טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — כי תבוא (2026-08-24)

טיב ה˜הילה
שבת מברכים שבת מברכים אב | ר"ח יום חמישי-שישי | המולד יום חמישי 0 | 8:15חלק' בס"ד
כי-תבא
ט"ז אלול תשפ"ו
◄ די צייטן לויט אופק ירושלים ►
זמני הדלקת הנרות ומוצ”ש
יו"ל ע"י ˜היל˙ ˘ב˙י בבי˙ ד' אויף אידי˘ בנ˘יאו˙ מורנו ורבנו הרה"ˆ
6:33
7:45
הדה"נ
מוצש"ק
רבי גמליאל הכהן רבינובי˘ ıליט"א 8:24 ר"ת
סוף זמן קריאת שמע ותפילה
סוז"ת א' 9:59 סוזק"ש א' 8:39
סוז"ת ב' 10:29 סוזק"ש ב' 9:24
| די צייטן לויט די זומער זייגער |
רב
גליון מס':
המע+רכ+ת
שנה ד'
+הפ+רשה
ָּבר ּו ְך ַא ָּתה ְּבבֹ ֶא ָך
עס ווערט דערציילט אויף דער הייליגער בעל שם טוב ,אז ווען ער איז
געווען א פינף־יעריגער אינגל ,האט זיין טאטע ,דער צדיק נסתר רבי די כח +השמחה מיט
א_+לעס וואס השי”++ת
אליעזר זכרונו לברכה ,ליגנדיג אויף זיין קראנקן בעט ,אים צוגערופן און
געזאגט צו אים :מיין קינד ,האב נישט מורא פון קיין שום מענטש ,נאר פון
השי”ת אליין .און אט די ווערטער זענען געווען א לעבנס־וועג פארן הייליגן
טוט מיט אונז
קינד ,און נאך אלץ יונג קינד גייענדיג אין די פעלדער און וועלדער האט ער
גערעדט צו השי”ת און געדאוונט צו אים בדביקות אן קיין שום שרעק און
אן קיין שום שטערונג ,און אזוי ווערט געברענגט אין ספר בעל שם טוב על
התורהּ ְ :בדוֹרו ֵֹתינוּ ׁ ֶש ָאנוּ ִ ּב ְמעַ ט הַ שְׂ ּכֵלְ ,מאוֹד ְמאוֹד צָ ִר ְ
יך לְ ִה ְת ַח ּזֵק ְ ּבי ְִר ָאת ֹו
ימה ,וַאֲ פִ לּ וּ ְ ּבעֵ ת הַ ִּל ּמוּד י ְִת ָּב ַר ְך ׁ ְשמוֹ ,וּלְ ִה ְתבּ ו ֵֹדד ַמ ְח ׁ ַ
ש ְב ּת ֹו ּ ָת ִמיד ְ ּבי ְִר ָאה ו ְּב ֵא ָ
ש ְב ּתוֹ ,וְ ַאף ׁ ֶש ּ ֵמחֲ ַמת זֶה י ְִת ַּב ּ ֵטלטוֹב לָ נו ַּח ְ ּבכָל ּ ַפעַ ם ִמ ִּל ּמוּדוֹ ,וּלְ ִה ְתבּ ו ֵֹדד ַמ ְח ׁ ַ
ְקצָת ִמ ִּל ּמוּדוֹ.
וְ הָ יָ ה כִ י יָ בֹא ּו ָעלֶ יָך
איינס פון די ברכות וואס שטייט געשריבן אין די פרשה פון די וואך ,איז דאס אין די היינטיגע פרשה רעדט די תוה”ק ארום איבער די ברכה וואס וועט
את ָך’ ,און רש”י ‘ברו ְּך ַא ּ ָתה ְ ּבב ֶֹא ָך וּבָ רו ְּך ַא ּ ָתה ְ ּבצֵ ֶוואס עס שטייט אין פסוק ָּ זיין אויב כלל ישראל וועט זיך פירן ערליך און אפגעהיטן און אויך אויב
יא ְת ָך לְ עוֹלָ ם’, יא ְת ָך ִמן הָ עוֹלָ ם ְ ּבל ֹא ֵח ְטא ְּכ ִב ָ ‘ש ְּת ֵהא יְצִ ָהקדוש איז מפרש ׁ ֶ עס וועט חלילה זיין פארקערט ,אז כלל ישראל וועט זיך נישט פירן ווי
און אייגנטליך זענען די ווערטער פון רש”י ,וואס דער מקור דערפון איז עס דארף צו זיין.
‘א ָדם ֵאין אין די גמרא ,שווער צו פארשטיין ,ווייל שלמה המלך זאגט דאך ָ
צ ִַדּ יק ָּב ָא ֶרץ אֲ ׁ ֶשר ַיעֲשֶׂ ה ּטוֹב וְ ל ֹא יֶחֱ ָטא’ ,און וויאזוי איז מעגליך אז מען זאל אין די פרשה לערנען מיר די תוכחה ,וואו הקב”ה איז מוכיח און מען
ארויסגיין פון די וועלט אן קיין זינד ,אויב עס איז נישט מעגליך אז א מענטש רעדט פון די פורעניות וואס וועט חס וחלילה קומען אויף אידן ,אין פאל
זאל נישט זינדיגן דורכאויס זיין לעבן? די ענטפער אויף אט די פראגע, אז מ’וועט זיך נישט פירן ווי עס דארף צו זיין.
געפינט זיך אין אבות דרבי נתן ,ווי עס שטייט די פאלגנדע ווערטער: די פרשה ווי די תורה הק’ רעדט ארום פון די פורעניות איז די פרשה פון
ית ְת ָךַ ,מעֲשֶׂ ה ְ ּב ַר ִ ּבי אֱ לִ יעֶ זֶר ֶּבן הו ְֹר ְקנוּס ׁ ֶשהָ יָה או ֵֹמר וְ ׁשוּב יוֹם ֶא ָחד לִ פְ נֵי ִמ ָ די תוכחה.
ימ ַתי יָמוּת ית ְתכֶם יוֹם ֶא ָחדָ ,א ְמרוּ וְ כִ י ָא ָדם יו ֵֹדעַ ֵא ָ ידיו ׁשוּבוּ לִ פְ נֵי ִמ ַ לְ ַתלְ ִמ ָ
לערנענדיג די פרשה פון די תוכחה פארשטייט מען נישט די ‘התחלה’
ֹאמר ָא ָדם ,הַ יּוֹם ֶאעֱ שֶׂ ה ְּת ׁשוּבָ הֶ ׁ ,ש ּ ָמא וְ ַיעֲשֶׂ ה ְּת ׁשוּבָ ה? ָא ַמר לָ ֶהם ְ ּבכָל יוֹם י ַ
ָאמוּת לְ ָמ ָחר ,נִ ְמצְ אוּ ּכָל י ָָמיו ָּב ִאים ִ ּב ְת ׁשוּבָ ה’ ,וּכְ בָ ר לִ ְּמדוּנוּ חֲ זַ”ל ׁ ֶש ְ ּגדוֹלָ ה פון די פרשה.
ְּת ׁשוּבָ ה ׁ ֶש ְּמהַ ּ ֶפכֶת זְ דוֹנוֹת לִ זְ ֻכיּוֹת. די פרשה הייבט זיך אן מיט די ווערטער ‘והיה’.
פון אט די ווערטער לערנען מיר ארויס ווי חשוב און געהויבן איז דער איד מיר ווייסן אז דער ‘והיה’ איז א לשון פון שמחה ,ווי עס איז מבואר אין
וואס איז זיך אליין דן יעדן טאג ,און אזוי איז געווען דער שטייגער פון די מדרש [בראשית רבה מב ,ג].
צדיקים אין אלע דורות ,אנגעהויבן פון די אבות הקדושים ,אזוי ווי עס מען הייבט דא אן א פרשה פון תוכחה ,אין די פרשה ווערט
ש ֶדה’ ,און ווייטער ביי אלע צדיקיםשטייט אין פסוק ‘ ַויֵּצֵ א יִצְ ָחק לָ שׂ ו ַּח ַּב ּ ָׂ אויסגערעכענט שווערע עונשים אויף כלל ישראל.
אין אלע דורות ,ביז צו די צדיקים פון די לעצטיגע דורות ,אזוי ווי עס ווערט פארוואס הייבט זיך די פרשה אן מיט א לשון שמחה?
דערציילט אויף דער הייליגער חפץ חיים זצ”ל אז ער פלעגט זיצן צוויי שעה
יעדן טאג צו מאכן א חשבון הנפש ,זיצנדיג איינער אליין אין א צושטאנד ווען מ’גייט ווייטער אין די פרשה ווערט די קשיא שווערער .מיר ווייסן
פון התבודדות. דאך אז הקב”ה ווערט אנגערופן מיט צוויי שמות .עס איז דא דער שם
האלקים וואס איז מרמז אויף דין און דער שם הוי”ה וואס איז מרמז אויף
ַמה
ַמה וְ כ ּ ָ
און אויב עס איז אזוי דורכאויס דעם גאנצן יאר ,איז עַ ל ַא ַחת ּכ ּ ָ רחמים וחסדים.
ווען מען גרייט זיך צו די הייליגע טעג און צו דער יום הדין ,זאל זיך יעדער
מאכן א ספעציעלער צייט זיך דורכצוטראכטן און צו זיצן אליין אין א מצב אין אזא ארט וואו מ’רעדט פון די עונשים וואס ווארט אויף כלל ישראל,
פון התבודדות ,כדי זיך גוט איבערצוקלערן און צו פאררעכטן די מעשים, וואלט מען זיך געדארפט נוצן מיט דער שם האלקים ,אבער איבעראל
‘אם י ֵׁש ִדּ ין לְ ַמ ּ ָטה ֵאין ִדּ ין לְ ַמ ְעלָ ה’.
און ִ ווערט דערמאנט דער שם הוי”ה ,דער שם פון רחמים.
עס קוקט אויס אז די תוה”ק וויל אונז מרמז זיין דא עפעס אז מיר זאלן זיך
(עפ”י טיב התורה – כי תבא ,וטיב המועדים – אלול)
פארטיפן און אפלערנען פשט פון די אויסדרוקן וואס די תוה”ק נוצט.
אריינטראכטנדיג דערינען קען זיין אז די תוה”ק זוכט דא מרמז
צו זיין אז מיר זאלן נישט אנקוקן די מידת הדין ווי א גלאטע זאך,
מען קען הערן שמועס'ן און דרשות נאר מ’זאל עס אנקוקן מיט א טיפערע בליק.
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער יעדע געשעעניש ,בפרט א געשעעניש וואס מאכט אויבנאויף
אידיש 073-2951321 :לשה"ק073-2951320 : די איינדרוק אז זי איז נישט קיין גוטע געשעעניש ,קען ווערן
אנגעקוקט מיט צוויי וועגן .דער מענטש קען זען די שלעכטס
און טראכטן אז הקב”ה וויל מיר טון שלעכטס ,אין די בחינה פון
א
>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |
נקמה ח”ו ,אבער מען קען עס אנקוקן מיט א טיפערער בליק ,אז דערונטער פון די
+ההשג+חה
שלעכטס ,ליגט רחמים וחסדים גלויים.
מ’זעט אסאך מאל מענטשן דרייען זיך ארום דערביטערט .זיי גייען אריבער א שווערע
מעשיות אויף השגחה פרטית
צייט .עס גייט נישט ווי זיי ווילן ,ביי זיי אין שטוב איז דא א צרה ,זיי מוטשענען זיך מיט
פרנסה ,שידוכים ,געזונט און זיי זענען דערביטערט.
געשריבן דורך ליינערס אז מ’גייט אריין מיט זיי טיפער הערט מען פון זיי די נקודה אז יא ,עס איז מן השמים,
אבער מ’האט מיר פיינט פון הימל ,מ’מיינט מיין שלעכטס.
די תוה”ק וויל מונע זיין אז א מענטש זאל אנקומען צו די טעות ,ער זאל נישט מאכן
די גרייז .פארקערט ,די תוה”ק וויל אז מ’זאל מכיר זיין דעם אמת ,אז דערונטער יעדע
ֶאצְ ַּבע ֱאל ִֹקים הִ יא ַרע געפינט זיך א טובה און אז צווישן די ַרע באהאלט זיך טוֹב ּגָמוּר ,און וועגן דעם
שרייבט ער עס צווישן די שורות ,אז טראץ וואס אויבנאויף זעט עס אויס ַרע ,זאל מען
עס דערציילט מורינו הרב שליט”א: קוקן טיפער און מכיר זיין די טוב.
איין טאג האב איך זיך אויפגעוועקט צופרי ,ווי יעדן טאג עס דארף זיין קלאר פאר יעדן איד ,אז אויך אין די שווערסטע ַרע איז מלא רחמים
האב איך זיך געגרייט אנצוהייבן מיין סדר היום ,אבער וחסדים ,אפילו אז מיר פארשטייען עס נישט און עס איז שווער מקבל צו זיין.
דאן באמערק איך אז די מיטעלסטע פינגער פון די לינקע נישט נאר איז דערונטער יעדע ַרע דא טוב ,נאר עס איז אין די בחינה ווי עס שטייט אין
האנט רוקט זיך נישט. משלי [ג ,יב] ִּכי ֶאת אֲ ׁ ֶשר יֶאֱ הַ ב ה’ יוֹכִ יחַ -אז מ’גייט אריבער שוועריגקייטן איז עס א
סימן אז עס איז דא ‘אהבה’ ,אז השי”ת האט דיר ליב און וויל דיר מיטיב זיין.
עס האט מיר נישט וויי געטון ,אבער מ’האט עס פשוט
דער איד האט א פליכט מכיר צו זיין אויף איר און דאנקען אויף איר ווי די גמרא זאגט
נישט געקענט רירן פון ארט.
[ברכות דף ס ע”ב] חַ יָּב אָ ָדם לְ בָ ֵר ְך עַ ל הָ ָרעָ ה ְּכ ׁ ֵשם ׁ ֶש ְּמבָ ֵר ְך עַ ל הַ ּטוֹבָ ה ,און רבא זאגט
איך האב געהאפט אז עס וועט אריבערגיין אבער ווען עס דארט אז מ’דארף מקבל זיין די יסורים ְ ּב ִׂש ְמחָ ה.
איז נישט אריבער בין איך געגאנגען צום דאקטאר און נישט נאר דא זעט מען די בחינה ,אויך כמעט אין יעדע ארט וואו הקב”ה ברענגט
אים געפרעגט וואס כ’קען טון .ער האט עס באטראכט און פורעניות אויף כלל ישראל ווערט די פורעניות געשריבן מיט דער שם הוי”ה ברוך
אנאליזירט און געקומען צום אויספיר אז די פינגער איז הוא .מיר זעען די בחינה ביי די מעשה פון סדום ,די תוה”ק שרייבט [בראשית יט ,כד]
וַה’ ִה ְמ ִטיר עַ ל ְסדֹם וְ עַ ל ֲעמ ָֹרה ,און די זעלבע שטייט ביי די מצריים [שמות יד ,כז]
געגאנגען שלאפן.
ַו ְינַעֵ ר ה’ ֶאת ִמצְ ַריִם ,ווייל איבעראל איז דא דער מידת הרחמים.
“עס איז אלט געווארן” ,האט ער מיר אפ’געפטר’ט מיט די בחינה פון זען גוטס אין יעדע זאך איז סיי דער אמת ,און עס איז אויך א וועג ווי אזוי
א קאלטקייט. מ’קען ממתיק זיין דער דין אויף זיך .ווען א איד איז מכיר אז די פורעניות וואס קומט
אויף אים איז א טובה ווערט דער דין נמתק ,ווייל די יסורים קומט דאך ממרק צו זיין די
איך האב זיך באדאנקט פאר אים און פאר זיין אנאליז און עוונות פון א מענטש ,און ווען מען איז עס מקבל באהבה איז מען עס ממתיק.
איך בין ארויס פון אים .גייענדיג האב איך געטראכט צו מען האט טאקע געזען ביי ערליכע אידן אז אריבערגייענדיג א שוועריגקייט האבן זיי
מיר אז א איד ,א מאמין ,ווייסט אז אלעס איז לטובה ,יעדע ֹאותי’.
זיך אויסגעדרוקט זאגנדיג דער פסוק ְ‘ר ֵאה עָ נְ יִי ַוע ֲָמלִ י וְ ָׂשא לְ כָל חַ ּט ָ
זאך אין די וועלט האט א חשבון. מיט דעם האבן זיי סיי מקבל געווען דער דין ,און אויך געברענגט אויף זיך א המתקה
אויף די דינים.
איך האב ווייטער געטראכט אז יעדער אבר אין א מענטש
אין ספר ‘שיח שרפי קודש’ ברענגט ער א מורא’דיגע מעשה בענין הזה ,וואס געבט
איז דאך קעגן איינס פון די רמ”ח אברים ושס”ה גידים,
ארויס די חשיבות פון מקבל זיין דער דין באהבה.
אז איין גיד ארבעט נישט איז א סימן אז מ’וויל עפעס פון
מעשה שהיה ,אז דער הייליגער אפטער רב איז אריינגעקומען אין שול זייענדיג דער
איר ,איך האב געטראכט צו מיר וועלכע זאך האב איך דען
אפטער רב און דערציילט וואס ער האט יעצט מיטגעלעבט אז א איד איז געקומען צום
געקענט טון מיט דעם פינגער.
בית דין של מעלה .מען האט אים דארט דן געווען אויף די מעשים וואס האט ער האט
איך האב זיך דערמאנט אז כ’בין דאך א כהן און ווען געטון בחייו אויף די וועלט .מען האט געברענגט די מעשים פון דעם איד.
כ’גיי ארויף דוכנ’ען נעמט מען דאך אראפ די רצועות צווישן זיי איז ליידער געווען אסאך נישט גוטע מעשים ,אבער די מליצי יושר האבן
פון די תפילין פון די פינגער .ביז היינט פלעג איך עס גע’טענה’ט אז ער האט מיטגעמאכט אסאך צער ויגון אויף די וועלט.
צוריקשטעלן נאכ’ן דוכנ’ען ,אבער לעצטענס האב איך דער מליץ יושר האט געוואלט ממליץ זיין פאר’ן בית דין של מעלה אז מ’זאל
זיך געפוילט. רעכענען די יסורים און ממתיק זיין דער דין פאר אים.
דער מלאך המקטרג האט צוריק גע’טענה’ט אז עס איז ריכטיג אז דער איד איז אריבער
“אויף די פינגער זאגט מען דאך ‘וְ ֵא ַרשְׂ ִּת ְ
יך לִ י לְ עוֹלָ ם’”, אסאך שוועריגקייטן אין זיין לעבן ,אבער מ’דארף מעיין זיין צי ער האט מקבל געווען
פארגענומען האב איך ממשיך געווען צו טראכטן ,און זיך ָ די דינים באהבה אדער צי נישט.
אז מכאן ולהבא וועל איך מקפיד זיין אויף איר מיט די מען האט בודק געווען און געטראפן אז לענגאויס זיין לעבן האט ער קיינמאל נישט
גאנצע הארבקייט. ֹאותי’.געזאגט די ווערטער ְ‘ר ֵאה עָ נְ יִי ַוע ֲָמלִ י וְ ָׂשא לְ כָל חַ ּט ָ
היות אז דאס האט געפעלט ,האט מען זיך למעלה נישט גערעכענט מיט זיינע יסורים.
והיה לפלא ,אז אין די ערשטע טאג וואס איך האב זיך
פארגענומען אז כ’גיי זיך פארבעסערן אין דעם הינזיכט, די געשיכטע לערנט אונז אויס ווי וויכטיג עס איז אז מ’זאל יעדער זאך מקבל זיין
האב איך גלייך געזען אין איר א שינוי לטובה ,די פינגער באהבה ,עס ארויסזאגן מיט’ן מויל ,אז נאר אזוי ווערט עס מקובל.
האט אנגעהויבן ארבעטן ווי גארנישט וואלט געווען נאך א תועלת וואס דער מקבל זיין יסורים באהבה האט איז אז די ‘קבלה לטובה’ פון
פריער. די יסורים איז גורם אז למעלה זאל ווערן א התעוררות ,און מ’זאל אים וועלן מיטיב
זיין נאך און נאך .דאגעגן ווער עס איז נישט מקבל זאכן באהבה ,נאר ער איז זיך
מען האט געזען בחוש ווי אזוי הקב”ה פירט דער מענטש מתמרמר אויף די טובה ,זאגט מען למעלה די פארקערטע ח”ו.
אויף טריט און שריט ,און ווי אזוי עס ווערט מקויים דער בדרך רמז קען זיין אז די בחינה איז מרומז אין תהלים [סג ,יב] אין דער פסוק ‘וְ הַ ּ ֶמלֶ ְך
אין יסורים בלא חטא. ִי ְׂש ַמח ֵּבאל ִֹקים’ ,אז די עצה זוכה צו זיין אין די בחינה פון מלכות איז ‘ ִי ְׂש ַמח ֵּבאל ִֹקים’,
אז דער איד זאל זיך פרייען מיט די דינים וואס איז מרומז אין דער שם האלקים ,ווייל
(דער בעל המעשה :מורינו ורבינו שליט”א) אז מ’איז מכיר טובה פאר אלעס איז מען זוכה דורכדעם מכיר צו זיין אין מלכות
שמים.
זאל הקב”ה געבן אז מ’זאל זוכה זיין צו די בחינה ,און קענען אייביג האבן די ישוב
די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים הדעת מכיר צו זיין בטוב הקב”ה אויך אין די שווערסטע צייטן ,און
ב
מיט מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה דאנקען הקב”ה אויף אלעס.
סמואלס אין פקס15326517922 :
המעשיו+ת
זיך דערנענטערן
געוואונדערט – ביז אהער קיין אונגארן איז ’שר ּ ָת’בִ יא מֵ ’אַ ְרצְ ָך”, די ראשי תיבות פון “אֲ ׁ ֶ
אנגעקומען אט דער שקר? וואו א צדיק וואס איז “אמת” ,און דאס קומט אונז לערנען אז מען
א צדיק? איך קען אים גוט ,ער איז גאר א זאל אכטונג געבן אויף די מדה פון אמת.
פשוט’ער איד! און אינעם ספר הקדוש צמח צדיק (אין די
צו++ם +אמ++ת!
ווען דער אונגארישער איד האט געהערט ווי וואכעדיגע פרשה) ווערט געברענגט ,אז דער
דער גאסט איז אזוי מזלזל אינעם געהויבענעם פסוק קומט אונז דא לערנען די וועגן פון תשובה,
צדיק וואס דער גאנצער וועלט רעש’ט פון אים, וויאזוי מיר זאלן תשובה טון אין די הייליגע טעג
איז ער געווארן זייער אויפגערעגט ,און ער האט פונעם יעצטיגן חודש ‘אלו”ל’ ,זיך גרייטנדיג
זיך גענומען שרייען אויף אים :שעם זיך! וויאזוי דאס הארץ און זעל מיט אן אמת’ע תשובה ,אין
האסטו די חוצפה צו עפענען דיין מויל און צוגרייטונג צום גרויסן יום המלוכה קומענדיגן
מזלזל זיין אין אזא געוואלדיגער צדיק און קדוש “וְ הָ יָ ה ִּכי ָתבוֹ א ֶאל הָ ָא ֶרץֲ ,אׁ ֶשר ד’ ֱאל ֶֹק ָיך נֹ ֵתן לְ ָך וגו’ .וְ לָ ַק ְח ָּת ראש השנה הבא עלינו לטובה.
עליון? וויאזוי האסטו נישט מורא צו רעדן אויף אשית ָּכל ּ ְפ ִרי הָ ֲא ָד ָמהֲ ,אׁ ֶשר ָּתבִ יא ֵמ ַא ְרצְ ָךֲ ,אׁ ֶשר ד’ ֱאל ֶֹק ָיך ֵמ ֵר ׁ ִ דאס איז אונז דער פסוק מרמז“ :וְ הָ יָה ִּכי תָ בוֹא
אזא גרויסער צדיק אין וועמען דו האסט נישט נֹ ֵתן לָ ְך ,וְ שַׂ ְמ ָּת בַ ֶּטנֶ א ,וְ הָ לַ כְ ָּת ֶאל הַ ָּמקוֹ ם ֲאׁ ֶשר יִ בְ ַחר ד’ ֱאל ֶֹק ָיך אֶ ל הָ אָ ֶרץ וגו’” ,דאס מיינט ,אז ווען דו ווילסט
קיין שום השגה?! לְ ׁ ַש ֵּכן ׁ ְשמוֹ ׁ ָשם” (כו ,א-ב). טון ְּת ׁשוּבָ ה ׁ ְשלֵמָ ה ,און דו ווילסט אנקומען
עטליכע שעה שפעטער ,איז דער איד צום אֶ ֶרץ הָ עֶ לְ י ֹונָה ,דעמאלטס זאלסטו וויסן
אנגעקומען צום אכסניא פון דער רבי ר’ לָך” ,דאס מיינט ,סיי אויב יך נ ֵֹתן ְ “אֲ ׁ ֶשר ה’ אֱ ל ֶֹק ָ
אלימלך דארט אין שטאט ,און ער האט געווארט ּ
ווען ער איז אריינגעקומען פאר שבת קודש אֶ ל הַ ק ֶֹד ׁש עס איז דא אויף דיר חֲ סָ ִדים פונעם ׁ ֵשם הֲ ָויָ”ה
אין די רייע צווישן די צענדליגער אידן וואס האבן זיך ּ ְפנִ ימָ ה ,צו נעמען שלום ,האט זיך דער הייליגער ברוך הוא ,און סיי אויב עס זענען חלילה דא דינים
דארט פארזאמלט ,וועלנדיג באקומען זיין הייליגע שינאווער רב שטארק געפריידט צו אים און ער פונעם ׁ ֵשם אֱ ל ִֹהי”ם ,דאס אלעס געבט דיר השי”ת
ברכה. האט אים אויפגענומען מיט גרויס פרייד און מיט א א מתנה .ווייל אויב עס גייט אים אלעס אזוי ווי עס
ווען עס איז אנגעקומען זיין רייע אריינצוגיין ,איז ווי לעכטיגע געזיכט .אבער וויבאלד ער איז געווען אַ ן דארף צו זיין און ער האט פיל גוטס ,זאל ער וויסן אז
נאר ער איז אריינגעגאנגען אינעווייניג און געזען דעם איש אמת ,האט ער געזאגט צום הייליגן רב :איך מוז דער אויבערשטער האט עס אים געגעבן כדי ער זאל
הייליגן געזיכט פונעם צדיק ,איז ער געווארן שטארק אייך מגלה זיין דעם אמת ,אז איך בין יעצט אויפן וועג אים קענען דינען ְ ּב ִׂש ְמחָ ה און מֵ רֹב כּ ֹל .און חס ושלום
דערשראקן ,זעענדיג אז ער איז דער זעלבער מענטש קיין בעלזא ,נאר וויבאלד איך האב געזען אז עס קומט אויב עס איז פארקערט ,זאל ער וויסן אז דאס איז כדי
וועמען ער האט פארשעמט היינט אינדערפרי אין שוין שבת קודש ,זייענדיג דא אינעם נאנטן דערפל, ער זאל זיך צוריקקערן בתשובה שלמה ,כדי ער זאל
מקוה! יעצט האט ער שוין גוט פארשטאנען ,פארוואס בין איך אהערגעקומען צו זיין פאר שבת קודש ביים מקיים זיין די תורה הקדושה.
דער צדיק האט אוועקגעמאכט זיין גרויסקייט ,צוליב הייליגן רב. ווייטער שרייבט ער דארט וְ זֶה לְ ׁשוֹן קָ ְד ׁשוֹ:
זיין געוואלדיגע ענוה! הערנדיג די ווערטער האט דער הייליגער שינאווער אשית ּכָל ּ ְפ ִרי הָ אֲ ָדמָ ה”ֵ ּ ,פרו ּׁשֶ ׁ ,ש ִּת ַּקח “וְ לָ ַק ְח ּ ָת מֵ ֵר ׁ ִ
דער איד איז געפאלן צו דער ערד און ער האט רב זייער הנאה געהאט ,זעענדיג א צדיק וואס די אשית’, ‘ב ֵר ׁ ִֵידע ׁ ֶש ִה ְּנ ָך עוֹמֵ ד ע ֲַדיִן ְ ּ אשית ,ל ַ לְ ָך אֶ ת הָ ֵר ׁ ִ
אנגעהויבן וויינען ,קלאגן און שרייען מיט יאמערליכע מדת האמת פירט אים ,און ער שעמט זיך נישט זיך וְ ל ֹא עָ ָׂשה ע ֲַדיִן ְּכלוּם.
קולות :רבי! איך בעט מחילה ,אויף דאס וואס איך אויפצושטעלן און אנטפלעקן דעם אמת ,כדי מען זאל אשית ּכָל ּ ְפ ִרי הָ אֲ ָדמָ ה”ֵ ּ ,פרו ּׁש, ּגַם י ְִרמוֹז “וְ לָקַ ְח ּ ָת מֵ ֵר ׁ ִ
האב אייך אנגעשריגן היינט אינדערפרי! דער רבי אים נישט מכבד זיין מער ...טראכטנדיג אז ער איז אשית ּ ְפ ִרי אשוֹןֶ ׁ ,שהָ יָה ֵר ׁ ִ ׁ ֶש ִּת ַּקח לְ ָך ְראָ יָה מֵ אָ ָדם הָ ִר ׁ
זאל מיר ביטע מוחל זיין! – אזוי איז ער געשטאנען און ספעציעל געקומען קיין שינאווא צו פראווען דארט הָ אֲ ָדמָ הֶ ׁ ,ש ּנ ֹוצַר ִמן הָ אֲ ָדמָ ה .וְ אַ ף עַ ל ּ ִפי ּ ֵכן ְּכ ׁ ֶשחָ טָ א
געוויינט מיט גרויסע בכיות ,ביז דער הייליגער צדיק דעם שבת קודש... יבל וְ חָ זַר ִ ּב ְת ׁשוּבָ ה ׁ ְשלֵמָ ה הקב”ה ְ ּברֹב ַרחֲ מָ יו ִק ֵּ
האט אים בארואיגט און אים פארשפראכן אז ער איז איידער ער איז ארויסגעגאנגען דאווענען מנחה ְּת ׁשוּבָ ת ֹו (עי’ ב”ר כב ,יג)ְּ .כמ ֹו ּכֵן ּכָל אָ ָדם ,אַ ף עַ ל ּ ִפי
אים מוחל במחילה גמורה ,ער זאל אבער קלאר וויסן ערב שבת קודש ,האט דער הייליגער שינאווער רב שה מַ ֲע ִׂשים ׁ ֶש ִ ּנ ְד ֶמה ל ֹו ׁ ֶשהוּא ִ ּב ְדיוּטָ א הַ ּ ַת ְח ּת ֹונָה ,וְ עָ ָ ׂ
אז ער האט געזאגט די אמת! צוגערופן זיינע קינדער און ער האט געזאגט צו זיי: שוַּ ,י ֲע ֶׂשה ְּת ׁשוּבָ ה ׁ ְשלֵ מָ ה ,והקב”ה אֲ ׁ ֶשר ל ֹא יֵעָ ׂ
*** זעט נאר ,וואספארא איש אמת איז דער איד! גייט און ְ ּב ַרחֲ מָ יו י ְַק ֵּבל ְּת ׁשוּבָ תוֹ.
נאכן הסתלקות פון מרן איש האלקים ,הרה”ק דער לערנט זיך אויס פון רבי אברהם יושע ,וואס איז דאס ’שר ּ ָת’בִ יא מֵ ’אַ ְרצְ ָך”ִּ ,כי ִאם ע ֹו ֶׂשה ְּת ׁשוּבָ ה וְ זֶה “אֲ ׁ ֶ
רבי ר’ אלימלך זצוק”ל זי”ע ,ווען זיין לויטערע נשמה די מדה פון אמת! ’שר ּ ָת’בִ יא מֵ ’אַ ְרצְ ָך, אשי ּ ֵתבוֹת אֲ ׁ ֶ ֶּבאֱ ֶמ”ת הַ ְּמ ֻר ּ ָמז ְ ּב ָר ׁ ֵ
איז אנגעקומען פארן בית דין של מעלה אפצוגעבן דין און דורכאויס דעם גאנצן שבת האט אים דער אָ ז זוֹכֶ ה לְ הָ בִ יא עִ ּמ ֹו ּגַם הָ אַ ְרצִ ּיוּת ׁ ֶש ּ ָפגַם עַ ד ִה ּנֵה,
וחשבון ,האט דער בית דין אנגעהויבן צו פארשן און הייליגער שינאווער רב שטארק מחבב געווען ,און ִּכי זְ דוֹנוֹת נֶהֱ פָכִ ים לִ זְ ֻכ ּיוֹת וְ כוּ’ .זע דארט ווייטער
אים אויספרעגן איבער זיינע מעשים וואס ער האט ארויסגעדרוקט צו אים גרויס ליבשאפט ,און ער האט באריכות.
געטון אויף די וועלט. ארויסגעוויזן גרויס הנאה ווי שטארק ער איז מקפיד ***
און אט איז געהערט געווארן ווי דער רוף גייט ארויס, אויף די מדה פון אמת ,און ווי ווייט ער געבט אכטונג הרה”ק רבי אברהם יהושע מנאסויד זצוק”ל,
מיט א געוואלדיגע געשריי (שבת לא:). זיך צו דערווייטערן פון יעדער זאך וואס זעט נאר זיידע פון כ”ק מרן הגאב”ד רבי משה אריה פריינד
שאתָ וְ נָתַ ּ ָת ֶּבאֱ מוּנָה? ָנ ָ ׂ אויס אזוי ווי שקר! זצוק”ל ,האט געדינט אלץ רב פאר א שטיק צייט
ניין! – האט דער רבי ר’ אלימלך גלייך געענטפערט, *** אין די באוואוסטע שטאט ‘סיגעט’ ,און ער פלעגט
וויבאלד דאס הייסט נישט לויטערע און פולשטענדיגע עס האט דערציילט הרה”ק רבי נפתלי ראפשיצער זיך מסתופף זיין ְ ּבצֵל קָ ְד ׁש ֹו פון הרה”ק רבי יהושע
אמונה... זצוק”ל ,אז אמאל איז זיין הייליגער רבי ,דער רבי ר’ מבעלזא זצוק”ל ,ווען פון צייט צו צייט פלעגט ער זיך
לַתו ָֹרה? ָ -קבַ עְ ּ ָת עִ ִּתים ּ אלימלך מליזענסק זצוק”ל ,בעל “נועם אלימלך”, ארויסלאזן אויף א ‘נסיעה’ צו זיין רבי’ן ,וואנדערנדיג
אנגעקומען אין א געוויסע שטאט אין אונגארן .ווען אויפן שווערן און לאנגן וועג פון סיגעט אין אונגארן
ניין! דאס הייסט נישט גענוג ְקבִ יעוּת עִ ִּתים ל ַּתו ָֹרה,
ער איז געגאנגען אין מקוה פארטאגס ,האט אים ביז קיין בעלזא אין גאליציע.
איך וואלט געקענט לערנען מער פון דעם!...
דארט באגעגנט א אידישער איינוואוינער פון די זייענדיג יהושע’לע, רבי צו ביי איינס פון זיינע נסיעות
-עָ סַ ְק ּ ָת ִ ּבפְ ִריָּה ו ְּרבִ יָּה? שטאט ,וואס זיין הייליגע צורה האט געפינען חן אונטערוועגנס אום ערב שבת קודש ,איז שוין
ניין! עס איז נישט געווען גענוג ִ ּב ׁ ְשלֵמוּת! אין זיינע אויגן .ארויסגייענדיג פון די מקוה איז דער געווארן נאנט צום שב”ק ,און ער האט געדארפט
-צִ ּ ִפיתָ לִ ׁישוּעָ ה? איד צוגעגאנגען צו אים און נאכן ענטפאנגען מיט א טרעפן א פלאץ וואו זיך אויפצוהאלטן איבער שבת
ניין! עס איז נישט גענוג! הארציגע “שלום עליכם” ,האט ער אים געפרעגט: קודש וואס האט שוין געהאלטן ביים אויסשפרייטן
ִ ּ -פלְ ּפַלְ ּ ָת ְ ּבחָ כְ מָ ה? פון וואנעט קומט א איד? פון א קליינעם שטעטל אין אירע הייליגע פליגלען איבער די וועלט .וויבאלד ער
ניין! איך וואלט געדארפט מער קלוג ווערן אין די גאליציע ,מיטן נאמען ליזענסק ,איז געקומען דער האט זיך דעמאלטס געפינען אין א קליינעם דערפל
תורה הקדושה! ענטפער. אונטערווענגס ,גאר נאנט צו די שטאט שינאווא
-הֵ בַ נְ ּ ָת דָּ בָ ר ִמ ּתו ְֹך דָּ בָ ר? אזוי ,איז דער איד נתפעל געווארן ,פון ליזענסק יע”א ,האט ער צוגעאיילט זיינע טריט ,צו קענען
זענט איר? אוודאי קענט איר דעם צדיק מפורסם פון פראווען דעם הייליגן שבת ְ ּבצֵל קָ ְד ׁש ֹו פונעם הייליגן
ניין! איך האב נישט דערגרייכט גענוג הבנה!...
ליזענסק! שינאווער רב זצוק”ל ,הרה”ק רבי יחזקאל שרגא
[ווי עס זעט אויס ,איז לויט די געוואלדיגע מדריגה פון
זיך דער אורח וואס? האט זי”ע בעל “דברי יחזקאל” ,בנו בכורו פונעם הייליגן
ג
אמת וואו דער הייליגער צדיק האט געהאלטן ,האט
צאנזער רב זי”ע בעל “דברי חיים”.
ער שטענדיג געפאדערט פון זיך מער און מער ,און
אלעס וואס ער האט געטון האט
נישט געהייסן ביי אים אז עס איז
געטון געווארן אזוי ווי עס דארף
צו זיין].
נו ,אויב אזוי – האט זיך געהערט
ווי מען געבט ארויס דער פסק
אינעם בית דין של מעלה –
אויב דו האסט גארנישט געטון,
דארפסטו אריינגיין אין גיהנם!
און גלייך האט מען אים געוויזן
דעם וועג צום גיהנם ,און מען
האט געזאגט צו אים :גיי דארט
אהין!
ווי נאר ער האט געהערט וואס
דער בית דין האט אים באפוילן,
האט ער פארשטאנען אז אזוי
הייסט אים דער אויבערשטער,
און דאס איז יעצט דער רצון
השי”ת פון אים ,אז ער זאל
תיכף מקיים זיין מיטן גאנצן
הארץ דאס וואס דער בית דין
האט אים געהייסן טון! און
דעריבער האט ער זיך גלייך
גענומען און ער האט אנגעהויבן
לויפן מיטן גאנצן כח און ְ ּבכָל
מאכן געלט דערפון ...און אזוי דרייט ער זיך ארום ,ווי שום זאך וואס שטייט אין וועג פון זייער רצון און לֵ ב וְ נֶפֶ ׁש אויפן וועג וואס מען
דער שטייגער פון אסאך שווינדלער ,און ער דערציילט גלוסטעניש צו דינען השי”ת ֶּבאֱ ֶמת וּבְ לֵ ב ׁ ָשלֵ ם! האט אים געוויזן ,כדי צו טון דער רצון און דעם באפעל
זיין מעשה פון איין גביר צום אנדערן עושר ,און פון איין *** פונעם אויבערשטן!
רב צו אן אנדערע רבי... צום הייליגן צימער פון דער הייליגער סאטמארער רב אזוי איז דער הייליגער ווייטער געלאפן ,שנעלער
רבי! האט רבי יאסל ווייטער געזאגט ,איך ווייס גוט וואו בעל “ויואל משה” זצוק”ל ,איז אמאל געקומען א איד, און שנעלער ,ביז ער האט זיך געטראפן שטיין אינעם
דער איד האלט זיך אויף ,לאמיר אים יעצט נאכיאגן און און ער האט זיך גענומען וויינען ביטערליך פארן הייליגן היכל הגן עדן העליון!! ווען אלעס ארום אים איז פול
צוריקנעמען פון אים כאטש א טייל פון די געלט וואס רבי’ן ,וועגן זיינע קינדער וואס זענען נעבעך קראנק מיטן אנגענעמען גערוך פון דער זִ יו הַ ּׁ ְשכִ ינָה! – ער
ער האט ארויסגענומען פון דא מיט אומרעכט! מיט א ביטערע קרענק ,רחמנא ליצלן .נאכן זיך ביטער האט אבער גארנישט פארשטאנען ,וויאזוי ער איז דא
דער הייליגער רבי איז געווארן זייער ערנסט ,און ער אויסוויינען און בעטן אז דער צדיק זאל זיי אנווינטשן אנגעקומען ...ער האט זיך געדארפט געפינען אינעם
האט געפרעגט רבי יאסל :ביסט זיכער אז זיינע אלע א ישועה און א רפואה שלימה ,האט ער ווייטער פייער פונעם גיהנם!?...
קינדער זענען אינגאנצן געזונט? גענומען וויינען איבער די גרויסע רפואה קאסטן ,וואס און וויבאלד ער האט נישט פארשטאנען פארוואס ער
יא! האט רבי יאסל געענטפערט ,זיי זענען אלע אינעם האבן זיך אנגעקליבן צו א ריזיגע סומע ,העכער פון זיין איז דארט ,האט ער אנגעהויבן שרייען מיט א הויכן קול:
בעסטן געזונט. ָשל כּ ֹחַ הַ ּ ַס ָּבל ,רח”ל,
מעגליכקייט! עס איז שוין ממש ּכ ׁ ַ דא איז דאך דער עולם האמת?!
ברוך השם! האט דער רבי אויסגעדרוקט זיין האט דער איד גע’טענה’ט ,און ער איז שוין מער נישט [און לויט אן אנדערע גירסא ,האט דער רבי ר’ אלימלך
געוואלדיגע פרייד ,הערנדיג די גוטע בשורה .און צו אימשטאנד צו ‘טראגן’ אזעלכע שווערע חובות! געשריגן :רבונו של עולם ,אז דער גיהנם איז אזוי זיס,
זיין געטרייער גבאי האט ער געזאגט :יעצט האסטו מיר דער הייליגער רבי וועלכער איז געווען באוואוסט מיט ווי קען שוין זיין דער גן עדן?...
דאפלט דערפריידט! ערשטנס ,דערפאר וואס אלע זיין געוואלדיגע רחמנות און מיטגעפיל פאר יעדער און ווען מען האט געהערט זיינע געשרייען אינעם
זיינע קינדער זענען ב”ה געזונט ,און עס איז נישטא קיין איד ,איז פול געווארן מיט צער און גרויס רחמנות אויף פמליא של מעלה ,איז געווארן דערפון א גרויס
שום חולה ביי אים אינדערהיים .און נאכמער דערפון די צרה פון דער איד ,און נאכן אים ווינטשן א הארציגע געלעכטער ,און עס איז געווארן א געוואלדיגע שמחה
בין איך צופרידן ,אז דאס געלט וועט נישט גיין פאר ברכה לישועה ורחמים ,האט ער געעפנט דעם לעדל אין הימל ,אויף אט די הייליגע און לויטערע נשמה וואס
דאקטוירים אדער פאר טייערע מעדיצינען ...נאר פאר וואס האט זיך געפינען אין זיין הייליגע טיש ,האט ער איז נתעלה געווארן לְ גִ נְ זֵי ְמרו ִֹמים ,און ער האט זוכה
גוטע און געזונטע זאכן! – לאז אפ דעם איד ,האט דער ארויסגענומען פון דארט א גרויסע סומע געלט ,אין געווען צו מאכן א געוואלדיגע שמחה לְ ָפנָיו י ְִת ָּב ַר ְך
רבי אויסגעפירט ,ער איז אוודאי א ‘נצרך’ ...און נישט גרינע דאלארן ...דער איד האט זיך זייער באדאנקט ׁ ְשמוֹ ,אזוי ווי עס שטייט אין די גמרא (מועד קטן כה:):
אומזיסט האט ער אויסגעשפרייט זיין האנט צו נעמען פארן הייליגן רבי’ן ,ערקלערנדיג אז דערמיט האט ער ש וְ ָׂשמֵ חַ ּ ְ ,בבוֹא אֵ לָיו נֶפֶ ׁש נ ִָקי וְ צַדִּ יק”.
“רוֹכֵ ב ע ֲָרבוֹת ָׂש ׂ
צדקה ...אזוי וועט ער קענען אויפנעמען די שבתות און אראפגענומען א ‘שווערן שטיין’ פון זיין הארץ! אויך אונז קענען זיך לערנען פון אט די טייערע עובדא
ימים טובים בכבוד ,און ער וועט האבן גענוג געלט צו ווי נאר דער איד איז ארויסגעגאנגען ִמן הַ ּק ֶֹד ׁש ,ווען – אזוי ווי מיר האבן דאס שוין געזאגט עטליכע מאל,
באצאלן שכר לימוד פאר זיינע קינדער ,און צו חתונה דער חשוב’ער און באוואוסטער גבאי ,רבי יאסל אז פון יעדע מעשה פון די צדיקים איז דא א תכלית
מאכן זיינע קינדער בכבוד! אשכנזי זצ”ל ,האט געהערט די ריזיגע סומע וואס דער – זיך ארויסצולערנען פון דעם מוסר אויף למעשה– .
און אפילו אויב עס איז אזוי ווי דיינע ווערטער ,אז איד האט באקומען פונעם רבי’ן ,איז ער אריינגעגאנגען ווייל דאס איז דער יסוד פון די עבודה פון די צדיקים
דער מענטש האט גערעדט שקר ,און מיר רעדן דאך אֶ ל הַ ּק ֶֹד ׁש ּ ְפנִ ימָ ה שטארק צושטורעמט ,און ער האט אין אלע דורות ,אז די גאנצע זאך וואס זיי שטרענגען
אלעמאל איבערן געוואלדיגן פליכט וואס יעדער איד גע’טענה’ט פארן רבי’ן איבערן גרויסן סומע וואס ער זיך אן מיט אלע כוחות צו דינען דעם אויבערשטן און
פארמאגט ,אז מען זאל זיך דערנענטערן צום אמת, האט געשאנקען פאר דער איד. צו טון זיין רצון בלבב שלם ,און זיי לויפן נאך אים
און צו אנטלויפן פונעם שקר .פונדעסטוועגן דארפן רבי! האט דער גבאי געזאגט ,דאס איז דאך אלץ שקר מיטן גאנצן הארץ און זעל וועלנדיג טון נחת רוח
מיר העלפן פאר יעדן איד אין יעדן מצב וואס עס זאל וכזב! איך קען דאך גוט דעם איד און זיין משפחה ,און לפניו ,אפילו ווען עס רעדט זיך אריינצולויפן אינעם
נאר זיין! זיינע אלע קינדער זענען ב”ה געזונט ...ער האט זיך גיהנם! – און אפילו אויב צומאל ליידן זיי וועגן דעם
פשוט אויסגעטראכט א ווייטאגליכע מעשה ,כדי צו קערפערליכע און גייסטיגע יסורים ,איז נישטא קיין
האחים היקרים העומדים תמיד לימין רבינו הרב יהודה בן שרה שיינדל והרב שאול יחזקאל בן שרה שיינדל וכל משפחתם -להצלחה בכל העניינים • יוסף בן טילה רוזא לרפו"ש • שרה שיינדל בת טילה רוזה להצלחה בכל העניינים
יהודי יקר! אל תחזיק טובה לעצמך ,הנך מוזמן להדפיס ולהפיץ את העלון באזור מגוריך ולהיות שותף לזיכוי הרבים .המעוניינים יקבלו את העלון במייל (אפשר גם ישירות לדפוס) בקובץ להדפסה.
Anyone Interested in receiving Tiv Hakehila weekly in Hebrew or English should Email - Sheldon@hpins.net Or | zeligk@gmail.com or text 718-249-7173
