gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫זעקסטע יאר ]‪ .‬בשעת מען איז מבער די תרומות ומעשרות איז דא א נוסח פון‬ ‫וידוי וואס דער איד דארף זאגן‪ ,‬און צווישן אנדערע זאגט מען " ִּב ַע ְר ִּתי ַהק ֶֹדש‬ ‫מיט א טיפערן בליק‬ ‫יתי‬ ‫ֹותיָך וְ לֹא ָש ָכ ְח ִּתי‪ָ ...‬ש ַמ ְע ִּתי ְבקֹול ה' ֱאֹל ָקי ָע ִּש ִּ‬ ‫ִּמן ַה ַביִּ ת‪ ...‬לֹא ָע ַב ְר ִּתי ִּמ ִּמ ְצ ֶ‬ ‫יתנִּ י" רבוש"ע איך האב נישט עובר געווען אויף דיינע מצוות‪ ,‬איך‬ ‫ְככֹל ֲא ֶשר ִּצּוִּ ָ‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ו‬ ‫פארגעסן דיינע רייד‪ ,‬איך האב מקיים געווען אלעס וואס דו האסט‬ ‫האב נישט ַ‬ ‫געהייסן!‬ ‫כאפ נישט אוועק מיינע ביכורים!‬ ‫בס"ד‬ ‫אצינד‪ ,‬בדרך כלל ווען מען רעדט פון 'וידוי' זענען מיר צוגעוואוינט צו טראכטן‬ ‫פון אן אנדערע סארט וידוי‪ ,‬איבערהויפט יעצט ווען מיר שטייען שוין סמוך‬ ‫א גוטן טייערע חברים וידידים‪!..‬‬ ‫ונראה צו די הייליגע טעג פון סליחות און ימים נוראים ווייסן מיר אז וידוי‬ ‫פרשת כי תבא הייבט זיך ָאן מיט די מצוה פון ביכורים וועלכע כלל ישראל איז‬ ‫ברענגט ארויס בדרך כלל די שוואכקייט פונעם מענטש‪ ,‬זיין ווייטקייט און‬ ‫באפוילן געווארן נאך מיר קומען אריין קיין ארץ ישראל‪ ,‬וְ ָהיָ ה ִּכי ָתבֹוא ֶאל‬ ‫שפלות‪ ,‬די עבירות וואס ער האט עובר געווען און די זאכן וואס ער האט נישט‬ ‫ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר ה' ֱאֹל ֶקיָך נ ֵֹתן ְלָך נַ ֲח ָלה וִּ ִּיר ְש ָתּה וְ יָ ַש ְב ָת ָבּה‪ ,‬ווען מיר וועלן‬ ‫גוט געטוהן‪ .‬אבער דא האבן מיר פלוצלינג א נייע סארט וידוי אין וועלכע דער‬ ‫ירש'ענען דאס לאנד‪ ,‬דאן יעדעס יאר ווען עס ווערן געצייטיגט די ערשטע‬ ‫ֹותיָך וְ לֹא‬ ‫איד ברענגט ארויס זיין שלימות און גוטסקייט‪ ,‬לֹא ָע ַב ְר ִּתי ִּמ ִּמ ְצ ֶ‬ ‫פירות פון די שבעת המינים‪ ,‬דארף מען זיי ארויפברענגן קיין ירושלים און עס‬ ‫ָש ָכ ְח ִּתי‪ ,‬עס הערט זיך כמעט ווי מען האלט זיך גרויס ח"ו‪ ,‬וואס איז פשט פון‬ ‫טראגן אין בית המקדש און געבן פארן כהן‪.‬‬ ‫דעם?‬ ‫ביים ברענגן די ביכורים זאגט מען די גאנצע נוסח פון 'וידוי ביכורים' וואס‬ ‫און צום לעצט‪ ,‬מיר ליינען שטענדיג פרשת כי תבא אין די וואכן איידער ראש‬ ‫שטייט אין די פסוקים‪ ,‬מען הייבט ָאן מיט די ווערטער " ִּהגַ ְד ִּתי ַהּיֹום ַלה' ֱאֹל ֶקיָך‬ ‫השנה וואס באדייט אז ס'איז פארהאן א קשר און א שייכות צווישן די צוויי‬ ‫אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר נִּ ְש ַבע ה' ַל ֲאב ֵֹתינּו ָל ֶתת ָלנּו"‪ ,‬דער איד דערציילט‬ ‫ִּכי ָב ִּ‬ ‫ענינים‪ .‬אין שפת אמת (שנת תרל"ז) שטייט "מצות ביכורים היה הכנה לראש‬ ‫פארן אייבישטער אז ער האט זוכה געווען אנצוקומען קיין ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫השנה" וויבאלד רוב מענטשן האבן געברענגט זייערע ביכורים אין די יעצטיגע‬ ‫דערנאך איז ער ממשיך מיט שבח והודאה צו השי"ת אויף אלע גוטע זאכן‬ ‫תקופה (ווי דער דין איז אז די עיקר מצוה איז דוקא פון שבועות ביז סוכות)‪.‬‬ ‫וואס ער האט איהם געגעבן‪.‬‬ ‫דעריבער לאמיר זיך פארטיפן און זעהן וואס מיר קענען אפלערנען פון מצות‬ ‫ביכורים און אונזער פרשה אלס א הכנה צו די גרויסע און הייליגע טעג‬ ‫צום ערשט לאמיר זיך אפשטעלן און מדייק זיין אינעם לשון הפסוק ִּהגַ ְד ִּתי ַהּיֹום‬ ‫הממשמשים ובאים עלינו לטובה‪.‬‬ ‫אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ‪ ,‬וועלכע הערט זיך ווי א שטיקל 'מודעה' וואס‬ ‫ַלה' ֱאֹל ֶקיָך ִּכי ָב ִּ‬ ‫דער איד דארף אויסרופן און זאגן פארן אייבערשטן "איך בין אנגעקומען צום‬ ‫אלעס ווענדט זיך וויאזוי מען קוקט‬ ‫לאנד"‪ ,‬וואס איז פשט פון די מעלדונג? בפרט ווען יעדער פארשטייט אליין אז‬ ‫אודאי איז ער אנגעקומען קיין ארץ ישראל; די גאנצע חיוב פון ברענגן ביכורים‬ ‫אלס אן הקדמה און אריינפיר צו אונזער שמועס‪ ,‬איז כדאי מיטצוטיילן א‬ ‫איז נאר אויב מ'האט א פעלד אין ארץ ישראל‪ ,‬אז דער איד שטייט דא אין‬ ‫קליינע מעשה וואס ערוועקט א שטארקע נקודה למחשבה‪ ,‬און וועט אונז‬ ‫דאך געוויס אז ער האט זוכה געווען‬ ‫בית המקדש מיט זיינע פירות איז ָ‬ ‫אביסל ממחיש זיין וויאזוי אונזער ריכטיגע בליק דארף זיין בסייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫אנצוקומען קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫געּפלאגט אין‬ ‫ָ‬ ‫עס האט מיר דערציילט א טאטע וואס זיין זוהן האט זיך שטארק‬ ‫ועוד‪ ,‬עס איז אינטערסאנט צו באמערקן אז דאס איז שוין די צווייטע מאל וואס‬ ‫לערנען‪ .‬דאס קינד איז נישט געבענטשט געווארן מיט שטארקע כשרונות‪ ,‬און‬ ‫מיר געפונען דא דעם לשון‪ .‬די פרשה זעלבסט הייבט זיך ָאן מיט די ווערטער‬ ‫דעריבער איז ער כסדר געווען היבש אונטערשטעליג אין זיינע לימודים‪ ,‬ער‬ ‫וְ ָהיָ ה ִּכי ' ָתבֹוא' ֶאל ָה ָא ֶרץ ‪ .‬איז משמע פון דעם אז מצות ביכורים האט עפעס‬ ‫האט שוואך געקענט וואס מ'האט געלערנט מיט איהם‪ .‬דער טאטע פון זיין‬ ‫א ספעציעלע שייכות מיט'ן 'אנקומען' קיין ארץ ישראל‪ .‬וואס איז די כוונה‬ ‫זייט האט נישט געשּפ ָארט קיין געלט און כוח‪ ,‬ער האט געטוהן וואס נאר‬ ‫דערפון?‬ ‫מעגליך ארויסצוהעלפן זיין זוהן און פראבירט איהם ארויפצוברענגען צו‬ ‫שטאפלען‪ .‬צווישן אנדערע האט ער געדינגען א יונגערמאן זאל זיך‬ ‫ַ‬ ‫העכערע‬ ‫אביסל ווייטער אין די פרשה געפונען מיר די מצוה פון וידוי מעשרות‪ .‬נאך‬ ‫אפגעבן מיט זיין זוהן און ַחזר'ן מיט איהם די לימודים‪ ,‬כדי ער זאל שטייגן און‬ ‫יעדע דריי יאר איז דא א מצוה אז דער מענטש מוז 'אויסרוימען' פון שטוב‬ ‫זעהן א סימן ברכה אין זיין לערנען‪.‬‬ ‫אנגעזאמלט ביי‬ ‫ַ‬ ‫אלע תרומות ומעשרות פון פירות און תבואה וואס האבן זיך‬ ‫איהם‪ .‬אלע זאכן וואס מען האט נאכנישט גע'מעשר'ט דארף מען דעמאלטס‬ ‫עס זענען אדורך עטליכע חדשים‪ ,‬און דער טאטע זאגט‪ ,‬עס האט איהם‬ ‫מעשר'ן און אפגעבן פארן כהן‪ ,‬לוי‪ ,‬אדער ָעני‪ ,‬לויט די באשטימטע חיובים‬ ‫נאך אלס נישט אזא שטארקע‬ ‫פאקט אז ער זעהט ָ‬ ‫געדרוקט אויפן הארצן דער ַ‬ ‫פארזוימען אינדערהיים‪.‬‬ ‫וואס שטייט אין די תורה‪ ,‬מען טאר עס מער נישט ַ‬ ‫הצלחה אין זיין זוהן‪ .‬דאס קינד פלעגט אהיימקומען מיט בחינות פון חדר‪ ,‬זיינע‬ ‫[די סדר האט מען געטוהן צוויי מאל דורכאויס די מחזור פון זיבן יאר‬ ‫צייכענונגען זענען געווען בדרך כלל אין די געגנט פון א 'זיבעציג' און דאס‬ ‫(שמיטה)‪ .‬ווען עס קומט די יום טוב פסח פונעם פערטן יאר פון שמיטה‪ ,‬דארף‬ ‫גלייכן‪ ,‬א גוטע בחינה האט געהאט א דריי און זיבעציג‪ ,‬אבער נישט מער פון‬ ‫מען ארויסגעבן אלע תר ומות ומעשרות פון די ערשטע דריי יאר זינט שמיטה‪.‬‬ ‫דעם‪ .‬דער טאטע האט זיך געערגערט שפירנדיג אז ער לייגט אריין אזויפיל‬ ‫און די זעלבע דארף מען טוהן ווען עס קומט פסח פונעם שנת השמיטה‪,‬‬ ‫דעמאלטס גיבט מען אפ אלע תרומות ומעשרות פון די פערטע פינפטע און‬ ‫‪1‬‬ ‫מען קען זאגן אז פרשת כי תבוא איז ממש א דירעקטע המשך פון דעם ענין‪.‬‬ ‫כוחות און ער באצאלט אסאך געלט פאר דעם יונגערמאן צוצולערנען מיט זיין‬ ‫אין אונזער פרשה לערנען מיר נאך איינס פון די תכסיסי מלחמה פונעם יצר‬ ‫זוהן‪ ,‬פארוואס זעהט מען נישט די געוואונטשענע רעזולטאטן?‬ ‫הרע מיט וועלכע ער וויל אונז קומען אונטערברענגן און אראפשלעפן‪ ,‬און מיר‬ ‫פאררופן א שטיקל אסיפה צווישן‬ ‫איין טאג האט דער טאטע באשלאסן צו ַ‬ ‫מוזן זיך שטארקן און מלחמה האלטן מיט אט דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫דעם מנהל‪ ,‬מלמד‪ ,‬און דער יונגערמאן וואס לערנט פריוואט מיט זיין זוהן‪ ,‬און‬ ‫איינס פון די דרכי היצר וואס ער נוצט קעגן דעם מענטש‪ ,‬ועכשיו ביותר‪ ,‬אינעם‬ ‫צוזאמען וועט מען מטכס‪-‬עצה זיין בנוגע די הצלחה פונעם קינד‪ .‬כך הוה‪ ,‬מען‬ ‫יעצטיגן זמן ווען מיר טרעטן אריין אין די ימי הרחמים והסליחות‪ ,‬איז צו‬ ‫האט זיך צוזאמגעזעצט דן צו זיין אינעם נושא‪ ,‬און בתוך הדברים האט דער‬ ‫צוברעכן דעם מענטש און איהם מאכן שפירן קליין און נידריג‪ .‬טאקע אין די‬ ‫מארקס פון‬ ‫טאטע אויסגעדרוקט זיין ביטערניש אז עס געפעלן איהם נישט די ַ‬ ‫טעג ווען א איד שטעלט זיך מפשפש זיין במעשיו און זאגן סליחות און וידוי‪,‬‬ ‫זיין זוהן‪ ,‬עס קוקט נישט אויס ווי ער האט א שטארקע הצלחה און תועלת‪.‬‬ ‫קומט דער יצר הרע צו גיין און ווייזט פארן מענטש ווי קליין און דערווייטערט‬ ‫אזוי רעדנדיג‪ ,‬גייט דער יונגערמאן וואס לערנט מיט'ן קינד‪ ,‬און ער שלעפט‬ ‫ער איז ‪ ,‬ער ברענגט איהם ארויף אויפן געוויסן זיינע שוואכקייטן און עבירות‪.‬‬ ‫ארויס פון זיין טאש איינס פון די ערשטע בחינות וואס דער יונגל האט געמאכט‬ ‫בדיעבד האט דער יצר הרע גאנץ פיין הנאה פונעם וידוי זאגן פון א איד‪ ,‬ווייל‬ ‫אנהייב יאר‪ ,‬אויף יענע בחינה איז זיין צייכענונג געווען נישט מער ווי א זיבן‬ ‫אריינצּוווארפן דעם מענטש אין‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלטס איז א שעת‪-‬הכֹושר פאר איהם‬ ‫און דרייסיג (‪ !)37‬זאגט דער יונגערמאן פארן פאטער‪" ,‬אמת טאקע אז זיינע‬ ‫פארזידניגט רח"ל‪,‬‬ ‫עצבות און ייאוש‪ .‬ער מאכט דעם מענטש שפירן קליין און ַ‬ ‫צייכענונגען האלטן נאכנישט ביי הונדערט‪ ,‬זיי האבן נאך א וועג צו גיין‪ ,‬אבער‬ ‫דער מענטש זאל זיך קאכן אין די עבירות און על חטא'ס וואס ער האט אפשר‬ ‫אז דו קוקסט צוריק פון וואו ער קומט‪ ,‬וועסטו זען אז דיין זוהן איז גאר שטארק‬ ‫עובר געווען‪...‬‬ ‫פארשריט אין זיין לערנען‪ .‬די מרחק צווישן‬ ‫געשטיגן! ער האט באמת געמאכט ָ‬ ‫און טאמער דער מענטש איז מחליט זיך צוזאמצוקלויבן און ער וויל עוסק זיין‬ ‫זיבן און דרייסיג ביז דריי און זיבעציג איז אסאך גרעסער ווי די מרחק צווישן‬ ‫אין תשובה און תיקון המעשים‪ ,‬קומט ווייטער דער יצר הרע מיט זיין ֲא ֶשר ָק ְרָך‬ ‫דריי און זיבעציג ביז הונדערט"‪...‬‬ ‫טאקטיק און שלעפט אראפ דעם מענטש זאגענדיג‪" ,‬וואס מאכסטו זיך‬ ‫ַ‬ ‫דער טאטע זאגט‪ ,‬ער איז געבליבן ערשטוינט און זיך געוואונדערט אויף זיך‬ ‫נאריש? דו האסט שוין טויזנט מאל פראבירט און עס איז נישט געגאנגען‪ ,‬דו‬ ‫'פארזעהן'‬ ‫פאסירן אז ער האט אינגאנצן ַ‬ ‫אליינס וויאזוי האט געקענט אזאנס ַ‬ ‫ביסט אלעמאל געבליבן דער זעלבער מענטש און זיך נישט געקענט אוועקרוקן‬ ‫פארשריט‬ ‫און בכלל נישט אין אכט גענומען אט דעם ריזיגן שינוי לטובה און ָ‬ ‫אפילו א זיז כל שהוא פון וואס דו ביסט געווען‪ ,‬דו ווייסט גאנץ גוט אז עס איז‬ ‫אין די הצלחה פון זיין קינד‪.‬‬ ‫דאך אזא לאנגע וועג‬ ‫כמעט אוממעגליך פאר דיר צו מאכן א שינוי‪ ,‬דו האסט ָ‬ ‫צו גיין"‪ ...‬וכהנה וכהנה‪.‬‬ ‫אבער דער אמת איז‪ ,‬מיר פארשטייען איהם זייער גוט‪ .‬די טבע פונעם מענטש‬ ‫איז צו באמערקן די חסרונות מער ווי די מעלות‪ .‬מיר קוקן אייביג אויפן‬ ‫ווען מען אַ נערקענט נישט די גוטע חלקים‬ ‫רהאן‪ .‬מיר‬ ‫פא ַ‬ ‫גרעסערן בילד און מיר ווילן די גרעסטע שלימות וואס איז נאר ַ‬ ‫קוקן צו די זייט פונעם 'הונדערט' און דערפאר זעהט אויס ‪ 73‬נאך זייער ווייט‬ ‫דער ענין איז מבואר באריכות אין פילע ספרים הקדושים און פון בעלי מוסר‪,‬‬ ‫פון דארט‪ .‬אבער אויב קוקט מען וואס מען האט שוין יא מצליח געווען‪ ,‬דאס‬ ‫אז דאס איז איינס פון די וועגן וויאזוי דער יצר הרע שוואכט אפ דעם מענטש‪,‬‬ ‫וואס מען האט יא אויפגעטוהן‪ ,‬פון וואו מען קומט‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬דאן וואלט מען‬ ‫דורכ'ן אריינברענגן אין איהם א צובראכנקייט און שוואכקייט‪ .‬ער לאזט נישט‬ ‫באמת געקענט שטאלצירן און הנאה האבן‪.‬‬ ‫פאראויס‪ ,‬וויפיל‬ ‫דעם איד באמערקן וויפיל ער האט זיך באמת יא גערוקט ָ‬ ‫פארשריט און‬ ‫זאכן ער האט יא גוט געטוהן ביז אהער‪ .‬די גוטע נקודות פון ָ‬ ‫הצלחה מאכט דער יצר הרע אויסקוקן קליין און נישטיג אין די אויגן פונעם‬ ‫דער יצר הרע קען באשטיין מיר זאלן זאגן וידוי‬ ‫מענטש‪ ,‬ער מאכט דעם מענטש פארגעסן דערפון‪ ,‬דאגעגן די חסרונות און‬ ‫לענינינו‪ .‬אינעם פריערדיגן שיעור האבן מיר מאריך געווען בסייעתא דשמיא‬ ‫דורכפעלער‪ ,‬דאס שפילט ער אויף אין גרויס פאר די אויגן פונעם מענטש און‬ ‫אינעם ענין פון מלחמת עמלק‪ ,‬ווי מיר האבן געברענגט פון ספרים הקדושים‬ ‫ער מאכט דאס פאר א עיקר‪.‬‬ ‫"א ֶשר ָק ְרָך ַב ֶד ֶרְך"‪ ,‬די ציל פון עמלק‬ ‫איז דאס א מלחמה געבויט בעיקר אויף ֲ‬ ‫אריינצּוווארפן דעם איד אין מקרה און טבע‪ ,‬אוועקנעמען די געפיל‪ ,‬ברען‬ ‫ַ‬ ‫איז‬ ‫רמאכן די אויגן פאר א מינוט און אריינקלערן אין‬ ‫פא ַ‬ ‫אז א איד וועט זיך באמת ַ‬ ‫און התחדשות אין עבודת השי"ת‪ ,‬ווי עס איז די לשון פונעם הייליגן שפת אמת‬ ‫זיין מצב באמת‪ ,‬וועט ער באמערקן (און דאס איז כולל יעדער פון אונז בלי‬ ‫זי"ע (כי תבא‪ ,‬תרנ"ו) "שרוצה להפיל קרירות באיש ישראל להיות מוטבע‬ ‫פאריגן חודש אלול ביז דעם היי יעריגן‪ ,‬זענען געווען‬ ‫יוצא מן הכלל) אז פונעם ָ‬ ‫קאלט מאכן צו יעדער דבר שבקדושה‪.‬‬ ‫בטבע ובמקרה"‪ ,‬עמלק וויל אונז ַ‬ ‫הונדערטע אויב נישט טויזנטע מינוטן אין וועלכע ער האט געהאט גוטע רצונות‬ ‫און מחשבות‪ ,‬ער האט געקעמפט צו זיין גוט‪ ,‬ער האט פראבירט זיך צו‬ ‫מיר האבן גערעדט פונעם נושא וויאזוי דער יצר הרע ווייסט גוט וויאזוי‬ ‫שטארקן אויף נסיונות‪ ,‬שמירת עינים‪ ,‬שמירת המחשבה‪ ,‬שמירת הלשון‪ ,‬כעס‪,‬‬ ‫'אויסצולעשן' די געפילן פון א איד דורכ'ן אוועקנעמען זיין יישוב הדעת און‬ ‫מחלוקת‪ .‬אדער זיך אנגעשטרענגט צו שטארקן אין לימוד התורה‪ ,‬תפלה‪,‬‬ ‫רואיגקייט‪ ,‬ער מאכט דעם מענטש שפירן אויסגעברענט און אפגעשוואכט און‬ ‫אנגעזאמלט‬ ‫ַ‬ ‫גמילות חסדים‪ ,‬צדקה‪ ,‬און נאך‪ .‬דאס הייסט אז ער האט זיך בעצם‬ ‫פון דארט איז שוין די וועג קורץ ח"ו צוצוקומען צו פארשידענע עבירות און‬ ‫אזויפיל גוטע נקודות און זכותים דורכאויס דעם יאר‪ .‬אין הימל האבן די אלע‬ ‫חסרונות‪.‬‬ ‫מינוטן א אומגעהויערע חשיבות‪ ,‬דער אייבישטער שעצט אונזערע גוטע‬ ‫רצונות און שאיפות‪ ,‬ווי קליין עס זאל נאר זיין‪ ,‬און דאס אלעס ווערט גערעכנט‬ ‫‪2‬‬ ‫דאך דא פונעם הייליגן תנא רבי חנינא‬ ‫אלע מפרשים פרעגן‪ ,‬געוואלד‪ ,‬מ'רעדט ָ‬ ‫פארשריט אינעם גוטן ריכטונג‪ .‬אבער דער יצר הרע לאזט עס‬ ‫ווי שטארקע ָ‬ ‫בן תרדיון וואס האט זיך מוסר נפש געווען‪ ,‬ער האט מפקיר געווען זיין לעבן‬ ‫נישט באמערקן‪ ,‬פון דעם רעדט ער נישט‪ ...‬אדרבה‪ ,‬ער מאכט עס גאר פאר‬ ‫פארשפרייטן תורה אין‬ ‫און זיך איינגעשטעלט מקהיל צו זיין קהילות ברבים און ַ‬ ‫א דבר האסור‪ ,‬ער מאכט דעם מענטש שפירן אז אויב וועט ער טראכטן פון‬ ‫דאך איהם רבי יוסי בן קיסמא‬ ‫די שווערסטע צייטן (אויף דעם האט ָ‬ ‫זיינע גוטע חלקים וועט ער גאר זיין א בעל גאוה ח"ו‪ .‬וואס דאס איז ענוה‬ ‫פארגעהאלטן)‪ ,‬און ווען מ'רעדט אויב ער גייט האבן א חלק אין עולם הבא‬ ‫ָ‬ ‫פסולה ווי באקאנט‪ ,‬ווען דער מענטש שטארקט זיך נישט און איז נישט מקיים‬ ‫דארף מען דאס בויען אויף עפעס אזא קליינע מעשה פון צדקה געלט וואס ער‬ ‫דעם וַ יִּ גְ ַבה ִּלבֹו ְב ַד ְר ֵכי ַה ֵשם‪.‬‬ ‫האט נישט צוריקגענומען פאר זיך?! צו דען איז דאס זיין גאנצע זכות פאר‬ ‫ווארט איהם אפ אויף‬ ‫עולם הבא? וואס איז מיט די פיל גרעסערע שכר וואס ַ‬ ‫פון וואו האט זיך אלעס אנגעהויבן‪...‬‬ ‫זיינע אומצאליגע גרויסע און הייליגע מעשים‪.‬‬ ‫איידער מיר גייען ווייטער לאמיר זיך אפשטעלן א מינוט און לערנען אינאיינעם‬ ‫נאר מ'קען בסייעתא דשמיא זאגן א תירוץ נפלא וואס ליגט דא מרומז אין די‬ ‫א מעשה נורא וואס די גמרא דערציילט אין מסכת עבודה זרה (דף י"ח‪ ).‬ווי‬ ‫ווערטער פון די הייליגע תנאים‪:‬‬ ‫פאלגענד‪ :‬ווען רבי יוסי בן קיסמא איז נישט געזונט געווען‪ ,‬איז רבי חנינא בן‬ ‫תרדיון איהם געקומען מבקר חולה זיין‪ .‬בשעת זייער שמועס האלט רבי יוסי‬ ‫אויב וואלט רבי יוסי בן קיסמא באשטעטיגט פאר רבי חנינא בן תרדיון אז ער‬ ‫פאר רבי חנינא אויף דעם וואס ער לערנט תורה ברבים אין די צייט וואס די‬ ‫ָ‬ ‫פארדינט זיין עולם הבא צוליב זיין גרויסע מסירות נפש פאר תורה‪ ,‬דאן וואלט‬ ‫ַ‬ ‫גוי'אישע מלכות האט דאס נישט ערלויבט‪ .‬ער פרעגט איהם‪ ,‬חנינא אחי‪ ,‬מיין‬ ‫געווען א מקום צו קלערן אז מען דארף האלטן ביי אזא הויכע ַדרגא כדי‬ ‫ברודער חנינא ווייסטו דען נישט אז די רומיים האבן באקומען א ספעציעלע‬ ‫אנצוקומען צו עולם הבא‪ .‬די אנוועזנדע תלמידים‪ ,‬ווי אויך אלע אידן עד סוף‬ ‫דאך אז השי"ת האט זיי‬ ‫כוח פון הימל צו געוועלטיגן אויף אונז? דו זעהסט ָ‬ ‫כל הדורות וואלטן געקענט טראכטן אז עולם הבא איז גאר א ווייטע זאך‪ ,‬עס‬ ‫געלאזט חרוב מאכן דעם בית המקדש און פארברענען די היכל און‬ ‫איז נאר געאייגענט פאר רבי חנינא בן תרדיון וחבריו‪.‬‬ ‫אויס'הרג'ענען די שענסטע און די בעסטע פון כלל ישראל‪ .‬און איך הער אז דו‬ ‫דער שמועס צווישן רבי חנינא בן תרדיון און רבי יוסי בן קיסמא איז געוועזן‬ ‫רבי חנינא זיצט און דו ביסט עוסק בתורה‪ ,‬דו נעמסט צוזאם אידן‪ ,‬דו ביסט‬ ‫מברר צו זיין 'פון וואו האט זיך אנגעהויבן דאס אלעס'‪ ,‬דהיינו‪ ,‬וואס איז די‬ ‫מקהיל קהלות ברבים מיט א ספר תורה וואס ליגט ָאפן פאר דיר‪ .‬היתכן דו‬ ‫התחלה און בראשית פון זוכה זיין צו עולם הבא? וועלכע מעשים פון א איד‬ ‫טוסט אזא זאך ווען דו ווייסט אז אונזערע שונאים האבן באקומען א כוח פון‬ ‫ברענגן איהם צו חיי עולם הבא?‬ ‫הימל‪ ,‬און זיי קענען אונז חלילה אומברענגען? האט רבי חנינא געענטפערט צו‬ ‫רבי יוסי‪" ,‬מן השמים ירחמו ‪ -‬פון הימל וועט מען רחמנות האבן"‪ .‬זאגט איהם‬ ‫אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אודאי איז רבי חנינא בן תרדיון שוין דאן געווען אויף‬ ‫רבי יוסי צוריק‪" ,‬אני אומר לך דברים של טעם‪ ,‬ואתה אומר לי מן השמים‬ ‫גאר א הויכע מדריגה און עס איז נישט געווען קיין שום ספק פאר קיינעם אז‬ ‫דאך צו די זאך‪ ,‬איך קום מיט א שטארקע טענה אז דו‬ ‫ירחמו?! איך רעד ָ‬ ‫ער וועט האבן עולם הבא צוליב זיינע גרויסע מעשים און זיין געוואלדיגע‬ ‫וואלסט נישט געדארפט ארויסגיין אזוי אפענערהייט קעגן די רומיים בשעת דו‬ ‫מסירות נפש (און אויף דעם האט ער נישט געדארפט פרעגן פון רבי יוסי בן‬ ‫ווייסט אז זיי האבן באקומען רשות פון הימל צו געוועלטיגן אויף אונז‪ ,‬פארוואס‬ ‫פאנגט זיך‬ ‫קיסמא אויב ער וועט האבן עולם הבא)‪ .‬זיין שאלה איז געווען‪ ,‬וואו ַ‬ ‫ענטפערסטו מיר סתם אפ מיט א טענה פון מן השמים ירחמו?" (זעה דארט‬ ‫ָאן דער חלק לעולם הבא? זאגט איהם רבי יוסי בן קיסמא‪ ,‬זאלסט וויסן אז דיין‬ ‫די המשך הדברים)‪.‬‬ ‫חלק עולם הבא הייבט זיך ָאן פון די קלענסטע פעולה וואס דו האסט אמאל‬ ‫געטוהן פארן אייבישטער‪ ,‬יא ווען דו האסט אויסגעלייגט אביסל איבריגע געלט‬ ‫דערנאך פרעגט רבי חנינא פון רבי יוסי‪" ,‬רבי‪ ,‬מה אני לחיי העולם הבא? וואס‬ ‫פאר צדקה וואס דו האסט נישט געהאט אין פלאן לכתחילה‪ ,‬דאס האט דיר‬ ‫וועט זיין מיין מצב לגבי חיי העולם הבא? וועל איך האבן א חלק אין עולם‬ ‫שוין געמאכט פאר א בן עולם הבא! הגם דו האסט געטוהן פיל גרעסערע און‬ ‫הבא?"‪ ,‬זאגט איהם רבי יוסי צוריק‪ ,‬כלום מעשה בא לידך? האסט עפעס‬ ‫שטערקערע זאכן‪ ,‬אבער עולם הבא הייבט זיך נישט ָאן נאר דארט‪ ,‬עס הייבט‬ ‫אמאל געהאט א ספעציעלע מעשה וואס דו שפירסט אז דאס איז א זכות‪.‬‬ ‫זיך שוין ָאן אסאך פריער‪.‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬דערצייל מיר עפעס א גוטע זאך וואס דו האסט געטוהן‪ ,‬און איך‬ ‫וועל לויט דעם זעהן אויב דו ביסט א בן עולם הבא אדער נישט‪ .‬האט רבי‬ ‫אוי ווי גוט און לעכטיג וואלט געווען ווען מיר וואלטן דאס אנערקענט און‬ ‫חנינא דערציילט‪" ,‬מעות של פורים נתחלפו לי במעות של צדקה וחלקתים‬ ‫געדענקט און געהאלטן פאר די אויגן שטענדיג! דאן וואלטן מיר אנדערש‬ ‫לעניים"‪ ,‬איך האב אמאל געהאט פריוואטע געלט אוועקגעלייגט ספעציעל‬ ‫אנגעקוקט און געשעצט יעדע קלייניגקייט‪ ,‬יעדע דבר טוב וואס מען טוט‪ .‬די‬ ‫פאר די סעודת פורים‪ ,‬אבער למעשה האב איך בטעות געמיינט אז מיין געלט‬ ‫פארגעסן און אפקילן דערפון‬ ‫אלע פעולות וואס דער יצר הרע וויל אונז מאכן ַ‬ ‫איז צדקה געלט און דעריבער האב איך עס אוועקגעטיילט פאר די ארימעלייט‪.‬‬ ‫כאילו ס'איז גארנישט ווערד ח"ו‪ ,‬וואלטן מיר געוואוסט אז דאס איז אונזער‬ ‫שפעטער ווען איך האב מיך געכאפט אז איך האב אוועקגעגעבן פון מיין‬ ‫"מה אני לחיי העולם הבא" פון וואו אלעס הייבט זיך ָאן‪.‬‬ ‫אייגענע געלט‪ ,‬האב איך עס געלאזט ביי דעם און כ'האב נישט צוריקגענומען‬ ‫שאדן‪ .‬ווען רבי יוסי בן קיסמא האט‬ ‫געלט פון צדקה אפצוצאלן מיין פריוואטע ָ‬ ‫וואס די מצוה פון ביכורים לערנט אונז‬ ‫דאס געהערט האט ער געזאגט‪" ,‬אם כן‪ ,‬מחלקך יהא חלקי ומגורלך יהא‬ ‫גורלי"‪ .‬הלוואי זאל איך האבן די זעלבע חלק צוזאמען מיט דיר‪ ,‬ווייל דו האסט‬ ‫דערמיט קומען מיר צוריק צו אונזער פרשה‪ .‬פרשת כי תבוא האט אין זיך פילע‬ ‫מוותר געווען פון דיין געלט פאר צדקה און דו האסט געטוהן אזא דבר טוב‬ ‫ציוויים און אזהרות‪ ,‬צווישן אנדערע געפונען מיר די אלע ארור'ס וואס מען‬ ‫וועסטו זיכער האבן א חלק אין עולם הבא‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫איהם א ציטער וואו ער האלט אויפן וועלט‪ ,‬דאס אליינס ווייזט אז ער איז דבוק‬ ‫האט אויסגערופן ביי די הר גריזים און הר עיבל‪ .‬דערנאך איז דא די תוכחה‬ ‫און מקושר צום אייבישטער און ער רוקט זיך נענטער‪.‬‬ ‫וואס משה רבינו זאגט מוסר פאר כלל ישראל‪ .‬אבער די הקדמה צו דעם אלעם‬ ‫אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר נִּ ְש ַבע ה' ַל ֲאב ֵֹתינּו ָל ֶתת‬ ‫איז " ִּהגַ ְד ִּתי ַהּיֹום ַלה' ֱאֹל ֶקיָך ִּכי ָב ִּ‬ ‫די זעלבע זאך זאגט דער איד אינעם נוסח פון וידוי מעשרות "ל ֹא ָע ַב ְר ִּתי‬ ‫ָלנּו "‪ ,‬ווען דער איד ברענגט ביכורים דארף ער אויסרופן "רבונו של עולם איך‬ ‫יתנִּ י"‪ ,‬ווי‬ ‫יתי ְככֹל ֲא ֶשר ִּצּוִּ ָ‬ ‫ֹותיָך וְ לֹא ָש ָכ ְח ִּתי‪ָ ...‬ש ַמ ְע ִּתי ְבקֹול ה' ֱאֹל ָקי ָע ִּש ִּ‬ ‫ִּמ ִּמ ְצ ֶ‬ ‫בין אנגעקומע קיין ארץ ישראל!"‪ ,‬מיר ווייסן אז ארץ ישראל איז מרמז אויף‬ ‫מיר האבן מדייק געווען אז דאס איז אנדערש ווי א געווענליכע וידוי אין וועלכע‬ ‫קדושה און רוחניות‪ ,‬דער איד דארף קלאר זאגן און אנערקענען מיט א גאוה‬ ‫מ'רעדט פון עוונות און חטאים‪ ,‬נישט פון מעלות און מצוות [זעה א לשון אין‬ ‫פארשריט‪ .‬דער איד רופט אויס אין בית‬ ‫דקדושה אז ער האט געמאכט ָ‬ ‫שפת אמת (שנת תרל"ט) כי אין הכוונה שיתפאר איש ישראל בעשיות מצות‬ ‫המקדש‪ ,‬יא איך בין אנגעקומען צו נאך אביסל התקרבות לה'‪ ,‬איך בין‬ ‫הבורא יתברך‪ ,‬רק לתת הודאה ושבח על שזכה לגמור כל מצות המעשרות‬ ‫אנגעקומען צו נאך אביסל הייליגקייט און דערהויבנקייט‪ .‬אודאי האב איך נאך‬ ‫דאך נישט זיין אז די תכלית פונעם וידוי איז זיך גרויס צו‬ ‫כתיקונם ‪ ...‬עס קען ָ‬ ‫אשית' וועלכע‬ ‫א לאנגע וועג צו גיין‪ ,‬איך שטיי נאר אצינד ביים ברענגן מיין ' ֵר ִּ‬ ‫האלטן און זיך אויפטוהן]‪.‬‬ ‫איז בלויז די אנהייב‪ ,‬אבער איך האב מיט וואס צו קומען‪ ,‬איך האב אין מיינע‬ ‫נאר לפי ווי מיר לערנען דא‪ ,‬איז דאס א ענין פון התחזקות און וַ יִּ גְ ַבה ִּלבֹו ְב ַד ְר ֵכי‬ ‫אנגעזאמלט ביז אהער‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫הענט פילע גוטע נקודות און מעשים וואס איך האב זיך‬ ‫ַה ֵשם‪ ,‬ווי דער איד דארף אויסרופן און אנערקענען אז ער איז מקיים מצוות און‬ ‫דאך די גאנצע מהות פון מצות ביכורים‪ .‬די מצוה איז אז‬ ‫נאך מער‪ ,‬דאס איז ָ‬ ‫מעשים טובים‪ ,‬ער האט אין זיך גוטע נקודות‪ ,‬ער האט א חלק אין עולם הבא‪.‬‬ ‫ווי נאר די ערשט געצייטיגע פירות ווערן גרייט זאל דער איד זיי אפשיידן צו‬ ‫און נאר אזוי וועט ער קענען בייקומען דעם עמלק וואס וויל איהם מייאש זיין‬ ‫ברענגן אין בית המקדש‪ .‬איי ווער זאגט אז דאס איז בעסטע? בכלל‪ ,‬ווער‬ ‫און אפקילן דורכ'ן איהם דערמאנען בלויז זיינע חסרונות און שוואכקייטן‪ ,‬און‬ ‫ווייסט דען יעצט וואס וועט זיין מיט די איבריגע פירות פונעם פעלד? וועלן זיי‬ ‫איהם האלטן דערווייטערט און קליין‪.‬‬ ‫געראטן? איין באשעפער ווייסט‪ .‬אבער דאס‬ ‫ָ‬ ‫וואקסן? וועלן זיי געלונגען און זיין‬ ‫איז די מצוה‪ ,‬כאפ ָאן די ראשית אזויווי עס שטייט און גייט און ברענג עס פארן‬ ‫מיר מוזן שטאלצירן מיט אונזערע גוטע נקודות!‬ ‫ממש דאס זאגט דא דער איד אין זיין וידוי ביכורים‪ :‬רבונו‬ ‫‪-‬‬ ‫אייבישטער‪.‬‬ ‫ווי צדיקים האבן געטייטשט דעם פסוק אין אונזער פרשה וואס שטייט נאך די‬ ‫של עולם‪ ,‬איך האב נקודות טובות אין זיך‪ ,‬דאס איז מיין ראשית‪ ,‬איך האב‬ ‫ּובטּוב ֵל ָבב‪,‬‬ ‫ֹלקיָך ְב ִּש ְמ ָחה ְ‬ ‫תוכחה (כ"ח מ"ז) ַת ַחת ֲא ֶשר לֹא ָע ַב ְד ָת ֶאת ה' ֱא ֶ‬ ‫אנגעהויבן‪ ,‬איך האב פראבירט‪ ,‬איך בין נאך אויף די נסיעה פון ווערן אן‬ ‫אז עס קומט אן עונש ווען אידישע קינדער פרייען זיך נישט מיט די מצוות‪ ,‬זיי‬ ‫ערליכער איד‪ ,‬יא‪ ,‬איך האב טאקע א לאנגע רייזע צו גיין און איך ווייס נישט‬ ‫זענען נישט מחשיב געהעריג די גוטע זאכן וואס זיי טוען און זיי שטאלצירן‬ ‫ערווארט מיר נאך א גרויסע עבודה‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס עס וועט זיין בהמשך הדרך‪ ,‬עס‬ ‫נישט דערמיט‪.‬‬ ‫אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ֲא ֶשר נִּ ְש ַבע ה' ַל ֲאב ֵֹתינּו‬ ‫ֹלקיָך ִּכי ָב ִּ‬ ‫"הגַ ְד ִּתי ַהּיֹום ַלה' ֱא ֶ‬ ‫אבער ִּ‬ ‫ָל ֶתת ָלנּו"‪ ,‬היינט בין איך דא! ביז אהער בין איך אנגעקומען און דערגרייכט‬ ‫ּובטּוב ֵל ָבב אויף אלע גוטע‬ ‫אונזער עבודה איז יא זיך צו שטארקן ְב ִּש ְמ ָחה ְ‬ ‫געוויסע מדריגות אין קדושה‪ ,‬דאס איז מיין ביכורים וואס דער יצר הרע וויל‬ ‫נקודות וואס מיר האבן שוין יא געטוהן‪ .‬אודאי איז אונזער שאיפה אין די זעלבע‬ ‫אוועכאפן און מיר נישט לאזן שטאלצירן דערמיט‪.‬‬ ‫צייט צו וואקסן פיל גרעסער און אנצוקומען אסאך ווייטער‪ ,‬אבער אצינד האבן‬ ‫מיר אביסל ביכורים און ראשית אין אונזערע הענט‪ ,‬און אין הימל איז דאס‬ ‫די גאוה דקדושה און התחזקות אין חודש אלול‬ ‫גורם א תענוג און נחת רוח וואס איז נישט מעגליך אפצושאצן!‬ ‫דאס איז די פאסיגסטע הכנה איידער מען איז ממשיך ווייטער מיט די מוסר‬ ‫לסיכום געדענק‪:‬‬ ‫אתי' איך בין שוין עפעס‬ ‫און תוכחה‪ ,‬זיך מחזק זיין און געדענקן ' ִּכי ָב ִּ‬ ‫• איינס פון די דרכי היצר איז צו צוברעכן דעם מענטש און איהם מאכן‬ ‫פארשריט און געטוהן גוטע זאכן וואס ברענגן‬ ‫אנגעקומען‪ ,‬איך האב געמאכט ָ‬ ‫פארשריט און ער איז‬ ‫שפירן קליין און נידריג אז ער מאכט נישט קיין ָ‬ ‫מיר צו עולם הבא‪ .‬דאס איז אויך מרומז אינעם נאמען פון אונזער פרשה וְ ָהיָ ה‬ ‫גארנישט ווערד ח"ו‪.‬‬ ‫ִּכי ָתבֹוא ֶאל ָה ָא ֶרץ‪ ,‬א איד דארף וויסן אז ער קומט ָאן אין קדושה! ער רוקט‬ ‫• באמת האט יעדער איד אזויפיל גוטע רצונות און מחשבות‪ ,‬ער האט‬ ‫פאראויס און טוט גוטע זאכן‪ ,‬אפילו אויב עס איז נישט אזוי קענטיג‬ ‫זיך כסדר ָ‬ ‫געקעמפט צו זיין גוט‪ .‬די אלע מינוטן און נקודות האבן א אומגעהויערע‬ ‫פארהוילט עס פון איהם‪.‬‬ ‫און אפילו אויב דער יצר הרע ַ‬ ‫חשיבות‪ ,‬און עולם הבא הייבט זיך ָאן דוקא פון אט די קלייניגקייטן‪.‬‬ ‫אנצוגארטלן מיט‬ ‫ַ‬ ‫• די ריכטיגע הכנה צו די ימי הרחמים והרצון איז זיך‬ ‫און דאס איז אויך די ריכטיגע הכנה צו די ימי הרחמים והרצון וואס שטייען‬ ‫רמאגן זכותים‪ ,‬מיר האבן‬ ‫פא ָ‬ ‫התחזקות און שמחה און אנערקענען אז מיר ַ‬ ‫אנצוגארטלן מיט התחזקות און שמחה און אנערקענען אז מיר‬ ‫ַ‬ ‫ביים שוועל‪ ,‬זיך‬ ‫זיכער א שטיקל 'ראשית' וואס דארף אונז שטארקן קעגן דעם יצה"ר‪.‬‬ ‫רמאגן זכותים‪ ,‬לכל הפחות א ראשית פון וואס מיר דארפן שעפן חיזוק און‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫זיך האלטן שטארק‪.‬‬ ‫א לעכטיגע שבת קודש!‬ ‫בפרט ווען דער יצה"ר קומט מיט זיינע מיטלען און ער שפעט אפ פונעם‬ ‫לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל‬ ‫מענטש זאגענדיג‪ ,‬קוק דיך ָאן‪ ,‬עס איז שוין אדורך כמעט גאנץ חודש אלול‬ ‫בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א‬ ‫פאראויס‪ ...‬אבער מיר שרייען אויס קעגן‬ ‫און דו האסט דיך גארנישט גערוקט ָ‬ ‫אתי ' איך בין יא אנגעקומען‪ ,‬איך האב זיכער יא געמאכט‬ ‫איהם‪ ,‬ניין‪ִּ ' ,‬כי ָב ִּ‬ ‫זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי‪-‬מעיל בעז"ה ‪tiferenblik@gmail.com‬‬ ‫פארשריט‪ .‬בכלל דאס אליינס אז עס טוט וויי פארן איד‪ ,‬עס כאפט‬ ‫עפעס ָ‬ ‫‪4‬‬