gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס”ד ‪ /‬שנה ו' ‪ /‬פרשת כי תבא ‪ /‬נומער ‪327‬‬ ‫געלעבט ‪ 100‬יאר‬ ‫בזכות דעם צדיק'ס‬ ‫ברכה‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫זיי מיר נישט מגלה‬ ‫ווען משיח קומט‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫עסן פאפקארן מיט די‬ ‫שלום בית'לאזע‬ ‫חברים‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫איך האב געוויסט‬ ‫ישראל דוד העסקעל‬ ‫צוויי וואכן‬ ‫צום רבינ'ס‬ ‫ראש השנה‬ ‫אין אומאן‬ ‫וואס קען מען אלץ פועל'ן ראש‬ ‫שם הנדבן ארויפגעקריצט‬ ‫השנה ביים רבי'ן | ווער איז אלץ‬ ‫אויפן נייעם שטאק ביים‬ ‫געהאלפן געווארן אום ראש השנה‬ ‫בנין המוסדות‬ ‫| נסיונות אין אומאן ראש השנה‪.‬‬ ‫‪14‬‬ ‫ראש השנה עולה על הכל‬ ‫בס"ד‬ ‫ראש השנה באומאן‬ ‫‪19‬‬ ‫עירנו‬ ‫‪04‬‬ ‫כי תבא‬ ‫א מעשה פון א צדיק‬ ‫‪22‬‬ ‫היכל הקודש נייעס‬ ‫‪06‬‬ ‫תשפ"ו‬ ‫לעבנסגעשיכטע‬ ‫‪23‬‬ ‫קוק אהער‬ ‫‪10‬‬ ‫נומער‬ ‫געדאנקען‬ ‫‪24‬‬ ‫מעשה פון תפילה‬ ‫‪14‬‬ ‫‪327‬‬ ‫שנה ו'‬ ‫געשעענישן‬ ‫‪27‬‬ ‫א בריוו פון ר"י‬ ‫‪16‬‬ ‫ברסלב'ע שחיטה‬ ‫‪32‬‬ ‫א בליק אויף צוריק‬ ‫‪18‬‬ ‫נומער ‪303‬‬ ‫נומער‪327 /‬‬ ‫פרשת ‪/‬תרומה‬ ‫פרשת‪/‬כי תבא‬ ‫בס”דו' ‪ //‬שנה ו'‬ ‫בס”ד ‪ /‬שנה‬ ‫‪33‬‬ ‫נדבה'לעך‬ ‫אברהם הערש‬ ‫וועבערמאן‬ ‫א קידוש השם‬ ‫אין מאנסי‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫'הייליג'ער שבת‬ ‫היכל הלכה‬ ‫נאר נישט שמד‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫געלעבט ‪ 100‬יאר‬ ‫בזכות דעם צדיק'ס‬ ‫ברכה‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫זיי מיר נישט מגלה‬ ‫ווען משיח קומט‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫עסן פאפקארן מיט די‬ ‫שלום בית'לאזע‬ ‫חברים‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫איך האב געוויסט‬ ‫ישראל דוד העסקעל‬ ‫פארוואס איז ביליגער‬ ‫א פלייט מיט א‬ ‫סטאפ?‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫א דעקע פאר א פדיון‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫צדקה פאר א גוי?‬ ‫דומ"ץ שליט"א‬ ‫צוויי וואכן‬ ‫צום רבינ'ס‬ ‫ראש השנה‬ ‫אין אומאן‬ ‫וואס קען מען אלץ פועל'ן ראש‬ ‫שם הנדבן ארויפגעקריצט‬ ‫השנה ביים רבי'ן | ווער איז אלץ‬ ‫אויפן נייעם שטאק ביים‬ ‫געהאלפן געווארן אום ראש השנה‬ ‫בנין המוסדות‬ ‫| נסיונות אין אומאן ראש השנה‪.‬‬ ‫‪14‬‬ ‫ראש השנה עולה על הכל‬ ‫אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים‬ ‫פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד‬ ‫הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים‪ .‬שמחה עד אין קצבה‬ ‫בס”ד‬ ‫בס”ד‬ ‫פרשת תרומה‬ ‫פרשת כי תבוא‬ ‫אויסגאבע ‪10 #‬‬ ‫אויסגאבע ‪32 #‬‬ ‫‪34‬‬ ‫איך קען די וועג‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫געקויפט א שפיצל‬ ‫צומישטע‬ ‫מיט תפילה‬ ‫מיין שכן אין‬ ‫פ‪ .‬קאהן‬ ‫קימפעטארן היים‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫א גוטע טיטשער‬ ‫פארן נייעם יאר‬ ‫‪covered‬‬ ‫החלטות‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫פארן יאר‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫רעסעפי‬ ‫‪Super Moist‬‬ ‫ערווארטונגען‬ ‫‪Honey Bundt‬‬ ‫ברענגט‬ ‫אנטוישונגען‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫מ‪ .‬וועבערמאן‬ ‫א ליידיגע זיץ‬ ‫אויפן פליגער‬ ‫הער א מעשה‬ ‫קינדער‬ ‫ווען אין ראש‬ ‫קינדער‬ ‫השנה משפט‬ ‫היים‬ ‫מען אנשי‬ ‫היים‬ ‫שלומינו?‬ ‫דעם רבינ'ס חדר‬ ‫‪32‬‬ ‫ס'קומט‬ ‫א זיסע‬ ‫וואס דערמאנט‬ ‫צווישן די קאטשקע‪-‬ס‬ ‫יאר‬ ‫שרייב טישל‬ ‫רעדאקטאר‪ :‬אברהם הערש וועבערמאן‪ ,‬רעדאקציע‪ :‬אברהם יצחק אייזנער‪ ,‬אברהם משה הכהן‬ ‫אונז דער שופר?‬ ‫יארצייט פון די וואך‬ ‫גליק ה' ב'שמחה'לע‬ ‫משפחתאת‬ ‫עבדו‬ ‫משפחת וואוילטשיג‬ ‫שטראססער‪ ,‬אהרן קליטניק‪ ,‬בערל שניצלער‪ ,‬מ‪ .‬מאנן‪ ,‬גרשון קרעמער‪ ,‬יואל וועבערמאן‪ ,‬יואל‬ ‫היימיש‬ ‫ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט‬ ‫שניצלער‪ ,‬יודא לייב ווייס‪ ,‬ישראל דוד העסקעל‪ ,‬משה ארי' שניטצלער‪ ,‬שמואל אייכנשטיין‪ ,‬משה‬ ‫ראזענבערג‪ ,‬ישראל קרויס‪.‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט‪.‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫כל הזכיות שמורות‪ .‬עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן‬ ‫‪Editor@bletelmagazine.com‬‬ ‫צו באקומען אויף פאסט‪:‬‬ ‫‪718.387.2691‬‬ ‫‪subscribe@bletelmagazine.com‬‬ ‫אויף אימעיל‪:‬‬ ‫‪Chizikyomi@rabbiroth.org‬‬ ‫‪Bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Breslevcenter.com‬‬ ‫‪Gilyoines.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪053.315.6938 :‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪2‬‬ ‫‪dominogrp.com‬‬ ‫כדי אייך צו קענען צופרידנשטעלן ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬ביטע ליינט דורך דעם קאלענדער מיט ישוב הדעת‪.‬‬ ‫זונטאג‬ ‫מאנטאג‬ ‫דינסטאג‬ ‫מיטוואך‬ ‫דאנערשטאג‬ ‫פרייטאג‬ ‫שבת‬ ‫‪30‬‬ ‫‪31‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪5‬‬ ‫דעדליין‬ ‫צו באשטעלן‬ ‫אייער ארדער‬ ‫פאר דעליווערי‬ ‫פאר ראש השנה‬ ‫נצבים‬ ‫נצבים‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪12‬‬ ‫דעליווערי‬ ‫אייער‬ ‫באשטעלטע‬ ‫יו”ט ארדער‬ ‫ערב ראש השנה‬ ‫ראש השנה‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪18‬‬ ‫‪19‬‬ ‫דעליווערי‬ ‫דעליווערי‬ ‫צוויי מאל אייער‬ ‫צוויי מאל אייער‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫ארדער‬ ‫ארדער‬ ‫ראש השנה‬ ‫צום גדלי’‬ ‫האזינו ‪ -‬שובה‬ ‫‪20‬‬ ‫‪21‬‬ ‫‪22‬‬ ‫‪23‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪25‬‬ ‫‪26‬‬ ‫דעליווערי‬ ‫דעליווערי‬ ‫צוויי מאל אייער‬ ‫צוויי מאל אייער‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫ארדער‬ ‫ארדער‬ ‫ערב יום כיפור‬ ‫יום כיפור‬ ‫ערב סוכות‬ ‫סוכות‬ ‫‪27‬‬ ‫‪28‬‬ ‫‪29‬‬ ‫‪30‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫דעליווערי‬ ‫דעליווערי‬ ‫צוויי מאל אייער‬ ‫צוויי מאל אייער‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫ארדער‬ ‫ארדער‬ ‫סוכות‬ ‫סוכות‬ ‫סוכות‬ ‫סוכות‬ ‫סוכות‬ ‫סוכות‬ ‫שמיני עצרת‬ ‫אריינטרעטנדיג אינעם חודש מיט‬ ‫ענדלאזע צאל פיש פארציעס‪,‬‬ ‫האנדלט זיך איין דאס בעסטע‪.‬‬ ‫אין טעם‪ ,‬פרישקייט און קוואליטעט‪.‬‬ ‫‪8 4 5 . 74 7 . 0 0 9 3‬‬ ‫‪/‬‬ ‫‪261 N Main Street Liberty NY‬‬ ‫‪Lo cate d at t h e Le m o n ad e S u p e r m a r ket‬‬ ‫עירנו‬ ‫זיינע מיינונגען אויף דעם פראיעקט‪.‬‬ ‫פאבליק הירינג פארן בנין המוסדות‬ ‫די דאטום פונעם פאבליק העירינג דארף ווערן‬ ‫באשטעטיגט דורכן ‪ ,DEC‬און עס מוז זיין דווקא אין א טאג‬ ‫צווישן דינסטאג און דאנערשטאג‪ ,‬וויבאלד מאנטאג און‬ ‫געלויבט דעם אייבערשטן‪ ,‬נאך לאנגע חדשים פון ווארטן‬ ‫פרייטאג זענען די אנהייב און ענדע פון די ארבעטס‪-‬וואך און‬ ‫און מתפלל זיין אז עפעס זאל זיך שוין ריקן מיט די נייע‬ ‫עס איז שווערער פאר מענטשן צו קומען‪.‬‬ ‫תלמוד תורה אויף קראס פארם‪ ,‬האט מען ענדליך ערהאלטן‬ ‫פונעם ‪ DEC‬אז זיי האבן שוין מער נישט קיין קאמענטארן‬ ‫ווי אויך טאר עס נישט זיין אין א פאבליק חגא אדער א טאג‬ ‫אויפן וואסער‪-‬אפפלויף פלאן‪.‬‬ ‫פון סיי וועלכע פאבליק איווענט‪ ,‬כדי עס צו מאכן גרינגער‬ ‫פאר מענטשן צו קומען‪ .‬ווי אויך דארף עס זיין דווקא אין א‬ ‫דאס איז גאר גוטע נייעס‪ ,‬און עס קומט נאך לאנגע חדשים‬ ‫פאבליק פלאץ‪ ,‬און עס דארף זיין לכל הפחות צוויי וואכן נאך‬ ‫וואס זיי האבן ארומגעדרייט מיט פארשידענע תירוצים און‬ ‫דעם טאג וואס עס ווערט באשטעטיגט‪.‬‬ ‫געזוכט זיך ארויסצודרייען אויף אלע מיני וועגן פון דארפן‬ ‫אפפראוון דעם פלאן‪.‬‬ ‫ב"ה עס איז געלונגען צו באשטעטיגן דעם דאטום אויף‬ ‫סעפטעמבער ‪ 3‬למספרם‪ 6 ,‬אזייגער נאכמיטאג‪ ,‬אין די טאון‬ ‫יעצט האבן זיי ענדליך געמאלדן אז מען קען שוין גיין‬ ‫אף ליבערטי סיניאר סענטער"‪.‬‬ ‫ווייטער צום קומענדיגן שטאפל פון אראנזשירן א "פאבליק‬ ‫הירינג"‪ .‬דאס איז א מיטינג וואו מען דארף איינלאדענען אלע‬ ‫ביי די העירינג וועט מען דארפן פארצייכענען ווער עס איז‬ ‫איינוואוינער פון ליבערטי בכלל‪ ,‬און בפרט די איינוואוינער‬ ‫געקומען‪ ,‬און מען וועט דארפן ווייזן פאר אלע באטייליגטע‬ ‫וואס וואוינען אין א האלבע מייל פון אלע זייטן ארום די נייע‬ ‫דעם פונקטליכן פלאן פונעם פראיעקט‪ :‬וויאזוי עס וועט זיין‬ ‫תלמוד תורה‪.‬‬ ‫אויסגעשטעלט‪ ,‬וויפיל קינדער עס וועלן דארט זיין‪ ,‬די צייטן‬ ‫ווען מען וועט אנהייבן און ענדיגן טעגליך‪ ,‬און וויפיל באסעס‬ ‫די איינלאדונג ווערט דורכגעפירט דורך אויפהענגן‬ ‫עס וועלן דארט זיין‪.‬‬ ‫צעטלעך אין אלע פאבליק פלעצער אין ליבערטי‪ ,‬ווי למשל‬ ‫אין די לייברערי‪ ,‬אויף לייט‪-‬פאולס‪ ,‬און להבדיל אין די בתי‬ ‫ווי אויך וועט מען דארפן קלארשטעלן אז מיר האבן‬ ‫מדרשים וכדומה‪.‬‬ ‫נאכנישט באקומען קיין ענדגילטיגע באשטעטיגונג (‪final‬‬ ‫‪ )approval‬צו בויען‪ ,‬און עס וועט זיך ווענדן לויט די‬ ‫ווי אויך דארף מען שיקן א ספעציעלן בריוו צו יעדן‬ ‫באמערקונגען פון די באטייליגטע; מען וועט דארפן ענטפערן‬ ‫איינוואוינער אינערהאלב די האלב מייל דורך "סערטיפייד‬ ‫אויף אלע שאלות פון די אנוועזנדע‪.‬‬ ‫מעיל"‪ ,‬כדי זיי זאלן קומען מיטהאלטן די פאבליק הירינג‪.‬‬ ‫עס וועט זיך אויספעלן אז אידן זאלן קומען כדי צו ווייזן‬ ‫ביים מיטינג וועט יעדער האבן די געלעגנהייט אריינצוזאגן‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪4‬‬ ‫מודעות און‬ ‫קרישקעלעך‬ ‫פון די הנהלה‬ ‫חברי הנ הל ה‬ ‫פרשת כי תבא‬ ‫ט"ח אלול‬ ‫טויזענט ווערטער‬ ‫מנחה‬ ‫מעריב‬ ‫הדלקת הנרות ‪07:20 ..‬‬ ‫פרשת נצו"י‬ ‫מוצאי שבת ‪09:28 ......‬‬ ‫‪08:25‬‬ ‫די מאפע פון די האלבע מייל ארום די שטח‬ ‫זמנים לשבת קודש‬ ‫נאכן באקומען די באשטעטיגונג וועט מען דארפן גיין צום‬ ‫אז דער עולם שטיצט דעם פראיעקט‪ .‬צוליב צניעות בעט די‬ ‫נעקסטן שטאפל פון באקומען אפפראוועל פאר די וואסער‪,‬‬ ‫הנהלה אז נאר פרויען זאלן גיין‪ ,‬און כאטש עס איז א שווערע‬ ‫אבער ביי יענעם שטאפל איז שוין דא א מעגליכקייט אנהייבן‬ ‫צייט ארויסצוגיין פון שטוב‪ ,‬וועט עס זיין א גרויסע הילף‪.‬‬ ‫צו בויען דעם סייט‪ ,‬ווי למשל די פארקינג לאטס וכדומה‪.‬‬ ‫מען וועט עקסטער מפרסם זיין צו וועם מען זאל זיך‬ ‫מעלדן צו באשטעטיגן די אנטיילנעמונג‪ ,‬כדי מיר זאלן וויסן‬ ‫עס קומט זיך א גרויסער יישר כח פארן חבר הנהלה מו"ה‬ ‫בערך וויפיל פרויען עס וועלן זיך באטייליגן‪.‬‬ ‫מנחם שטיינבערג הי"ו‪ ,‬וועלכער לייגט אריין איבערמידליכע‬ ‫כוחות אין דעם פראיעקט און איז ארום געגאנגען אויפהענגען‬ ‫נאכן הירינג דארף מען צונויפשטעלן א באריכט און עס‬ ‫אלע צעטלעך‪.‬‬ ‫אריינשיקן פארן ‪ ,DEC‬וועלכע וועלן דאס איבערקוקן‪.‬‬ ‫אויך קומט זיך א שכח פאר די בחורים וואס האבן‬ ‫מען בעט אנשי שלומינו זאלן מתפלל זיין אז די זאכן זאלן‬ ‫ארויסגעהאלפן מיט'ן אנגרייטן די בריוו‪.‬‬ ‫זיך שוין רוקן שנעל‪.‬‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫‪5‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫היכל הקודש נייעס‬ ‫שעות ביינאכט‪.‬‬ ‫די פונקטליכע צייטן ווענדן זיך לויט אין וועלכן "אבלאסט"‬ ‫(קאונטי) מען געפינט זיך‪ ,‬אבער ביז יעצט האט נישט אויסגעמאכט‬ ‫צי מען גייט צופוס‪ ,‬צי מען פארט אויף א לאקאלן וועג‪ ,‬אויפן‬ ‫הייוועי‪ ,‬אדער אפילו ביים גרעניץ זעלבסט‪.‬‬ ‫זייער אסאך רייזענדע האבן געהאט גרויסע שוועריקייטן און‬ ‫עגמת נפש דערמיט; אויב מען האט זיך נאך לאנגע שעות פון‬ ‫רייזן געפונען אויפן הייוועי אין די שפעטע נאכט שעות‪ ,‬האט די‬ ‫פאליציי געקענט אפשטעלן די קאר און הייסן דעם דרייווער זיך‬ ‫ארויסציען אין די זייט און ווארטן דארט ביז אינדערפרי‪ ,‬וואס‬ ‫האט גורם געווען געוואלדיגע עגמת נפש פאר די פילע נוסעים‪.‬‬ ‫ברסלב'ע חסידים ווייסן דאך פון תפילה‪ ,‬מ'האט כסדר געבעטן‬ ‫דעם אייבערשטן אז מ'זאל קענען אנקומען גרינג קיין אומאן‪.‬‬ ‫און דער אייבערשטער האט געהאלפן אז עס איז אפיציעל‬ ‫באריכטעט געווארן אז דער מיליטערישער גאווערנאר פון‬ ‫רייזענדע אין אוקראינע וועלן‬ ‫אדעסא‪ ,‬האט געמאלדן אז אלע סארטן טראנספארטאציע מעגן‬ ‫ערלויבט ווערן צו פארן‬ ‫פון היינט און ווייטער פארן אומגעשטערט אין ביידע ריכטונגען‪,‬‬ ‫און מען וועט זיך מער נישט דארפן אפשטעלן אינמיטן די נאכט‬ ‫טראץ די קורפיו‬ ‫אויסצואווארטן ביז אינדערפרי‪.‬‬ ‫דאס וועט הויפטזעכליך אויסמאכן אויפ'ן קיעוו‪-‬אדעסא‬ ‫הייוועי‪ ,‬די הייוועיס ארום אדעסא‪ ,‬און ביי די גרעניץ‪-‬פונקטן ווי‬ ‫רליווקא און רעני‪ ,‬וואס זענען‬ ‫ַ‬ ‫נקא‪ ,‬סטאראקאזאטשע‪ָ ,‬א‬ ‫לא ַ‬ ‫ּפא ַ‬ ‫ַ‬ ‫אלע אריינגערעכנט אינעם נייעם סדר‪.‬‬ ‫פריידיגע נייעס קומט אריין פאר די טויזנטער אידן וואס גרייטן‬ ‫מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף וועט דאס העלפן אין נאך א ריכטונג;‬ ‫זיך ארויסצופארן צום ציון הקדוש פונעם הייליגן רבי'ן אין אומאן‬ ‫אז דאס וועט אויך העלפן אז די גרעניצן זאלן נישט זיין אזוי‬ ‫אויף דעם קומענדיגן ראש השנה הבעל"ט‪ :‬אז די מיליטערישע‬ ‫אנגעלייגט און געשטופט‪ ,‬וויבאלד דער עולם וועט זיין מער‬ ‫אדמיניסטראציע אין דעם אדעסער ראיאן האט געמאלדן‪ ,‬אז‬ ‫אויסגעשפרייט איבער מערערע שעות‪.‬‬ ‫מ'האט אראפגענומען געוויסע שטרענגע קורפיו באגרעניצונגען‬ ‫וואס זענען איינגעפירט געווארן צוליב די מלחמה‪.‬‬ ‫די דאזיגע רעגולאציעס‪ ,‬וואס זענען שוין אין קראפט פאר‬ ‫מי יתן לי אבר כיונה אעופה ציון הקדוש אומנה‬ ‫עטליכע יאר‪ ,‬האבן שטארק פארשווערט פאר די פילע רייזענדע‬ ‫וואס קומען אן דורך די גרעניצן‪.‬‬ ‫לויט די קורפיו געזעצן טאר מען זיך נישט געפינען אויף די‬ ‫גאסן אין פארשידענע געגנטער איבער אוקראינע אין געוויסע‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪6‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫נאך די חתונה האט ער אנגעהויבן זוכן א שטעלע פאר פרנסה‪.‬‬ ‫מ'האט אים דעמאלט אנגעטראגן אז מ'זוכט א חזן אין די שטאט‬ ‫קארלסבורג – אינעם גרויסן שול אין קארלסבורג‪ ,‬דארט וואו‬ ‫דער "מראה יחזקאל" פלעגט דאווענען‪ ,‬האט מען געזוכט א בעל‬ ‫תפילה‪ .‬ער איז אהינגעפארן זיך אויספרובירן‪ ,‬און זיין דאווענען‬ ‫האט זייער אויסגענומען ביי די עולם‪ .‬זיי זענען טאקע געווען‬ ‫גרייט צו שליסן א קאנטראקט מיט אים ער זאל קומען דאווענען‬ ‫יעדן שבת מברכים אין קארלסבורג‪ .‬אבער היות ער האט געוואוינט‬ ‫אין באניא‪ ,‬וואלט דאס באדייט אז ער וועט דארפן פעלן פון שטוב‬ ‫יעדע פיר וואכן‪.‬‬ ‫ער איז אריין אל הקודש פנימה צו זיין רבי'ן און זיך דורכגערעדט‬ ‫די שאלה וואס ער זאל טוהן‪ :‬צי זאל ער פארן און קומען יעדע פאר‬ ‫וואכן‪ ,‬און זיין אוועק פונדערהיים‪ .‬האט דער רבי אים געזאגט‪:‬‬ ‫"דאס איז נישט קיין עסק‪ .‬חלילה‪ ,‬א מאן דארף זיין אינדערהיים‬ ‫מיט זיין ווייב און די קינדער‪ .‬אבער אז דו האסט דארט א שטעלע‪,‬‬ ‫איז כדאי דו זאלסט זיך אהינציען וואוינען‪".‬‬ ‫צו די שלשים פון הרה"ח ר'‬ ‫ער איז אהיימגעקומען און עס איבערגעשמועסט מיט זיין‬ ‫אשת חיל‪ .‬פאר איר איז עס געווען גאר שווער‪ ,‬היות אירע עלטערן‬ ‫מנחם מענדל אינדיג ז"ל‬ ‫האבן געוואוינט אין באניא‪ ,‬אבער זי איז געווען אן אשה כשרה‬ ‫העושה רצון בעלה‪ .‬נאכ'ן אנפרעגן ביי ערליכע אידן‪ ,‬האבן זיי‬ ‫באשלאסן זיך אריבערצוציען קיין קארלסבורג‪ .‬זיי האבן זיך‬ ‫טאקע אריבערגעצויגן‪ ,‬כאטש עס איז געווען גאר שווער‪.‬‬ ‫קוים פיר וואכן שפעטער האט מען געהערט אז די דייטשן‬ ‫זענען אריינגעקומען אין באניא‪ .‬ליידער איז נישט געבליבן קיין‬ ‫דעם פארגאנגענעם חודש אב זענען פילע אנשי שלומינו‬ ‫שריד ופליט פון די גאנצע שטאט‪ ,‬וואס איז געווען אן עיר ואם‬ ‫געגאנגען מנחם אבל זיין הרה"ח ר' אברהם הערש אינדיג שליט"א‪,‬‬ ‫בישראל‪ .‬זיי זענען ניצול געווארן בלויז בזכות דעם וואס זיי האבן‬ ‫מחשובי מתפללי בית המדרש היכל הקודש אין קרית יואל‪,‬‬ ‫געפאלגט ערליכע אידן‪ ,‬פאר'ן נישט איבערלאזן די שטוב‪ ,‬און‬ ‫וועלכער איז געזעסן שבעה נאך זיין חשוב'ן פאטער הרה"ח ר'‬ ‫פאר'ן גיין אינאיינעם מיט די משפחה און פאלגן די צדיקים‪.‬‬ ‫מנחם מענדל ב"ר דוב ז"ל‪ ,‬וואס איז נפטר געווארן ערב תשעה‬ ‫אנשי שלומינו זענען ארויס גאר איבערגענומען הערנדיג דעם‬ ‫באב‪.‬‬ ‫שיינעם סיפור‪ .‬זיין זכות זאל אונז מגין זיין מיר זאלן קענען גיין אין‬ ‫ר' אברהם הערש האט דערציילט א מורא'דיגע מעשה וואס מיר‬ ‫זיינע וועגן‪ ,‬צו פאלגן ערליכע אידן און נישט פארלאזן די שטוב‪,‬‬ ‫אלע קענען זיך אסאך לערנען דערפון‪ .‬ר' מענדל אינדיג ז"ל האט‬ ‫און אזוי וועלן מיר זוכה זיין צו אלעס גוטס‪.‬‬ ‫געוואוינט אין די שטאט באניא‪ ,‬דארט וואו זיינע עלטערן האבן‬ ‫תהא נשמתו צרורה בצרור החיים‪.‬‬ ‫געוואוינט; ער האט דארט חתונה געהאט און איז אויך געווארן אן‬ ‫איידעם אין די זעלבע שטאט‪ ,‬באניא‪.‬‬ ‫‪7‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫‪$360‬‬ ‫איך טו צו‬ ‫די זאך‬ ‫איך העלף דעם‬ ‫רבינ’ס זאך‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪8‬‬ ‫‪ALPHAITIS.COM‬‬ ‫איך ברען פאר הפצה‬ ‫איך קום נישט ליידיג‬ ‫פונעם רבינ’ס לייט‬ ‫‪$1800‬‬ ‫‪$1000‬‬ ‫לעצטע‬ ‫געלעגנהייט‬ ‫איך קום צום רבי’ן‬ ‫מיט פולע טאשן‬ ‫איך בין עוסק אין‪:‬‬ ‫רופט שוין‪347.578.4449 :‬‬ ‫‪9‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫איך האב געוויסט!‬ ‫א‬ ‫וואס אינטערעסירט אים די גאנצע זאך‬ ‫דער רב קומט אריין אין שול‪,‬‬ ‫קליינטשיג‬ ‫א‬ ‫ין‬ ‫פונעם נייעם רב? וואס האט עס מיט‬ ‫אלע בחורים שטופן זיך אויף די‬ ‫שטעטעלע אין די‬ ‫אים?‬ ‫פארענטשעס‪ ,‬און יעדער קוועטשט‬ ‫אלטע היים קומט פאר‬ ‫זיך צו קענען זיין וואס נענטער‪ .‬דער‬ ‫א גרויסער יום טוב;‬ ‫ווי נאר דער רב נעמט אפיר דעם‬ ‫גאנצער עולם הייבט אן צו זינגען און‬ ‫מ'האט אויפגענומען א‬ ‫חומש מעיין צו זיין‪ ,‬זעט מען ווי דער‬ ‫פאטשן לכבוד דעם נייעם רב‪.‬‬ ‫נייעם רב!‬ ‫פויער געבט א מאך אוועק מיט די הענט‬ ‫דעם רב‪ ,‬ער רופט זיך אן הויך‪" :‬איך האב‬ ‫דער רב זעצט זיך אוועק אויף זיין‬ ‫דער נייער רב וואס מ'האט‬ ‫געוויסט!" און ער שפאנט ארויס פון‬ ‫פלאץ אויבן אן‪ ,‬פארנט פון אים ליגט‬ ‫אויפגענומען איז געווען אן עלטערער‬ ‫שול‪.‬‬ ‫א שיסל טרויבן‪ .‬ער הייבט אויף די‬ ‫איד‪ ,‬א גרויסער תלמיד חכם און א‬ ‫אויגן‪ ,‬און פון גרויס עניוות ווערט אים‬ ‫ירא שמים‪ .‬דאס גאנצע שטעטל האט‬ ‫זיין מאדנע אויפפירונג האט געהויבן‬ ‫נישט גוט; ער דארף נישט דעם גאנצן‬ ‫זיך אנגעטון שבת'דיג און זיך געגרייט‬ ‫ברעמען ביי מאנכע אין די קהילה‪.‬‬ ‫געשטופעניש‪ ,‬און עס אינטרעסירן אים‬ ‫ארויסצוגיין מקבל פנים זיין דעם נייעם‬ ‫מענטשן האבן אנגעהויבן צו שישקענען‬ ‫נישט די אלע טאנצן און געזאנגען – ער‬ ‫רב‪.‬‬ ‫אז אפשר איז דער פויער גאר א ל"ו‬ ‫דערהייבט עס פשוט נישט‪ .‬ביים זייט‬ ‫צדיק‪ ...‬אפשר איז ער א באהאלטענער‬ ‫פונעם טיש באמערקט דער רב א חומש;‬ ‫מ'הערט שוין די פערד גאלאפירן‪,‬‬ ‫בעל מקובל‪ ,‬אפשר קען ער ליינען די‬ ‫ער נעמט שנעל דעם חומש און הייבט‬ ‫און קינד און קייט לויפן אנטקעגן צו‬ ‫שטערן פונעם נייעם רב און ער זעט‬ ‫אן מעיין צו זיין דערין‪ ,‬כדי נישט צו‬ ‫מקבל פנים זיין דעם נייעם רב‪ .‬טאטעס‬ ‫דארט נישט קיין גוטע זאכן‪ ...‬ווער‬ ‫דארפן נהנה זיין פון דעם גאנצן גרויסן‬ ‫הייבן אויף די קינדער אויף די אקסלען‪,‬‬ ‫ווייסט?!‬ ‫כבוד‪.‬‬ ‫צו קענען א בליק טון אויף דעם גרויסן‬ ‫צדיק‪ .‬דער וואגן שפאנט גראד צום‬ ‫אזוי האבן די קלאנגען שנעל‬ ‫אין א זייט איז געשטאנען אן‬ ‫שול‪ ,‬די גאנצע שטעטל לויפט צו צום‬ ‫אנגעהויבן צירקולירן איבער דעם‬ ‫עלטערער מענטש‪ ,‬אבער גאר א‬ ‫קבלת פנים; אנשים‪ ,‬נשים‪ ,‬וטף קומען‬ ‫מאדנעם געשעעניש פונעם פויער‪ ,‬ביז‬ ‫פארגרעבטער‪ ,‬א גרויסער פויער‪.‬‬ ‫אפגעבן דעם ריכטיגן כבוד התורה‬ ‫די ראשי קהילה האבן מחליט געווען אז‬ ‫מ'האט אים כמעט קיינמאל נישט געזען‬ ‫פארן רב‪ .‬די שול איז באצירט מיט‬ ‫זיי מוזן דערגיין וואס דא גייט פאר און‬ ‫אין שול‪ ,‬ער האט אפילו קיין צורת‬ ‫הערליכע פלאקאטן פון אלע זייטן‬ ‫וואס דאס האט געמיינט‪.‬‬ ‫האות נישט געקענט‪ .‬ס'איז געווען א‬ ‫ארויסצוברענגען דעם כבוד התורה‪.‬‬ ‫חידוש אים צו זען יעצט דא אין שול;‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪10‬‬ ‫יעדעס מאל ווען איך פלעג זיין ביי אים‪,‬‬ ‫פלעגט ער אלס אזוי קרעכצן‪' :‬איך לערן‬ ‫גארנישט‪ ,‬די יארן גייען מיר פארביי אזוי‬ ‫ליידיג‪ ,‬די תורה איז דאך אזוי גרויס‪"'...‬‬ ‫דאן‪ ,‬זיצנדיג אויפן מלמד'ס שויס‪,‬‬ ‫זאגט מיר דער מלמד איך זאל נאר זאגן‬ ‫"אלף"‪ .‬האב איך גראד געוויסט אז דאס‬ ‫גייט זיך נישט ענדיגן ביי אלף; דערנאך‬ ‫גייט קומען בית און גימל‪ ,‬און ווען מ'וועט‬ ‫פערטיג ווערן מיט דעם‪ ,‬גייט מען מיר‬ ‫זאגן נאר "קמץ" און דערנאך נאר "צירי"‪.‬‬ ‫און אויב וואלט דאס געווען די גאנצע‪,‬‬ ‫וואלט שוין נישט געווען געפערליך‪ ,‬נאר‬ ‫איך האב גאנץ גוט געוויסט אז באלד גייט‬ ‫מען ארויף א כיתה‪ ,‬און דערנאך וועט מען‬ ‫מיר זאגן נאר איין פסוק חומש‪.‬‬ ‫מיר זענען ביידע היינט אכט און זעכציג‬ ‫זיי זענען געגאנגען אינאיינעם ביזן‬ ‫א יאר שפעטער וועט מען שוין מאנען‬ ‫יאר אלט‪ .‬פונקט מיט פינף און זעכציג‬ ‫עק שטאט‪ ,‬דארט טרעפן זיי דעם‬ ‫ביי מיר אויך רש"י‪ ,‬א יאר שפעטער גייט‬ ‫יאר צוריק איז געווען אונזער חלאקע;‬ ‫פויער נאכלויפן זיינע ציגן מיט זיין‬ ‫מען מיר זאגן נאר משניות‪ ,‬און דערנאך‬ ‫מ'האט אונז געמאכט פיאות און געפירט‬ ‫פארגרעבטער שפראך‪ .‬די ראשי קהילה‬ ‫נאר גמרא‪.‬‬ ‫אין חדר אריין‪.‬‬ ‫פרעגן אים‪" :‬אפשר קענען מיר כאפן א‬ ‫ווארט מיט אייך?"‬ ‫איך האב שוין דעמאלט פארשטאנען‬ ‫אנקומענדיג אין חדר‪ ,‬האט מיך דער‬ ‫אז די זאך ענדיגט זיך נישט דא‪ .‬וואס האב‬ ‫מלמד גענומען אויף זיין שויס‪ ,‬מיר‬ ‫"מיט מיר? אוודאי! מיט וואס קען איך‬ ‫איך אנהייבן? איך האב דאן מחליט געווען‬ ‫געוויזן דעם א' און געזאגט‪' :‬זאג נאך מיר‪:‬‬ ‫אייך העלפן?"‬ ‫אז מיר וועט מען נישט פארפירן; איך בין‬ ‫אלף'‪.‬‬ ‫נישט קהל'ס נער‪ ,‬איך גיי נישט פאלן פאר‬ ‫די ראשי הקהילה הייבן אן צו‬ ‫דעם!‬ ‫די זאך איז אבער‪ ,‬אז מיין טאטע איז‬ ‫שטאמלען‪" :‬קוק אהער‪ ,‬דו ווייסט דאך‪,‬‬ ‫געווען א גרויסער תלמיד חכם‪ ,‬ער האט‬ ‫נעכטן איז דא פארגעקומען די הכתרה‬ ‫איך האב דאן אראפגעלייגט א פוס –‬ ‫אייביג געלערנט און איז געווען פון‬ ‫פון דעם נייעם רב‪ ,‬און עטליכע מענטשן‬ ‫זאל זיך דער מלמד איבערקערן אויפן‬ ‫די חשובע תלמידי חכמים אין שטאט‪.‬‬ ‫האבן באמערקט ווי דו געבסט אזא מאך‬ ‫קאפ – איך זאג נישט ארויס דעם אלף‪,‬‬ ‫יעדע נאכט פלעג איך הערן מיין טאטע‬ ‫אוועק מיט די האנט און רופסט אויס‬ ‫זאל זיין וואס זאל זיין!‬ ‫קרעכצן‪' :‬וואס וועט זיין מיט מיר? איך‬ ‫הויך‪' :‬איך האב געוויסט!' וואס האט דאס‬ ‫לערן גארנישט‪ ,‬איך האב נאך גארנישט‬ ‫באדייט?"‬ ‫אזוי בין איך טאקע אויפגעוואקסן‪ ,‬איך‬ ‫געלערנט‪ ,‬וואס וועט דא זיין מיט מיר?'‬ ‫קען אפילו נישט קיין צורת האות‪ .‬מיר‬ ‫אזוי פלעג איך הערן מיין טאטע קרעכצן‬ ‫"אה‪ ,‬דאס? לאמיך אייך פארציילן‪...‬‬ ‫וועט מען נישט פארנער'ן; אויב קיינער‬ ‫יעדע נאכט‪.‬‬ ‫ענדיגט עס נישט‪ ,‬גיי איך עס בכלל נישט‬ ‫איך מיט דעם נייעם רב זענען ביידע‬ ‫אנהייבן‪.‬‬ ‫אזוי אויך איז מיין זיידע געווען א‬ ‫פונקט די זעלבע יארגאנג‪ ,‬און מיר זענען‬ ‫גרויסער תלמיד חכם און א גאון‪ ,‬און‬ ‫אויפגעוואקסן אינעם זעלבן שטעטל‪.‬‬ ‫‪11‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫אזוי בין איך טאקע אויפגעוואקסן‪ ,‬איך קען‬ ‫אייער נייער רב איז אבער געקומען‬ ‫פון א גאר פשוט'ער שטוב‪ .‬ער האט‬ ‫גארנישט געוויסט וואס עס ווארט אים‬ ‫אפילו נישט קיין צורת האות‪ .‬מיר וועט מען‬ ‫אפ; דער מלמד זאגט אים "זאג אלף"‪ ,‬און‬ ‫ער‪ ,‬נעבעך‪ ,‬האט נאכגעזאגט דעם אלף‪,‬‬ ‫נישט פאר'נער'ן; אויב קיינער ענדיגט עס נישט‪,‬‬ ‫און אזוי ווייטער דעם בית‪ .‬א יאר דערויף‬ ‫האט מען אים טאקע געגעבן א ווארף‬ ‫גיי איך עס בכלל נישט אנהייבן‪.‬‬ ‫ארויף די נקודות‪ ,‬שפעטער איז שוין‬ ‫געקומען חומש‪ ,‬דערנאך רש"י – בקיצור‪,‬‬ ‫א שפיל וואס ענדיגט זיך נישט!‬ ‫יעצט‪ ,‬אז איך האב געהערט אז ער‬ ‫הקטנה און געבן שנעל א מאך אוועק‬ ‫דו נעמסט חיזוק פון ברסלב? געב זיך‬ ‫קומט דא ווערן רב‪ ,‬האב איך געוואלט‬ ‫מיט די האנט און זאגן אן‪" :‬זאלסט וויסן‬ ‫אכטונג‪ ,‬ווייל ס'ענדיגט זיך נישט דארט‪...‬‬ ‫זען אויב ער האט שוין געענדיגט אדער‬ ‫אז ס'ענדיגט זיך נישט דא‪"...‬‬ ‫אויב ער לערנט נאך‪.‬‬ ‫נאכדעם קומט שלום בית‪ ,‬נאכדעם‬ ‫ווער ס'האט שכל‪ ,‬קוקט נישט אויף‬ ‫וועט מען דיר מאכן זאגן משניות מיט‬ ‫אזוי קוקנדיג ביי די קבלת פנים‪,‬‬ ‫קיינעם און טוט וואס ס'איז גוט פאר אים;‬ ‫גמרא‪ ,‬דערנאך וועט מען דיך מאכן רעדן‬ ‫בשעת דער עולם האט זיך געשטופט‪,‬‬ ‫ער לויפט צום הייליגן רבי'ן אויף ראש‬ ‫צום אייבערשטן‪ ,‬און די זאך ענדיגט זיך‬ ‫האב איך געזען ווי ער נעמט א חומש‬ ‫השנה‪ .‬פונעם פענסטער פונעם עראפלאן‬ ‫נישט ביז דו וועסט נאך צום סוף פארן‬ ‫און ער לערנט‪ .‬האב איך זיך געפרייט אז‬ ‫קענסטו אראפקוקן און זען דעם נאר‬ ‫קיין אומאן!‬ ‫איך האב געוויסט! איך האב געוויסט אז‬ ‫ווי ער מאכט מיט די פינגער‪" :‬איך האב‬ ‫דאס גאנצע "אלף זאגן" איז א שפיל וואס‬ ‫געוויסט! די זאך ענדיגט זיך נישט דא‪ ,‬ער‬ ‫יא‪ ,‬ס'דא מענטשן וואס טראכטן אזוי‬ ‫ס'ענדיגט זיך נישט‪...‬‬ ‫וועט נאך פארן קיין אומאן!!!"‬ ‫מיט אן אמת‪ .‬ווען איינער ווערט מקורב‬ ‫צום רבין‪ ,‬קומען זיי צו לויפן מיט א יד‬ ‫***‬ ‫אההה‪ ,‬א מחיה! אז מען קוקט נישט‬ ‫אויף קיינעם און אויף גארנישט‪ ,‬מ'לאכט‬ ‫זיך גוט אויס פון אלע ארומיגע‪ .‬איך טו‬ ‫וואס איז גוט פאר מיר‪ ,‬איך פאר צום‬ ‫גרעסטן לויער אויפן יום הדין‪ .‬איך פאר‬ ‫צום רבי'ן וואס געבט מיר א תיקון‪ ,‬וואס‬ ‫פארעט זיך מיט מיין נשמה און גייט מיך‬ ‫ארויסשלעפן פון די טיפסטע בלאטעס‪.‬‬ ‫זאל די גאנצע וועלט מיר ווייזן מיט די‬ ‫הענט "איך האב געוויסט"‪ ...‬איך לאך זיך‬ ‫אויס פון יעדן איינעם‪ .‬איך נעם קעיר פון‬ ‫מיר‪ ,‬איך פאק א רענצל און איך לויף צום‬ ‫הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה!‬ ‫אשרינו שזכינו להתקרב לרבינו!‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪12‬‬ ‫‪13‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫ארויסגעגעבן א באנד אויף ספר המדע און ספר אהבה און‬ ‫עס צעטיילט בחנם אין די שולן; איך האב טאקע דעמאלטס‬ ‫בני ברק‬ ‫ישראל דוד ברוקמאן‬ ‫אויך באקומען איינס‪ .‬ארום חודש סיון איז ארויס נאך‬ ‫א באנד אויף 'ספר הזמנים'‪ ,‬אבער וויפיל איך האב נאר‬ ‫פרובירט עס צו זוכן‪ ,‬האב איך עס נישט געקענט שאפן‪.‬‬ ‫בערך ארום פסח צייט האב איך זיך דערמאנט אז דאס‬ ‫איך האב אסאך מאל געבעטן דעם אייבערשטן אז איך‬ ‫יאר גייט לכאורה נאכאמאל פארקומען די "אנשי חיל"‬ ‫זאל עס קענען באקומען‪ ,‬ווייל איך וויל האבן דעם גאנצן‬ ‫קאמפיין‪.‬‬ ‫סעט רמב"ם ביזן סוף מחזור‪.‬‬ ‫איך האב ביי מיר געטראכט אז דאס יאר וויל איך טון‬ ‫בערך צוויי וואכן צוריק שפאציר איך אריין אין א שול‬ ‫עפעס וואס אפילו איך אליין גלייב נישט אז איך בין מסוגל‬ ‫נעבן מיין הויז‪ ,‬און איך זע פלוצלינג ווי מ'האט דארט‬ ‫צו באווייזן‪ :‬איך וויל דאפלען מיין ציל פון פאריאר‪ ,‬וואס‬ ‫אויסגעלייגט די ספרים פארן עולם זיך צו נעמען‪.‬‬ ‫איז געווען ‪ 5,000‬ש"ח‪ ,‬און אויפטרייבן צוויי מאל אזויפיל‪.‬‬ ‫שכח אייבערשטער‪.‬‬ ‫איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל טאקע‬ ‫קענען אנקומען צו מיין ציל‪ ,‬און זייט דעמאלטס‪ ,‬יעדעס‬ ‫מאל וואס איך האב זיך דערמאנט פונעם קאמפיין‪ ,‬האב איך‬ ‫נאכאמאל געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל מצליח זיין‬ ‫צו דערגרייכן מיין ציל‪.‬‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫אייזיק הכהן קאהן‬ ‫למעשה‪ ,‬ווען דער קאמפיין האט זיך געענדיגט ליל שישי‬ ‫פרשת ראה‪ ,‬האב איך נאך געהאלטן ביי ווייניגער ווי האלב‬ ‫פונעם ציל‪...‬‬ ‫פאר א לאנגע צייט פלעג איך צאלן די מארטגעדזש אויף‬ ‫אבער איך האב נישט אויפגעגעבן; איך האב ווייטער‬ ‫מיין דירה נאכ'ן דאטום‪ ,‬וואס דעמאלט דארף מען שוין‬ ‫געבעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל נאך קענען אנקומען‬ ‫צאלן א קנס (‪ .)late fee‬ברוך השם אז איך האב געהאט‬ ‫צום ציל‪ ,‬און איך האב מיר פארגענומען אז אויב איך וועל‬ ‫די געלט עס צו צאלן פאר די דרייסיג טעג זענען אריבער‪,‬‬ ‫עס טאקע דערגרייכן‪ ,‬וועל איך עס מפרסם זיין אינעם‬ ‫וואס דעמאלט וואלט עס שוין אפעקטירט מיין קרעדיט‬ ‫'בלעטל'‪.‬‬ ‫(די נאמען)‪ ,‬אבער למעשה פלעג איך צאלן א לעיט פי‪ ,‬וואס‬ ‫היינט האלטן מיר מיטוואך פרשת כי תצא‪ ,‬און ברוך‬ ‫דאס איז אויך נישט גוט‪.‬‬ ‫השם‪ ,‬שכח אייבערשטער‪ ,‬איך האב דערגרייכט מיין ציל‪.‬‬ ‫אזוי איז עס אנגעגאנגען א לאנגע צייט‪ .‬איך האב‬ ‫דא אין ארץ הקודש לויפט א פראיעקט וואס הייסט‬ ‫אנגעהויבן בעטן דעם אייבערשטן אז איך זאל קענען‬ ‫'שיננא'‪ .‬זיי געבן ארויס א הערליך‪-‬שיינעם און שיין ספר‬ ‫באווייזן צו צאלן פריער‪ ,‬כדי נישט צו דארפן באצאלן‬ ‫פארן 'טעגליכן רמב"ם' סדר [וואס אנשי שלומינו לערנען‬ ‫איבעריגע געלטער‪.‬‬ ‫אין זייערע טעגליכע שיעורים]‪ .‬זיי טיילן די ספרים אויס‬ ‫שכח אייבערשטער אז די לעצטע פאר חדשים צאל איך‬ ‫בחנם אין די בתי מדרשים יעדעס מאל ווען מ'הייבט אן‬ ‫שוין אין צייט‪ ,‬אזוי דארף איך נישט באצאלן קיין איבעריגע‬ ‫לערנען א נייע ספר‪.‬‬ ‫געלטער און די געלט גייט נישט אין מיסט‪.‬‬ ‫למשל‪ ,‬ביים אנהייב פון דעם יעצטיגן מחזור‪ ,‬וואס האט‬ ‫שכח אייבערשטער‪.‬‬ ‫זיך אנגעפאנגען דעם פארגאנגענעם חודש שבט‪ ,‬האבן זיי‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪14‬‬ ‫‪ALPHAITIS.COM‬‬ ‫געציילטע‬ ‫די לעצטע‬ ‫זכותים‬ ‫קלאסן‬ ‫ווערן יעצט‬ ‫קרן‬ ‫פארבליבן!!!‬ ‫פארענדיגט‬ ‫הבנין‬ ‫בנשיאות‬ ‫קרן‬ ‫הראש‬ ‫בניני‬ ‫ישיבה‬ ‫מסדותינו‬ ‫שליט"א‬ ‫הק'‬ ‫לעצטע געלעגנהייט‬ ‫נמכר‪$54,000‬‬ ‫קומת הכנה לישיבה ‪-‬‬ ‫לעצטע זכותים‬ ‫זכות חלון ‪$12,000 -‬‬ ‫זכות חלונות בכיתה ‪$18,000‬‬ ‫אזוי אויך איז געבליבן געציילטע זכותים צו קויפן אויף די אינטערשטע שטאקן‪ .‬כאפט מציאות!‬ ‫מו”ה אשר בער אינדארסקי הי”ו‬ ‫מו”ה שבתי מארקוס הי”ו‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות לנצח נצחים! רופט שוין די געטרייע גבאי קרן הבנין‪:‬‬ ‫‪347.997.2348‬‬ ‫‪347.735.9688‬‬ ‫‪15‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫נ ְִסי ֹונ ֹות ר ׁ‬ ‫ֹאש הַ ׁ ָשנָה ִאין או ַּמאן‬ ‫ׁ ְשאֵלָה‪:‬‬ ‫ְלכָ בוֹד ֶדער רֹאשׁ יְ ִשׁ ָיבה ְשׁ ִל ָיט"א‪,‬‬ ‫ישׁט זוֹכֶ ה גֶ עוֶ וען צוּ‬‫ערער ָבּחוּר וָ ואס ָהאט נָ אכְ נִ ְ‬ ‫ִאיְך ִבּין ַאן ֶע ְל ֶט ֶ‬ ‫עדן ָטאג ָק ְר ָבּנוֹת ַהנְּ ִשׂ ִיאים אוּן ִאיְך ֶבּעט‬ ‫עפן ַא ִשׁידוְּך‪ִ ,‬איְך זָ אג יֶ ְ‬ ‫ְט ֶר ְ‬ ‫עפן ַמיין ִשׁידוְּך ְבּ ָקרוֹב‪.‬‬‫אוּן ִאיְך ָהאף ַאז ִאיְך זָ אל שׁוֹין זוֹכֶ ה זַ יין צוּ ְט ֶר ְ‬ ‫אר'ן‬ ‫ויפיל ָמאל ִאיְך זָ אג צוּ ַפ ְ‬ ‫ייער גְ רוֹיס‪ ,‬וִ ִ‬ ‫ַמיין יֵּ ֶצר ָה ַרע ִאיז זֵ ֶ‬ ‫צוּריק‬‫וייטער ִ‬ ‫ער ְשׁ ְטן ַאז ִאיְך גֵ יי שׁוֹין זַ יין וואוֹיל‪ַ ,‬פאל ִאיְך וַ ֶ‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫ִאין ְפּגַ ם ַה ְבּ ִרית ַר ְח ָמנָ א ִל ְיצ ָלן‪ָ ,‬א ֶבּער ִאין ִדי ֶל ְ‬ ‫עצ ֶטע ְצוֵ ויי יָ אר ָהאּב‬ ‫עהוֹיבּן ְמ ַחזֵּ ק זַ יין ִמיט ִדי ְד ָרשׁוֹת פוּנֶ עם רֹאשׁ יְ ִשׁ ָיבה‬ ‫ְ‬ ‫ִאיְך זִ יְך ָאנְ גֶ‬ ‫אפּן ִאינֶ עם ֵס ֶדר ֶדּ ֶרְך ַה ִלימוּד‪ ,‬נָ אר‬ ‫רוּבּיר זִ יְך ָאנְ צוּכַ ְ‬ ‫ְשׁ ִל ָיט"א‪ִ ,‬איְך ְפּ ִ‬ ‫ִמיט ֶדעם ֶקען ִאיְך זִ יְך ַא ִבּ ְיסל ְמ ַחזֵּ ק זַ יין‪.‬‬ ‫ערט זִ יְך צוּ רֹאשׁ ַה ָשּׁנָ ה‪ָ ,‬האבּ ִאיְך גְ רוֹיס‬ ‫ערנֶ ענְ ֶט ְ‬ ‫עצט וֶ וען ְמ ֶ'ד ְ‬ ‫יֶ ְ‬ ‫אבּ ֶלעם ִאיז‬ ‫אוּמאן‪ַ ,‬מיין ְפּ ָר ְ‬ ‫ייליגְ ן ֶר ִבּי'ן אוֹיף ַ‬ ‫ארן צוּם ֵה ִ‬ ‫ֵח ֶשׁק צוּ ָפ ְ‬ ‫ארט וֶ ועט זִ יְך ִמ ְתגַּ ֵבּר זַ יין אוֹיף‬ ‫מוֹרא ַאז אוֹיְך ָד ְ‬ ‫ָא ֶבּער ַאז ִאיְך ָהאבּ ָ‬ ‫ִמיר ֶדער יֵּ ֶצר ָה ַרע‪ ,‬אוּן ִאיְך וֶ ועל נָ אר זוּכְ ן וואוּ צוּ טוּן ֲע ֵבירוֹת ַר ְח ָמנָ א‬ ‫קוּמען‬‫צוּריק ֶ‬ ‫עצ ֶטע ִמינוּט אוּן ִ‬ ‫ארן ִדי ֶל ְ‬ ‫ִל ְיצ ָלן‪ .‬אוּן ֲא ִפילוּ ִאיְך וֶ ועל ָפ ְ‬ ‫על ְפן‪ ,‬וַ וייל‬ ‫ישׁט ִצי ָדאס וֶ ועט ִמיר ֶה ְ‬ ‫גְ ַלייְך נָ אְך יוֹם טוֹב‪ ,‬וֵ וייס ִאיְך נִ ְ‬ ‫ארק‪.‬‬ ‫ייער ְשׁ ַט ְ‬ ‫ֶדער יֵּ ֶצר ָה ַרע ְבּ ֶרענְ ט ִאין ִמיר זֵ ֶ‬ ‫ארן‬‫ישׁט נָ אר ָפ ְ‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫קוּקן אוֹיף גָ ְ‬ ‫ישׁט ְ‬ ‫ויסן ִצי ִאיְך זָ אל נִ ְ‬ ‫וִ ויל ִאיְך וִ ְ‬ ‫ייבּן‬ ‫ערשׁ ְבּ ַל ְ‬ ‫צוּם ֶר ִבּי'ן אוֹיף רֹאשׁ ַה ָשּׁנָ ה‪ָ ,‬א ֶדער זָ אל ִאיְך ֶענְ ֶד ְ‬ ‫ער ֵהיים?‬ ‫ִאינְ ֶד ְ‬ ‫רוֹיסן יְ יַ ֶשׁר כּ ַֹח‬ ‫ַא גְ ְ‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪16‬‬ ‫עצתו אמונה כי תבא תשע"ט‬ ‫עּפן נַ ַחת פּון ִדי ִקינְ ֶדער‪.‬‬ ‫ִקינְ ֶדער‪ֶ ,‬ע ְר ִליכֶ ע ִקינְ ֶדער אּון צּו ֶׁש ְ‬ ‫ְּת ׁשוּבָה‪:‬‬ ‫וארן רֹאׁש‬ ‫אל ְפן גֶ עוָ ְ‬ ‫מּואל ַהנָ ִביא ִאיז גֶ ָ‬ ‫עה ְ‬ ‫אמע פּון ְׁש ֵ‬ ‫ַחנָ ה ‪ִ -‬די ַמ ֶ‬ ‫ער ְׁש ְטן‪ַ ,‬אזֹוי וִ וי ֶעס‬ ‫ייּב ְ‬ ‫עטן ֶדעם ֵא ֶ‬ ‫עּב ְ‬ ‫ַה ָׁשנָ ה נָ אר וַ וייל זִ י ָהאט ַא ַסאְך גֶ ֶ‬ ‫אּומאן‪ ,‬ט"ו ֱאלּול‪ְׁ ,‬שנַ ת‬ ‫ְּב ֶעזְ ַרת ה' יִ ְת ָּב ַרְך ‪ -‬יֹום א' ְל ֵס ֶדר ּכִ י ָתבֹוא ְל ַ‬ ‫מּואל‪-‬א א‪ ,‬יב)‪" :‬וְ ָהיָ ה כִ ּי ִה ְר ְב ָּתה ְל ִה ְת ַפ ֵּלּל ִל ְפנֵ י ה'"‪ַ ,‬חנָ ה ָהאט‬ ‫(ׁש ֵ‬‫ְׁש ֵטייט ְ‬ ‫תשע"ט ִל ְפ ָרט ָק ָטן‬ ‫אל ְפן‬ ‫עה ְ‬ ‫ער ְׁש ְטן ַפאר ִקינְ ֶדער ִּביז זִ י ִאיז גֶ ָ‬ ‫ייּב ְ‬ ‫עדאוְ ונְ ט צּום ֵא ֶ‬ ‫ַא ַסאְך גֶ ַ‬ ‫עטן ַא ַסאְך ֶדעם‬ ‫דּורכְ 'ן ַדאוֶ וענֶ ען אּון ֶּב ְ‬ ‫וארן; זֶ עט ֶמען פּון ֶדעם ַאז ְ‬ ‫גֶ עוָ ְ‬ ‫אל ְפן‪.‬‬‫עה ְ‬ ‫וערט ֶמען גֶ ָ‬ ‫ער ְׁש ְטן וֶ ְ‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫ְלכָ בֹוד ַה ָּבחּור ‪ ...‬נֵ רֹו יָ ִאיר‪.‬‬ ‫יֹוסף ַה ַצ ִדיק ַארֹויס פּון ְּת ִפ ָיסה; ִאיז ָדאס ַא ַצייט‬ ‫רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז ֵ‬ ‫אל ְטן ַדיין ְּב ִריוו‪.‬‬ ‫ִאיְך ָהאּב ֶע ְר ַה ְ‬ ‫עדער ֵאיינֶ ער ֶקען זֹוכֶ ה זַ יין ַארֹויס צּו גֵ יין פּון זַ יין ֵאייגֶ ענֶ ע‬ ‫וָ ואס יֶ ֶ‬ ‫ואר ְפן ִאים ַא ָראּפ ִאין‬ ‫ְּת ִפ ָיסה‪ ,‬פּון ִדי ֶהענְ ט פּון ִדי ְק ִלּפֹות וָ ואס וַ ְ‬ ‫אּומאן אֹויף‬ ‫קּומען ַקיין ַ‬‫אל ְסטּו ֶ‬‫וָ ואס ִאיז ִּבכְ ַלל ַדיין ְפ ַראגֶ ע? ַאוַ ַדאי זָ ְ‬ ‫יֹוסף ַה ַצ ִדיק ִאיז ַארֹויס פּון זַ יין ְּת ִפ ָיסה‪.‬‬ ‫ֲע ֵבירֹות‪ַ ,‬אזֹוי וִ וי ֵ‬ ‫אסט‬‫רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה! וֶ ועט ִדיר ֶדער ֶר ִּבי ְמ ַת ֵּקן זַ יין אֹויף ַא ֶלעס וָ ואס דּו ָה ְ‬ ‫ּפֹוגֵ ם גֶ עוֶ וען‪.‬‬ ‫ערט ִדי ַא ְר ֶּבעט ַפאר ִדי ִא ְידן ִאין‬ ‫עה ְ‬ ‫אֹויפגֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ָהאט זִ יְך‬ ‫אר ְפן‬‫יׁשט ַד ְ‬ ‫ּפֹועל'ן ַּפ ְרנָ ָסה ְּבנָ ֵקל‪ֶ ,‬מען זָ אל נִ ְ‬ ‫ער ַפאר ֶקען ֶמען ֵ‬ ‫ִמ ְצ ַריִ ם; ֶד ְ‬ ‫ּכֹולין ָאז ֲאנָ ִשׁים‬ ‫"שׁיְ ִ‬ ‫מֹוה ַר"ן‪ִ ,‬ס ָימן תו)‪ֶ :‬‬ ‫ייליגֶ ער ֶר ִּבי זָ אגְ ט ַ(חיֵ י ַ‬ ‫ֶדער ֵה ִ‬ ‫יטער ְׁשוֶ וער‪ַ ,‬אזֹוי וִ וי ִדי ִׁש ְעּבּוד ִמ ְצ ַריִ ם ָהאט זִ יְך‬ ‫עטן ַאזֹוי ִּב ֶ‬‫ַא ְר ֶּב ְ‬ ‫שׁנָ ה ֹלא ָהיָ ה ְב ֶּא ְפ ָשׁר ֶשׁיִ ְּהיֶ ה ָל ֶהם ִתּּקּון ְבּׁשּום‬ ‫ש ְׁבּכָ ל ַה ָ ּ‬ ‫ְל ַק ֵבּל ִתּּקּונִ ים ַמה ֶ ּ‬ ‫ערט רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪.‬‬ ‫עה ְ‬‫אֹויפגֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫כֹולין ֲא ִפיּלּו ֵהם ְל ַק ֵבּל ִתּּקּון"‪ .‬רֹאׁש‬ ‫שׁנָ ה יְ ִ‬ ‫א ֶֹפן‪ַ ,‬אף ַעל ִפּי כֵ ן ְבּראׁש ַה ָ ּ‬ ‫על ְפן‪ֲ ,‬א ִפילּו ֶמענְ ְט ְׁשן וָ ואס ִאיְך ֶקען זֵ יי‬ ‫עדן ֵאיינֶ עם ֶה ְ‬ ‫ַה ָׁשנָ ה ֶקען ִאיְך יֶ ְ‬ ‫ּפֹועל'ן ַדיין ִׁשידּוְך;‬ ‫ועסטּו ֵ‬‫ארט ַּביים ֶר ִּבינְ 'ס ִציּון וֶ ְ‬ ‫אּומאן‪ָ ,‬ד ְ‬ ‫קּום ַקיין ַ‬ ‫שׁנָ ה ֲא ִפיּלּו הּוא ְב ַּע ְצמֹו‬‫"אף ַעל ִפּי ֶש ְׁבּכָ ל ַה ָ ּ‬ ‫יׁשט ְמ ַת ֵקן זַ יין ַא גַ אנְ ץ יָ אר‪ַ ,‬‬ ‫נִ ְ‬ ‫ימה אּון ִּתיקּון‬ ‫ׁשּובה ְׁש ֵל ָ‬ ‫ועסטּו זֹוכֶ ה זַ יין צּו ְּת ָ‬ ‫ארט ַּביים ִציּון וֶ ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫כֹולים‬‫שׁנָ ה גַ ּם ֵהם יְ ִ‬ ‫זִ כְ רֹונֹו ִל ְב ָרכָ ה ֹלא ָהיָ ה יָ כֹול ְל ַת ְקּנָ ם‪ֲ ,‬א ָבל ְבּראׁש ַה ָ ּ‬ ‫ַה ַּמ ֲע ִׂשים‪.‬‬ ‫שׁנָ ה ִענְ יָ נִ ים וְ ִתּקּונִ ים ַמה‬‫עֹושׂה ְבּרֹאׁש ַה ָ ּ‬ ‫ְל ַק ֵבּל ִתּּקּונִ ים‪ .‬כִ ּי ָא ַמר ֶשׁהּוא ֶ‬ ‫שׁנָ ה גַ ּם הּוא ֵאינֹו יָ כֹול ַל ֲעׂשֹות"‪.‬‬ ‫ש ְׁבּכָ ל ַה ָ ּ‬ ‫ֶּ‬ ‫אּבן ַה ְצ ָל ָחה ִאין ַא ֶלע‬ ‫אל ְסט ָה ְ‬ ‫על ְפן זָ ְ‬ ‫ער ְׁש ֶטער זָ אל ֶה ְ‬ ‫ייּב ְ‬ ‫ֶדער ֵא ֶ‬ ‫ִענְ יָ נִ ים‪.‬‬ ‫וערן‬ ‫אל ְפן וֶ ְ‬ ‫רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז ַא ַצייט וָ ואס ֶמען ֶקען זֹוכֶ ה זַ יין צּו גֶ ָ‬ ‫עה ְ‬ ‫ארף נָ אר; ֲחכָ ֵמינּו זִ כְ רֹונָ ם ִל ְב ָרכָ ה ֶרעכֶ ענֶ ען אֹויס‬ ‫ִמיט וָ ואס ֶמען ַד ְ‬ ‫אס ְירט אּום רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה (רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה יא‪).‬‬ ‫רֹויסע נִ ִיסים וָ ואס ָהאט ַא ְלץ ַּפ ִ‬ ‫גְ ֶ‬ ‫טֹובה אּון ַא גּוט גֶ ֶ‬ ‫עּבענְ ְט ְׁשט יָ אר‪.‬‬ ‫ימה ָ‬‫ַא ּכְ ִת ָיבה וְ ֲח ִת ָ‬ ‫רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה זֶ ענֶ ען ִדי ִא ָּמהֹות ‪ָׂ -‬ש ָרה ִא ֵּמנּו‪ָ ,‬ר ֵחל ִא ֵּמנּו אּון ַחנָ ה נִ ְפ ָקד‬ ‫ּפֹועל'ן‬ ‫וארן ִמיט ִקינְ ֶדער‪ִ ,‬איז ָדאס ַא ַצייט ַפאר אּונְ ז ַא ֶלע אֹויס צּו ֵ‬ ‫גֶ עוָ ְ‬ ‫‪17‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫א‬ ‫אויףבליק‬ ‫צוריק‬ ‫טרעף צו וואס‪ ,‬ווען‪ ,‬וואו‪ ,‬און ווער איז דער בילד‪:‬‬ ‫מוהרא"ש זי"ע ביים געבן‬ ‫בילד פון‬ ‫א דרשה אין אומאן פארן‬ ‫אהיימפארן אין די ס' יארן‪.‬‬ ‫פאריגע‬ ‫וואך‪:‬‬ ‫קורצע שטריכן ארויסגענומען פון ספר הקדוש‬ ‫“אשר בנחל אידיש”‬ ‫אין בעפארגרייטונג צו ראש השנה הבעל”ט‬ ‫‘גָ אר ֵמיין זַ אְך ִאיז רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה’‪‘ ,‬אּון ִאיְך וִ ויל ַאז ַאלֶ ע זָ אלְ ט‬ ‫די גאנצע וועלט איז תלוי אין מיין ראש השנה‪:‬‬ ‫ֶע ְטץ זַ יין ַּביי ִמיר רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה’ אּון ִ‘איְך וֶ ועל זִ יְך לֵ ייגְ ן ִאין ִדי‬ ‫ארן‬ ‫ועסט אֹויְך ָפ ְ‬‫ער ְפ ֵרייט ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫ייער ֶד ְ‬ ‫ֶעס ָהאט ִמיְך זֵ ֶ‬ ‫יְיקא צּו‬‫טֹובה צּו טּון’‪ ,‬אּון ַד ָ‬ ‫לֶ ענְ ג אּון ִאין ִדי ְּב ֵרייט ֶענְ ק ַא ָ‬ ‫אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן ִאין א ַּומאן‪ ,‬וואֹויל ִאיז‬ ‫ארן‪ִ ,‬איְך ֶקען ִדיר‬ ‫ער ְסטּו ַדיין ַמאן פּון צּו ָפ ְ‬ ‫ַאזַ א ַצ ִדיק ְׁש ֶט ְ‬ ‫ִדיר אֹויף ֶדער וֶ ועלְ ט אּון אֹויף יֶענֶ ער וֶ ועלְ ט‪ֶ ,‬דער ֵהיילִ יגֶ ער‬ ‫אר ְׁש ֵטיין!‬ ‫יׁשט ַפ ְ‬‫נִ ְ‬ ‫מֹוה ַר”ן ִס ָימן ת”ה) ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ועלְ ט ִאיז‬ ‫ֶר ִּבי ָהאט גֶ עזָ אגְ ט ַ(חיֵי ֲ‬ ‫ייער‪ַ ,‬מאכְ ְטס ָׁשלֹום אּון‬ ‫ִא ֶיּבער ֶדעם ֶּבעט ִאיְך ִדיר זֵ ֶ‬ ‫ָּתלּוי ִאין ַמיין רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪ ,‬וָ וארּום רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז ֶדער יֹום‬ ‫ער ֵהייט‬ ‫ארן גֶ עזּונְ ֶט ְ‬ ‫ֶהעלְ ף ַארֹויס ַדיין ַמאן ֶער זָ אל ֶקענֶ ען ָפ ְ‬ ‫יֶעדן ֵאיינֶ עם וָ ואס וֶ ועט זַ יין‬ ‫עמאלְ ְטס ִמ ְׁש ָּפט ֶמען ְ‬ ‫ַה ִדין‪ֶ .‬ד ָ‬ ‫ּפֹועלְ ן ַפאר ִדיר אּון ַפאר‬ ‫אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה אּון ֶער וֶ ועט ְ‬ ‫ייּבט ֶמען ָאּפ ֶדעם‬ ‫ִמיט ִאים ַא גַ אנְץ יָאר‪ ,‬רֹאׁש ַה ָׁשנָה ְׁש ַר ְ‬ ‫עּבענְ ְט ְׁשט יָאר‪ַ ,‬א יָאר פּון ַּפ ְרנָ ָסה‬‫ערלֶ עְך ַא גּוט גֶ ֶ‬ ‫ִדי ִקינְ ֶד ְ‬ ‫ּב ְּודזְ ֶׁשעט אֹויף ַא גַ אנְץ יָאר‪.‬‬ ‫אּון פּון ֶׁש ַפע אּון פּון גֶ עזּונְ ט אּון נַ ַחת אּון ְס’וֶ ועט ֶענְ ק‬ ‫אשר בנחל מכתב כ’‬ ‫עטן ַּביי‬ ‫אר ְפ ְסט ַא הֹויז? וֶ ועט ֶמען ֶּב ְ‬ ‫יׁשט ֶפעלְ ן‪ַ .‬ד ְ‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫גָ ְ‬ ‫עטן ַּביי ֶדעם‬ ‫ועסטּו ֶּב ְ‬ ‫אר ְפ ְסט נָ אְך זַ אכְ ן? וֶ ְ‬ ‫ֶדעם ַצ ִדיק; ַד ְ‬ ‫דער צדיק רייסט איין פאר כלל ישראל‪:‬‬ ‫ַצ ִדיק‪.‬‬ ‫יִׂש ָר ֵאל‪ ,‬אּון‬ ‫מֹוסר נֶ ֶפׁש ַפאר ּכְ לַ ל ְ‬ ‫ֶדער ַצ ִדיק ִאיז זִ יְך ֵ‬ ‫עקל ַפאר ַדיין ַמאן‪ ,‬אּון ִׁשיק ִאים‬ ‫ַּפאק ַאיין ַא ֵׁשיין ֶּפ ְ‬ ‫יִׂש ָר ֵאל‪ ,‬אּון ֶער ִאיז‬ ‫ייסט ַאיין וֶ ועלְ ְטן ַפאר ּכְ לַ ל נְ ָׁשמֹות ְ‬ ‫ַר ְ‬ ‫צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבין אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאין ַ‬ ‫אּומאן‪ ,‬וֶ ועט ֶע ְטץ‬ ‫וערע‬ ‫ְמ ַב ֵטל ַאלֶ ע גְ זֵ ירֹות ָרעֹות אּון ַאלֶ ע ְׁשלֶ עכְ ֶטע אּון ְׁשוֶ ֶ‬ ‫וערן ִמיט ַא גּוט גֶ ֶ‬ ‫עּבענְ ְט ְׁשט יָ אר אּון ִמיט‬ ‫עהאלְ ְפן וֶ ְ‬‫יידע גֶ ָ‬ ‫ֵּב ֶ‬ ‫קּומט‬ ‫ִדינִ ים‪ִ ,‬א ֶיּבער ֶדעם וואֹויל ִאיז ֶדער ֶמענְ ְטׁש וָ ואס ֶער ְ‬ ‫יׁשט ֲח ָר ָטה‬ ‫ועסט נִ ְ‬ ‫ַא גְ לִ ְיקלִ יְך יָ אר אּון דּו וֶ ְ‬ ‫ועסט זֶ ען ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫ׁשּובה‪,‬‬‫אר ְטן ְּת ָ‬ ‫צּום ַצ ִדיק אּון ַּבאוַ וייזְ ט זִ יְך צּו ִאים אּון טּוט ָד ְ‬ ‫אּבן‪.‬‬ ‫ָה ְ‬ ‫ערן‪ ,‬אּון זָ אגְ ט ִ“רּבֹונֹו ֶׁשל עֹולָ ם ִאיְך ִּבין‬ ‫אּון גִ ְיסט ַטייכְ ן ְט ֶר ְ‬ ‫אשר בנחל מכתב כ”ז‬ ‫עקּומען ַא ֶהער צּו ֶדעם ֵהיילִ יגְ ן ַצ ִדיק ֶר ִּבי נַ ְח ָמן ֶּבן ֵפיגָ א‬ ‫ֶ‬ ‫גֶ‬ ‫קּומען צּו‬ ‫עטן ַאז ֶמען זָ אל ֶ‬ ‫עּב ְ‬ ‫ִמ ְּב ֶר ְסלֶ ב זי”ע וָ ואס ֶער ָהאט גֶ ֶ‬ ‫ווער עס קומט צום רבי’ן ראש השנה וועט‬ ‫ִאים אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪ ,‬אּון ָאט ִּבין ִאיְך ָדא ַּביי ִאים‪ִ ,‬איְך ָהאּב‬ ‫אים זיין גוט א גאנץ יאר‪:‬‬ ‫צּור ְיק ַהאלְ טּונְ גֶ ען וָ ואס‬ ‫וערע ְמנִ יעֹות אּון ִ‬ ‫עּב ָראכְ ן ַאלֶ ע ְׁשוֶ ֶ‬ ‫ֶצ ְ‬ ‫יֶעדן‬ ‫אס ְירט ְ‬ ‫אּומגְ לִ ְיקן ַּפ ִ‬ ‫ארא ְ‬ ‫ואס ַפ ַ‬ ‫עען ִמיר וָ ְ‬ ‫יידער זֶ ֶ‬ ‫לֵ ֶ‬ ‫יׁש אּון‬ ‫עקּוקט אֹויף גָ ְ‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫ְ‬ ‫יׁשט גֶ‬‫עהאט‪ִ ,‬איְך ָהאּב נִ ְ‬ ‫ִאיְך ָהאּב גֶ ַ‬ ‫אּפט‬ ‫ארכַ ְ‬ ‫וערן ַפ ְ‬‫ויפיל יּונְ גֶ ע ֶמענְ ְט ְׁשן וֶ ְ‬ ‫ָטאג ֹלא ָעלֵ ינּו‪ ,‬וִ ִ‬ ‫ער ֶיּבער ֶּבעט ִאיְך ִדיר ִרּבֹונֹו ֶׁשל עֹולָ ם ָהאּב‬ ‫ִאיְך ִּבין ָדא‪ֶ ,‬ד ִ‬ ‫ייען ַאוֶ ועק פּון‬ ‫ויפיל ִקינְ ֶדער גֵ ֶ‬ ‫וערן‪ ,‬וִ ִ‬ ‫עה ְיטן זָ אל ֶמען וֶ ְ‬ ‫ָא ְּפגֶ ִ‬ ‫עּבענְ ְט ְׁשט‬ ‫אֹויף ִמיר ַר ְח ָמנּות‪ ,‬אּון ְׁש ַרייּב ִמיר ָאן ַא גּוט גֶ ֶ‬ ‫ייע ְרן‬ ‫ויפיל ֵפ ֶ‬‫אס ְירן? וִ ִ‬ ‫ויפיל ֶע ְק ִס ֶידענְ ְטן ַּפ ִ‬‫ֶדער וֶ ועלְ ט? וִ ִ‬ ‫אהיט‬ ‫אּבן גֶ עזּונְ ט אּון ַּפ ְרנָ ָסה אּון נַ ַחת‪ ,‬אּון ַּב ִ‬ ‫יָ אר‪ִ ,‬איְך זָ אל ָה ְ‬ ‫ויפיל‬ ‫אר ְּב ֶרענֶ ען ַאלֶ עס? וִ ִ‬ ‫עּב ָראכְ ן אּון ַפ ְ‬ ‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫וערן‬‫וֶ ְ‬ ‫וערן פּון ַאלֶ עם ְׁשלֶ עכְ ְטן‪.‬‬ ‫זָ אל ִאיְך וֶ ְ‬ ‫וערן‬ ‫וערן ָאן ָדאס גֶ עלְ ט ִאין ֵאיין נַ אכְ ט אּון וֶ ְ‬ ‫ֶמענְ ְט ְׁשן וֶ ְ‬ ‫אשר בנחל מכתב כ’‬ ‫ויפיל ָצרֹות ִאיז ָדא? אּון ָדא ְׁש ֵטייט ַא ֶר ִּבי‬ ‫ָא ִרים? אּון וִ ִ‬ ‫יֶעדן‬ ‫אּון ְׁש ַרייט ַפאר זַ יינֶ ע ֲח ִס ִידים אּון ַּתלְ ִמ ִידים אּון ַפאר ְ‬ ‫נעמען א גוטער לויער פאר’ן יום הדין‪:‬‬ ‫ִאיד‪“ :‬קּום צּו ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה וֶ ועט ַאייְך גּוט זַ יין אֹויף‬ ‫וארן אֹויף ַא ֶמענְ ְטׁש טֹויט‬ ‫ֶמען זֶ עט אֹויּב ְס ִ’איז נִ גְ זָ ר גֶ עוָ ְ‬ ‫ארף ָדאְך ַטאנְ ְצן ַפאר ִׂש ְמ ָחה‬ ‫ַא גַ אנְ ץ יָ אר!”‪ָ ,‬דאס וַ וייּב ַד ְ‬ ‫יׁשט ַאז ֶמען זָ אל ִאים ְפ ֵריי לָ אזְ ן?‬ ‫ְׁש ְט ָראף‪ ,‬וָ ואס טּוט ֶער נִ ְ‬ ‫ארן צּו ַאזַ א ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן ְמ ַקיֵים זַ יין‬ ‫עפ ְ‬ ‫ַאז ִאיר ַמאן ִאיז גֶ ָ‬ ‫ׁשֹופט‪,‬‬ ‫עס ְטן ֵ‬ ‫לֹויער‪ֶ ,‬ער גֵ ייט צּום גְ ֶר ְ‬ ‫עס ְטן ֶ‬ ‫ֶער זּוכְ ט ֶדעם ֶּב ְ‬ ‫ֶדעם ָרצֹון פּון ַצ ִדיק!‬ ‫קּומט רֹאׁש‬ ‫עּבן‪ ,‬אּון ָדא ְ‬ ‫ַא ִבּי ֶמען זָ אל ִאים ֶׁשענְ ֶקען ֶדעם לֶ ְ‬ ‫וערן ַפאר‬ ‫ע’מ ְׁש ָּפט צּו וֶ ְ‬ ‫וֶ וען ַא ֶמענְ ְטׁש ִאיז ִאין ַא ָצ ָרה גֶ ִ‬ ‫רֹויסע לֶ עכְ ִטיגֶ ער ַצ ִדיק ָהאט צּוגֶ עזָ אגְ ט‬ ‫ַה ָׁשנָ ה‪ ,‬וָ ואס ַאזַ א גְ ֶ‬ ‫>>>>‬ ‫ֶקען ֶער ַאלֶ עם ְמ ַת ֵקן זַ יין‪ִּ ,‬וּב ְפ ַרט רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה וָ ואס‬ ‫עס ְטן‬ ‫עמט ֶער ֶדעם גְ ֶר ְ‬ ‫עמאלְ ְטס נֶ ְ‬ ‫ׁשֹופט‪ֶ ,‬ד ָ‬ ‫רֹויסן ֵ‬ ‫ַא גְ ְ‬ ‫עמאלְ ט ִאיז ֶדער יֹום ַה ִדין ֶמען ִמ ְׁש ָּפט ַא ֶמענְ ְטׁש‪ ,‬אּון‬ ‫ֶד ָ‬ ‫יׁשט אֹויף גֶ עלְ ט‪ ,‬וָ וארּום ֶמען גֵ ייט ִאים‬ ‫קּוקט נִ ְ‬ ‫לֹויער‪ֶ ,‬ער ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ואקאט‪,‬‬ ‫לֹויער‪ַ ,‬א ַא ְדוָ ַ‬ ‫רֹויסן ֶ‬ ‫אּבן ַּביי ַא ִמ ְׁש ָּפט ַא גְ ְ‬ ‫ֶמען מּוז ָה ְ‬ ‫קֹויפט‬ ‫אר ְ‬ ‫עמאלְ ְטס ַפ ְ‬ ‫אר ִמ ְׁש ָּפ ְטן אֹויף טֹויט ַחס וְ ָׁשלֹום‪ֶ ,‬ד ָ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ער ֶדעם זֶ עה צּו זַ יין ַּביים ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪,‬‬‫ִא ֶיּב ְ‬ ‫ייע ַמאן‬‫עט ֵר ֶ‬‫ִדי וַ וייּב ַאלֶ עס וָ ואס זִ י ָהאט‪ַ ,‬א ִּבי ַאז ִאיר גֶ ְ‬ ‫עּבענְ ְט ְׁשט יָאר ַפאר‬ ‫ּפֹועלְ ’ן ַא גּוט גֶ ֶ‬ ‫אֹויס ֵ‬ ‫ועסטּו זִ יְך ְ‬ ‫אּון דּו וֶ ְ‬ ‫לֹויער וָ ואס זָ אל ִאים ֶקענֶ ען‬ ‫רֹויסן ֶ‬ ‫אּבן גֶ עלְ ט ַפאר ַא גְ ְ‬‫זָ אל ָה ְ‬ ‫ִדיר אּון ַפאר ִדי גַ אנְ ֶצע ִמ ְׁש ָּפ ָחה‪.‬‬ ‫יידיגְ ן‪.‬‬ ‫אר ֵט ִ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אשר בנחל מכתב רפ”א‬ ‫ערע‬ ‫אק ֶטער ָהאט ֶע ְר ִפינְ ְדן ֶדעם ִּב ֶיט ֶ‬ ‫ָא ֶדער וֶ וען ַא ָד ְ‬ ‫יׁשט צּו גֵ יין‬ ‫ַמ ְחלָ ה ַּביי ֵאיינֶ עם ֹלא ָעלֵ ינּו‪ ,‬וָ ואס טּוט ֶער נִ ְ‬ ‫די גאנצע וועלט דארף זיין ביי מיר אויף ראש‬ ‫עסער ִאין ֶדער וֶ ועלְ ט ֶער זָ אל ִאים‬ ‫אפ ֶ‬ ‫עס ְטן ְפ ָּר ֶ‬ ‫צּום גְ ֶר ְ‬ ‫השנה‪:‬‬ ‫ייע‬ ‫עט ֵר ֶ‬ ‫יׁשט ַקיין גֶ עלְ ט‪ָ ,‬דאס גֶ ְ‬ ‫ארגְ ט נִ ְ‬ ‫ֶקענֶ ען ֵהיילְ ן? ֶער ַק ְ‬ ‫עדט פּון ִדי‬ ‫ער ְ‬ ‫ֶדער ֵהיילִ יגֶ ער ֶר ִּבי ָהאט ַא ַסאְך גֶ ֶ‬ ‫עסער‪ ,‬אּון‬ ‫אפ ֶ‬‫עס ְטן ְפ ָּר ֶ‬‫“פאר צּום גְ ֶר ְ‬ ‫ייּבט ִאים‪ָ :‬‬ ‫וַ וייּב ְט ַר ְ‬ ‫ֹויס ֵקייט פּון זַ יין ַּביי ִאים רֹאׁש ַה ָׁשנָה ִאין א ַּומאן‪ֲ ,‬א ִפילּו‬ ‫גְ ר ְ‬ ‫פּואה‬‫אּבן ַא ְר ָ‬ ‫יׁשט אֹויף גֶ עלְ ט‪ַ ,‬א ִּבי ִדי זָ אלְ ְסט ָה ְ‬ ‫קּוק נִ ְ‬ ‫נָ אְך זַ יין ִה ְס ַּתלְ קּות‪ ,‬אּון רֹאׁש ַה ָׁשנָה ֶקען ֶער ּפ ֵֹועלְ ’ן ַפאר‬ ‫ייע ַמאן!” אּון ָדא ִאיז רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה וָ ואס ֶמען‬ ‫עט ֵר ֶ‬ ‫ַמיין גֶ ְ‬ ‫יֶעדן ֵאיינֶ עם וָ ואס ַא גַ אנְץ יָאר ִאיז ְׁשוֶ וער צּו ּפ ֵֹועלְ ’ן נָ אר‬ ‫ְ‬ ‫יֶעדן ֵאיינְ ִציגְ ן ַמאן‪ ,‬וַ וייּב‪ִ ,‬קינְ ֶדער; אּון ֶדער ַמאן‬ ‫ִאיז ַדן ְ‬ ‫ארק אּון‬ ‫ייער ְׁש ַט ְ‬ ‫ארלֵ ייגְ ט זִ יְך זֵ ֶ‬‫יידער ַפ ְ‬ ‫ֶדער ַס ֶמ”ְך ֶמ”ם לֵ ֶ‬ ‫רֹויסן אּון ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן‬ ‫ארט צּו ַאזַ א גְ ְ‬ ‫אסן ֶער ָפ ְ‬ ‫אׁשלָ ְ‬ ‫ָהאט ַּב ְ‬ ‫ענְט ְׁשן פּון ק ֶּומען אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה‪ ,‬וָ וארּום ֶדער‬ ‫ִאיז מֹונֵ ַע ֶמ ְ‬ ‫יֶעדן ֵאיינֶ עם‬ ‫יידיגְ ט ְ‬ ‫אר ֵט ִ‬‫לֹויער‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫רֹויסער ֶ‬ ‫וָ ואס ֶער ִאיז ַא גְ ֶ‬ ‫וערט פּון ק ֶּומען‬ ‫וייסט גַ אנְץ גּוט וָ ואס ֶעס וֶ ְ‬ ‫ַס ֶמ”ְך ֶמ”ם וֵ ְ‬ ‫אּבן ֲא ִריכּות ִיָמים‪ֶ ,‬ער‬ ‫קּומט צּו ִאים ֶער זָ אל ָה ְ‬ ‫וָ ואס ֶער ְ‬ ‫ער ֶדעם טּוט ֶער ַאלֶ ע‬ ‫צּום ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה‪ִ ,‬א ֶיּב ְ‬ ‫עדן ֵאיינֶ עם‪,‬‬ ‫אק ֶטער וָ ואס ֶער ֵהיילְ ט יֶ ְ‬ ‫רֹויסער ָד ְ‬ ‫ִאיז ַא גְ ֶ‬ ‫ענְטׁש ִמיט ַאלֶ ע ֶע ְרלֵ יי‬ ‫ערן ֶדעם ֶמ ְ‬ ‫ְּפעּולֹות ֶׁש ָּבעֹולָ ם צּו ְׁש ֶט ְ‬ ‫ּבֹורא ּכָ ל עֹולָ ִמים ַאז ִדי ַאלֶ ע וָ ואס זֵ יי‬ ‫ּפֹועלְ ’ט ַּביים ֵ‬ ‫אּון ֶער ֶ‬ ‫ערט‬ ‫ֹויסע ְמנִ ָיעה‪ ,‬זִ י ְׁש ֶט ְ‬ ‫ַּת ְחּבּולֹות‪ ,‬ק ֶֹודם ִאיז ָדאס וַ וייּב ַא גְ ר ֶ‬ ‫אּבן ַא גּוט‬ ‫זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען ַּביי ִאים אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה זָ אלְ ן ָה ְ‬ ‫ֹויס ֵרייד‪ ,‬אּון נָ אכְ ֶדעם ִאיז‬ ‫ִדי ַמאן פּון ק ֶּומען ִמיט ַאלֶ ע ִמינֵ י א ְ‬ ‫יׁשט ֶפעלְ ן ַא גַ אנְ ץ‬ ‫ארנִ ְ‬‫עּבענְ ְט ְׁשט יָ אר‪ ,‬אּון ֶעס זָ אל ִאים גָ ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ענְטׁש ָהאט ְמנִ ַיעת ַהמ ַֹוח‪ ,‬וָ וארּום‬ ‫ֶדער ְמנִ ָיעה וָ ואס ֶדער ֶמ ְ‬ ‫יָ אר‪.‬‬ ‫ענְט ְׁשן פּון ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ועלְ ט‪,‬‬ ‫אר ְטן צּוזַ אם ֶמ ְ‬ ‫ֶעס ק ֶּומען ָד ְ‬ ‫אשר בנחל מכתב כ”ז‬ ‫ענְט ְׁשן‪ ,‬אּון ֶעס ַפאלְ ט ַא ַריין ִאין‬ ‫אר ִׁש ֶידענֶ ע ֶמ ְ‬‫ַאלֶ ע ֶע ְרלֵ יי ַפ ְ‬ ‫ארף ֶמען‬ ‫ענְטׁש ַחלִ יׁשּות ַה ַד ַעת‪ַ ,‬הזֹאת נָ ֳע ִמי? ַאזֹוי ַד ְ‬ ‫ַא ֶמ ְ‬ ‫פארוואס דאגה’נען אויב דו ביסט געווען אין‬ ‫אר ַהאנֶ ען ַא ַסאְך ַק ְׁשיּות‪.‬‬ ‫עהן? וָ וארּום ֶעס ִאיז ַפ ְ‬ ‫ֹויסזֶ ְ‬ ‫א ְ‬ ‫אומאן‪:‬‬ ‫ענְטׁש ַמאכְ ט ַא ֶח ְׁשּבֹון וָ ואס ָהאּב ִאיְך‬ ‫ָא ֶּבער וֶ וען ֶדער ֶמ ְ‬ ‫אקלָ אגְ ן ַאז‬ ‫ייער וֵ ויי ַאז דּו זָ אלְ ְסט זִ יְך ַּב ְ‬ ‫ֶעס טּוט ִמיר זֵ ֶ‬ ‫עטן ַאז ֶמען‬ ‫עּב ְ‬ ‫ערן? ַמיין ֵהיילִ יגֶ ע ֶר ִּבי ָהאט גֶ ֶ‬ ‫ִמיט ַאן ַא ֶנְד ְ‬ ‫רֹויסן‬ ‫אּבן ַאזַ א גְ ְ‬ ‫אסט ַד ֲאגֹות‪ ,‬נָ אכְ ֶדעם וָ ואס ִמיר ָה ְ‬ ‫דּו ָה ְ‬ ‫זָ אל זַ יין ַּביי ִאים אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה‪ ,‬אּון ֶער ָהאט ְּב ֵפירּוׁש‬ ‫ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן וָ ואס ֶער ָהאט ְּב ֵפירּוׁש גֶ עזָ אגְ ט “וָ ואס‬ ‫מֹוה ַר”ן ִס ָימן ת”ג) גָ אר ַמיין זַ אְך ִאיז רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪,‬‬ ‫גֶ עזָ אגְ ט ַ(חיֵי ֲ‬ ‫ארגְ ן ַאז ִאיְך גֵ יי ַפאר ַאייְך”‪ ,‬אֹויְך ָהאט ֶער‬ ‫ָהאט ִאיר צּו זָ ְ‬ ‫ייּבן ִאין ִמיר‬‫אּון ֶעס ִאיז ַא ֶּפלֶ א ַּביי ִמיר ַאז ִדי ַאלֶ ע וָ ואס זֵ יי גְ לֵ ְ‬ ‫ארף ֶער‬ ‫גֶ עזָ אגְ ט “וֶ וער ֶעס ִאיז ַּביי ִמיר גֶ עוֶ וען רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ַד ְ‬ ‫קּומען צּו ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪,‬‬ ‫יׁשט ֶ‬ ‫ארוָ ואס זָ אלְ ן זֵ יי נִ ְ‬‫ַפ ְ‬ ‫ארגְ ן נָ אר ַא גַ אנְ ץ יָ אר זַ יין ְפ ֵריילִ יְך ִמיט ֶדעם” ִאיז‬ ‫יׁשט זָ ְ‬ ‫גָ ְ‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫יׁשט ֶפעלְ ן‪ ,‬אּון וֶ וער ֶעס ִאיז זֹוכֶ ה צּו זַ יין ַּביי‬ ‫ֵקיינֶ ער זָ אל נִ ְ‬ ‫קּומט ָדאס ַאז דּו ִּב ְיסט ִמיט ַד ֲאגֹות?‬ ‫וִ וי ְ‬ ‫ייען ִמיט ֶדעם ַא גַ אנְ ץ יָאר‪,‬‬ ‫ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ֶקען זִ יְך ְפ ֵר ֶ‬ ‫אשר בנחל מכתב רס”ד‬ ‫עראּום ָהאט ֶער גֶ עזָ אגְ ט ָ(ׁשם ִס ָימן ת”ה) ַמיין רֹאׁש‬ ‫ויד ְ‬ ‫וִ ֶ‬ ‫ּבֹורא ּכָ ל עֹולָ ִמים‬ ‫רֹויסער ִחידּוׁש ָדאס ֶדער ֵ‬ ‫ַה ָׁשנָ ה ִאיז ַא גְ ֶ‬ ‫דער הייליגער רבי איז מתקן מענטשן וואס‬ ‫ָהאט ָדאס ִמיר גֶ עגֶ ְ‬ ‫עּבן ַא ַמ ָּתנָ ה‪ֹ ,‬לא ִמ ָיּב ִעיא ֶע ְטץ ַאלֶ ע‬ ‫האבן א גאנץ יאר נישט קיין תיקון‪:‬‬ ‫אר ְפט ֶע ְטץ זַ יין ַּביי ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪ ,‬נָ אר ִדי גַ אנְ ֶצע‬ ‫ַד ְ‬ ‫ועסט ֶקענֶ ען זֹוכֶ ה זַ יין צּו זַ יין רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז‬ ‫ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫ארף זַ יין ַּביי ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‪.‬‬‫וֶ ועלְ ט ַד ְ‬ ‫עמאלְ ְטס ָהאט‬ ‫ערס פּון ֶדעם‪ ,‬וָ וארּום ֶד ָ‬ ‫עס ְ‬ ‫יׁש ָטא ַקיין גְ ֶר ֶ‬ ‫נִ ְ‬ ‫אשר בנחל מכתב ש”ה‬ ‫אר ֶרעכְ ְטן ֲא ִפילּו ַאזֶ עלְ כֶ ע‬ ‫ֶדער ֶר ִּבי גֶ עזָ אגְ ט ֶקען ֶער ַפ ְ‬ ‫עפאלְ ן וָ ואס ַא גַ אנְ ץ‬ ‫ֶמענְ ְט ְׁשן וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ׁשֹוין ַאזֹוי גֶ ַ‬ ‫יָאר ִאיז ִאים ְׁשוֶ וער זֵ יי ְמ ַת ֵקן זַ יין‪ָ ,‬א ֶּבער רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה‬ ‫>>>>‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪20‬‬ ‫אק ֶטער ָהאט ִאים גֶ עזָ אגְ ט דּו זָ אלְ ְסט זַ יין ִאין‬ ‫ֶדער ָד ְ‬ ‫מען זעט אפענע מופתים ביים ציון‪:‬‬ ‫עמען ִדי ְׁש ֵטיינֶ ער‬ ‫רֹויסנֶ ֶ‬ ‫ְׁש ִּפ ָיטאל אּון ִאיְך וֶ ועל ִדיְך ַא ְ‬ ‫ויסט ָדאס ַאלֶ ע וָ ואס זֶ ענֶ ען נָ אר ֵאיינְ ָמאל‬ ‫ֶעס ִאיז ַּבאוִ ְ‬ ‫עהט ֶער‪ֶ ,‬דער ִאיז‬ ‫קּומט ִאין ְׁש ִּפ ָיטאל‪ ,‬זֶ ְ‬ ‫פּון ִדי נִ ְירן‪ֶ ,‬ער ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫גֶ עוֶ וען אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאין ַ‬ ‫אּומאן‪ֲ ,‬א ִפילּו זֵ יי זֶ ענֶ ען נִ ְ‬ ‫ערזְ ִׁש ְירט ִדי אֹויגְ ן‪,‬‬‫ַּבאנְ ֶדעזְ ִׁש ְירט ִדי ָקאּפ ֶדער ִאיז ַּבאנְ ֶד ְ‬ ‫עדעס יָ אר‪,‬‬ ‫ארן יֶ ֶ‬ ‫ַקיין ְּב ֶר ְסלְ ֶב’ר ֲח ִס ִידים‪ ,‬וִ וילְ ן זֵ יי ׁשֹוין ָפ ְ‬ ‫ערזְ ִׁש ְירט ִדי ַהאנְ ט‪ֶ ,‬דער ִאיז ִדי ִפיס‪ֶ ,‬דער‬ ‫ֶדער ִאיז ַּבאנְ ֶד ְ‬ ‫עֹוררּות אּון ְפ ֵריילִ יכְ ֵקייט וָ ואס‬ ‫וָ וארּום ָדאס ַחיֹות אּון ִה ְת ְ‬ ‫עּבט ֶמען ְּבלּוט‬ ‫ערוִ וינֶ עס ִאין ִדי ַהאנְ ט‪ֶ ,‬דעם גֶ ְ‬ ‫ָהאט ִאינְ ֶט ְ‬ ‫יׁשט ִאין‬ ‫אר ְטן רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ְׁש ִּפ ְירט ֶמען נִ ְ‬ ‫ֶמען ְׁש ִּפ ְירט ָד ְ‬ ‫ְט ֶרענְ ְס ְפיָאזְ ֶׁשען‪.‬‬ ‫ער ֵציילְ ן‬ ‫ֶע ְרגֶ עץ‪ִּ .‬וּב ְפ ַרט ָדאס ָאן ַא ִׁשיעּור יּונְ גֶ עלַ ייט ֶד ְ‬ ‫ְט ַראכְ ט ֶער וָ ואס ָהאּב ִאיְך ָדא צּו זּוכְ ן? ִאיְך ָהאּב ָדא‬ ‫אס ְירט ִמיט זֵ יי‪,‬‬ ‫מֹופ ִתים וָ ואס ֶעס ָהאט ַּפ ִ‬ ‫ְ‬ ‫ָא ֶפענֶ ע‬ ‫עהט זִ יְך‬ ‫צּוקּומען‪ ,‬גֶ עּב ַא קּוק וָ ואס ָדא זֶ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫יׁשט וָ ואס ַא ַריינְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫עהאט ַקיין ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען‬ ‫יׁשט גֶ ַ‬ ‫אּבן נִ ְ‬ ‫יּונְ גֶ עלַ ייט וָ ואס ָה ְ‬ ‫אֹויס‪ַ ,‬חס וְ ָׁשלֹום ַא ְמׁשּוגֶ ען הֹויז‪ ,‬גֵ ייט ֶער ַאוֶ ועק‪ִ ,‬איז ֶדען‬ ‫אּבן זִ יְך‬‫וארן ֶדעם יָאר‪ ,‬וָ וארּום זֵ יי ָה ְ‬ ‫עראכְ ְטן גֶ עוָ ְ‬ ‫אֹויפגֶ ָ‬ ‫ְ‬ ‫אר ְפ ְסט זִ יְך ָדאְך‬ ‫ׁשֹוטה וִ וי ֶער? דּו ַד ְ‬ ‫ערע ֶ‬ ‫עס ֶ‬ ‫ָדא נָ אְך ַא גְ ֶר ֶ‬ ‫אר ְפן‬ ‫ארט ַּביים ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן ַאז זֵ יי ַד ְ‬ ‫עׁש ַּפ ְ‬ ‫אר ְטן ַאיינְ גֶ ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫אר ִׁש ֶידענֶ ע‬ ‫אר ְטן ַפ ְ‬ ‫עהסט ָד ְ‬ ‫קּומען ֵהיילְ ן ַדיינֶ ע נִ ְירן‪ֵ ,‬איי ִדי זֶ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫אּבן ִקינְ ֶדער‪.‬‬ ‫ָה ְ‬ ‫יֶעדער‬ ‫צּוטּוהן‪ֶ ,‬‬ ‫ְ‬ ‫יׁשט ִמיט ִדיר‬ ‫ֶע ְרלֵ יי ְק ַראנְ ֶקע‪ָ ,‬דאס ָהאט נִ ְ‬ ‫עהאט‬ ‫יׁשט גֶ ַ‬ ‫אּבן נִ ְ‬ ‫ַאזֹוי אֹויכֶ עט ִאינְ גֶ עלַ ייט וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫קּומט זִ יְך ֵהיילְ ן זַ יין ַמ ֲחלָ ה‪.‬‬ ‫ֵאיינֶ ער ְ‬ ‫אקּומען ַא‬ ‫עטן זֵ יי זָ אלְ ן ַּב ֶ‬ ‫עּב ְ‬‫אּבן ַא ַסאְך גֶ ֶ‬‫ַקיין ַּפ ְרנָ ָסה אּון ָה ְ‬ ‫ִדי זֶ עלְ ֶּבע זַ אְך ִאיז ַּביים ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבינְ ’ס ִציּון‪ַ ,‬אוַ ַודאי‬ ‫עקּומען‬ ‫ֶ‬ ‫צּור ְיקגֶ‬ ‫ויפער זֵ יי זֶ ענֶ ען ִ‬‫גּוטע ְׁש ֶטעלֶ ע פּון ַּפ ְרנָ ָסה‪ ,‬וִ ֶ‬‫ֶ‬ ‫ארף‬ ‫אר ְטן ֶמענְ ְט ְׁשן‪ָ ,‬א ֶּבער ָדאס ַד ְ‬ ‫אר ְטן ַאלֶ ע ָס ְ‬ ‫עהט ֶמען ָד ְ‬ ‫זֶ ְ‬ ‫עט ָראגְ ן ַא‬ ‫פּון ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבינְ ’ס ִציּון ָהאט ֶמען זֵ יי ׁשֹוין ָאנְ גֶ ְ‬ ‫קּוקן נָ אר אֹויף ַדיין‬ ‫אר ְפ ְסט ְ‬ ‫יׁשט ְמ ַבלְ ֵּבל זַ יין‪ ,‬דּו ַד ְ‬ ‫ִדיְך נִ ְ‬ ‫גּוטע ְׁש ֶטעלֶ ע פּון ַּפ ְרנָ ָסה‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫אּבן ַא ִּתיקּון‪ ,‬וָ ואס ָהאּב ִאיְך ִמיט ַאן‬ ‫ארף ָה ְ‬ ‫נְ ָׁש ָמה‪ִ ,‬איְך ַד ְ‬ ‫וארן ִמיט‬ ‫עהאלְ ְפן גֶ עוָ ְ‬ ‫ייער ַא ַסאְך גֶ ָ‬ ‫אֹויְך זֶ ענֶ ען זֵ ֶ‬ ‫עמט ָדאס ִאיז זִ יְך ַא ַריין ִאיז‬ ‫ערן‪ ,‬וֶ וען ֶדער ֶמענְ ְטׁש נֶ ְ‬ ‫ַאנְ ֶד ְ‬ ‫אּבן ָא ְּפגֶ עזָ אגְ ט‬ ‫טֹורים ָה ְ‬ ‫אק ִ‬ ‫מֹופ ִתים וָ ואס ָד ְ‬ ‫ערלִ יכֶ ע ְ‬ ‫וואּונְ ֶד ְ‬ ‫אר ְטן‬ ‫יׁשט‪ַ ,‬אוַ ַודאי ִאיז ָד ְ‬ ‫יׁשט ְמ ַבלְ ֵּבל פּון ֵקיינֶ עם נִ ְ‬ ‫ֶער זִ יְך נִ ְ‬ ‫אר ְטן‬‫עּבן פּון ַא וַ וייּב ָא ֶדער פּון ִקינְ ֶדער‪ ,‬אּון ָד ְ‬ ‫ֹלא ָעלֵ ינּו לֶ ְ‬ ‫אּומגֶ עוואּונְ ְט ֶׁשענֶ ע‬ ‫ְ‬ ‫אר ְטן ֶע ְרלֵ יי ֶמענְ ְט ְׁשן‪,‬‬ ‫ָדא ַאלֶ ע ָס ְ‬ ‫עּפֹועלְ ’ט ְרפּואֹות לְ ַמ ְעלָ ה ִמ ֶד ֶרְך ַה ֶט ַבע‪ ,‬אּון‬ ‫ֵ‬ ‫ָהאט ֶמען גֶ‬ ‫יׁשט אּונְ זֶ ער זַ אְך‪ ,‬רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִאיז‬ ‫עסט‪ָ ,‬א ֶּבער ָדאס ִאיז נִ ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫יׁשט ְס ַּתם ַמ ֲע ִׂשיֹות‪ָ ,‬דאס ֶקען ֶמען ְפ ֶרעגְ ן‬ ‫ָדאס ִאיז נִ ְ‬ ‫’קּומט ָהאט ַא ִּתיקּון‪ ,‬אּון‬ ‫ֶדעם ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבינְ ’ס זַ אְך‪ ,‬וֶ וער ְס ְ‬ ‫עטן‬ ‫עּב ְ‬ ‫אֹויסגֶ ֶ‬ ‫אר ְטן גֶ עוֶ וען אּון זִ יְך ְ‬ ‫ִאינְ גֶ עלַ ייט וָ ואס זֶ ענֶ ען ָד ְ‬ ‫קּוקן‬ ‫ארף ְ‬ ‫קּוקן אֹויף יֶענֶ עם‪ִ ,‬איְך ַד ְ‬ ‫יׁשט ְ‬ ‫ארף ִאיְך נִ ְ‬ ‫ְמ ֵמילָ א ַד ְ‬ ‫אר ְפט‪.‬‬‫עד ְ‬ ‫אּבן גֶ ַ‬ ‫וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫נָ אר אֹויף ִמיר‪ ,‬אֹויף ַמיין וַ וייּב‪ ,‬אֹויף ַמיינֶ ע ִקינְ ֶדער‪.‬‬ ‫אשר בנחל מכתב שי”ז‬ ‫אשר בנחל מכתב שמ”ב‬ ‫א פרוי זאל טרייבן איר מאן מיט א שטעקן‬ ‫צו פארן קיין אומאן מעג מען בארגן‪:‬‬ ‫קיין אומאן‪:‬‬ ‫ענְטׁש ָהאט‬ ‫יֶעדער ֶמ ְ‬ ‫ּונְדער וָ ואס ֶ‬ ‫יׁשט ַקיין ווא ֶ‬ ‫ִאיז נִ ְ‬ ‫יְׁשּועה‪,‬‬ ‫אּבן ַא ָ‬ ‫ארף ָה ְ‬ ‫יֶעדע ְפרֹוי וָ ואס זִ י ַד ְ‬ ‫ִאיְך ָהאף ַאז ֶ‬ ‫ֹויפיל ְמנִ יעֹות צּו ק ֶּומען צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש‬ ‫ַאז ִ‬ ‫ערלֵ יינֶ ען ֶדעם קּונְ ְט ֵרס “רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ַּביי ַצ ִד ִיקים”‬ ‫נָ אכְ ’ן ִא ֶיּב ְ‬ ‫עהן וִ וי ִא ְידן ַּפיינִ יגְ ן‬ ‫ַה ָׁשנָה‪ ,‬וָ וארּום ֶדער ַס ֶמ”ְך ֶמ”ם וִ ויל נָ אר זֶ ְ‬ ‫אדינְ גְ ט‬ ‫עקן זָ אלְ ְסט ָאנְ ַּב ִ‬ ‫ייּבן ִאיר ַמאן ִמיט ַא ְׁש ֶט ְ‬ ‫וֶ ועט זִ י ְט ַר ְ‬ ‫עקל אּון‬ ‫יׁשט ַקיין ַּב ְטלָ ן! כַ אּפ ַדיין ֶּפ ְ‬ ‫ער ֶדעם זַ יי נִ ְ‬‫זִ יְך‪ִ ,‬א ֶיּב ְ‬ ‫ארן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה צּום ֵהיילִ יגְ ן ְּב ֶר ְסלְ ֶב’ן ֶר ִּבי’ן ִאין‬ ‫ָפ ְ‬ ‫קּום צּום ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי’ן אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָה‪ֶ ,‬דער ֵהיילִ יגֶ ער‬ ‫ועקגֵ יין פּון ִציּון ַא גַ אנְ ְצן רֹאׁש‬ ‫יׁשט ַאוֶ ְ‬ ‫אּומאן‪ ,‬אּון זָ אלְ ְסט נִ ְ‬ ‫ַ‬ ‫צּוריק‪,‬‬ ‫הֹוצאֹות אֹויף ַא ִהין אּון ִ‬ ‫ֶר ִּבי ָהאט צּוגֶ עזָ אגְ ט ַאז “אֹויף ָ‬ ‫ּפֹועלְ ’ן ַפאר‬‫אֹויס ֵ‬ ‫עטן אּון ְ‬ ‫אר ְטן זִ ְיצן אּון ֶּב ְ‬‫ַה ָׁשנָ ה זָ אלְ ְסטּו ָד ְ‬ ‫אראנְ ִטיר ִאיְך”‪,‬‬ ‫’קּומט צּו ִמיר אֹויף רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה גַ ַ‬ ‫וֶ וער ְס ְ‬ ‫יְׁשּועה‪ ,‬גֶ עזּונְ ט ַּפ ְרנָ ָסה נַ ַחת אּון ַא גּוט‬ ‫ָ‬ ‫רֹויסן‬ ‫אּונְ ז ַא גְ ְ‬ ‫ארגְ ן גֶ עלְ ט ַפאר ַא ִט ֶיקעט‪ ,‬אּון ק ֶּומען‪,‬‬ ‫ענְסטּו ָּב ְ‬ ‫ער ֶדעם ֶק ְ‬ ‫ִא ֶיּב ְ‬ ‫עּבענְ ְט ְׁשט יָאר‪.‬‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫אצאלְ ן‪.‬‬‫אּון ֶדער ֵהיילִ יגֶ ער ֶר ִּבי וֶ ועט ִדיר ָדאס צ ִּוריק ַּב ָ‬ ‫אשר בנחל מכתב שי”ז‬ ‫יׁשט‬ ‫ועסט נִ ְ‬ ‫ועסט ִמיר ָפאלְ גְ ן‪ ,‬אּון דּו וֶ ְ‬ ‫ִאיְך ָהאף ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫אּבן‪.‬‬ ‫ֲח ָר ָטה ָה ְ‬ ‫אומאן איז ווי א שפיטאל‪:‬‬ ‫אשר בנחל מכתב שמ”ו‬ ‫קּומט ִאין ַא ְׁש ִּפ ָיטאל‪ַ ,‬א ֶמענְ ְטׁש ָהאט‬ ‫ַאזֹוי וִ וי ֶמען ְ‬ ‫וערן‪ ,‬אּון‬ ‫עה ְיטן זָ אל ֶמען וֶ ְ‬ ‫צּוטּוהן ִמיט ִדי נִ ְירן‪ָ ,‬א ְּפגֶ ִ‬ ‫ְ‬ ‫‪21‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫זיי מיר נישט מגלה‬ ‫ווען משיח קומט‬ ‫אינעם טאג פון דיין בר מצוה? ווייל דער אייבערשטער אליין פריידט‬ ‫דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט דערציילט‪:‬‬ ‫זיך מיט דעם וואס דו האסט געטון‪ ,‬און די גאנצע פמליא של מעלה‬ ‫אין שטאט צפת האט געוואוינט א איד מיטן נאמען אברהם‪ .‬ער‬ ‫באוואונדערט דיין אקט‪ .‬איך ווייס בכלל נישט וואס דו האסט געטון‬ ‫איז געווען א גאר פשוט'ער מענטש וואס האט בכלל נישט געקענט‬ ‫אבער איך וויל עס שטארק וויסן; אויב דו וועסט מיר זאגן‪ ,‬זאג איך‬ ‫לערנען; קוים קוים וואס ער האט געקענט דאווענען אין א סידור‪ ,‬און‬ ‫דיר צו אז איך וועל קומען לערנען מיט דיר יעדן טאג‪ ,‬און איך וועל‬ ‫פארשטייט זיך אז פירוש המילות האט ער גארנישט געקענט‪.‬‬ ‫דיר אנטפלעקן ווען משיח וועט קומען‪".‬‬ ‫אבער איין זאך האט ער געהאט אין וואס ער איז געווען גאר‬ ‫האט אברהם אים געענטפערט‪” :‬הער זיך צו‪ ,‬די מצוה וואס איך‬ ‫שטארק – ער פלעגט שטענדיג רעדן צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫האב געטון אינעם טאג פון מיין בר מצוה‪ ,‬האב איך געטון נאר פארן‬ ‫באשעפער אליין און נישט פאר קיין שום אנדערע סיבה; נישט אז‬ ‫יעדע נאכט ביי חצות פלעגט ער זיצן אויף דער ערד און וויינען‬ ‫מענטשן זאלן וויסן‪ ,‬און איך בין נישט אינטערעסירט עס אייך צו‬ ‫אויף די צרות וואס כלל ישראל מאכט מיט‪ ,‬און אויף דעם וואס די‬ ‫דערציילן‪ .‬און אויב צוליב דעם ווילט איר נישט לערנען מיט מיר‪ ,‬גייט‬ ‫שכינה הקדושה איז נעבעך אין גלות‪ ,‬אידישע קינדער ווייסן נישט‬ ‫לדרככם לשלום”‪ .‬און אליהו הנביא איז געגאנגען‪.‬‬ ‫פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫למעשה איז פון דעם אליין געווארן א גאר גרויסער רעש אויבן אין‬ ‫איינמאל אינמיטן די נאכט‪ ,‬הערט ער ווי איינער קלאפט אויפן‬ ‫הימל‪ ,‬אז עס געפינט זיך א מענטש אויף דער וועלט וואס מען זאגט‬ ‫טיר‪ .‬אברהם האט געפרעגט‪" :‬ווער איז דארט?" און יענער האט‬ ‫אים צו אז מען גייט לערנען מיט אים יעדן טאג און מען וועט אים‬ ‫געענטפערט‪" :‬איך בין אליהו הנביא‪ ,‬עפן מיר אויף די טיר‪ ".‬אברהם‬ ‫אנטפלעקן דעם קץ‪ ,‬און מיט דעם אלעם שטופט ער אלעס אוועק‬ ‫האט געעפנט די טיר‪ ,‬און ווי נאר אליהו הנביא איז אריינגעקומען‪ ,‬איז‬ ‫ווייל ער וויל נישט דערציילן וואספארא מצוה ער האט געטון‪ ,‬היות‬ ‫דאס גאנצע הויז געווארן אנגעפילט מיט א גרויסער שיין‪.‬‬ ‫ער האט עס נאר געטון פאר איין סיבה‪' :‬נאר צו מאכן א נחת רוח פארן‬ ‫בורא כל עולמים'‪.‬‬ ‫אליהו הנביא האט אים געזאגט‪" :‬זאג מיר‪ ,‬וואס האסטו געטון‬ ‫האט מוהרא"ש אויסגעפירט‪ :‬אוודאי איז יעדע מצוה‬ ‫וואס א מענטש טוט אויף דער וועלט זייער חשוב‪ ,‬אבער‬ ‫וואס מען לערנט זיך ארויס פון די מעשה איז‪ ,‬אז ווען מען‬ ‫טוט א מצוה ריין און פשוט נאר פארן אייבערשטן‪ ,‬זעט מען‬ ‫ווי חשוב דאס איז און וואספארא גרויסן רעש דאס מאכט‬ ‫אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫אבער וועלכע מצוה קען מען טון יעדן טאג אן דעם וואס‬ ‫קיינער זאל וויסן? דאס איז רעדן צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫קיינער דארף נישט וויסן וואו דו גייסט און וואס דו רעדסט;‬ ‫רעד פשוט צום באשעפער‪ ,‬און אזוי וועסטו אויף דער‬ ‫וועלט באקומען א גאר ריינע אמונה‪ ,‬אן אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫אשר בנחל חלק נג‘ מכתב י‘ קצב‪ ,‬בריוו ‪10192‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪22‬‬ ‫פארזעצונג פון פריער‪:‬‬ ‫ייליגֶ ער ֶר ִּבי זֵ יי‬ ‫ערנָ אְך ָהאט ֶדער ֵה ִ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ארכְ ִטיגֶ ע‬‫ואל ִדיגֶ ע ָפ ְ‬ ‫עהֹויּבן זָ אגְ ן ַא גֶ עוַ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ָאנְ גֶ‬ ‫יימגֶ עגַ אנְ גֶ ען ֵקיין ְּב ֶר ְס ֶלב‪ֶ ,‬ר ִּבי‬ ‫צּוריק ַא ֵה ְ‬ ‫ֶדער ֶר ִּבי ִאיז ִ‬ ‫ֹאמר ּב ַֹעז‬‫אֹויפ'ן ָּפסּוק (רּות ב'‪ ,‬ח') "וַ ּי ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ּתֹורה‬ ‫ָ‬ ‫עקּומען צּום ֶר ִּבי'ן‪ ,‬אּון‬ ‫ֶ‬ ‫נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי זֶ ענֶ ען גֶ‬ ‫ימן ס"ה)‪,‬‬ ‫מֹוה ַר"ן‪ֵ ,‬ח ֶלק א'‪ִ ,‬ס ָ‬ ‫יקּוטי ֲ‬ ‫ֶאל רּות"‪(ִ ,‬ל ֵ‬ ‫יילן ִא ֶיּבער זַ יינֶ ע‬ ‫ער ֵצ ְ‬‫עהֹויּבן ֶד ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶדער ֶר ִּבי ָהאט זֵ יי ָאנְ גֶ‬ ‫עדט ִא ֶיּבער ִּתיקּון פּון נְ ָׁשמֹות‪ ,‬אּון וִ וי‬ ‫וָ ואס ֶר ְ‬ ‫סּורים וָ ואס ֶער גֵ ייט ְ‬ ‫דּורְך פּון‬ ‫רֹויסע יִ ִ‬ ‫עק ִליכֶ ע גְ ֶ‬ ‫ְׁש ֶר ְ‬ ‫עער‬ ‫אֹויפזֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אּבן ֶדעם‬ ‫ייער ָה ְ‬ ‫ארף זֵ ֶ‬ ‫ַאזֹוי ֶמען ַד ְ‬ ‫ייטן ַארּום אּון ַארּום‪.‬‬ ‫ַא ֶלע זַ ְ‬ ‫עבּן אֹויף זֵ יי אּון‬ ‫עלד‪ ,‬וָ ואס זָ אל ַאכְ טּונְ ג גֶ ְ‬ ‫פּון ֶפ ְ‬ ‫אר ְט ְלט זִ יְך ָאן‬ ‫אר ֶרעכְ ְטן‪ ,‬אּון ֶדער וָ ואס גַ ְ‬ ‫זֵ יי ַפ ְ‬ ‫"ב ַּעל ַה ָּשׂ ֶדה"‪ ,‬גֵ ייט ַא ִר ֶיּבער אֹויף‬ ‫צּו זַ יין ֶדער ַ‬ ‫יצ ָלן‪,‬‬ ‫סּורים ָאן ֵקיין ִׁשיעּור‪ַ ,‬ר ֲח ָמנָ א ִל ְ‬ ‫ִאים ִפ ֶילע יִ ִ‬ ‫ָא ֶּבער ֶער גֵ ייט ַא ֶלעס ַא ִר ֶיּבער ִמיט זַ יין גְ ְ‬ ‫רֹויסן‬ ‫עלד וִ וי ֶעס‬ ‫יט'ן ֶפ ְ‬ ‫עּבט זִ יְך ָאּפ ִמ ְ‬‫ּכ ַֹח‪ ,‬אּון ֶער גֶ ְ‬ ‫ארף צּו זַ יין‪.‬‬‫ַד ְ‬ ‫עצט‪,‬‬ ‫אטׁש וָ ואס ֶדער ֶר ִּבי ָהאט ֶע ְר ְׁשט יֶ ְ‬ ‫כָ ְ‬ ‫זּומער‪ְ ,‬מגַ ֶלה גֶ עוֶ וען ֶדעם גֶ עוַ ְ‬ ‫ואל ִדיגְ ן‬ ‫ִאין ֶדעם ֶ‬ ‫עדנְ ִדיג ִמיט ֶר ִּבי נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי‪ ,‬וֶ וען‬ ‫ַאזֹוי ֶר ְ‬ ‫ארף‬ ‫ִענְ יָ ן פּון ְמ ַת ֵקן זַ יין נְ ָׁשמֹות‪ ,‬אּון ַאז ֶמען ַד ְ‬ ‫עק ִליכֶ ע‬ ‫ְ ְ‬‫ר‬ ‫ֶ‬ ‫ׁש‬ ‫ע‬ ‫יינֶ‬ ‫זַ‬ ‫ט‬ ‫ס‬‫ְ‬ ‫מּוע‬ ‫ֶ‬ ‫עׁש‬ ‫ְ ְ‬ ‫גֶ‬‫אֹויס‬ ‫אט‬ ‫ה‬ ‫ֶדער ֶר ִּבי ָ‬ ‫"ב ַּעל ַה ָּשׂ ֶדה"‪ ,‬אּון‬‫אּבן ַא ַ‬ ‫ארק ָה ְ‬ ‫ייער ְׁש ַט ְ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫עקּומען‬ ‫ֶ‬ ‫גֶ‬ ‫ויׁשן ַא ַריינְ‬‫ייטן‪ִ ,‬איז ִאינְ ְצוִ ְ‬ ‫סּורים פּון ַא ֶלע זַ ְ‬ ‫יִ ִ‬ ‫אר ְט ְלט צּו זַ יין ֶדער ַּב ַעל‬ ‫ֶער ָהאט זִ יְך ָאנְ גֶ עגַ ְ‬ ‫עדן צּו‬ ‫עהֹויּבן זִ יְך ָא ְּפ ֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫יצין‪ ,‬אּון זִ י ָהאט ָאנְ גֶ‬ ‫ִדי ֶר ִּב ִ‬ ‫מּוע ְסט ִאין ֶדעם‬ ‫עׁש ֶ‬‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫וערט ְ‬ ‫ַה ָּשׂ ֶדה‪ ,‬וִ וי ֶעס וֶ ְ‬ ‫עהאט‬ ‫אֹויפ'ן ֶר ִּבי'ן‪ ,‬זִ י ָהאט גֶ ַ‬ ‫ֶר ִּבי נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי ְ‬ ‫עסט וֶ ועגְ ן ָהאט‬ ‫ּתֹורה‪ ,‬פּון ֶד ְ‬‫ער ַמאנְ ְטן ָ‬ ‫אֹויבנְ ֶד ְ‬ ‫ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫עּבט נִ ְ‬ ‫ארוָ ואס ֶדער ֶר ִּבי גֶ ְ‬ ‫ְד ֵריי ַט ֲענֹות; ֵאיינְ ס‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫עדט פּון ֶדעם ַא ַסאְך‬ ‫ער ְ‬ ‫ׁשֹוין ֶדער ֶר ִּבי ֶּב ֱא ֶמת גֶ ֶ‬ ‫יׁשט אֹויף זַ יין‬ ‫ארוָ ואס ֶער ִהיט נִ ְ‬ ‫ַאכְ טּונְ ג אֹויף זִ יְך‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫יער‪ ,‬וֶ וען ֶער ָהאט נָ אְך גֶ עוואֹוינְ ט ִאין‬ ‫ארן ְפ ִר ֶ‬ ‫יָ ְ‬ ‫עּפט זִ יְך‬ ‫ארוָ ואס ֶדער ֶר ִּבי ְׁש ֶל ְ‬ ‫גֶ עזּונְ ט‪ְ ,‬צוֵ ְ‬ ‫וייטנְ ס‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫אלי‪.‬‬‫אט ָיּפ ִ‬ ‫זְ ַל ִ‬ ‫ארוָ ואס‬ ‫יטנְ ס ַפ ְ‬ ‫זֹויפיל ַארּום אֹויף ִדי וֶ ועגְ ן‪ ,‬אּון ְד ִר ְ‬ ‫ַא ִ‬ ‫ואל ִדיגֶ ע‬ ‫פּון ֶדעם זֶ עט זִ יְך ַארֹויס ִדי גֶ עוַ ְ‬ ‫וערן‪.‬‬ ‫עלאזְ ט ַאז ָדאס ִקינְ ד זָ אל נִ ְפ ָטר וֶ ְ‬ ‫ֶער ָהאט צּוגֶ ָ‬ ‫ייליגֶ ער ֶר ִּבי‬ ‫רֹויסע זַ אכְ ן צּו וָ ואס ֶדער ֵה ִ‬ ‫גְ ֶ‬ ‫ערט‪ָ ,‬האט ֶער‬ ‫עה ְ‬ ‫וֶ וען ֶדער ֶר ִּבי ָהאט ָדאס גֶ ֶ‬ ‫יׁשט‬ ‫ָהאט זֹוכֶ ה גֶ עוֶ וען‪ ,‬וַ וייל ֶדער ֶר ִּבי ִאיז נִ ְ‬ ‫אלט ִאיר זַ יין‬ ‫"א ְד ַר ָּבה וְ ַא ְד ַר ָּבה‪ ,‬זָ ְ‬ ‫ערּופן‪ַ ,‬‬ ‫ְ‬ ‫זִ יְך ָאנְ גֶ‬ ‫עׁש ַטאנֶ ען ֲא ִפילּו נָ אר ַפאר ֵאיין ֶסעקּונְ ֶדע‬ ‫גֶ ְ‬ ‫ִדי ַדיָ ינִ ים‪ַ ,‬פאר ִאיר ִאיז ַא ָׁשאד ָדאס ִקינְ ד?"‪ ,‬אּון‬ ‫עדע‬ ‫עדע ִמינּוט אּון יֶ ֶ‬ ‫על ֶּבע ַמ ְד ֵריגָ ה‪ ,‬יֶ ֶ‬ ‫אֹויף ִדי זֶ ְ‬ ‫עּב ָראכְ ן ִאין ַא גֶ עוֵ ויין אּון ִמיט‬ ‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶדער ֶר ִּבי ָהאט‬ ‫ֶסעקּונְ ֶדע ָהאט ֶדער ֶר ִּבי זֹוכֶ ה גֶ עוֶ וען צּו גָ אר‬ ‫ערן ִאין ִדי אֹויגְ ן גֶ עזָ אגְ ט‪" ,‬וָ ואס וֵ ְ‬ ‫וייסט ִאיר ִּבכְ ַלל‬ ‫ְט ֶר ְ‬ ‫ואל ִדיגֶ ע זַ אכְ ן‪ִ ,‬איז‬ ‫ער ִליכֶ ע אּון גֶ עוַ ְ‬‫ייע וואּונְ ֶד ְ‬ ‫נֵ ֶ‬ ‫עק ִליכֶ ע ְּב ָראְך ָדאס ִאיז‬ ‫ואל ִדיגֶ ע ְׁש ֶר ְ‬ ‫ערע גֶ עוַ ְ‬ ‫ואס ֶ‬ ‫וָ ֶ‬ ‫ָדאְך זִ יכֶ ער צּו וָ ואס ֶער ָהאט ַא ְלץ זֹוכֶ ה גֶ עוֶ וען‬ ‫ועלט ַאז ָדאס ִקינְ ד ִאיז‬ ‫גֶ עוֶ וען ַפאר ִדי אנְ ֶצע וֶ ְ‬ ‫גַ‬ ‫ארן‪.‬‬ ‫ִאין ִדי יָ ְ‬ ‫ארץ ִאיז גֶ ענְ ְצ ִליְך ֶצ ְ‬ ‫עּב ָראכְ ן‬ ‫וארן? ַמיין ַה ְ‬ ‫נִ ְס ַּת ֵלק גֶ עוָ ְ‬ ‫קֹודׁש ָהאט ֶדער ֶר ִּבי גֶ עזָ אגְ ט‬ ‫אּום ַׁש ָּבת ֶ‬ ‫יטן פּון ֶדעם"‬ ‫עׁשנִ ְ‬ ‫אּון ֶצ ְ‬ ‫אֹויפ'ן ָּפסּוק ְ(ּת ִה ִלים ק"ב‪ ,‬י') "וְ ִׁש ֻּקוַ י ִּב ְבכִ י‬ ‫ּתֹורה ְ‬ ‫ָ‬ ‫אֹויפ'ן ֶר ִּבינְ 'ס‬ ‫ְ‬ ‫ערן‬‫ערינֶ ען ְט ֶר ְ‬ ‫ֶעס זֶ ענֶ ען גֶ ִ‬ ‫ידּוׁשי‬ ‫יידער ֶמען ִאיז ְמ ַח ֵדׁש ִח ֵ‬ ‫ָמ ָסכְ ִּתי"‪ַ ,‬אז ֵא ֶ‬ ‫ָּפנִ ים‪ ,‬אּון ֶר ִּבי נָ ָתן אּון ֶר ִּבי נַ ְפ ָת ִּלי זֶ ענֶ ען גְ ַלייְך‬ ‫מֹוה ַר"ן‪,‬‬‫יקּוטי ֲ‬ ‫קֹודם וֵ ויינֶ ען ִ(ל ֵ‬ ‫ארף ֶמען ֶ‬ ‫ּתֹורה ַד ְ‬ ‫ָ‬ ‫ּבּוׁשה וָ ואס ִאיז זֵ יי‬‫אפן פּון ִדי ַצ ַער אּון ָ‬ ‫על ְ‬‫רֹויסגֶ ָ‬ ‫ַא ְ‬ ‫אלט‬ ‫עמ ְ‬ ‫ימן ס"ב)‪ ,‬אּון ֶדער ֶר ִּבי ָהאט ֶד ָ‬ ‫ֵח ֶלק א'‪ִ ,‬ס ָ‬ ‫עק ִליכֶ ע ַמ ְר ֶאה וִ וי ֶדער‬ ‫צּוקּוקנְ ִדיג ִדי ְׁש ֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫אלן‬ ‫אפ ְ‬ ‫ַּב ַ‬ ‫עדעס ָמאל וָ ואס ֶער ִאיז‬ ‫גֶ עזָ אגְ ט אֹויף זִ יְך ַאז יֶ ֶ‬ ‫ארק‪.‬‬‫ֶר ִּבי וֵ ויינְ ט ַאזֹוי ְׁש ַט ְ‬ ‫אר ֶדעם‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫פ‬ ‫ַ‬ ‫ר‬ ‫ע‬‫ֶ‬ ‫ט‬ ‫ּתֹורה‪ ,‬וֵ ויינְ‬ ‫ידּוׁשי ָ‬ ‫ְמ ַח ֵדׁש ִח ֵ‬ ‫קֹודׁש‪,‬‬‫ייטאג ֶע ֶרב ַׁש ָּבת ֶ‬ ‫קּומענְ ִדיגְ ן ָטאג‪ְ ,‬פ ַר ָ‬ ‫ֶדעם ֶ‬ ‫עקּומען צּום ֶר ִּבי'ן‪ ,‬אּון ֶדער ֶר ִּבי‬ ‫ֶ‬ ‫צּוריק גֶ‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי ִ‬ ‫יׁשט גְ ַלייְך‬ ‫ָהאט זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט‪" ,‬וֶ וען ִאיר ְ‬ ‫לֹויפט וֶ וען נִ ְ‬ ‫פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה‬ ‫יילט ֵׁשיינְ ס"‪.‬‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ואלט ִאיְך ַאייְך וֶ וען ֶד ְ‬ ‫ַאוֶ ועק‪ ,‬וָ ְ‬ ‫קע"ג‬ ‫‪23‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫עסן פאפקארן מיט די‬ ‫שלום בית'לאזע חברים‬ ‫‪ SOONER OR LATER‬מיד ווערן פון‬ ‫זיך רעכענען מיט זיין ווייבס מענטשליכע‬ ‫געברויך צו באקומען אנערקענונג פאר‬ ‫איר שווערע ארבעט‪.‬‬ ‫מען דארף נאר באמערקן א וויכטיגע‬ ‫זאך וואס נישט יעדער כאפט‪.‬‬ ‫די דריי הויפט קאטעגאריעס פון היכל‬ ‫הקודש אינווענטארי האלטן זיך נישט‬ ‫ס איז א אנגענומענע זאך‬ ‫אין עולם הביזנעס אז‬ ‫מען נעמט אינווענטארי‪,‬‬ ‫מען געבט א קוק אויף די‬ ‫ע‬ ‫שעלווס צו זען וואס טוט זיך דארט‪.‬‬ ‫די פרק משניות וואס א מענטש זאגט‪,‬‬ ‫אמבעסטן אויב עס פעלט איינס פון די‬ ‫דאס געבט אים ‪ FUEL‬צו האבן אייזערנע‬ ‫דריי קאמפאנענטס‪.‬‬ ‫אזוי ווי עס קומט סוף יאר וועלן‬ ‫נערוון ווען זאכן גייען פארקערט ווי‬ ‫מיר נעמען אינווענטארי פון די ריזיגע‬ ‫שטעלט אייך פאר א קלאדינג סטאר‬ ‫ער וויל‪ ,‬און די מציאות ווייזט אז ווען‬ ‫יומאנגעס וועירהאוז הנקרא היכל‬ ‫וואס פארקויפט נאר צוויי חלקים פון די‬ ‫א מענטש פילט זיך אן מיט די ‪FUEL‬‬ ‫הקודש‪ ,‬מיר וועלן א קוק טאן וויפל דפים‬ ‫‪.THREE PIECE SUIT‬‬ ‫הנקרא משניות‪ ,‬באקומט ער טאקע נייע‬ ‫גמרא און פרקים משניות ליגט אויף די‬ ‫כוחות צו האבן געדולד צו מיטגיין מיט‬ ‫שטעלט אייך פאר ער פארקויפט נישט‬ ‫פאליצעס‪ ,‬מיר וועלן זען די ציפערן וויפל‬ ‫זיין ווייב אויף זאכן וואס זענען פארקערט‬ ‫קיין הויזן‪ ,‬נאר וועסטלעך מיט רעקלעך‪.‬‬ ‫מאל געקושט די מזוזה‪ ,‬וויפל פעני'ס אין‬ ‫ווי אים‪ ,‬ווי למשל זי וויל ערקאנדישן‬ ‫די פושקע‪ ,‬וויפל מאל געזאגט פאר די‬ ‫אויף ‪ 72‬און ער וויל ערקאנדישן אויף ‪,68‬‬ ‫אדער שטעלט אייך פאר ער פארקויפט‬ ‫ווייב אז מען שעצט איר שווערע ארבעט‪.‬‬ ‫די משניות געבט אים די פסיכאלאגישע‬ ‫נישט קיין רעקלעך‪ ,‬נאר וועסטלעך מיט‬ ‫הויזענעס‪.‬‬ ‫כדי צו מאכן גרינגער די היכל הקודש‬ ‫כוחות אז אויב די ערקאנדישן איז ‪ 72‬זאל‬ ‫אינווענטארי קאונט וועלן מיר עס גרופירן‬ ‫ער נישט ווערן נערוועז דערפון‪.‬‬ ‫אזוי זעט אויס איינער וואס פעלט איינס‬ ‫אין דריי קאטעגאריעס‪ ,‬תורה‪ ,‬תפלה‪,‬‬ ‫און די אינטרעסאנטע זאך איז אז ווען‬ ‫פון די דריי היכל הקודש קאמפאנענטס‪.‬‬ ‫שלום בית‪ ,‬אזוי ווי למשל עס וואלט‬ ‫די משניות קומט אריין אין די מענטש‪,‬‬ ‫אויב איינער‪ ,‬למשל‪ ,‬רעדט צום‬ ‫געווען א תורה וועירהאוז אין קווינס‪,‬‬ ‫צינד זיך אן‪ ,‬כאלו‪ ,‬א ‪ METER‬וואס ווען‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און געבט קאמפלימענטן‬ ‫א תפלה וועירהאוז אין בראנקס‪ ,‬און א‬ ‫די מיטער לויפט אפ ווערט דער מענטש‬ ‫פאר די ווייב אבער ער עפנט נישט‬ ‫שלום בית קאמפלימענטן וועירהאוז אין‬ ‫צוריק ווי א פרא אדם‪ ,‬ער ווערט צוריק‬ ‫יעדן טאג א משניות און גמרא‪ ,‬וועט ער‬ ‫ברוקלין‪.‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪24‬‬ ‫וואס באדאנקט זיך פאר די ווייב אויף‬ ‫שנעל אויס די בעטערי פון האבן געדולד‬ ‫אן ‪ ,EXPLOSIVE DEVICE‬וואס אויב‬ ‫איר שווערע ארבעט האט שמירת עיניים‬ ‫צו ‪ 72‬עירקאנדישן און צו די ווייבס‬ ‫ער נעמט נישט באלד איין פון די משניות‬ ‫אויף די גאס‪ ,‬קען איך דיר גלייבן‪ ,‬אבער‬ ‫‪STRAWBERRY JAM CINNAMON‬‬ ‫מעדעצין וועלן די ארומיגע שפירן די‬ ‫אז דו וועסט מיר זאגן אז א אינגערמאן‬ ‫‪.SALMON FISH‬‬ ‫קאנסעקווענצן‪.‬‬ ‫וואס מאכט די ווייב פילן ווי א צוויי יעריג‬ ‫אויב מען האט תורה און תפלה אן‬ ‫ביי איינעם איז די מיטער ‪ 24‬שעה‪ ,‬ביי‬ ‫קינד האט שמירת עיניים אויפן גאס איז‬ ‫שלום בית‪ ,‬איז דאך גאר ביטער‪.‬‬ ‫איינעם ‪ 12‬שעה‪ ,‬ביי איינעם גאר זעקס‬ ‫דאס שווער צו גלייבן‪ ,‬א אינגערמאן וואס‬ ‫שעה‪ ,‬אבער יעדער מענטש האט א סכום‬ ‫האלט נישט די ווייב טייער אזוי ווי א‬ ‫ווייל ווען עס קומט צו די שווערע‬ ‫פון שעות וואס אויב ער איז אזויפיל שעה‬ ‫חשוב'ע מענטש האט נישט קיין שמירת‬ ‫מלחמה פון גיין אויפ'ן גאס און זיך היטן‬ ‫אן תורה איז ביטער פאר די גאנצע סביבה‪.‬‬ ‫עיניים אויף די גאס‪ ,‬ס'קען גאר זיין‬ ‫די אויגן איז דא צוויי סארט מענטשן‪.‬‬ ‫פארקערט‪ ,‬ס'קען גאר זיין אז ער גייט אויף‬ ‫קומט אויס אז אויב מען האט תפלה‬ ‫די גאס און די אויגן פליען אים איבעראל‬ ‫עס איז דא די וואס פארגינען די ווייב‬ ‫מיט שלום בית אן תורה‪ ,‬קען מען ציען‬ ‫ווי א פארציקנדע חיה וואס איז ארויס פון‬ ‫לופט צו אטעמען און ס'איז דא די וואס‬ ‫פאר נישט צי לאנג‪ ,‬די בעטערי נוצט זיך‬ ‫‪ CAGE‬און איז אומקאנטראלירבאר‪.‬‬ ‫זענען ענטייטלט צו דאס און צו יענס‬ ‫באלד אויס‪ ,‬אויב מען נעמט נישט נאך‬ ‫און עקספעקטן אז יעדע ווארט וואס ער‬ ‫נערוון‪-‬בעטערי פון די משניות‪.‬‬ ‫ווייל איינער א שלום בית'לאזער‬ ‫זאגט מוז ווערן געטון ווייל ער קוקט אויף‬ ‫עצה געבער האט אים מדריך געווען אז‬ ‫זיך אזוי ווי א אפגאט אזוי ווי פרעה ביי די‬ ‫אויב‪ ,‬למשל מען האט תורה מיט‬ ‫זיצן מיט די ווייב אויפן קאוטש און עסן‬ ‫נילוס טייך יעדן צופרי‪.‬‬ ‫שלום בית אן תפלה‪ ,‬איז אויך א שווערע‬ ‫פאפקארן איז א איבעריגע זאך‪ ,‬דערפאר‬ ‫עסק‪ ,‬אן בעטן דעם אייבערשטן נוצט זיך‬ ‫לויפט ער ארויס פון שטוב און פארברענט‬ ‫אז דו וועסט מיר זאגן אז א אינגערמאן‬ ‫די נאכט מיט נאך תלמידים פון די שלום‬ ‫בית'לאזער עצה געבער עסנדיג פאפקארן‬ ‫ביי די קלעס‪-‬מעיטס קאנטרי‪-‬מעיטס‬ ‫עס‪-‬ענד‪-‬פי‪-‬מעיטס‬ ‫עידזש‪-‬מעיטס‬ ‫שוויץ‪-‬מעיטס שלום בית'לאזער מעיטס‬ ‫זי וויל ערקאנדישן אויף ‪ 72‬און ער וויל‬ ‫בריסקעט וואך נאכט‪.‬‬ ‫פארוואס עסן פאפקארן מיט די ווייב‬ ‫ערקאנדישן אויף ‪ ,68‬די משניות געבט‬ ‫אויפן קאוטש אז מען קען עסן פאפקארן‬ ‫מיט שלום בית'לאזע חברים ביי די דריטע‬ ‫קאזנס בריסקעט וואך נאכט‪.‬‬ ‫אים די פסיכאלאגישע כוחות אז אויב די‬ ‫קומט אויס אז אין היכל הקודש מוז‬ ‫מען טאקע האבן אלע דריי‪ ,‬תורה און‬ ‫תפלה און שלום בית‪ ,‬אויב עס פעלט‬ ‫ערקאנדישן איז ‪ 72‬זאל ער נישט ווערן‬ ‫איינס איז א שווערע מצב‪.‬‬ ‫מען מוז זאגן משניות‪ ,‬מען מוז רעדן‬ ‫נערוועז דערפון‪.‬‬ ‫‪25‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫אזוי ווי מען לייגט קאנפעקשן שוגער‬ ‫נישט גאראנטירט‪ ,‬דערפאר דארף איך א‬ ‫צום אייבערשטן‪ ,‬מען מוז רעדן צו די‬ ‫אויף די ‪ BLAND‬שמאטע קעיק‪.‬‬ ‫"אייבערשטער‪-‬חבר" זאל מיך דערמאנען‬ ‫ווייב מיט איידלקייט און מיט דרך ארץ‪.‬‬ ‫צו בלייבן מיט די תמימות און נישט אראפ‬ ‫אזוי ווי מען גיסט הייסע זיסע‬ ‫דאס איז א שטיקל אינווענטארי‬ ‫פון שיף‪.‬‬ ‫טשאקלעד אויף די בלאסע נאפאליאן‪.‬‬ ‫קאונט פון היכל הקודש‪.‬‬ ‫יעצט צוריק צו די אינווענטארי קאונט‬ ‫אזוי ווי האניג אין די טיי‪.‬‬ ‫דא קומט נאך צו א קליין שטיקל‪,‬‬ ‫דא בקהילתינו היכל הקודש‪ ,‬האמיר די‬ ‫עס איז גוט צו האבן א גוטן חבר אין‬ ‫דינים איז פארקערט פון תשובה‪ ,‬דין‬ ‫דריי זאכן פון תורה און תפלה און שלום‬ ‫היכל הקודש‪ ,‬עס איז גוט צו האבן א‬ ‫מיינט האסט געטון אן עבירה קומט דיר א‬ ‫בית‪ ,‬דערנאך קומט צו אז מען דארף א‬ ‫אייבישטער חבר‪ ,‬א חבר וואס רעדט פון‬ ‫שטראף‪ ,‬המתקת הדינים מיינט מען בעט‬ ‫גוטן חבר א תמים וואס וועט מיט מיר‬ ‫דעם אייבערשטן‪ ,‬א חבר וואס וועט מיר‬ ‫זיך איבער מיט דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫חזר'ן אז דער באשעפער איז דא און איך‬ ‫זאגן נאכאמאל און נאכאמאל אז דער‬ ‫דארף רעדן צו אים‪.‬‬ ‫מען דרייט איבער‪ ,‬מען נעמט די‬ ‫שטרענגע דין און מען מאכט פון דעם‬ ‫און יעצט קומט די‬ ‫א זיסקייט‪ ,‬אז מען בעט איבער דעם‬ ‫זאך פון שמחה‪ ,‬אויסער‬ ‫אייבערשטן ווערט א זיסקייט‪.‬‬ ‫דעם וואס מען נעמט‬ ‫סוף יאר אינווענטארי‬ ‫אז מען זינגט און מען קלאטשט איז די‬ ‫צו האב איך געזאגט‬ ‫גאנצע איבערבעטונג מיט'ן אייבערשטן‬ ‫משניות דעם יאר‪ ,‬צו‬ ‫פיל גרינגער‪.‬‬ ‫האב איך גערעדט צום‬ ‫מיר אלע האבן געהערט די חודש אלול‬ ‫באשעפער דעם יאר‪ ,‬צו‬ ‫דאנערשטאג נאכט שמועס פון מוהרא"ש‬ ‫האב איך זיך באדאנקט‬ ‫זכותו יגן עלינו‪ ,‬מוהרא"ש האט געזאגט‬ ‫פאר מיין ווייב פאר איר‬ ‫אז די מערסטע דארף מען תשובה טון‬ ‫שווערע ארבעט דעם‬ ‫חודש אלול אויף די ענין פון שמחה‪ ,‬צו בין‬ ‫יאר‪ ,‬דארף מען זען צו‬ ‫איך געווען גענוג פרייליך דעם יאר?‬ ‫בין איך געווען פרייליך‬ ‫דעם יאר‪ ,‬צו האב איך געכאפט א טענצל‬ ‫באשעפער וועט העלפן‪ ,‬א חבר וואס‬ ‫לאמיר זיך נישט פאפן‪ ,‬לאמיר א קוק‬ ‫דעם יאר? צו האב איך געזינגען און‬ ‫וועט מיר דערמאנען אז די עיקר איז‬ ‫טון מיט א אמת'ן בליק‪ ,‬האב איך געזינגען‬ ‫געקלאטשט דעם יאר?‬ ‫רעדן צום באשעפער‪ ,‬א חבר וואס וועט‬ ‫און געטאנצט און געקלאטשט דאס‬ ‫מיר דערמאנען נאכאמאל די וויכטיגע‬ ‫יאר? אדער בין איך געווען ברוגז און‬ ‫איר האט דאך ליב קבלה‪ ,‬איר האט דאך‬ ‫נקודה אז די שיף "היכל הקודש" וועט‬ ‫פארלאנגעדיג און מלא טענות אויף יעדן‬ ‫ליב די קליינע אותיות‪ ,‬מוהרא"ש ברענגט‬ ‫אנקומען צום ציל‪ ,‬נאר איך דארף זען‬ ‫איינעם ?‬ ‫פון די גרויסע מקובלים אז קלאטשן מיט‬ ‫אז איך זאל נישט אראפ פון שיף‪ ,‬די‬ ‫די הענט קען ברענגען המתקת הדינים‪.‬‬ ‫"כלליות" היכל הקודש איז גאראנטירט‬ ‫עס איז נאך נישט צו שפעט‪.‬‬ ‫המתקת הדינים מיינט מאכן זיס די‬ ‫אנצוקומען ביז די ענד רייזע‪ ,‬נאר צו דער‬ ‫מען קען נאך אריינכאפן איין טענצל‬ ‫דינים‪.‬‬ ‫"אינדיווידואלער" תלמיד היכל הקודש‬ ‫און איין קלאטשל אום תשפ"ו‪.‬‬ ‫וועט זיך דערהאלטן עד הסוף‪ ,‬דאס איז‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪26‬‬ ‫ווייטערדיגע פארשריט ביי די נייע בנין אין אומאן ‪ -‬ב' כי תצא‬ ‫אפשערן און חדר פירן פון הילד חיים ני"ו בן מו"ה מרדכי הערצאג הי"ו אין שטעטל ‪ -‬א' עקב‬ ‫‪27‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫בר מצוה פון הבחור ישראל יוסף ני"ו בן מו"ה מנשה איצקאוויטש הי"ו אין מחנה אילן החיים ‪ -‬א' כי תצא‬ ‫ברית פון הילד שמואל יעקב ני"ו בן מו"ה שמחה סאלז הי"ו אין שטעטל ‪ -‬ה' כי תצא‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪28‬‬ ‫הנחת תפילין פון הבחור ישראל יוסף ני"ו בן מו"ה‬ ‫די צאן קדשים ביים שפאצירן אין חדר אריין אין מחנה אילן‬ ‫מנשה איצקאוויטש הי"ו אין שטעטל ‪ -‬ב' כי תצא‬ ‫החיים ‪ -‬ב' כי תצא‬ ‫‪ 10,000‬עצתו אמונה לשון הקודש אנגעקומען אינעם בית הדפוס בני ברק ‪ -‬ב' כי תצא‬ ‫ישיבת היכל הקודש ירושלים אויף א נסיעה צו צפון ארץ ישראל ‪ -‬ג' כי תצא‬ ‫ארויף געלייגט דעם שם הבנין אויפן בנין התלמוד תורה אין שטעטל ‪ -‬ה' כי תצא‬ ‫קאנסטראקציע צו פארענדיגן דעם קומת הכנה לישיבה אינעם בנין התלמוד תורה אין שטעטל ‪ -‬ה' כי תצא‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫בלע ט ל‬ ‫‪30‬‬ ‫חבורה און חנוכת הבית אין שטוב פון מו"ה אלי לב הי"ו אין טבריה ‪ -‬ה' כי תצא‬ ‫הבה"ח אלימלך עגמי ביים אנגרייטן די גליונות זעקלעך אין‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א ביים גיין נאך געלט‬ ‫שטעטל ‪ -‬ד' כי תצא‬ ‫מיט זיין שווער שליט"א ביי די מנינים אין‬ ‫שטעטל ‪ -‬עש"ק כי תצא‬ ‫ליל שישי שיעור אין שטעטל ‪ -‬ה' כי תצא‬ ‫‪31‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א ביים באזוכן אין בית השחיטה מהודרת ‪ Palle Poultry‬מיטצוהאלטן די שחיטה פון די‬ ‫ברסלב'ע שוחטים ‪ -‬ב' כי תצא‬ ‫שחרית מיט די בחורים אינעם שטעטל ישיבה ‪ -‬א' כי תבא לאומאן‬ ‫‪33‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫מסיבת הכרת הטוב מיט די פרנסי השנה פונעם קרן הדפסה ‪ -‬א' כי תבוא לאומאן‬ ‫‪35‬‬ ‫כ י תבא ת ש פ"ו‬ ‫בלע טל‬ ‫‪ALPHAITIS.COM X dominogrp.com‬‬ ‫‪30%‬‬ ‫מעגא‬ ‫סעיל‬ ‫כאאאאפסט?‬ ‫אוי ווי מ'כאפט‪ .‬דער טלית וואס שטייט אין שפיץ פונעם מארקעט שוין פאר דורי דורות‪ ,‬ווערט צוכאפט אין די טעג‪ ,‬זייענדיג דרייסיג‬ ‫פראצענט אראפ‪ .‬המלך בשדה‪ ,‬געהעריג‪ .‬שטייענדיג הארט פאר די הייליגע טעג ווען מ'גרייט זיך ארויפצולייגן מאקסימום מיילעדזש אויף‬ ‫די טליתים‪ ,‬מאכט מען א בייט פונעם אלטן ווייסלאזער טלית‪ ,‬און מ'כאפט א נייע קראנטשי ווייסער‪-‬ווי‪-‬ווייסע טלית'ל‪ .‬כאאאפסט?‬ ‫י”ג ‪ -‬כ”ב אלול‬ ‫‪AUG. 26 - SEP.4‬‬ ‫פארקאש טליתים סעיל ‪ 30%‬אראפ*‬ ‫‪BORO PARK: 4529-16TH AVE. BROOKLYN NY 11204 | WILLIAMSBURG: 187 RODNEY STREET BROOKLYN NY 11211‬‬ ‫‪LIBERTY: 10 SCHOOL ST. LIBERTY NY 12754 | LINDEN: 224 LIVINGSTON RD. LINDEN NJ 07036 | 917.474.6118‬‬ ‫‪*Restrictions Apply‬‬ ‫בס”ד‬ ‫פרשת כי תבוא‬ ‫אויסגאבע ‪32 #‬‬ ‫איך קען די וועג‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫געקויפט א שפיצל‬ ‫צומישטע‬ ‫מיט תפילה‬ ‫פ‪ .‬קאהן‬ ‫א גוטע טיטשער‬ ‫פארן נייעם יאר‬ ‫החלטות‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫רעסעפי‬ ‫‪Super Moist‬‬ ‫‪Honey Bundt‬‬ ‫מ‪ .‬וועבערמאן‬ ‫אינהאלט‬ ‫בס"ד‬ ‫‪17‬‬ ‫כי תבא‬ ‫תשפ"ו‬ ‫נומער ‪33‬‬ ‫ראדאקציע‪:‬‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫ח‪ .‬פ‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫ח‪ .‬שטיינבערג‬ ‫ל‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ל‪ .‬סאקס‬ ‫מ‪ .‬פאפנהיים‬ ‫ל‪ .‬לב‬ ‫מ‪ .‬סופר‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫‪8‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫‪Inderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Kinderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫קול ברסלב‪:‬‬ ‫‪212.444.9191‬‬ ‫אידישע שטוב‪:‬‬ ‫‪212.444.9169‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪2‬‬ ‫הער א מעשה‬ ‫צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל‪ .‬וועבערמאן ‪845-662-4083‬‬ ‫מען צוזאמען אכט מענטשן? געווענליך א שפיצל איז‬ ‫עפעס וואס מ'קויפט איינמאל אין א פאר יאר‪ .‬אבער‬ ‫פ‪ .‬קאהן‬ ‫תפילה‪ ,‬תפילה‪ ,‬און נאכאמאל תפילה‪ ,‬דאס איז די עצה‪.‬‬ ‫לעיקוואד‬ ‫איך זיץ אינדרויסן אונטער די ווארימע זון און שיינע‬ ‫גראז אין די לעכטיגע אילן החיים ברסלב'ער קאנטרי‪.‬‬ ‫מ'זיצט א גרויסע רינג פון אסאך פרויען‪ ,‬און דער‬ ‫אייבערשטער האט מיר אריינגעשיינט איך זאל פרעגן‬ ‫ווער ס'וויל מאכן א נייע שפיצל‪ .‬אבער למעשה איז‬ ‫מיט גרויסע חסדים פונעם אייבערשטן האב איך‬ ‫גארנישט ארויסגעקומען עפעס דערפון‪.‬‬ ‫זוכה געווען צו טון א שידוך מיט מיין טאכטער‪ .‬אזוי ווי‬ ‫די חתונה איז געפלאנט אויף גאנץ א קורצע צייט פון‬ ‫איך האב גערופן אנדערע משפחות וואס האבן אויך‬ ‫די שידוך שליסן‪ ,‬האב איך געוואלט מאכן די שפיצל ווי‬ ‫כלות‪ ,‬אבער ס'האט נישט אויסגעזען ווי איך גיי דא‬ ‫שנעלער‪.‬‬ ‫קענען צוזאמקראצן אכט פרויען‪.‬‬ ‫די דרך העולם איז אז מ'דארף אראפגיין צו די‬ ‫איך בעט ווייטער דעם אייבערשטן‪ .‬א גוטע חבר'טע‪,‬‬ ‫פרוי וואס מאכט די שפיצלעך מיט אן אפוינטמענט‪.‬‬ ‫מרת מזרחי‪ ,‬וואס איז געזיצן אין די רינג‪ ,‬און זי האט‬ ‫מ'פרובירט עס אן‪ ,‬און בערך צוויי וואכן שפעטער דארף‬ ‫אויך א כלה‪ ,‬איז געווען די גוטע שליח צו העלפן‪ .‬זי האט‬ ‫מען עס אויפפיקן‪.‬‬ ‫ארומגעשיקט א מעסעדזש אז מ'גייט אראפקומען מאכן‬ ‫שפיצלעך‪ ,‬און ווער ס'וויל זיך אנשליסן קען איר רופן‪.‬‬ ‫אזוי ווי איך וואוין אין לעיקוואוד‪ ,‬און די פרוי וואס‬ ‫מאכט די שפיצלעך וואוינט אין קרית יואל‪ ,‬האב איך‬ ‫די רופן האבן אנגעהויבן צו פליסן‪ ,‬און צום סוף האבן‬ ‫עס זייער שטארק געוואלט ערלעדיגן ווי לאנג איך בין‬ ‫דרייסיג פרויען זיך אנגעשלאסן‪ .‬מרת מזרחי האט אפילו‬ ‫אין קאנטרי וואס איז אסאך נענטער‪ .‬אבער אפילו פון‬ ‫אוועקגעגעבן איר הויז וואו מ'האט זיך צוזאמגענומען‬ ‫קאנטרי ביז קרית יואל איז מיר א שווערע זאך צו פארן‪,‬‬ ‫איין טאג‪ ,‬און ס'איז געווען גרויסע נסים אז ס'האט זיך‬ ‫ווייל קיין עין הרע איך האב א שטוב מיט לעכטיגע‬ ‫אזוי שיין אויסגעארבעט‪.‬‬ ‫קינדערלעך‪ .‬מ'דארף טרעפן א בעיביסיטער‪ ,‬זיך שלעפן‪,‬‬ ‫און ס'קומט נאך צו די קאסטן פון די וועג‪ .‬אבער זי זאגט‬ ‫די אטמאספערע איז געווען זייער פרייליך‪ ,‬ס'האט‬ ‫מיר אז זי קען נישט אראפקומען צו די הויז‪ ,‬מ'דארף‬ ‫אונטערגעשפילט די ניגונים פון דער ראש ישיבה פון זיך‬ ‫קומען צו איר‪.‬‬ ‫שערן די האר‪ .‬די פרוי פון די שפיצלעך האט געבינדן שיין‬ ‫די טיכל פאר די כלות‪ ,‬און מ'האט געמאכט בילדער צו‬ ‫איך האב געלייגט א פרוטה לצדקה און געבעטן‬ ‫קענען זיך פארשטעלן ווי שיין זיי וועלן אויסזען נאך די‬ ‫דעם אייבערשטן‪ ,‬איך זאל דא טרעפן א וועג וויאזוי איך‬ ‫חתונה‪ .‬דער עולם איז געווען גאר פרייליך‪ ,‬און ס'איז אויך‬ ‫זאל קענען ערלעדיגן די שפיצל‪ ,‬וויאזוי מאכט מען עס‬ ‫געווען א גרויסע קידוש השם‪.‬‬ ‫ארבעטן‪.‬‬ ‫ביי א בשר ודם בעט מען איינמאל א טובה‪ ,‬אבער‬ ‫דער אייבערשטער האט געפירט איך זאל נאכאמאל‬ ‫מ'וויל נישט אויסנוצן און בעטן נאך און נאך‪ .‬אבער ביים‬ ‫רופן און פרעגן פאר וויפיל שפיצלעך זי וואלט יא‬ ‫אייבערשטן איז פונקט פארקערט‪ .‬אז מ'זעט ווי ער‬ ‫אראפגעקומען‪ .‬האט זי געזאגט אז פאר אכט שפיצלעך‬ ‫העלפט‪ ,‬וויל מען נאר בעטן נאך און נאך‪.‬‬ ‫קען זי אראפקומען‪ .‬באשעפער‪ ,‬העלף! וויאזוי שטעלט‬ ‫א פרוי פון‬ ‫ל‪ .‬וועבערמאן‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫איך האב זייער שטארק געבעטן דעם אייבערשטן אז‬ ‫די לעצטע שטיק צייט איז אין מיין הויז געווען זייער‬ ‫איך זאל קענען גיין צו די בית פייגא פלעי‪ .‬איך האב שוין‬ ‫פרייליך‪ ,‬ווייל מ'האט זיך געגרייט צו די הערליכע פלעי פון‬ ‫געקויפט א טיקעט און ערלעדיגט א וועג‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫די בן מלך און די דיימאנט שטיינער‪.‬‬ ‫נישט געוואוסט אויב ס'איז טאקע רצון השם צו גיין‪ .‬אפשר‬ ‫אזוי ווי דריי פון מיינע מיידלעך זענען געווען אויף די‬ ‫אין מיין מצב איז ריכטיג צו בלייבן אינדערהיים מיט די‬ ‫פלעי‪ ,‬זענען די צוגרייטונגען געווען גאר געשמאק‪.‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז מיין שוויגער און‬ ‫איך האב געמאכט אסאך תפילה אויב איך זאל יא גיין‬ ‫מיין מאמע זאלן קענען קומען‪ ,‬און אויך נאך פון די משפחה‬ ‫אדער נישט גיין‪ .‬איך האב זיך אראפגעזעצט זאגן די יום‬ ‫מיטגלידער זאלן וועלן קומען‪ ,‬און יעדער זאל הנאה האבן‬ ‫תהלים אז די פלעי זאל זיך אויסארבעטן און עס זאל זיין‬ ‫און זיך מחיה זיין מיט די לעכטיגע עצות פון לעבן מיטן‬ ‫א הפצה צו פארשפרייטן דעם אייבערשטנ'ס נאמען אויף‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫דער וועלט‪.‬‬ ‫אויך האב איך געבעטן דעם אייבערשטן עס זאל‬ ‫נאכןן מאכן התבודדות האט מיר געשיינט אז מיין פלעי‬ ‫ארויסקומען א קידוש השם‪ ,‬און אלעס ארום זאל זיך גוט‬ ‫וועט פארקומען אינדערהיים מיט מיינע קינדער‪ ,‬און די‬ ‫אויסארבעטן‪.‬‬ ‫ענדע פון די פלעי וועט זיין צו זען ווי א מאמע טוט רצון‬ ‫השם‪.‬‬ ‫אינמיטן האט שוין אויסגעזען אפשר וועט זיך נישט‬ ‫אויסארבעטן די צייטן און די וועגן‪.‬‬ ‫שכח אייבערשטער‪ ,‬איך האב זוכה געווען צו טון רצון‬ ‫השם און זיין אין מיין אייגענע שטוב‪.‬‬ ‫איך האב שנעל אנגעהויבן צו בעטן דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫אויב ס'הייבט אן זיין מניעות‪ ,‬מיינט אז ס'איז וויכטיג צו‬ ‫מאכן אסאך תפילות אויף דעם‪.‬‬ ‫איך האב אנגעהויבן אסאך אסאך בעטן דעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫מ‪ .‬בלוי‬ ‫אלעס זאל זיין די שענסטע און בעסטע‪.‬‬ ‫צפת‬ ‫ברוך השם‪ ,‬ווען ס'איז געקומען די טאג פון די פלעי‪,‬‬ ‫איז געווען גאר א פרייליכע טאג‪ .‬אלעס איז אזוי שיין‬ ‫אריינגעפאלן אין פלאץ‪.‬‬ ‫איך האב געהאט אפאר פון מיין שוועסטער'ס קינדער‬ ‫שכח אייבערשטער אז איך האב די זכיה צו קענען‬ ‫וואס זענען געקומען בייטאג‪ ,‬און ס'איז געווען זייער‬ ‫מאכן די וועכנטליכע פרויען שיעור ביי מיר אינדערהיים‪.‬‬ ‫געשמאק און פרייליך‪.‬‬ ‫די לעצטע פאר וואכן האט זיך מיין טאכטער‬ ‫ביינאכט זענען מיין שוויגער‪ ,‬מיין מאמע‪ ,‬מיין שוועגערין‪,‬‬ ‫אויפגעוועקט יעדער שיעור פון די גערודער‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫און שוועסטער געקומען‪.‬‬ ‫האט איר גענומען זייער לאנג צוריק איינצושלאפן‪.‬‬ ‫ס'איז מיר געווען זייער פרייליך צו זען ווי דעם רבינ'ס‬ ‫די וואך פארן שיעור האב איך שטארק געבעטן דעם‬ ‫מעשה ברענגט א לעכטיגקייט פאר אזויפיל אידישע‬ ‫אייבערשטן אז זי זאל גוט שלאפן און זיך נישט אויפוועקן‪.‬‬ ‫קינדער וואס זוכן דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫שכח אייבערשטער זי האט זיך נישט אויפגעוועקט‪,‬‬ ‫דא איז טאקע די פלאץ זיך צו באדאנקן פאר אלע וואס‬ ‫אפיל מיט דעם וואס די פרויען האבן געשמועסט און‬ ‫האבן געארבעט שווער צו צוזאמשטעלן די פלעי‪ .‬עס איז‬ ‫געשמאק פארברענגט‪ ,‬און מיט דעם וואס די מוזיק איז‬ ‫ברוך השם געלונגען הערליך שיין‪.‬‬ ‫געווען גאנץ הויעך‪.‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪4‬‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫"קינדערלעך‪ ,‬מען גייט!"‬ ‫די קינדער שפרינגען אויף מיט‬ ‫איבערראשונג‪ ,‬און אין ווייניגער ווי א‬ ‫האלבער מינוט זענען זיי שוין אלע גרייט‬ ‫ביים טיר‪ .‬יעדער פון זיי איז אנגעטון מיט‬ ‫באקוועמע שיך און א טאש אויפן רוקן‪,‬‬ ‫אנגעפילט מיט אלעס וואס זיי דארפן‬ ‫האבן פארן וועג‪.‬‬ ‫שוין וואכן לאנג וואס זיי פלאנען דעם‬ ‫שפאציר; זיי גייען היינט ארויס שפאצירן‬ ‫אין שויס פון די נאטור‪.‬‬ ‫זיי נעמען א באס צו א קליינעם וואלד‬ ‫וואס געפינט זיך צוויי שעה אוועק פון‬ ‫זייער געגנט‪ .‬נאכן זאגן תפילת הדרך‬ ‫און אריינלייגן א פרוטה לצדקה‪ ,‬זיצן די‬ ‫איבערגענומענע קינדער און באטראכטן‬ ‫דורך די פענסטער די הערליכע‬ ‫פאנאראמעס וואס זיי פארן יעצט‬ ‫אריבער‪.‬‬ ‫אה‪ ,‬ענדליך אנגעקומען!‬ ‫יעדער שפרינגט אראפ פונעם באס‪.‬‬ ‫זיי גייען פאלגזאם נאך דעם טאטן‪,‬‬ ‫וועלכער פירט זיי אויפן וועג וואס דער‬ ‫'וועיז' ווייזט אן‪.‬‬ ‫נאך א שטיק צייט שפאצירן‬ ‫צווישן די ביימער און באוואונדערן‬ ‫דעם אייבערשטנ'ס הערליכע וועלט‪,‬‬ ‫באטראכטן די אינטערעסאנטע געוויקסן‬ ‫און זען קליינע קוויטשקעדיגע קאלירטע‬ ‫פייגלעך‪ ,‬ווערן די יונגערע קינדער שוין‬ ‫אביסל הונגעריג‪.‬‬ ‫"אויב איך געדענק גוט‪ ,‬איז בערך‬ ‫צען מינוט פון דא דא א שיינע פלאץ‬ ‫מיט וואסער וואו מען קען זיצן און עסן‪",‬‬ ‫דערמאנט זיך דער טאטע פון די צייטן‬ ‫איך קען די וועג‬ ‫ווען ער פלעגט אהער קומען אלס בחור‪.‬‬ ‫"קומט‪ ,‬לאמיר אהינגיין‪".‬‬ ‫די מאמע הייבט אויף דעם קליינעם‬ ‫וואס האט שוין נישט קיין כח צו גיין‪ ,‬און‬ ‫מיט פרישע כוחות נעמען זיי זיך ווייטער‬ ‫‪5‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫'חברים' זיי זאלן אונז קומען אפזוכן און‬ ‫די 'וועיז' לאודט זיך‪ ,‬און דער טאטע‬ ‫מארשירן‪.‬‬ ‫אהיימנעמען‪ ",‬קלערט דער טאטע מיט‬ ‫האפט אז עס איז נאך דא א וועג ארויס‬ ‫בושה‪.‬‬ ‫פונעם פלאנטער‪ .‬און יא! ברוך השם‪ ,‬די‬ ‫נאך צוויי מינוט גיין זעען זיי ווי דער‬ ‫'וועיז' האט אונז נישט אויפגעגעבן – עס‬ ‫וועג צוטיילט זיך אין צוויי‪ .‬דער 'וועיז'‬ ‫ביז א האלבע שעה הערן זיי שוין א‬ ‫איז דא א וועג ארויס!‬ ‫(‪ )Waze‬ווייזט מען זאל גיין רעכטס‪,‬‬ ‫העליקאפטער‪ .‬זיי צינדן אן א פלעשלייט‬ ‫אבער דער טאטע פארטראכט זיך פאר‬ ‫וואס זיי האבן מיטגענומען‪ ,‬כדי מען זאל‬ ‫זיי הייבן אן צו גיין‪ ,‬ווען מיטאמאל‬ ‫א מינוט‪" :‬עס שטימט בכלל נישט; אויב‬ ‫זיי קענען באמערקן‪ .‬די 'הצלה' מעמבערס‬ ‫לעשט זיך די 'וועיז' אויס‪" .‬די בעטערי‬ ‫מיר גייען רעכטס‪ ,‬קומען מיר בכלל נישט‬ ‫נעמען זיי ארויף אויפן העליקאפטער און‬ ‫האט זיך אויסגעלאזט!" רופט ער אויס‬ ‫אן צום וואסער‪ .‬איך מיין אז דער 'וועיז'‬ ‫גיבן זיי עפעס צו עסן‪.‬‬ ‫פארלוירן‪ .‬ער וויל שוין נישט פרובירן‬ ‫כאפט פשוט נישט אויף דאס פלאץ‪".‬‬ ‫צו געפינען דעם וועג אליין‪ ,‬וויבאלד ער‬ ‫נאכן ארויסנעמען פון דארט פרעגן זיי‬ ‫האט שוין געזען וואו מען קומט אן אן א‬ ‫ער מאכט אפ צו גיין לינקס‪ .‬נאך‬ ‫אים‪" :‬וויאזוי גייסטו ארויס אויפן וועג‪ ,‬און‬ ‫וועג‪-‬ווייזער‪.‬‬ ‫אפאר מינוט גיין האט שוין דער 'וועיז'‬ ‫נאך דערצו מיט קינדער‪ ,‬אן קיין 'וועיז'‬ ‫אויסגעשטעלט א נייע וועג‪ ,‬אבער דער‬ ‫אדער א 'דזשי‪-‬פי‪-‬עס'?"‬ ‫די מאמע זעצט די קינדערלעך‬ ‫טאטע מאכט זיך נישט וויסנדיג; ער‬ ‫אויף די שטיינער און געבט זיי אביסל‬ ‫קען דאך דעם וועג און דארף נישט קיין‬ ‫"אוודאי האב איך מיט מיר א וועיז‪",‬‬ ‫וואסער פון די פלעשלעך וואס זיי‬ ‫הילף‪ .‬נאכן זיך דרייען לינקס‪ ,‬רעכטס‪ ,‬און‬ ‫פארענטפערט ער זיך‪" ,‬אבער איך האב‬ ‫האבן מיטגעברענגט אין די טעשער‪.‬‬ ‫נאכאמאל רעכטס‪ ,‬רופט דער 'וועיז' אויס‬ ‫עס נישט געדארפט נוצן‪ ,‬איך קען גוט די‬ ‫עס איז שוין טונקל‪ ,‬די קליינע קינדער‬ ‫אז מען זאל זיך צוריקדרייען און פארזעצן‬ ‫געגנט‪".‬‬ ‫וויינען פאר מידקייט‪ ,‬און דער גאנצער‬ ‫לויט די אנווייזונגען‪ ,‬אבער ער מאכט זיך‬ ‫לוסטיגער שפאציר האט זיך אזוי נישט‬ ‫נישט; צוטוהן‪ ,‬ער לעשט אויס דעם 'וועיז'‬ ‫עס ווערט שטיל; ער לאזט אראפ זיינע‬ ‫גוט אויסגעלאזט‬ ‫און בארואיגט די קינדער אז מען קומט‬ ‫אויגן פארשעמטערהייט‪ ,‬פארשטייענדיג‬ ‫שוין כמעט אן‪.‬‬ ‫זיין טעות‪.‬‬ ‫"די איינציגסטע ברירה וואס איז‬ ‫אונז איבערגעבליבן איז צו רופן 'הצלה'‬ ‫"דער 'וועיז' האט זיך מן הסתם‬ ‫"אז דו האסט שוין יא געהאט א וועיז‪,‬‬ ‫פארמישט‪ ",‬בארואיגט ער זיין ווייב‪" ,‬איך‬ ‫דו האסט שוין יא געהאט ווער עס זאל‬ ‫בין שוין דא געווען מערערע מאל אלס‬ ‫דיר פירן אויפן ריכטיגן וועג‪ ,‬פארוואס‬ ‫בחור‪ ,‬איך קען דאס פלאץ גוט‪".‬‬ ‫האסטו נישט געפאלגט?"‬ ‫דער צדיק איז אונזער 'וועיז'‪ ,‬אונזער‬ ‫זיי הייבן אן צו גיין‪,‬‬ ‫נאך א האלבע שעה גיין כאפט ער‬ ‫זיך אז זיי קומען אין ערגעץ נישט אן‪ .‬די‬ ‫וועג‪-‬ווייזער; ער איז אונז מדריך און‬ ‫קינדער זענען שוין מיד און הונגעריג‪,‬‬ ‫ווען מיטאמאל לעשט‬ ‫ווייזט אונז וואס עס איז ריכטיג אין לעבן‬ ‫דער קליינער וויינט שוין‪ ,‬און די ווייב‬ ‫און פון וואס מען דארף זיך דערווייטערן‪.‬‬ ‫ווערט שוין אביסל באזארגט‪ .‬ער‬ ‫עס מאכט זיך אמאל אז א מענטש‬ ‫פרובירט צו מאכן נאך א לינקס‪ ,‬אבער ווי‬ ‫רעדט זיך איין אז ער איז קלוגער פונעם‬ ‫זיך די 'וועיז' אויס‪.‬‬ ‫מער זיי גייען‪ ,‬אלס מער פארפלאנטערט‬ ‫צדיק‪ ,‬ער פארשטייט בעסער‪ ,‬און ער‬ ‫ווערט דער וועג‪ .‬די קינדער צושטעכן זיך‬ ‫פון די דערנער און שטיינער‪ ,‬די ביימער‬ ‫"די בעטערי האט‬ ‫האלט אז דער צדיק פארשטייט נישט די‬ ‫מציאות אזוי גוט ווי אים‪.‬‬ ‫זענען זייער געדיכט‪ ,‬און דער וועג זעט‬ ‫בכלל נישט אויס צו זיין געאייגנט פאר‬ ‫אויב עס קומט צו ענינים פון‬ ‫פיסגייער‪.‬‬ ‫איידלקייט‪ ,‬טעכנאלאגיע‪ ,‬חינוך‪ ,‬שלום‬ ‫זיך אויסגעלאזט!"‬ ‫בית‪ ,‬חתונה מאכן יונג‪ ,‬אדער ענליכע זאכן‬ ‫נאך עטליכע שעה קלעטערן‪ ,‬זעענדיג‬ ‫– ער האלט אנדערש‪.‬‬ ‫ווי עס הייבט שוין אן צו ווערן טונקל‪ ,‬איז‬ ‫רופט ער אויס‬ ‫דער טאטע שוין גרייט מודה צו זיין אין‬ ‫אין אנהייב קען עס טאקע אויסזעהן‬ ‫זיין טעות‪ .‬בלית ברירה מאכט ער אפ‬ ‫ווי 'איך ווייס וואס איך טוה'‪ ,‬אבער צום‬ ‫אנצוצינדן די 'וועיז'; ער לייגט אריין זייער‬ ‫סוף טרעפט מען זיך אין די בלאטע‪ ,‬מען‬ ‫פארלוירן‪.‬‬ ‫היים אדרעס אלס דעסטינאציע‪ ,‬האפנדיג‬ ‫געפינט זיך אינגאנצן פארלוירן און מער‬ ‫ווי שנעלער אהיימצוקומען‪.‬‬ ‫און מער פארפלאנטערט‪ ,‬אן צו זעהן א‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪6‬‬ ‫וואס ווייסן יא פון מיר אבער זיי פאלגן‬ ‫ווי איך מיין אן ערליכער איד"‪.‬‬ ‫וועג ארויס‪.‬‬ ‫מיר נישט"‪.‬‬ ‫דער רבי ווייזט אונז דעם וועג וויאזוי‬ ‫ווייל ווען מען גייט נאך די אייגענע‬ ‫אז מיר וועלן פאלגן דעם צדיק וועט‬ ‫אפילו מיר פשוטע מענטשן קענען‬ ‫שכל‪ ,‬שניידט מען אפ זייער ביטער; מען‬ ‫אונז גוט זיין אויף דער וועלט און אויף‬ ‫צוקומען צו די העכסטע מדרגות און‬ ‫קומט אין ערגעץ נישט אן און מען קען זיך‬ ‫יענער וועלט‪ ,‬און אז נישט וועלן מיר סתם‬ ‫ווערן צוגעקלעבט צום אייבערשטן‪ .‬אז‬ ‫נישט קיין עצה געבן אין לעבן‪ .‬אן א וועג‪-‬‬ ‫זיין א נעבעך‪ ,‬א רחמנות‪.‬‬ ‫מיר האבן שוין זוכה געווען צו קומען צו‬ ‫ווייזער איז מען פשוט פארלוירן‪.‬‬ ‫אזא וועגווייזער וואס פירט אונז אויף‬ ‫"הייליגער באשעפער‪ ,‬העלף אז איך‪,‬‬ ‫אזא גראדן און געשמאקן וועג אין אזא‬ ‫דער צדיק מיט זיין רחמנות ווערט‬ ‫מיין מאן‪ ,‬מיינע קינדער‪ ,‬און אלע מיינע‬ ‫שווערע און קאמפליצירטע וועלט‪ ,‬וועלן‬ ‫נישט מיד; ער וועט נאר אויפווייזן דעם‬ ‫קומענדיגע דורות זאלן שטענדיג פאלגן‬ ‫מיר זיין נאריש אויב מיר וועלן זיך האלטן‬ ‫מענטש אז נישט קיין חילוק וואו ער‬ ‫א צדיק‪ ,‬נאכגיין א צדיק‪ ,‬און לעבן מיט א‬ ‫מיט אונזערע חכמות און מיינען אז מיר‬ ‫איז פארקראכן‪ ,‬איז נאך אלץ פארהאן‬ ‫צדיק‪.‬‬ ‫פארשטייען בעסער‪ ,‬און זיך ווייטער‬ ‫א וועג ער זאל קענען צוריקקומען צום‬ ‫דרייען ארום זיך אליינס‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫העלף מיר‪ ,‬אייבערשטער‪ ,‬איך זאל מיך‬ ‫אפלאזן פון אלע מיינע נארישע חכמות;‬ ‫לאמיר זיין קלוג און טראסטן דעם‬ ‫וויפיל דארפן מיר דאנקען דעם‬ ‫געב מיר תמימות איך זאל טראסטן א‬ ‫צדיק אז ער מיינט נאר אונזער טובה‪,‬‬ ‫אייבערשטן וואס מיר האבן זוכה געווען‬ ‫צדיק אז ער ווייסט וואס עס איז ריכטיג‪,‬‬ ‫אפילו מיט זאכן וואס געפעלן אונז נישט‪.‬‬ ‫צו קומען צו אן עכטן צדיק‪ ,‬א צדיק מיט‬ ‫און איך זאל פאלגן אפילו זאכן וואס‬ ‫לאמיר פאלגן דעם צדיק און נישט זיין‬ ‫אזעלכע לעכטיגע דיבורים וואס קענען‬ ‫געפעלן מיר נישט‪.‬‬ ‫קיין אויבער‪-‬חכמים‪.‬‬ ‫יעדן פון אונז מאכן פאר אן ערליכן איד‪.‬‬ ‫אזוי ווי דער הייליגער רבי האט זיך אמאל‬ ‫העלף איך זאל אראפבייגן מיין‬ ‫לאמיר נישט זיין פון די נעבעכס‪,‬‬ ‫אויסגעדרוקט‪" :‬מיט יעדע שיחה וואס‬ ‫קאפ‪ ,‬און איך זאל נאר וועלן וואס דו‪,‬‬ ‫ווי דער הייליגער רבי זאגט‪" :‬אויף צוויי‬ ‫איך שמועס מיט אייך קען מען ווערן‬ ‫ווילסט"‪.‬‬ ‫אייבערשטער‪,‬‬ ‫כיתות מענטשן האב איך רחמנות‪ :‬אויף‬ ‫אן ערליכער איד; אבער נישט סתם אן‬ ‫די וואס ווייסן נישט פון מיר‪ ,‬און אויף די‬ ‫ערליכער איד‪ ,‬נאר אן ערליכער איד אזוי‬ ‫‪7‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫וואס איז מיין‬ ‫דזשאב?‬ ‫די מעשה‪ ,‬קומען מיר טרערן‪ .‬יא‪,‬‬ ‫א אידישע מאמע'ס ארבעט איז‬ ‫אומשאצבאר‪ ,‬און גלייכצייטיג זייער‬ ‫שווער‪ .‬צומאל שפירט מען ווי מען קען‬ ‫נישט מער‪ .‬אבער שוועסטער‪ ,‬צו שאצן‬ ‫מיר די זכיה צו זיין א שותף כביכול‬ ‫מיט'ן אייבערשטן אליין? צי קענען מיר‬ ‫אפשאצן דעם זכות פון האדעווען דעם‬ ‫האט דער איד געענטפערט‪" :‬ניין‬ ‫ראש ישיבה‪ ,‬דאס זענען מיינע קינדער‪”.‬‬ ‫ווי דער רב האט דאס געהערט‪ ,‬האט‬ ‫ער מיט התרגשות און טרערן אין די‬ ‫אויגן געזאגט‪" :‬איך וויל האבן די זכיה‬ ‫צו באגריסן די פרוי וואס האט געהאט‬ ‫די זכיה צו זיין א שותף איבער פופצן‬ ‫איד איז אמאל‬ ‫צו‬ ‫אריינגעקומען‬ ‫הרב יצחק דוב‬ ‫ז"ל‬ ‫קאפעלמאן‬ ‫ראש ישיבת לוצערן‪,‬‬ ‫א‬ ‫שווייץ‪ ,‬און אראפגעלייגט א קוויטל‬ ‫אויפ'ן טיש‪ .‬דער גאון האט געגעבן א‬ ‫בליק דערויף און געזען באלד צוויי‬ ‫נעקסטן דור פון דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫מאל מיט'ן אייבערשטן אליינס‪”.‬‬ ‫מנינים נעמען‪ .‬ער האט אים געפרעגט‪:‬‬ ‫קינדער?‬ ‫"דאס זענען תלמידים?”‬ ‫יעדעס מאל איך טראכט פון‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪8‬‬ ‫פאר די געפיל איז אסאך געשמאקער‬ ‫אבער וואס איז די 'דזשאב‬ ‫אונזער ארבעט איז הקרן קיימת לו‬ ‫און בעסער צו האבן א פונקטליכע‬ ‫דיסקריפשאן' פון א אידישע מאמע?‬ ‫לעולם הבא; דעם עיקר שכר וועלן מיר‬ ‫אויפגאבע און קענען שפירן ביים סוף‬ ‫וואס זענען אונזערע ארבעטס‬ ‫זען אויף יענע וועלט‪ .‬דא אויף די וועלט‬ ‫טאג‪" :‬געטון!” און קענען קוקן אויף‬ ‫דעטאלן? איז דען דא א פאפיר און‬ ‫דאכט זיך צומאל‪ :‬וואס איז אונזער‬ ‫די ליסטע און אויסמעקן‪" :‬רינדעכיגע‬ ‫פעדער וואס קען אפשרייבן און‬ ‫ארבעט ווערד‪ ,‬און צו ווערט אונזער‬ ‫חלות‪ ,‬איינקויפן יום טוב קליידער‪,‬‬ ‫אפמאלן די טויזנטער ענדלאזע פליכטן‬ ‫ארבעט בכלל אנערקענט? אבער דארט‬ ‫זיסע מייערן‪ ,‬אוועקפאקן זומער זאכן‪,‬‬ ‫פון א אידישע מאמע?‬ ‫אויבן אין עולם האמת‪ ,‬איז אונזער שכר‬ ‫איינקויפן צוגעהערן פאר סקול‪ ,‬וכו'‪”...‬‬ ‫אומשאצבאר‪ .‬צו קענען מיר אפשאצן‬ ‫א אידישע מאמע האט נישט קיין‬ ‫די זכיה פון זיין א שותף כביכול מיט'ן‬ ‫אבער צומאל וויל דער אייבערשטער‬ ‫פונקטליכע אנווייזונגען וואס זי דארף‬ ‫אייבערשטן?‬ ‫פון אונז די זיסע עבודה פון "אלעס און‬ ‫טון‪ ,‬און דאס מאכט צומאל די ארבעט‬ ‫גארנישט"! נישט צו זיין א פונקטליכע‬ ‫שפירן שווערער‪ .‬א מאמע פילט אמאל‪:‬‬ ‫אז א מנהלת זוכט א סעקרעטארין‪,‬‬ ‫אפגעשריבענע ליסטע וואו עס שטייען‬ ‫"וואס פונקטליך האב איך היינט‬ ‫ווייזט זי פונקטליך וואס זי וויל יענע‬ ‫אויסגעשריבן אונזערע פליכטן‪ ,‬נאר זיין‬ ‫אויפגעטאן?”‬ ‫זאל טון‪:‬‬ ‫ווי די עוסקים בצרכי ציבור וואס דארפן‬ ‫צומאל אריינטאנצן און טון און טון‪,‬‬ ‫איינער וואס האט אסאך עוסק‬ ‫זיין אין סקול ניין אזייגער‪.‬‬ ‫אן צו קענען אויפווייזן "אט דאס האב‬ ‫געווען פארן כלל דעם פארגאנגענעם‬ ‫איך געטון‪ ”...‬אן שפירן דעם געפיל פון‬ ‫יאר‪ ,‬זאגט מיר מיט אביסל ווייטאג‪" :‬איך‬ ‫מאכן די קאפיס פאר די לערערינס‬ ‫סיפוק און אנגעפילטקייט‪.‬‬ ‫האב געארבעט א גאנץ יאר‪ ,‬אבער איך‬ ‫פאר זייערע פאפירן‪.‬‬ ‫ווייס נישט אויב איך קען דיר אויפווייזן‬ ‫אבער דאס‪ ,‬טייערע שוועסטער‪,‬‬ ‫אויף פעדער און פאפיר וואס איך האב‬ ‫נעמען אטענדענס פון די מיידלעך‪.‬‬ ‫איז נאך א גרעסערע מדריגה‪ .‬דאס‬ ‫געטאן‪ .‬איך ווייס נאר איין זאך‪ :‬איך‬ ‫באשטעלן די זאכן פאר די ראש‬ ‫ווערט געשאצט אויבן אין הימל‬ ‫בין קיין מינוט נישט געגאנגען ליידיג‪.‬‬ ‫חודש פראגראמען‪ .‬וכו'‬ ‫אויף טריליאנען‪ ,‬אויף נומערן וואס‬ ‫איך האב געפילט ווי איך ארבעט אין‬ ‫עקזיסטירן נישט אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫אן 'עמערדזשענסי רום'; איך טו יעדע‬ ‫מינוט דאס וואס עס פאדערט זיך אין‬ ‫צומאל קוקט מען זיך ארום דריי‬ ‫יענע רגע‪ ,‬צו העלפן און פארבעסערן‬ ‫אויב א געשעפטס אייגנטומער זוכט‬ ‫אזייגער און מען וואונדערט זיך‪" :‬די‬ ‫פאר אנדערע‪”.‬‬ ‫אן ארבעטערין‪ ,‬ווייסט ער פונקטליך‬ ‫קינדער קומען שוין אהיים? וואס‬ ‫וואס ער וויל פון איר‪:‬‬ ‫האב איך שוין אויפגעטון היינט? קוים‬ ‫די ווערטער האבן מיר געקלינגען‬ ‫זענען זיי ארויס‪ ,‬איך האב דאך נאר‪...‬‬ ‫נאנט צום הארצן‪ .‬פונקט דאס איז וואס‬ ‫זיין דא ווען דאס געשעפט עפנט זיך‪.‬‬ ‫געמאכט די בעטן‪ ...‬געוואשן אביסל‬ ‫א אידישע מאמע טוט‪ .‬ווען דו וועסט‬ ‫וועש‪ ...‬קעיר גענומען פון די בעיבי‬ ‫איר פרעגן וואס זי האט היינט געטון‪,‬‬ ‫העלפן די קונים אויסקלויבן וואס זיי‬ ‫און פונעם צוויי‪-‬יעריגן‪ ...‬גערופן‬ ‫קען זיין זי וועט בלייבן שטיל‪ .‬אבער‬ ‫דארפן‪.‬‬ ‫מיין מאמע‪ ...‬אויסגעהערט א האלבע‬ ‫אויב דו וועסט איר פרעגן צי זי האט זיך‬ ‫שיעור‪ ...‬געטראכט פון נאכטמאל‪...‬‬ ‫היינט אפגערוהט‪ ,‬וועט דער ענטפער‬ ‫שטיין אויף די 'ריטורן פאליסי' (וואס‬ ‫און שוין‪ ,‬זיי זענען שוין דא?!” (ווער‬ ‫זיין‪" :‬ניין‪ ...‬אוודאי נישט‪ .‬איך בין אויף‬ ‫מען קען יא אדער נישט צוריקגעבן)‪.‬‬ ‫נישט צוקלאפט אויב די ליסטע איז‬ ‫די פיס פון אינדערפרי‪”.‬‬ ‫צו לאנג אדער געשמאק פאר דיר‪ ,‬און‬ ‫איבערקוקן די אינווענטארי און זען‬ ‫דיין טאג זעט אויס אסאך קלענער און‬ ‫און וועגן דעם דערמאנט אונז דער‬ ‫וואס מען דארף נאך באשטעלן‪.‬‬ ‫שיטערער ווי דעם! דאס איז א ליסטע‬ ‫ראש ישיבה שליט"א כסדר‪ ,‬אז מיר‬ ‫פון עטליכע פרויען צוזאמענגעשטעלט‬ ‫פרויען האבן א שענערע ברכה ווי די‬ ‫יעדע ארבעטערין האט א נאמען‬ ‫אין איינס‪)!...‬‬ ‫מענער וואס זאגן "שלא עשנו אשה";‬ ‫פאר איר ארבעט‪" :‬סעקרעטאר‪,‬‬ ‫מיר זאגן "שעשני כרצונו" – מיר טוען א‬ ‫מענעדזשער‪,‬‬ ‫פארקויפערין‪,‬‬ ‫ליבער שוועסטער‪ ,‬וואס האסטו‬ ‫גאנצן טאג דעם רצון ה'‪.‬‬ ‫בעיביסיטער‪ ,‬וכדומה"‪.‬‬ ‫‪9‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫ווער רעדט נאך יעצט ווען מיר חסידי‬ ‫אבער פון די אנדערע זייט זענען‬ ‫היינט געטון?! געבויט נשמות! א מאמע‬ ‫ברסלב שטייען פאר אומאן און ביי‬ ‫מיר אידישע מאמעס אויף אזא הויכע‬ ‫ווערט געשעצט און געלויבט בלויז‬ ‫געוויסע איז עס פונקט א תקופה וואס‬ ‫באצאלטע פעיראל‪ .‬מיר זעען דאס‬ ‫פארן "זיין"‪ ,‬אפילו נישט פארן "טון"‪ .‬און‬ ‫מען ווארט א שמחה‪ ,‬נאך א שמחה‬ ‫נישט יעצט אויף די מינוט‪ ,‬אבער יעדע‬ ‫אויב דו קענסט היינט שענקען בלויז‬ ‫אדער אנגעשטרענגט פאר סיי וועלכע‬ ‫נאכט‪ ,‬יעדן מאלצייט‪ ,‬און יעדע לאוד אין‬ ‫איין שמייכל פאר יעדן קינד‪ ,‬ביסטו‬ ‫אנדערע סיבה און דאך שטארקן מיר‬ ‫די וואש מאשין ווערט אונז גערעכנט‬ ‫שוין א העלד‪ .‬ווער רעדט נאך אויב דו‬ ‫זיך מיט אמונת חכמים און מיט שמחה‬ ‫און אוועקגעלייגט אין סעווינגס‪ ...‬יעצט‬ ‫קענסט נאך שמייכלען צו דיין מאן?‬ ‫און מיר טוען וואס איז ריכטיג אפילו עס‬ ‫דאכט זיך אז "קיינער ווייסט נישט און‬ ‫ווער קען אפשאצן אונזער ווערד?‬ ‫קומט נישט אן גרינג‪ .‬אוודאי זענען מיר‬ ‫קיינער זעט נישט"‪ ,‬אבער איין טאג‪ ,‬אין‬ ‫זייער פרייליך און מיר ווילן אוודאי דאס‪,‬‬ ‫די אייביגע וועלט‪ ,‬אין די אמת'ע וועלט‪,‬‬ ‫א אידישע מאמע גיבט און גיבט‬ ‫ווייל דער היילגער רבי האט דאך אונז‬ ‫וועלן מיר זען און זיך ארומדרייען מיט‬ ‫פאר יעדן חיזוק‪ ,‬אבער צומאל פילט זי‬ ‫געזאגט‪" ,‬וואס זאל איך אייך זאגן‪ ,‬קיין‬ ‫אן אייביגע עשירות‪.‬‬ ‫זיך אליין נישט אנגעפולט מיט חיזוק‬ ‫גרעסערס פון דעם איז נישט פארהאן‪".‬‬ ‫נאר ווי א חוזק! ווער גיבט איר חיזוק?‬ ‫אוודאי ווילן מיר אז אונזערע מענער‬ ‫א אידישע מאמע פאנטשט קיינמאל‬ ‫שוועסטער‪ ,‬שעּפ חיזוק פון די הייליגע‬ ‫זאלן גיין און אונז אהיימברענגען א גוט‬ ‫נישט אריין און טשעקט קיינמאל נישט‬ ‫ווערטער פון אשת חיל‪ ,‬וואס מען פירט‬ ‫געבענטשט איר‪ ,‬דאך איז דאס נישט‬ ‫ארויס‪ .‬אפילו ווען זי איז נישט פיזיש‬ ‫זיך צו זינגען יעדע וואך‪ .‬דאס איז דער‬ ‫קיין סתירה אז פאר געוויסע קומט עס‬ ‫נעבן די קינדער‪ ,‬איז איר מח און איר‬ ‫"אייביגער ניגון" פון שלמה המלך פאר‬ ‫אן שווערער ווי פאר אנדערע‪ .‬און דאך‬ ‫שטארקסטו זיך מיט שמחה און אמונת‬ ‫חכמים‪ !...‬דיין שכר איז אומשאצבאר‪.‬‬ ‫א אידישע מאמע האט נישט קיין פונקטליכע‬ ‫איז דען דא א גרעסערע לימוד זכות‬ ‫פאר'ן גרויסן יום הדין וואס קומט שוין‬ ‫אנווייזונגען וואס זי דארף טון‪ ,‬און דאס מאכט צומאל די‬ ‫אט אט?‬ ‫ארבעט שפירן שווערער‪ .‬א מאמע פילט אמאל‪" :‬וואס‬ ‫ווען דער סניגורן של ישראל‪,‬‬ ‫פונקטליך האב איך היינט אויפגעטאן?”‬ ‫דער הייליגער בארדיטשובער רב‬ ‫זי"ע‪ ,‬וואלט געזען היינט ווי אידישע‬ ‫הארץ שטענדיג ביי אירע קינדער‪.‬‬ ‫יעדע אידישע מאמע‪ ,‬וואס דאס גייט‬ ‫מאמעס שטייען פעלזן‪-‬פעסט אין‬ ‫ארויף אויף די שכינה הקדושה‪.‬‬ ‫אזא דור וואס די נסיונות דראען יעדן‬ ‫צו קען איינער אפשאצן די אידישע‬ ‫טאג אומצוווארפן דאס שיפל‪ ,‬און זיי‬ ‫מאמע וואס איז אויף ביינאכט מיט די‬ ‫אונזער ווערד און אונזער שאצונג‬ ‫שטייען מיט תמימות‪ ,‬אמונת חכמים‬ ‫קינד וואס ציינדעלט‪ ,‬און אט טוישט‬ ‫זענען אזוי הייליג‪ ,‬אזוי טייער‪ ,‬און אזוי‬ ‫און ענדלאזע געטריישאפט ברוחניות‬ ‫מען איבער בעט געווענדט פאר א‬ ‫נאנט צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫ובגשמיות‪ ,‬וואלט ער זיכער געטענה'ט‬ ‫צווייטע‪ ,‬און אט זיך דערמאנט אינמיטן‬ ‫צום אייבערשטן אז עס איז נישטא נאך‬ ‫די נאכט צו שרייבן א מצוה צעטל פאר‬ ‫די ארבעט פון א אידישע מאמע איז‬ ‫אזא לימוד זכות פאר אידישע קינדער‬ ‫א דריטן‪ .‬אינדערפרי‪ ,‬קוים וואס זי האט‬ ‫נישט פשוט; עס איז טאקע שווער‪ ,‬פול‪,‬‬ ‫צום נייעם יאר ווי א אידישע מאמע‪.‬‬ ‫די קינדער‪ ,‬מיינסטו אז זי "רילעקסט"?‬ ‫און א ‪24-‬שעה'דיגע ארבעט‪ .‬עס קומט‬ ‫זאל דער אייבערשטער קוקן ווי מיר‬ ‫ניין‪ ,‬דאס הארץ איז מיט זיי אין סקול‬ ‫טאקע נישט מיט די גלעקלעך און‬ ‫גיבן‪ ,‬פארגיבן‪ ,‬און גיבן ווידער‪ ,‬און אונז‬ ‫און אין חדר‪ ....‬זי זארגט‪ ,‬זי בעט‪ ,‬זי‬ ‫אפלאדיסמענטן וואס אנדערע ארבעט‬ ‫אויך מוחל זיין אונזערע עבירות און‬ ‫שעפשעט שטילע תפילות‪ .‬און אט‬ ‫וואלט דיר געגעבן‪ ,‬עס איז נישטא דער‬ ‫אונז שענקען א גוט געבענטשט יאר‬ ‫דערמאנט זי זיך אין איר מאן‪ ,‬אין די‬ ‫מענעדשער וואס ווארט דיר אפ סוף‬ ‫מיט אלע ברכות‪ .‬אמן ואמן‪.‬‬ ‫תקופה וואס איז אין יעצט שווער‪ ,‬און‬ ‫טאג און זאגט‪" ,‬דו ביסט אומשאצבאר‬ ‫ווידער בעט זי זיך שטיל ביים גרויסן‬ ‫פאר אונזער קאמפעני‪ ,‬מיר אפרישיעטן‬ ‫טאטן זאל אים היטן און באגלייטן‪.‬‬ ‫דיר זייער‪".‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪10‬‬ ‫ניין!‬ ‫בשו‪+‬ם אופן!!‬ ‫‪+‬דו גייסט נישט !!!‬ ‫וואס וועלן מענטשן זאגן?‬ ‫איך הא‪+‬לט עס נישט אויס‪.‬‬ ‫עס איז אזוי שווע‪+‬ר צו בלייבן א‪+‬ליין‪...‬‬ ‫ביי‪+‬ם נסיון מען שטייט‪ ,‬קאמפסגרייט‪ ,‬מיט ‪+‬תפילה באגלייט‪.‬‬ ‫געפילן רוישן‪ ,‬מיט טרערן א ‪ ,OCEAN‬אבער מיין בליק טוט זיך טוישן‪.‬‬ ‫שיעו‪+‬רים הערן‪ ,‬דעם ‪+‬רבינ'ס שכל פארמערן‪+ ,‬רואיגער ווערן‪.‬‬ ‫ביי‪+‬ם ציון פוע‪+‬ל אונז אויס א גוטע יא‪+‬ר‪.‬‬ ‫ב‪+‬רענג צוריק פעק פון ישועו‪+‬ת‪.‬‬ ‫איך קוק נישט אויף קיינעם‪.‬‬ ‫‪+‬דו קענסט פארן !!!‬ ‫צאתכם לשלום!!‬ ‫יא!‬ ‫‪11‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ Super Moist Honey Bundt S. LEVY INGREDIENTS 1 1/2 cups honey 3 cups warm water 4 tsp coffee 6 cups flour 1 tbsp baking soda 1 tbsp baking powder 1/2 tsp cinnamon 6 eggs 3 cups sugar 1 1/2 cups oil DIRECTIONS In a bowl, combine honey, warm water and coffee, and mix well. In a mixer, beat eggs, sugar and oil on medium speed until creamy. Alternatively, add the liquid and dry ingredients; mix until batter is smooth. Pour into two large, well-greased bundt pans. (Bakers tip: heat bundt pans before spraying with oil this will help cake come out more easily) Bake on 325 for 1 hour and 15 min or until toothpick comes out clean when inserted in center. Yield: 2 bundts !‫שנה טובה ומתוקה‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ 12 ‫אזוי אויך האט דער ראש ישיבה פאריגע וואך‬ ‫טראכט נאר‬ ‫דערמאנט ביי די שיעור פאר די אידישע שטוב‪:‬‬ ‫פאזאטיוו!‬ ‫''מ'זאל זיך זייער היטן ווי אזוי מ'רעדט ראש השנה‪,‬‬ ‫ווייל ווי אזוי דו רעדסט אויף יענעם‪ ,‬אזוי וועט מען דיר‬ ‫ראש השנה דארף‬ ‫משפט'ן"‪.‬‬ ‫מען זייער היטן די‬ ‫מחשבה ‪ -‬נאר‬ ‫עס נישט קיין זויערס וואס מאכט אויסקוקן דיין פנים‬ ‫טראכטן גוט‪ ,‬און‬ ‫זויער‪ ,‬אפילו די גלייכסט עס‪ ,‬ווייל ווי אזוי מענטשן קוקן‬ ‫חלילה רעדן‬ ‫דיר אן דא אויף דער וועלט‪ ,‬אזוי קוקט מען אויף דיר‬ ‫שלעכט אויף א‬ ‫אויבן‪.‬‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫‪13‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫אויפן וועג אהיים‬ ‫צוזאמען ביים שיעור פארברענג‪ .‬ווערן בעסער איך בענק‪ .‬כאטש עפעס איך געדענק‪.‬‬ ‫תמימות‬ ‫א משהו‪,‬‬ ‫פריש און דערקוויקנד‪,‬‬ ‫אה‪ ,‬תמימות‪,‬‬ ‫א קליינע שריטל‪,‬‬ ‫א ווערק אנטציקנד‪.‬‬ ‫לויב עס‪,‬‬ ‫ווי א תמים‪,‬‬ ‫רים עס‪.‬‬ ‫איין קאפיטל‪.‬‬ ‫יא‪ ,‬פון דעם מ'רעדט‪,‬‬ ‫ס'איז זיס‪,‬‬ ‫יא טעם‪ ,‬נישט טעם‪,‬‬ ‫פון דיין נעגל וואסער‪,‬‬ ‫איין שטיק נעימות‪.‬‬ ‫געזאגט סתם‪,‬‬ ‫צופרי ביים בעט‪.‬‬ ‫אנשטאט‪,‬‬ ‫ווי א תם‪.‬‬ ‫ס'איז מטהר‪,‬‬ ‫טראכטן קרום‪,‬‬ ‫האסט אן אנונג‪,‬‬ ‫ס'איז ‪,power‬‬ ‫א שאד‪,‬‬ ‫ווי אין הימל‪,‬‬ ‫אין לשער‪.‬‬ ‫זיי א תמים‪,‬‬ ‫פון דיין תהילים‪,‬‬ ‫ס'קוקט אויס‪ ,‬וואס איז עס?‬ ‫פשוט גראד‪.‬‬ ‫מ'איז אין שפאנונג?‬ ‫א טעפל און שיסל?‬ ‫טראכט גלייך‪,‬‬ ‫יא‪ ,‬מ'מוז עס‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער וויל‪,‬‬ ‫ביינאכט‪,‬‬ ‫דאס איז דער שליסל‪.‬‬ ‫די מצוות מיינע‪,‬‬ ‫מיינע אויגן‪,‬‬ ‫א קלייניקייט‪,‬‬ ‫פשוט שטיל‪,‬‬ ‫שוין כמעט‪,‬‬ ‫וואס ברענגט‪,‬‬ ‫גאנץ קליינע‪,‬‬ ‫צוגעמאכט‪,‬‬ ‫הייליגקייט‪.‬‬ ‫אפילו נאר איינע‪.‬‬ ‫זאל איך ווי א תם‪,‬‬ ‫אויך ווען ס'איז‪,‬‬ ‫בוסט פארנומען‪,‬‬ ‫קריאת שמע ליינען?‬ ‫נישט אזא שיינע‪,‬‬ ‫האסט נישט קיין רוה‪.‬‬ ‫מ'קען שוין מיינען‪,‬‬ ‫פארטריקענט‪,‬‬ ‫זאגן תהלים‪,‬‬ ‫איך פאל דאך צאם!‬ ‫אן געפיל‪,‬‬ ‫קענסט נישט אנקומען‪.‬‬ ‫קיין כח איך האב‪,‬‬ ‫‪zero thrill‬‬ ‫טוה‪,‬‬ ‫שטערנס טו איך זען‪,‬‬ ‫אין הימל ס'איז‪,‬‬ ‫צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט ‪212-444-9169 - 212-444-9191‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪14‬‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫אה‪ ,‬תמימות‪,‬‬ ‫עס פאראייניגט‪,‬‬ ‫וואו איז מיין קאפ?‬ ‫לויב עס‪,‬‬ ‫צום אייבערשטן אליין‪.‬‬ ‫‪.No mind, no brain‬‬ ‫רים עס‪,‬‬ ‫איך קען נישט‪,‬‬ ‫און דאך‪,‬‬ ‫ס'איז זיס‪,‬‬ ‫ארויסשטופן‪,‬‬ ‫איך זאג‪,‬‬ ‫איין שטיק נעימות‪.‬‬ ‫א ווארט צוויי‪,‬‬ ‫א טראפ און א טראפ‪,‬‬ ‫אנשטאט‪,‬‬ ‫ס'פילט זיך מיין ליפן‪,‬‬ ‫מצטרפת‪,‬‬ ‫טראכטן קרום‪,‬‬ ‫ווי שטארקע קניפן‪.‬‬ ‫פרוטה פרוטה‪,‬‬ ‫א שאד‪,‬‬ ‫א וויי געשריי‪,‬‬ ‫מיין קריאת שמע של המטה‪.‬‬ ‫זיי א תמים‪,‬‬ ‫איך וויל רעדן‪,‬‬ ‫די העכסטע זאך‪,‬‬ ‫פשוט גראד‪.‬‬ ‫פריי‪,‬‬ ‫אזוי האלב וואך‪,‬‬ ‫טראכט לייכט‪,‬‬ ‫מיין הארץ ‪spreaden‬‬ ‫א הייליגע עבודה פשוטה‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער וויל‪,‬‬ ‫פאר'ן באשעפער‪.‬‬ ‫א פרק‪,‬‬ ‫די מצוות מיינע‪,‬‬ ‫התבודדות‪,‬‬ ‫א משנה‪,‬‬ ‫פשוט שטיל‬ ‫פלאטשיג פלעין‪,‬‬ ‫א פסוק‪,‬‬ ‫גאנץ קליינע‪,‬‬ ‫פארציילן‪,‬‬ ‫א ווארט מיט א ווארט‪,‬‬ ‫אפילו נאר איינע‪,‬‬ ‫מיטטיילן‪,‬‬ ‫אן אות מיט אן אות‪,‬‬ ‫אויך ווען ס'איז‪,‬‬ ‫וואס מיר איז געשען‪.‬‬ ‫און נאך איינס ‪.plus‬‬ ‫נישט אזא שיינע‪,‬‬ ‫איך געב כאטש אן אטעם‪,‬‬ ‫משניות‪,‬‬ ‫פארטרוקנט‪,‬‬ ‫איך זאג באשעפער‪,‬‬ ‫אפילו‪,‬‬ ‫אן געפיל‪,‬‬ ‫ווי א תם אן פשטים‪,‬‬ ‫לכתחילה‪,‬‬ ‫‪,zero thrill‬‬ ‫די ווארט נאר‪,‬‬ ‫נישט פארשטיי עס‪,‬‬ ‫אין הימל ס'איז‪,‬‬ ‫סתם געזאגט‪,‬‬ ‫א ווארט קיין איין‪,‬‬ ‫פריש און דערקוויקנד‪,‬‬ ‫א חשיבות‪,‬‬ ‫עס רייניגט‪,‬‬ ‫א ווערק אנציקנד!!!‬ ‫א חביבות‪.‬‬ ‫די נשמה‪,‬‬ ‫א גרויסע ‪ value‬טראגט‪.‬‬ ‫עס גיבט חיות‪,‬‬ ‫‪15‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫א גוטע טיטשער פארן נייעם יאר‬ ‫באשעפער פאר'ן מיר צוריקגעבן‬ ‫נורסערי‪ .‬זי האט שוין געציילט די‬ ‫חיה'לע דרייט זיך אין בעט מיט‬ ‫מיין נשמה‪ -‬זיך אנטון ווי א גרויסע‬ ‫טעג‪ ,‬די מינוטן‪ ,‬און די סעקונדעס‬ ‫גרויס ‪.anticipation‬‬ ‫איידעלע מיידל‪ ,‬באשיידענערהייט‬ ‫צו עררייכן די מאמענטישע מינוט‪.‬‬ ‫אין די זייט‪ ,‬קודם די רעכטע‪,‬‬ ‫מארגן הייבט זי אן שולע‪ .‬זי איז‬ ‫נאכדעם די לינקע‪ ,‬פון קאפ אראפ‪,‬‬ ‫ערגעץ וואו איז זי איינגעשלאפן‬ ‫שוין א גרויסע מיידל‪ ,‬קוים דריי יאר‬ ‫און מ'זעצט זיך צו א נארהאפטיגע‪,‬‬ ‫אין א זיסע שלאף‪ ,‬פול מיט זיסע‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫געשמאקע פת שחרית‪ ,‬וואס‬ ‫געשמאקע ערווארטונגען אויף איר‬ ‫צוקונפט‪ ,‬וואס הייבט זיך אן מארגן‬ ‫זי דריידט זיך נאך ארום מיט‬ ‫פאסירט נישט יעדן טאג‪ ,‬אבער‬ ‫אירע פרישע קליידער צו מאכן א‬ ‫אויף אזא מאמענטישע טאג האט‬ ‫אין ‪.pre-nursery‬‬ ‫קאפקעיק‪ ,‬האלט אין איין טאפן איר‬ ‫די מאמע געשפירט פאר וויכטיג צו‬ ‫"א גוט מארגן חיה'לע‪ ",‬רופט‬ ‫פרישע טייטס‪ ,‬נישט גלייבנדיג אז זי‬ ‫גוט אנזעטיגן איר טאכטער'ס גוף‪,‬‬ ‫אויס איר מאמע‪" .‬מיר גייען זיך‬ ‫איז שוין פון די 'קלאב' פון די גרויסע‬ ‫ווי אויך איר זעל‪ ,‬אלס א ליבליכע‬ ‫גרייטן צום ערשטן טאג‪ .‬לאמיר‬ ‫איידעלע מיידלעך וואס טראגן‬ ‫אבסטראקט גלעט לכבוד די דאזיגע‬ ‫זיך אפגיסן נעגל וואסער‪ ,‬זינגען‬ ‫טייטס פון די דריי יאר‪ .‬צו אלעמען‪,‬‬ ‫‪.milestone‬‬ ‫שיין מודה אני‪ -‬איך דאנק דיך‬ ‫איז מארגן די ערשטע טאג פון פרי‪-‬‬ ‫‪17‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫זי האט עס אבער געטון זייער‬ ‫אראפצוקומען די טרעפ פון די באס‪,‬‬ ‫איר טאכטער הייבט אן שולע‪.‬‬ ‫שטייט‪ ,‬דריקנדיג מאלי דאלי'ס‬ ‫וואס זי האלט זיך אינמיטן לערנען‬ ‫קעפעלע פאראויס אויף אראפ ווי‬ ‫אליין אראפצוקריכן‪" .‬וויאזוי איז‬ ‫"א גוטן טאג‪ ,‬חיה'לע" רופט‬ ‫מיט א געבויגענע געמיט‪.‬‬ ‫היינט געווען דיין טאג?"‬ ‫אויס די מאמע פרייליכערהייט‪,‬‬ ‫אנכאפנדיג אירע הענט‪ ,‬העלפנדיג‬ ‫צום פיפטן מאל‪ ,‬ווען חיה'לע‬ ‫אין די פלאץ פון די צוויי‬ ‫חיה'לע אראפקומען פון די גרויסע‬ ‫האט איבערגע'חזר'ט אז אן עפעלע‬ ‫בריליאנטן וואס האבן געלאכטן‬ ‫טרעפ פון די ריזיגע געלע באס וואס‬ ‫דארף זיין נאר רויט‪ ,‬האט שוין מאלי‬ ‫קוים אפאר טאג פריער‪ ,‬זענען‬ ‫האט איר אהיימגעברענגט‪" .‬וויאזוי‬ ‫דאלי געשאקלט א שטארקע יא‪ .‬זי‬ ‫געווען צוויי שווערע שווארצע‬ ‫איז געווען דיין ערשטע טאג?‬ ‫האט פארשטאנען‪.‬‬ ‫שטיינדעלעך‪ .‬די מאמע האט‬ ‫פארצייל מיר עפעס‪".‬‬ ‫שנעל פארשטאנען אז עפעס איז‬ ‫די מאמע האט צוגעקוקט פון‬ ‫פארגעקומען היינט אין שולע‪.‬‬ ‫די גלאנץ אין חילה'ס שווארצע‬ ‫קאך מיט גרויסע פארוואונדערטע‬ ‫אויגן איז שווער צו אראפשרייבן‬ ‫אויגן‪ .‬זי קוקט אויף איר חיה'לעס‬ ‫חיה'לע געבט א שאקל מיט איר‬ ‫אויף פאפיר‪ .‬זיי האבן געלאכטן ווי‬ ‫אויסגעלאשענע‪ ,‬פארווייטאגטע‪,‬‬ ‫אקסל‪ ,‬קומט אפילו נישט אין קאך‬ ‫צוויי בריליאנטן‪ .‬זי שלעפט ארויס‬ ‫שווארצע אויגעלעך‪ ,‬וואס האבן‬ ‫אויספאקן איר בריפקעיס און ווייזן‬ ‫פון איר בריפקעיס א צוקנייטשטע‬ ‫געלאכטן ווי בריליאנטן קוים אפאר‬ ‫פאר איר מאמע די שיינע שנה טובה‬ ‫פאפיר‪ ,‬אנגעקאטשקעט מיט אלע‬ ‫טעג פריער‪ .‬זי באשטעטיגט אבער‬ ‫קארטלעך וואס מען האט היינט‬ ‫קאלירן קרעיאונס‪.‬‬ ‫אז זיי זענען היינט אזוי שטארק‬ ‫געפארבט‪.‬‬ ‫פארלאשן‪ ,‬און זיי וועגן אראפ ווי‬ ‫"היינט האבן מיר געקאלירט‬ ‫שווערע שטיינדעלעך‪.‬‬ ‫זי זעצט זיך גלייך אוועק אויפ'ן‬ ‫די הערליכע שנה טובה פאפיר‪,‬‬ ‫ערד און נעמט איר דאלי אין די‬ ‫"מאמי‪ ,‬זעסט דא? דא איז די עפל"‪-‬‬ ‫דאן קוקט זי אויפ'ן קאונטער וואו‬ ‫שויס‪" .‬הערסט‪ ,‬מאלי דאלי? פון‬ ‫אנגעקאטשקעט שווארץ‪ ,‬ברוין‪,‬‬ ‫ס'ליגט די צעטלעך וואס חיה'לע‬ ‫היינט און ווייטער דארפסטו וויסן‬ ‫גרין‪ ,‬געל‪ ,‬פורפל‪ ,‬און בלוי‪" .‬און דא‬ ‫האט היינט אהיימגעברענגט פון‬ ‫אז אן עפל איז נאר רויט‪ ,‬אקעי?"‬ ‫איז די האניג אין וואס מ'טינקט עס‬ ‫שולע‪ ,‬אפאר טעג פאר ראש השנה‪.‬‬ ‫זי נעמט די דאלי'ס קעפעלע און‬ ‫איין‪ ,‬מאמי‪ ",‬ווייזט זי צו אויפ'ן רויטן‬ ‫שאקלט עס פאר א ניין‪ ,‬אהין און‬ ‫פארקאטשקעטע געמויזשעכץ אין‬ ‫זי פארשטייט‪.‬‬ ‫צוריק‪ ,‬רעכטס אויף לינקס‪.‬‬ ‫די זייט‪" .‬ראש השנה טינקט מען‬ ‫"חיה'לע‪ ",‬רופט זי צו איר טאכטער‬ ‫איין די עפל אין די האניג‪".‬‬ ‫מיט א שטרענגערע שטימע‬ ‫ליבליך‪" ,‬קום‪ ,‬לאמיר צוזאמען קוקן‬ ‫חזר'ט זי איבער‪" ,‬הערסט‪ ,‬מאלי‬ ‫זי הייבט אן זינגען די אלעמען‬ ‫די שיינע שנה טובה קארטל וואס דו‬ ‫דאלי? אן עפל באלאנגט נאר‬ ‫באקאנטע ליד‪" ,‬מ'טינקט די עפל‬ ‫האסט אהיימגעברענגט‪ -‬וואס מיר‬ ‫רויט‪ ,‬האסט פארשטאנען?" און‬ ‫אין די האניג‪ ,‬מ'מאכט א ברכה הויך‬ ‫וועלן שוין ארויסשיקן צו באבי מיט‬ ‫זי שאקלט מאלי דאלי'ס קאפ‬ ‫און קלאר‪".‬‬ ‫די פאסט‪".‬‬ ‫נאכאמאל רעכטס אויף לינקס צו‬ ‫ווייזן אויף ניין‪.‬‬ ‫חיה'לע בארואיגט זיך פון‬ ‫זיי קוקן אויף די אויסגעשניטענע‬ ‫איר ‪ high‬נאך אפאר מינוט‪ .‬איר‬ ‫עפלעך‪ ,‬וואס איז געווען געשניטן‬ ‫חיה'לע זאגט עס איבער א דריטע‬ ‫מאמע האט אויפגעהאנגען איר‬ ‫אביסל צו שיין פאר א דריי‪-‬יעריג‬ ‫מאל מיט א העכערע שטימע און‬ ‫הערליכע שיינע פאפיר אויפ'ן‬ ‫קינד דאס צו אויסשניידן‪ ,‬און די‬ ‫א שטרענגע טאן צו באווארענען‬ ‫פרידזש צו ווייזן פאר טאטי‪ ,‬ווען‬ ‫מאמע האט שוין פארשטאנען‬ ‫איר דאלי‪" .‬מאלי דאלי‪ ,‬פון היינט‬ ‫טאטי וועט באלד אהיימקומען‪ ,‬און‬ ‫קלאר אז אוודאי האט די טיטשער‬ ‫און ווייטער‪ ,‬ווען דו זעסט אן‬ ‫זי באשעפטיגט זיך מיט'ן ענדיגן‬ ‫געמאכט די שיינע שנה טובה‬ ‫עפל‪ ,‬זאלסטו געדענקען‪ ,‬מען קען‬ ‫צוגרייטן נאכטמאל‪ ,‬בשעת חיה'לע‬ ‫קארטלעך‪.‬‬ ‫עס נאר פארבן רויט‪ .‬אן עפעלע‬ ‫שפילט זיך צופרידנערהייט מיט‬ ‫אונטן ביי די שפיץ פון די עפל‬ ‫וואקסט רויט‪ ,‬פארשטייסט?" דאס‬ ‫אירע דאליס‪.‬‬ ‫איז געווען אביסל פוירפל מיט‬ ‫מאל האט זי גענומען מאלי דאלי'ס‬ ‫קעפעלע און געשאקלט ארויף און‬ ‫עס גייט פארביי אפאר טאג‪" .‬א‬ ‫בלוי‪ ,‬אבער איבער דעם איז געווען‬ ‫גוטן טאג‪ ,‬חיה'לע‪ ",‬רופט די מאמע‬ ‫רויטע פעינט ארויפגעשמירט‪ ,‬מיט‬ ‫אראפ‪ ,‬ווי אנצוווייזן יא‪.‬‬ ‫אויס‪ ,‬און ווייזט איר מיט'ן האנט‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪18‬‬ ‫בעטן דעם אייבערשטן זאלסט ליב‬ ‫באהאלטן דיינע טעותים? אדער‬ ‫א דיקע שיכט פעינט‪.‬‬ ‫האבן מצוות‪ ,‬ליב האבן איידלקייט‪,‬‬ ‫גאר אינגאנצן אוועקווארפן און‬ ‫ליב האבן ערליכע אידן‪ ,‬מצוות און‬ ‫אויסשליסן?‬ ‫"ווער האט געמאכט אזוי שיין‬ ‫מנהגים‪ .‬אוודאי אבער איז עס נאר‬ ‫די שנה טובה קארטלעך?" פרעגט‬ ‫צווישן דיר און דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫ס'איז דא איין רבי‪ ,‬דער‬ ‫די מאמע‪ .‬חיה'לעס שווערע אויגן‬ ‫שמועס דיך אויס מיט אים‪.‬‬ ‫הייליגער רבי‪ ,‬וואס איז דא פאר‬ ‫האבן אנגעהויבן ארויסלאזן א‬ ‫יעדן איד‪ .‬א רבי‪ ,‬א לערער‪ ,‬וואס‬ ‫טרער נאך א טרער‪ .‬עס האט זיך‬ ‫פארצייל אים דיינע אלטע‬ ‫געבט דיר א וועג אין לעבן‪ .‬האסט‬ ‫אנגעהויבן מיט א קליינע טראפ‪,‬‬ ‫מעשים‪ ,‬פארצייל אים ווי דו‬ ‫ארויסגעקאלירט פון די ליין? האסט‬ ‫אבער האט זיך שנעל פארזאמלט‬ ‫ביסט אראפגעפאלן אומוויליג‪,‬‬ ‫געפארבט א קאליר וואס שטימט‬ ‫אין א פולע שטראם פון טרערן וואס‬ ‫און דערפאר האט מען דיך‬ ‫נישט מיט'ן בילד? ס'שטימט נישט‬ ‫האבן נאס געמאכט איר רויטע שנה‬ ‫אויסגעשלאסן פון דיין משפחה‪ ,‬דיין‬ ‫מיט די ‪ ?books‬ס'שטימט נישט‬ ‫טובה עפעלע קארטל און צושמירט‬ ‫קהילה‪ ,‬אדער אפילו אידישקייט‪.‬‬ ‫פאר די ‪ ,image‬פאר די ‪ ,looks‬פון‬ ‫די פעינט‪ .‬ס'האט זיך קלאר‬ ‫די ‪ class room‬אדער חסידות?‬ ‫ארויסגעזען די אראנדזש‪ ,‬בלוי‪ ,‬און‬ ‫מיטן רבינ'ס עצות קענסטו‬ ‫פורפל וואס איז געווען געפארבט‬ ‫צוריקקומען‪ .‬רעד צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫זענען דא טאקע פלעצער וואס‬ ‫פון פארדעם אונטער די פעינט‪.‬‬ ‫פארצייל אים דיין ווייטאג‪ ,‬פארצייל‬ ‫זאגן‪ ,‬לאמיר עס ריינוואשן‪ ,‬אנטון‬ ‫אים ווי דו האסט זיך פארזינדיגט‬ ‫א דיקע פרימע קלייד און לאזן אלע‬ ‫חיה'לע‬ ‫האט‬ ‫צוביסלעך‬ ‫און ווי דו ווילסט עכט נישט‪ .‬ווי‬ ‫אלטע מעשים דערינטער‪.‬‬ ‫ארויסגעשטאמלט צווישן איר‬ ‫דו האסט ארויסגעטרעטן פון די‬ ‫צובראכענע געוויין אז זי האט זיך‬ ‫שורה‪ ,‬האסט געפארבט א קאליר‬ ‫אבער ניין‪ ,‬דער הייליגער רבי‬ ‫אזוי געפריידט צו מאכן די שנה‬ ‫וואס מען האט נישט פון דיר‬ ‫לערנט אונז א וועג וואס ארבעט‬ ‫טובה קארטל‪ ,‬און אויסגעוועלט‬ ‫ערווארטעט‪ ...‬אבער דאך ווילסטו‬ ‫פאר יעדעם איינעם אין זיין‬ ‫איר בעסטע‪ ,‬שענסטע‪ ,‬באליבסטע‬ ‫זיין גוט‪ ,‬דו האסט א ריינע נשמה‪,‬‬ ‫צושטאנד‪.‬‬ ‫קאלירן עס צו פארבן‪ .‬איר טיטשער‬ ‫און דו בענקסט דיך אזוי שטארק‬ ‫האסט ארויסגעקאלירט? האסט‬ ‫אבער האט זיי אויסגעלערנט אז אן‬ ‫צום אייבערשטן‪ .‬עס איז נאר דיין‬ ‫געפארבט א צווייטע קאליר? האסט‬ ‫עפל דארף זיין רויט‪ ,‬און א בלעטל‬ ‫זינד און דיין חרטה און דיין שווערע‬ ‫געוועלט א צווייטע לבוש‪ ,‬האסט‬ ‫דארף זיין גרין‪ .‬מיט א דיקע פעינט‬ ‫שולד געפילן וואס לאזן דיך נישט‬ ‫געטון א טעות וואס פארשעמט דיין‬ ‫בראש האט זי איבערגעפארבט‬ ‫אנגיין אין לעבן‪ .‬זאג עס ארויס‪.‬‬ ‫משפחה? ס'איז דא פאר דיר אויך א‬ ‫איר שיינע געקאלירטע עפל מיט א‬ ‫וועג‪ .‬ס'איז דא פאר דיר א האפענונג‪.‬‬ ‫שיכט פון רויטע פעינט‪.‬‬ ‫דאן וועסטו זען ווי דו ווערסט א‬ ‫נייע בריאה‪ ,‬דו פילסט פרישער‪ ,‬דו‬ ‫דו קענסט אלעמאל תשובה טון‪,‬‬ ‫עס זענען דא ‪ ,teachers‬און עס‬ ‫פילסט לייכטער‪.‬‬ ‫ווייל דער אייבערשטער זעט דיין‬ ‫זענען דא לערערס‪.‬‬ ‫לאז איבער די אלטע מעשים‪ ,‬לאז‬ ‫אינעווייניגסטע אמת'ע קאלירן‪ .‬אז‬ ‫עס זענען דא רבי'ס‪ ,‬און עס זענען‬ ‫איבער די שולד געפיל‪ ,‬און גלייב אז‬ ‫עכט ביסטו נכשל געווארן‪ ,‬אבער‬ ‫דא פירערס‪.‬‬ ‫פאר דיר‪ ,‬מיט דיינע נאטורן‪ ,‬דיינע‬ ‫עכט עכט האסטו נישט געוואלט‪,‬‬ ‫אייגנארטיגע קאלירן‪ ,‬איז אויך דא א‬ ‫נאר עכט עכט עכט גלייבסטו נישט‬ ‫אלע אידן דרייען זיך ביי רבנים‪,‬‬ ‫וועג צו דינען דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫אז דו קענסט זיך נאך אויך צוריק‬ ‫ביי פירערס‪ ,‬ביי גוטע אידן‪ .‬אבער‬ ‫קערן און תשובה טון‪ .‬אבער עכט‬ ‫וואס לערנט דיר אויס דיין מנהיג‪,‬‬ ‫צו אזא רבי לאז איך מיין מאן‬ ‫עכט עכט עכט לערנט אונז דער רבי‬ ‫דיין רבי‪ ,‬דיין ערליכער איד?‬ ‫פארן אויף ראש השנה צו אומאן‬ ‫ווי אזוי‪.‬‬ ‫מיטן גאנצן הארץ‪.‬‬ ‫אויב האסטו געפארבט א‬ ‫ס'איז נישט קיין שווערע זאך‪.‬‬ ‫שרייעדיגן אומגעפאסטע קאליר‪,‬‬ ‫ער וועט מיר אהיימברענגן א‬ ‫ס'איז נישט קיין פארדעקטע‪,‬‬ ‫אויסגעגליטשט‪,‬‬ ‫זיך‬ ‫האסט‬ ‫פרישע שנה טובה קארטל‪.‬‬ ‫פארשטעלטע זאך וואס דו דארפסט‬ ‫האסט געמאכט א טעות אין דיין‬ ‫באגראבן‪.‬‬ ‫אידישקייט‪ ,‬ביסטו יעצט שוין‬ ‫שנה טובה ומתוקה‬ ‫גארנישט ווערד? מ'דארף דיך‬ ‫דו קענסט פון יעצט אנהייבן‪.‬‬ ‫צודעקן מיט א דיקע פארב צו‬ ‫‪19‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫מ‘טינקט די עפל אין די האניג‪,‬‬ ‫‪Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/‬‬ ‫ס‘קומט א זיסע יאר!‬ ‫‪35 by 25 orthogonal maze‬‬ ‫זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים‬ ‫וכתבנו בספר החיים למענך‬ ‫אלקים חיים‬ ‫‪41‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪20‬‬ ‫קינדער‬ ‫ווען אין ראש‬ ‫השנה משפט‬ ‫היים‬ ‫מען אנשי‬ ‫שלומינו?‬ ‫דעם רבינ'ס חדר‬ ‫ס'קומט‬ ‫א זיסע‬ ‫וואס דערמאנט‬ ‫יאר‬ ‫שרייב טישל‬ ‫אונז דער שופר?‬ ‫משפחת גליק‬ ‫‪21‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫משפחת‬ ‫ָחֹוֶדְׁש‪ֶֶ .‬דער‬ ‫ארף‬ ‫ֶ‬ ‫וארט ִֶמיר ֶזָ אְלְ ן‬ ‫ְנּות'ֶדיַגֶ ער‬ ‫עֶדער ֶֶמעְנְ ְטְׁש ֶַד ְ‬ ‫יְׁשט ַגּוט אּון ֶער ָָהאט‬ ‫ְׁשּוָבָה ַגֶ עטּון‪ֶ ,‬קען ֶער‬ ‫ִאיֶז ַא ַר ְָח ֶָמ ִ‬ ‫ער ְְׁש ֶטער וַ ְ‬ ‫ייְּב ְ‬ ‫ְׁשּוָבָה טּון‪ .‬יֶ ֶ‬ ‫ְט ַראְכְ ְטן אֹויְּב ֶער ָָהאט ֶע ֶָּפעס ַָחס‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫ְְּת ָ‬ ‫וְ ְָׁשְלֹום ַגֶ עטּון ְנִ ְ‬ ‫יְׁשט ַגְ ְלַ ייְך ְְּת ָ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫גליק‬ ‫ְׁשּוָבָה טּון אּון ֶזָ אַגְ ן‪ֶ' :‬זֵ יי ִֶמיר‬ ‫עֶצט ְְּת ָ‬ ‫יֶ ְ‬ ‫ער ְְׁש ֶטער‪ִ ,‬איְך ָָהאְּב ַגֶ עטּון‬ ‫ייְּב ְ‬ ‫ֶמֹוָחְל‪ֵ ,‬א ֶ‬ ‫ֵ‬ ‫יְׁשט ַגּוט‪ִ .‬איְך ָָהאְּב ֶָדאס אּון ֶָדאס‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫ֶמּוע ְסט ֶֶמען ֶעס‬ ‫ַגֶ עטּון‪ '.‬אּון ַאֶזֹוי ְְׁש ֶ‬ ‫ער ְְׁש ְטן‪ .‬אֹוי‪ ,‬וִ וי ַגּוט‬ ‫ייְּב ְ‬ ‫יטן ֵא ֶ‬ ‫אֹויס ִֶמ ְ‬ ‫ער ֵָהיים‬ ‫אֹויְּב ֶֶמען ָָהאט ֵאייְנְ ס ִאיְנְ ֶֶד ְ‬ ‫ִאִיֶּב �ּעְרְ ֶּב �ּעְטְן‬ ‫ארן ֶֶמעְנְ ְטְׁש‬ ‫וערט ְַפ ְ‬ ‫אּון ְלִ יְכְ ִטיַג ְס'וֶ ְ‬ ‫ֶֶמעַג ֶֶמען ֶעס ְְּב ֶרעְנְ ַגֶ ען ִֶמיט ִֶדי‬ ‫ְׁשּוָבָה טּון‪".‬‬ ‫ְנָ אְכְ ן ְְּת ָ‬ ‫אֶמע'ס ְרְׁשּות‪.‬‬ ‫ֶַמ ֶ‬ ‫ער ֵֶצייְלְ ט‪ :‬אּוְנְ ֶזֶ ער ַגַ אְנְ ֶֶצע‬ ‫ֶֶמעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ‬ ‫ער ֵָהייט‬ ‫ארֶזִ יְכְ ִטיַגֶ ְ‬ ‫ְָפ ְ‬ ‫ָָהאְּב‬ ‫ִאיְך‬ ‫ואר ְטן‬‫עקעְנְ ט וַ ְ‬ ‫ִאיְך ָָהאְּב קֹוים ַגֶ ֶ‬ ‫עְפ ֵרייט וֶ וען‬ ‫ייער ַגֶ ְ‬ ‫ִֶמ ְְׁש ָָּפ ָָחָה ָָהאט ֶזִ יְך ֶזֵ ֶ‬ ‫ְׁשֹוְפר אּון ֶזִ יְך‬ ‫ָ‬ ‫ועקַגֶ עְלֵ ייַגְ ט ֶַמיין‬ ‫ַאוֶ ְ‬ ‫ייע ֶצּו‬ ‫ְִּביֶז ֶעס וֶ ועט ֶזַ יין ֶַמיין ַר ֶ‬ ‫עקֹויְפט ַאן‬‫ְ‬ ‫ייֶדע ָָהאט אּוְנְ ֶז ַגֶ‬ ‫אּוְנְ ֶזֶ ער ֶזֵ ֶ‬ ‫עֶצט אֹויף ֶַמיין ְָּפְלַ אץ‪ִ .‬איְך ָָהאְּב‬ ‫ַגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫ְְּבְלָ אֶזְ ן‪ֶ .‬עְנְ ְֶדְלִ יְך ִֶדי וָ ואְך ֶָמאְנְ ָטאַג‬ ‫ְׁשֹוְפר ְפּון ֶא ֶרץ יִ ְְׂש ָר ֵאְל‪ַ .‬אְלֶ ע‬ ‫ָ‬ ‫ֶעְכְ ֶטע‬ ‫עט ַראְכְ ט ִאין ֶַמיין ֶר ְִּבי'ס‬ ‫ַגּוט ַא ַרייְנְ ַגֶ ְ‬ ‫ְׁשֹוְפר‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫עְּב ֶרעְנְ ַגְ ט אּוְנְ ֶזֶ ער‬ ‫ָָהאְּב ִאיְך ַגֶ ְ‬ ‫רּוְּב ְירט ֶצּו ְְּבְלָ אֶזְ ן ִֶמיט‬ ‫אְּבן ְָּפ ִ‬ ‫ִקיְנְ ֶֶדער ָָה ְ‬ ‫ארף ְט ַראְכְ ְטן‬ ‫עֶדער ֶֶמעְנְ ְטְׁש ֶַד ְ‬ ‫ֵרייֶד‪" :‬יֶ ֶ‬ ‫עטן‬‫עְּב ְ‬ ‫ער ֵָהייט ַגֶ ֶ‬ ‫ִאיְך ָָהאְּב ְְׁש ִטיְלֶ ְ‬ ‫ייער ַגּוט‬ ‫ֶֶדעם‪ִ .‬איְך ֶקען ְָּברּוְך ַָה ְֵׁשם ֶזֵ ֶ‬ ‫אֹויְּב ֶער ָָהאט ֶע ֶָּפעס ַָחס וְ ְָׁשְלֹום‬ ‫ער ְְׁש ְטן ַאֶז ִֶדי ְְּת ִק ָיעָה ֶזָ אְל‬ ‫ייְּב ְ‬ ‫ֶֶדעם ֵא ֶ‬ ‫ְׁשֹוְפר‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ְְּבְלָ אֶזְ ן ִֶמיט ִֶדי‬ ‫יְׁשט ַגּוט‪".‬‬‫ַגֶ עטּון ְנִ ְ‬ ‫ַגֶ עְלּוְנְ ַגֶ ען‪ְ .‬נָ אְך ֶַדאוֶ ועְנֶ ען ְִּבין ִאיְך ַארֹויף‬ ‫עְּבְלָ אֶזְ ן ַא‬ ‫עְּבן ֶַמיין ֶר ְִּבי'ס ִטיְׁש‪ ,‬אּון ַגֶ ְ‬ ‫ְנֶ ְ‬ ‫ָחֹוֶדְׁש ֱאְלּוְל ָָהאְּב ִאיְך‬ ‫ֶ‬ ‫רֹאְׁש‬ ‫אר ְט ַראְכְ ט‬ ‫יסְל ְַפ ְ‬ ‫ִאיְך ָָהאְּב ֶזִ יְך ַא ְִּב ְ‬ ‫עֶדיַגֶ ע ְְּת ִק ָיעָה ְּגְ ֶדֹוְלָ ָה‪.‬‬ ‫ְקְלִ יְנְ ַגֶ ִ‬ ‫ער ֵֶצייְלְ ט ְַפאר ֶַמיין ֶר ְִּבי'ן ִאין ֵָח ֶֶדר‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫ער ֶַמאְנְ ט ַא ֶַמ ֲע ְֶׂשָה‬‫ְלּוֶצְלִ יְנְ ַג ֶֶד ְ‬ ‫אּון ֶזִ יְך ְָּפ ְ‬ ‫ְׁשֹוְפר אּון ִאיְך ֶקען‬ ‫ָ‬ ‫ַאֶז ִאיְך ָָהאְּב ַא‬ ‫ֶצּוריק‪ֶַ .‬מיין ָָּפְנִ ים‬ ‫ְפּון ַא ָָּפאר ֲָח ֶָד ְִׁשים ִ‬ ‫ְנָ אְכְ 'ן ְְּבְלָ אֶזְ ן ָָהאט ֶַמיין ֶר ְִּבי ֶזִ יְך‬ ‫ייער ַגּוט ְְּבְלָ אֶזְ ן‪ֶַ .‬מיין ֶר ְִּבי ָָהאט ֶַדאן‬ ‫ֶזֵ ֶ‬ ‫וארן ְנָ אר ְפּון ֶזִ יְך‬ ‫ִאיֶז ִֶמיר רֹויט ַגֶ עוָ ְ‬ ‫"אּה‪ַ ,‬אֶזֶ עְלְ ְכֶ ע ְְּת ִקיעֹות‬ ‫ערּוְפן‪ָ ,‬‬ ‫ְ‬ ‫ָאְנְ ַגֶ‬ ‫ְׁשֹוְפר‪,‬‬ ‫עְפ ֶרעַגְ ט וֶ וער ְנָ אְך ֶעס ָָהאט ַא ָ‬ ‫ַגֶ ְ‬ ‫ער ֶַמאְנֶ ען ִֶדי ֶַמ ֲע ְֶׂשָה‪.‬‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫ָָהאְּב ִאיְך ְׁשֹוין ַא ְלַ אְנְ ַגֶ ע ֶַצייט ְנִ ְ‬ ‫ְׁשֹוְפר‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אּון וֶ וער ֶקען ְְּבְלָ אֶזְ ן ִֶמיט ַא‬ ‫ְְּב ֶע ֶרְך ֲָחְנּוָּכָ ָה ֶַצייט ָָהאט ֶַמיין ֶר ְִּבי‬ ‫ער ט‪".‬‬‫עָה ְ‬‫ַגֶ ֶ‬ ‫עֶדן‬ ‫ֶַמיין ֶר ְִּבי ָָהאט ַגֶ עֶזָ אַגְ ט ַאֶז יֶ ְ‬ ‫עֶצער‪ֶ .‬ער‬ ‫ערע ְָּפְלֶ ֶ‬ ‫עטֹויְׁשט אּוְנְ ֶזֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ַגֶ‬ ‫ער ֶַמאְנֶ ען‬ ‫"קעְנְ ְסטּו אּוְנְ ֶז ֶֶד ְ‬ ‫ֶֶמעְנְ ִֶדי ֶ‬ ‫ערע‬ ‫ָחֹוֶדְׁש וֶ ועט ַאן ַאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ָטאַג ְפּון ִֶדי ֶ‬ ‫עְּבן ְֶמְנַ ֶֶּׁשָה‪ְֶ .‬מְנַ ֶֶּׁשָה‬ ‫עֶצט ְנֶ ְ‬‫ָָהאט ִֶמיר ַגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫ָחֹוֶדְׁש‬ ‫ֶ‬ ‫ארוָ ואס ִֶמיר ְְּבְלָ אֶזְ ן ַגַ אְנְ ץ‬ ‫ְַפ ְ‬ ‫ְׁשֹוְפר ְנָ אְך ֶַדאוֶ ועְנֶ ען‪ ,‬אּון‬ ‫יּוְנְ ַגְ ְל ְְּבְלָ אֶזְ ן ָ‬ ‫ייער ַא וואֹויְלֶ ער יּוְנְ ַגְ ְל‪ ,‬אּון ֶער‬ ‫ִאיֶז ֶזֵ ֶ‬ ‫ֱאְלּוְל ִֶמיט ַא‬ ‫עָּפעט ֵקייְנְ ֶָמאְל ֵקייְנֶ עם‪ָ .‬א ְֶּבער ֶער‬ ‫ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫ְׁשֹוְפ ר?"‬ ‫ָ‬ ‫ִאיֶז‪ֶֶ ...‬מער‪ ...‬וִ וי ַאֶזֹוי ֶזָ אְל ִאיְך ֶעס ֶזָ אַגְ ן?‬ ‫"ֶמיר ֶזָ אְלְ ן‬‫ִ‬ ‫ייְּבט‬ ‫ֶצּוְפְלֹויַגְ ן‪ַ .‬א ָָּפאר ֶָמאְל ְְּבְלַ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶֶמער‬ ‫עֶדעְנְ ֶקען ַאֶז‬ ‫ַגֶ ֶ‬ ‫ֶמּוֶציַג‪ָ ,‬א ֶֶדער‬ ‫יסְל ְְׁש ִ‬ ‫ֶזַ יין ָָּפְנִ ים ַא ְִּב ְ‬ ‫'קּוֶמט רֹאְׁש‬‫ְס ְ‬ ‫אט ְְׁש ֶקעט‪ ,‬אּון‬ ‫עְפְלָ ְ‬ ‫ֶזַ יין ֵָּפיאֹות ִאיֶז ֶֶצ ְ‬ ‫אּון‬ ‫ַָה ְָׁשְנָ ָה‬ ‫עקן‪.‬‬ ‫יסְל ְְׁש ֶֶמ ְ‬ ‫ַא ָָּפאר ֶָמאְל ֶקען ֶער ַא ְִּב ְ‬ ‫ְׁשּוָבָה טּון‪".‬‬ ‫ְְּת ָ‬ ‫עְּבעְך ֶָדא יּוְנְ ַגְ ְלֶ עְך וָ ואס‬‫ֶעס ִאיֶז ְנֶ ֶ‬ ‫" יָ א ‪,‬‬ ‫עֶצט ְִּבין ִאיְך‬ ‫עָּפעְנֶ ען ִאים‪ .‬יֶ ְ‬ ‫ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫ַגֶ ע ֶר ע ְכְ ט ‪" ,‬‬ ‫עְּבן ִאים‪ ,‬אּון ֶֶדער יֵ ֶֶצר ָָה ָרע‬ ‫עסן ְנֶ ְ‬ ‫ַגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫ֶַמיין‬ ‫ָָהאט‬ ‫עקּוֶמען ֶצּו ִֶמיר ַאֶז ִאיְך‬ ‫ֶ‬ ‫ִאיֶז ַגְ ְלַ ייְך ַגֶ‬ ‫ֶר ְִּבי ַגֶ עֶזָ אַגְ ט‪.‬‬ ‫אקעס‪.‬‬ ‫עָּפעְנְ יַ ֶ‬ ‫ֶזָ אְל ֶזַ יין ְפּון ִֶדי ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫" ֱא ְל ּו ְל‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪22‬‬ ‫ח‪ .‬צ‪ .‬גליק‬ ‫יסט ַאֶזַ א וואֹויְלֶ ע יּוְנְ ַגְ ְל‪ ,‬אּון ִאיְך ָָהאְּב‬ ‫ְִּב ְ‬ ‫אר ֶקע ְְׁש ְט ָראף ְַפאר‬ ‫אקּוֶמען ַא ְְׁש ַט ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ְַּב‬ ‫וָ ואס ֶזָ אְל ִאיְך ֶעְנְ ק ֶזָ אַגְ ן? ִאיְך‬ ‫עָּפעְנֶ ען‪ִ .‬איְך‬ ‫עֶמעַגְ ט ִֶדיר ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫יְׁשט ַגֶ ֶ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫ְׁשּוָבָה טּון‪.‬‬ ‫ֶֶדעם‪ִ .‬איְך ֶמּוֶז ְׁשֹוין ְְּת ָ‬ ‫ארק‪ ,‬וַ וייְל ִאיְך‬ ‫ְֶׁשעם ֶזִ יְך ַאֶזֹוי ְְׁש ַט ְ‬ ‫אֹויְפ ְִפ ְירן ְֵׁשיין ֶצּו ִֶדיר‪ֶ .‬דּו‬ ‫ְ‬ ‫ַגֵ יי ְׁשֹוין ֶזִ יְך‬ ‫ייער ְְׁשוֶ וער‪,‬‬ ‫ֶעס ִאיֶז ִֶמיר ַגֶ עוֶ וען ֶזֵ ֶ‬ ‫עְפאְלְ ַגְ ט ֶֶדעם יֵ ֶֶצר‬ ‫אקע ַגֶ ָ‬ ‫ָָהאְּב ַט ֶ‬ ‫ֶמֹוָחְל?"‬ ‫יסט ִֶמיר ֵ‬ ‫ְִּב ְ‬ ‫עוואּוסט ַאֶז ִאיְך ֶמּוֶז‬ ‫ְ‬ ‫ָא ְֶּבער ִאיְך ָָהאְּב ַגֶ‬ ‫עֶמאְלְ ְטס ָָהאְּב ִאיְך ֲא ְִפיְלּו‬ ‫ָָה ָרע‪ֶֶ .‬ד ָ‬ ‫ִאיְך ָָהאְּב ַגֶ עֶזֶ ען ַאֶז ֶעס ִאיֶז ְְׁשוֶ וער‬ ‫יְּבער‬‫ֶעס טּון‪ְַּ .‬ביי ַָה ְְפ ָס ָקָה ְִּבין ִאיְך ַא ִר ֶ‬ ‫אָּפט וִ וי ְְׁשְלֶ עְכְ ט ִאיְך ְִפיר‬ ‫יְׁשט ַגֶ עְכַ ְ‬‫ְנִ ְ‬ ‫עְּבעְך‪,‬‬ ‫ְַפאר ְֶמְנַ ֶֶּׁשָה ֶצּו ֶזָ אַגְ ן יָ א‪ְ .‬נֶ ֶ‬ ‫ֶצּו ְֶמְנַ ֶֶּׁשָה‪ֶַ ,‬מיין ָָּפְנִ ים ִאיֶז ַגֶ עוֶ וען רֹויט‪.‬‬ ‫יסְל‬‫עסן ַא ְִּב ְ‬ ‫ֶזִ יְך אֹויף‪ִ .‬איְך ְִּבין ְנָ אר ַגֶ עֶזֶ ְ‬ ‫ֶעס ָָהאט ִאים ַאֶזֹוי וֵ ויי ַגֶ עטּון וֶ וען‬ ‫עְׁש ִריַגְ ן ַאֶז‬ ‫ֶַמיין יֵ ֶֶצר ָָה ָרע ָָהאט ַגֶ ְ‬ ‫עֶד ֵרייט ְפּון ִאים‪ָ ,‬א ֶֶדער וֶ וען‬ ‫ועקַגֶ ְ‬ ‫ַאוֶ ְ‬ ‫עָּפעט‪ְְׁ .‬שָּכ ַָֹח‬ ‫עט ְֶׁש ֶ‬‫ִאיְך ָָהאְּב ִאים ַגֶ ְ‬ ‫ועקַגֵ יין‪ָ ,‬א ְֶּבער ִאיְך ָָהאְּב‬ ‫ִאיְך ֶזָ אְל ַאוֶ ְ‬ ‫ואקט ָָהאְּב ִאיְך‬ ‫ֶדּורְכְ ַגֶ עוָ ְ‬ ‫ֶער ָָהאט ְ‬ ‫ֶמֹוָחְל‬ ‫ער ְְׁש ֶטער‪ְֶ ,‬מְנַ ֶֶּׁשָה ָָהאט ִֶמיר ֵ‬ ‫ייְּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫עט ֶרעט‬ ‫אס ֶָמאְל ֶֶצ ְ‬ ‫אסן ַאֶז ֶָד ְ‬ ‫אְׁשְלָ ְ‬ ‫ְַּב ְ‬ ‫יֶמט ִֶמיט ֶַמיין ְנָ אֶז ַאֶזֹויוִ וי ִאיְך‬ ‫עק ִר ְ‬ ‫ַגֶ ְ‬ ‫ַגֶ עוֶ וען‪.‬‬ ‫ִאיְך ִאים‪.‬‬ ‫ֶע ְקְל ֶזִ יְך ְפּון ִֶדי ְְׁש ֶֶמעק‪.‬‬ ‫אֹויְפ'ן וֶ ועַג ַא ֵָהיים ְפּון ֵָח ֶֶדר ָָהאְּב‬ ‫ְ‬ ‫ער ֵָהייט‬ ‫"ֶמְנַ ֶֶּׁשָה"‪ָָ ,‬האְּב ִאיְך ֶזִ יְך ְְׁש ִטיְלֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫יְׁשט ַגֶ עְלָ אֶזְ ט‬ ‫ִאיְך ָָהאְּב ִאים ְנִ ְ‬ ‫ער ֵֶצייְלְ ט ִֶדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ֶַמ ֲע ְֶׂשָה‬ ‫ִאיְך ֶֶד ְ‬ ‫"אְנְ ֵָהייְּב יָ אר ָָהאְּב‬ ‫ערּוְפן ֶצּו ִאים‪ָ ,‬‬ ‫ְ‬ ‫ָאְנְ ַגֶ‬ ‫ָאְנְ ִר ְירן ֶַמייְנֶ ע ֶזַ אְכְ ן‪ ,‬וִ וי ָּכְ ִאיְלּו אֹויְּב‬ ‫ער ְְׁש ְטן‪ ,‬אּון ִאיְך ָָהאְּב‬ ‫ייְּב ְ‬ ‫אר'ן ֵא ֶ‬ ‫ְַפ ְ‬ ‫ייער‬ ‫עְפ ְירט ֶצּו ִֶדיר ֶזֵ ֶ‬ ‫אֹויְפַגֶ ִ‬ ‫ְ‬ ‫ִאיְך ֶזִ יְך‬ ‫וערן‪ִ ...‬איְך‬ ‫ֶער ִר ְירט ֶעס ַאן וֶ ועט ֶעס וֶ ְ‬ ‫ְׁשּוָבָה ַגֶ עטּון‪ִ .‬איְך ָָהאְּב ַגֶ עֶזָ אַגְ ט‬ ‫ְְּת ָ‬ ‫עֶדעְנְ ְק ְסט?"‬ ‫יְׁשט ְֵׁשיין‪ַ ,‬גֶ ֶ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫יְׁשט וָ ואס‪ָ ,‬א ְֶּבער ֶָדאס‬ ‫וֵ וייס ַאְלֵ יין ְנִ ְ‬ ‫עְפער ַאֶז ִאיְך ַגֵ יי ְׁשֹוין‬ ‫אְׁש ֶ‬‫אר'ן ְַּב ֶ‬ ‫ְַפ ְ‬ ‫עֶדט‬ ‫ער ְ‬ ‫ָָהאט ִֶמיר ֶֶדער יֵ ֶֶצר ָָה ָרע ַאייְנְ ַגֶ ֶ‬ ‫וארן‪,‬‬‫ְֶמְנַ ְֶׁשָה'ס ָָּפְנִ ים ִאיֶז רֹויט ַגֶ עוָ ְ‬ ‫ֶצּו טּון‪.‬‬ ‫עָּפעְנֶ ען‪ ,‬אּון‬ ‫יְׁשט ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫ֶֶמער ֵקייְנְ ֶָמאְל ְנִ ְ‬ ‫עקּוקט‪ִ .‬איְך ָָהאְּב‬ ‫ְ‬ ‫אָּפַגֶ‬ ‫אּון ֶער ָָהאט ַא ָר ְ‬ ‫"ָהייְלִ יַגֶ ער‬ ‫אֹויְך ֶצּוַגֶ עְלֵ ייַגְ ט ַא ְְּת ְִפיְלָ ָה‪ֵ :‬‬ ‫ערן‪ִ .‬איְך‬ ‫ער ְקט ַא ָָּפאר ְט ֶר ְ‬ ‫אֶמ ְ‬ ‫ֲא ְִפיְלּו ְַּב ֶ‬ ‫ֶזֹויְפיְל‬ ‫אֹוי ַגֶ עוַ ואְלְ ֶד! ְׁשֹוין ַא ִ‬ ‫עְפער‪ֶָ ,‬העְלְ ף ַאֶז ִאיְך ֶזָ אְל‬ ‫אְׁש ֶ‬ ‫ְַּב ֶ‬ ‫ארק ֶעס ָָהאט ִאים‬ ‫ָָהאְּב ַגֶ עֶזֶ ען וִ וי ְְׁש ַט ְ‬ ‫יְּבער‪ ,‬אּון ִאיְך ָָהאְּב‬ ‫ֲָח ֶָד ְִׁשים ֶזֶ עְנֶ ען ַא ִר ֶ‬ ‫עָּפעְנֶ ען‬‫יְׁשט ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫ֵקייְנְ ֶָמאְל ֵקייְנֶ עם ְנִ ְ‬ ‫עֶדעְנְ ְקט ֶעס‬ ‫וֵ ויי ַגֶ עטּון‪ ,‬אּון וִ וי ֶער ַגֶ ֶ‬ ‫עטן‪.‬‬‫עְּב ְ‬ ‫ערַגֶ ֶ‬ ‫יְּב ְ‬ ‫יְׁשט ִא ֶ‬ ‫ִאים ֵקייְנְ ֶָמאְל ְנִ ְ‬ ‫עֶמען‪ ".‬אּון ֵקייְנֶ ער ֶזָ אְל ִֶמיר‬ ‫אר ְֶׁש ֶ‬ ‫אּון ְַפ ְ‬ ‫"ֶמְנַ ֶֶּׁשָה‪ִ ,‬איְך ָָהאְּב ֶזִ יְך ַאֶזֹוי‬ ‫עֶצט‪ְ .‬‬‫ְנָ אְך יֶ ְ‬ ‫עְפער‪ ,‬וָ ואס ִאיֶז ִֶמיט ִֶמיר?‬ ‫אְׁש ֶ‬ ‫ְַּב ֶ‬ ‫עֶמען‪".‬‬ ‫אר ְֶׁש ֶ‬ ‫עָּפעְנֶ ען אּון ְַפ ְ‬ ‫יְׁשט ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫יְׁשט‪ִ ,‬איְך ְִפיְל ַאֶזֹוי ְְׁשְלֶ עְכְ ט‪ֶ .‬דּו‬ ‫אר ְ‬ ‫ְַּבאְנַ ִ‬ ‫ערע יּוְנְ ַגְ ְל ִאיֶז‬ ‫עָּפעְנֶ ען ַאן ַאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫רֹויסע ֲע ֵָב ָירָה‪ ,‬אּון ֶֶמען ֶקען‬ ‫ייער ַא ַגְ ֶ‬ ‫ֶזֵ ֶ‬ ‫טאטע‬ ‫מאמע‬ ‫מענדי‬ ‫צירי‬ ‫הענדי‬ ‫וועלוועלע‬ ‫נתי‬ ‫‪23‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫טרעף צו‬ ‫ַוַוַעָלִכַע צייט ֶאַום רֶאש ֵהשָנֵה פירט דַער רבי‬ ‫דַורך זייָנַע ִמַעָנטשן?‬ ‫שֶאָלֵה ֶאַון ַעָנטפַער פַון פֶאריגַע ַוַוֶאך‪:‬‬ ‫ָוָואְס האט ר’ ְנתן געעְנטפערט פאר אייְנע פָון ָזייְנע חברים‪,‬‬ ‫ָוָוען ער האט געָזאגט‪“ :‬אָויב ֶמיין ִדאָוָועְנען איָז אָויף ִדי ָזעִלבע‬ ‫ֶמִדריגה ָוָוי ְנעְכטן‪ָ ,‬וָואִלט איך ֶמיך ארָויפגעָוָוארפן אָויפן שארף‬ ‫פָון שָוָוערִד”?‬ ‫ֶאיך ֵהֶאב פֶארשטֶאָנַען פַון רבי’ן ֶאז ֶאַויב ִמ’דֶאַוַוַעָנט ָנישט יַום‬ ‫ִכיפַור דֶאַוַוַעָנט ִמַען ֶאין גֶאטס ָנֶאִמַען‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪24‬‬ ‫ספר המדות'ל‬ ‫מילתא דבדיחותא‬ ‫ֲאִכִ ילָ ה‬ ‫ביזנעס דיעל‬ ‫אייְנער האט אֶמאִל געִדארפט‬ ‫ֶאֹוֵהב ֵֵּבן ֶֶא ָָחד‬ ‫יב‪ַַ .‬עָל י ְֵדי ַַּת ֲֶאַוַ ת ֲֶאִכִ יָלָ ֵה‪ֵ ,‬הּוֶא ֵ‬ ‫ְכאפן ִדי באְס פָון ָוָויִליאֶמְסבָורג‬ ‫יֹותר ִִמ ְְּׁש� ֶָאר ֵָּבָנָיַו‪.‬‬ ‫ֵ‬ ‫ִקיין בארא פארִק‪ .‬ער ָזעט ָוָוי ִדי‬ ‫באְס פארט שָוין אָוָועִק‪ ,‬הייבט‬ ‫ִִדי ַַּת ֲאָוָ ה פּון ֶע ְְסן‪ֶַ ,‬מאְכְ ט ַאָז ֶֶמען ָזָ אִל ִלִ יּב‬ ‫ער אן ְנאְכִלָויפן ִדי באְס‪ ...‬ער‬ ‫ערע ִִקיְנְ ִֶדער‪.‬‬‫אּבן ֵאיין ִִקיְנְ ִד ֶֶמער פּון ִִדי ַאְנְ ִֶד ֶ‬ ‫ָה ְ‬ ‫ִלָויפט אָון ִלָויפט ביָז ער ִקָוֶמט אן‬ ‫ִקיין בארא פארִק!‬ ‫ער טרעפט ָזיין חבר אָון ער‬ ‫פארצייִלט אים ִדי ֶמעשה‪ ,‬אָון‬ ‫ער ָזאגט אים ֶמיט א שֶמחה‬ ‫“ִלֶמעשה האב איך פארִדיְנט ‪,$5‬‬ ‫ְכ’האב ְנישט געִדארפט צאִלן‬ ‫ָ‬ ‫ָוָוייִל‬ ‫פאר ִדי באְס‪”.‬‬ ‫ָזאגט אים ָזיין חבר‪ֶ“ ,‬מ’ָזעט אָז‬ ‫בחידה טובה‬ ‫ִדָו פארשטייְסט ְנישט צָו ביָזְנעְס‪,‬‬ ‫ָוָוען ִדָו ִלָויפְסט ָוָוען ְנאך א ִקאר‬ ‫‪ַ .1‬וַוי ֶאזַוי קַען ֶאַויסקַוִמַען ֶאז ִמַען זֶאָל ָלייָנַען‬ ‫ְסערָוָויְס‪ָ ,‬וָואִלְסטָו פארִדיְנט‬ ‫ֶאיין פרשֵה (ביז שָני) ֶאִכט ִמֶאָל בִמשך ‪ַ 2‬וַוֶאִכן?‬ ‫‪”...$35‬‬ ‫‪ַ .2‬וַוֶאס ַוַוַעגט ִמַער ֶא פַוָנט שטייָנַער ֶאדַער ֶא‬ ‫רעסעפי‬ ‫פַוָנט שטרַוי?‬ ‫אן עצה פאר ֶמאגן ברעְנען‪:‬‬ ‫‪ְ .1‬נעם א גִלעָזִל אָויִל‬ ‫‪ִ .2‬לייג אריין א ִלעפִל ָזאִלץ‬ ‫‪ .3‬א ִלעפִל פאפריִקע‬ ‫‪ .4‬א ִלעפִל שָוָוארצע פעפער‬ ‫ָחידַות ֶאַון ַעָנטפַערס פַון פֶאריגַע ַוַוֶאך‪:‬‬ ‫‪ .5‬א ִלעפִל ָוָוייְסע פעפער‬ ‫ִדי ֶמאגן ָוָועט אָויפהערן‬ ‫‪ָ .1‬וָוען ִקען אָויְסִקָוֶמען אָז ֶמען ִלייְנט ִקריאת התָורה ‪ 5‬טעג אין א‬ ‫צָו‪ְ ,‬נישט חְנָוְכה‪ ,‬פְסח אִדער ְסָוְכָות?‬ ‫ברעְנען‪ ...‬עְס ָוָועט אְנהייבן‬ ‫ֶאַויב רֶאש ֵהשָנֵה פֶאָלט ֶאַויס דֶאָנַערשטֶאג ֶאַון פרייטֶאג‪ִ .‬מַען ָלייָנט‬ ‫פִלאִקערן!‬ ‫דֶאָנַערשטֶאג‪ ,‬פרייטֶאג‪ ,‬שבת‪ ,‬זַוָנטֶאג צַום גדָליֵה‪ֶ ,‬אַון ִמֶאָנטֶאג‬ ‫‪ָ .2‬וָוי אָזָוי ִקען ָזיין אָז א ֶמעְנטש גייט אִדָורך א רָויט ִלייט‪ִ ,‬די פאִליציי‬ ‫שטייט ִדארט אָון ער ָזעט עְס‪ ,‬אָון ער געבט אים ְנישט א טיִקעט?‬ ‫ַער גייט צַופיס‪...‬‬ ‫כי ת בא תש פ"ו‬ ‫אי נדערהי ים‬ ‫‪26‬‬ ‫‪27‬‬ ‫כ י תבא תש פ"ו‬ ‫אינדערהיים‬ ‫‪/ten.rotarenegezam.www//:sptth ,BA ecnalA 3202 © thgirypoC‬‬ ‫‪ezam lanogohtro 05 yb 03‬‬ ‫אֹור ִחים‬ ‫ַהכְ נָ ַסת ְ‬ ‫אֹור ִחים‬‫ב‪ִ .‬עיר ֶׁש ֵאין ָּבּה ַהכְ נָ ַסת ְ‬ ‫ָּב ִאים לִ ֵידי ּגִ ּלּוי ֲע ָריֹות‪ ,‬וְ ַעל יְ ֵדי‬ ‫ּגִ ּלּוי ֲע ָריֹות ָּבא ֲעלֵ ֶיהם ֲה ִריגָ ה‪.‬‬ ‫עמט‬ ‫ַא ְׁש ָטאט וָ ואס ֶמען נֶ ְ‬ ‫עסט‪,‬‬ ‫יׁשט ַא ַריין ַקיין גֶ ְ‬ ‫ארט נִ ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫ְּב ֶרענְ גְ ט ָדאס ַאז זֵ יי זָ אלְ ן טּון‬ ‫מּוציגֶ ע ֲע ֵבירֹות‪ ,‬אּון‬ ‫אר ֶּבע ְׁש ִ‬ ‫ַה ְ‬ ‫ִדי ֲע ֵבירֹות ַמאכְ ט ַאז זֵ יי זָ אלְ ן‬ ‫וערן‪.‬‬ ‫ע'ה ְרגְ 'ט וֶ ְ‬ ‫גֶ ַ‬ ‫דער הייליגער רבי האט געזאגט‪" :‬ווער ס'איז‬ ‫דער רבי האט געזאגט אויפן ספר המדות‪:‬‬ ‫געווען ביי מיר אויף ראש השנה דארף זיין‬ ‫"דער ספר האט מיך געמאכט פאר א איד!"‬ ‫פרייליך א גאנץ יאר!"‬