מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — כי תבוא (2026-08-24)

זעקסטע יאר ] .בשעת מען איז מבער די תרומות ומעשרות איז דא א נוסח פון
וידוי וואס דער איד דארף זאגן ,און צווישן אנדערע זאגט מען " ִּב ַע ְר ִּתי ַהק ֶֹדש מיט א טיפערן בליק
יתי
ֹותיָך וְ לֹא ָש ָכ ְח ִּתיָ ...ש ַמ ְע ִּתי ְבקֹול ה' ֱאֹל ָקי ָע ִּש ִּ
ִּמן ַה ַביִּ ת ...לֹא ָע ַב ְר ִּתי ִּמ ִּמ ְצ ֶ
יתנִּ י" רבוש"ע איך האב נישט עובר געווען אויף דיינע מצוות ,איך
ְככֹל ֲא ֶשר ִּצּוִּ ָ פרשת כי תבא תשפ"ו
פארגעסן דיינע רייד ,איך האב מקיים געווען אלעס וואס דו האסט
האב נישט ַ
געהייסן!
כאפ נישט אוועק מיינע ביכורים!
בס"ד
אצינד ,בדרך כלל ווען מען רעדט פון 'וידוי' זענען מיר צוגעוואוינט צו טראכטן
פון אן אנדערע סארט וידוי ,איבערהויפט יעצט ווען מיר שטייען שוין סמוך א גוטן טייערע חברים וידידים!..
ונראה צו די הייליגע טעג פון סליחות און ימים נוראים ווייסן מיר אז וידוי
פרשת כי תבא הייבט זיך ָאן מיט די מצוה פון ביכורים וועלכע כלל ישראל איז
ברענגט ארויס בדרך כלל די שוואכקייט פונעם מענטש ,זיין ווייטקייט און
באפוילן געווארן נאך מיר קומען אריין קיין ארץ ישראל ,וְ ָהיָ ה ִּכי ָתבֹוא ֶאל
שפלות ,די עבירות וואס ער האט עובר געווען און די זאכן וואס ער האט נישט
ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר ה' ֱאֹל ֶקיָך נ ֵֹתן ְלָך נַ ֲח ָלה וִּ ִּיר ְש ָתּה וְ יָ ַש ְב ָת ָבּה ,ווען מיר וועלן
גוט געטוהן .אבער דא האבן מיר פלוצלינג א נייע סארט וידוי אין וועלכע דער
ירש'ענען דאס לאנד ,דאן יעדעס יאר ווען עס ווערן געצייטיגט די ערשטע
ֹותיָך וְ לֹא
איד ברענגט ארויס זיין שלימות און גוטסקייט ,לֹא ָע ַב ְר ִּתי ִּמ ִּמ ְצ ֶ
פירות פון די שבעת המינים ,דארף מען זיי ארויפברענגן קיין ירושלים און עס
ָש ָכ ְח ִּתי ,עס הערט זיך כמעט ווי מען האלט זיך גרויס ח"ו ,וואס איז פשט פון
טראגן אין בית המקדש און געבן פארן כהן.
דעם?
ביים ברענגן די ביכורים זאגט מען די גאנצע נוסח פון 'וידוי ביכורים' וואס
און צום לעצט ,מיר ליינען שטענדיג פרשת כי תבא אין די וואכן איידער ראש
שטייט אין די פסוקים ,מען הייבט ָאן מיט די ווערטער " ִּהגַ ְד ִּתי ַהּיֹום ַלה' ֱאֹל ֶקיָך
השנה וואס באדייט אז ס'איז פארהאן א קשר און א שייכות צווישן די צוויי
אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר נִּ ְש ַבע ה' ַל ֲאב ֵֹתינּו ָל ֶתת ָלנּו" ,דער איד דערציילט
ִּכי ָב ִּ
ענינים .אין שפת אמת (שנת תרל"ז) שטייט "מצות ביכורים היה הכנה לראש
פארן אייבישטער אז ער האט זוכה געווען אנצוקומען קיין ארץ ישראל ,און
השנה" וויבאלד רוב מענטשן האבן געברענגט זייערע ביכורים אין די יעצטיגע
דערנאך איז ער ממשיך מיט שבח והודאה צו השי"ת אויף אלע גוטע זאכן
תקופה (ווי דער דין איז אז די עיקר מצוה איז דוקא פון שבועות ביז סוכות).
וואס ער האט איהם געגעבן.
דעריבער לאמיר זיך פארטיפן און זעהן וואס מיר קענען אפלערנען פון מצות
ביכורים און אונזער פרשה אלס א הכנה צו די גרויסע און הייליגע טעג צום ערשט לאמיר זיך אפשטעלן און מדייק זיין אינעם לשון הפסוק ִּהגַ ְד ִּתי ַהּיֹום
הממשמשים ובאים עלינו לטובה. אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ,וועלכע הערט זיך ווי א שטיקל 'מודעה' וואס
ַלה' ֱאֹל ֶקיָך ִּכי ָב ִּ
דער איד דארף אויסרופן און זאגן פארן אייבערשטן "איך בין אנגעקומען צום
אלעס ווענדט זיך וויאזוי מען קוקט לאנד" ,וואס איז פשט פון די מעלדונג? בפרט ווען יעדער פארשטייט אליין אז
אודאי איז ער אנגעקומען קיין ארץ ישראל; די גאנצע חיוב פון ברענגן ביכורים
אלס אן הקדמה און אריינפיר צו אונזער שמועס ,איז כדאי מיטצוטיילן א
איז נאר אויב מ'האט א פעלד אין ארץ ישראל ,אז דער איד שטייט דא אין
קליינע מעשה וואס ערוועקט א שטארקע נקודה למחשבה ,און וועט אונז
דאך געוויס אז ער האט זוכה געווען
בית המקדש מיט זיינע פירות איז ָ
אביסל ממחיש זיין וויאזוי אונזער ריכטיגע בליק דארף זיין בסייעתא דשמיא.
אנצוקומען קיין ארץ ישראל.
געּפלאגט אין
ָ עס האט מיר דערציילט א טאטע וואס זיין זוהן האט זיך שטארק
ועוד ,עס איז אינטערסאנט צו באמערקן אז דאס איז שוין די צווייטע מאל וואס
לערנען .דאס קינד איז נישט געבענטשט געווארן מיט שטארקע כשרונות ,און
מיר געפונען דא דעם לשון .די פרשה זעלבסט הייבט זיך ָאן מיט די ווערטער
דעריבער איז ער כסדר געווען היבש אונטערשטעליג אין זיינע לימודים ,ער
וְ ָהיָ ה ִּכי ' ָתבֹוא' ֶאל ָה ָא ֶרץ .איז משמע פון דעם אז מצות ביכורים האט עפעס
האט שוואך געקענט וואס מ'האט געלערנט מיט איהם .דער טאטע פון זיין
א ספעציעלע שייכות מיט'ן 'אנקומען' קיין ארץ ישראל .וואס איז די כוונה
זייט האט נישט געשּפ ָארט קיין געלט און כוח ,ער האט געטוהן וואס נאר
דערפון?
מעגליך ארויסצוהעלפן זיין זוהן און פראבירט איהם ארויפצוברענגען צו
שטאפלען .צווישן אנדערע האט ער געדינגען א יונגערמאן זאל זיך
ַ העכערע אביסל ווייטער אין די פרשה געפונען מיר די מצוה פון וידוי מעשרות .נאך
אפגעבן מיט זיין זוהן און ַחזר'ן מיט איהם די לימודים ,כדי ער זאל שטייגן און יעדע דריי יאר איז דא א מצוה אז דער מענטש מוז 'אויסרוימען' פון שטוב
זעהן א סימן ברכה אין זיין לערנען. אנגעזאמלט ביי
ַ אלע תרומות ומעשרות פון פירות און תבואה וואס האבן זיך
איהם .אלע זאכן וואס מען האט נאכנישט גע'מעשר'ט דארף מען דעמאלטס
עס זענען אדורך עטליכע חדשים ,און דער טאטע זאגט ,עס האט איהם
מעשר'ן און אפגעבן פארן כהן ,לוי ,אדער ָעני ,לויט די באשטימטע חיובים
נאך אלס נישט אזא שטארקע
פאקט אז ער זעהט ָ
געדרוקט אויפן הארצן דער ַ
פארזוימען אינדערהיים.
וואס שטייט אין די תורה ,מען טאר עס מער נישט ַ
הצלחה אין זיין זוהן .דאס קינד פלעגט אהיימקומען מיט בחינות פון חדר ,זיינע
[די סדר האט מען געטוהן צוויי מאל דורכאויס די מחזור פון זיבן יאר
צייכענונגען זענען געווען בדרך כלל אין די געגנט פון א 'זיבעציג' און דאס
(שמיטה) .ווען עס קומט די יום טוב פסח פונעם פערטן יאר פון שמיטה ,דארף
גלייכן ,א גוטע בחינה האט געהאט א דריי און זיבעציג ,אבער נישט מער פון
מען ארויסגעבן אלע תר ומות ומעשרות פון די ערשטע דריי יאר זינט שמיטה.
דעם .דער טאטע האט זיך געערגערט שפירנדיג אז ער לייגט אריין אזויפיל
און די זעלבע דארף מען טוהן ווען עס קומט פסח פונעם שנת השמיטה,
דעמאלטס גיבט מען אפ אלע תרומות ומעשרות פון די פערטע פינפטע און
1
מען קען זאגן אז פרשת כי תבוא איז ממש א דירעקטע המשך פון דעם ענין. כוחות און ער באצאלט אסאך געלט פאר דעם יונגערמאן צוצולערנען מיט זיין
אין אונזער פרשה לערנען מיר נאך איינס פון די תכסיסי מלחמה פונעם יצר זוהן ,פארוואס זעהט מען נישט די געוואונטשענע רעזולטאטן?
הרע מיט וועלכע ער וויל אונז קומען אונטערברענגן און אראפשלעפן ,און מיר
פאררופן א שטיקל אסיפה צווישן
איין טאג האט דער טאטע באשלאסן צו ַ
מוזן זיך שטארקן און מלחמה האלטן מיט אט דעם יצר הרע.
דעם מנהל ,מלמד ,און דער יונגערמאן וואס לערנט פריוואט מיט זיין זוהן ,און
איינס פון די דרכי היצר וואס ער נוצט קעגן דעם מענטש ,ועכשיו ביותר ,אינעם צוזאמען וועט מען מטכס-עצה זיין בנוגע די הצלחה פונעם קינד .כך הוה ,מען
יעצטיגן זמן ווען מיר טרעטן אריין אין די ימי הרחמים והסליחות ,איז צו האט זיך צוזאמגעזעצט דן צו זיין אינעם נושא ,און בתוך הדברים האט דער
צוברעכן דעם מענטש און איהם מאכן שפירן קליין און נידריג .טאקע אין די מארקס פון
טאטע אויסגעדרוקט זיין ביטערניש אז עס געפעלן איהם נישט די ַ
טעג ווען א איד שטעלט זיך מפשפש זיין במעשיו און זאגן סליחות און וידוי, זיין זוהן ,עס קוקט נישט אויס ווי ער האט א שטארקע הצלחה און תועלת.
קומט דער יצר הרע צו גיין און ווייזט פארן מענטש ווי קליין און דערווייטערט
אזוי רעדנדיג ,גייט דער יונגערמאן וואס לערנט מיט'ן קינד ,און ער שלעפט
ער איז ,ער ברענגט איהם ארויף אויפן געוויסן זיינע שוואכקייטן און עבירות.
ארויס פון זיין טאש איינס פון די ערשטע בחינות וואס דער יונגל האט געמאכט
בדיעבד האט דער יצר הרע גאנץ פיין הנאה פונעם וידוי זאגן פון א איד ,ווייל
אנהייב יאר ,אויף יענע בחינה איז זיין צייכענונג געווען נישט מער ווי א זיבן
אריינצּוווארפן דעם מענטש אין
ַ דעמאלטס איז א שעת-הכֹושר פאר איהם
און דרייסיג ( !)37זאגט דער יונגערמאן פארן פאטער" ,אמת טאקע אז זיינע
פארזידניגט רח"ל,
עצבות און ייאוש .ער מאכט דעם מענטש שפירן קליין און ַ
צייכענונגען האלטן נאכנישט ביי הונדערט ,זיי האבן נאך א וועג צו גיין ,אבער
דער מענטש זאל זיך קאכן אין די עבירות און על חטא'ס וואס ער האט אפשר
אז דו קוקסט צוריק פון וואו ער קומט ,וועסטו זען אז דיין זוהן איז גאר שטארק
עובר געווען...
פארשריט אין זיין לערנען .די מרחק צווישן
געשטיגן! ער האט באמת געמאכט ָ
און טאמער דער מענטש איז מחליט זיך צוזאמצוקלויבן און ער וויל עוסק זיין זיבן און דרייסיג ביז דריי און זיבעציג איז אסאך גרעסער ווי די מרחק צווישן
אין תשובה און תיקון המעשים ,קומט ווייטער דער יצר הרע מיט זיין ֲא ֶשר ָק ְרָך דריי און זיבעציג ביז הונדערט"...
טאקטיק און שלעפט אראפ דעם מענטש זאגענדיג" ,וואס מאכסטו זיך
ַ
דער טאטע זאגט ,ער איז געבליבן ערשטוינט און זיך געוואונדערט אויף זיך
נאריש? דו האסט שוין טויזנט מאל פראבירט און עס איז נישט געגאנגען ,דו
'פארזעהן'
פאסירן אז ער האט אינגאנצן ַ
אליינס וויאזוי האט געקענט אזאנס ַ
ביסט אלעמאל געבליבן דער זעלבער מענטש און זיך נישט געקענט אוועקרוקן
פארשריט
און בכלל נישט אין אכט גענומען אט דעם ריזיגן שינוי לטובה און ָ
אפילו א זיז כל שהוא פון וואס דו ביסט געווען ,דו ווייסט גאנץ גוט אז עס איז
אין די הצלחה פון זיין קינד.
דאך אזא לאנגע וועג
כמעט אוממעגליך פאר דיר צו מאכן א שינוי ,דו האסט ָ
צו גיין" ...וכהנה וכהנה. אבער דער אמת איז ,מיר פארשטייען איהם זייער גוט .די טבע פונעם מענטש
איז צו באמערקן די חסרונות מער ווי די מעלות .מיר קוקן אייביג אויפן
ווען מען אַ נערקענט נישט די גוטע חלקים רהאן .מיר
פא ַ
גרעסערן בילד און מיר ווילן די גרעסטע שלימות וואס איז נאר ַ
קוקן צו די זייט פונעם 'הונדערט' און דערפאר זעהט אויס 73נאך זייער ווייט
דער ענין איז מבואר באריכות אין פילע ספרים הקדושים און פון בעלי מוסר,
פון דארט .אבער אויב קוקט מען וואס מען האט שוין יא מצליח געווען ,דאס
אז דאס איז איינס פון די וועגן וויאזוי דער יצר הרע שוואכט אפ דעם מענטש,
וואס מען האט יא אויפגעטוהן ,פון וואו מען קומט ,א.א.וו .דאן וואלט מען
דורכ'ן אריינברענגן אין איהם א צובראכנקייט און שוואכקייט .ער לאזט נישט
באמת געקענט שטאלצירן און הנאה האבן.
פאראויס ,וויפיל
דעם איד באמערקן וויפיל ער האט זיך באמת יא גערוקט ָ
פארשריט און
זאכן ער האט יא גוט געטוהן ביז אהער .די גוטע נקודות פון ָ
הצלחה מאכט דער יצר הרע אויסקוקן קליין און נישטיג אין די אויגן פונעם דער יצר הרע קען באשטיין מיר זאלן זאגן וידוי
מענטש ,ער מאכט דעם מענטש פארגעסן דערפון ,דאגעגן די חסרונות און לענינינו .אינעם פריערדיגן שיעור האבן מיר מאריך געווען בסייעתא דשמיא
דורכפעלער ,דאס שפילט ער אויף אין גרויס פאר די אויגן פונעם מענטש און אינעם ענין פון מלחמת עמלק ,ווי מיר האבן געברענגט פון ספרים הקדושים
ער מאכט דאס פאר א עיקר. "א ֶשר ָק ְרָך ַב ֶד ֶרְך" ,די ציל פון עמלק
איז דאס א מלחמה געבויט בעיקר אויף ֲ
אריינצּוווארפן דעם איד אין מקרה און טבע ,אוועקנעמען די געפיל ,ברען
ַ איז
רמאכן די אויגן פאר א מינוט און אריינקלערן אין
פא ַ
אז א איד וועט זיך באמת ַ
און התחדשות אין עבודת השי"ת ,ווי עס איז די לשון פונעם הייליגן שפת אמת
זיין מצב באמת ,וועט ער באמערקן (און דאס איז כולל יעדער פון אונז בלי
זי"ע (כי תבא ,תרנ"ו) "שרוצה להפיל קרירות באיש ישראל להיות מוטבע
פאריגן חודש אלול ביז דעם היי יעריגן ,זענען געווען
יוצא מן הכלל) אז פונעם ָ
קאלט מאכן צו יעדער דבר שבקדושה.
בטבע ובמקרה" ,עמלק וויל אונז ַ
הונדערטע אויב נישט טויזנטע מינוטן אין וועלכע ער האט געהאט גוטע רצונות
און מחשבות ,ער האט געקעמפט צו זיין גוט ,ער האט פראבירט זיך צו מיר האבן גערעדט פונעם נושא וויאזוי דער יצר הרע ווייסט גוט וויאזוי
שטארקן אויף נסיונות ,שמירת עינים ,שמירת המחשבה ,שמירת הלשון ,כעס, 'אויסצולעשן' די געפילן פון א איד דורכ'ן אוועקנעמען זיין יישוב הדעת און
מחלוקת .אדער זיך אנגעשטרענגט צו שטארקן אין לימוד התורה ,תפלה, רואיגקייט ,ער מאכט דעם מענטש שפירן אויסגעברענט און אפגעשוואכט און
אנגעזאמלט
ַ גמילות חסדים ,צדקה ,און נאך .דאס הייסט אז ער האט זיך בעצם פון דארט איז שוין די וועג קורץ ח"ו צוצוקומען צו פארשידענע עבירות און
אזויפיל גוטע נקודות און זכותים דורכאויס דעם יאר .אין הימל האבן די אלע חסרונות.
מינוטן א אומגעהויערע חשיבות ,דער אייבישטער שעצט אונזערע גוטע
רצונות און שאיפות ,ווי קליין עס זאל נאר זיין ,און דאס אלעס ווערט גערעכנט
2
דאך דא פונעם הייליגן תנא רבי חנינא
אלע מפרשים פרעגן ,געוואלד ,מ'רעדט ָ פארשריט אינעם גוטן ריכטונג .אבער דער יצר הרע לאזט עס
ווי שטארקע ָ
בן תרדיון וואס האט זיך מוסר נפש געווען ,ער האט מפקיר געווען זיין לעבן נישט באמערקן ,פון דעם רעדט ער נישט ...אדרבה ,ער מאכט עס גאר פאר
פארשפרייטן תורה אין
און זיך איינגעשטעלט מקהיל צו זיין קהילות ברבים און ַ א דבר האסור ,ער מאכט דעם מענטש שפירן אז אויב וועט ער טראכטן פון
דאך איהם רבי יוסי בן קיסמא
די שווערסטע צייטן (אויף דעם האט ָ זיינע גוטע חלקים וועט ער גאר זיין א בעל גאוה ח"ו .וואס דאס איז ענוה
פארגעהאלטן) ,און ווען מ'רעדט אויב ער גייט האבן א חלק אין עולם הבא
ָ פסולה ווי באקאנט ,ווען דער מענטש שטארקט זיך נישט און איז נישט מקיים
דארף מען דאס בויען אויף עפעס אזא קליינע מעשה פון צדקה געלט וואס ער דעם וַ יִּ גְ ַבה ִּלבֹו ְב ַד ְר ֵכי ַה ֵשם.
האט נישט צוריקגענומען פאר זיך?! צו דען איז דאס זיין גאנצע זכות פאר
ווארט איהם אפ אויף
עולם הבא? וואס איז מיט די פיל גרעסערע שכר וואס ַ פון וואו האט זיך אלעס אנגעהויבן...
זיינע אומצאליגע גרויסע און הייליגע מעשים.
איידער מיר גייען ווייטער לאמיר זיך אפשטעלן א מינוט און לערנען אינאיינעם
נאר מ'קען בסייעתא דשמיא זאגן א תירוץ נפלא וואס ליגט דא מרומז אין די א מעשה נורא וואס די גמרא דערציילט אין מסכת עבודה זרה (דף י"ח ).ווי
ווערטער פון די הייליגע תנאים: פאלגענד :ווען רבי יוסי בן קיסמא איז נישט געזונט געווען ,איז רבי חנינא בן
תרדיון איהם געקומען מבקר חולה זיין .בשעת זייער שמועס האלט רבי יוסי
אויב וואלט רבי יוסי בן קיסמא באשטעטיגט פאר רבי חנינא בן תרדיון אז ער
פאר רבי חנינא אויף דעם וואס ער לערנט תורה ברבים אין די צייט וואס די
ָ
פארדינט זיין עולם הבא צוליב זיין גרויסע מסירות נפש פאר תורה ,דאן וואלט
ַ
גוי'אישע מלכות האט דאס נישט ערלויבט .ער פרעגט איהם ,חנינא אחי ,מיין
געווען א מקום צו קלערן אז מען דארף האלטן ביי אזא הויכע ַדרגא כדי
ברודער חנינא ווייסטו דען נישט אז די רומיים האבן באקומען א ספעציעלע
אנצוקומען צו עולם הבא .די אנוועזנדע תלמידים ,ווי אויך אלע אידן עד סוף
דאך אז השי"ת האט זיי
כוח פון הימל צו געוועלטיגן אויף אונז? דו זעהסט ָ
כל הדורות וואלטן געקענט טראכטן אז עולם הבא איז גאר א ווייטע זאך ,עס
געלאזט חרוב מאכן דעם בית המקדש און פארברענען די היכל און
איז נאר געאייגענט פאר רבי חנינא בן תרדיון וחבריו.
אויס'הרג'ענען די שענסטע און די בעסטע פון כלל ישראל .און איך הער אז דו
דער שמועס צווישן רבי חנינא בן תרדיון און רבי יוסי בן קיסמא איז געוועזן רבי חנינא זיצט און דו ביסט עוסק בתורה ,דו נעמסט צוזאם אידן ,דו ביסט
מברר צו זיין 'פון וואו האט זיך אנגעהויבן דאס אלעס' ,דהיינו ,וואס איז די מקהיל קהלות ברבים מיט א ספר תורה וואס ליגט ָאפן פאר דיר .היתכן דו
התחלה און בראשית פון זוכה זיין צו עולם הבא? וועלכע מעשים פון א איד טוסט אזא זאך ווען דו ווייסט אז אונזערע שונאים האבן באקומען א כוח פון
ברענגן איהם צו חיי עולם הבא? הימל ,און זיי קענען אונז חלילה אומברענגען? האט רבי חנינא געענטפערט צו
רבי יוסי" ,מן השמים ירחמו -פון הימל וועט מען רחמנות האבן" .זאגט איהם
אין אנדערע ווערטער ,אודאי איז רבי חנינא בן תרדיון שוין דאן געווען אויף רבי יוסי צוריק" ,אני אומר לך דברים של טעם ,ואתה אומר לי מן השמים
גאר א הויכע מדריגה און עס איז נישט געווען קיין שום ספק פאר קיינעם אז דאך צו די זאך ,איך קום מיט א שטארקע טענה אז דו
ירחמו?! איך רעד ָ
ער וועט האבן עולם הבא צוליב זיינע גרויסע מעשים און זיין געוואלדיגע וואלסט נישט געדארפט ארויסגיין אזוי אפענערהייט קעגן די רומיים בשעת דו
מסירות נפש (און אויף דעם האט ער נישט געדארפט פרעגן פון רבי יוסי בן ווייסט אז זיי האבן באקומען רשות פון הימל צו געוועלטיגן אויף אונז ,פארוואס
פאנגט זיך
קיסמא אויב ער וועט האבן עולם הבא) .זיין שאלה איז געווען ,וואו ַ ענטפערסטו מיר סתם אפ מיט א טענה פון מן השמים ירחמו?" (זעה דארט
ָאן דער חלק לעולם הבא? זאגט איהם רבי יוסי בן קיסמא ,זאלסט וויסן אז דיין די המשך הדברים).
חלק עולם הבא הייבט זיך ָאן פון די קלענסטע פעולה וואס דו האסט אמאל
געטוהן פארן אייבישטער ,יא ווען דו האסט אויסגעלייגט אביסל איבריגע געלט דערנאך פרעגט רבי חנינא פון רבי יוסי" ,רבי ,מה אני לחיי העולם הבא? וואס
פאר צדקה וואס דו האסט נישט געהאט אין פלאן לכתחילה ,דאס האט דיר וועט זיין מיין מצב לגבי חיי העולם הבא? וועל איך האבן א חלק אין עולם
שוין געמאכט פאר א בן עולם הבא! הגם דו האסט געטוהן פיל גרעסערע און הבא?" ,זאגט איהם רבי יוסי צוריק ,כלום מעשה בא לידך? האסט עפעס
שטערקערע זאכן ,אבער עולם הבא הייבט זיך נישט ָאן נאר דארט ,עס הייבט אמאל געהאט א ספעציעלע מעשה וואס דו שפירסט אז דאס איז א זכות.
זיך שוין ָאן אסאך פריער. דאס הייסט ,דערצייל מיר עפעס א גוטע זאך וואס דו האסט געטוהן ,און איך
וועל לויט דעם זעהן אויב דו ביסט א בן עולם הבא אדער נישט .האט רבי
אוי ווי גוט און לעכטיג וואלט געווען ווען מיר וואלטן דאס אנערקענט און חנינא דערציילט" ,מעות של פורים נתחלפו לי במעות של צדקה וחלקתים
געדענקט און געהאלטן פאר די אויגן שטענדיג! דאן וואלטן מיר אנדערש לעניים" ,איך האב אמאל געהאט פריוואטע געלט אוועקגעלייגט ספעציעל
אנגעקוקט און געשעצט יעדע קלייניגקייט ,יעדע דבר טוב וואס מען טוט .די פאר די סעודת פורים ,אבער למעשה האב איך בטעות געמיינט אז מיין געלט
פארגעסן און אפקילן דערפון
אלע פעולות וואס דער יצר הרע וויל אונז מאכן ַ איז צדקה געלט און דעריבער האב איך עס אוועקגעטיילט פאר די ארימעלייט.
כאילו ס'איז גארנישט ווערד ח"ו ,וואלטן מיר געוואוסט אז דאס איז אונזער שפעטער ווען איך האב מיך געכאפט אז איך האב אוועקגעגעבן פון מיין
"מה אני לחיי העולם הבא" פון וואו אלעס הייבט זיך ָאן. אייגענע געלט ,האב איך עס געלאזט ביי דעם און כ'האב נישט צוריקגענומען
שאדן .ווען רבי יוסי בן קיסמא האט
געלט פון צדקה אפצוצאלן מיין פריוואטע ָ
וואס די מצוה פון ביכורים לערנט אונז דאס געהערט האט ער געזאגט" ,אם כן ,מחלקך יהא חלקי ומגורלך יהא
גורלי" .הלוואי זאל איך האבן די זעלבע חלק צוזאמען מיט דיר ,ווייל דו האסט
דערמיט קומען מיר צוריק צו אונזער פרשה .פרשת כי תבוא האט אין זיך פילע
מוותר געווען פון דיין געלט פאר צדקה און דו האסט געטוהן אזא דבר טוב
ציוויים און אזהרות ,צווישן אנדערע געפונען מיר די אלע ארור'ס וואס מען
וועסטו זיכער האבן א חלק אין עולם הבא.
3
איהם א ציטער וואו ער האלט אויפן וועלט ,דאס אליינס ווייזט אז ער איז דבוק האט אויסגערופן ביי די הר גריזים און הר עיבל .דערנאך איז דא די תוכחה
און מקושר צום אייבישטער און ער רוקט זיך נענטער. וואס משה רבינו זאגט מוסר פאר כלל ישראל .אבער די הקדמה צו דעם אלעם
אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר נִּ ְש ַבע ה' ַל ֲאב ֵֹתינּו ָל ֶתת
איז " ִּהגַ ְד ִּתי ַהּיֹום ַלה' ֱאֹל ֶקיָך ִּכי ָב ִּ
די זעלבע זאך זאגט דער איד אינעם נוסח פון וידוי מעשרות "ל ֹא ָע ַב ְר ִּתי
ָלנּו " ,ווען דער איד ברענגט ביכורים דארף ער אויסרופן "רבונו של עולם איך
יתנִּ י" ,ווי
יתי ְככֹל ֲא ֶשר ִּצּוִּ ָ
ֹותיָך וְ לֹא ָש ָכ ְח ִּתיָ ...ש ַמ ְע ִּתי ְבקֹול ה' ֱאֹל ָקי ָע ִּש ִּ
ִּמ ִּמ ְצ ֶ
בין אנגעקומע קיין ארץ ישראל!" ,מיר ווייסן אז ארץ ישראל איז מרמז אויף
מיר האבן מדייק געווען אז דאס איז אנדערש ווי א געווענליכע וידוי אין וועלכע
קדושה און רוחניות ,דער איד דארף קלאר זאגן און אנערקענען מיט א גאוה
מ'רעדט פון עוונות און חטאים ,נישט פון מעלות און מצוות [זעה א לשון אין
פארשריט .דער איד רופט אויס אין בית
דקדושה אז ער האט געמאכט ָ
שפת אמת (שנת תרל"ט) כי אין הכוונה שיתפאר איש ישראל בעשיות מצות
המקדש ,יא איך בין אנגעקומען צו נאך אביסל התקרבות לה' ,איך בין
הבורא יתברך ,רק לתת הודאה ושבח על שזכה לגמור כל מצות המעשרות
אנגעקומען צו נאך אביסל הייליגקייט און דערהויבנקייט .אודאי האב איך נאך
דאך נישט זיין אז די תכלית פונעם וידוי איז זיך גרויס צו
כתיקונם ...עס קען ָ
אשית' וועלכע
א לאנגע וועג צו גיין ,איך שטיי נאר אצינד ביים ברענגן מיין ' ֵר ִּ
האלטן און זיך אויפטוהן].
איז בלויז די אנהייב ,אבער איך האב מיט וואס צו קומען ,איך האב אין מיינע
נאר לפי ווי מיר לערנען דא ,איז דאס א ענין פון התחזקות און וַ יִּ גְ ַבה ִּלבֹו ְב ַד ְר ֵכי אנגעזאמלט ביז אהער.
ַ הענט פילע גוטע נקודות און מעשים וואס איך האב זיך
ַה ֵשם ,ווי דער איד דארף אויסרופן און אנערקענען אז ער איז מקיים מצוות און
דאך די גאנצע מהות פון מצות ביכורים .די מצוה איז אז
נאך מער ,דאס איז ָ
מעשים טובים ,ער האט אין זיך גוטע נקודות ,ער האט א חלק אין עולם הבא.
ווי נאר די ערשט געצייטיגע פירות ווערן גרייט זאל דער איד זיי אפשיידן צו
און נאר אזוי וועט ער קענען בייקומען דעם עמלק וואס וויל איהם מייאש זיין
ברענגן אין בית המקדש .איי ווער זאגט אז דאס איז בעסטע? בכלל ,ווער
און אפקילן דורכ'ן איהם דערמאנען בלויז זיינע חסרונות און שוואכקייטן ,און
ווייסט דען יעצט וואס וועט זיין מיט די איבריגע פירות פונעם פעלד? וועלן זיי
איהם האלטן דערווייטערט און קליין.
געראטן? איין באשעפער ווייסט .אבער דאס
ָ וואקסן? וועלן זיי געלונגען און זיין
איז די מצוה ,כאפ ָאן די ראשית אזויווי עס שטייט און גייט און ברענג עס פארן
מיר מוזן שטאלצירן מיט אונזערע גוטע נקודות! ממש דאס זאגט דא דער איד אין זיין וידוי ביכורים :רבונו - אייבישטער.
ווי צדיקים האבן געטייטשט דעם פסוק אין אונזער פרשה וואס שטייט נאך די של עולם ,איך האב נקודות טובות אין זיך ,דאס איז מיין ראשית ,איך האב
ּובטּוב ֵל ָבב,
ֹלקיָך ְב ִּש ְמ ָחה ְ
תוכחה (כ"ח מ"ז) ַת ַחת ֲא ֶשר לֹא ָע ַב ְד ָת ֶאת ה' ֱא ֶ אנגעהויבן ,איך האב פראבירט ,איך בין נאך אויף די נסיעה פון ווערן אן
אז עס קומט אן עונש ווען אידישע קינדער פרייען זיך נישט מיט די מצוות ,זיי ערליכער איד ,יא ,איך האב טאקע א לאנגע רייזע צו גיין און איך ווייס נישט
זענען נישט מחשיב געהעריג די גוטע זאכן וואס זיי טוען און זיי שטאלצירן ערווארט מיר נאך א גרויסע עבודה,
ַ וואס עס וועט זיין בהמשך הדרך ,עס
נישט דערמיט. אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר נִּ ְש ַבע ה' ַל ֲאב ֵֹתינּו
ֹלקיָך ִּכי ָב ִּ
"הגַ ְד ִּתי ַהּיֹום ַלה' ֱא ֶ
אבער ִּ
ָל ֶתת ָלנּו" ,היינט בין איך דא! ביז אהער בין איך אנגעקומען און דערגרייכט
ּובטּוב ֵל ָבב אויף אלע גוטע
אונזער עבודה איז יא זיך צו שטארקן ְב ִּש ְמ ָחה ְ געוויסע מדריגות אין קדושה ,דאס איז מיין ביכורים וואס דער יצר הרע וויל
נקודות וואס מיר האבן שוין יא געטוהן .אודאי איז אונזער שאיפה אין די זעלבע אוועכאפן און מיר נישט לאזן שטאלצירן דערמיט.
צייט צו וואקסן פיל גרעסער און אנצוקומען אסאך ווייטער ,אבער אצינד האבן
מיר אביסל ביכורים און ראשית אין אונזערע הענט ,און אין הימל איז דאס די גאוה דקדושה און התחזקות אין חודש אלול
גורם א תענוג און נחת רוח וואס איז נישט מעגליך אפצושאצן!
דאס איז די פאסיגסטע הכנה איידער מען איז ממשיך ווייטער מיט די מוסר
לסיכום געדענק: אתי' איך בין שוין עפעס
און תוכחה ,זיך מחזק זיין און געדענקן ' ִּכי ָב ִּ
• איינס פון די דרכי היצר איז צו צוברעכן דעם מענטש און איהם מאכן פארשריט און געטוהן גוטע זאכן וואס ברענגן
אנגעקומען ,איך האב געמאכט ָ
פארשריט און ער איז
שפירן קליין און נידריג אז ער מאכט נישט קיין ָ מיר צו עולם הבא .דאס איז אויך מרומז אינעם נאמען פון אונזער פרשה וְ ָהיָ ה
גארנישט ווערד ח"ו. ִּכי ָתבֹוא ֶאל ָה ָא ֶרץ ,א איד דארף וויסן אז ער קומט ָאן אין קדושה! ער רוקט
• באמת האט יעדער איד אזויפיל גוטע רצונות און מחשבות ,ער האט פאראויס און טוט גוטע זאכן ,אפילו אויב עס איז נישט אזוי קענטיג
זיך כסדר ָ
געקעמפט צו זיין גוט .די אלע מינוטן און נקודות האבן א אומגעהויערע פארהוילט עס פון איהם.
און אפילו אויב דער יצר הרע ַ
חשיבות ,און עולם הבא הייבט זיך ָאן דוקא פון אט די קלייניגקייטן.
אנצוגארטלן מיט
ַ • די ריכטיגע הכנה צו די ימי הרחמים והרצון איז זיך און דאס איז אויך די ריכטיגע הכנה צו די ימי הרחמים והרצון וואס שטייען
רמאגן זכותים ,מיר האבן
פא ָ
התחזקות און שמחה און אנערקענען אז מיר ַ אנצוגארטלן מיט התחזקות און שמחה און אנערקענען אז מיר
ַ ביים שוועל ,זיך
זיכער א שטיקל 'ראשית' וואס דארף אונז שטארקן קעגן דעם יצה"ר. רמאגן זכותים ,לכל הפחות א ראשית פון וואס מיר דארפן שעפן חיזוק און
פא ָ
ַ
זיך האלטן שטארק.
א לעכטיגע שבת קודש! בפרט ווען דער יצה"ר קומט מיט זיינע מיטלען און ער שפעט אפ פונעם
לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל מענטש זאגענדיג ,קוק דיך ָאן ,עס איז שוין אדורך כמעט גאנץ חודש אלול
בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א פאראויס ...אבער מיר שרייען אויס קעגן
און דו האסט דיך גארנישט גערוקט ָ
אתי ' איך בין יא אנגעקומען ,איך האב זיכער יא געמאכט
איהם ,נייןִּ ' ,כי ָב ִּ
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com
פארשריט .בכלל דאס אליינס אז עס טוט וויי פארן איד ,עס כאפט
עפעס ָ
4
