דארפן קלארשטעלן אז מיר האבן מדרשים וכדומה.
נאכנישט באקומען קיין ענדגילטיגע באשטעטיגונג (final
)approvalצו בויען ,און עס וועט זיך ווענדן לויט די ווי אויך דארף מען שיקן א ספעציעלן בריוו צו יעדן
באמערקונגען פון די באטייליגטע; מען וועט דארפן ענטפערן איינוואוינער אינערהאלב די האלב מייל דורך "סערטיפייד
אויף אלע שאלות פון די אנוועזנדע. מעיל" ,כדי זיי זאלן קומען מיטהאלטן די פאבליק הירינג.
עס וועט זיך אויספעלן אז אידן זאלן קומען כדי צו ווייזן ביים מיטינג וועט יעדער האבן די געלעגנהייט אריינצוזאגן
נייעס'לעך
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
פרשת כי תבא
ט"ח אלול
טויזענט ווערטער
מנחה
מעריב הדלקת הנרות 07:20 ..
פרשת נצו"י מוצאי שבת 09:28 ......
08:25
די מאפע פון די האלבע מייל ארום די שטח
זמנים לשבת קודש
נאכן באקומען די באשטעטיגונג וועט מען דארפן גיין צום אז דער עולם שטיצט דעם פראיעקט .צוליב צניעות בעט די
נעקסטן שטאפל פון באקומען אפפראוועל פאר די וואסער, הנהלה אז נאר פרויען זאלן גיין ,און כאטש עס איז א שווערע
אבער ביי יענעם שטאפל איז שוין דא א מעגליכקייט אנהייבן צייט ארויסצוגיין פון שטוב ,וועט עס זיין א גרויסע הילף.
צו בויען דעם סייט ,ווי למשל די פארקינג לאטס וכדומה.
מען וועט עקסטער מפרסם זיין צו וועם מען זאל זיך
מעלדן צו באשטעטיגן די אנטיילנעמונג ,כדי מיר זאלן וויסן
עס קומט זיך א גרויסער יישר כח פארן חבר הנהלה מו"ה בערך וויפיל פרויען עס וועלן זיך באטייליגן.
מנחם שטיינבערג הי"ו ,וועלכער לייגט אריין איבערמידליכע
כוחות אין דעם פראיעקט און איז ארום געגאנגען אויפהענגען נאכן הירינג דארף מען צונויפשטעלן א באריכט און עס
אלע צעטלעך. אריינשיקן פארן ,DECוועלכע וועלן דאס איבערקוקן.
אויך קומט זיך א שכח פאר די בחורים וואס האבן מען בעט אנשי שלומינו זאלן מתפלל זיין אז די זאכן זאלן
ארויסגעהאלפן מיט'ן אנגרייטן די בריוו. זיך שוין רוקן שנעל.
נייעס'לעך
5 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
היכל הקודש נייעס
שעות ביינאכט.
די פונקטליכע צייטן ווענדן זיך לויט אין וועלכן "אבלאסט"
(קאונטי) מען געפינט זיך ,אבער ביז יעצט האט נישט אויסגעמאכט
צי מען גייט צופוס ,צי מען פארט אויף א לאקאלן וועג ,אויפן
הייוועי ,אדער אפילו ביים גרעניץ זעלבסט.
זייער אסאך רייזענדע האבן געהאט גרויסע שוועריקייטן און
עגמת נפש דערמיט; אויב מען האט זיך נאך לאנגע שעות פון
רייזן געפונען אויפן הייוועי אין די שפעטע נאכט שעות ,האט די
פאליציי געקענט אפשטעלן די קאר און הייסן דעם דרייווער זיך
ארויסציען אין די זייט און ווארטן דארט ביז אינדערפרי ,וואס
האט גורם געווען געוואלדיגע עגמת נפש פאר די פילע נוסעים.
ברסלב'ע חסידים ווייסן דאך פון תפילה ,מ'האט כסדר געבעטן
דעם אייבערשטן אז מ'זאל קענען אנקומען גרינג קיין אומאן.
און דער אייבערשטער האט געהאלפן אז עס איז אפיציעל
באריכטעט געווארן אז דער מיליטערישער גאווערנאר פון
רייזענדע אין אוקראינע וועלן
אדעסא ,האט געמאלדן אז אלע סארטן טראנספארטאציע מעגן ערלויבט ווערן צו פארן
פון היינט און ווייטער פארן אומגעשטערט אין ביידע ריכטונגען,
און מען וועט זיך מער נישט דארפן אפשטעלן אינמיטן די נאכט
טראץ די קורפיו
אויסצואווארטן ביז אינדערפרי.
דאס וועט הויפטזעכליך אויסמאכן אויפ'ן קיעוו-אדעסא
הייוועי ,די הייוועיס ארום אדעסא ,און ביי די גרעניץ-פונקטן ווי
רליווקא און רעני ,וואס זענען
ַ נקא ,סטאראקאזאטשעָ ,א
לא ַ ּפא ַ
ַ
אלע אריינגערעכנט אינעם נייעם סדר. פריידיגע נייעס קומט אריין פאר די טויזנטער אידן וואס גרייטן
מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף וועט דאס העלפן אין נאך א ריכטונג; זיך ארויסצופארן צום ציון הקדוש פונעם הייליגן רבי'ן אין אומאן
אז דאס וועט אויך העלפן אז די גרעניצן זאלן נישט זיין אזוי אויף דעם קומענדיגן ראש השנה הבעל"ט :אז די מיליטערישע
אנגעלייגט און געשטופט ,וויבאלד דער עולם וועט זיין מער אדמיניסטראציע אין דעם אדעסער ראיאן האט געמאלדן ,אז
אויסגעשפרייט איבער מערערע שעות. מ'האט אראפגענומען געוויסע שטרענגע קורפיו באגרעניצונגען
וואס זענען איינגעפירט געווארן צוליב די מלחמה.
די דאזיגע רעגולאציעס ,וואס זענען שוין אין קראפט פאר
מי יתן לי אבר כיונה אעופה ציון הקדוש אומנה עטליכע יאר ,האבן שטארק פארשווערט פאר די פילע רייזענדע
וואס קומען אן דורך די גרעניצן.
לויט די קורפיו געזעצן טאר מען זיך נישט געפינען אויף די
גאסן אין פארשידענע געגנטער איבער אוקראינע אין געוויסע
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 6
גרשון קרעמער
נאך די חתונה האט ער אנגעהויבן זוכן א שטעלע פאר פרנסה.
מ'האט אים דעמאלט אנגעטראגן אז מ'זוכט א חזן אין די שטאט
קארלסבורג – אינעם גרויסן שול אין קארלסבורג ,דארט וואו
דער "מראה יחזקאל" פלעגט דאווענען ,האט מען געזוכט א בעל
תפילה .ער איז אהינגעפארן זיך אויספרובירן ,און זיין דאווענען
האט זייער אויסגענומען ביי די עולם .זיי זענען טאקע געווען
גרייט צו שליסן א קאנטראקט מיט אים ער זאל קומען דאווענען
יעדן שבת מברכים אין קארלסבורג .אבער היות ער האט געוואוינט
אין באניא ,וואלט דאס באדייט אז ער וועט דארפן פעלן פון שטוב
יעדע פיר וואכן.
ער איז אריין אל הקודש פנימה צו זיין רבי'ן און זיך דורכגערעדט
די שאלה וואס ער זאל טוהן :צי זאל ער פארן און קומען יעדע פאר
וואכן ,און זיין אוועק פונדערהיים .האט דער רבי אים געזאגט:
"דאס איז נישט קיין עסק .חלילה ,א מאן דארף זיין אינדערהיים
מיט זיין ווייב און די קינדער .אבער אז דו האסט דארט א שטעלע,
איז כדאי דו זאלסט זיך אהינציען וואוינען". צו די שלשים פון הרה"ח ר'
ער איז אהיימגעקומען און עס איבערגעשמועסט מיט זיין
אשת חיל .פאר איר איז עס געווען גאר שווער ,היות אירע עלטערן
מנחם מענדל אינדיג ז"ל
האבן געוואוינט אין באניא ,אבער זי איז געווען אן אשה כשרה
העושה רצון בעלה .נאכ'ן אנפרעגן ביי ערליכע אידן ,האבן זיי
באשלאסן זיך אריבערצוציען קיין קארלסבורג .זיי האבן זיך
טאקע אריבערגעצויגן ,כאטש עס איז געווען גאר שווער.
קוים פיר וואכן שפעטער האט מען געהערט אז די דייטשן
זענען אריינגעקומען אין באניא .ליידער איז נישט געבליבן קיין
דעם פארגאנגענעם חודש אב זענען פילע אנשי שלומינו
שריד ופליט פון די גאנצע שטאט ,וואס איז געווען אן עיר ואם
געגאנגען מנחם אבל זיין הרה"ח ר' אברהם הערש אינדיג שליט"א,
בישראל .זיי זענען ניצול געווארן בלויז בזכות דעם וואס זיי האבן
מחשובי מתפללי בית המדרש היכל הקודש אין קרית יואל,
געפאלגט ערליכע אידן ,פאר'ן נישט איבערלאזן די שטוב ,און
וועלכער איז געזעסן שבעה נאך זיין חשוב'ן פאטער הרה"ח ר'
פאר'ן גיין אינאיינעם מיט די משפחה און פאלגן די צדיקים.
מנחם מענדל ב"ר דוב ז"ל ,וואס איז נפטר געווארן ערב תשעה
אנשי שלומינו זענען ארויס גאר איבערגענומען הערנדיג דעם באב.
שיינעם סיפור .זיין זכות זאל אונז מגין זיין מיר זאלן קענען גיין אין
ר' אברהם הערש האט דערציילט א מורא'דיגע מעשה וואס מיר
זיינע וועגן ,צו פאלגן ערליכע אידן און נישט פארלאזן די שטוב,
אלע קענען זיך אסאך לערנען דערפון .ר' מענדל אינדיג ז"ל האט
און אזוי וועלן מיר זוכה זיין צו אלעס גוטס.
געוואוינט אין די שטאט באניא ,דארט וואו זיינע עלטערן האבן
תהא נשמתו צרורה בצרור החיים. געוואוינט; ער האט דארט חתונה געהאט און איז אויך געווארן אן
איידעם אין די זעלבע שטאט ,באניא.
7 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
$360
איך טו צו
די זאך
איך העלף דעם
רבינ’ס זאך
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 8
ALPHAITIS.COM
איך ברען פאר הפצה
איך קום נישט ליידיג
פונעם רבינ’ס לייט
$1800 $1000
לעצטע
געלעגנהייט
איך קום צום רבי’ן
מיט פולע טאשן
איך בין עוסק אין:
רופט שוין347.578.4449 :
9 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
איך האב געוויסט!
א
וואס אינטערעסירט אים די גאנצע זאך דער רב קומט אריין אין שול, קליינטשיג א ין
פונעם נייעם רב? וואס האט עס מיט אלע בחורים שטופן זיך אויף די שטעטעלע אין די
אים? פארענטשעס ,און יעדער קוועטשט אלטע היים קומט פאר
זיך צו קענען זיין וואס נענטער .דער א גרויסער יום טוב;
ווי נאר דער רב נעמט אפיר דעם גאנצער עולם הייבט אן צו זינגען און מ'האט אויפגענומען א
חומש מעיין צו זיין ,זעט מען ווי דער פאטשן לכבוד דעם נייעם רב. נייעם רב!
פויער געבט א מאך אוועק מיט די הענט
דעם רב ,ער רופט זיך אן הויך" :איך האב דער רב זעצט זיך אוועק אויף זיין דער נייער רב וואס מ'האט
געוויסט!" און ער שפאנט ארויס פון פלאץ אויבן אן ,פארנט פון אים ליגט אויפגענומען איז געווען אן עלטערער
שול. א שיסל טרויבן .ער הייבט אויף די איד ,א גרויסער תלמיד חכם און א
אויגן ,און פון גרויס עניוות ווערט אים ירא שמים .דאס גאנצע שטעטל האט
זיין מאדנע אויפפירונג האט געהויבן נישט גוט; ער דארף נישט דעם גאנצן זיך אנגעטון שבת'דיג און זיך געגרייט
ברעמען ביי מאנכע אין די קהילה. געשטופעניש ,און עס אינטרעסירן אים ארויסצוגיין מקבל פנים זיין דעם נייעם
מענטשן האבן אנגעהויבן צו שישקענען נישט די אלע טאנצן און געזאנגען – ער רב.
אז אפשר איז דער פויער גאר א ל"ו דערהייבט עס פשוט נישט .ביים זייט
צדיק ...אפשר איז ער א באהאלטענער פונעם טיש באמערקט דער רב א חומש; מ'הערט שוין די פערד גאלאפירן,
בעל מקובל ,אפשר קען ער ליינען די ער נעמט שנעל דעם חומש און הייבט און קינד און קייט לויפן אנטקעגן צו
שטערן פונעם נייעם רב און ער זעט אן מעיין צו זיין דערין ,כדי נישט צו מקבל פנים זיין דעם נייעם רב .טאטעס
דארט נישט קיין גוטע זאכן ...ווער דארפן נהנה זיין פון דעם גאנצן גרויסן הייבן אויף די קינדער אויף די אקסלען,
ווייסט?! כבוד. צו קענען א בליק טון אויף דעם גרויסן
צדיק .דער וואגן שפאנט גראד צום
אזוי האבן די קלאנגען שנעל אין א זייט איז געשטאנען אן שול ,די גאנצע שטעטל לויפט צו צום
אנגעהויבן צירקולירן איבער דעם עלטערער מענטש ,אבער גאר א קבלת פנים; אנשים ,נשים ,וטף קומען
מאדנעם געשעעניש פונעם פויער ,ביז פארגרעבטער ,א גרויסער פויער. אפגעבן דעם ריכטיגן כבוד התורה
די ראשי קהילה האבן מחליט געווען אז מ'האט אים כמעט קיינמאל נישט געזען פארן רב .די שול איז באצירט מיט
זיי מוזן דערגיין וואס דא גייט פאר און אין שול ,ער האט אפילו קיין צורת הערליכע פלאקאטן פון אלע זייטן
וואס דאס האט געמיינט. האות נישט געקענט .ס'איז געווען א ארויסצוברענגען דעם כבוד התורה.
חידוש אים צו זען יעצט דא אין שול;
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 10
יעדעס מאל ווען איך פלעג זיין ביי אים,
פלעגט ער אלס אזוי קרעכצן' :איך לערן
גארנישט ,די יארן גייען מיר פארביי אזוי
ליידיג ,די תורה איז דאך אזוי גרויס"'...
דאן ,זיצנדיג אויפן מלמד'ס שויס,
זאגט מיר דער מלמד איך זאל נאר זאגן
"אלף" .האב איך גראד געוויסט אז דאס
גייט זיך נישט ענדיגן ביי אלף; דערנאך
גייט קומען בית און גימל ,און ווען מ'וועט
פערטיג ווערן מיט דעם ,גייט מען מיר
זאגן נאר "קמץ" און דערנאך נאר "צירי".
און אויב וואלט דאס געווען די גאנצע,
וואלט שוין נישט געווען געפערליך ,נאר
איך האב גאנץ גוט געוויסט אז באלד גייט
מען ארויף א כיתה ,און דערנאך וועט מען
מיר זאגן נאר איין פסוק חומש.
מיר זענען ביידע היינט אכט און זעכציג זיי זענען געגאנגען אינאיינעם ביזן
א יאר שפעטער וועט מען שוין מאנען יאר אלט .פונקט מיט פינף און זעכציג עק שטאט ,דארט טרעפן זיי דעם
ביי מיר אויך רש"י ,א יאר שפעטער גייט יאר צוריק איז געווען אונזער חלאקע; פויער נאכלויפן זיינע ציגן מיט זיין
מען מיר זאגן נאר משניות ,און דערנאך מ'האט אונז געמאכט פיאות און געפירט פארגרעבטער שפראך .די ראשי קהילה
נאר גמרא. אין חדר אריין. פרעגן אים" :אפשר קענען מיר כאפן א
ווארט מיט אייך?"
איך האב שוין דעמאלט פארשטאנען אנקומענדיג אין חדר ,האט מיך דער
אז די זאך ענדיגט זיך נישט דא .וואס האב מלמד גענומען אויף זיין שויס ,מיר "מיט מיר? אוודאי! מיט וואס קען איך
איך אנהייבן? איך האב דאן מחליט געווען געוויזן דעם א' און געזאגט' :זאג נאך מיר: אייך העלפן?"
אז מיר וועט מען נישט פארפירן; איך בין אלף'.
נישט קהל'ס נער ,איך גיי נישט פאלן פאר די ראשי הקהילה הייבן אן צו
דעם! די זאך איז אבער ,אז מיין טאטע איז שטאמלען" :קוק אהער ,דו ווייסט דאך,
געווען א גרויסער תלמיד חכם ,ער האט נעכטן איז דא פארגעקומען די הכתרה
איך האב דאן אראפגעלייגט א פוס – אייביג געלערנט און איז געווען פון פון דעם נייעם רב ,און עטליכע מענטשן
זאל זיך דער מלמד איבערקערן אויפן די חשובע תלמידי חכמים אין שטאט. האבן באמערקט ווי דו געבסט אזא מאך
קאפ – איך זאג נישט ארויס דעם אלף, יעדע נאכט פלעג איך הערן מיין טאטע אוועק מיט די האנט און רופסט אויס
זאל זיין וואס זאל זיין! קרעכצן' :וואס וועט זיין מיט מיר? איך הויך' :איך האב געוויסט!' וואס האט דאס
לערן גארנישט ,איך האב נאך גארנישט באדייט?"
אזוי בין איך טאקע אויפגעוואקסן ,איך געלערנט ,וואס וועט דא זיין מיט מיר?'
קען אפילו נישט קיין צורת האות .מיר אזוי פלעג איך הערן מיין טאטע קרעכצן "אה ,דאס? לאמיך אייך פארציילן...
וועט מען נישט פארנער'ן; אויב קיינער יעדע נאכט.
ענדיגט עס נישט ,גיי איך עס בכלל נישט איך מיט דעם נייעם רב זענען ביידע
אנהייבן. אזוי אויך איז מיין זיידע געווען א פונקט די זעלבע יארגאנג ,און מיר זענען
גרויסער תלמיד חכם און א גאון ,און אויפגעוואקסן אינעם זעלבן שטעטל.
11 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
אזוי בין איך טאקע אויפגעוואקסן ,איך קען אייער נייער רב איז אבער געקומען
פון א גאר פשוט'ער שטוב .ער האט
גארנישט געוויסט וואס עס ווארט אים
אפילו נישט קיין צורת האות .מיר וועט מען אפ; דער מלמד זאגט אים "זאג אלף" ,און
ער ,נעבעך ,האט נאכגעזאגט דעם אלף,
נישט פאר'נער'ן; אויב קיינער ענדיגט עס נישט, און אזוי ווייטער דעם בית .א יאר דערויף
האט מען אים טאקע געגעבן א ווארף
גיי איך עס בכלל נישט אנהייבן. ארויף די נקודות ,שפעטער איז שוין
געקומען חומש ,דערנאך רש"י – בקיצור,
א שפיל וואס ענדיגט זיך נישט!
יעצט ,אז איך האב געהערט אז ער
הקטנה און געבן שנעל א מאך אוועק דו נעמסט חיזוק פון ברסלב? געב זיך קומט דא ווערן רב ,האב איך געוואלט
מיט די האנט און זאגן אן" :זאלסט וויסן אכטונג ,ווייל ס'ענדיגט זיך נישט דארט... זען אויב ער האט שוין געענדיגט אדער
אז ס'ענדיגט זיך נישט דא"... אויב ער לערנט נאך.
נאכדעם קומט שלום בית ,נאכדעם
ווער ס'האט שכל ,קוקט נישט אויף וועט מען דיר מאכן זאגן משניות מיט אזוי קוקנדיג ביי די קבלת פנים,
קיינעם און טוט וואס ס'איז גוט פאר אים; גמרא ,דערנאך וועט מען דיך מאכן רעדן בשעת דער עולם האט זיך געשטופט,
ער לויפט צום הייליגן רבי'ן אויף ראש צום אייבערשטן ,און די זאך ענדיגט זיך האב איך געזען ווי ער נעמט א חומש
השנה .פונעם פענסטער פונעם עראפלאן נישט ביז דו וועסט נאך צום סוף פארן און ער לערנט .האב איך זיך געפרייט אז
קענסטו אראפקוקן און זען דעם נאר קיין אומאן! איך האב געוויסט! איך האב געוויסט אז
ווי ער מאכט מיט די פינגער" :איך האב דאס גאנצע "אלף זאגן" איז א שפיל וואס
געוויסט! די זאך ענדיגט זיך נישט דא ,ער יא ,ס'דא מענטשן וואס טראכטן אזוי ס'ענדיגט זיך נישט...
וועט נאך פארן קיין אומאן!!!" מיט אן אמת .ווען איינער ווערט מקורב
צום רבין ,קומען זיי צו לויפן מיט א יד ***
אההה ,א מחיה! אז מען קוקט נישט
אויף קיינעם און אויף גארנישט ,מ'לאכט
זיך גוט אויס פון אלע ארומיגע .איך טו
וואס איז גוט פאר מיר ,איך פאר צום
גרעסטן לויער אויפן יום הדין .איך פאר
צום רבי'ן וואס געבט מיר א תיקון ,וואס
פארעט זיך מיט מיין נשמה און גייט מיך
ארויסשלעפן פון די טיפסטע בלאטעס.
זאל די גאנצע וועלט מיר ווייזן מיט די
הענט "איך האב געוויסט" ...איך לאך זיך
אויס פון יעדן איינעם .איך נעם קעיר פון
מיר ,איך פאק א רענצל און איך לויף צום
הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה!
אשרינו שזכינו להתקרב לרבינו!
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 12
13 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
ארויסגעגעבן א באנד אויף ספר המדע און ספר אהבה און
עס צעטיילט בחנם אין די שולן; איך האב טאקע דעמאלטס
בני ברק ישראל דוד ברוקמאן
אויך באקומען איינס .ארום חודש סיון איז ארויס נאך
א באנד אויף 'ספר הזמנים' ,אבער וויפיל איך האב נאר
פרובירט עס צו זוכן ,האב איך עס נישט געקענט שאפן. בערך ארום פסח צייט האב איך זיך דערמאנט אז דאס
איך האב אסאך מאל געבעטן דעם אייבערשטן אז איך יאר גייט לכאורה נאכאמאל פארקומען די "אנשי חיל"
זאל עס קענען באקומען ,ווייל איך וויל האבן דעם גאנצן קאמפיין.
סעט רמב"ם ביזן סוף מחזור. איך האב ביי מיר געטראכט אז דאס יאר וויל איך טון
בערך צוויי וואכן צוריק שפאציר איך אריין אין א שול עפעס וואס אפילו איך אליין גלייב נישט אז איך בין מסוגל
נעבן מיין הויז ,און איך זע פלוצלינג ווי מ'האט דארט צו באווייזן :איך וויל דאפלען מיין ציל פון פאריאר ,וואס
אויסגעלייגט די ספרים פארן עולם זיך צו נעמען. איז געווען 5,000ש"ח ,און אויפטרייבן צוויי מאל אזויפיל.
שכח אייבערשטער. איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל טאקע
קענען אנקומען צו מיין ציל ,און זייט דעמאלטס ,יעדעס
מאל וואס איך האב זיך דערמאנט פונעם קאמפיין ,האב איך
נאכאמאל געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל מצליח זיין
צו דערגרייכן מיין ציל.
קרית ברסלב אייזיק הכהן קאהן למעשה ,ווען דער קאמפיין האט זיך געענדיגט ליל שישי
פרשת ראה ,האב איך נאך געהאלטן ביי ווייניגער ווי האלב
פונעם ציל...
פאר א לאנגע צייט פלעג איך צאלן די מארטגעדזש אויף אבער איך האב נישט אויפגעגעבן; איך האב ווייטער
מיין דירה נאכ'ן דאטום ,וואס דעמאלט דארף מען שוין געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל נאך קענען אנקומען
צאלן א קנס ( .)late feeברוך השם אז איך האב געהאט צום ציל ,און איך האב מיר פארגענומען אז אויב איך וועל
די געלט עס צו צאלן פאר די דרייסיג טעג זענען אריבער, עס טאקע דערגרייכן ,וועל איך עס מפרסם זיין אינעם
וואס דעמאלט וואלט עס שוין אפעקטירט מיין קרעדיט 'בלעטל'.
(די נאמען) ,אבער למעשה פלעג איך צאלן א לעיט פי ,וואס היינט האלטן מיר מיטוואך פרשת כי תצא ,און ברוך
דאס איז אויך נישט גוט. השם ,שכח אייבערשטער ,איך האב דערגרייכט מיין ציל.
אזוי איז עס אנגעגאנגען א לאנגע צייט .איך האב דא אין ארץ הקודש לויפט א פראיעקט וואס הייסט
אנגעהויבן בעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל קענען 'שיננא' .זיי געבן ארויס א הערליך-שיינעם און שיין ספר
באווייזן צו צאלן פריער ,כדי נישט צו דארפן באצאלן פארן 'טעגליכן רמב"ם' סדר [וואס אנשי שלומינו לערנען
איבעריגע געלטער. אין זייערע טעגליכע שיעורים] .זיי טיילן די ספרים אויס
שכח אייבערשטער אז די לעצטע פאר חדשים צאל איך בחנם אין די בתי מדרשים יעדעס מאל ווען מ'הייבט אן
שוין אין צייט ,אזוי דארף איך נישט באצאלן קיין איבעריגע לערנען א נייע ספר.
געלטער און די געלט גייט נישט אין מיסט. למשל ,ביים אנהייב פון דעם יעצטיגן מחזור ,וואס האט
שכח אייבערשטער. זיך אנגעפאנגען דעם פארגאנגענעם חודש שבט ,האבן זיי
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 14
ALPHAITIS.COM
געציילטע די לעצטע
זכותים קלאסן
ווערן יעצט
קרן
פארבליבן!!! פארענדיגט
הבנין
בנשיאות קרן
הראש בניני
ישיבה מסדותינו
שליט"א הק'
לעצטע געלעגנהייט
נמכר$54,000
קומת הכנה לישיבה -
לעצטע זכותים
זכות חלון $12,000 - זכות חלונות בכיתה $18,000
אזוי אויך איז געבליבן געציילטע זכותים צו קויפן אויף די אינטערשטע שטאקן .כאפט מציאות!
מו”ה אשר בער אינדארסקי הי”ו מו”ה שבתי מארקוס הי”ו האנדלט אייך איין א זכות לנצח נצחים! רופט שוין די געטרייע גבאי קרן הבנין:
347.997.2348 347.735.9688
15 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
נ ְִסי ֹונ ֹות ר ׁ
ֹאש הַ ׁ ָשנָה ִאין או ַּמאן
ׁ ְשאֵלָה:
ְלכָ בוֹד ֶדער רֹאשׁ יְ ִשׁ ָיבה ְשׁ ִל ָיט"א,
ישׁט זוֹכֶ ה גֶ עוֶ וען צוּערער ָבּחוּר וָ ואס ָהאט נָ אכְ נִ ְ ִאיְך ִבּין ַאן ֶע ְל ֶט ֶ
עדן ָטאג ָק ְר ָבּנוֹת ַהנְּ ִשׂ ִיאים אוּן ִאיְך ֶבּעט עפן ַא ִשׁידוְּךִ ,איְך זָ אג יֶ ְ ְט ֶר ְ
עפן ַמיין ִשׁידוְּך ְבּ ָקרוֹב.אוּן ִאיְך ָהאף ַאז ִאיְך זָ אל שׁוֹין זוֹכֶ ה זַ יין צוּ ְט ֶר ְ
אר'ן
ויפיל ָמאל ִאיְך זָ אג צוּ ַפ ְ ייער גְ רוֹיס ,וִ ִ ַמיין יֵּ ֶצר ָה ַרע ִאיז זֵ ֶ
צוּריקוייטער ִ ער ְשׁ ְטן ַאז ִאיְך גֵ יי שׁוֹין זַ יין וואוֹילַ ,פאל ִאיְך וַ ֶ ייּב ְ
ֵא ֶ
ִאין ְפּגַ ם ַה ְבּ ִרית ַר ְח ָמנָ א ִל ְיצ ָלןָ ,א ֶבּער ִאין ִדי ֶל ְ
עצ ֶטע ְצוֵ ויי יָ אר ָהאּב
עהוֹיבּן ְמ ַחזֵּ ק זַ יין ִמיט ִדי ְד ָרשׁוֹת פוּנֶ עם רֹאשׁ יְ ִשׁ ָיבה ְ ִאיְך זִ יְך ָאנְ גֶ
אפּן ִאינֶ עם ֵס ֶדר ֶדּ ֶרְך ַה ִלימוּד ,נָ אר רוּבּיר זִ יְך ָאנְ צוּכַ ְ ְשׁ ִל ָיט"אִ ,איְך ְפּ ִ
ִמיט ֶדעם ֶקען ִאיְך זִ יְך ַא ִבּ ְיסל ְמ ַחזֵּ ק זַ יין.
ערט זִ יְך צוּ רֹאשׁ ַה ָשּׁנָ הָ ,האבּ ִאיְך גְ רוֹיס ערנֶ ענְ ֶט ְ
עצט וֶ וען ְמ ֶ'ד ְ
יֶ ְ
אבּ ֶלעם ִאיז אוּמאןַ ,מיין ְפּ ָר ְ
ייליגְ ן ֶר ִבּי'ן אוֹיף ַ ארן צוּם ֵה ִ ֵח ֶשׁק צוּ ָפ ְ
ארט וֶ ועט זִ יְך ִמ ְתגַּ ֵבּר זַ יין אוֹיף מוֹרא ַאז אוֹיְך ָד ְ ָא ֶבּער ַאז ִאיְך ָהאבּ ָ
ִמיר ֶדער יֵּ ֶצר ָה ַרע ,אוּן ִאיְך וֶ ועל נָ אר זוּכְ ן וואוּ צוּ טוּן ֲע ֵבירוֹת ַר ְח ָמנָ א
קוּמעןצוּריק ֶ עצ ֶטע ִמינוּט אוּן ִ ארן ִדי ֶל ְ ִל ְיצ ָלן .אוּן ֲא ִפילוּ ִאיְך וֶ ועל ָפ ְ
על ְפן ,וַ וייל
ישׁט ִצי ָדאס וֶ ועט ִמיר ֶה ְ גְ ַלייְך נָ אְך יוֹם טוֹב ,וֵ וייס ִאיְך נִ ְ
ארק. ייער ְשׁ ַט ְ
ֶדער יֵּ ֶצר ָה ַרע ְבּ ֶרענְ ט ִאין ִמיר זֵ ֶ
ארןישׁט נָ אר ָפ ְ
ארנִ ְ קוּקן אוֹיף גָ ְ
ישׁט ְ ויסן ִצי ִאיְך זָ אל נִ ְ
וִ ויל ִאיְך וִ ְ
ייבּן
ערשׁ ְבּ ַל ְ צוּם ֶר ִבּי'ן אוֹיף רֹאשׁ ַה ָשּׁנָ הָ ,א ֶדער זָ אל ִאיְך ֶענְ ֶד ְ
ער ֵהיים? ִאינְ ֶד ְ
רוֹיסן יְ יַ ֶשׁר כּ ַֹח
ַא גְ ְ
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 16
עצתו אמונה כי תבא תשע"ט
עּפן נַ ַחת פּון ִדי ִקינְ ֶדער.
ִקינְ ֶדערֶ ,ע ְר ִליכֶ ע ִקינְ ֶדער אּון צּו ֶׁש ְ
ְּת ׁשוּבָה:
וארן רֹאׁש אל ְפן גֶ עוָ ְ מּואל ַהנָ ִביא ִאיז גֶ ָ
עה ְ אמע פּון ְׁש ֵ ַחנָ ה ִ -די ַמ ֶ
ער ְׁש ְטןַ ,אזֹוי וִ וי ֶעס
ייּב ְ
עטן ֶדעם ֵא ֶ עּב ְ ַה ָׁשנָ ה נָ אר וַ וייל זִ י ָהאט ַא ַסאְך גֶ ֶ
אּומאן ,ט"ו ֱאלּולְׁ ,שנַ ת
ְּב ֶעזְ ַרת ה' יִ ְת ָּב ַרְך -יֹום א' ְל ֵס ֶדר ּכִ י ָתבֹוא ְל ַ
מּואל-א א ,יב)" :וְ ָהיָ ה כִ ּי ִה ְר ְב ָּתה ְל ִה ְת ַפ ֵּלּל ִל ְפנֵ י ה'"ַ ,חנָ ה ָהאט
(ׁש ְֵׁש ֵטייט ְ
תשע"ט ִל ְפ ָרט ָק ָטן
אל ְפן
עה ְ ער ְׁש ְטן ַפאר ִקינְ ֶדער ִּביז זִ י ִאיז גֶ ָ ייּב ְ
עדאוְ ונְ ט צּום ֵא ֶ ַא ַסאְך גֶ ַ
עטן ַא ַסאְך ֶדעם דּורכְ 'ן ַדאוֶ וענֶ ען אּון ֶּב ְ וארן; זֶ עט ֶמען פּון ֶדעם ַאז ְ גֶ עוָ ְ
אל ְפן.עה ְ וערט ֶמען גֶ ָ ער ְׁש ְטן וֶ ְ
ייּב ְ
ֵא ֶ ְלכָ בֹוד ַה ָּבחּור ...נֵ רֹו יָ ִאיר.
יֹוסף ַה ַצ ִדיק ַארֹויס פּון ְּת ִפ ָיסה; ִאיז ָדאס ַא ַצייט רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז ֵ אל ְטן ַדיין ְּב ִריוו.
ִאיְך ָהאּב ֶע ְר ַה ְ
עדער ֵאיינֶ ער ֶקען זֹוכֶ ה זַ יין ַארֹויס צּו גֵ יין פּון זַ יין ֵאייגֶ ענֶ ע וָ ואס יֶ ֶ
ואר ְפן ִאים ַא ָראּפ ִאין ְּת ִפ ָיסה ,פּון ִדי ֶהענְ ט פּון ִדי ְק ִלּפֹות וָ ואס וַ ְ אּומאן אֹויף
קּומען ַקיין ַאל ְסטּו ֶוָ ואס ִאיז ִּבכְ ַלל ַדיין ְפ ַראגֶ ע? ַאוַ ַדאי זָ ְ
יֹוסף ַה ַצ ִדיק ִאיז ַארֹויס פּון זַ יין ְּת ִפ ָיסה.
ֲע ֵבירֹותַ ,אזֹוי וִ וי ֵ אסטרֹאׁש ַה ָׁשנָ ה! וֶ ועט ִדיר ֶדער ֶר ִּבי ְמ ַת ֵּקן זַ יין אֹויף ַא ֶלעס וָ ואס דּו ָה ְ
ּפֹוגֵ ם גֶ עוֶ וען.
ערט ִדי ַא ְר ֶּבעט ַפאר ִדי ִא ְידן ִאין עה ְ אֹויפגֶ ֶ
ְ רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ָהאט זִ יְך
אר ְפןיׁשט ַד ְ
ּפֹועל'ן ַּפ ְרנָ ָסה ְּבנָ ֵקלֶ ,מען זָ אל נִ ְ
ער ַפאר ֶקען ֶמען ֵ ִמ ְצ ַריִ ם; ֶד ְ ּכֹולין ָאז ֲאנָ ִשׁים
"שׁיְ ִ מֹוה ַר"ןִ ,ס ָימן תו)ֶ : ייליגֶ ער ֶר ִּבי זָ אגְ ט ַ(חיֵ י ַ ֶדער ֵה ִ
יטער ְׁשוֶ וערַ ,אזֹוי וִ וי ִדי ִׁש ְעּבּוד ִמ ְצ ַריִ ם ָהאט זִ יְך עטן ַאזֹוי ִּב ֶַא ְר ֶּב ְ שׁנָ ה ֹלא ָהיָ ה ְב ֶּא ְפ ָשׁר ֶשׁיִ ְּהיֶ ה ָל ֶהם ִתּּקּון ְבּׁשּום ש ְׁבּכָ ל ַה ָ ּ
ְל ַק ֵבּל ִתּּקּונִ ים ַמה ֶ ּ
ערט רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה. עה ְאֹויפגֶ ֶ
ְ כֹולין ֲא ִפיּלּו ֵהם ְל ַק ֵבּל ִתּּקּון" .רֹאׁש שׁנָ ה יְ ִ
א ֶֹפןַ ,אף ַעל ִפּי כֵ ן ְבּראׁש ַה ָ ּ
על ְפןֲ ,א ִפילּו ֶמענְ ְט ְׁשן וָ ואס ִאיְך ֶקען זֵ יי עדן ֵאיינֶ עם ֶה ְ ַה ָׁשנָ ה ֶקען ִאיְך יֶ ְ
ּפֹועל'ן ַדיין ִׁשידּוְך;
ועסטּו ֵארט ַּביים ֶר ִּבינְ 'ס ִציּון וֶ ְ
אּומאןָ ,ד ְ
קּום ַקיין ַ שׁנָ ה ֲא ִפיּלּו הּוא ְב ַּע ְצמֹו"אף ַעל ִפּי ֶש ְׁבּכָ ל ַה ָ ּ יׁשט ְמ ַת ֵקן זַ יין ַא גַ אנְ ץ יָ ארַ , נִ ְ
ימה אּון ִּתיקּון ׁשּובה ְׁש ֵל ָ
ועסטּו זֹוכֶ ה זַ יין צּו ְּת ָ ארט ַּביים ִציּון וֶ ְ ָד ְ כֹוליםשׁנָ ה גַ ּם ֵהם יְ ִ זִ כְ רֹונֹו ִל ְב ָרכָ ה ֹלא ָהיָ ה יָ כֹול ְל ַת ְקּנָ םֲ ,א ָבל ְבּראׁש ַה ָ ּ
ַה ַּמ ֲע ִׂשים. שׁנָ ה ִענְ יָ נִ ים וְ ִתּקּונִ ים ַמהעֹושׂה ְבּרֹאׁש ַה ָ ּ ְל ַק ֵבּל ִתּּקּונִ ים .כִ ּי ָא ַמר ֶשׁהּוא ֶ
שׁנָ ה גַ ּם הּוא ֵאינֹו יָ כֹול ַל ֲעׂשֹות". ש ְׁבּכָ ל ַה ָ ּ
ֶּ
אּבן ַה ְצ ָל ָחה ִאין ַא ֶלע
אל ְסט ָה ְ
על ְפן זָ ְ
ער ְׁש ֶטער זָ אל ֶה ְ
ייּב ְ
ֶדער ֵא ֶ
ִענְ יָ נִ ים. וערן
אל ְפן וֶ ְ רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז ַא ַצייט וָ ואס ֶמען ֶקען זֹוכֶ ה זַ יין צּו גֶ ָ
עה ְ
ארף נָ אר; ֲחכָ ֵמינּו זִ כְ רֹונָ ם ִל ְב ָרכָ ה ֶרעכֶ ענֶ ען אֹויס ִמיט וָ ואס ֶמען ַד ְ
אס ְירט אּום רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה (רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה יא). רֹויסע נִ ִיסים וָ ואס ָהאט ַא ְלץ ַּפ ִ גְ ֶ
טֹובה אּון ַא גּוט גֶ ֶ
עּבענְ ְט ְׁשט יָ אר. ימה ַָא ּכְ ִת ָיבה וְ ֲח ִת ָ
רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה זֶ ענֶ ען ִדי ִא ָּמהֹות ָׂ -ש ָרה ִא ֵּמנּוָ ,ר ֵחל ִא ֵּמנּו אּון ַחנָ ה נִ ְפ ָקד
ּפֹועל'ן
וארן ִמיט ִקינְ ֶדערִ ,איז ָדאס ַא ַצייט ַפאר אּונְ ז ַא ֶלע אֹויס צּו ֵ גֶ עוָ ְ
17 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
א
אויףבליק
צוריק טרעף צו וואס ,ווען ,וואו ,און ווער איז דער בילד:
מוהרא"ש זי"ע ביים געבן בילד פון
א דרשה אין אומאן פארן
אהיימפארן אין די ס' יארן. פאריגע
וואך:
קורצע שטריכן ארויסגענומען פון ספר הקדוש
“אשר בנחל אידיש”
אין בעפארגרייטונג צו ראש השנה הבעל”ט
‘גָ אר ֵמיין זַ אְך ִאיז רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה’‘ ,אּון ִאיְך וִ ויל ַאז ַאלֶ ע זָ אלְ ט די גאנצע וועלט איז תלוי אין מיין ראש השנה:
ֶע ְטץ זַ יין ַּביי ִמיר רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה’ אּון ִ‘איְך וֶ ועל זִ יְך לֵ ייגְ ן ִאין ִדי ארן
ועסט אֹויְך ָפ ְער ְפ ֵרייט ַאז דּו וֶ ְ ייער ֶד ְ
ֶעס ָהאט ִמיְך זֵ ֶ
יְיקא צּוטֹובה צּו טּון’ ,אּון ַד ָ לֶ ענְ ג אּון ִאין ִדי ְּב ֵרייט ֶענְ ק ַא ָ אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן ִאין א ַּומאן ,וואֹויל ִאיז
ארןִ ,איְך ֶקען ִדיר ער ְסטּו ַדיין ַמאן פּון צּו ָפ ְ ַאזַ א ַצ ִדיק ְׁש ֶט ְ ִדיר אֹויף ֶדער וֶ ועלְ ט אּון אֹויף יֶענֶ ער וֶ ועלְ טֶ ,דער ֵהיילִ יגֶ ער
אר ְׁש ֵטיין!
יׁשט ַפ ְנִ ְ מֹוה ַר”ן ִס ָימן ת”ה) ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ועלְ ט ִאיז
ֶר ִּבי ָהאט גֶ עזָ אגְ ט ַ(חיֵי ֲ
ייערַ ,מאכְ ְטס ָׁשלֹום אּון ִא ֶיּבער ֶדעם ֶּבעט ִאיְך ִדיר זֵ ֶ ָּתלּוי ִאין ַמיין רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ,וָ וארּום רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז ֶדער יֹום
ער ֵהייט ארן גֶ עזּונְ ֶט ְ
ֶהעלְ ף ַארֹויס ַדיין ַמאן ֶער זָ אל ֶקענֶ ען ָפ ְ יֶעדן ֵאיינֶ עם וָ ואס וֶ ועט זַ יין עמאלְ ְטס ִמ ְׁש ָּפט ֶמען ְ ַה ִדיןֶ .ד ָ
ּפֹועלְ ן ַפאר ִדיר אּון ַפאר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה אּון ֶער וֶ ועט ְ ייּבט ֶמען ָאּפ ֶדעם ִמיט ִאים ַא גַ אנְץ יָאר ,רֹאׁש ַה ָׁשנָה ְׁש ַר ְ
עּבענְ ְט ְׁשט יָארַ ,א יָאר פּון ַּפ ְרנָ ָסהערלֶ עְך ַא גּוט גֶ ֶ
ִדי ִקינְ ֶד ְ ּב ְּודזְ ֶׁשעט אֹויף ַא גַ אנְץ יָאר.
אּון פּון ֶׁש ַפע אּון פּון גֶ עזּונְ ט אּון נַ ַחת אּון ְס’וֶ ועט ֶענְ ק אשר בנחל מכתב כ’
עטן ַּביי אר ְפ ְסט ַא הֹויז? וֶ ועט ֶמען ֶּב ְ יׁשט ֶפעלְ ןַ .ד ְ ארנִ ְ
גָ ְ
עטן ַּביי ֶדעם ועסטּו ֶּב ְ
אר ְפ ְסט נָ אְך זַ אכְ ן? וֶ ְ
ֶדעם ַצ ִדיק; ַד ְ דער צדיק רייסט איין פאר כלל ישראל:
ַצ ִדיק.
יִׂש ָר ֵאל ,אּון מֹוסר נֶ ֶפׁש ַפאר ּכְ לַ ל ְ ֶדער ַצ ִדיק ִאיז זִ יְך ֵ
עקל ַפאר ַדיין ַמאן ,אּון ִׁשיק ִאים ַּפאק ַאיין ַא ֵׁשיין ֶּפ ְ יִׂש ָר ֵאל ,אּון ֶער ִאיז ייסט ַאיין וֶ ועלְ ְטן ַפאר ּכְ לַ ל נְ ָׁשמֹות ְ ַר ְ
צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבין אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאין ַ
אּומאן ,וֶ ועט ֶע ְטץ וערע ְמ ַב ֵטל ַאלֶ ע גְ זֵ ירֹות ָרעֹות אּון ַאלֶ ע ְׁשלֶ עכְ ֶטע אּון ְׁשוֶ ֶ
וערן ִמיט ַא גּוט גֶ ֶ
עּבענְ ְט ְׁשט יָ אר אּון ִמיט עהאלְ ְפן וֶ ְיידע גֶ ָ ֵּב ֶ קּומט ִדינִ יםִ ,א ֶיּבער ֶדעם וואֹויל ִאיז ֶדער ֶמענְ ְטׁש וָ ואס ֶער ְ
יׁשט ֲח ָר ָטה
ועסט נִ ְ ַא גְ לִ ְיקלִ יְך יָ אר אּון דּו וֶ ְ
ועסט זֶ ען ַאז דּו וֶ ְ ׁשּובה,אר ְטן ְּת ָ צּום ַצ ִדיק אּון ַּבאוַ וייזְ ט זִ יְך צּו ִאים אּון טּוט ָד ְ
אּבן.
ָה ְ ערן ,אּון זָ אגְ ט ִ“רּבֹונֹו ֶׁשל עֹולָ ם ִאיְך ִּבין אּון גִ ְיסט ַטייכְ ן ְט ֶר ְ
אשר בנחל מכתב כ”ז עקּומען ַא ֶהער צּו ֶדעם ֵהיילִ יגְ ן ַצ ִדיק ֶר ִּבי נַ ְח ָמן ֶּבן ֵפיגָ א ֶ גֶ
קּומען צּו עטן ַאז ֶמען זָ אל ֶ עּב ְ ִמ ְּב ֶר ְסלֶ ב זי”ע וָ ואס ֶער ָהאט גֶ ֶ
ווער עס קומט צום רבי’ן ראש השנה וועט ִאים אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ,אּון ָאט ִּבין ִאיְך ָדא ַּביי ִאיםִ ,איְך ָהאּב
אים זיין גוט א גאנץ יאר: צּור ְיק ַהאלְ טּונְ גֶ ען וָ ואס וערע ְמנִ יעֹות אּון ִ עּב ָראכְ ן ַאלֶ ע ְׁשוֶ ֶ
ֶצ ְ
יֶעדן
אס ְירט ְ אּומגְ לִ ְיקן ַּפ ִ
ארא ְ ואס ַפ ַ
עען ִמיר וָ ְ יידער זֶ ֶ
לֵ ֶ יׁש אּון עקּוקט אֹויף גָ ְ
ארנִ ְ ְ יׁשט גֶעהאטִ ,איְך ָהאּב נִ ְ ִאיְך ָהאּב גֶ ַ
אּפט ארכַ ְ וערן ַפ ְויפיל יּונְ גֶ ע ֶמענְ ְט ְׁשן וֶ ְ ָטאג ֹלא ָעלֵ ינּו ,וִ ִ ער ֶיּבער ֶּבעט ִאיְך ִדיר ִרּבֹונֹו ֶׁשל עֹולָ ם ָהאּב ִאיְך ִּבין ָדאֶ ,ד ִ
ייען ַאוֶ ועק פּון ויפיל ִקינְ ֶדער גֵ ֶ וערן ,וִ ִ
עה ְיטן זָ אל ֶמען וֶ ְ ָא ְּפגֶ ִ עּבענְ ְט ְׁשט אֹויף ִמיר ַר ְח ָמנּות ,אּון ְׁש ַרייּב ִמיר ָאן ַא גּוט גֶ ֶ
ייע ְרן ויפיל ֵפ ֶאס ְירן? וִ ִ ויפיל ֶע ְק ִס ֶידענְ ְטן ַּפ ִֶדער וֶ ועלְ ט? וִ ִ אהיט אּבן גֶ עזּונְ ט אּון ַּפ ְרנָ ָסה אּון נַ ַחת ,אּון ַּב ִ
יָ ארִ ,איְך זָ אל ָה ְ
ויפיל אר ְּב ֶרענֶ ען ַאלֶ עס? וִ ִ עּב ָראכְ ן אּון ַפ ְ אֹויסגֶ ְ
ְ וערןוֶ ְ וערן פּון ַאלֶ עם ְׁשלֶ עכְ ְטן. זָ אל ִאיְך וֶ ְ
וערן וערן ָאן ָדאס גֶ עלְ ט ִאין ֵאיין נַ אכְ ט אּון וֶ ְ ֶמענְ ְט ְׁשן וֶ ְ אשר בנחל מכתב כ’
ויפיל ָצרֹות ִאיז ָדא? אּון ָדא ְׁש ֵטייט ַא ֶר ִּבי ָא ִרים? אּון וִ ִ
יֶעדן
אּון ְׁש ַרייט ַפאר זַ יינֶ ע ֲח ִס ִידים אּון ַּתלְ ִמ ִידים אּון ַפאר ְ נעמען א גוטער לויער פאר’ן יום הדין:
ִאיד“ :קּום צּו ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה וֶ ועט ַאייְך גּוט זַ יין אֹויף וארן אֹויף ַא ֶמענְ ְטׁש טֹויט ֶמען זֶ עט אֹויּב ְס ִ’איז נִ גְ זָ ר גֶ עוָ ְ
ארף ָדאְך ַטאנְ ְצן ַפאר ִׂש ְמ ָחה ַא גַ אנְ ץ יָ אר!”ָ ,דאס וַ וייּב ַד ְ יׁשט ַאז ֶמען זָ אל ִאים ְפ ֵריי לָ אזְ ן? ְׁש ְט ָראף ,וָ ואס טּוט ֶער נִ ְ
ארן צּו ַאזַ א ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן ְמ ַקיֵים זַ יין עפ ְ
ַאז ִאיר ַמאן ִאיז גֶ ָ ׁשֹופט,
עס ְטן ֵ לֹויערֶ ,ער גֵ ייט צּום גְ ֶר ְ
עס ְטן ֶ ֶער זּוכְ ט ֶדעם ֶּב ְ
ֶדעם ָרצֹון פּון ַצ ִדיק! קּומט רֹאׁש עּבן ,אּון ָדא ְ ַא ִבּי ֶמען זָ אל ִאים ֶׁשענְ ֶקען ֶדעם לֶ ְ
וערן ַפאר
ע’מ ְׁש ָּפט צּו וֶ ְ
וֶ וען ַא ֶמענְ ְטׁש ִאיז ִאין ַא ָצ ָרה גֶ ִ רֹויסע לֶ עכְ ִטיגֶ ער ַצ ִדיק ָהאט צּוגֶ עזָ אגְ ט ַה ָׁשנָ ה ,וָ ואס ַאזַ א גְ ֶ
>>>>
ֶקען ֶער ַאלֶ עם ְמ ַת ֵקן זַ ייןִּ ,וּב ְפ ַרט רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה וָ ואס עס ְטן
עמט ֶער ֶדעם גְ ֶר ְ עמאלְ ְטס נֶ ְ ׁשֹופטֶ ,ד ָ
רֹויסן ֵ ַא גְ ְ
עמאלְ ט ִאיז ֶדער יֹום ַה ִדין ֶמען ִמ ְׁש ָּפט ַא ֶמענְ ְטׁש ,אּון ֶד ָ יׁשט אֹויף גֶ עלְ ט ,וָ וארּום ֶמען גֵ ייט ִאים קּוקט נִ ְ
לֹויערֶ ,ער ְ ֶ
ואקאט, לֹויערַ ,א ַא ְדוָ ַ
רֹויסן ֶ אּבן ַּביי ַא ִמ ְׁש ָּפט ַא גְ ְ ֶמען מּוז ָה ְ קֹויפט
אר ְ עמאלְ ְטס ַפ ְ
אר ִמ ְׁש ָּפ ְטן אֹויף טֹויט ַחס וְ ָׁשלֹוםֶ ,ד ָ ַפ ְ
ער ֶדעם זֶ עה צּו זַ יין ַּביים ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה,ִא ֶיּב ְ ייע ַמאןעט ֵר ִֶדי וַ וייּב ַאלֶ עס וָ ואס זִ י ָהאטַ ,א ִּבי ַאז ִאיר גֶ ְ
עּבענְ ְט ְׁשט יָאר ַפאר ּפֹועלְ ’ן ַא גּוט גֶ ֶ אֹויס ֵ
ועסטּו זִ יְך ְ אּון דּו וֶ ְ לֹויער וָ ואס זָ אל ִאים ֶקענֶ ען
רֹויסן ֶ אּבן גֶ עלְ ט ַפאר ַא גְ ְזָ אל ָה ְ
ִדיר אּון ַפאר ִדי גַ אנְ ֶצע ִמ ְׁש ָּפ ָחה. יידיגְ ן.
אר ֵט ִ ַפ ְ
אשר בנחל מכתב רפ”א ערע אק ֶטער ָהאט ֶע ְר ִפינְ ְדן ֶדעם ִּב ֶיט ֶ ָא ֶדער וֶ וען ַא ָד ְ
יׁשט צּו גֵ יין ַמ ְחלָ ה ַּביי ֵאיינֶ עם ֹלא ָעלֵ ינּו ,וָ ואס טּוט ֶער נִ ְ
די גאנצע וועלט דארף זיין ביי מיר אויף ראש עסער ִאין ֶדער וֶ ועלְ ט ֶער זָ אל ִאים אפ ֶ עס ְטן ְפ ָּר ֶ צּום גְ ֶר ְ
השנה: ייע
עט ֵר ֶ יׁשט ַקיין גֶ עלְ טָ ,דאס גֶ ְ ארגְ ט נִ ְ ֶקענֶ ען ֵהיילְ ן? ֶער ַק ְ
עדט פּון ִדי ער ְ ֶדער ֵהיילִ יגֶ ער ֶר ִּבי ָהאט ַא ַסאְך גֶ ֶ עסער ,אּון אפ ֶעס ְטן ְפ ָּר ֶ“פאר צּום גְ ֶר ְ ייּבט ִאיםָ : וַ וייּב ְט ַר ְ
ֹויס ֵקייט פּון זַ יין ַּביי ִאים רֹאׁש ַה ָׁשנָה ִאין א ַּומאןֲ ,א ִפילּו גְ ר ְ פּואהאּבן ַא ְר ָ יׁשט אֹויף גֶ עלְ טַ ,א ִּבי ִדי זָ אלְ ְסט ָה ְ קּוק נִ ְ
נָ אְך זַ יין ִה ְס ַּתלְ קּות ,אּון רֹאׁש ַה ָׁשנָה ֶקען ֶער ּפ ֵֹועלְ ’ן ַפאר ייע ַמאן!” אּון ָדא ִאיז רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה וָ ואס ֶמען עט ֵר ֶ ַמיין גֶ ְ
יֶעדן ֵאיינֶ עם וָ ואס ַא גַ אנְץ יָאר ִאיז ְׁשוֶ וער צּו ּפ ֵֹועלְ ’ן נָ אר ְ יֶעדן ֵאיינְ ִציגְ ן ַמאן ,וַ וייּבִ ,קינְ ֶדער; אּון ֶדער ַמאן ִאיז ַדן ְ
ארק אּון ייער ְׁש ַט ְ ארלֵ ייגְ ט זִ יְך זֵ ֶיידער ַפ ְ ֶדער ַס ֶמ”ְך ֶמ”ם לֵ ֶ רֹויסן אּון ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן
ארט צּו ַאזַ א גְ ְ אסן ֶער ָפ ְ אׁשלָ ְ ָהאט ַּב ְ
ענְט ְׁשן פּון ק ֶּומען אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה ,וָ וארּום ֶדער ִאיז מֹונֵ ַע ֶמ ְ יֶעדן ֵאיינֶ עם יידיגְ ט ְ אר ֵט ִלֹויערַ ,פ ְ
רֹויסער ֶ וָ ואס ֶער ִאיז ַא גְ ֶ
וערט פּון ק ֶּומען וייסט גַ אנְץ גּוט וָ ואס ֶעס וֶ ְ ַס ֶמ”ְך ֶמ”ם וֵ ְ אּבן ֲא ִריכּות ִיָמיםֶ ,ער קּומט צּו ִאים ֶער זָ אל ָה ְ וָ ואס ֶער ְ
ער ֶדעם טּוט ֶער ַאלֶ ע צּום ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָהִ ,א ֶיּב ְ עדן ֵאיינֶ עם, אק ֶטער וָ ואס ֶער ֵהיילְ ט יֶ ְ רֹויסער ָד ְ ִאיז ַא גְ ֶ
ענְטׁש ִמיט ַאלֶ ע ֶע ְרלֵ יי ערן ֶדעם ֶמ ְ ְּפעּולֹות ֶׁש ָּבעֹולָ ם צּו ְׁש ֶט ְ ּבֹורא ּכָ ל עֹולָ ִמים ַאז ִדי ַאלֶ ע וָ ואס זֵ יי ּפֹועלְ ’ט ַּביים ֵ אּון ֶער ֶ
ערט ֹויסע ְמנִ ָיעה ,זִ י ְׁש ֶט ְ
ַּת ְחּבּולֹות ,ק ֶֹודם ִאיז ָדאס וַ וייּב ַא גְ ר ֶ אּבן ַא גּוט זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען ַּביי ִאים אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה זָ אלְ ן ָה ְ
ֹויס ֵרייד ,אּון נָ אכְ ֶדעם ִאיז ִדי ַמאן פּון ק ֶּומען ִמיט ַאלֶ ע ִמינֵ י א ְ יׁשט ֶפעלְ ן ַא גַ אנְ ץ ארנִ ְעּבענְ ְט ְׁשט יָ אר ,אּון ֶעס זָ אל ִאים גָ ְ גֶ ֶ
ענְטׁש ָהאט ְמנִ ַיעת ַהמ ַֹוח ,וָ וארּום ֶדער ְמנִ ָיעה וָ ואס ֶדער ֶמ ְ יָ אר.
ענְט ְׁשן פּון ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ועלְ ט, אר ְטן צּוזַ אם ֶמ ְ ֶעס ק ֶּומען ָד ְ אשר בנחל מכתב כ”ז
ענְט ְׁשן ,אּון ֶעס ַפאלְ ט ַא ַריין ִאין אר ִׁש ֶידענֶ ע ֶמ ְַאלֶ ע ֶע ְרלֵ יי ַפ ְ
ארף ֶמען ענְטׁש ַחלִ יׁשּות ַה ַד ַעתַ ,הזֹאת נָ ֳע ִמי? ַאזֹוי ַד ְ ַא ֶמ ְ פארוואס דאגה’נען אויב דו ביסט געווען אין
אר ַהאנֶ ען ַא ַסאְך ַק ְׁשיּות. עהן? וָ וארּום ֶעס ִאיז ַפ ְ ֹויסזֶ ְ
א ְ אומאן:
ענְטׁש ַמאכְ ט ַא ֶח ְׁשּבֹון וָ ואס ָהאּב ִאיְך ָא ֶּבער וֶ וען ֶדער ֶמ ְ אקלָ אגְ ן ַאז
ייער וֵ ויי ַאז דּו זָ אלְ ְסט זִ יְך ַּב ְ
ֶעס טּוט ִמיר זֵ ֶ
עטן ַאז ֶמען עּב ְ
ערן? ַמיין ֵהיילִ יגֶ ע ֶר ִּבי ָהאט גֶ ֶ ִמיט ַאן ַא ֶנְד ְ רֹויסן
אּבן ַאזַ א גְ ְ אסט ַד ֲאגֹות ,נָ אכְ ֶדעם וָ ואס ִמיר ָה ְ דּו ָה ְ
זָ אל זַ יין ַּביי ִאים אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה ,אּון ֶער ָהאט ְּב ֵפירּוׁש ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן וָ ואס ֶער ָהאט ְּב ֵפירּוׁש גֶ עזָ אגְ ט “וָ ואס
מֹוה ַר”ן ִס ָימן ת”ג) גָ אר ַמיין זַ אְך ִאיז רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה, גֶ עזָ אגְ ט ַ(חיֵי ֲ ארגְ ן ַאז ִאיְך גֵ יי ַפאר ַאייְך” ,אֹויְך ָהאט ֶער ָהאט ִאיר צּו זָ ְ
ייּבן ִאין ִמיראּון ֶעס ִאיז ַא ֶּפלֶ א ַּביי ִמיר ַאז ִדי ַאלֶ ע וָ ואס זֵ יי גְ לֵ ְ ארף ֶער גֶ עזָ אגְ ט “וֶ וער ֶעס ִאיז ַּביי ִמיר גֶ עוֶ וען רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ַד ְ
קּומען צּו ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה, יׁשט ֶ ארוָ ואס זָ אלְ ן זֵ יי נִ ְַפ ְ ארגְ ן נָ אר ַא גַ אנְ ץ יָ אר זַ יין ְפ ֵריילִ יְך ִמיט ֶדעם” ִאיז
יׁשט זָ ְ גָ ְ
ארנִ ְ
יׁשט ֶפעלְ ן ,אּון וֶ וער ֶעס ִאיז זֹוכֶ ה צּו זַ יין ַּביי ֵקיינֶ ער זָ אל נִ ְ קּומט ָדאס ַאז דּו ִּב ְיסט ִמיט ַד ֲאגֹות? וִ וי ְ
ייען ִמיט ֶדעם ַא גַ אנְ ץ יָאר, ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ֶקען זִ יְך ְפ ֵר ֶ אשר בנחל מכתב רס”ד
עראּום ָהאט ֶער גֶ עזָ אגְ ט ָ(ׁשם ִס ָימן ת”ה) ַמיין רֹאׁש ויד ְ
וִ ֶ
ּבֹורא ּכָ ל עֹולָ ִמים
רֹויסער ִחידּוׁש ָדאס ֶדער ֵ ַה ָׁשנָ ה ִאיז ַא גְ ֶ דער הייליגער רבי איז מתקן מענטשן וואס
ָהאט ָדאס ִמיר גֶ עגֶ ְ
עּבן ַא ַמ ָּתנָ הֹ ,לא ִמ ָיּב ִעיא ֶע ְטץ ַאלֶ ע האבן א גאנץ יאר נישט קיין תיקון:
אר ְפט ֶע ְטץ זַ יין ַּביי ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ,נָ אר ִדי גַ אנְ ֶצע ַד ְ ועסט ֶקענֶ ען זֹוכֶ ה זַ יין צּו זַ יין רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז ַאז דּו וֶ ְ
ארף זַ יין ַּביי ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה.וֶ ועלְ ט ַד ְ עמאלְ ְטס ָהאט ערס פּון ֶדעם ,וָ וארּום ֶד ָ עס ְ
יׁש ָטא ַקיין גְ ֶר ֶ נִ ְ
אשר בנחל מכתב ש”ה אר ֶרעכְ ְטן ֲא ִפילּו ַאזֶ עלְ כֶ ע
ֶדער ֶר ִּבי גֶ עזָ אגְ ט ֶקען ֶער ַפ ְ
עפאלְ ן וָ ואס ַא גַ אנְ ץ ֶמענְ ְט ְׁשן וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ׁשֹוין ַאזֹוי גֶ ַ
יָאר ִאיז ִאים ְׁשוֶ וער זֵ יי ְמ ַת ֵקן זַ ייןָ ,א ֶּבער רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה
>>>>
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 20
אק ֶטער ָהאט ִאים גֶ עזָ אגְ ט דּו זָ אלְ ְסט זַ יין ִאין ֶדער ָד ְ מען זעט אפענע מופתים ביים ציון:
עמען ִדי ְׁש ֵטיינֶ ער רֹויסנֶ ֶ
ְׁש ִּפ ָיטאל אּון ִאיְך וֶ ועל ִדיְך ַא ְ ויסט ָדאס ַאלֶ ע וָ ואס זֶ ענֶ ען נָ אר ֵאיינְ ָמאל ֶעס ִאיז ַּבאוִ ְ
עהט ֶערֶ ,דער ִאיז קּומט ִאין ְׁש ִּפ ָיטאל ,זֶ ְ
פּון ִדי נִ ְירןֶ ,ער ְ יׁשט גֶ עוֶ וען אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאין ַ
אּומאןֲ ,א ִפילּו זֵ יי זֶ ענֶ ען נִ ְ
ערזְ ִׁש ְירט ִדי אֹויגְ ן,ַּבאנְ ֶדעזְ ִׁש ְירט ִדי ָקאּפ ֶדער ִאיז ַּבאנְ ֶד ְ עדעס יָ אר, ארן יֶ ֶ ַקיין ְּב ֶר ְסלְ ֶב’ר ֲח ִס ִידים ,וִ וילְ ן זֵ יי ׁשֹוין ָפ ְ
ערזְ ִׁש ְירט ִדי ַהאנְ טֶ ,דער ִאיז ִדי ִפיסֶ ,דער ֶדער ִאיז ַּבאנְ ֶד ְ עֹוררּות אּון ְפ ֵריילִ יכְ ֵקייט וָ ואס וָ וארּום ָדאס ַחיֹות אּון ִה ְת ְ
עּבט ֶמען ְּבלּוט ערוִ וינֶ עס ִאין ִדי ַהאנְ טֶ ,דעם גֶ ְ ָהאט ִאינְ ֶט ְ יׁשט ִאין אר ְטן רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ְׁש ִּפ ְירט ֶמען נִ ְ ֶמען ְׁש ִּפ ְירט ָד ְ
ְט ֶרענְ ְס ְפיָאזְ ֶׁשען. ער ֵציילְ ן ֶע ְרגֶ עץִּ .וּב ְפ ַרט ָדאס ָאן ַא ִׁשיעּור יּונְ גֶ עלַ ייט ֶד ְ
ְט ַראכְ ט ֶער וָ ואס ָהאּב ִאיְך ָדא צּו זּוכְ ן? ִאיְך ָהאּב ָדא אס ְירט ִמיט זֵ יי, מֹופ ִתים וָ ואס ֶעס ָהאט ַּפ ִ ְ ָא ֶפענֶ ע
עהט זִ יְך
צּוקּומען ,גֶ עּב ַא קּוק וָ ואס ָדא זֶ ְ ֶ יׁשט וָ ואס ַא ַריינְ נִ ְ עהאט ַקיין ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען יׁשט גֶ ַ אּבן נִ ְ
יּונְ גֶ עלַ ייט וָ ואס ָה ְ
אֹויסַ ,חס וְ ָׁשלֹום ַא ְמׁשּוגֶ ען הֹויז ,גֵ ייט ֶער ַאוֶ ועקִ ,איז ֶדען אּבן זִ יְךוארן ֶדעם יָאר ,וָ וארּום זֵ יי ָה ְ עראכְ ְטן גֶ עוָ ְ אֹויפגֶ ָ
ְ
אר ְפ ְסט זִ יְך ָדאְך
ׁשֹוטה וִ וי ֶער? דּו ַד ְ
ערע ֶ עס ֶ ָדא נָ אְך ַא גְ ֶר ֶ אר ְפן ארט ַּביים ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן ַאז זֵ יי ַד ְ עׁש ַּפ ְ
אר ְטן ַאיינְ גֶ ְ ָד ְ
אר ִׁש ֶידענֶ ע
אר ְטן ַפ ְ
עהסט ָד ְ
קּומען ֵהיילְ ן ַדיינֶ ע נִ ְירןֵ ,איי ִדי זֶ ְ ֶ אּבן ִקינְ ֶדער. ָה ְ
יֶעדער צּוטּוהןֶ ,
ְ יׁשט ִמיט ִדיר ֶע ְרלֵ יי ְק ַראנְ ֶקעָ ,דאס ָהאט נִ ְ עהאט יׁשט גֶ ַ אּבן נִ ְ
ַאזֹוי אֹויכֶ עט ִאינְ גֶ עלַ ייט וָ ואס זֵ יי ָה ְ
קּומט זִ יְך ֵהיילְ ן זַ יין ַמ ֲחלָ ה.
ֵאיינֶ ער ְ אקּומען ַא
עטן זֵ יי זָ אלְ ן ַּב ֶ עּב ְאּבן ַא ַסאְך גֶ ֶַקיין ַּפ ְרנָ ָסה אּון ָה ְ
ִדי זֶ עלְ ֶּבע זַ אְך ִאיז ַּביים ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבינְ ’ס ִציּוןַ ,אוַ ַודאי עקּומען
ֶ צּור ְיקגֶ
ויפער זֵ יי זֶ ענֶ ען ִגּוטע ְׁש ֶטעלֶ ע פּון ַּפ ְרנָ ָסה ,וִ ֶֶ
ארף אר ְטן ֶמענְ ְט ְׁשןָ ,א ֶּבער ָדאס ַד ְ אר ְטן ַאלֶ ע ָס ְ עהט ֶמען ָד ְ זֶ ְ עט ָראגְ ן ַא
פּון ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבינְ ’ס ִציּון ָהאט ֶמען זֵ יי ׁשֹוין ָאנְ גֶ ְ
קּוקן נָ אר אֹויף ַדיין אר ְפ ְסט ְ יׁשט ְמ ַבלְ ֵּבל זַ יין ,דּו ַד ְ ִדיְך נִ ְ גּוטע ְׁש ֶטעלֶ ע פּון ַּפ ְרנָ ָסה.
ֶ
אּבן ַא ִּתיקּון ,וָ ואס ָהאּב ִאיְך ִמיט ַאן ארף ָה ְ נְ ָׁש ָמהִ ,איְך ַד ְ וארן ִמיט עהאלְ ְפן גֶ עוָ ְ ייער ַא ַסאְך גֶ ָ אֹויְך זֶ ענֶ ען זֵ ֶ
עמט ָדאס ִאיז זִ יְך ַא ַריין ִאיז ערן ,וֶ וען ֶדער ֶמענְ ְטׁש נֶ ְ ַאנְ ֶד ְ אּבן ָא ְּפגֶ עזָ אגְ ט
טֹורים ָה ְ
אק ִ מֹופ ִתים וָ ואס ָד ְ
ערלִ יכֶ ע ְ וואּונְ ֶד ְ
אר ְטן
יׁשטַ ,אוַ ַודאי ִאיז ָד ְ יׁשט ְמ ַבלְ ֵּבל פּון ֵקיינֶ עם נִ ְ ֶער זִ יְך נִ ְ אר ְטןעּבן פּון ַא וַ וייּב ָא ֶדער פּון ִקינְ ֶדער ,אּון ָד ְ ֹלא ָעלֵ ינּו לֶ ְ
אּומגֶ עוואּונְ ְט ֶׁשענֶ ע
ְ אר ְטן ֶע ְרלֵ יי ֶמענְ ְט ְׁשן, ָדא ַאלֶ ע ָס ְ עּפֹועלְ ’ט ְרפּואֹות לְ ַמ ְעלָ ה ִמ ֶד ֶרְך ַה ֶט ַבע ,אּון
ֵ ָהאט ֶמען גֶ
יׁשט אּונְ זֶ ער זַ אְך ,רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז עסטָ ,א ֶּבער ָדאס ִאיז נִ ְ גֶ ְ יׁשט ְס ַּתם ַמ ֲע ִׂשיֹותָ ,דאס ֶקען ֶמען ְפ ֶרעגְ ן ָדאס ִאיז נִ ְ
’קּומט ָהאט ַא ִּתיקּון ,אּון ֶדעם ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבינְ ’ס זַ אְך ,וֶ וער ְס ְ עטן עּב ְ
אֹויסגֶ ֶ
אר ְטן גֶ עוֶ וען אּון זִ יְך ְ
ִאינְ גֶ עלַ ייט וָ ואס זֶ ענֶ ען ָד ְ
קּוקן
ארף ְ קּוקן אֹויף יֶענֶ עםִ ,איְך ַד ְ יׁשט ְ ארף ִאיְך נִ ְ ְמ ֵמילָ א ַד ְ אר ְפט.עד ְ
אּבן גֶ ַ
וָ ואס זֵ יי ָה ְ
נָ אר אֹויף ִמיר ,אֹויף ַמיין וַ וייּב ,אֹויף ַמיינֶ ע ִקינְ ֶדער.
אשר בנחל מכתב שי”ז
אשר בנחל מכתב שמ”ב
א פרוי זאל טרייבן איר מאן מיט א שטעקן
צו פארן קיין אומאן מעג מען בארגן: קיין אומאן:
ענְטׁש ָהאט יֶעדער ֶמ ְ ּונְדער וָ ואס ֶ יׁשט ַקיין ווא ֶ ִאיז נִ ְ יְׁשּועה,
אּבן ַא ָ ארף ָה ְ יֶעדע ְפרֹוי וָ ואס זִ י ַד ְ ִאיְך ָהאף ַאז ֶ
ֹויפיל ְמנִ יעֹות צּו ק ֶּומען צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש ַאז ִ ערלֵ יינֶ ען ֶדעם קּונְ ְט ֵרס “רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ַּביי ַצ ִד ִיקים” נָ אכְ ’ן ִא ֶיּב ְ
עהן וִ וי ִא ְידן ַּפיינִ יגְ ן
ַה ָׁשנָה ,וָ וארּום ֶדער ַס ֶמ”ְך ֶמ”ם וִ ויל נָ אר זֶ ְ אדינְ גְ ט
עקן זָ אלְ ְסט ָאנְ ַּב ִ ייּבן ִאיר ַמאן ִמיט ַא ְׁש ֶט ְ וֶ ועט זִ י ְט ַר ְ
עקל אּון יׁשט ַקיין ַּב ְטלָ ן! כַ אּפ ַדיין ֶּפ ְ ער ֶדעם זַ יי נִ ְזִ יְךִ ,א ֶיּב ְ ארן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה צּום ֵהיילִ יגְ ן ְּב ֶר ְסלְ ֶב’ן ֶר ִּבי’ן ִאין ָפ ְ
קּום צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָהֶ ,דער ֵהיילִ יגֶ ער ועקגֵ יין פּון ִציּון ַא גַ אנְ ְצן רֹאׁש יׁשט ַאוֶ ְ אּומאן ,אּון זָ אלְ ְסט נִ ְ ַ
צּוריק, הֹוצאֹות אֹויף ַא ִהין אּון ִ ֶר ִּבי ָהאט צּוגֶ עזָ אגְ ט ַאז “אֹויף ָ ּפֹועלְ ’ן ַפאראֹויס ֵ
עטן אּון ְ אר ְטן זִ ְיצן אּון ֶּב ְַה ָׁשנָ ה זָ אלְ ְסטּו ָד ְ
אראנְ ִטיר ִאיְך”, ’קּומט צּו ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה גַ ַ וֶ וער ְס ְ יְׁשּועה ,גֶ עזּונְ ט ַּפ ְרנָ ָסה נַ ַחת אּון ַא גּוט ָ רֹויסן
אּונְ ז ַא גְ ְ
ארגְ ן גֶ עלְ ט ַפאר ַא ִט ֶיקעט ,אּון ק ֶּומען, ענְסטּו ָּב ְ
ער ֶדעם ֶק ְ ִא ֶיּב ְ עּבענְ ְט ְׁשט יָאר. גֶ ֶ
אצאלְ ן.אּון ֶדער ֵהיילִ יגֶ ער ֶר ִּבי וֶ ועט ִדיר ָדאס צ ִּוריק ַּב ָ
אשר בנחל מכתב שי”ז
יׁשט
ועסט נִ ְ
ועסט ִמיר ָפאלְ גְ ן ,אּון דּו וֶ ְ
ִאיְך ָהאף ַאז דּו וֶ ְ
אּבן.
ֲח ָר ָטה ָה ְ אומאן איז ווי א שפיטאל:
אשר בנחל מכתב שמ”ו קּומט ִאין ַא ְׁש ִּפ ָיטאלַ ,א ֶמענְ ְטׁש ָהאט ַאזֹוי וִ וי ֶמען ְ
וערן ,אּון
עה ְיטן זָ אל ֶמען וֶ ְ צּוטּוהן ִמיט ִדי נִ ְירןָ ,א ְּפגֶ ִ
ְ
21 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
זיי מיר נישט מגלה
ווען משיח קומט
אינעם טאג פון דיין בר מצוה? ווייל דער אייבערשטער אליין פריידט דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט דערציילט:
זיך מיט דעם וואס דו האסט געטון ,און די גאנצע פמליא של מעלה
אין שטאט צפת האט געוואוינט א איד מיטן נאמען אברהם .ער
באוואונדערט דיין אקט .איך ווייס בכלל נישט וואס דו האסט געטון
איז געווען א גאר פשוט'ער מענטש וואס האט בכלל נישט געקענט
אבער איך וויל עס שטארק וויסן; אויב דו וועסט מיר זאגן ,זאג איך
לערנען; קוים קוים וואס ער האט געקענט דאווענען אין א סידור ,און
דיר צו אז איך וועל קומען לערנען מיט דיר יעדן טאג ,און איך וועל
פארשטייט זיך אז פירוש המילות האט ער גארנישט געקענט.
דיר אנטפלעקן ווען משיח וועט קומען".
אבער איין זאך האט ער געהאט אין וואס ער איז געווען גאר
האט אברהם אים געענטפערט” :הער זיך צו ,די מצוה וואס איך
שטארק – ער פלעגט שטענדיג רעדן צום אייבערשטן.
האב געטון אינעם טאג פון מיין בר מצוה ,האב איך געטון נאר פארן
באשעפער אליין און נישט פאר קיין שום אנדערע סיבה; נישט אז יעדע נאכט ביי חצות פלעגט ער זיצן אויף דער ערד און וויינען
מענטשן זאלן וויסן ,און איך בין נישט אינטערעסירט עס אייך צו אויף די צרות וואס כלל ישראל מאכט מיט ,און אויף דעם וואס די
דערציילן .און אויב צוליב דעם ווילט איר נישט לערנען מיט מיר ,גייט שכינה הקדושה איז נעבעך אין גלות ,אידישע קינדער ווייסן נישט
לדרככם לשלום” .און אליהו הנביא איז געגאנגען. פונעם אייבערשטן.
למעשה איז פון דעם אליין געווארן א גאר גרויסער רעש אויבן אין איינמאל אינמיטן די נאכט ,הערט ער ווי איינער קלאפט אויפן
הימל ,אז עס געפינט זיך א מענטש אויף דער וועלט וואס מען זאגט טיר .אברהם האט געפרעגט" :ווער איז דארט?" און יענער האט
אים צו אז מען גייט לערנען מיט אים יעדן טאג און מען וועט אים געענטפערט" :איך בין אליהו הנביא ,עפן מיר אויף די טיר ".אברהם
אנטפלעקן דעם קץ ,און מיט דעם אלעם שטופט ער אלעס אוועק האט געעפנט די טיר ,און ווי נאר אליהו הנביא איז אריינגעקומען ,איז
ווייל ער וויל נישט דערציילן וואספארא מצוה ער האט געטון ,היות דאס גאנצע הויז געווארן אנגעפילט מיט א גרויסער שיין.
ער האט עס נאר געטון פאר איין סיבה' :נאר צו מאכן א נחת רוח פארן
בורא כל עולמים'. אליהו הנביא האט אים געזאגט" :זאג מיר ,וואס האסטו געטון
האט מוהרא"ש אויסגעפירט :אוודאי איז יעדע מצוה
וואס א מענטש טוט אויף דער וועלט זייער חשוב ,אבער
וואס מען לערנט זיך ארויס פון די מעשה איז ,אז ווען מען
טוט א מצוה ריין און פשוט נאר פארן אייבערשטן ,זעט מען
ווי חשוב דאס איז און וואספארא גרויסן רעש דאס מאכט
אויבן אין הימל.
אבער וועלכע מצוה קען מען טון יעדן טאג אן דעם וואס
קיינער זאל וויסן? דאס איז רעדן צום הייליגן באשעפער.
קיינער דארף נישט וויסן וואו דו גייסט און וואס דו רעדסט;
רעד פשוט צום באשעפער ,און אזוי וועסטו אויף דער
וועלט באקומען א גאר ריינע אמונה ,אן אמונה פשוטה.
אשר בנחל חלק נג‘ מכתב י‘ קצב ,בריוו 10192
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 22
פארזעצונג פון פריער:
ייליגֶ ער ֶר ִּבי זֵ יי ערנָ אְך ָהאט ֶדער ֵה ִ ֶד ְ
ארכְ ִטיגֶ עואל ִדיגֶ ע ָפ ְ עהֹויּבן זָ אגְ ן ַא גֶ עוַ ְ ְ ָאנְ גֶ יימגֶ עגַ אנְ גֶ ען ֵקיין ְּב ֶר ְס ֶלבֶ ,ר ִּבי
צּוריק ַא ֵה ְ ֶדער ֶר ִּבי ִאיז ִ
ֹאמר ּב ַֹעזאֹויפ'ן ָּפסּוק (רּות ב' ,ח') "וַ ּי ֶ ְ ּתֹורה
ָ עקּומען צּום ֶר ִּבי'ן ,אּון ֶ נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי זֶ ענֶ ען גֶ
ימן ס"ה), מֹוה ַר"ןֵ ,ח ֶלק א'ִ ,ס ָ יקּוטי ֲ
ֶאל רּות"(ִ ,ל ֵ יילן ִא ֶיּבער זַ יינֶ ע ער ֵצ ְעהֹויּבן ֶד ְ
ְ ֶדער ֶר ִּבי ָהאט זֵ יי ָאנְ גֶ
עדט ִא ֶיּבער ִּתיקּון פּון נְ ָׁשמֹות ,אּון וִ וי וָ ואס ֶר ְ סּורים וָ ואס ֶער גֵ ייט ְ
דּורְך פּון רֹויסע יִ ִ עק ִליכֶ ע גְ ֶ ְׁש ֶר ְ
עער אֹויפזֶ ֶ
ְ אּבן ֶדעם ייער ָה ְ ארף זֵ ֶ ַאזֹוי ֶמען ַד ְ ייטן ַארּום אּון ַארּום. ַא ֶלע זַ ְ
עבּן אֹויף זֵ יי אּון עלד ,וָ ואס זָ אל ַאכְ טּונְ ג גֶ ְ פּון ֶפ ְ
אר ְט ְלט זִ יְך ָאן אר ֶרעכְ ְטן ,אּון ֶדער וָ ואס גַ ְ זֵ יי ַפ ְ
"ב ַּעל ַה ָּשׂ ֶדה" ,גֵ ייט ַא ִר ֶיּבער אֹויף צּו זַ יין ֶדער ַ
יצ ָלן,
סּורים ָאן ֵקיין ִׁשיעּורַ ,ר ֲח ָמנָ א ִל ְ ִאים ִפ ֶילע יִ ִ
ָא ֶּבער ֶער גֵ ייט ַא ֶלעס ַא ִר ֶיּבער ִמיט זַ יין גְ ְ
רֹויסן
עלד וִ וי ֶעס יט'ן ֶפ ְ עּבט זִ יְך ָאּפ ִמ ְּכ ַֹח ,אּון ֶער גֶ ְ
ארף צּו זַ יין.ַד ְ
עצט, אטׁש וָ ואס ֶדער ֶר ִּבי ָהאט ֶע ְר ְׁשט יֶ ְ כָ ְ
זּומערְ ,מגַ ֶלה גֶ עוֶ וען ֶדעם גֶ עוַ ְ
ואל ִדיגְ ן ִאין ֶדעם ֶ עדנְ ִדיג ִמיט ֶר ִּבי נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי ,וֶ וען ַאזֹוי ֶר ְ
ארף ִענְ יָ ן פּון ְמ ַת ֵקן זַ יין נְ ָׁשמֹות ,אּון ַאז ֶמען ַד ְ עק ִליכֶ ע ְ ְר ֶ ׁש ע יינֶ זַ ט סְ מּוע
ֶ עׁש
ְ ְ גֶאֹויס אט ה ֶדער ֶר ִּבי ָ
"ב ַּעל ַה ָּשׂ ֶדה" ,אּוןאּבן ַא ַ ארק ָה ְ ייער ְׁש ַט ְ זֵ ֶ עקּומען ֶ גֶ ויׁשן ַא ַריינְייטןִ ,איז ִאינְ ְצוִ ְ סּורים פּון ַא ֶלע זַ ְ יִ ִ
אר ְט ְלט צּו זַ יין ֶדער ַּב ַעל ֶער ָהאט זִ יְך ָאנְ גֶ עגַ ְ עדן צּו עהֹויּבן זִ יְך ָא ְּפ ֶר ְ ְ יצין ,אּון זִ י ָהאט ָאנְ גֶ ִדי ֶר ִּב ִ
מּוע ְסט ִאין ֶדעם עׁש ֶאֹויסגֶ ְ
וערט ְ ַה ָּשׂ ֶדה ,וִ וי ֶעס וֶ ְ עהאט אֹויפ'ן ֶר ִּבי'ן ,זִ י ָהאט גֶ ַ ֶר ִּבי נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי ְ
עסט וֶ ועגְ ן ָהאט ּתֹורה ,פּון ֶד ְער ַמאנְ ְטן ָ אֹויבנְ ֶד ְ
ְ יׁשט עּבט נִ ְ ארוָ ואס ֶדער ֶר ִּבי גֶ ְ ְד ֵריי ַט ֲענֹות; ֵאיינְ סַ ,פ ְ
עדט פּון ֶדעם ַא ַסאְך ער ְ ׁשֹוין ֶדער ֶר ִּבי ֶּב ֱא ֶמת גֶ ֶ יׁשט אֹויף זַ יין ארוָ ואס ֶער ִהיט נִ ְ ַאכְ טּונְ ג אֹויף זִ יְךַ ,פ ְ
יער ,וֶ וען ֶער ָהאט נָ אְך גֶ עוואֹוינְ ט ִאין ארן ְפ ִר ֶ יָ ְ עּפט זִ יְך ארוָ ואס ֶדער ֶר ִּבי ְׁש ֶל ְ גֶ עזּונְ טְ ,צוֵ ְ
וייטנְ סַ ,פ ְ
אלי.אט ָיּפ ִ זְ ַל ִ ארוָ ואס יטנְ ס ַפ ְ זֹויפיל ַארּום אֹויף ִדי וֶ ועגְ ן ,אּון ְד ִר ְ ַא ִ
ואל ִדיגֶ ע
פּון ֶדעם זֶ עט זִ יְך ַארֹויס ִדי גֶ עוַ ְ וערן. עלאזְ ט ַאז ָדאס ִקינְ ד זָ אל נִ ְפ ָטר וֶ ְ ֶער ָהאט צּוגֶ ָ
ייליגֶ ער ֶר ִּבי
רֹויסע זַ אכְ ן צּו וָ ואס ֶדער ֵה ִ גְ ֶ ערטָ ,האט ֶער עה ְ וֶ וען ֶדער ֶר ִּבי ָהאט ָדאס גֶ ֶ
יׁשט ָהאט זֹוכֶ ה גֶ עוֶ וען ,וַ וייל ֶדער ֶר ִּבי ִאיז נִ ְ אלט ִאיר זַ יין "א ְד ַר ָּבה וְ ַא ְד ַר ָּבה ,זָ ְ
ערּופןַ ,
ְ זִ יְך ָאנְ גֶ
עׁש ַטאנֶ ען ֲא ִפילּו נָ אר ַפאר ֵאיין ֶסעקּונְ ֶדע גֶ ְ ִדי ַדיָ ינִ יםַ ,פאר ִאיר ִאיז ַא ָׁשאד ָדאס ִקינְ ד?" ,אּון
עדע עדע ִמינּוט אּון יֶ ֶ על ֶּבע ַמ ְד ֵריגָ ה ,יֶ ֶ
אֹויף ִדי זֶ ְ עּב ָראכְ ן ִאין ַא גֶ עוֵ ויין אּון ִמיט אֹויסגֶ ְ
ְ ֶדער ֶר ִּבי ָהאט
ֶסעקּונְ ֶדע ָהאט ֶדער ֶר ִּבי זֹוכֶ ה גֶ עוֶ וען צּו גָ אר ערן ִאין ִדי אֹויגְ ן גֶ עזָ אגְ ט" ,וָ ואס וֵ ְ
וייסט ִאיר ִּבכְ ַלל ְט ֶר ְ
ואל ִדיגֶ ע זַ אכְ ןִ ,איז
ער ִליכֶ ע אּון גֶ עוַ ְייע וואּונְ ֶד ְ נֵ ֶ עק ִליכֶ ע ְּב ָראְך ָדאס ִאיז ואל ִדיגֶ ע ְׁש ֶר ְ ערע גֶ עוַ ְ ואס ֶ וָ ֶ
ָדאְך זִ יכֶ ער צּו וָ ואס ֶער ָהאט ַא ְלץ זֹוכֶ ה גֶ עוֶ וען ועלט ַאז ָדאס ִקינְ ד ִאיז גֶ עוֶ וען ַפאר ִדי אנְ ֶצע וֶ ְ
גַ
ארן.
ִאין ִדי יָ ְ ארץ ִאיז גֶ ענְ ְצ ִליְך ֶצ ְ
עּב ָראכְ ן וארן? ַמיין ַה ְ נִ ְס ַּת ֵלק גֶ עוָ ְ
קֹודׁש ָהאט ֶדער ֶר ִּבי גֶ עזָ אגְ ט אּום ַׁש ָּבת ֶ יטן פּון ֶדעם" עׁשנִ ְ
אּון ֶצ ְ
אֹויפ'ן ָּפסּוק ְ(ּת ִה ִלים ק"ב ,י') "וְ ִׁש ֻּקוַ י ִּב ְבכִ י
ּתֹורה ְ ָ אֹויפ'ן ֶר ִּבינְ 'ס
ְ ערןערינֶ ען ְט ֶר ְ ֶעס זֶ ענֶ ען גֶ ִ
ידּוׁשי
יידער ֶמען ִאיז ְמ ַח ֵדׁש ִח ֵ ָמ ָסכְ ִּתי"ַ ,אז ֵא ֶ ָּפנִ ים ,אּון ֶר ִּבי נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי זֶ ענֶ ען גְ ַלייְך
מֹוה ַר"ן,יקּוטי ֲ קֹודם וֵ ויינֶ ען ִ(ל ֵ ארף ֶמען ֶ ּתֹורה ַד ְ
ָ ּבּוׁשה וָ ואס ִאיז זֵ ייאפן פּון ִדי ַצ ַער אּון ָ על ְרֹויסגֶ ָ
ַא ְ
אלט עמ ְ ימן ס"ב) ,אּון ֶדער ֶר ִּבי ָהאט ֶד ָ ֵח ֶלק א'ִ ,ס ָ עק ִליכֶ ע ַמ ְר ֶאה וִ וי ֶדער צּוקּוקנְ ִדיג ִדי ְׁש ֶר ְ
ְ אלן
אפ ְ ַּב ַ
עדעס ָמאל וָ ואס ֶער ִאיז גֶ עזָ אגְ ט אֹויף זִ יְך ַאז יֶ ֶ ארק.ֶר ִּבי וֵ ויינְ ט ַאזֹוי ְׁש ַט ְ
אר ֶדעם. ְ פ ַ ר עֶ ט ּתֹורה ,וֵ ויינְ
ידּוׁשי ָ
ְמ ַח ֵדׁש ִח ֵ
קֹודׁש,ייטאג ֶע ֶרב ַׁש ָּבת ֶ קּומענְ ִדיגְ ן ָטאגְ ,פ ַר ָ
ֶדעם ֶ
עקּומען צּום ֶר ִּבי'ן ,אּון ֶדער ֶר ִּבי
ֶ צּוריק גֶ
זֶ ענֶ ען זֵ יי ִ
יׁשט גְ ַלייְך ָהאט זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט" ,וֶ וען ִאיר ְ
לֹויפט וֶ וען נִ ְ
פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה
יילט ֵׁשיינְ ס".
ער ֵצ ְ
ואלט ִאיְך ַאייְך וֶ וען ֶד ְ
ַאוֶ ועק ,וָ ְ
קע"ג
23 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
עסן פאפקארן מיט די
שלום בית'לאזע חברים
SOONER OR LATERמיד ווערן פון
זיך רעכענען מיט זיין ווייבס מענטשליכע
געברויך צו באקומען אנערקענונג פאר
איר שווערע ארבעט.
מען דארף נאר באמערקן א וויכטיגע
זאך וואס נישט יעדער כאפט.
די דריי הויפט קאטעגאריעס פון היכל
הקודש אינווענטארי האלטן זיך נישט
ס איז א אנגענומענע זאך
אין עולם הביזנעס אז
מען נעמט אינווענטארי,
מען געבט א קוק אויף די
ע
שעלווס צו זען וואס טוט זיך דארט.
די פרק משניות וואס א מענטש זאגט, אמבעסטן אויב עס פעלט איינס פון די
דאס געבט אים FUELצו האבן אייזערנע דריי קאמפאנענטס. אזוי ווי עס קומט סוף יאר וועלן
נערוון ווען זאכן גייען פארקערט ווי מיר נעמען אינווענטארי פון די ריזיגע
שטעלט אייך פאר א קלאדינג סטאר
ער וויל ,און די מציאות ווייזט אז ווען יומאנגעס וועירהאוז הנקרא היכל
וואס פארקויפט נאר צוויי חלקים פון די
א מענטש פילט זיך אן מיט די FUEL הקודש ,מיר וועלן א קוק טאן וויפל דפים
.THREE PIECE SUIT
הנקרא משניות ,באקומט ער טאקע נייע גמרא און פרקים משניות ליגט אויף די
כוחות צו האבן געדולד צו מיטגיין מיט שטעלט אייך פאר ער פארקויפט נישט פאליצעס ,מיר וועלן זען די ציפערן וויפל
זיין ווייב אויף זאכן וואס זענען פארקערט קיין הויזן ,נאר וועסטלעך מיט רעקלעך. מאל געקושט די מזוזה ,וויפל פעני'ס אין
ווי אים ,ווי למשל זי וויל ערקאנדישן די פושקע ,וויפל מאל געזאגט פאר די
אויף 72און ער וויל ערקאנדישן אויף ,68 אדער שטעלט אייך פאר ער פארקויפט ווייב אז מען שעצט איר שווערע ארבעט.
די משניות געבט אים די פסיכאלאגישע נישט קיין רעקלעך ,נאר וועסטלעך מיט
הויזענעס. כדי צו מאכן גרינגער די היכל הקודש
כוחות אז אויב די ערקאנדישן איז 72זאל
אינווענטארי קאונט וועלן מיר עס גרופירן
ער נישט ווערן נערוועז דערפון. אזוי זעט אויס איינער וואס פעלט איינס אין דריי קאטעגאריעס ,תורה ,תפלה,
און די אינטרעסאנטע זאך איז אז ווען פון די דריי היכל הקודש קאמפאנענטס. שלום בית ,אזוי ווי למשל עס וואלט
די משניות קומט אריין אין די מענטש, אויב איינער ,למשל ,רעדט צום געווען א תורה וועירהאוז אין קווינס,
צינד זיך אן ,כאלו ,א METERוואס ווען אייבערשטן ,און געבט קאמפלימענטן א תפלה וועירהאוז אין בראנקס ,און א
די מיטער לויפט אפ ווערט דער מענטש פאר די ווייב אבער ער עפנט נישט שלום בית קאמפלימענטן וועירהאוז אין
צוריק ווי א פרא אדם ,ער ווערט צוריק יעדן טאג א משניות און גמרא ,וועט ער ברוקלין.
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 24
וואס באדאנקט זיך פאר די ווייב אויף שנעל אויס די בעטערי פון האבן געדולד אן ,EXPLOSIVE DEVICEוואס אויב
איר שווערע ארבעט האט שמירת עיניים צו 72עירקאנדישן און צו די ווייבס ער נעמט נישט באלד איין פון די משניות
אויף די גאס ,קען איך דיר גלייבן ,אבער STRAWBERRY JAM CINNAMON מעדעצין וועלן די ארומיגע שפירן די
אז דו וועסט מיר זאגן אז א אינגערמאן .SALMON FISH קאנסעקווענצן.
וואס מאכט די ווייב פילן ווי א צוויי יעריג
אויב מען האט תורה און תפלה אן ביי איינעם איז די מיטער 24שעה ,ביי
קינד האט שמירת עיניים אויפן גאס איז
שלום בית ,איז דאך גאר ביטער. איינעם 12שעה ,ביי איינעם גאר זעקס
דאס שווער צו גלייבן ,א אינגערמאן וואס
שעה ,אבער יעדער מענטש האט א סכום
האלט נישט די ווייב טייער אזוי ווי א ווייל ווען עס קומט צו די שווערע
פון שעות וואס אויב ער איז אזויפיל שעה
חשוב'ע מענטש האט נישט קיין שמירת מלחמה פון גיין אויפ'ן גאס און זיך היטן
אן תורה איז ביטער פאר די גאנצע סביבה.
עיניים אויף די גאס ,ס'קען גאר זיין די אויגן איז דא צוויי סארט מענטשן.
פארקערט ,ס'קען גאר זיין אז ער גייט אויף קומט אויס אז אויב מען האט תפלה
די גאס און די אויגן פליען אים איבעראל עס איז דא די וואס פארגינען די ווייב
מיט שלום בית אן תורה ,קען מען ציען
ווי א פארציקנדע חיה וואס איז ארויס פון לופט צו אטעמען און ס'איז דא די וואס
פאר נישט צי לאנג ,די בעטערי נוצט זיך
CAGEאון איז אומקאנטראלירבאר. זענען ענטייטלט צו דאס און צו יענס
באלד אויס ,אויב מען נעמט נישט נאך
און עקספעקטן אז יעדע ווארט וואס ער
נערוון-בעטערי פון די משניות.
ווייל איינער א שלום בית'לאזער זאגט מוז ווערן געטון ווייל ער קוקט אויף
עצה געבער האט אים מדריך געווען אז זיך אזוי ווי א אפגאט אזוי ווי פרעה ביי די אויב ,למשל מען האט תורה מיט
זיצן מיט די ווייב אויפן קאוטש און עסן נילוס טייך יעדן צופרי. שלום בית אן תפלה ,איז אויך א שווערע
פאפקארן איז א איבעריגע זאך ,דערפאר עסק ,אן בעטן דעם אייבערשטן נוצט זיך
לויפט ער ארויס פון שטוב און פארברענט אז דו וועסט מיר זאגן אז א אינגערמאן
די נאכט מיט נאך תלמידים פון די שלום
בית'לאזער עצה געבער עסנדיג פאפקארן
ביי די קלעס-מעיטס קאנטרי-מעיטס
עס-ענד-פי-מעיטס עידזש-מעיטס
שוויץ-מעיטס שלום בית'לאזער מעיטס זי וויל ערקאנדישן אויף 72און ער וויל
בריסקעט וואך נאכט.
פארוואס עסן פאפקארן מיט די ווייב ערקאנדישן אויף ,68די משניות געבט
אויפן קאוטש אז מען קען עסן פאפקארן
מיט שלום בית'לאזע חברים ביי די דריטע
קאזנס בריסקעט וואך נאכט. אים די פסיכאלאגישע כוחות אז אויב די
קומט אויס אז אין היכל הקודש מוז
מען טאקע האבן אלע דריי ,תורה און
תפלה און שלום בית ,אויב עס פעלט
ערקאנדישן איז 72זאל ער נישט ווערן
איינס איז א שווערע מצב.
מען מוז זאגן משניות ,מען מוז רעדן נערוועז דערפון.
25 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
אזוי ווי מען לייגט קאנפעקשן שוגער נישט גאראנטירט ,דערפאר דארף איך א צום אייבערשטן ,מען מוז רעדן צו די
אויף די BLANDשמאטע קעיק. "אייבערשטער-חבר" זאל מיך דערמאנען ווייב מיט איידלקייט און מיט דרך ארץ.
צו בלייבן מיט די תמימות און נישט אראפ
אזוי ווי מען גיסט הייסע זיסע דאס איז א שטיקל אינווענטארי
פון שיף.
טשאקלעד אויף די בלאסע נאפאליאן. קאונט פון היכל הקודש.
יעצט צוריק צו די אינווענטארי קאונט
אזוי ווי האניג אין די טיי. דא קומט נאך צו א קליין שטיקל,
דא בקהילתינו היכל הקודש ,האמיר די
עס איז גוט צו האבן א גוטן חבר אין
דינים איז פארקערט פון תשובה ,דין דריי זאכן פון תורה און תפלה און שלום
היכל הקודש ,עס איז גוט צו האבן א
מיינט האסט געטון אן עבירה קומט דיר א בית ,דערנאך קומט צו אז מען דארף א
אייבישטער חבר ,א חבר וואס רעדט פון
שטראף ,המתקת הדינים מיינט מען בעט גוטן חבר א תמים וואס וועט מיט מיר
דעם אייבערשטן ,א חבר וואס וועט מיר
זיך איבער מיט דעם אייבערשטן. חזר'ן אז דער באשעפער איז דא און איך
זאגן נאכאמאל און נאכאמאל אז דער
דארף רעדן צו אים.
מען דרייט איבער ,מען נעמט די
שטרענגע דין און מען מאכט פון דעם און יעצט קומט די
א זיסקייט ,אז מען בעט איבער דעם זאך פון שמחה ,אויסער
אייבערשטן ווערט א זיסקייט. דעם וואס מען נעמט
סוף יאר אינווענטארי
אז מען זינגט און מען קלאטשט איז די צו האב איך געזאגט
גאנצע איבערבעטונג מיט'ן אייבערשטן משניות דעם יאר ,צו
פיל גרינגער. האב איך גערעדט צום
מיר אלע האבן געהערט די חודש אלול באשעפער דעם יאר ,צו
דאנערשטאג נאכט שמועס פון מוהרא"ש האב איך זיך באדאנקט
זכותו יגן עלינו ,מוהרא"ש האט געזאגט פאר מיין ווייב פאר איר
אז די מערסטע דארף מען תשובה טון שווערע ארבעט דעם
חודש אלול אויף די ענין פון שמחה ,צו בין יאר ,דארף מען זען צו
איך געווען גענוג פרייליך דעם יאר? בין איך געווען פרייליך
דעם יאר ,צו האב איך געכאפט א טענצל באשעפער וועט העלפן ,א חבר וואס
לאמיר זיך נישט פאפן ,לאמיר א קוק דעם יאר? צו האב איך געזינגען און וועט מיר דערמאנען אז די עיקר איז
טון מיט א אמת'ן בליק ,האב איך געזינגען געקלאטשט דעם יאר? רעדן צום באשעפער ,א חבר וואס וועט
און געטאנצט און געקלאטשט דאס מיר דערמאנען נאכאמאל די וויכטיגע
יאר? אדער בין איך געווען ברוגז און איר האט דאך ליב קבלה ,איר האט דאך
נקודה אז די שיף "היכל הקודש" וועט
פארלאנגעדיג און מלא טענות אויף יעדן ליב די קליינע אותיות ,מוהרא"ש ברענגט
אנקומען צום ציל ,נאר איך דארף זען
איינעם ? פון די גרויסע מקובלים אז קלאטשן מיט
אז איך זאל נישט אראפ פון שיף ,די
די הענט קען ברענגען המתקת הדינים.
"כלליות" היכל הקודש איז גאראנטירט
עס איז נאך נישט צו שפעט.
המתקת הדינים מיינט מאכן זיס די אנצוקומען ביז די ענד רייזע ,נאר צו דער
מען קען נאך אריינכאפן איין טענצל דינים. "אינדיווידואלער" תלמיד היכל הקודש
און איין קלאטשל אום תשפ"ו. וועט זיך דערהאלטן עד הסוף ,דאס איז
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 26
ווייטערדיגע פארשריט ביי די נייע בנין אין אומאן -ב' כי תצא
אפשערן און חדר פירן פון הילד חיים ני"ו בן מו"ה מרדכי הערצאג הי"ו אין שטעטל -א' עקב
27 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
בר מצוה פון הבחור ישראל יוסף ני"ו בן מו"ה מנשה איצקאוויטש הי"ו אין מחנה אילן החיים -א' כי תצא
ברית פון הילד שמואל יעקב ני"ו בן מו"ה שמחה סאלז הי"ו אין שטעטל -ה' כי תצא
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 28
הנחת תפילין פון הבחור ישראל יוסף ני"ו בן מו"ה די צאן קדשים ביים שפאצירן אין חדר אריין אין מחנה אילן
מנשה איצקאוויטש הי"ו אין שטעטל -ב' כי תצא החיים -ב' כי תצא
10,000עצתו אמונה לשון הקודש אנגעקומען אינעם בית הדפוס בני ברק -ב' כי תצא
ישיבת היכל הקודש ירושלים אויף א נסיעה צו צפון ארץ ישראל -ג' כי תצא
ארויף געלייגט דעם שם הבנין אויפן בנין התלמוד תורה אין שטעטל -ה' כי תצא
קאנסטראקציע צו פארענדיגן דעם קומת הכנה לישיבה אינעם בנין התלמוד תורה אין שטעטל -ה' כי תצא
כי ת בא תש פ"ו בלע ט ל 30
חבורה און חנוכת הבית אין שטוב פון מו"ה אלי לב הי"ו אין טבריה -ה' כי תצא
הבה"ח אלימלך עגמי ביים אנגרייטן די גליונות זעקלעך אין דער ראש ישיבה שליט"א ביים גיין נאך געלט
שטעטל -ד' כי תצא מיט זיין שווער שליט"א ביי די מנינים אין
שטעטל -עש"ק כי תצא
ליל שישי שיעור אין שטעטל -ה' כי תצא
31 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
דער ראש ישיבה שליט"א ביים באזוכן אין בית השחיטה מהודרת Palle Poultryמיטצוהאלטן די שחיטה פון די
ברסלב'ע שוחטים -ב' כי תצא
שחרית מיט די בחורים אינעם שטעטל ישיבה -א' כי תבא לאומאן
33 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
מסיבת הכרת הטוב מיט די פרנסי השנה פונעם קרן הדפסה -א' כי תבוא לאומאן
35 כ י תבא ת ש פ"ו בלע טל
ALPHAITIS.COM X dominogrp.com
30%
מעגא
סעיל
כאאאאפסט?
אוי ווי מ'כאפט .דער טלית וואס שטייט אין שפיץ פונעם מארקעט שוין פאר דורי דורות ,ווערט צוכאפט אין די טעג ,זייענדיג דרייסיג
פראצענט אראפ .המלך בשדה ,געהעריג .שטייענדיג הארט פאר די הייליגע טעג ווען מ'גרייט זיך ארויפצולייגן מאקסימום מיילעדזש אויף
די טליתים ,מאכט מען א בייט פונעם אלטן ווייסלאזער טלית ,און מ'כאפט א נייע קראנטשי ווייסער-ווי-ווייסע טלית'ל .כאאאפסט?
י”ג -כ”ב אלול
AUG. 26 - SEP.4 פארקאש טליתים סעיל 30%אראפ*
BORO PARK: 4529-16TH AVE. BROOKLYN NY 11204 | WILLIAMSBURG: 187 RODNEY STREET BROOKLYN NY 11211
LIBERTY: 10 SCHOOL ST. LIBERTY NY 12754 | LINDEN: 224 LIVINGSTON RD. LINDEN NJ 07036 | 917.474.6118
*Restrictions Apply
בס”ד
פרשת כי תבוא
אויסגאבע 32 #
איך קען די וועג
מ .פעדער
געקויפט א שפיצל
צומישטע
מיט תפילה
פ .קאהן
א גוטע טיטשער
פארן נייעם יאר
החלטות
ג .פעקעטע
רעסעפי
Super Moist
Honey Bundt
מ .וועבערמאן
אינהאלט
בס"ד
17
כי תבא
תשפ"ו
נומער 33
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
8
845.379.1161
136-Huschke Rd
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 2
הער א מעשה
צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל .וועבערמאן 845-662-4083
מען צוזאמען אכט מענטשן? געווענליך א שפיצל איז
עפעס וואס מ'קויפט איינמאל אין א פאר יאר .אבער פ .קאהן
תפילה ,תפילה ,און נאכאמאל תפילה ,דאס איז די עצה.
לעיקוואד
איך זיץ אינדרויסן אונטער די ווארימע זון און שיינע
גראז אין די לעכטיגע אילן החיים ברסלב'ער קאנטרי.
מ'זיצט א גרויסע רינג פון אסאך פרויען ,און דער
אייבערשטער האט מיר אריינגעשיינט איך זאל פרעגן
ווער ס'וויל מאכן א נייע שפיצל .אבער למעשה איז מיט גרויסע חסדים פונעם אייבערשטן האב איך
גארנישט ארויסגעקומען עפעס דערפון. זוכה געווען צו טון א שידוך מיט מיין טאכטער .אזוי ווי
די חתונה איז געפלאנט אויף גאנץ א קורצע צייט פון
איך האב גערופן אנדערע משפחות וואס האבן אויך די שידוך שליסן ,האב איך געוואלט מאכן די שפיצל ווי
כלות ,אבער ס'האט נישט אויסגעזען ווי איך גיי דא שנעלער.
קענען צוזאמקראצן אכט פרויען.
די דרך העולם איז אז מ'דארף אראפגיין צו די
איך בעט ווייטער דעם אייבערשטן .א גוטע חבר'טע, פרוי וואס מאכט די שפיצלעך מיט אן אפוינטמענט.
מרת מזרחי ,וואס איז געזיצן אין די רינג ,און זי האט מ'פרובירט עס אן ,און בערך צוויי וואכן שפעטער דארף
אויך א כלה ,איז געווען די גוטע שליח צו העלפן .זי האט מען עס אויפפיקן.
ארומגעשיקט א מעסעדזש אז מ'גייט אראפקומען מאכן
שפיצלעך ,און ווער ס'וויל זיך אנשליסן קען איר רופן. אזוי ווי איך וואוין אין לעיקוואוד ,און די פרוי וואס
מאכט די שפיצלעך וואוינט אין קרית יואל ,האב איך
די רופן האבן אנגעהויבן צו פליסן ,און צום סוף האבן עס זייער שטארק געוואלט ערלעדיגן ווי לאנג איך בין
דרייסיג פרויען זיך אנגעשלאסן .מרת מזרחי האט אפילו אין קאנטרי וואס איז אסאך נענטער .אבער אפילו פון
אוועקגעגעבן איר הויז וואו מ'האט זיך צוזאמגענומען קאנטרי ביז קרית יואל איז מיר א שווערע זאך צו פארן,
איין טאג ,און ס'איז געווען גרויסע נסים אז ס'האט זיך ווייל קיין עין הרע איך האב א שטוב מיט לעכטיגע
אזוי שיין אויסגעארבעט. קינדערלעך .מ'דארף טרעפן א בעיביסיטער ,זיך שלעפן,
און ס'קומט נאך צו די קאסטן פון די וועג .אבער זי זאגט
די אטמאספערע איז געווען זייער פרייליך ,ס'האט מיר אז זי קען נישט אראפקומען צו די הויז ,מ'דארף
אונטערגעשפילט די ניגונים פון דער ראש ישיבה פון זיך קומען צו איר.
שערן די האר .די פרוי פון די שפיצלעך האט געבינדן שיין
די טיכל פאר די כלות ,און מ'האט געמאכט בילדער צו איך האב געלייגט א פרוטה לצדקה און געבעטן
קענען זיך פארשטעלן ווי שיין זיי וועלן אויסזען נאך די דעם אייבערשטן ,איך זאל דא טרעפן א וועג וויאזוי איך
חתונה .דער עולם איז געווען גאר פרייליך ,און ס'איז אויך זאל קענען ערלעדיגן די שפיצל ,וויאזוי מאכט מען עס
געווען א גרויסע קידוש השם. ארבעטן.
ביי א בשר ודם בעט מען איינמאל א טובה ,אבער דער אייבערשטער האט געפירט איך זאל נאכאמאל
מ'וויל נישט אויסנוצן און בעטן נאך און נאך .אבער ביים רופן און פרעגן פאר וויפיל שפיצלעך זי וואלט יא
אייבערשטן איז פונקט פארקערט .אז מ'זעט ווי ער אראפגעקומען .האט זי געזאגט אז פאר אכט שפיצלעך
העלפט ,וויל מען נאר בעטן נאך און נאך. קען זי אראפקומען .באשעפער ,העלף! וויאזוי שטעלט
א פרוי פון ל .וועבערמאן
קרית ברסלב קרית ברסלב
איך האב זייער שטארק געבעטן דעם אייבערשטן אז די לעצטע שטיק צייט איז אין מיין הויז געווען זייער
איך זאל קענען גיין צו די בית פייגא פלעי .איך האב שוין פרייליך ,ווייל מ'האט זיך געגרייט צו די הערליכע פלעי פון
געקויפט א טיקעט און ערלעדיגט א וועג ,אבער איך האב די בן מלך און די דיימאנט שטיינער.
נישט געוואוסט אויב ס'איז טאקע רצון השם צו גיין .אפשר אזוי ווי דריי פון מיינע מיידלעך זענען געווען אויף די
אין מיין מצב איז ריכטיג צו בלייבן אינדערהיים מיט די פלעי ,זענען די צוגרייטונגען געווען גאר געשמאק.
קינדער.
איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז מיין שוויגער און
איך האב געמאכט אסאך תפילה אויב איך זאל יא גיין מיין מאמע זאלן קענען קומען ,און אויך נאך פון די משפחה
אדער נישט גיין .איך האב זיך אראפגעזעצט זאגן די יום מיטגלידער זאלן וועלן קומען ,און יעדער זאל הנאה האבן
תהלים אז די פלעי זאל זיך אויסארבעטן און עס זאל זיין און זיך מחיה זיין מיט די לעכטיגע עצות פון לעבן מיטן
א הפצה צו פארשפרייטן דעם אייבערשטנ'ס נאמען אויף אייבערשטן.
דער וועלט.
אויך האב איך געבעטן דעם אייבערשטן עס זאל
נאכןן מאכן התבודדות האט מיר געשיינט אז מיין פלעי ארויסקומען א קידוש השם ,און אלעס ארום זאל זיך גוט
וועט פארקומען אינדערהיים מיט מיינע קינדער ,און די אויסארבעטן.
ענדע פון די פלעי וועט זיין צו זען ווי א מאמע טוט רצון
השם. אינמיטן האט שוין אויסגעזען אפשר וועט זיך נישט
אויסארבעטן די צייטן און די וועגן.
שכח אייבערשטער ,איך האב זוכה געווען צו טון רצון
השם און זיין אין מיין אייגענע שטוב. איך האב שנעל אנגעהויבן צו בעטן דעם אייבערשטן.
אויב ס'הייבט אן זיין מניעות ,מיינט אז ס'איז וויכטיג צו
מאכן אסאך תפילות אויף דעם.
איך האב אנגעהויבן אסאך אסאך בעטן דעם אייבערשטן,
מ .בלוי אלעס זאל זיין די שענסטע און בעסטע.
צפת ברוך השם ,ווען ס'איז געקומען די טאג פון די פלעי,
איז געווען גאר א פרייליכע טאג .אלעס איז אזוי שיין
אריינגעפאלן אין פלאץ.
איך האב געהאט אפאר פון מיין שוועסטער'ס קינדער
שכח אייבערשטער אז איך האב די זכיה צו קענען וואס זענען געקומען בייטאג ,און ס'איז געווען זייער
מאכן די וועכנטליכע פרויען שיעור ביי מיר אינדערהיים. געשמאק און פרייליך.
די לעצטע פאר וואכן האט זיך מיין טאכטער ביינאכט זענען מיין שוויגער ,מיין מאמע ,מיין שוועגערין,
אויפגעוועקט יעדער שיעור פון די גערודער ,און נאכדעם און שוועסטער געקומען.
האט איר גענומען זייער לאנג צוריק איינצושלאפן. ס'איז מיר געווען זייער פרייליך צו זען ווי דעם רבינ'ס
די וואך פארן שיעור האב איך שטארק געבעטן דעם מעשה ברענגט א לעכטיגקייט פאר אזויפיל אידישע
אייבערשטן אז זי זאל גוט שלאפן און זיך נישט אויפוועקן. קינדער וואס זוכן דעם אייבערשטן.
שכח אייבערשטער זי האט זיך נישט אויפגעוועקט, דא איז טאקע די פלאץ זיך צו באדאנקן פאר אלע וואס
אפיל מיט דעם וואס די פרויען האבן געשמועסט און האבן געארבעט שווער צו צוזאמשטעלן די פלעי .עס איז
געשמאק פארברענגט ,און מיט דעם וואס די מוזיק איז ברוך השם געלונגען הערליך שיין.
געווען גאנץ הויעך.
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 4
מ .פעדער
"קינדערלעך ,מען גייט!"
די קינדער שפרינגען אויף מיט
איבערראשונג ,און אין ווייניגער ווי א
האלבער מינוט זענען זיי שוין אלע גרייט
ביים טיר .יעדער פון זיי איז אנגעטון מיט
באקוועמע שיך און א טאש אויפן רוקן,
אנגעפילט מיט אלעס וואס זיי דארפן
האבן פארן וועג.
שוין וואכן לאנג וואס זיי פלאנען דעם
שפאציר; זיי גייען היינט ארויס שפאצירן
אין שויס פון די נאטור.
זיי נעמען א באס צו א קליינעם וואלד
וואס געפינט זיך צוויי שעה אוועק פון
זייער געגנט .נאכן זאגן תפילת הדרך
און אריינלייגן א פרוטה לצדקה ,זיצן די
איבערגענומענע קינדער און באטראכטן
דורך די פענסטער די הערליכע
פאנאראמעס וואס זיי פארן יעצט
אריבער.
אה ,ענדליך אנגעקומען!
יעדער שפרינגט אראפ פונעם באס.
זיי גייען פאלגזאם נאך דעם טאטן,
וועלכער פירט זיי אויפן וועג וואס דער
'וועיז' ווייזט אן.
נאך א שטיק צייט שפאצירן
צווישן די ביימער און באוואונדערן
דעם אייבערשטנ'ס הערליכע וועלט,
באטראכטן די אינטערעסאנטע געוויקסן
און זען קליינע קוויטשקעדיגע קאלירטע
פייגלעך ,ווערן די יונגערע קינדער שוין
אביסל הונגעריג.
"אויב איך געדענק גוט ,איז בערך
צען מינוט פון דא דא א שיינע פלאץ
מיט וואסער וואו מען קען זיצן און עסן",
דערמאנט זיך דער טאטע פון די צייטן
איך קען די וועג
ווען ער פלעגט אהער קומען אלס בחור.
"קומט ,לאמיר אהינגיין".
די מאמע הייבט אויף דעם קליינעם
וואס האט שוין נישט קיין כח צו גיין ,און
מיט פרישע כוחות נעמען זיי זיך ווייטער
5 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
'חברים' זיי זאלן אונז קומען אפזוכן און די 'וועיז' לאודט זיך ,און דער טאטע מארשירן.
אהיימנעמען ",קלערט דער טאטע מיט האפט אז עס איז נאך דא א וועג ארויס
בושה. פונעם פלאנטער .און יא! ברוך השם ,די נאך צוויי מינוט גיין זעען זיי ווי דער
'וועיז' האט אונז נישט אויפגעגעבן – עס וועג צוטיילט זיך אין צוויי .דער 'וועיז'
ביז א האלבע שעה הערן זיי שוין א איז דא א וועג ארויס! ( )Wazeווייזט מען זאל גיין רעכטס,
העליקאפטער .זיי צינדן אן א פלעשלייט אבער דער טאטע פארטראכט זיך פאר
וואס זיי האבן מיטגענומען ,כדי מען זאל זיי הייבן אן צו גיין ,ווען מיטאמאל א מינוט" :עס שטימט בכלל נישט; אויב
זיי קענען באמערקן .די 'הצלה' מעמבערס לעשט זיך די 'וועיז' אויס" .די בעטערי מיר גייען רעכטס ,קומען מיר בכלל נישט
נעמען זיי ארויף אויפן העליקאפטער און האט זיך אויסגעלאזט!" רופט ער אויס אן צום וואסער .איך מיין אז דער 'וועיז'
גיבן זיי עפעס צו עסן. פארלוירן .ער וויל שוין נישט פרובירן כאפט פשוט נישט אויף דאס פלאץ".
צו געפינען דעם וועג אליין ,וויבאלד ער
נאכן ארויסנעמען פון דארט פרעגן זיי האט שוין געזען וואו מען קומט אן אן א ער מאכט אפ צו גיין לינקס .נאך
אים" :וויאזוי גייסטו ארויס אויפן וועג ,און וועג-ווייזער. אפאר מינוט גיין האט שוין דער 'וועיז'
נאך דערצו מיט קינדער ,אן קיין 'וועיז' אויסגעשטעלט א נייע וועג ,אבער דער
אדער א 'דזשי-פי-עס'?" די מאמע זעצט די קינדערלעך טאטע מאכט זיך נישט וויסנדיג; ער
אויף די שטיינער און געבט זיי אביסל קען דאך דעם וועג און דארף נישט קיין
"אוודאי האב איך מיט מיר א וועיז", וואסער פון די פלעשלעך וואס זיי הילף .נאכן זיך דרייען לינקס ,רעכטס ,און
פארענטפערט ער זיך" ,אבער איך האב האבן מיטגעברענגט אין די טעשער. נאכאמאל רעכטס ,רופט דער 'וועיז' אויס
עס נישט געדארפט נוצן ,איך קען גוט די עס איז שוין טונקל ,די קליינע קינדער אז מען זאל זיך צוריקדרייען און פארזעצן
געגנט". וויינען פאר מידקייט ,און דער גאנצער לויט די אנווייזונגען ,אבער ער מאכט זיך
לוסטיגער שפאציר האט זיך אזוי נישט נישט; צוטוהן ,ער לעשט אויס דעם 'וועיז'
עס ווערט שטיל; ער לאזט אראפ זיינע
גוט אויסגעלאזט און בארואיגט די קינדער אז מען קומט
אויגן פארשעמטערהייט ,פארשטייענדיג
שוין כמעט אן.
זיין טעות. "די איינציגסטע ברירה וואס איז
אונז איבערגעבליבן איז צו רופן 'הצלה' "דער 'וועיז' האט זיך מן הסתם
"אז דו האסט שוין יא געהאט א וועיז,
פארמישט ",בארואיגט ער זיין ווייב" ,איך
דו האסט שוין יא געהאט ווער עס זאל
בין שוין דא געווען מערערע מאל אלס
דיר פירן אויפן ריכטיגן וועג ,פארוואס
בחור ,איך קען דאס פלאץ גוט".
האסטו נישט געפאלגט?"
דער צדיק איז אונזער 'וועיז' ,אונזער זיי הייבן אן צו גיין, נאך א האלבע שעה גיין כאפט ער
זיך אז זיי קומען אין ערגעץ נישט אן .די
וועג-ווייזער; ער איז אונז מדריך און
קינדער זענען שוין מיד און הונגעריג,
ווען מיטאמאל לעשט
ווייזט אונז וואס עס איז ריכטיג אין לעבן
דער קליינער וויינט שוין ,און די ווייב
און פון וואס מען דארף זיך דערווייטערן.
ווערט שוין אביסל באזארגט .ער
עס מאכט זיך אמאל אז א מענטש פרובירט צו מאכן נאך א לינקס ,אבער ווי
רעדט זיך איין אז ער איז קלוגער פונעם זיך די 'וועיז' אויס. מער זיי גייען ,אלס מער פארפלאנטערט
צדיק ,ער פארשטייט בעסער ,און ער ווערט דער וועג .די קינדער צושטעכן זיך
פון די דערנער און שטיינער ,די ביימער
"די בעטערי האט
האלט אז דער צדיק פארשטייט נישט די
מציאות אזוי גוט ווי אים. זענען זייער געדיכט ,און דער וועג זעט
בכלל נישט אויס צו זיין געאייגנט פאר
אויב עס קומט צו ענינים פון פיסגייער.
איידלקייט ,טעכנאלאגיע ,חינוך ,שלום זיך אויסגעלאזט!"
בית ,חתונה מאכן יונג ,אדער ענליכע זאכן נאך עטליכע שעה קלעטערן ,זעענדיג
– ער האלט אנדערש. ווי עס הייבט שוין אן צו ווערן טונקל ,איז
רופט ער אויס דער טאטע שוין גרייט מודה צו זיין אין
אין אנהייב קען עס טאקע אויסזעהן זיין טעות .בלית ברירה מאכט ער אפ
ווי 'איך ווייס וואס איך טוה' ,אבער צום אנצוצינדן די 'וועיז'; ער לייגט אריין זייער
סוף טרעפט מען זיך אין די בלאטע ,מען פארלוירן. היים אדרעס אלס דעסטינאציע ,האפנדיג
געפינט זיך אינגאנצן פארלוירן און מער ווי שנעלער אהיימצוקומען.
און מער פארפלאנטערט ,אן צו זעהן א
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 6
וואס ווייסן יא פון מיר אבער זיי פאלגן ווי איך מיין אן ערליכער איד". וועג ארויס.
מיר נישט".
דער רבי ווייזט אונז דעם וועג וויאזוי ווייל ווען מען גייט נאך די אייגענע
אז מיר וועלן פאלגן דעם צדיק וועט אפילו מיר פשוטע מענטשן קענען שכל ,שניידט מען אפ זייער ביטער; מען
אונז גוט זיין אויף דער וועלט און אויף צוקומען צו די העכסטע מדרגות און קומט אין ערגעץ נישט אן און מען קען זיך
יענער וועלט ,און אז נישט וועלן מיר סתם ווערן צוגעקלעבט צום אייבערשטן .אז נישט קיין עצה געבן אין לעבן .אן א וועג-
זיין א נעבעך ,א רחמנות. מיר האבן שוין זוכה געווען צו קומען צו ווייזער איז מען פשוט פארלוירן.
אזא וועגווייזער וואס פירט אונז אויף
"הייליגער באשעפער ,העלף אז איך, אזא גראדן און געשמאקן וועג אין אזא דער צדיק מיט זיין רחמנות ווערט
מיין מאן ,מיינע קינדער ,און אלע מיינע שווערע און קאמפליצירטע וועלט ,וועלן נישט מיד; ער וועט נאר אויפווייזן דעם
קומענדיגע דורות זאלן שטענדיג פאלגן מיר זיין נאריש אויב מיר וועלן זיך האלטן מענטש אז נישט קיין חילוק וואו ער
א צדיק ,נאכגיין א צדיק ,און לעבן מיט א מיט אונזערע חכמות און מיינען אז מיר איז פארקראכן ,איז נאך אלץ פארהאן
צדיק. פארשטייען בעסער ,און זיך ווייטער א וועג ער זאל קענען צוריקקומען צום
דרייען ארום זיך אליינס. אייבערשטן.
העלף מיר ,אייבערשטער ,איך זאל מיך
אפלאזן פון אלע מיינע נארישע חכמות; לאמיר זיין קלוג און טראסטן דעם וויפיל דארפן מיר דאנקען דעם
געב מיר תמימות איך זאל טראסטן א צדיק אז ער מיינט נאר אונזער טובה, אייבערשטן וואס מיר האבן זוכה געווען
צדיק אז ער ווייסט וואס עס איז ריכטיג, אפילו מיט זאכן וואס געפעלן אונז נישט. צו קומען צו אן עכטן צדיק ,א צדיק מיט
און איך זאל פאלגן אפילו זאכן וואס לאמיר פאלגן דעם צדיק און נישט זיין אזעלכע לעכטיגע דיבורים וואס קענען
געפעלן מיר נישט. קיין אויבער-חכמים. יעדן פון אונז מאכן פאר אן ערליכן איד.
אזוי ווי דער הייליגער רבי האט זיך אמאל
העלף איך זאל אראפבייגן מיין לאמיר נישט זיין פון די נעבעכס, אויסגעדרוקט" :מיט יעדע שיחה וואס
קאפ ,און איך זאל נאר וועלן וואס דו, ווי דער הייליגער רבי זאגט" :אויף צוויי איך שמועס מיט אייך קען מען ווערן
ווילסט". אייבערשטער, כיתות מענטשן האב איך רחמנות :אויף אן ערליכער איד; אבער נישט סתם אן
די וואס ווייסן נישט פון מיר ,און אויף די ערליכער איד ,נאר אן ערליכער איד אזוי
7 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
ש .טראכטער
וואס איז מיין
דזשאב?
די מעשה ,קומען מיר טרערן .יא,
א אידישע מאמע'ס ארבעט איז
אומשאצבאר ,און גלייכצייטיג זייער
שווער .צומאל שפירט מען ווי מען קען
נישט מער .אבער שוועסטער ,צו שאצן
מיר די זכיה צו זיין א שותף כביכול
מיט'ן אייבערשטן אליין? צי קענען מיר
אפשאצן דעם זכות פון האדעווען דעם
האט דער איד געענטפערט" :ניין
ראש ישיבה ,דאס זענען מיינע קינדער”.
ווי דער רב האט דאס געהערט ,האט
ער מיט התרגשות און טרערן אין די
אויגן געזאגט" :איך וויל האבן די זכיה
צו באגריסן די פרוי וואס האט געהאט
די זכיה צו זיין א שותף איבער פופצן
איד איז אמאל
צו אריינגעקומען
הרב יצחק דוב
ז"ל קאפעלמאן
ראש ישיבת לוצערן,
א
שווייץ ,און אראפגעלייגט א קוויטל
אויפ'ן טיש .דער גאון האט געגעבן א
בליק דערויף און געזען באלד צוויי
נעקסטן דור פון דעם אייבערשטנ'ס מאל מיט'ן אייבערשטן אליינס”. מנינים נעמען .ער האט אים געפרעגט:
קינדער? "דאס זענען תלמידים?”
יעדעס מאל איך טראכט פון
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 8
פאר די געפיל איז אסאך געשמאקער אבער וואס איז די 'דזשאב אונזער ארבעט איז הקרן קיימת לו
און בעסער צו האבן א פונקטליכע דיסקריפשאן' פון א אידישע מאמע? לעולם הבא; דעם עיקר שכר וועלן מיר
אויפגאבע און קענען שפירן ביים סוף וואס זענען אונזערע ארבעטס זען אויף יענע וועלט .דא אויף די וועלט
טאג" :געטון!” און קענען קוקן אויף דעטאלן? איז דען דא א פאפיר און דאכט זיך צומאל :וואס איז אונזער
די ליסטע און אויסמעקן" :רינדעכיגע פעדער וואס קען אפשרייבן און ארבעט ווערד ,און צו ווערט אונזער
חלות ,איינקויפן יום טוב קליידער, אפמאלן די טויזנטער ענדלאזע פליכטן ארבעט בכלל אנערקענט? אבער דארט
זיסע מייערן ,אוועקפאקן זומער זאכן, פון א אידישע מאמע? אויבן אין עולם האמת ,איז אונזער שכר
איינקויפן צוגעהערן פאר סקול ,וכו'”... אומשאצבאר .צו קענען מיר אפשאצן
א אידישע מאמע האט נישט קיין די זכיה פון זיין א שותף כביכול מיט'ן
אבער צומאל וויל דער אייבערשטער פונקטליכע אנווייזונגען וואס זי דארף אייבערשטן?
פון אונז די זיסע עבודה פון "אלעס און טון ,און דאס מאכט צומאל די ארבעט
גארנישט"! נישט צו זיין א פונקטליכע שפירן שווערער .א מאמע פילט אמאל: אז א מנהלת זוכט א סעקרעטארין,
אפגעשריבענע ליסטע וואו עס שטייען "וואס פונקטליך האב איך היינט ווייזט זי פונקטליך וואס זי וויל יענע
אויסגעשריבן אונזערע פליכטן ,נאר זיין אויפגעטאן?” זאל טון:
ווי די עוסקים בצרכי ציבור וואס דארפן
צומאל אריינטאנצן און טון און טון, איינער וואס האט אסאך עוסק זיין אין סקול ניין אזייגער.
אן צו קענען אויפווייזן "אט דאס האב געווען פארן כלל דעם פארגאנגענעם
איך געטון ”...אן שפירן דעם געפיל פון יאר ,זאגט מיר מיט אביסל ווייטאג" :איך מאכן די קאפיס פאר די לערערינס
סיפוק און אנגעפילטקייט. האב געארבעט א גאנץ יאר ,אבער איך פאר זייערע פאפירן.
ווייס נישט אויב איך קען דיר אויפווייזן
אבער דאס ,טייערע שוועסטער, אויף פעדער און פאפיר וואס איך האב נעמען אטענדענס פון די מיידלעך.
איז נאך א גרעסערע מדריגה .דאס געטאן .איך ווייס נאר איין זאך :איך
באשטעלן די זאכן פאר די ראש
ווערט געשאצט אויבן אין הימל בין קיין מינוט נישט געגאנגען ליידיג.
חודש פראגראמען .וכו'
אויף טריליאנען ,אויף נומערן וואס איך האב געפילט ווי איך ארבעט אין
עקזיסטירן נישט אויף דער וועלט. אן 'עמערדזשענסי רום'; איך טו יעדע
מינוט דאס וואס עס פאדערט זיך אין
צומאל קוקט מען זיך ארום דריי יענע רגע ,צו העלפן און פארבעסערן אויב א געשעפטס אייגנטומער זוכט
אזייגער און מען וואונדערט זיך" :די פאר אנדערע”. אן ארבעטערין ,ווייסט ער פונקטליך
קינדער קומען שוין אהיים? וואס וואס ער וויל פון איר:
האב איך שוין אויפגעטון היינט? קוים די ווערטער האבן מיר געקלינגען
זענען זיי ארויס ,איך האב דאך נאר... נאנט צום הארצן .פונקט דאס איז וואס זיין דא ווען דאס געשעפט עפנט זיך.
געמאכט די בעטן ...געוואשן אביסל א אידישע מאמע טוט .ווען דו וועסט
וועש ...קעיר גענומען פון די בעיבי איר פרעגן וואס זי האט היינט געטון, העלפן די קונים אויסקלויבן וואס זיי
און פונעם צוויי-יעריגן ...גערופן קען זיין זי וועט בלייבן שטיל .אבער דארפן.
מיין מאמע ...אויסגעהערט א האלבע אויב דו וועסט איר פרעגן צי זי האט זיך
שיעור ...געטראכט פון נאכטמאל... היינט אפגערוהט ,וועט דער ענטפער שטיין אויף די 'ריטורן פאליסי' (וואס
און שוין ,זיי זענען שוין דא?!” (ווער זיין" :ניין ...אוודאי נישט .איך בין אויף מען קען יא אדער נישט צוריקגעבן).
נישט צוקלאפט אויב די ליסטע איז די פיס פון אינדערפרי”.
צו לאנג אדער געשמאק פאר דיר ,און איבערקוקן די אינווענטארי און זען
דיין טאג זעט אויס אסאך קלענער און און וועגן דעם דערמאנט אונז דער וואס מען דארף נאך באשטעלן.
שיטערער ווי דעם! דאס איז א ליסטע ראש ישיבה שליט"א כסדר ,אז מיר
פון עטליכע פרויען צוזאמענגעשטעלט פרויען האבן א שענערע ברכה ווי די יעדע ארבעטערין האט א נאמען
אין איינס)!... מענער וואס זאגן "שלא עשנו אשה"; פאר איר ארבעט" :סעקרעטאר,
מיר זאגן "שעשני כרצונו" – מיר טוען א מענעדזשער, פארקויפערין,
ליבער שוועסטער ,וואס האסטו גאנצן טאג דעם רצון ה'. בעיביסיטער ,וכדומה".
9 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
ווער רעדט נאך יעצט ווען מיר חסידי אבער פון די אנדערע זייט זענען היינט געטון?! געבויט נשמות! א מאמע
ברסלב שטייען פאר אומאן און ביי מיר אידישע מאמעס אויף אזא הויכע ווערט געשעצט און געלויבט בלויז
געוויסע איז עס פונקט א תקופה וואס באצאלטע פעיראל .מיר זעען דאס פארן "זיין" ,אפילו נישט פארן "טון" .און
מען ווארט א שמחה ,נאך א שמחה נישט יעצט אויף די מינוט ,אבער יעדע אויב דו קענסט היינט שענקען בלויז
אדער אנגעשטרענגט פאר סיי וועלכע נאכט ,יעדן מאלצייט ,און יעדע לאוד אין איין שמייכל פאר יעדן קינד ,ביסטו
אנדערע סיבה און דאך שטארקן מיר די וואש מאשין ווערט אונז גערעכנט שוין א העלד .ווער רעדט נאך אויב דו
זיך מיט אמונת חכמים און מיט שמחה און אוועקגעלייגט אין סעווינגס ...יעצט קענסט נאך שמייכלען צו דיין מאן?
און מיר טוען וואס איז ריכטיג אפילו עס דאכט זיך אז "קיינער ווייסט נישט און ווער קען אפשאצן אונזער ווערד?
קומט נישט אן גרינג .אוודאי זענען מיר קיינער זעט נישט" ,אבער איין טאג ,אין
זייער פרייליך און מיר ווילן אוודאי דאס, די אייביגע וועלט ,אין די אמת'ע וועלט, א אידישע מאמע גיבט און גיבט
ווייל דער היילגער רבי האט דאך אונז וועלן מיר זען און זיך ארומדרייען מיט פאר יעדן חיזוק ,אבער צומאל פילט זי
געזאגט" ,וואס זאל איך אייך זאגן ,קיין אן אייביגע עשירות. זיך אליין נישט אנגעפולט מיט חיזוק
גרעסערס פון דעם איז נישט פארהאן". נאר ווי א חוזק! ווער גיבט איר חיזוק?
אוודאי ווילן מיר אז אונזערע מענער א אידישע מאמע פאנטשט קיינמאל שוועסטער ,שעּפ חיזוק פון די הייליגע
זאלן גיין און אונז אהיימברענגען א גוט נישט אריין און טשעקט קיינמאל נישט ווערטער פון אשת חיל ,וואס מען פירט
געבענטשט איר ,דאך איז דאס נישט ארויס .אפילו ווען זי איז נישט פיזיש זיך צו זינגען יעדע וואך .דאס איז דער
קיין סתירה אז פאר געוויסע קומט עס נעבן די קינדער ,איז איר מח און איר "אייביגער ניגון" פון שלמה המלך פאר
אן שווערער ווי פאר אנדערע .און דאך
שטארקסטו זיך מיט שמחה און אמונת
חכמים !...דיין שכר איז אומשאצבאר. א אידישע מאמע האט נישט קיין פונקטליכע
איז דען דא א גרעסערע לימוד זכות
פאר'ן גרויסן יום הדין וואס קומט שוין
אנווייזונגען וואס זי דארף טון ,און דאס מאכט צומאל די
אט אט? ארבעט שפירן שווערער .א מאמע פילט אמאל" :וואס
ווען דער סניגורן של ישראל, פונקטליך האב איך היינט אויפגעטאן?”
דער הייליגער בארדיטשובער רב
זי"ע ,וואלט געזען היינט ווי אידישע הארץ שטענדיג ביי אירע קינדער. יעדע אידישע מאמע ,וואס דאס גייט
מאמעס שטייען פעלזן-פעסט אין ארויף אויף די שכינה הקדושה.
אזא דור וואס די נסיונות דראען יעדן צו קען איינער אפשאצן די אידישע
טאג אומצוווארפן דאס שיפל ,און זיי מאמע וואס איז אויף ביינאכט מיט די אונזער ווערד און אונזער שאצונג
שטייען מיט תמימות ,אמונת חכמים קינד וואס ציינדעלט ,און אט טוישט זענען אזוי הייליג ,אזוי טייער ,און אזוי
און ענדלאזע געטריישאפט ברוחניות מען איבער בעט געווענדט פאר א נאנט צום אייבערשטן.
ובגשמיות ,וואלט ער זיכער געטענה'ט צווייטע ,און אט זיך דערמאנט אינמיטן
צום אייבערשטן אז עס איז נישטא נאך די נאכט צו שרייבן א מצוה צעטל פאר די ארבעט פון א אידישע מאמע איז
אזא לימוד זכות פאר אידישע קינדער א דריטן .אינדערפרי ,קוים וואס זי האט נישט פשוט; עס איז טאקע שווער ,פול,
צום נייעם יאר ווי א אידישע מאמע. די קינדער ,מיינסטו אז זי "רילעקסט"? און א 24-שעה'דיגע ארבעט .עס קומט
זאל דער אייבערשטער קוקן ווי מיר ניין ,דאס הארץ איז מיט זיי אין סקול טאקע נישט מיט די גלעקלעך און
גיבן ,פארגיבן ,און גיבן ווידער ,און אונז און אין חדר ....זי זארגט ,זי בעט ,זי אפלאדיסמענטן וואס אנדערע ארבעט
אויך מוחל זיין אונזערע עבירות און שעפשעט שטילע תפילות .און אט וואלט דיר געגעבן ,עס איז נישטא דער
אונז שענקען א גוט געבענטשט יאר דערמאנט זי זיך אין איר מאן ,אין די מענעדשער וואס ווארט דיר אפ סוף
מיט אלע ברכות .אמן ואמן. תקופה וואס איז אין יעצט שווער ,און טאג און זאגט" ,דו ביסט אומשאצבאר
ווידער בעט זי זיך שטיל ביים גרויסן פאר אונזער קאמפעני ,מיר אפרישיעטן
טאטן זאל אים היטן און באגלייטן. דיר זייער".
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 10
ניין!
בשו+ם אופן!!
+דו גייסט נישט !!!
וואס וועלן מענטשן זאגן?
איך הא+לט עס נישט אויס.
עס איז אזוי שווע+ר צו בלייבן א+ליין...
ביי+ם נסיון מען שטייט ,קאמפסגרייט ,מיט +תפילה באגלייט.
געפילן רוישן ,מיט טרערן א ,OCEANאבער מיין בליק טוט זיך טוישן.
שיעו+רים הערן ,דעם +רבינ'ס שכל פארמערן+ ,רואיגער ווערן.
ביי+ם ציון פוע+ל אונז אויס א גוטע יא+ר.
ב+רענג צוריק פעק פון ישועו+ת.
איך קוק נישט אויף קיינעם.
+דו קענסט פארן !!!
צאתכם לשלום!!
יא!
11 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
Super Moist
Honey Bundt
S. LEVY
INGREDIENTS
1 1/2 cups honey
3 cups warm water
4 tsp coffee
6 cups flour
1 tbsp baking soda
1 tbsp baking powder
1/2 tsp cinnamon
6 eggs
3 cups sugar
1 1/2 cups oil
DIRECTIONS
In a bowl, combine honey, warm water and coffee, and mix well.
In a mixer, beat eggs, sugar and oil on medium speed until
creamy. Alternatively, add the liquid and dry ingredients; mix
until batter is smooth.
Pour into two large, well-greased bundt pans. (Bakers tip: heat
bundt pans before spraying with oil this will help cake come out
more easily) Bake on 325 for 1 hour and 15 min or until toothpick
comes out clean when inserted in center.
Yield: 2 bundts
!שנה טובה ומתוקה
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 12
אזוי אויך האט דער ראש ישיבה פאריגע וואך טראכט נאר
דערמאנט ביי די שיעור פאר די אידישע שטוב: פאזאטיוו!
''מ'זאל זיך זייער היטן ווי אזוי מ'רעדט ראש השנה,
ווייל ווי אזוי דו רעדסט אויף יענעם ,אזוי וועט מען דיר ראש השנה דארף
משפט'ן". מען זייער היטן די
מחשבה -נאר
עס נישט קיין זויערס וואס מאכט אויסקוקן דיין פנים טראכטן גוט ,און
זויער ,אפילו די גלייכסט עס ,ווייל ווי אזוי מענטשן קוקן חלילה רעדן
דיר אן דא אויף דער וועלט ,אזוי קוקט מען אויף דיר שלעכט אויף א
אויבן. צווייטן.
13 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
אויפן וועג אהיים
צוזאמען ביים שיעור פארברענג .ווערן בעסער איך בענק .כאטש עפעס איך געדענק.
תמימות
א משהו, פריש און דערקוויקנד, אה ,תמימות,
א קליינע שריטל, א ווערק אנטציקנד. לויב עס,
ווי א תמים, רים עס.
איין קאפיטל. יא ,פון דעם מ'רעדט, ס'איז זיס,
יא טעם ,נישט טעם, פון דיין נעגל וואסער, איין שטיק נעימות.
געזאגט סתם, צופרי ביים בעט. אנשטאט,
ווי א תם. ס'איז מטהר, טראכטן קרום,
האסט אן אנונג, ס'איז ,power א שאד,
ווי אין הימל, אין לשער. זיי א תמים,
פון דיין תהילים, ס'קוקט אויס ,וואס איז עס? פשוט גראד.
מ'איז אין שפאנונג? א טעפל און שיסל? טראכט גלייך,
יא ,מ'מוז עס, דער אייבערשטער וויל,
ביינאכט, דאס איז דער שליסל. די מצוות מיינע,
מיינע אויגן, א קלייניקייט, פשוט שטיל,
שוין כמעט, וואס ברענגט, גאנץ קליינע,
צוגעמאכט, הייליגקייט. אפילו נאר איינע.
זאל איך ווי א תם, אויך ווען ס'איז,
בוסט פארנומען,
קריאת שמע ליינען? נישט אזא שיינע,
האסט נישט קיין רוה.
מ'קען שוין מיינען, פארטריקענט,
זאגן תהלים,
איך פאל דאך צאם! אן געפיל,
קענסט נישט אנקומען.
קיין כח איך האב, zero thrill
טוה,
שטערנס טו איך זען, אין הימל ס'איז,
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 14
ש .ל .פליישמאן
אה ,תמימות, עס פאראייניגט, וואו איז מיין קאפ?
לויב עס, צום אייבערשטן אליין. .No mind, no brain
רים עס, איך קען נישט, און דאך,
ס'איז זיס, ארויסשטופן, איך זאג,
איין שטיק נעימות. א ווארט צוויי, א טראפ און א טראפ,
אנשטאט, ס'פילט זיך מיין ליפן, מצטרפת,
טראכטן קרום, ווי שטארקע קניפן. פרוטה פרוטה,
א שאד, א וויי געשריי, מיין קריאת שמע של המטה.
זיי א תמים, איך וויל רעדן, די העכסטע זאך,
פשוט גראד. פריי, אזוי האלב וואך,
טראכט לייכט, מיין הארץ spreaden א הייליגע עבודה פשוטה.
דער אייבערשטער וויל, פאר'ן באשעפער.
א פרק,
די מצוות מיינע, התבודדות,
א משנה,
פשוט שטיל פלאטשיג פלעין,
א פסוק,
גאנץ קליינע, פארציילן,
א ווארט מיט א ווארט,
אפילו נאר איינע, מיטטיילן,
אן אות מיט אן אות,
אויך ווען ס'איז, וואס מיר איז געשען.
און נאך איינס .plus
נישט אזא שיינע, איך געב כאטש אן אטעם,
משניות,
פארטרוקנט, איך זאג באשעפער,
אפילו,
אן געפיל, ווי א תם אן פשטים,
לכתחילה,
,zero thrill די ווארט נאר,
נישט פארשטיי עס,
אין הימל ס'איז, סתם געזאגט,
א ווארט קיין איין,
פריש און דערקוויקנד, א חשיבות,
עס רייניגט,
א ווערק אנציקנד!!! א חביבות.
די נשמה,
א גרויסע valueטראגט.
עס גיבט חיות,
15 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
ג .פעקעטע
א גוטע טיטשער פארן נייעם יאר
באשעפער פאר'ן מיר צוריקגעבן נורסערי .זי האט שוין געציילט די חיה'לע דרייט זיך אין בעט מיט
מיין נשמה -זיך אנטון ווי א גרויסע טעג ,די מינוטן ,און די סעקונדעס גרויס .anticipation
איידעלע מיידל ,באשיידענערהייט צו עררייכן די מאמענטישע מינוט.
אין די זייט ,קודם די רעכטע, מארגן הייבט זי אן שולע .זי איז
נאכדעם די לינקע ,פון קאפ אראפ, ערגעץ וואו איז זי איינגעשלאפן שוין א גרויסע מיידל ,קוים דריי יאר
און מ'זעצט זיך צו א נארהאפטיגע, אין א זיסע שלאף ,פול מיט זיסע געווארן.
געשמאקע פת שחרית ,וואס געשמאקע ערווארטונגען אויף איר
צוקונפט ,וואס הייבט זיך אן מארגן זי דריידט זיך נאך ארום מיט
פאסירט נישט יעדן טאג ,אבער אירע פרישע קליידער צו מאכן א
אויף אזא מאמענטישע טאג האט אין .pre-nursery
קאפקעיק ,האלט אין איין טאפן איר
די מאמע געשפירט פאר וויכטיג צו "א גוט מארגן חיה'לע ",רופט פרישע טייטס ,נישט גלייבנדיג אז זי
גוט אנזעטיגן איר טאכטער'ס גוף, אויס איר מאמע" .מיר גייען זיך איז שוין פון די 'קלאב' פון די גרויסע
ווי אויך איר זעל ,אלס א ליבליכע גרייטן צום ערשטן טאג .לאמיר איידעלע מיידלעך וואס טראגן
אבסטראקט גלעט לכבוד די דאזיגע זיך אפגיסן נעגל וואסער ,זינגען טייטס פון די דריי יאר .צו אלעמען,
.milestone שיין מודה אני -איך דאנק דיך איז מארגן די ערשטע טאג פון פרי-
17 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
זי האט עס אבער געטון זייער אראפצוקומען די טרעפ פון די באס, איר טאכטער הייבט אן שולע.
שטייט ,דריקנדיג מאלי דאלי'ס וואס זי האלט זיך אינמיטן לערנען
קעפעלע פאראויס אויף אראפ ווי אליין אראפצוקריכן" .וויאזוי איז "א גוטן טאג ,חיה'לע" רופט
מיט א געבויגענע געמיט. היינט געווען דיין טאג?" אויס די מאמע פרייליכערהייט,
אנכאפנדיג אירע הענט ,העלפנדיג
צום פיפטן מאל ,ווען חיה'לע אין די פלאץ פון די צוויי חיה'לע אראפקומען פון די גרויסע
האט איבערגע'חזר'ט אז אן עפעלע בריליאנטן וואס האבן געלאכטן טרעפ פון די ריזיגע געלע באס וואס
דארף זיין נאר רויט ,האט שוין מאלי קוים אפאר טאג פריער ,זענען האט איר אהיימגעברענגט" .וויאזוי
דאלי געשאקלט א שטארקע יא .זי געווען צוויי שווערע שווארצע איז געווען דיין ערשטע טאג?
האט פארשטאנען. שטיינדעלעך .די מאמע האט פארצייל מיר עפעס".
שנעל פארשטאנען אז עפעס איז
די מאמע האט צוגעקוקט פון פארגעקומען היינט אין שולע. די גלאנץ אין חילה'ס שווארצע
קאך מיט גרויסע פארוואונדערטע אויגן איז שווער צו אראפשרייבן
אויגן .זי קוקט אויף איר חיה'לעס חיה'לע געבט א שאקל מיט איר אויף פאפיר .זיי האבן געלאכטן ווי
אויסגעלאשענע ,פארווייטאגטע, אקסל ,קומט אפילו נישט אין קאך צוויי בריליאנטן .זי שלעפט ארויס
שווארצע אויגעלעך ,וואס האבן אויספאקן איר בריפקעיס און ווייזן פון איר בריפקעיס א צוקנייטשטע
געלאכטן ווי בריליאנטן קוים אפאר פאר איר מאמע די שיינע שנה טובה פאפיר ,אנגעקאטשקעט מיט אלע
טעג פריער .זי באשטעטיגט אבער קארטלעך וואס מען האט היינט קאלירן קרעיאונס.
אז זיי זענען היינט אזוי שטארק געפארבט.
פארלאשן ,און זיי וועגן אראפ ווי "היינט האבן מיר געקאלירט
שווערע שטיינדעלעך. זי זעצט זיך גלייך אוועק אויפ'ן די הערליכע שנה טובה פאפיר,
ערד און נעמט איר דאלי אין די "מאמי ,זעסט דא? דא איז די עפל"-
דאן קוקט זי אויפ'ן קאונטער וואו שויס" .הערסט ,מאלי דאלי? פון אנגעקאטשקעט שווארץ ,ברוין,
ס'ליגט די צעטלעך וואס חיה'לע היינט און ווייטער דארפסטו וויסן גרין ,געל ,פורפל ,און בלוי" .און דא
האט היינט אהיימגעברענגט פון אז אן עפל איז נאר רויט ,אקעי?" איז די האניג אין וואס מ'טינקט עס
שולע ,אפאר טעג פאר ראש השנה. זי נעמט די דאלי'ס קעפעלע און איין ,מאמי ",ווייזט זי צו אויפ'ן רויטן
שאקלט עס פאר א ניין ,אהין און פארקאטשקעטע געמויזשעכץ אין
זי פארשטייט. צוריק ,רעכטס אויף לינקס. די זייט" .ראש השנה טינקט מען
"חיה'לע ",רופט זי צו איר טאכטער איין די עפל אין די האניג".
מיט א שטרענגערע שטימע
ליבליך" ,קום ,לאמיר צוזאמען קוקן חזר'ט זי איבער" ,הערסט ,מאלי זי הייבט אן זינגען די אלעמען
די שיינע שנה טובה קארטל וואס דו דאלי? אן עפל באלאנגט נאר באקאנטע ליד" ,מ'טינקט די עפל
האסט אהיימגעברענגט -וואס מיר רויט ,האסט פארשטאנען?" און אין די האניג ,מ'מאכט א ברכה הויך
וועלן שוין ארויסשיקן צו באבי מיט זי שאקלט מאלי דאלי'ס קאפ און קלאר".
די פאסט". נאכאמאל רעכטס אויף לינקס צו
ווייזן אויף ניין. חיה'לע בארואיגט זיך פון
זיי קוקן אויף די אויסגעשניטענע איר highנאך אפאר מינוט .איר
עפלעך ,וואס איז געווען געשניטן חיה'לע זאגט עס איבער א דריטע מאמע האט אויפגעהאנגען איר
אביסל צו שיין פאר א דריי-יעריג מאל מיט א העכערע שטימע און הערליכע שיינע פאפיר אויפ'ן
קינד דאס צו אויסשניידן ,און די א שטרענגע טאן צו באווארענען פרידזש צו ווייזן פאר טאטי ,ווען
מאמע האט שוין פארשטאנען איר דאלי" .מאלי דאלי ,פון היינט טאטי וועט באלד אהיימקומען ,און
קלאר אז אוודאי האט די טיטשער און ווייטער ,ווען דו זעסט אן זי באשעפטיגט זיך מיט'ן ענדיגן
געמאכט די שיינע שנה טובה עפל ,זאלסטו געדענקען ,מען קען צוגרייטן נאכטמאל ,בשעת חיה'לע
קארטלעך. עס נאר פארבן רויט .אן עפעלע שפילט זיך צופרידנערהייט מיט
אונטן ביי די שפיץ פון די עפל וואקסט רויט ,פארשטייסט?" דאס אירע דאליס.
איז געווען אביסל פוירפל מיט מאל האט זי גענומען מאלי דאלי'ס
קעפעלע און געשאקלט ארויף און עס גייט פארביי אפאר טאג" .א
בלוי ,אבער איבער דעם איז געווען גוטן טאג ,חיה'לע ",רופט די מאמע
רויטע פעינט ארויפגעשמירט ,מיט אראפ ,ווי אנצוווייזן יא.
אויס ,און ווייזט איר מיט'ן האנט
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 18
בעטן דעם אייבערשטן זאלסט ליב באהאלטן דיינע טעותים? אדער א דיקע שיכט פעינט.
האבן מצוות ,ליב האבן איידלקייט, גאר אינגאנצן אוועקווארפן און
ליב האבן ערליכע אידן ,מצוות און אויסשליסן? "ווער האט געמאכט אזוי שיין
מנהגים .אוודאי אבער איז עס נאר די שנה טובה קארטלעך?" פרעגט
צווישן דיר און דעם אייבערשטן. ס'איז דא איין רבי ,דער די מאמע .חיה'לעס שווערע אויגן
שמועס דיך אויס מיט אים. הייליגער רבי ,וואס איז דא פאר האבן אנגעהויבן ארויסלאזן א
יעדן איד .א רבי ,א לערער ,וואס טרער נאך א טרער .עס האט זיך
פארצייל אים דיינע אלטע געבט דיר א וועג אין לעבן .האסט אנגעהויבן מיט א קליינע טראפ,
מעשים ,פארצייל אים ווי דו ארויסגעקאלירט פון די ליין? האסט אבער האט זיך שנעל פארזאמלט
ביסט אראפגעפאלן אומוויליג, געפארבט א קאליר וואס שטימט אין א פולע שטראם פון טרערן וואס
און דערפאר האט מען דיך נישט מיט'ן בילד? ס'שטימט נישט האבן נאס געמאכט איר רויטע שנה
אויסגעשלאסן פון דיין משפחה ,דיין מיט די ?booksס'שטימט נישט טובה עפעלע קארטל און צושמירט
קהילה ,אדער אפילו אידישקייט. פאר די ,imageפאר די ,looksפון די פעינט .ס'האט זיך קלאר
די class roomאדער חסידות? ארויסגעזען די אראנדזש ,בלוי ,און
מיטן רבינ'ס עצות קענסטו פורפל וואס איז געווען געפארבט
צוריקקומען .רעד צום אייבערשטן, זענען דא טאקע פלעצער וואס פון פארדעם אונטער די פעינט.
פארצייל אים דיין ווייטאג ,פארצייל זאגן ,לאמיר עס ריינוואשן ,אנטון
אים ווי דו האסט זיך פארזינדיגט א דיקע פרימע קלייד און לאזן אלע חיה'לע האט צוביסלעך
און ווי דו ווילסט עכט נישט .ווי אלטע מעשים דערינטער. ארויסגעשטאמלט צווישן איר
דו האסט ארויסגעטרעטן פון די צובראכענע געוויין אז זי האט זיך
שורה ,האסט געפארבט א קאליר אבער ניין ,דער הייליגער רבי אזוי געפריידט צו מאכן די שנה
וואס מען האט נישט פון דיר לערנט אונז א וועג וואס ארבעט טובה קארטל ,און אויסגעוועלט
ערווארטעט ...אבער דאך ווילסטו פאר יעדעם איינעם אין זיין איר בעסטע ,שענסטע ,באליבסטע
זיין גוט ,דו האסט א ריינע נשמה, צושטאנד. קאלירן עס צו פארבן .איר טיטשער
און דו בענקסט דיך אזוי שטארק האסט ארויסגעקאלירט? האסט אבער האט זיי אויסגעלערנט אז אן
צום אייבערשטן .עס איז נאר דיין געפארבט א צווייטע קאליר? האסט עפל דארף זיין רויט ,און א בלעטל
זינד און דיין חרטה און דיין שווערע געוועלט א צווייטע לבוש ,האסט דארף זיין גרין .מיט א דיקע פעינט
שולד געפילן וואס לאזן דיך נישט געטון א טעות וואס פארשעמט דיין בראש האט זי איבערגעפארבט
אנגיין אין לעבן .זאג עס ארויס. משפחה? ס'איז דא פאר דיר אויך א איר שיינע געקאלירטע עפל מיט א
וועג .ס'איז דא פאר דיר א האפענונג. שיכט פון רויטע פעינט.
דאן וועסטו זען ווי דו ווערסט א
נייע בריאה ,דו פילסט פרישער ,דו דו קענסט אלעמאל תשובה טון, עס זענען דא ,teachersאון עס
פילסט לייכטער. ווייל דער אייבערשטער זעט דיין זענען דא לערערס.
לאז איבער די אלטע מעשים ,לאז אינעווייניגסטע אמת'ע קאלירן .אז עס זענען דא רבי'ס ,און עס זענען
איבער די שולד געפיל ,און גלייב אז עכט ביסטו נכשל געווארן ,אבער דא פירערס.
פאר דיר ,מיט דיינע נאטורן ,דיינע עכט עכט האסטו נישט געוואלט,
אייגנארטיגע קאלירן ,איז אויך דא א נאר עכט עכט עכט גלייבסטו נישט אלע אידן דרייען זיך ביי רבנים,
וועג צו דינען דעם אייבערשטן. אז דו קענסט זיך נאך אויך צוריק ביי פירערס ,ביי גוטע אידן .אבער
קערן און תשובה טון .אבער עכט וואס לערנט דיר אויס דיין מנהיג,
צו אזא רבי לאז איך מיין מאן עכט עכט עכט לערנט אונז דער רבי דיין רבי ,דיין ערליכער איד?
פארן אויף ראש השנה צו אומאן ווי אזוי.
מיטן גאנצן הארץ. אויב האסטו געפארבט א
ס'איז נישט קיין שווערע זאך. שרייעדיגן אומגעפאסטע קאליר,
ער וועט מיר אהיימברענגן א ס'איז נישט קיין פארדעקטע, אויסגעגליטשט, זיך האסט
פרישע שנה טובה קארטל. פארשטעלטע זאך וואס דו דארפסט האסט געמאכט א טעות אין דיין
באגראבן. אידישקייט ,ביסטו יעצט שוין
שנה טובה ומתוקה גארנישט ווערד? מ'דארף דיך
דו קענסט פון יעצט אנהייבן. צודעקן מיט א דיקע פארב צו
19 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
מ‘טינקט די עפל אין די האניג,
Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
ס‘קומט א זיסע יאר!
35 by 25 orthogonal maze
זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים
וכתבנו בספר החיים למענך
אלקים חיים
41 כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 20
קינדער ווען אין ראש
השנה משפט
היים מען אנשי
שלומינו?
דעם רבינ'ס חדר
ס'קומט
א זיסע
וואס דערמאנט יאר
שרייב טישל
אונז דער שופר?
משפחת גליק
21 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
משפחת
ָחֹוֶדְׁשֶֶ .דער
ארף
ֶ
וארט ִֶמיר ֶזָ אְלְ ן
ְנּות'ֶדיַגֶ ער
עֶדער ֶֶמעְנְ ְטְׁש ֶַד ְ
יְׁשט ַגּוט אּון ֶער ָָהאט
ְׁשּוָבָה ַגֶ עטּוןֶ ,קען ֶער
ִאיֶז ַא ַר ְָח ֶָמ ִ
ער ְְׁש ֶטער וַ ְ ייְּב ְ
ְׁשּוָבָה טּון .יֶ ֶ
ְט ַראְכְ ְטן אֹויְּב ֶער ָָהאט ֶע ֶָּפעס ַָחס
ֵא ֶ
ְְּת ָ
וְ ְָׁשְלֹום ַגֶ עטּון ְנִ ְ
יְׁשט ַגְ ְלַ ייְך ְְּת ָ ְנִ ְ
גליק
ְׁשּוָבָה טּון אּון ֶזָ אַגְ ןֶ' :זֵ יי ִֶמיר עֶצט ְְּת ָ יֶ ְ
ער ְְׁש ֶטערִ ,איְך ָָהאְּב ַגֶ עטּון ייְּב ְ
ֶמֹוָחְלֵ ,א ֶ
ֵ
יְׁשט ַגּוטִ .איְך ָָהאְּב ֶָדאס אּון ֶָדאס ְנִ ְ
ֶמּוע ְסט ֶֶמען ֶעס ַגֶ עטּון '.אּון ַאֶזֹוי ְְׁש ֶ
ער ְְׁש ְטן .אֹוי ,וִ וי ַגּוט ייְּב ְ
יטן ֵא ֶ אֹויס ִֶמ ְ ער ֵָהיים
אֹויְּב ֶֶמען ָָהאט ֵאייְנְ ס ִאיְנְ ֶֶד ְ ִאִיֶּב �ּעְרְ ֶּב �ּעְטְן
ארן ֶֶמעְנְ ְטְׁש וערט ְַפ ְ אּון ְלִ יְכְ ִטיַג ְס'וֶ ְ ֶֶמעַג ֶֶמען ֶעס ְְּב ֶרעְנְ ַגֶ ען ִֶמיט ִֶדי
ְׁשּוָבָה טּון". ְנָ אְכְ ן ְְּת ָ אֶמע'ס ְרְׁשּות.
ֶַמ ֶ
ער ֵֶצייְלְ ט :אּוְנְ ֶזֶ ער ַגַ אְנְ ֶֶצע ֶֶמעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ
ער ֵָהייט ארֶזִ יְכְ ִטיַגֶ ְ
ְָפ ְ ָָהאְּב ִאיְך ואר ְטןעקעְנְ ט וַ ְ ִאיְך ָָהאְּב קֹוים ַגֶ ֶ עְפ ֵרייט וֶ וען ייער ַגֶ ְ ִֶמ ְְׁש ָָּפ ָָחָה ָָהאט ֶזִ יְך ֶזֵ ֶ
ְׁשֹוְפר אּון ֶזִ יְך ָ ועקַגֶ עְלֵ ייַגְ ט ֶַמיין ַאוֶ ְ ייע ֶצּו ְִּביֶז ֶעס וֶ ועט ֶזַ יין ֶַמיין ַר ֶ עקֹויְפט ַאןְ ייֶדע ָָהאט אּוְנְ ֶז ַגֶ אּוְנְ ֶזֶ ער ֶזֵ ֶ
עֶצט אֹויף ֶַמיין ְָּפְלַ אץִ .איְך ָָהאְּב ַגֶ עֶזֶ ְ ְְּבְלָ אֶזְ ןֶ .עְנְ ְֶדְלִ יְך ִֶדי וָ ואְך ֶָמאְנְ ָטאַג ְׁשֹוְפר ְפּון ֶא ֶרץ יִ ְְׂש ָר ֵאְלַ .אְלֶ ע ָ ֶעְכְ ֶטע
עט ַראְכְ ט ִאין ֶַמיין ֶר ְִּבי'ס ַגּוט ַא ַרייְנְ ַגֶ ְ ְׁשֹוְפר.
ָ עְּב ֶרעְנְ ַגְ ט אּוְנְ ֶזֶ ער
ָָהאְּב ִאיְך ַגֶ ְ רּוְּב ְירט ֶצּו ְְּבְלָ אֶזְ ן ִֶמיט אְּבן ְָּפ ִ
ִקיְנְ ֶֶדער ָָה ְ
ארף ְט ַראְכְ ְטן עֶדער ֶֶמעְנְ ְטְׁש ֶַד ְ ֵרייֶד" :יֶ ֶ עטןעְּב ְ
ער ֵָהייט ַגֶ ֶ ִאיְך ָָהאְּב ְְׁש ִטיְלֶ ְ ייער ַגּוט ֶֶדעםִ .איְך ֶקען ְָּברּוְך ַָה ְֵׁשם ֶזֵ ֶ
אֹויְּב ֶער ָָהאט ֶע ֶָּפעס ַָחס וְ ְָׁשְלֹום ער ְְׁש ְטן ַאֶז ִֶדי ְְּת ִק ָיעָה ֶזָ אְל ייְּב ְ
ֶֶדעם ֵא ֶ ְׁשֹוְפר.
ָ ְְּבְלָ אֶזְ ן ִֶמיט ִֶדי
יְׁשט ַגּוט".ַגֶ עטּון ְנִ ְ ַגֶ עְלּוְנְ ַגֶ עןְ .נָ אְך ֶַדאוֶ ועְנֶ ען ְִּבין ִאיְך ַארֹויף
עְּבְלָ אֶזְ ן ַא
עְּבן ֶַמיין ֶר ְִּבי'ס ִטיְׁש ,אּון ַגֶ ְ ְנֶ ְ ָחֹוֶדְׁש ֱאְלּוְל ָָהאְּב ִאיְך ֶ רֹאְׁש
אר ְט ַראְכְ ט יסְל ְַפ ְ ִאיְך ָָהאְּב ֶזִ יְך ַא ְִּב ְ
עֶדיַגֶ ע ְְּת ִק ָיעָה ְּגְ ֶדֹוְלָ ָה.
ְקְלִ יְנְ ַגֶ ִ ער ֵֶצייְלְ ט ְַפאר ֶַמיין ֶר ְִּבי'ן ִאין ֵָח ֶֶדר ֶֶד ְ
ער ֶַמאְנְ ט ַא ֶַמ ֲע ְֶׂשָהְלּוֶצְלִ יְנְ ַג ֶֶד ְ
אּון ֶזִ יְך ְָּפ ְ
ְׁשֹוְפר אּון ִאיְך ֶקען ָ ַאֶז ִאיְך ָָהאְּב ַא
ֶצּוריקֶַ .מיין ָָּפְנִ ים
ְפּון ַא ָָּפאר ֲָח ֶָד ְִׁשים ִ ְנָ אְכְ 'ן ְְּבְלָ אֶזְ ן ָָהאט ֶַמיין ֶר ְִּבי ֶזִ יְך ייער ַגּוט ְְּבְלָ אֶזְ ןֶַ .מיין ֶר ְִּבי ָָהאט ֶַדאן
ֶזֵ ֶ
וארן ְנָ אר ְפּון ֶזִ יְך ִאיֶז ִֶמיר רֹויט ַגֶ עוָ ְ "אּהַ ,אֶזֶ עְלְ ְכֶ ע ְְּת ִקיעֹות ערּוְפןָ ,
ְ ָאְנְ ַגֶ ְׁשֹוְפר,
עְפ ֶרעַגְ ט וֶ וער ְנָ אְך ֶעס ָָהאט ַא ָ ַגֶ ְ
ער ֶַמאְנֶ ען ִֶדי ֶַמ ֲע ְֶׂשָה. ֶֶד ְ יְׁשט ָָהאְּב ִאיְך ְׁשֹוין ַא ְלַ אְנְ ַגֶ ע ֶַצייט ְנִ ְ ְׁשֹוְפר.
ָ אּון וֶ וער ֶקען ְְּבְלָ אֶזְ ן ִֶמיט ַא
ְְּב ֶע ֶרְך ֲָחְנּוָּכָ ָה ֶַצייט ָָהאט ֶַמיין ֶר ְִּבי ער ט".עָה ְַגֶ ֶ
עֶדן
ֶַמיין ֶר ְִּבי ָָהאט ַגֶ עֶזָ אַגְ ט ַאֶז יֶ ְ
עֶצערֶ .ער ערע ְָּפְלֶ ֶ עטֹויְׁשט אּוְנְ ֶזֶ ֶ
ְ ַגֶ ער ֶַמאְנֶ ען
"קעְנְ ְסטּו אּוְנְ ֶז ֶֶד ְ ֶֶמעְנְ ִֶדי ֶ ערע ָחֹוֶדְׁש וֶ ועט ַאן ַאְנְ ֶֶד ֶ
ָטאַג ְפּון ִֶדי ֶ
עְּבן ְֶמְנַ ֶֶּׁשָהְֶ .מְנַ ֶֶּׁשָה
עֶצט ְנֶ ְָָהאט ִֶמיר ַגֶ עֶזֶ ְ ָחֹוֶדְׁש
ֶ ארוָ ואס ִֶמיר ְְּבְלָ אֶזְ ן ַגַ אְנְ ץ ְַפ ְ ְׁשֹוְפר ְנָ אְך ֶַדאוֶ ועְנֶ ען ,אּון
יּוְנְ ַגְ ְל ְְּבְלָ אֶזְ ן ָ
ייער ַא וואֹויְלֶ ער יּוְנְ ַגְ ְל ,אּון ֶער ִאיֶז ֶזֵ ֶ ֱאְלּוְל ִֶמיט ַא
עָּפעט ֵקייְנְ ֶָמאְל ֵקייְנֶ עםָ .א ְֶּבער ֶער ְט ְֶׁש ֶ ְׁשֹוְפ ר?"
ָ
ִאיֶזֶֶ ...מער ...וִ וי ַאֶזֹוי ֶזָ אְל ִאיְך ֶעס ֶזָ אַגְ ן? "ֶמיר ֶזָ אְלְ ןִ
ייְּבט ֶצּוְפְלֹויַגְ ןַ .א ָָּפאר ֶָמאְל ְְּבְלַ ְ ְ ֶֶמער עֶדעְנְ ֶקען ַאֶז ַגֶ ֶ
ֶמּוֶציַגָ ,א ֶֶדער יסְל ְְׁש ִ ֶזַ יין ָָּפְנִ ים ַא ְִּב ְ 'קּוֶמט רֹאְׁשְס ְ
אט ְְׁש ֶקעט ,אּון עְפְלָ ְ
ֶזַ יין ֵָּפיאֹות ִאיֶז ֶֶצ ְ אּון ַָה ְָׁשְנָ ָה
עקן. יסְל ְְׁש ֶֶמ ְ ַא ָָּפאר ֶָמאְל ֶקען ֶער ַא ְִּב ְ ְׁשּוָבָה טּון".
ְְּת ָ
עְּבעְך ֶָדא יּוְנְ ַגְ ְלֶ עְך וָ ואסֶעס ִאיֶז ְנֶ ֶ " יָ א ,
עֶצט ְִּבין ִאיְך עָּפעְנֶ ען ִאים .יֶ ְ ְט ְֶׁש ֶ ַגֶ ע ֶר ע ְכְ ט " ,
עְּבן ִאים ,אּון ֶֶדער יֵ ֶֶצר ָָה ָרע עסן ְנֶ ְ ַגֶ עֶזֶ ְ ֶַמיין ָָהאט
עקּוֶמען ֶצּו ִֶמיר ַאֶז ִאיְך ֶ ִאיֶז ַגְ ְלַ ייְך ַגֶ ֶר ְִּבי ַגֶ עֶזָ אַגְ ט.
אקעס. עָּפעְנְ יַ ֶ ֶזָ אְל ֶזַ יין ְפּון ִֶדי ְט ְֶׁש ֶ " ֱא ְל ּו ְל
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 22
ח .צ .גליק
יסט ַאֶזַ א וואֹויְלֶ ע יּוְנְ ַגְ ְל ,אּון ִאיְך ָָהאְּב ְִּב ְ אר ֶקע ְְׁש ְט ָראף ְַפאר
אקּוֶמען ַא ְְׁש ַט ְ
ֶ ְַּב וָ ואס ֶזָ אְל ִאיְך ֶעְנְ ק ֶזָ אַגְ ן? ִאיְך
עָּפעְנֶ עןִ .איְך
עֶמעַגְ ט ִֶדיר ְט ְֶׁש ֶ יְׁשט ַגֶ ֶ ְנִ ְ ְׁשּוָבָה טּון.
ֶֶדעםִ .איְך ֶמּוֶז ְׁשֹוין ְְּת ָ ארק ,וַ וייְל ִאיְך ְֶׁשעם ֶזִ יְך ַאֶזֹוי ְְׁש ַט ְ
אֹויְפ ְִפ ְירן ְֵׁשיין ֶצּו ִֶדירֶ .דּו
ְ ַגֵ יי ְׁשֹוין ֶזִ יְך ייער ְְׁשוֶ וער, ֶעס ִאיֶז ִֶמיר ַגֶ עוֶ וען ֶזֵ ֶ עְפאְלְ ַגְ ט ֶֶדעם יֵ ֶֶצר אקע ַגֶ ָ ָָהאְּב ַט ֶ
ֶמֹוָחְל?"
יסט ִֶמיר ֵ ְִּב ְ עוואּוסט ַאֶז ִאיְך ֶמּוֶז
ְ ָא ְֶּבער ִאיְך ָָהאְּב ַגֶ עֶמאְלְ ְטס ָָהאְּב ִאיְך ֲא ְִפיְלּו ָָה ָרעֶֶ .ד ָ
ִאיְך ָָהאְּב ַגֶ עֶזֶ ען ַאֶז ֶעס ִאיֶז ְְׁשוֶ וער יְּבערֶעס טּוןְַּ .ביי ַָה ְְפ ָס ָקָה ְִּבין ִאיְך ַא ִר ֶ אָּפט וִ וי ְְׁשְלֶ עְכְ ט ִאיְך ְִפיר יְׁשט ַגֶ עְכַ ְְנִ ְ
עְּבעְך, ְַפאר ְֶמְנַ ֶֶּׁשָה ֶצּו ֶזָ אַגְ ן יָ אְ .נֶ ֶ ֶצּו ְֶמְנַ ֶֶּׁשָהֶַ ,מיין ָָּפְנִ ים ִאיֶז ַגֶ עוֶ וען רֹויט. יסְלעסן ַא ְִּב ְ
ֶזִ יְך אֹויףִ .איְך ְִּבין ְנָ אר ַגֶ עֶזֶ ְ
ֶעס ָָהאט ִאים ַאֶזֹוי וֵ ויי ַגֶ עטּון וֶ וען עְׁש ִריַגְ ן ַאֶז
ֶַמיין יֵ ֶֶצר ָָה ָרע ָָהאט ַגֶ ְ עֶד ֵרייט ְפּון ִאיםָ ,א ֶֶדער וֶ וען ועקַגֶ ְ
ַאוֶ ְ
עָּפעטְְׁ .שָּכ ַָֹח
עט ְֶׁש ִֶאיְך ָָהאְּב ִאים ַגֶ ְ ועקַגֵ ייןָ ,א ְֶּבער ִאיְך ָָהאְּב ִאיְך ֶזָ אְל ַאוֶ ְ ואקט ָָהאְּב ִאיְך ֶדּורְכְ ַגֶ עוָ ְ
ֶער ָָהאט ְ
ֶמֹוָחְל
ער ְְׁש ֶטערְֶ ,מְנַ ֶֶּׁשָה ָָהאט ִֶמיר ֵ ייְּב ְ
ֵא ֶ עט ֶרעט אס ֶָמאְל ֶֶצ ְ אסן ַאֶז ֶָד ְ אְׁשְלָ ְ
ְַּב ְ יֶמט ִֶמיט ֶַמיין ְנָ אֶז ַאֶזֹויוִ וי ִאיְך עק ִר ְ
ַגֶ ְ
ַגֶ עוֶ וען. ִאיְך ִאים. ֶע ְקְל ֶזִ יְך ְפּון ִֶדי ְְׁש ֶֶמעק.
אֹויְפ'ן וֶ ועַג ַא ֵָהיים ְפּון ֵָח ֶֶדר ָָהאְּב ְ ער ֵָהייט
"ֶמְנַ ֶֶּׁשָה"ָָ ,האְּב ִאיְך ֶזִ יְך ְְׁש ִטיְלֶ ְ
ְ יְׁשט ַגֶ עְלָ אֶזְ ט ִאיְך ָָהאְּב ִאים ְנִ ְ
ער ֵֶצייְלְ ט ִֶדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ֶַמ ֲע ְֶׂשָה ִאיְך ֶֶד ְ "אְנְ ֵָהייְּב יָ אר ָָהאְּב ערּוְפן ֶצּו ִאיםָ , ְ ָאְנְ ַגֶ ָאְנְ ִר ְירן ֶַמייְנֶ ע ֶזַ אְכְ ן ,וִ וי ָּכְ ִאיְלּו אֹויְּב
ער ְְׁש ְטן ,אּון ִאיְך ָָהאְּב ייְּב ְ
אר'ן ֵא ֶ ְַפ ְ ייער
עְפ ְירט ֶצּו ִֶדיר ֶזֵ ֶ אֹויְפַגֶ ִ
ְ ִאיְך ֶזִ יְך וערןִ ...איְך ֶער ִר ְירט ֶעס ַאן וֶ ועט ֶעס וֶ ְ
ְׁשּוָבָה ַגֶ עטּוןִ .איְך ָָהאְּב ַגֶ עֶזָ אַגְ ט ְְּת ָ עֶדעְנְ ְק ְסט?" יְׁשט ְֵׁשייןַ ,גֶ ֶ ְנִ ְ יְׁשט וָ ואסָ ,א ְֶּבער ֶָדאס וֵ וייס ַאְלֵ יין ְנִ ְ
עְפער ַאֶז ִאיְך ַגֵ יי ְׁשֹוין אְׁש ֶאר'ן ְַּב ֶ ְַפ ְ עֶדט ער ְ ָָהאט ִֶמיר ֶֶדער יֵ ֶֶצר ָָה ָרע ַאייְנְ ַגֶ ֶ
וארן,ְֶמְנַ ְֶׁשָה'ס ָָּפְנִ ים ִאיֶז רֹויט ַגֶ עוָ ְ ֶצּו טּון.
עָּפעְנֶ ען ,אּון יְׁשט ְט ְֶׁש ֶ ֶֶמער ֵקייְנְ ֶָמאְל ְנִ ְ עקּוקטִ .איְך ָָהאְּב ְ אָּפַגֶ
אּון ֶער ָָהאט ַא ָר ְ
"ָהייְלִ יַגֶ ער
אֹויְך ֶצּוַגֶ עְלֵ ייַגְ ט ַא ְְּת ְִפיְלָ ָהֵ : ערןִ .איְך ער ְקט ַא ָָּפאר ְט ֶר ְ אֶמ ְ
ֲא ְִפיְלּו ְַּב ֶ ֶזֹויְפיְל
אֹוי ַגֶ עוַ ואְלְ ֶד! ְׁשֹוין ַא ִ
עְפערֶָ ,העְלְ ף ַאֶז ִאיְך ֶזָ אְל אְׁש ֶ ְַּב ֶ ארק ֶעס ָָהאט ִאים ָָהאְּב ַגֶ עֶזֶ ען וִ וי ְְׁש ַט ְ יְּבער ,אּון ִאיְך ָָהאְּב ֲָח ֶָד ְִׁשים ֶזֶ עְנֶ ען ַא ִר ֶ
עָּפעְנֶ עןיְׁשט ְט ְֶׁש ֶ ֵקייְנְ ֶָמאְל ֵקייְנֶ עם ְנִ ְ עֶדעְנְ ְקט ֶעס וֵ ויי ַגֶ עטּון ,אּון וִ וי ֶער ַגֶ ֶ עטן.עְּב ְ
ערַגֶ ֶ יְּב ְ
יְׁשט ִא ֶ ִאים ֵקייְנְ ֶָמאְל ְנִ ְ
עֶמען ".אּון ֵקייְנֶ ער ֶזָ אְל ִֶמיר אר ְֶׁש ֶ אּון ְַפ ְ "ֶמְנַ ֶֶּׁשָהִ ,איְך ָָהאְּב ֶזִ יְך ַאֶזֹוי
עֶצטְ .ְנָ אְך יֶ ְ עְפער ,וָ ואס ִאיֶז ִֶמיט ִֶמיר? אְׁש ֶ
ְַּב ֶ
עֶמען". אר ְֶׁש ֶ
עָּפעְנֶ ען אּון ְַפ ְ יְׁשט ְט ְֶׁש ֶ ְנִ ְ יְׁשטִ ,איְך ְִפיְל ַאֶזֹוי ְְׁשְלֶ עְכְ טֶ .דּו אר ְ ְַּבאְנַ ִ ערע יּוְנְ ַגְ ְל ִאיֶז עָּפעְנֶ ען ַאן ַאְנְ ֶֶד ֶ ְט ְֶׁש ֶ
רֹויסע ֲע ֵָב ָירָה ,אּון ֶֶמען ֶקען ייער ַא ַגְ ֶ ֶזֵ ֶ
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
23 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
טרעף צו
ַוַוַעָלִכַע צייט ֶאַום רֶאש ֵהשָנֵה פירט דַער רבי
דַורך זייָנַע ִמַעָנטשן?
שֶאָלֵה ֶאַון ַעָנטפַער פַון פֶאריגַע ַוַוֶאך:
ָוָואְס האט ר’ ְנתן געעְנטפערט פאר אייְנע פָון ָזייְנע חברים,
ָוָוען ער האט געָזאגט“ :אָויב ֶמיין ִדאָוָועְנען איָז אָויף ִדי ָזעִלבע
ֶמִדריגה ָוָוי ְנעְכטןָ ,וָואִלט איך ֶמיך ארָויפגעָוָוארפן אָויפן שארף
פָון שָוָוערִד”?
ֶאיך ֵהֶאב פֶארשטֶאָנַען פַון רבי’ן ֶאז ֶאַויב ִמ’דֶאַוַוַעָנט ָנישט יַום
ִכיפַור דֶאַוַוַעָנט ִמַען ֶאין גֶאטס ָנֶאִמַען
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 24
ספר המדות'ל מילתא דבדיחותא
ֲאִכִ ילָ ה ביזנעס דיעל
אייְנער האט אֶמאִל געִדארפט
ֶאֹוֵהב ֵֵּבן ֶֶא ָָחד
יבַַ .עָל י ְֵדי ַַּת ֲֶאַוַ ת ֲֶאִכִ יָלָ ֵהֵ ,הּוֶא ֵ ְכאפן ִדי באְס פָון ָוָויִליאֶמְסבָורג
יֹותר ִִמ ְְּׁש� ֶָאר ֵָּבָנָיַו.
ֵ ִקיין בארא פארִק .ער ָזעט ָוָוי ִדי
באְס פארט שָוין אָוָועִק ,הייבט
ִִדי ַַּת ֲאָוָ ה פּון ֶע ְְסןֶַ ,מאְכְ ט ַאָז ֶֶמען ָזָ אִל ִלִ יּב ער אן ְנאְכִלָויפן ִדי באְס ...ער
ערע ִִקיְנְ ִֶדער.אּבן ֵאיין ִִקיְנְ ִד ֶֶמער פּון ִִדי ַאְנְ ִֶד ֶ
ָה ְ ִלָויפט אָון ִלָויפט ביָז ער ִקָוֶמט אן
ִקיין בארא פארִק!
ער טרעפט ָזיין חבר אָון ער
פארצייִלט אים ִדי ֶמעשה ,אָון
ער ָזאגט אים ֶמיט א שֶמחה
“ִלֶמעשה האב איך פארִדיְנט ,$5
ְכ’האב ְנישט געִדארפט צאִלן
ָ ָוָוייִל
פאר ִדי באְס”.
ָזאגט אים ָזיין חברֶ“ ,מ’ָזעט אָז
בחידה טובה ִדָו פארשטייְסט ְנישט צָו ביָזְנעְס,
ָוָוען ִדָו ִלָויפְסט ָוָוען ְנאך א ִקאר
ַ .1וַוי ֶאזַוי קַען ֶאַויסקַוִמַען ֶאז ִמַען זֶאָל ָלייָנַען ְסערָוָויְסָ ,וָואִלְסטָו פארִדיְנט
ֶאיין פרשֵה (ביז שָני) ֶאִכט ִמֶאָל בִמשך ַ 2וַוֶאִכן? ”...$35
ַ .2וַוֶאס ַוַוַעגט ִמַער ֶא פַוָנט שטייָנַער ֶאדַער ֶא רעסעפי
פַוָנט שטרַוי? אן עצה פאר ֶמאגן ברעְנען:
ְ .1נעם א גִלעָזִל אָויִל
ִ .2לייג אריין א ִלעפִל ָזאִלץ
.3א ִלעפִל פאפריִקע
.4א ִלעפִל שָוָוארצע פעפער
ָחידַות ֶאַון ַעָנטפַערס פַון פֶאריגַע ַוַוֶאך: .5א ִלעפִל ָוָוייְסע פעפער
ִדי ֶמאגן ָוָועט אָויפהערן
ָ .1וָוען ִקען אָויְסִקָוֶמען אָז ֶמען ִלייְנט ִקריאת התָורה 5טעג אין א
צָוְ ,נישט חְנָוְכה ,פְסח אִדער ְסָוְכָות?
ברעְנען ...עְס ָוָועט אְנהייבן
ֶאַויב רֶאש ֵהשָנֵה פֶאָלט ֶאַויס דֶאָנַערשטֶאג ֶאַון פרייטֶאגִ .מַען ָלייָנט פִלאִקערן!
דֶאָנַערשטֶאג ,פרייטֶאג ,שבת ,זַוָנטֶאג צַום גדָליֵהֶ ,אַון ִמֶאָנטֶאג
ָ .2וָוי אָזָוי ִקען ָזיין אָז א ֶמעְנטש גייט אִדָורך א רָויט ִלייטִ ,די פאִליציי
שטייט ִדארט אָון ער ָזעט עְס ,אָון ער געבט אים ְנישט א טיִקעט?
ַער גייט צַופיס...
כי ת בא תש פ"ו אי נדערהי ים 26
27 כ י תבא תש פ"ו אינדערהיים
/ten.rotarenegezam.www//:sptth ,BA ecnalA 3202 © thgirypoC
ezam lanogohtro 05 yb 03
אֹור ִחים
ַהכְ נָ ַסת ְ
אֹור ִחיםבִ .עיר ֶׁש ֵאין ָּבּה ַהכְ נָ ַסת ְ
ָּב ִאים לִ ֵידי ּגִ ּלּוי ֲע ָריֹות ,וְ ַעל יְ ֵדי
ּגִ ּלּוי ֲע ָריֹות ָּבא ֲעלֵ ֶיהם ֲה ִריגָ ה.
עמט ַא ְׁש ָטאט וָ ואס ֶמען נֶ ְ
עסט, יׁשט ַא ַריין ַקיין גֶ ְ ארט נִ ְ ָד ְ
ְּב ֶרענְ גְ ט ָדאס ַאז זֵ יי זָ אלְ ן טּון
מּוציגֶ ע ֲע ֵבירֹות ,אּון אר ֶּבע ְׁש ִ ַה ְ
ִדי ֲע ֵבירֹות ַמאכְ ט ַאז זֵ יי זָ אלְ ן
וערן.
ע'ה ְרגְ 'ט וֶ ְ
גֶ ַ
דער הייליגער רבי האט געזאגט" :ווער ס'איז דער רבי האט געזאגט אויפן ספר המדות:
געווען ביי מיר אויף ראש השנה דארף זיין "דער ספר האט מיך געמאכט פאר א איד!"
פרייליך א גאנץ יאר!"
