gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫||| שנת תשפ"ו לפ"ק ||| גליון קס"ו‬ ‫פרשת כי תבא‬ ‫שיעורי‪.‬‬ ‫באידיש‬ ‫הרב שמעון‬ ‫שפיצער‬ ‫שליט"א‬ ‫‪+‬א‬ ‫בך‬ ‫א‪+‬בטח‬ ‫ה‬ ‫אור‬ ‫ה‪+‬עי‪+‬נים‬ ‫שטארקסטער‬ ‫ַ‬ ‫כל אשר חפץ ה';‬ ‫די רואיגקייט ווען מ'ווייסט ַאז השי"ת איז דער‬ ‫חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"א‪ ,‬יום ראשון ּפרשת ויגש‪ ,‬ה' טבת תשפ"א‬ ‫בך א‪+‬בטח‬ ‫‪+‬נקוּ‪+‬דה‬ ‫חלק א'‬ ‫ח‬ ‫‪+‬ל‪+‬מחש‪+‬בה‬ ‫א‬ ‫כאשר ירד הגשם מן השמים; יעדע קלייניגקייט ווערט געפירט מיט ַא הימלישן סדר‬ ‫דער מענטש צו די אמונה ַאז דער אויבערשטער איז‬ ‫דאס גיט אים ַא שלימות'דיגן‬‫שטארקער פון ַאלעם‪ָ .‬‬‫ַ‬ ‫חובת הלבבות‬ ‫‪+‬אותיות מחכימות ‬ ‫מ'האט נישט די אמונה‪ ,‬קען‬‫ָ‬ ‫ווילאנג‬ ‫ַ‬ ‫בטחון! ווייל‬ ‫אינגאנצן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫רלאזן‬ ‫פא ָ‬ ‫נאכנישט ַ‬ ‫מען זיך ָ‬ ‫ישי‪ִּ ,‬כי ַהבּ וֹ ֵרא יִ ְת ָּב ַרְך ָחזָ ק ִמ ָּכל ָחזָ ק ו ְּדבָ רוֹ נִ גְ זָ ר ִמ ָּכל דָּ בָ ר וְ ֵאין ֵמ ׁ ִשיב ֶאת דִּ ינוֹ‪.‬‬ ‫וְ ַה ּׁ ְשלִ ׁ ִ‬ ‫באגרעניצט‪ ,‬קען‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫למשל‪ ,‬ביי ַא נברא ָ‬ ‫ְּכמוֹ ׁ ֶש ָּכתוּב (תהלים קלה‪ ,‬ו)‪ּ :‬כֹל ֲא ׁ ֶשר ָח ֵפץ ה' ָעשָׂ ה‪ .‬וְ ָא ַמר (ישעיהו נה‪ ,‬יא)‪ֵּ :‬כן יִ ְהיֶ ה ְדבָ ִרי ֲא ׁ ֶשר יֵ צֵ א‬ ‫ַא מענטש נישט לייגן זיין פולע בטחון אויף ַא‬ ‫ִמ ּ ִפי לֹא יָ ׁשוּב ֵאלַ י ֵר ָיקם וגו'‪.‬‬ ‫געהאט די‬ ‫ַ‬ ‫וואלט‬ ‫צווייטן מענטש‪ ,‬אפילו אויב יענער ָ‬ ‫ַאנדערע תנאים ַאז ער איז ַא רחמן און ער וויל מיר‬ ‫האט נישט‬ ‫וואס וועט זיין אויב יענער ָ‬ ‫העלפן‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫פולקאמע‬ ‫ָ‬ ‫וואס ברענגט‬ ‫ַא מחשבה ָ‬ ‫שטארקע‬ ‫ַ‬ ‫שטארקסטער פון ַאלע‬ ‫ַ‬ ‫דער‬ ‫וואס וועט‬ ‫די מעגליכקייט און כח מיר צו העלפן? ָ‬ ‫בטחון‬ ‫מ’דארף‬‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫זאך ָ‬ ‫מיר שטייען ביי דער דריטער ַ‬ ‫זא סכום‬ ‫פאדערט זיך ַא ַ‬ ‫זיין אויב‪ ,‬כדי מיר צו העלפן‪ָ ,‬‬ ‫דאס איז ַא חלק פון‬‫דאס איז דאך ּפשוט ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫יׁשי‪ִּ ,‬כי‬ ‫חזר’ן כדי צו ווערן ַא בעל בטחון‪ :‬וְ ַה ְּׁשלִ ִ‬ ‫וואס‬ ‫וואס איז מער פון יענעמ'ס מעגליכקייט? ָ‬ ‫געלט ָ‬ ‫דער אמונה‪ַ ,‬אז הקב"ה איז 'עשה ועושה ויעשה לכל‬ ‫ּבֹורא יִ ְת ָּב ַרְך ָחזָ ק ִמ ָּכל ָחזָ ק ְּוד ָברֹו נִ גְ זָ ר ִמ ָּכל ָּד ָבר‬ ‫ַה ֵ‬ ‫העלפט מיר ַאז יענער איז ַא רחמן און ַאז יענער וויל‬ ‫וואס‬ ‫דאס איז דער ערשטער אני מאמין‪ָ ,‬‬ ‫המעשים'‪ָ ,‬‬ ‫וְ ֵאין ֵמ ִׁשיב ֶאת ִּדינֹו ‪ -‬דער אויבערשטער איז‬ ‫זאכן‬‫דא ַ‬ ‫דאך ָ‬ ‫מיר גוטס טון‪ָ ,‬אבער למעשה זענען ָ‬ ‫אין דעם ליגט אויך די אמונה ַאז דער אויבערשטער‬ ‫נאר‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫זאך ָ‬ ‫שטארקע ַ‬ ‫ַ‬ ‫שטארקער ווי יעדע‬ ‫ַ‬ ‫האלטן אים ָאּפ! ער איז נישט קיין כל יכול!‬‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט‬ ‫נישטא ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪ ,‬ס'איז‬ ‫שטארקער פון יעדע ַ‬ ‫ַ‬ ‫איז‬ ‫וואס ער איז גוזר‪ ,‬זענען‬ ‫דא‪ ,‬און די ווערטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס קען זיך קעגנשטעלן און טון ַאנדערש‬ ‫ָ‬ ‫שטארקער פון יעדע מציאות אויף דער וועלט‪ ,‬ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫וואס ערגענצט דעם‬ ‫דער מכה בפטיש ָ‬ ‫ווי זיין רצון‪.‬‬ ‫פארקערט ווי דער‬ ‫ס'זאל עּפעס טון ַ‬ ‫ָ‬ ‫נישטא ווער‬ ‫ָ‬ ‫בטחון געפיל‬ ‫ָאבער דער חובת הלבבות שמועסט אויס ַאז אויב‬ ‫אויבערשטער וויל‪.‬‬ ‫דא ַאריין דער דריטער יסוד פון‬ ‫דערפאר קומט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס גוט דערהערן‪ ,‬ער וועט עס‬ ‫ַא מענטש וועט ָ‬ ‫ְּכמֹו ֶׁש ָּכתּוב (תהלים קלה‪ ,‬ו)‪ּ :‬כֹל ֲא ֶׁשר ָח ֵפץ ה' ָע ָׂשה ‪-‬‬ ‫מ'האט זיך איינגע'חזר'ט די‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫אמונה‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫נאר ער וועט זיך‬ ‫זאגן בלויז 'משפה ולחוץ'‪ָ ,‬‬‫נישט ָ‬ ‫דאס טוט ער און‬ ‫וואס דער אויבערשטער וויל‪ָ ,‬‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫ערשטע צוויי יסודות ַאז (‪ )1‬דער אויבערשטער איז‬ ‫דאס מעורר זיין‬‫שטארק מתבונן זיין דערין‪ ,‬וועט ָ‬‫ַ‬ ‫ַאזוי ווערט אויסגעפירט‪ .‬וְ ָא ַמר (ישעיהו נה‪ ,‬יא)‪ֵּ :‬כן יִ ְהיֶ ה‬ ‫דער מקור הרחמים‪ ,‬און ַאז (‪ )2‬דער אויבערשטער‬ ‫טאקע?‬ ‫רוואס ַ‬ ‫פא ָ‬‫ביי אים ַא נייע געפיל פון בטחון‪ַ .‬‬ ‫ְד ָב ִרי ֲא ֶׁשר יֵ ֵצא ִמ ִּפי ֹלא יָ ׁשּוב ֵאלַ י ֵר ָיקם וגו' ‪ -‬ווען‬ ‫זאך פאר מיר‪ ,‬איז שוין‬ ‫וואס ס'איז די בעסטע ַ‬ ‫ווייסט ָ‬ ‫דאס מצרף צו די ַאנדערע זיבן‬ ‫ווייל דער מענטש איז ָ‬ ‫דאס נישט‬ ‫זאגט ַא דיבור‪ ,‬גייט ָ‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫דער מענטש ַאצינד ַארומגענומען מיט ַא הרגש פון‬ ‫וואס ברענגען בטחון‪.‬‬ ‫מחשבות ָ‬ ‫ׁר ָח ַפ ְצ ִתּי – עס‬ ‫ׂה ֶאת ֲא ֶש‬‫צוריק אומזינסט‪ִ ,‬כּי ִאם ָע ָש‬ ‫ווארימקייט‪ ,‬ער ווייסט שוין ַאז דער אויבערשטער וויל‬ ‫לעמאל‪ ,‬מער ווי מ'קען זיך פארשטעלן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מיר העלפן ַא‬ ‫צוערשט געדענקט ער ַאז דער אויבערשטער‬ ‫וואס ס'איז זיין רצון‪.‬‬ ‫ווערט אויסגעפירט ּפונקטליך ָ‬ ‫ַאצינד לייגט ער יעצט צו דעם דריטן יסוד ַאז דער‬ ‫וואס קען נאר זיין; ער‬ ‫איז דער גרעסטער רחמן ָ‬ ‫ָאט דער דריטער מהלך המחשבה איז שוין‬ ‫באווייזן‪ָ .‬אט דער מקור הרחמים‬ ‫רבוש"ע קען ַאלעס ַ‬ ‫האט אים ליב און וויל‬ ‫געדענקט ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫געווארן אין ּפרק שני‪ ,‬וואו ס'איז אויך‬ ‫ָ‬ ‫דערמאנט‬ ‫ַ‬ ‫זאך פאר מיר‪,‬‬ ‫וואס ס'איז די בעסטע ַ‬ ‫וואס ווייסט ָ‬ ‫‪ָ -‬‬ ‫אים העלפן; ער געדענקט ַאז דער אויבערשטער איז‬ ‫געווארן ַאלס די דריטע פון די זיבן‬ ‫ָ‬ ‫אויסגערעכנט‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫לעמאל געבן ‪ -‬איז ַאזוי‬ ‫ָ‬ ‫וואס וויל מיר ַא‬ ‫און ָ‬ ‫באשיצט אים מיט‬ ‫גאנצן צייט‪ ,‬און ַ‬ ‫משגיח אויף אים ַא ַ‬ ‫מאכן דעם מענטש פאר ַא בעל בטחון‪.‬‬ ‫וואס ַ‬ ‫יסודות ָ‬ ‫וואס קען אים שטערן‪.‬‬ ‫נישטא עּפעס ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז ס'איז‬ ‫באדערפענישן‪ .‬און בנוסף דערצו‪ ,‬לייגט‬ ‫ַאלע זיינע ַ‬ ‫גליון הבינני || ‪1‬‬ ‫אפשר גייט שנייען‪ ,‬אפשר גייט נישט שנייען‪...‬‬ ‫ּפאסירט‪ָ ,‬אבער‬‫האבן ַ‬‫זאכן ָ‬ ‫רוואס די ַ‬ ‫פא ָ‬‫ָאּפ די סיבה ַ‬ ‫דא ַאן ענין פון ַא חטא‬ ‫אפילו אויב ס'איז ח"ו ָ‬ ‫וואס ס'איז דעם אויבערשטנ'ס‬ ‫קיינער ווייסט נישט ָ‬ ‫האט‬‫רוואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫די אמת'ע סיבה ַ‬ ‫דאס אויך נישט שטערן דעם‬ ‫(שמא יגרום החטא) קען ָ‬ ‫מ'זאל זען די‬ ‫ָ‬ ‫דאס קומט אונז לערנען ַאז‬ ‫ּפלאן‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬ ‫ּפאסירן‪ ,‬איז ַא ַ‬ ‫זאכן זאלן ַ‬ ‫געמאכט ַאז די ַ‬ ‫ַ‬ ‫באמת‬ ‫מאקסימום גוטס!‬‫דאס ַ‬ ‫אויבערשטן פון מיר געבן ָ‬ ‫מ'זאל דערהערן ַאז‬ ‫ָ‬ ‫השגחה ּפרטית אין דער בריאה‪,‬‬ ‫העכער ווי אונזערע מצומצם'דיגע מחשבות!‬ ‫זאך פאר מיר יעצט איז‬ ‫ס'קען זיין ַאז די בעסטע ַ‬ ‫פארשטיין ַאז די‬ ‫מ'זאל ַ‬‫זאך איז ַא נס נסתר‪ָ ,‬‬ ‫יעדע ַ‬ ‫וואס וועט מיר ברענגען ַא צער אויף דער‬ ‫עּפעס ָ‬ ‫טאג‪...‬‬ ‫ַא געווענליכער ָ‬ ‫ּפאסירט‬‫וואס ַ‬ ‫זאך ָ‬ ‫זעלבע איז ביי יעדע איינציגסטע ַ‬ ‫דאס קענסטו זיין זיכער ַאז ס'איז‬‫מינוט‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫געוואלדיגן‬ ‫ַ‬ ‫דא ַארויס ַא‬ ‫דער טוב הלבנון ברענגט ָ‬ ‫ּפהאלטן דעם‬ ‫וואס קען ָא ַ‬ ‫זאך ָ‬ ‫נישטא קיין שום ַ‬ ‫ָ‬ ‫גלאטיג‬ ‫געפארן ַ‬‫ָ‬ ‫טאג איז‬ ‫מיט'ן מענטש‪ ,‬אויך ווען ַא ָ‬ ‫טראכטן ַאז‬ ‫ַ‬ ‫דערהער‪ :‬מיר זענען צוגעוואוינט צו‬ ‫וואס איז‬ ‫זאך ָ‬‫אויבערשטן פון מיר געבן די בעסטע ַ‬ ‫געפארן"‪ ...‬אויב‬ ‫ָ‬ ‫איז נישט ּפשט ַאז "ס'איז גוט‬ ‫סארט טעג‪,‬‬ ‫רמאלע' און געווענליכע ָ‬‫'נא ַ‬‫דא ָ‬ ‫ס'זענען ָ‬ ‫גוט פאר מיין טובה‪.‬‬ ‫האט דער‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫גארנישט געשען אין דעם ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫דא אומגעווענליכע טעג‪.‬‬‫און ס'זענען ָ‬ ‫געוואלדיגע נסים נסתרים‬ ‫ַ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטער‬ ‫פארשטייט די טובה פון רעגן און‬ ‫יעדער ַ‬ ‫גארנישט געשען!‬ ‫ס'זאל ָ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫וואס יעדער‬‫טאג ָ‬ ‫טאג' מיינט ַא ָ‬ ‫רמאלער ָ‬ ‫'נא ַ‬ ‫ַא ָ‬ ‫שניי‬ ‫ּפאסירט‬ ‫גארנישט ַ‬ ‫ס'האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫טאג ָ‬ ‫וואונטשט זיך‪ַ .‬א ָ‬ ‫טאג‪...‬‬ ‫איינפאכער ָ‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫גארנישט ַא ַ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫זאל ַארויסנעמען דעם‬ ‫וואס ָ‬ ‫עּפעס אויסטערליש ָ‬ ‫צומאל ווען מ'לערנט דעם יסוד ברענגט עס‬ ‫ָ‬ ‫דינסטאג‬ ‫ָ‬ ‫פארשטעלן ַאז אין ַא גרינעם‬ ‫לאמיר זיך ָ‬‫ָ‬ ‫רמאלן מהלך החיים‪ .‬ער שטייט‬ ‫נא ַ‬ ‫מענטש פון זיין ָ‬ ‫שטארקן הרגש ביים מענטש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט ַארויס גענוג ַא‬ ‫"וויאזוי איז געווען‬ ‫ַ‬ ‫ָאוונט פרעגט מען פון איינעם‪:‬‬ ‫האט ַא שיעור תורה‪ ,‬ער‬ ‫דאווענען‪ ,‬ער ָ‬ ‫אויף‪ ,‬ער גייט ַ‬ ‫ווען מ'לערנט ַאז דער אויבערשטער איז דער מקור‬ ‫טאג‪ .‬ס'איז‬ ‫זאגט ער‪" :‬סתם ַא ּפשוט'ער ָ‬ ‫טאג?" ָ‬ ‫דיין ָ‬ ‫פרישטאג‪ ,‬ער גייט צו דער ַארבעט‪ ,‬און ווען‬ ‫ָ‬ ‫עסט‬ ‫ס'זאל ַאריינברענגען ַא‬ ‫ָ‬ ‫הרחמנות איז גרינגער ַאז‬ ‫מיר נישט ָאנגעקומען אין דער פאסט ַא טשעק פון‬ ‫וויאזוי איז געווען דיין‬ ‫ביינאכט‪" :‬נו‪ַ ,‬‬‫ַ‬ ‫מ'פרעגט אים‬ ‫ווארימען געפיל ביים מענטש‪ָ .‬אבער דער דריטער‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫דאלער פון עּפעס ַא גביר ָ‬ ‫הונדערט טויזנט ָ‬ ‫רמאל!"‪.‬‬ ‫נא ַ‬ ‫זאגט ער‪" :‬ברוך ה'‪ָ ,‬‬ ‫טאג?"‪ָ -‬‬ ‫ָ‬ ‫פאקט‪ :‬דער‬ ‫יסוד הערט זיך מער ווי ַא טרוקענער ַ‬ ‫געלאזט ַא ירושה‪ָ ...‬אבער ברוך ה'‪ ,‬ס'איז מיר‬ ‫ָ‬ ‫מיר‬ ‫שטארקער ווי ַאלעס‪ .‬נו אודאי‪,‬‬‫ַ‬ ‫אויבערשטער איז‬ ‫טאג‬ ‫שטארק ַאז אינמיטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האפט‬ ‫דער מענטש ָ‬ ‫וואס דען? ס'איז דאך די אלף בית פון אמונה‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫דערמאנונגען אין‬ ‫ַ‬ ‫אויך נישט אנגעקומען קיין חובות‬ ‫וואס‬ ‫ן‪-‬קאל ָ‬‫טעלעפא ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל נישט ַאריינקומען ַא‬ ‫ָ‬ ‫טאג"‪...‬‬ ‫ּפאסט‪ .‬סתם ַא ָ‬‫דער ָ‬ ‫האפט‬‫טאג‪ .‬ער ָ‬ ‫וועט אים צעשטערן דעם רואיגן ָ‬ ‫דער ּפירוש טוב הלבנון אויפ'ן חובת הלבבות‬ ‫וואס ער‬ ‫ַאז ס'גייט נישט אונטערקומען קיין טרדות ָ‬ ‫וואס‬ ‫גיט אונז ָאבער ַא נייעם בליק אויף דער כוונה ָ‬ ‫וואך שּפעטער ווערט ער געוואויר‪,‬‬ ‫ָאבער ַא ָ‬ ‫יא‪ָ ,‬אטעמט ער‬ ‫ס'ּפאסירט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארף מסדר זיין‪ .‬אויב‬ ‫ַ‬ ‫דא ַארויסברענגען‪ .‬דער‬ ‫דער חובת הלבבות וויל ָ‬ ‫וויאזוי‬ ‫גאס זעט מען ַ‬ ‫ַאז אויף די קעמרעס פון דער ַ‬ ‫זאל מען טון? ַאזוי גייט‬ ‫"וואס ָ‬ ‫זאגט‪ָ :‬‬ ‫שווער און ער ָ‬ ‫גאנצן‬ ‫מ'דארף ָאּפלערנען דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאגט ַאז‬ ‫טוב הלבנון ָ‬ ‫געלאקערט אויף אים רח"ל‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ַא גוי‪ַ ,‬א רוצח ָ‬ ‫די וועלט"‪...‬‬ ‫וואס דער חובת הלבבות ברענגט נאר דעם‬ ‫ּפסוק ָ‬ ‫רפאסט מיט‬ ‫פא ַ‬‫האט אים דער גוי ַ‬ ‫ָאבער למעשה ָ‬ ‫ׁמיִ ם‪,‬‬ ‫שַ‬ ‫ׁלֶ ג ִמן ַה ָ ּ‬ ‫ש‬ ‫ׁם וְ ַה ֶ ּ‬ ‫ׁר יֵ ֵרד ַהגֶ ֶּש‬ ‫סוף דערפון‪ִ :‬כּי ַכ ֲּא ֶש‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫פינף מינוט‪ .‬ווייל ּפונקט ָ‬ ‫דא רופט אריין זיין זון'ס מלמד ַאז ס'איז נישט‬ ‫ָ‬ ‫ׁר יֵ ֵצא ִמ ִפּי ֹלא יָ ׁשּוב ֵאלַ י ֵר ָיקם‪.‬‬ ‫וכו' ֵכּן יִ ְהיֶ ה ְד ָב ִרי ֲא ֶש‬ ‫זאל ער ַארויסגיין פינף‬ ‫טאג ָ‬ ‫געמאכט ַאז יענעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס צו טון מיט'ן‬ ‫טראכטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫ַאזוי ּפשוט;‬ ‫מינוט פריער ווי זיין געווענליכע צייט און ַאזוי איז‬ ‫אויסארבעטן וועט מען‬ ‫ַ‬ ‫קינד‪ .‬אויב ס'וועט זיך נישט‬ ‫דא ַא משל‪ּ :‬פונקט ַאזוי ווי מ'זעט‬ ‫זאגט ָ‬ ‫דער ּפסוק ָ‬ ‫כאּפט זיך דער‬‫דעמאלט ַ‬‫ָ‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געראטעוועט‬ ‫ַ‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫ּפריוואטער מלמד ָ‬ ‫ַ‬ ‫צאלן געלט פאר ַא‬ ‫דארפן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאז ס'גייט רעגן און שניי פון הימל‪ ,‬און ס'איז זייער‬ ‫דינסטאג איז בכלל נישט‬ ‫ָ‬ ‫וואך‬ ‫פאריגע ָ‬ ‫מענטש ַאז ָ‬ ‫טעלעפאן ַאז‬ ‫ָ‬ ‫דא קומט ַא‬ ‫זאל צולערנען מיט אים‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫רוואס דער אויבערשטער טוט‬ ‫פא ָ‬‫קלאר די סיבה ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דיר‬ ‫טאג'‪ ...‬דער רבוש"ע ָ‬ ‫געווען 'סתם ַא ָ‬ ‫רּפלאנטערט‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫דא ַ‬ ‫צאלן ַאן ַאלטן חוב; ָ‬ ‫בא ָ‬ ‫מ'דארף ַ‬‫ַ‬ ‫דאס‪ ,‬ווייל עס ברענגט ַא מורא'דיגע תועלת פאר‬ ‫ָ‬ ‫געמאכט ַא נס נסתר!‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫האט בכלל נישט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ער זיך מיט ַא שכן‪ָ ,‬‬ ‫וואסערן די‬ ‫בא ַ‬‫דער בריאה‪ .‬ערשטנס‪ ,‬ווייל עס טוט ַ‬ ‫געטראכט ַאז ס'גייט זיך ַאזוי אויסשטעלן‪ .‬דער‬ ‫ַ‬ ‫ערד‪ ,‬און צווייטנס‪ ,‬ווייל ס'ווערט דערפון טייכן און‬ ‫געראטעוועט‬ ‫ַ‬ ‫האט דיר ממש‬ ‫השי"ת ָ‬ ‫זאכן‪.‬‬ ‫ּפאסירן די ַאלע ַ‬ ‫ס'זאלן נישט ַ‬ ‫האפט ַאז ָ‬ ‫מענטש ָ‬ ‫וואס ַאלע טייכן גייען צום ים‪ ,‬און פון‬ ‫קוועלער‪ָ ,‬‬ ‫זא‬ ‫טאקע נישט געווען ּפונקט ַא ַ‬ ‫און אויב ס'איז ַ‬ ‫גלאטיג‪.‬‬ ‫זאל אים פארן ַ‬ ‫טאג ָ‬ ‫ער וויל ַאז דער ָ‬ ‫דארט גייט עס צוריק צו די וואלקענעס און ס'קומט‬ ‫ָ‬ ‫דאך ּפונקט ַאזוי זיין ַאז אין דעם‬ ‫מעשה‪ָ ,‬אבער ס'קען ָ‬ ‫ראּפ אויף דער ערד‪.‬‬‫מאל ַא ָ‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫געשטאנען ַא מקטרג אין הימל ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאג איז‬ ‫ָ‬ ‫טאג'‬ ‫באגריף ווי ַא 'סתם ַא ָ‬ ‫זא ַ‬ ‫נישטא ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאג ווען‬ ‫זא מושג ווי ַא ָ‬ ‫נישטא ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער באמת איז‬ ‫האט ַא הימלישן חשבון‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫האט‬‫געוואלט דיר שעדיגן‪ָ ,‬אבער דער אויבערשטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארט נישט פון‬ ‫גארנישט ָ‬ ‫פארט גרינג‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫ׁר יֵ ֵצא‬ ‫זאגט דער ּפסוק ווייטער‪ֵ :‬כּן יִ ְהיֶ ה ְד ָב ִרי ֲא ֶש‬ ‫ָ‬ ‫האט דיר ַאריינגעלייגט ַא‬ ‫געהאט און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫רחמנות‬ ‫באגלייט און‬‫וואס ַ‬‫דא ַא רבוש"ע ָ‬ ‫זיך ַאליין‪ ...‬ס'איז ָ‬ ‫פארשטיין ַאז‬ ‫זאלט איר ַ‬ ‫ִמ ִפּי ֹלא יָ ׁשּוב ֵאלַ י ֵר ָיקם – ַאזוי ָ‬ ‫האט דיר ָאּפגעהיטן‬ ‫וואס ָ‬ ‫מחשבה צו געבן צדקה ָ‬ ‫טאג פאר דיין טובה‪.‬‬ ‫פירט יעדע רגע פונעם ָ‬ ‫ּפאסירט אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫וואס ַ‬‫זאך ָ‬ ‫ס'איז מיט יעדע ַ‬ ‫פון ַאלעם בייזן‪.‬‬ ‫כאטש מענטשן ווייסן נישט‬ ‫פון קליין ביז גרויס‪ָ .‬‬ ‫דו געדענקסט שוין נישט ַאז ווען דו האסט‬ ‫האט‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער טוב הלבנון איז מסביר‪ַ ,‬אז‬ ‫'צופאל'‬ ‫ַ‬ ‫דעם טעם דערפון‪ ,‬און ס'קוקט אויס ווי ַא‬ ‫געיאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האסטו זיך‬‫געהאלטן אינמיטן ּפסוקי דזמרה ָ‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫געמאכט אין דער בריאה ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫דער אויבערשטער‬ ‫האט ַא‬ ‫זאל מען געדענקן ַאז ַאלעס ָ‬ ‫ָאן קיין סדר‪ָ ,‬‬ ‫נאך געלט‪ .‬בעצם‬ ‫און ּפונקט איז ָאנגעקומען איינער ָ‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫ס'פארט נישט ַא‬ ‫ָ‬ ‫מושג פון רעגן און שניי‪ ,‬וואו‬ ‫האט‬ ‫ּפאסירונג ָ‬ ‫'סיבה סדורה בחכמה ובתבונה'‪ .‬יעדע ַ‬ ‫ביזטו געווען אויפגערעגט‪ ,‬ווייל ער איז שוין געווען‬ ‫מאל רעגנט נישט‪,‬‬ ‫יא‪ַ ,‬א ָ‬ ‫מאל רעגנט ָ‬ ‫די זעלבע‪ַ .‬א ָ‬ ‫באשטימטע סיבה‪ ,‬און ַאלעס דרייט זיך מיט ַא‬ ‫ַא ַ‬ ‫נאך געלט היינט‪ ,‬און‬ ‫וואס גייט ָ‬ ‫דער דריטער מענטש ָ‬ ‫ּפאסירט לבטלה‪.‬‬ ‫גארנישט ַ‬ ‫ּפונקטליכן תכלית און ָ‬ ‫דאווענען אויך‪ ,‬און אונטער'ן טלית זענען‬‫דו ווילסט ַ‬ ‫זאך פירט אויס דעם ווילן פון השי"ת‪ ,‬לויט זיין‬ ‫יעדע ַ‬ ‫שוין נישט געבליבן די קליינע מטבעות‪ ...‬האסט‬ ‫געדארפט זוכן פרישע געלט פון דיין קעשענע‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫ָאט די צדקה‬ ‫געוואלדיגע חכמה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס דו האסט‬‫ָ‬ ‫ּפונקט ווי ווען דו זעסט 'גשם ושלג' דערהערסטו‬ ‫האסטו‬ ‫ס'האט דיר זייער געשטערט‪ָ ,‬אבער למעשה ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאלסטו‬ ‫ַאז ס'איז בעצם ַא שידוד מערכה‪ַ ,‬אזוי ָ‬ ‫געטראכט‪" :‬ברוך ה' ַאז איך קען געבן צדקה"‪ָ .‬אט‬ ‫ַ‬ ‫וואס דו האסט געגעבן‪,‬‬ ‫די מחשבה און ָאט די צדקה ָ‬ ‫געראטעוועט פון דעם מקטרג‪ .‬ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫האט דיר‬ ‫ָ‬ ‫געגעבן‪,‬‬ ‫זאכן פון דיין לעבן‬ ‫פארשטיין ַאז ַאלע ַאנדערע ַ‬ ‫ַארבעטן אויפ'ן זעלבן אופן פון שידוד מערכות‪ .‬ווי‬ ‫ַ‬ ‫געווען ַא 'צדקה תציל ממות'‪.‬‬ ‫האט דיר‬ ‫ָ‬ ‫זאגט פריער‪ִּ :‬כי גָ ְבהּו ָׁש ַמיִ ם ֵמ ָא ֶרץ ֵּכן‬ ‫יכם‪ַ .‬אזויווי‬ ‫ּומ ְח ְׁשב ַֹתי ִמ ַּמ ְח ְׁשב ֵֹת ֶ‬ ‫יכם ַ‬ ‫דער ּפסוק ָ‬ ‫ּגָ ְבהּו ְד ָר ַכי ִמ ַּד ְר ֵכ ֶ‬ ‫דאס ַאנדערש ווי ווען מ'זעט אויפ'ן‬ ‫געוואלט שלעכטס‬‫ָ‬ ‫האט דיר‬‫וואס ָ‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫קעמרע איינער ָ‬ ‫געראטעוועט‬‫ַ‬ ‫דא ַא‬‫די הויכקייט צווישן הימל און ערד‪ַ ,‬אזוי איז ָ‬ ‫ווייטע חילוק צווישן די מחשבות פון ַא מענטש און‬ ‫טון? מיר גלייבן דאך באמונה שלימה ַאז יעדן‬ ‫זאכן!‬ ‫ּפאסירן ַאזעלכע ַ‬ ‫טאג ַ‬‫איינציגסטן ָ‬ ‫פון דעם מקטרג‬ ‫די מחשבות כביכול פונעם אויבערשטן‪ .‬ווען דער‬ ‫זאכן מיט זיין קליינעם שכל‪ ,‬לערנט ער‬ ‫מענטש זעט ַ‬ ‫‪ || 2‬גליון הבינני‬ ‫ב‬ ‫לעמאל מיט זיין מדת החסד‬ ‫ָ‬ ‫באגלייט ַא‬ ‫וידעתם כי אני ה'; דער רבוש"ע ַ‬ ‫בא ַאמטע‬ ‫שּפיטאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאקטוירים און‬‫צום ביישּפיל‪ָ :‬‬ ‫טאג'‪.‬‬‫זיין לעבן און היינט גייט נישט זיין 'סתם ַא ָ‬ ‫האלפן‪ ,‬זעט‬ ‫אומבא ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויב מ'שּפירט זיך‬ ‫ּפאציענטן ל"ע‪ ,‬זיי‬‫וואס ַארבעטן מיט קריטישע ַ‬ ‫ָ‬ ‫האב‬‫זאגן‪" :‬איך ָ‬ ‫זאל אויפשטיין אינדערפרי און ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫מען השגחה‬ ‫האלטן רואיג‪ ,‬מיט‬‫לעמאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף זיך ַא‬ ‫ַ‬ ‫ווייסן ַאז‬ ‫טאג גייט זיך היינט‬‫וויאזוי דער ָ‬ ‫נישט קיין ַאנונג ַ‬ ‫וואלט אמת'דיג געגלייבט ַאז‬‫אויב ַא מענטש ָ‬ ‫קאלטקייט‪ ,‬ווייל‬‫געוואלדיגע ישוב הדעת און ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫וואס‬‫אויסשטעלן‪ .‬רבוש"ע‪ ,‬העלף מיר ַאז ַאלעס ָ‬ ‫יעדע ּפרט פונעם לעבן ווערט געפירט דורך השי"ת‪,‬‬ ‫מאכן החלטות‪ .‬זייער מח‬ ‫מ'דארף יעדע סעקונדע ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל זיין מיט ָאפענע חסדים‬ ‫קומט אויף מיר היינט ָ‬ ‫גלאטיג‪,‬‬ ‫פארט ַ‬ ‫אפילו ווען ס'קוקט אויס ַאז ַאלעס ָ‬ ‫מאכן קיין‬ ‫כזאם‪ ,‬כדי נישט צו ַ‬ ‫ווא ַ‬ ‫שטארק ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַארבעט‬ ‫האבן די כוחות ָאנצונעמען ריכטיג ַאלעס‬‫כ'זאל ָ‬ ‫און ָ‬ ‫וואלט דער מענטש געבליבן רואיג‪ ,‬אפילו‬ ‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫קיינמאל‬ ‫ָ‬ ‫באשלוסן‪ .‬זיי ווייסן גוט ַאז מ'קען‬‫ווילדע ַ‬ ‫ּפאסירן"‪.‬‬ ‫וואס גייט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך נישט‬ ‫וואס ער ָ‬‫זאכן ָ‬ ‫ּפאסירן ַ‬ ‫ווען עס ַ‬ ‫וואס די קומענדיגע מינוט וועט ברענגען‪.‬‬ ‫נישט וויסן ָ‬ ‫דאס איז דער ריכטיגער בליק על פי תורה ַאז‬ ‫ָ‬ ‫פארגעשטעלט ַאז ס'גייט קומען‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס דרייען‬ ‫נאך ַא ביישּפיל זענען ביזנעסלייט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן די זעלבע הרגשה‬ ‫זאל ַא איד ָ‬ ‫יעדן אינדערפרי ָ‬ ‫נאר‪ַ ,‬אז מיר זענען נישט‬‫ּפראבלעם איז ָ‬‫ָ‬ ‫דער‬ ‫מיליאנען‪ .‬דער מענטש ווייסט שוין‬ ‫ָ‬ ‫מיט שווערע‬ ‫דאקטער‬ ‫טאג ווען מ'ווייסט ַאז "דער ָ‬ ‫ּפונקט ווי ַא ָ‬ ‫פארט‬ ‫דאס לעבן ָ‬‫טראכטן ַאזוי‪ .‬אויב ָ‬ ‫צוגעוואוינט צו ַ‬ ‫וואס‬ ‫האט נישט קיין מושג ָ‬ ‫טאג ַאז ער ָ‬ ‫ָאנהויב ָ‬ ‫זאגן תשובה"‪ַ ...‬אן ערליכער איד שטייט‬ ‫וועט היינט ָ‬ ‫ס'ּפאסירן נישט קיין אויסטערלישע‬ ‫ַ‬ ‫רמאל‪ ,‬און‬ ‫נא ַ‬‫ָ‬ ‫כמיטאג‪ .‬ס'קען‬‫ָ‬ ‫נא‬ ‫גייט זיין היינט דריי ַאזייגער ָ‬ ‫האפט צו השי"ת ַאז ַאלץ וועט‬ ‫אויף אינדערפרי און ָ‬ ‫כאּפן מיר נישט קיין התּפעלות‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫זאכן‪,‬‬‫ַ‬ ‫זאל איבערדרייען‬ ‫וואס ָ‬ ‫קאל ָ‬ ‫טעלעפאן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאריינקומען ַא‬ ‫"באשעפער איך בעט דיר‬ ‫זיין בסדר‪ .‬ער איז מתּפלל‪ַ :‬‬ ‫מ'געדענקט נישט ַאז דער אויבערשטער פירט ַאלעס‬ ‫פארקערט‪ .‬ער‬ ‫טאג‪ ,‬צום גוטן ָאדער ַ‬ ‫גאנצע ָ‬ ‫זיין ַ‬ ‫זאל זיך‬ ‫באמערקן ווי דו פירסט מיר‪ ,‬איך ָ‬ ‫כ'זאל ַ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫אויף יעדן טריט‪.‬‬ ‫וואס וויל רעדן צו אים‪" :‬רוף‬ ‫זאגט פאר איינער ָ‬ ‫ָ‬ ‫שּפאצירט ער ַארויס פון הויז‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫פארלירן"‪ַ ...‬אזוי‬ ‫נישט ַ‬ ‫זאמלן געלט‬ ‫פארט צו ַ‬ ‫למשל‪ :‬ווען ַא מענטש ָ‬ ‫איינמאל איך בין שוין‬ ‫ָ‬ ‫מיר פאר איינס ַאזייגער‪ ,‬ווייל‬ ‫גאס‬ ‫מארגן' אויף דער ַ‬ ‫ווען איינער גריסט אים 'גוט ָ‬ ‫דערמאנט ער זיך ַאז דער‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫אין חוץ לארץ‪,‬‬ ‫ראנטירן‪.‬‬ ‫גא ַ‬‫גארנישט ַ‬ ‫אין דער ַארבעט‪ ,‬קען איך ָ‬ ‫רטראכט‬‫ַ‬ ‫פא‬ ‫כאּפט ער אפילו נישט‪ ,‬ווייל ער איז ַאזוי ַ‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטער פירט די וועלט‪ .‬אויב דער איד ָ‬ ‫האט‬ ‫טעלעפאנען מיט ַאלערליי‬‫ָ‬ ‫ס'הייבן אן ַאריינקומען‬ ‫טאג‬‫אין דער מחשבה‪" :‬רבוש"ע‪ ,‬העלף מיר ַאז מיין ָ‬ ‫געלערנט ַאביסל חובת הלבבות זעט ער ממש בחוש‬ ‫פארדעם איז‬ ‫כאּפסטו מיר ַ‬ ‫זאכן‪ .‬אויב ַ‬ ‫קאמּפליצירטע ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל גיין ריכטיג היינט"‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫באגלייט אים‪ .‬היות ער‬ ‫וויאזוי דער אויבערשטער ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואנט‪ ,‬איך‬ ‫נאכדעם קענסטו רעדן צום ַ‬ ‫גוט‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫האט נישט זיין געווענליכן סדר היום‪ ,‬ער איז נישט‬ ‫ָ‬ ‫ער ווערט נישט איבערגענומען פון‬ ‫נישטא"‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫בין שוין‬ ‫מצבים‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬ער איז אין ַא שטיקל‬ ‫ַ‬ ‫אויף זיין געווענליכן‬ ‫פארזיכערט!‬ ‫קיינער איז נישט ַ‬ ‫טאקע‬ ‫ווען ַא מענטש לעבט ַאזוי‪ ,‬געפינט ער זיך ַ‬ ‫האט ער יעדן אינדערפרי ַא שטיקל‬ ‫גלות‪ ,‬דעריבער ָ‬ ‫אין דער טבע‪ָ ,‬אבער ער איז נישט ַאזוי ַאריינגעטון‬ ‫טאג‪ ,‬ער ווייסט‬ ‫פאר'ן ָאנהויבן דעם ָ‬ ‫נאך ַ‬‫מא ָ‬ ‫דרא ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס זעלבע איז ביי מנהלים פון מוסדות וועלכע‬ ‫ָ‬ ‫אין דער טבע‪ ,‬ווייל ער לעבט זיך אין זיין אייגענע‬ ‫טאג וועט אים ַאלץ ברענגען‪ ,‬און‬ ‫וואס דער ָ‬ ‫נישט ָ‬ ‫קאּפ און זיי ווייסן שוין פון‬ ‫סאך אויפ'ן ָ‬‫טראגן ַא ַ‬‫ָ‬ ‫וועלט פון אמונה‪.‬‬ ‫טאקע ָאפענע השגחה ּפרטיות‪.‬‬ ‫דערפאר זעט ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאראויס ַאז זייער סדר היום גייט נישט זיין רואיג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ווען ַא איד לעבט ַאביסל חובת הלבבות'דיג‪ ,‬און‬ ‫אומגעראכטענע‬ ‫ָ‬ ‫סארט‬‫עס קומען כסדר ַאריין ַאלע ָ‬ ‫פארנומען‬ ‫נאטירליך‪ ,‬ווען ַא מענטש איז ַ‬ ‫ַ‬ ‫ער געפינט זיך אין ַאן אומגעווענליכן מצב‪ ,‬זעט ער‬ ‫וויאזוי‬ ‫דארף מען וויסן ַ‬‫באזונדער ַ‬‫טאג ַ‬‫זאכן‪ ,‬און יעדן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האלט אינמיטן‪,‬‬ ‫מיט ַאן אייגענע ּפרשה וואו ער ַ‬ ‫לאזט זיך נאר פירן‪ ,‬זעט‬ ‫זאכן‪ .‬אויב ער ָ‬ ‫מורא'דיגע ַ‬ ‫וויאזוי צו ענטפערן‪.‬‬ ‫האנדלען און ַ‬ ‫צו ַ‬ ‫שטארק ַאנדערע‬‫ַ‬ ‫אינטערעסירט אים נישט ַאזוי‬ ‫ער ווי פון הימל דרייט מען אים‪.‬‬ ‫זא‬ ‫טאג איז ַא ַ‬ ‫זאגט אונז‪ :‬יעדער ָ‬ ‫דער רבוש"ע ָ‬ ‫זאכן‪ .‬ווען איינער קומט אים דערציילן די נייעס‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דאקטוירים‬ ‫טאג‪ ,‬נישט בלויז פאר ָ‬ ‫קאמּפליצירטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫אינגאנצן מיט יענעם‪ ,‬ווייל "איך‬ ‫ַ‬ ‫איז ער נישט‬ ‫מ'פארגעסט ַאז מ'איז ָאנגעוויזן‬ ‫ַ‬ ‫ווען‬ ‫ָאדער מנהלים‪ ,‬נאר פאר יעדן מענטש! אויב דו‬ ‫האב יעצט ַאנדערע דאגות‪ ,‬ס'גייט מיר נישט אן די‬‫ָ‬ ‫אויף השי"ת‬ ‫שלאפסט‪ ,‬דו ביזט‬ ‫דאס נישט‪ ,‬מוז זיין ַאז דו ָ‬ ‫שּפירסט ָ‬ ‫נארישקייטן"‪...‬‬‫ַ‬ ‫ָאבער דער זעלבער מענטש‪ ,‬ווען ער געפינט‬ ‫לזא‬ ‫דארפסט זיך ַא ָ‬ ‫נישט אין דעם ריכטיגן מצב‪ַ .‬‬ ‫דאס זעלבע איז ווען ַא מענטש שטייט אויף‬ ‫ָ‬ ‫זיך אינדערהיים מיט זיין געווענליכן סדר היום פון‬ ‫אויפוועקן און דערהערן דעם ריכטיגן מציאות‪.‬‬ ‫מאכט‬ ‫אינדערפרי און ער ווייסט ַאז דער רבוש"ע ַ‬ ‫פארברענגט‬‫מיטוואך; ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫דינסטאג און‬ ‫ָ‬ ‫נטאג‪,‬‬ ‫מא ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאג‪ .‬ער שטייט ַא האר ַאוועק‬ ‫מיט אים ניסים יעדן ָ‬ ‫סתם מיט זיינע קינדער‪ ,‬ער קומט און גייט פון‬ ‫פארציילט ַאז ַאלעס איז‬ ‫שם הוי"ה ַ‬ ‫דעמאלט זעט ער נישט‬ ‫ָ‬ ‫ביהמ"ד צו דער ארבעט‪,‬‬ ‫העכער די טבע‬ ‫ראטעוועט אים‪.‬‬ ‫פון דעם ַארגסטן‪ ,‬און דער רבוש"ע ַ‬ ‫ּפאסירן ַארום אים‪ ,‬נעמט עס‬ ‫זאכן ַ‬‫דעריבער ווען ַ‬ ‫עּפעס מורא'דיגע השגחה ּפרטית אויף יעדן‬ ‫פארשטיין מיט ַא יסוד פון‬ ‫דאס בעסער ַ‬ ‫מ'קען ָ‬ ‫אים נישט ַארויס פון די כלים‪ ,‬אפילו ווען עּפעס‬ ‫טריט און שריט‪.‬‬ ‫הייליגן חתם סופר (תורת משה ריש ּפרשת וארא)‪ָ ,‬‬ ‫וואס ער‬ ‫דאך‬ ‫האט ָ‬ ‫געּפלאנט‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫גייט נישט ווי ער ָ‬ ‫ביינאכט‬ ‫ַ‬ ‫רוואס? ווייל ער טוט נישט היינט‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫ברענגט פונעם רמב"ןא‪ַ ,‬אז דער שם פון 'שד‪-‬י'‬ ‫נאר‬‫האט ָ‬ ‫געוואוסט ַאז 'עּפעס' גייט געשען‪ ,‬ער ָ‬ ‫טאג'‪ ...‬און היות דער‬ ‫ַא שידוך‪ ...‬ס'איז 'סתם ַא ָ‬ ‫וואס השי"ת פירט די וועלט‬ ‫ווייזט אויף די הנהגה ָ‬ ‫ּפאסירן‪ ...‬ער איז‬ ‫'וואס' עס וועט ַ‬ ‫נישט געוואוסט ָ‬ ‫טאג אין דעם‬ ‫מענטש גייט נישט ַאריין פון ָאנהויב ָ‬ ‫מיט'ן דרך הטבע‪ ,‬און דער שם 'הוי"ה' ווייזט אויף די‬ ‫געווען גרייט דערויף‪ ,‬און אויסערדעם ווייסט ער ַאז‬ ‫מצב ַאז ער איז ָאנגעוויזן אויפ'ן אויבערשטן יעדע‬ ‫וואס השי"ת פירט די וועלט אויף ַאן אופן פון‬‫הנהגה ָ‬ ‫וואס איז געשען‪ ,‬איז בעצם געווען די בעסטע‬‫זאך ָ‬ ‫די ַ‬ ‫טאקע נישט דורכאויס‬‫רגע‪ ,‬דעריבער זעט ער עס ַ‬ ‫'למעלה מדרך הטבע'‪.‬‬ ‫פאר אים‪.‬‬ ‫זאך ַ‬ ‫ַ‬ ‫מאטיש ברענגט עס אים‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאג‪ ,‬און‬ ‫דעם ָ‬ ‫וויבאלד מיר געפינען זיך‬‫ַ‬ ‫זאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫דער רמב"ן ָ‬ ‫מאכן איבערגעטריבענע השתדלות מיט ַא‬ ‫צו ַ‬ ‫וואס קוקט אויס ווי ַאלעס פירט זיך‬ ‫אין ַא וועלט ָ‬ ‫לעמאל זיין אויף ַאלערט‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫מאנגל פון בטחון‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט ַאז‬ ‫ָ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫מיט טבע‪ָ ,‬‬ ‫רהאן טויזנטער מענטשן‬ ‫פא ַ‬ ‫אייגנטליך זענען ַ‬ ‫נאר‬‫דאס איז ָ‬ ‫דערמאנען ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫גאנצן צייט זיך‬ ‫מ'זאל ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאג ווען זיי שטייען אויף אינדערפרי‪,‬‬ ‫וואס יעדן ָ‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט‬ ‫געדענק ַאז מ'קען ָ‬ ‫דאכט זיך ַאזוי‪ָ ,‬אבער באמת איז השי"ת‬‫וואס ַ‬ ‫ַא נסיון ָ‬ ‫דארף מען זיין‬‫איז זייער ערשטע מחשבה ַאז היינט ַ‬ ‫ראויסזאגן‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫ָ‬ ‫לעמאל משדד מערכות‪ .‬דער רעגן איז ַא נס פון‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫זא‬ ‫האבן ַא ַ‬ ‫רוואס? ווייל זיי ָ‬ ‫כזאם‪ַ .‬‬ ‫פא ָ‬ ‫ווא ַ‬ ‫ַאלערט און ַ‬ ‫דער חובת הלבבות לערנט אונז‪ַ ,‬אז ַא איד דארף‬ ‫שידוד מערכות‪ ,‬די מענטשן ַארום דיר זענען שידוד‬ ‫סאך חיות דערפון‪.‬‬ ‫סארט ַארבעט‪ ,‬און זיי נעמען ַא ַ‬‫ָ‬ ‫טאג ַאז דער אויבערשטער פירט‬ ‫זיך איינ'חזר'ן יעדן ָ‬ ‫געהאט דער שורש נשמה פונעם רמב"ן‪( .‬עיין בספר חוט המשולש דף קמ"ד‪ ,‬שאול בחיר ה' דף י' בשם המהר"ם שיק‪ ,‬ובהקדמה לספה"ק 'ישמח משה' על נ"ך)‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫געזאגט ַאז דער חתם סופר ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן צדיקים‬ ‫א‪ .‬כידוע ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪3‬‬ ‫וואס איז משדד ַאלע מערכות‪ ,‬איך‬ ‫איך בין דער ָ‬ ‫דאס מסביר לויט דעם‬ ‫דער חתם סופר איז ָ‬ ‫מערכות‪ַ ,‬אלעס איז שידוד מערכות!‬ ‫סארט‬‫בין העכער די טבע! איך בין העכער יעדע ָ‬ ‫דא אין שער‬ ‫וואס מיר לערנען ָ‬ ‫שטיקל חובת הלבבות ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫דעריבער ָ‬ ‫וואס דו קענסט זיך נאר פארשטעלן! און כ'בין‬‫גבול ָ‬ ‫זא איינעם‬‫רלאזן אויף ַא ַ‬ ‫פא ָ‬‫הבטחון‪ַ ,‬אז מ'קען זיך נאר ַ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫די נסים פון יציאת מצרים און ער ָ‬ ‫דיר מבטיח ַאז איך בין 'נאמן לשלם שכר'‪ .‬איך וועל‬ ‫זאגט די‬‫שטארקער פון ַאלצדינג‪ .‬דעריבער ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז‬ ‫ָ‬ ‫דאס געטון‪ ,‬כדי‬ ‫האב ָ‬‫'וידעתם כי אני הוי"ה' – איך ָ‬ ‫פאר דיר!‬ ‫זאך ַ‬ ‫לעמאל טון די בעסטע ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫וואס דער שם הוי' ווייזט ַאז דער‬ ‫תורה 'אני הוי"ה'‪ָ ,‬‬ ‫וואסער רינט‪ ,‬אפילו‬ ‫זאלט זען ַאז אפילו ווען ַ‬ ‫איר ָ‬ ‫אפילו אויב ַא מענטש זאל חלילה ָאּפטון די‬ ‫אויבערשטער איז העכער די טבע‪ ,‬ער איז העכער‬ ‫ווען ַא מענטש גייט און קומט‪ ,‬ווערט ַאלעס געפירט‬ ‫האט ער געטון איין‬ ‫ערגסטע עבירות‪ָ ,‬אבער אויב ָ‬ ‫דערפאר קען מען זיך‬ ‫ַ‬ ‫שטארקער פון ַאלעם‪ ,‬און‬‫ַ‬ ‫און‬ ‫דורך דעם אויבערשטן‪ .‬יעדע קלייניגקייט קומט פון‬ ‫רלאזן ַאז ער איז נאמן לשלם שכר!‬ ‫פא ָ‬‫אמת'דיג ַ‬ ‫זאך‪ ,‬איז דער אויבערשטער 'נאמן לשלם שכר'‪,‬‬‫גוטע ַ‬ ‫דאס איז געווען דער תכלית פון יציאת מצרים‪,‬‬ ‫הימל! ָ‬ ‫צוריקהאלטן דעם‬ ‫ַ‬ ‫זאך קען נישט‬ ‫ווייל קיין שום ַ‬ ‫דא עּפעס‬‫טראכט ַאז ס'איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווילאנג ַא מענטש‬ ‫ַ‬ ‫ווייל ווען דו וועסט זען ַאז דער אויבערשטער קען‬ ‫פאר'ן מענטש‪.‬‬ ‫אויבערשטן פון געבן גוטס ַ‬ ‫ּפהאלטן דעם אויבערשטן פון‬ ‫וואס קען חלילה ָא ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארשטיין ַאז אפילו‬ ‫ַאלעס איבערדרייען‪ ,‬וועסטו ַ‬ ‫דעמאלט קען זיך דער מענטש‬ ‫ָ‬ ‫משדד זיין מערכות‪,‬‬ ‫צומאל איז די בעסטע‬ ‫ָ‬ ‫דערמאנט‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫נאר ווי‬ ‫יא ָאנגיין‬ ‫זאל ָ‬ ‫ווען דער אויבערשטער וויל ַאז די טבע ָ‬ ‫רלאזן ַאז השי"ת וועט אים‬ ‫פא ָ‬‫אינגאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫זאל יעצט דורכגיין ַא‬ ‫פאר'ן מענטש ַאז ער ָ‬ ‫זאך ַ‬‫ַ‬ ‫געהעריג‪ ,‬איז עס אויך נאר ווייל ער פירט ַאלעס‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫דא ַא סיבה ָ‬ ‫צאלן שכר‪ ,‬ווייל אפשר איז יעצט ָ‬ ‫בא ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס וועט אים נישט זיין ַאזוי גרינג‪.‬‬ ‫שוועריגקייט ָ‬ ‫האלט אים צוריק פון געבן יעצט שכר חס ושלום‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נאמן לשלם שכר – ווייל ער איז‬ ‫ָאבער אויב ער געדענקט ַאז דער אויבערשטער‬ ‫האט מען‬ ‫דעמאלט ָ‬‫ָ‬ ‫לעמאל נאר גוטס‪,‬‬‫ָ‬ ‫טוט מיר ַא‬ ‫האלט אים ָאּפ פון געבן שכר‬ ‫גארנישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫שטארקער פון ַאלעס‬ ‫ַ‬ ‫געוואלדיגע רואיגקייט‪ ,‬ווייל מ'ווייסט ַאז דער‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫דא‬ ‫טראכטן‪" :‬אפשר איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא מענטש קען אפילו‬ ‫דערפאר זעט מען ַאז‬ ‫ַ‬ ‫זאגט דער חתם סופר ַאז‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטער איז נאמן לשלם שכר‪ ,‬און "שכר‬ ‫ּפראבלעם פון 'שמא יגרום החטא'‪ .‬היות איך‬‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫האבן יראת שמים ‪ -‬ווי‬‫מ'דארף ָ‬‫ַ‬ ‫סאך מצוות וואו‬ ‫ביי ַא ַ‬ ‫וואס איז די בעסטע‬ ‫גאנצן צייט ָ‬ ‫מיינט ַאז ער טוט ַא ַ‬ ‫דאס ַא מניעה ַאז דער‬‫האב ליידער ַא חטא‪ ,‬איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫עריות און גזל ‪ -‬שטייט אין דער תורה‪' :‬אני הוי"ה'‪,‬‬ ‫זאך פאר מיר‪ ,‬כדי מיר צו ברענגען צום בעסטן‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטער קען מיר נישט ברענגען קיין שכר"‪.‬‬ ‫מאל ווען ס'שטייט 'אני ה'‪,‬‬‫זאגט ַאז יעדעס ָ‬‫און רש"י ָ‬ ‫גוטס‪ ,‬בזה ובבא"‪.‬‬ ‫זאגט דער אויבערשטער‪ :‬אני הוי"ה ‪-‬‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס‪' :‬נאמן לשלם שכר'‪.‬‬ ‫מיינט ָ‬ ‫ג‬ ‫אשרינו שאנו משכימים ומיחדים שמך; קריאת שמע אינדערפרי גרייט אונז אן‬ ‫טאג‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫אויפ'ן ַ‬ ‫ראּפ ַא 'ּפתקא מן שמיא' ַאז‬‫פאלט אים כאילו ַא ָ‬‫ַ‬ ‫ווארטן‪ ,‬און‬ ‫זאל ַ‬‫האט אים דער רבי געבעטן ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאג‬ ‫ַאן אמונה‪-‬איינשּפריץ גלייך ָאנהויב ָ‬ ‫זאלסט וויסן‬ ‫ּפאסירן! ָאבער ָ‬‫"היינט גייט עּפעס ַ‬ ‫שּפעטער ווען ַא צווייטער איד איז ַאריינגעקומען‪,‬‬ ‫פארשטיין‬‫לויט דעם חתם סופר‪ ,‬קען מען בעסער ַ‬ ‫ַאז ס'איז פאר דיין טובה"‪ .‬דער איד ליינט דעם‬ ‫געזאגט ‪ -‬מיט ַא גענוג הויכער‬‫ָ‬ ‫האט דער רבי אים‬‫ָ‬ ‫דערמאנט‪ַ ,‬אז דער‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט פריער‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫די נקודה ָ‬ ‫זאגט 'שמע ישראל'‪ ,‬ער איז מקבל אויף‬ ‫'ּפתקא'‪ ,‬ער ָ‬ ‫זאל אויך הערן‪" :‬איך וויל‬ ‫שטימע ַאז דער ערשטער ָ‬ ‫האט אונז געהייסן ַאז גלייך ביים אויפשטיין‪,‬‬‫רבוש"ע ָ‬ ‫דאס צו געדענקן‪ ,‬און ער איז מתּפלל ַאז דער‬ ‫זיך ָ‬ ‫טאקע ַא נסיון פון כעס‪,‬‬‫האט ַ‬ ‫בודק זיין צי יענער ָ‬ ‫זאגן 'שמע‬‫זאל מען ָ‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫פאר מ'הייבט ָאן דעם ָ‬ ‫נאך ַ‬ ‫ָ‬ ‫באגלייטן און אים געבן די‬ ‫זאל אים ַ‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫ּפרוביר אים אויפצורעגן"‪...‬‬ ‫זאל‬‫ישראל הוי"ה אלקינו הוי"ה אחד'‪ – .‬דער איד ָ‬ ‫כוחות דורכצוגיין דעם נסיון בשלום‪.‬‬ ‫טאקע אויסגעפירט‬ ‫האט ַ‬‫דער צווייטער איד ָ‬ ‫באשעפער איז‬ ‫דערמאנען ַאז 'הוי"ה אחד' ‪ -‬דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיך‬ ‫אויך די טבע איז שידוד מערכות‬ ‫האט ּפרובירט‬‫די שליחות‪ָ ,‬אבער וויפיל ער ָ‬ ‫איינציג אויף ַאלע זיבן הימלען‪ ,‬און אויך אויף דער‬ ‫צו טשעּפענען און אריינפליקן‪ ,‬איז דער‬ ‫ערד וואו איך געפין זיך‪ .‬דער אויבערשטער פירט‬ ‫ווען מ'ליינט די ערשטע ּפרשה פון 'שמע‬ ‫געווארן אין כעס‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫ערשטער נישט‬ ‫נאר ער פירט עס אויף יעדן‬ ‫נישט סתם ַא וועלט‪ָ ,‬‬ ‫וואס‬ ‫זאכן ָ‬‫ישראל'‪ ,‬מיט ָאט דער כוונה ַאז אויך די ַ‬ ‫געוואוסט ַאז מ'ּפרובירט אים נאר אויס‪ .‬ס'איז אן‬ ‫פאר מיר‪ ,‬בשבילי נברא העולם‪ .‬ער‬ ‫טריט און שריט ַ‬ ‫זאגט‬ ‫קוקן אויס ווי טבע זענען שידוד המערכות‪ָ ,‬‬ ‫ָאנגעשטעלטע מעשה‪...‬‬ ‫איז משגיח און ער טוט ַאלעס‪.‬‬ ‫זיך אויך די ּפרשה פון 'והיה אם שמוע' אויפ'ן זעלבן‬ ‫אופן‪ .‬אין 'והיה אם שמוע' שטייט ַאז אויב ַא מענטש‬ ‫האט דער רבי צוריקגערופן דעם ערשטן‬ ‫דאן ָ‬‫ַ‬ ‫געוואלט ַאז נישט בלויז ווען‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דער רבוש"ע ָ‬ ‫וועט לעבן מיט דער אמונה וועט דער אויבערשטער‬ ‫געזאגט‪" :‬איך ווייס ַאז דו האסט זיך‬ ‫ָ‬ ‫און אים‬ ‫ּפאסירונג‪,‬‬ ‫ּפאסירט עּפעס ַאן אויסטערלישע ַ‬ ‫עס ַ‬ ‫פאר אים!‬ ‫טאקע משדד זיין מערכות ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע געווען מיין‬‫דאס איז ַ‬ ‫אונטערגעהערט‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫זאל מען‬ ‫יאר‪ָ ,‬‬ ‫איינמאל אין עטליכע ָ‬ ‫ָ‬ ‫ערגעץ וואו‪,‬‬ ‫טאמער מען‬ ‫געוואלט ווייזן ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב דיר‬ ‫ָ‬ ‫כוונה!‬ ‫"אה‪ ,‬ס'איז ממש השגחה ּפרטית"‪...‬‬ ‫כאּפן התּפעלות‪ָ :‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן געזען שידוד מערכות‪,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫די ַאלע צדיקים ָ‬ ‫ווייסט לכתחלה ַאז מ'וויל דיר אויסּפרובירן פון הימל‪,‬‬ ‫טאג ביים אויפשטיין אינדערפרי‬ ‫ָ‬ ‫נאר יעדן‬ ‫מאל‬‫סאך ָ‬ ‫וואס זעען ַא ַ‬ ‫און די ַאלע בעלי בטחון ָ‬ ‫איינצוהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט איז בכלל נישט שווער זיך‬ ‫ָ‬ ‫רויסזאגן און געדענקן‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫זאל דער מענטש ַא‬ ‫ָ‬ ‫דאס פון דער הבטחה‬ ‫ָאפענע השגחה ּפרטית‪ ,‬קומט ָ‬ ‫געזאגט‪' :‬אלקים אמר‬‫ָ‬ ‫האט‬‫פון כעס‪ .‬ווי דוד המלך ָ‬ ‫דער אויבערשטער איז משדד די וועלט פאר‬ ‫דערמאנען‬ ‫ַ‬ ‫ַאז 'והיה אם שמוע' ‪ -‬אויב מ'וועט זיך‬ ‫לו קלל'‪ ,‬ווען מ'ווייסט ַאז ס'איז ַאלעס ַא נסיון פון‬ ‫טאג‪ ,‬וועט‬ ‫מיינעטוועגן! אויב שּפעטער‪ ,‬במשך דעם ָ‬ ‫וואס‬‫זאך ָ‬ ‫און לעבן מיט דער ידיעה ַאז יעדע ַ‬ ‫הימל‪ ,‬איז עס אויס נסיון"‪...‬‬ ‫האט‬‫אים איינער אריינפליקן מיט ַא גוטן טשעּפע‪ָ ,‬‬ ‫געמאכט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫ּפאסירט צו מיר ָ‬‫ַ‬ ‫קריאת שמע איז די בעסטע הכנה צו‬ ‫שוין דער מענטש מקדים געווען די רפואה למכה‪.‬‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫מאדנע ַ‬ ‫ס'ּפאסירט עּפעס ַא ָ‬‫ַ‬ ‫נישט בלויז ווען‬ ‫ַאלע נסיונות‬ ‫ער קען עס ָאננעמען מיט ַא רואיגקייט און מיט ַא‬ ‫ּפאסירן ַאז‬ ‫דעמאלט וועט ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאר יעדע קלייניגקייט‪.‬‬ ‫האט דער‬ ‫ס'וועט קומען רעגן מיט שפע! ווייל ַאזוי ָ‬ ‫ריכטיגע אמונה!‬ ‫מ'דארף זיך‬ ‫ַ‬ ‫סאך שווערער ווען‬ ‫ָאבער ס'איז ַא ַ‬ ‫אויבערשטער אויסגעשטעלט די בריאה‪ַ ,‬אז אויב דו‬ ‫זאגט דער‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫דערמאנען בשעת נסיון‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫ָ‬ ‫אויב מ'ווייסט ַאז ס'איז ַא נסיון‪ ,‬איז עס‬ ‫קלארער‬ ‫ָ‬ ‫סאך‬ ‫לעבסט מיט דער ידיעה‪ ,‬וועסטו ַא ַ‬ ‫זאגן שמע‬ ‫זאלסט יעדן אינדערפרי ָ‬ ‫אויבערשטער‪ָ :‬‬ ‫נישט קיין נסיון‪...‬‬ ‫גאנצע בריאה איז אויסגעשטעלט‬ ‫וויאזוי די ַ‬ ‫ַ‬ ‫זען‬ ‫ישראל און חזר'ן ַאז הוי"ה אחד – ַאלעס ווערט‬ ‫האט זיך‬‫וואס ָ‬ ‫ַאזויווי די מעשה פון ַא איד ָ‬ ‫פאר דיר‪.‬‬ ‫נאר ַ‬ ‫געפירט מיט ַא ּפונקטליכן חשבון‪.‬‬ ‫שטארקן‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא‬‫אויסגערעדט פאר זיין רבי'ן ַאז ער ָ‬ ‫דער חילוק צווישן ַא 'מאמין' און ַאן 'אינו מאמין'‬ ‫ווען ַא איד עפנט זיין סידור ביי קריאת שמע‬ ‫ריינפאלן אין כעס‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נסיון פון ווערן אויפגערעגט און ַא‬ ‫‪ || 4‬גליון הבינני‬ ‫ַא ּפערזענליכע ביישּפיל פון שידוד‬ ‫האבן ַא פעסטן בטחון און‬ ‫ברענגען דעם מענטש צו ָ‬ ‫קלאר‪ ,‬און דער‬ ‫איז בלויז ַאז דער מאמין זעט עס ָ‬ ‫מערכות‬ ‫אינגאנצן אויפ'ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫רלאזן‬ ‫פא ָ‬ ‫זיך ַ‬ ‫אינו מאמין זעט עס נישט‪ .‬ווען ַא איד חזר'ט זיך‬ ‫האט הרה"ח רבי אברהם‬ ‫יאר צוריק ָ‬ ‫מיט צוויי ָ‬ ‫וואס דער מענטש דערהערט די‬ ‫ָ‬ ‫נאכדעם‬‫ָ‬ ‫די אמונה‪ ,‬וועט דער אויבערשטער זיך מגלה זיין‪,‬‬ ‫געמאכט זיין‬ ‫ַ‬ ‫דוד בן אסתר בלומא ווייס שליט"א‬ ‫האט‬‫ַאנדערע יסודות האמונה‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער ָ‬ ‫וויאזוי דער‬ ‫באמערקן ַ‬ ‫זאלסט ַ‬‫מאכן ַאז דו ָ‬ ‫ער וועט ַ‬ ‫האט דורכגעלערנט און‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫דריטן סיום הש"ס ָ‬ ‫האט דיך אינזין ‪ 24‬שעה‪ ,‬און ער ווייסט‬ ‫דיר ליב‪ ,‬ער ָ‬ ‫שידוד מערכות ַארבעט פאר דיינעטוועגן‪ .‬דער‬ ‫מסיים געווען בעיון מיט חברותות‪ .‬זייענדיג אין דעם‬ ‫זאל מען אויך‬‫פאר דיר‪ָ ,‬‬‫זאך ַ‬‫וואס ס'איז די בעסטע ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט אויסגעשטעלט די בריאה ַאז‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫באוועגן אן אבר‬‫וואס ער קען זיך ליידער נישט ַ‬ ‫מצב ָ‬ ‫צולייגן דעם יסוד האמונה ַאז דער אויבערשטער איז‬ ‫ס'זאל ַארבעטן מיט אמונה און תפלה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זא מסירת נפש‪ ,‬און‬ ‫געהארעוועט מיט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דא ָ‬‫גארנישט ָ‬ ‫שטארקער פון ַאלעמען‪ ,‬און ס'איז ָ‬‫ַ‬ ‫קא דארף אידישע‬ ‫רא ָ‬ ‫מא ָ‬ ‫דער קעניג פון ָ‬ ‫האט דורכגעלערנט ש"ס בעיון מיט די אויגן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מאכן שידוד‬‫לעמאל ַ‬‫ָ‬ ‫צוריקהאלטן פון ַא‬ ‫ַ‬ ‫קען אים‬ ‫תפלות‬ ‫מיטצוהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫איך בין געפארן קיין ַאמעריקע‬ ‫פאר דיין טובה‪.‬‬ ‫מערכות ַ‬ ‫יאר צוריק‪ ,‬איז ַא ידיד מיינער געפארן‬ ‫פאר זיבן ָ‬ ‫דעם התרגשות'דיגן סיום הש"ס‪ָ ,‬אבער ס'איז געווען‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן מענטש ַא‬ ‫ַ‬ ‫דאס גיבט‬ ‫ָ‬ ‫יארצייט פון הגה"ק רבי‬ ‫קא צו דער ָ‬ ‫רא ָ‬ ‫מא ָ‬‫קיין ָ‬ ‫מ'האט געמיינט ַאז דער‬ ‫ָ‬ ‫ַא שטיקל עגמת נפש‪ .‬ווייל‬ ‫פארזיכערט ַאז "אפילו אויב‬ ‫רואיגקייט‪ ,‬ווייל ער איז ַ‬ ‫יצחק אבוחצירא זצ"ל (מחבר פונעם פיוט 'אעופה אשכונה)‪,‬‬ ‫כמיטאג‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫סיום וועט זיך ָאנהויבן פיר ַאזייגער ָ‬ ‫נישטא קיין שום חטא‬ ‫ָ‬ ‫האב חלילה חטאים‪ ,‬איז‬ ‫איך ָ‬ ‫ַא זון פונעם אביר יעקב זצ"ל‪ ,‬וועלכער ליגט אין‬ ‫צוריקפארן צוועלף‬‫ָ‬ ‫געזאלט‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫דער פליגער ָ‬ ‫ּפהאלטן דעם אויבערשטן פון מיר געבן‬ ‫וואס קען ָא ַ‬ ‫ָ‬ ‫קא און זיין יומא דהילולא‬ ‫רא ָ‬ ‫תולאל‪-‬מא ָ‬ ‫ָ‬ ‫שטאט‬ ‫ָ‬ ‫דער‬ ‫האט דער סיום זיך‬ ‫ביינאכט‪ָ .‬אבער למעשה ָ‬‫ַ‬ ‫ַאזייגער‬ ‫לעמאל גוטס‪ .‬מעגליך ַאז יעצט איז די בעסטע‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫געפאלט אום י"ד שבט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ָאנגעהויבן שּפעטער אין די ָאוונט שעות‪ ,‬און ס'איז‬ ‫האלטן‪,‬‬‫בא ַ‬‫זאך פאר מיר ווען די טובה קומט ַאביסל ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארט איז‬ ‫פארציילט‪ַ ,‬אז זייענדיג ָ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע תכלית‬ ‫געווען ַא גרויסער ַאנטוישונג‪ ,‬ווייל די ַ‬ ‫לעמאל זיין רואיג‪ ,‬ווייל‬ ‫ָ‬ ‫לענפאלס קען איך ַא‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער ַא‬ ‫שטארקער רעגן‪ ,‬און ס'איז געווען‬ ‫ַ‬ ‫געגאנגען ַא‬ ‫ַ‬ ‫פון דער נסיעה איז געווען בעיקר כדי צו קענען‬ ‫למעשה גיבט זיך דער אויבערשטער ָאּפ מיר צו‬ ‫גאנצן ווינטער‬ ‫מפורסם צווישן די איינוואוינער ַאז ַא ַ‬ ‫רפאסן‬ ‫פא ַ‬ ‫דא וועט מען ַ‬ ‫זיין ָאנוועזנד ביים סיום‪ ,‬און ָ‬ ‫וואס קען נאר זיין און‬ ‫העלפן אויפ'ן בעסטן אופן ָ‬ ‫דראעט‬ ‫בא ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫גארנישט גערעגנט‪ָ .‬‬ ‫דארט ָ‬‫האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט ּפרובירט זען צי מ'קען‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫גאנצע ַ‬ ‫כמעט די ַ‬ ‫האלט אים צוריק‪.‬‬‫גארנישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט געבעטן‬ ‫קא ָ‬ ‫רא ָ‬ ‫מא ָ‬‫לאנד‪ ,‬ביז דער קעניג פון ָ‬ ‫דעם ַ‬ ‫ָאּפשטוּפן די רייזע‪ָ ,‬אבער ס'איז נישט געווען שייך‪.‬‬ ‫דאווענען פאר רעגן‪ .‬און‬ ‫ַאז די אידישע קהלה זאל ַ‬ ‫בלאזט ַאריין די אמונה‬ ‫קריאת שמע ָ‬ ‫ָאבער אויפ'ן וועג‪ ,‬גייענדיג צום סיום‪ ,‬קומט‬ ‫יונגערמאן‬ ‫ַ‬ ‫טאקע ָאנגעהויבן רעגענען! דער‬ ‫ס'האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫דערמאנט‪ :‬כדי דער מענטש זאל ָ‬ ‫ַ‬ ‫און ווי‬ ‫טעלעפאן‪ .‬מ'רופט פונעם עירליין‬ ‫ָ‬ ‫ּפלוצלינג ַאריין ַא‬ ‫ס'האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫דארט געווען בשעת מעשה‪ ,‬ווען‬ ‫איז ָ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫טאקע געדענקן ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאכט איז געווען ַא גרויסער‬ ‫וואס יענע ַ‬ ‫ַאז צוליב דעם ָ‬ ‫האבן גערעדט דערפון ַאז דער‬ ‫געטומלט און ַאלע ָ‬ ‫אונז געגעבן די מצוה פון קריאת שמע‪ַ ,‬אז גלייך‬ ‫האט מען ָאּפגעשטוּפט די רייזע‬ ‫יארק‪ָ ,‬‬ ‫שניי אין ניו ָ‬ ‫האט געבעטן ַאז די אידן זאלן מתּפלל זיין‪.‬‬ ‫מלך ָ‬ ‫גאנצן‬‫דערמאנען מיט'ן ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל מען זיך עס‬ ‫אינדערפרי ָ‬ ‫מיט פיר שעה‪ .‬דער פליגער וועט זיך הייבן דריי‬ ‫דאס שטייט אין די ּפרשה פון 'והיה אם שמוע'‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל עס נישט בלויז נוצן ווען‬‫שטארקייט‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט געקענט רואיג‬‫ָ‬ ‫רטאגס‪ ...‬וכך הוה‪,‬‬‫פא ָ‬ ‫ַאזייגער ַ‬ ‫דער אויבערשטער איז נישט בלויז מבטיח ַאז דו‬ ‫עס ַארויסנעמען בלית ברירה‪ ,‬נאר דער מענטש‬ ‫נאכ'ן‬‫ביינאכט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האלב איינס‬‫גאנצן סיום ביז ַ‬ ‫זיין ביים ַ‬ ‫באקומען שכר‪ ,‬נאר אויב דו וועסט לעבן ַאזוי‪,‬‬ ‫וועסט ַ‬ ‫האבן ביי דעם‬ ‫טאג מיט'ן אינזין ָ‬ ‫זאל ָאנהויבן דעם ָ‬ ‫רויסגעפארן‬ ‫ָ‬ ‫טאנצן‪ ,‬און מ'איז ַא‬‫נאכ'ן ַ‬ ‫בענטשן און ָ‬ ‫פאר‬‫דעמאלט וועסטו זען ַאז איך בין משדד מערכות ַ‬‫ָ‬ ‫שם הוי"ה פון 'שמע ישראל' ַאז "דער אויבערשטער‬ ‫דארט צום לופטפעלד‪ ,‬און ָאנגעקומען אויפ'ן‬ ‫פון ָ‬ ‫דיר‪ .‬ונתתי מטר ארצכם בעתו יורה ומלקוש וכו'‪.‬‬ ‫טאג‪ ,‬דער‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫איז משדד מערכות פאר מיר ַא ַ‬ ‫פליגער צייטליך‪ ,‬לחיים ולשלום‪.‬‬ ‫געוואנדן אין דיין תפלה!‬ ‫ָ‬ ‫ַאלעס איז‬ ‫מאכט מיר נסים יומם ולילה"‪.‬‬ ‫אויבערשטער ַ‬ ‫גאנצן‬‫ּפאסירן ַא ַ‬ ‫סארט שידוד מערכות ַ‬ ‫ָאט די ָ‬ ‫דאס וועט העלפן ַאז דער מענטש זאל מיטנעמען‬ ‫ָ‬ ‫דער שליסל צו ַא לעבן פון רואיגקייט און‬ ‫באמערקן‪ .‬ווי דער טוב הלבנון‬ ‫מ'דארף עס נאר ַ‬‫ַ‬ ‫צייט‪,‬‬ ‫ּפאסירן מיט‬ ‫וואס ַ‬ ‫די ידיעה כלּפי ַאלע קלייניגקייטן ָ‬ ‫בטחון‬ ‫זאגט אויפ'ן ּפסוק‪' :‬כן יהיה דברי' – ּפונקט ווי ביי‬‫ָ‬ ‫טאג‪ .‬ער וועט ַאלעס ָאנקוקן‬ ‫אים דורכאויס דעם ָ‬ ‫מ'האט געלערנט דעם יסוד‬ ‫ָ‬ ‫מאכן ַא סך הכל‪:‬‬ ‫צו ַ‬ ‫שניי און רעגן זעט מען בחוש ַאז דער אויבערשטער‬ ‫מאטיש וועט ער‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫מיט ַא בליק פון אמונה‪ ,‬און‬ ‫ראּפ ַאז ווען ַא‬ ‫וואס דער חובת הלבבות שטעלט ַא ָ‬‫ָ‬ ‫דאס זעלבע קען מען זען ביי ַאלע‬ ‫פירט די וועלט‪ָ ,‬‬ ‫וויאזוי דער‬ ‫סאך מער בגלוי ַ‬ ‫טאקע ָאנהויבן זען ַא ַ‬‫ַ‬ ‫איד לעבט מיט דער אמונה ַאז השי"ת פירט יעדע‬ ‫מ'דארף נאר‬‫ַ‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫וואס געשעען יעדן ָ‬‫זאכן ָ‬ ‫ַאנדערע ַ‬ ‫אויבערשטער פירט די וועלט פאר זיין טובה‪ .‬ער‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫זאך מיט ַא השגחה ּפרטית מדוקדקת‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט וועט מען ווערן ַא‬‫ָ‬ ‫עפענען די אויגן‪ ,‬און‬ ‫טאג! ווייל ער וועט‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫זאגן שמע ישראל ַא ַ‬ ‫וועט ָ‬ ‫דאס איז די ערשטע אני מאמין‬ ‫וואס ָ‬ ‫בנוסף דערצו ָ‬ ‫וויאזוי‬ ‫קלאר ַ‬ ‫ָ‬ ‫ריכטיגער בעל בטחון‪ ,‬ווייל מ'זעט‬ ‫זאכן‪.‬‬‫טאג ּפלא'דיגע ַ‬‫זען דורכאויס דעם ָ‬ ‫דאס אויך‬ ‫און ס'איז פון די עיקרי אמונה‪ ,‬וועט ָ‬ ‫ַאלעס דרייט נאר צוליב דיר‪.‬‬ ‫דרכיה דרכי נועם;‬ ‫ראּפשטעלן גדרים וסייגים פונעם אייגענעם ווילן‬ ‫ב’ משּפטים כ”ב שבט תשפ”ב‬ ‫ַא ָ‬ ‫אור ה‪+‬עי‪+‬נים‬ ‫חלק א'‬ ‫א‬ ‫וחי בהם; גדרים וסייגים ברענגען ַא גוט לעבן אויף דער וועלט‬ ‫דאס אויך אויף עבודת‬‫ָאבער גלייכצייטיג ווייזט ָ‬ ‫וואס ער‬ ‫דאך ּפשוט‪ :‬צוליב דעם ָ‬ ‫יראה איז ָ‬ ‫ַא סימן אויף יראה מיט אהבה‬ ‫ה' מיט אהבה‪ ,‬ווי דער חיד"א ברענגט אין זיין ספר‬ ‫מאכט ער זיך‬ ‫דערפאר ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט מורא פון ַא חטא‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫זאגן ַא גרויסן כלל‪ַ ,‬אז ַא איד ָ‬ ‫די ספרים הק' ָ‬ ‫'צווארי שלל' (הפטרת חקת) ַאז ווען אידן זענען מוסיף‬ ‫גדרים‪ ,‬כדי נישט צו נכשל ווערן ח"ו‪ .‬ער נעמט‬ ‫ראּפ די ריכטיגע גדרים וסייגים‪ ,‬כדי‬ ‫שטעלט זיך ַא ָ‬ ‫גדרים וסייגים איז עס ַא סימן ַאז 'ברצון הם עושים'‪.‬‬ ‫זא ּפחד‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫נישט קיין ריזיקעס ווייל ער ָ‬ ‫דאס ַא סימן ַאז ער‬‫דורכצופאלן חלילה‪ ,‬איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫האבן‬ ‫וואס חז"ל ָ‬ ‫דא גדרים וסייגים ָ‬‫טאקע אויך ָ‬ ‫ס'איז ַ‬ ‫פון ַאן עבירה‪.‬‬ ‫דינט דעם אויבערשטן מיט אהבה און מיט יראה‪.‬‬ ‫גליון הבינני || ‪5‬‬ ‫דא שכר‪ ,‬אפילו‬ ‫יא ָ‬ ‫מאכט פאר עבודת ה'‪ ,‬איז ָ‬ ‫מענטש ַ‬ ‫דאס אויך אויף אהבה‪ .‬עס ווייזט ַאז דער מענטש איז‬ ‫ָ‬ ‫ראּפגעשטעלט ַאלס ַא חיוב‪ָ ,‬אבער ווען ַא מענטש‬ ‫ַא ָ‬ ‫אויף דער וועלט!‬ ‫הארץ‪ ,‬ער וויל נישט בלויז יוצא זיין‪,‬‬ ‫גאנצן ַ‬‫דא מיט'ן ַ‬‫ָ‬ ‫זאל נישט‬ ‫לייגט ַאליין צו אייגענע גדרים‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫נאנט צום אויבערשטן‪.‬‬‫נאר ער וויל זיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס ַאן ָאנדייטונג אויף אהבת ה'‪.‬‬ ‫נכשל ווערן‪ ,‬איז ָ‬ ‫פארלירן ּפרנסה צוליב‬ ‫דו וועסט נישט ַ‬ ‫זאגט אין ּפרשת יתרו ַאז ביי‬ ‫ווי דער אור החיים הק' ָ‬ ‫גדרים וסייגים‪...‬‬ ‫דא אויף דער וועלט!‬ ‫באקומט שכר ָ‬ ‫מען ַ‬ ‫באגריפן די‬ ‫נאכנישט ַאליין ַ‬ ‫האבן אידן ָ‬‫קבלת התורה ָ‬ ‫דאס‬ ‫נאר מוסיף ַאז ָ‬ ‫דער אור החיים הק' איז ָ‬ ‫זאגט אין ּפרשת אחרי (ויקרא יח‪ ,‬ה)‪:‬‬ ‫דער ּפסוק ָ‬ ‫געדארפט זיין‬ ‫ַ‬ ‫ס'האט‬ ‫ָ‬ ‫חשיבות פון גדרים וסייגים‪ ,‬און‬ ‫קלאר אין דער תורה‪ :‬אשר יעשה אותם‬ ‫ָ‬ ‫שטייט‬ ‫ׂה א ָֹתם‬‫ׁר יַ ֲע ֶש‬ ‫ׁפ ַּטי‪ֲ ,‬א ֶש‬ ‫ׁמ ְר ֶתּם ֶאת ֻחקֹ ַּתי וְ ֶאת ִמ ְש ָ‬ ‫ּוש ַ‬ ‫ְ‬ ‫'כפה עליהם הר כגיגית' אויף דעם ענין פון גדרים‬ ‫מאכט זיך גדרים‬‫טאמער ַא מענטש ַ‬ ‫האדם וחי בהם! ָ‬ ‫ָה ָא ָדם וָ ַחי ָב ֶּהם ֲאנִ י ה'‪ .‬און רש"י ברענגט פון חז"ל ַאז‬ ‫האבן‬‫וסייגים‪ָ ,‬אבער שּפעטער‪ ,‬בימי מרדכי ואסתר‪ָ ,‬‬ ‫וואס שטייען נישט‬ ‫זאכן ָ‬ ‫וסייגים אפילו ַאזעלכע ַ‬ ‫דער ּפסוק קומט צו מרבה זיין ַאלע דקדוקי המצוות‪,‬‬ ‫רשטאנען און מקבל געווען באהבה‪ .‬הדר‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫זיי עס ַ‬ ‫פאר זיין יצר הרע‬‫פארשטייט ַאז ַ‬‫בפירוש‪ָ ,‬אבער ער ַ‬ ‫וואס ווערן נישט אויסגערעכנט אין‬ ‫גדרים וסייגים‪ָ ,‬‬ ‫קבלוה מאהבת הנס‪.‬‬ ‫דאס פון‬ ‫און פאר זיין מצב איז עס נישט גוט‪ ,‬קומט ָ‬ ‫דאס מקיים זיין‪ ,‬וועט‬ ‫ּפסוק‪ָ ,‬אבער אויב אידן וועלן ָ‬ ‫אהבת ה'‪ ,‬ער וויל נישט בלויז יוצא זיין‪ָ ,‬‬ ‫נאר ער וויל‬ ‫זיין 'וחי בהם'‪.‬‬ ‫ווען מ'טוט עס מיט הארץ‪ ,‬לייגט מען צו‬ ‫זיין ַא איד‪ ,‬ער וויל די נשמה פון אידישקייט‪ ,‬אויב‬ ‫דער אור החיים הק' שמועסט אויס באריכות‪,‬‬ ‫אביסל‬ ‫באקומען די הבטחה פון 'וחי בהם' –‬ ‫ַאזוי וועט ער ַ‬ ‫וואס דינט דעם‬ ‫ַאז 'וחי בהם' גייט ַארויף ַא איד ָ‬ ‫זאך‪ ,‬אויב ער‬ ‫לעמאל ווען ַא מענטש טוט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫אויך בעולם הזה‪.‬‬ ‫מאכט זיך‬‫וואס ַ‬ ‫אויבערשטן מאהבה! ַא מענטש ָ‬ ‫דאס ַא‬ ‫וואס ער מוז נישט‪ ,‬איז ָ‬ ‫לייגט צו עּפעס ָ‬ ‫גדרים וסייגים‪ ,‬ווייל ער דינט השי"ת מיט אהבה‪,‬‬ ‫באווייז ַאז ער טוט עס מיט הארץ‪ .‬מ'קען זען עס‬ ‫ַ‬ ‫זאגט ַאזוי‪" :‬קען זיין ַאז מ'קען‬ ‫ווען דער איד ָ‬ ‫וואס‬ ‫צום ביישּפיל ווען מען נעמט ַא קעיטערער ָ‬ ‫טרעפן ַא היתר עפ"י הלכה‪ ,‬מעגליך ַאז ַאנדערע‬ ‫האבן אויף דער וועלט‪ .‬ס'וועט‬ ‫וועט ער ּפשוט הנאה ָ‬ ‫האבן ַא גוט לעבן! 'גדרים‬ ‫זיין 'וחי בהם' – ער וועט ָ‬ ‫דאס עסן ביי ַא סעודת בר מצוה‪,‬‬ ‫זאל צוגרייטן ָ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫סארט ַ‬ ‫זא ָ‬‫יא ַארבעטן אויף ַא ַ‬ ‫מענטשן קענען ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דאס ָ‬ ‫אויב יענער גיבט ּפונקטליך נאר ָ‬ ‫פאר מיר איז עס נישט‬ ‫וואו ס'דרייען זיך נשים‪ָ ,‬אבער ַ‬ ‫וסייגים' איז ַא געוויסע צורה פון אהבת ה'‪ ,‬עס ווייזט‬ ‫האט ליב דעם אויבערשטן און ער‬ ‫ַאז דער מענטש ָ‬ ‫האט ער געטון זיין ַארבעט ָאן קיין‬ ‫ָאּפגערעדט‪ָ ,‬‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫גוט! כ'וויל דעריבער ַ‬ ‫מאכן ַא גדר וסייג"‪,‬‬ ‫כאטש עּפעס‪,‬‬ ‫שום געפיל‪ָ .‬אבער אויב ער לייגט צו ָ‬ ‫זא איינער‬‫טוט די מצוות נישט נאר צו יוצא זיין‪ַ .‬א ַ‬ ‫דא ַא הבטחה פון דער תורה הק'‪' :‬וחי בהם' –‬ ‫איז ָ‬ ‫האט‬ ‫דאס ַאז ער ָ‬‫אפילו ממש ַא קלייניגקייט‪ ,‬ווייזט ָ‬ ‫באקומען די גוטס פון עולם‬ ‫וועט זוכה זיין אויך צו ַ‬ ‫ס'וועט דיר גוט זיין בעולם הזה‪.‬‬ ‫געוואלט 'יוצא זיין'‪ ,‬ער מיינט נישט‬ ‫ָ‬ ‫נישט בלויז‬ ‫הזה‪ ,‬אויסער דעם שכר פון עולם הבא‪.‬‬ ‫אונזערע רבי'ס‪ ,‬בעלי רוח הקודש‪ ,‬דערציילן‬ ‫האט באמת‬ ‫נאר ער ָ‬ ‫באקומען זיין געלט‪ָ ,‬‬ ‫נאר צו ַ‬ ‫זאך שטייט שוין אין מהרש"א ‪ -‬און‬ ‫די זעלבע ַ‬ ‫פאר'ן מענטש‪ַ ,‬אז די תורה רעדט וועגן דיין מצב‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫הארץ‪ ,‬ער וויל ַאז דער קליענט‬ ‫ַאריינגעלייגט זיין ַ‬ ‫סאך ספרים הק' פון צדיקים‬ ‫ַאזוי אויך שטייט אין ַא ַ‬ ‫האב נישט מורא ַאז צוליב דיינע גדרים וסייגים‬ ‫ָ‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫זאל הנאה ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬‫בעלי רוח הקודש ‪ַ -‬אז אויף גדרים וסייגים ָ‬ ‫פארלירן דיין ּפרנסה‪ .‬אדרבה ואדרבה‪ ,‬אויב‬ ‫וועסטו ַ‬ ‫מאכט זיך‬ ‫דאס זעלבע איז‪ ,‬ווען ַא מענטש ַ‬ ‫ָ‬ ‫מאכט זיך כדי נישט צו נכשל צו ווערן‪,‬‬ ‫ַא מענטש ַ‬ ‫מאכן ַאז דו ביזט נישט אין ַא מצב‬ ‫דו וועסט זיכער ַ‬ ‫דא שכר בהאי עלמא! ווייל דער כלל ָ‬ ‫וואס חז"ל‬ ‫איז ָ‬ ‫פארזיכערן ַאז זיינע‬‫אייגענע גדרים וסייגים‪ ,‬כדי צו ַ‬ ‫שטארקייט צו‬ ‫ַ‬ ‫פון נסיון‪ ,‬אויב דו וועסט נעמען די‬ ‫נאר‬‫דאס איז ָ‬ ‫זאגן ַאז 'שכר מצוה בהאי עלמא ליכא' ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארזיכערן‬ ‫מצוות ווערן געטון ריכטיג‪ ,‬און בעיקר צו ַ‬ ‫ּפלאץ‪,‬‬ ‫פארזיכערן ַאז ס'ווערט סדר אין דיין ַארבעטס ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס ַא‬ ‫אויף די עצם מצוות‪ָ ,‬אבער אויף די גדרים ָ‬ ‫באשיצט פון עבירות‪,‬‬ ‫זאל זיין ָאּפגעהיטן און ַ‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫סאך ַא בעסערע עולם הזה!‬ ‫האבן ַא ַ‬ ‫וועסטו ָ‬ ‫דאס ווייזט אויף יראת שמים‪ ,‬ווייזט‬‫וואס ָ‬ ‫אויסערדעם ָ‬ ‫ב‬ ‫באקומט שכר אויף דער וועלט פאר‬‫רוואס מען ַ‬ ‫פא ָ‬ ‫אוכל פירותיהם בעולם הזה; ַ‬ ‫מצוות פון 'בין אדם לחבירו'‬ ‫האבן אויך ַא שייכות‬ ‫וואס ָ‬ ‫דא מצוות ָ‬ ‫ָאבער ס'איז ָ‬ ‫דער רמב"ם אין ּפירוש המשניות איז מסביר‬ ‫האבן ַא שכר בעולם הזה‬ ‫וואס ָ‬ ‫מצוות ָ‬ ‫מיט דעם עולם הזה‪ַ ,‬אזויווי גניבה‪ ,‬אונאה‪ ,‬כיבוד אב‬ ‫וואס זענען אויסגעשטעלט‬ ‫דא מצוות ָ‬ ‫ַאז ס'זענען ָ‬ ‫באגריף‪ַ ,‬אז ס'זענען‬ ‫זא ַ‬ ‫דער ערשטער מקור צו ַא ַ‬ ‫האט מען אויך עּפעס‬ ‫דאס מקיים ָ‬ ‫ואם‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬מ'איז ָ‬ ‫נאר צווישן דעם איד מיט'ן אויבערשטן‪' ,‬בינו לבין‬ ‫דא‬ ‫וואס ברענגען אויך שכר ָ‬ ‫דא ַאזעלכע מצוות ָ‬‫ָ‬ ‫דא אויפ'ן עולם הזה‪ ,‬און‬ ‫געבויעט און אויפגעטון ָ‬ ‫קונו'‪ַ ,‬אזוי ווי ציצית‪ ,‬תפילין‪ ,‬און שבת‪ .‬ווען ַא איד‬ ‫בעולם הזה‪ ,‬איז די ערשטע משנה אין מסכת פאה‪:‬‬ ‫דערפאר איז דער שכר אויך בעולם הזה‪ .‬דער רמב"ם‬ ‫ַ‬ ‫האט ער אויפגעטון‬ ‫האט מקיים געווען די מצוות‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫"אלו דברים שאדם אוכל פירותיהם בעולם הזה‬ ‫לייגט צו ַאז אויף דער מצוה פון תלמוד תורה איז‬ ‫אויף יענער וועלט‪ ,‬דעריבער איז דער שכר דערויף‬ ‫והקרן קיימת לעולם הבא‪ ,‬כיבוד אב ואם‪ ,‬וגמילות‬ ‫דא ַא שכר בעולם הזה‪ ,‬ווייל לערנען תורה‬ ‫אויך ָ‬ ‫נאר בעולם הבא‪.‬‬ ‫חסדים‪ ,‬והבאת שלום בין אדם לחבירו‪ ,‬ותלמוד‬ ‫וויאזוי‬ ‫פארשטיין ַ‬ ‫וועט ברענגען דעם מענטש צו ַ‬ ‫תורה כנגד כולם"‪.‬‬ ‫זיך אויפצופירן ריכטיג אויף דעם עולם הזה‪ ,‬ווי חז"ל‬ ‫זאגן 'תלמוד מביא לידי מעשה'‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ּפירוש המשניות להרמב"ם פאה א‪ ,‬א‪,‬‬ ‫‪+‬אותיות מחכימות ‬ ‫ראמען‬ ‫האלטן די כוחות אין די ַ‬ ‫ַ‬ ‫פון די ווערטער פונעם רמב"ם איז משמע‪ַ ,‬אז‬ ‫ָּכל ַה ִּמ ְצווֹ ת נֶ ֱחלָ קוֹ ת ֲחלֻ ָ ּקה ִר ׁאשוֹנָ ה לִ ׁ ְשנַ יִ ם‪ֵ ,‬חלֶ ק ַּב ִּמ ְצווֹ ת ַה ְּמיֻ ָחדוֹ ת לָ ָא ָדם ְּב ַע ְצמוֹ ֵּבינוֹ וּבֵ ין ה'‪,‬‬ ‫באקומט מען שכר בעולם הזה פאר ַא‬ ‫דערפאר ַ‬ ‫ַ‬ ‫ְּכגוֹ ן ַה ִּצ ִיצית וְ ַה ְּתפִ ִּלין וְ ַה ׁ ּ ַש ָּבת וַ ֲעבוֹ ָדה זָ ָרה‪ .‬וְ ֵחלֶ ק ְּב ִמ ְצווֹ ת ַה ְּתלוּיוֹ ת ִּב ְת ִקינוּת יַ ֲח ֵסי ְּבנֵ י ָא ָדם זֶ ה ִעם זֶ ה‪,‬‬ ‫בין אדם לחבירו'דיגע מצוה‪ ,‬ווייל ווען ַא מענטש‬ ‫ְּכגוֹ ן ָה ַאזְ ָה ָרה ַעל ַה ְ ּגנֵ בָ ה‪ ,‬וְ ָהאוֹ נָ ָאה‪ ,‬וְ ַה ּ ִׂשנְ ָאה‪ ,‬וְ ַה ְּנ ִט ָירה‪ ,‬וְ ַה ִּצ ּווּי לֶ ֱאהֹב זֶ ה ֶאת זֶ ה‪ ,‬וְ ׁ ֶשלּ ֹא נְ ַר ֶּמה זֶ ה ֶאת‬ ‫וואס איז ַא תועלת פאר מענטשן‪ ,‬וועלן‬ ‫טוט עּפעס ָ‬ ‫זֶ ה‪ ,‬וְ ׁ ֶשלּ ֹא יַ ֲעמֹד ֶא ָחד ִמ ֶּמ ּנ ּו ַעל נֶ זֶ ק ַה ׁ ּ ֵשנִ י‪ ,‬וּלְ כַ ֵּבד ַההוֹ ִרים וְ ַה ֲחכָ ִמים ׁ ֶש ֵהם ֲאבוֹ ת ַהכּ ֹל‪.‬‬ ‫דא ליגט‬‫ַאנדערע זיך ָאּפלערנען פון אים‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫ִאם ִק ֵ ּים ָה ָא ָדם ַה ִּמ ְצווֹ ת ַה ְּמיֻ ָחדוֹ ת לוֹ ְּב ַע ְצמוֹ ַּב ֶּמה ׁ ֶש ֵּבינוֹ לְ בֵ ין בּ וֹ ְראוֹ‪ ,‬יֶ ׁש לוֹ ַעל זֶ ה שָׂ כָ ר יִ גְ ְמלֵ ה ּו‬ ‫מ'דארף גוט ָאּפלערנען‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫אויך ַא טיפערע הסבר‪ָ ,‬‬ ‫ה' ַעל ָּכְך לָ עוֹ לָ ם ַה ָּבא‪ .‬וְ ִאם ִק ֵ ּים ָה ָא ָדם ַה ִּמ ְצווֹ ת ַה ְּתלוּיוֹ ת ִּב ְת ִקינוּת יַ ֲח ֵסי ְּבנֵ י ָא ָדם זֶ ה ִעם זֶ ה‪ ,‬יֶ ׁש לוֹ‬ ‫שטארקע און‬‫ַ‬ ‫סאך‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫אונזער וועלטל ָ‬ ‫ַעל זֶ ה שָׂ כָ ר לָ עוֹ לָ ם ַה ָּבא ַעל ִק ְ ּימ ּו ַה ִּמ ְצוָ ה‪ ,‬וְ יַ ּ ִׂשיג ּתוֹ ֶעלֶ ת ָּבעוֹ לָ ם ַה ֶּזה לְ ִה ְתנַ ֲהגוּתוֹ ִה ְתנַ ֲהגוּת טוֹבָ ה ִעם‬ ‫מאכטפולע כוחות‪ .‬און אויב מ'וויל ַאז די וועלט‬ ‫ַ‬ ‫ְּבנֵ י ָא ָדם‪ ,‬לְ פִ י ׁ ֶש ִאם ָהלַ ְך ְּב ֶד ֶרְך זוֹ וְ ָהלַ ְך זוּלָ תוֹ ָּב ּה יֵ ָהנֶ ה ַ ּגם הוּא ֵמאוֹ ָת ּה ּתוֹ ֶעלֶ ת וכו'‪.‬‬ ‫דארף מען ַארבעטן שווער צו‬‫זאל זיך פירן ריכטיג‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫וּכְ ׁ ֶש ַּת ֲחקֹר זֹאת ִּת ְמ ָצא ַּתלְ מוּד ּתוֹ ָרה ׁ ָשקוּל ְּכנֶ גֶ ד ֻּכ ָּלם‪ִּ ,‬כי ְּב ַתלְ מוּד ּתוֹ ָרה יֵ ַדע ָה ָא ָדם ֶאת ָּכל זֶ ה‬ ‫זאלן זיך נישט ָאנשטויסן‬ ‫פארזיכערן ַאז די כוחות ָ‬ ‫ַ‬ ‫ְּכמוֹ ׁ ֶש ֵּב ַא ְרנ ּו ַּב ַה ְקדָּ ָמה ׁ ֶש ַה ַּתלְ מוּד ֵמבִ יא לִ ֵידי ַמ ֲעשֶׂ ה‪.‬‬ ‫איינער מיט'ן ַאנדערן‪ .‬אויב יעדער כח בלייבט אויף‬ ‫‪ || 6‬גליון הבינני‬ ‫טאקע שלעסער און גדרים ביי‬ ‫דערפאר לייגט מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫ווארעמען די שטוב‪ .‬אויב נישט‪ ,‬קענסטו נישט‬ ‫ס'זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואקסן און בליען‪,‬‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬קען עס ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיין אייגענעם‬ ‫געפאר ַאז‬ ‫ַ‬ ‫באסיינען וכדו'‪ ,‬וואו ס'קען זיין ַא‬ ‫שווים ַ‬ ‫האבן פונעם פייער‪.‬‬ ‫הנאה ָ‬ ‫ָאבער אויב זיי שטויסן זיך אן איינער מיט'ן ַאנדערן‪,‬‬ ‫ריינפאלן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דארט ַא‬‫מ'זאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫שאדנס‪.‬‬‫דאס ברענגען גרויסע ָ‬ ‫דעמאלט קען ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף זיין אויפ'ן ריכטיגן ָארט‬ ‫וואסער ַ‬ ‫ַ‬ ‫רוואס די כוחות פון דער וועלט זענען‬ ‫פא ָ‬ ‫די סיבה ַ‬ ‫ַא ביישּפיל דערצו איז פייער‪ :‬אויב פייער גייט‬ ‫דאס חיות פון‬ ‫וואסער‪ָ :‬‬ ‫זאך איז מיט ַ‬ ‫די זעלבע ַ‬ ‫וואס געפינט זיך‬ ‫ַאזוי מסוכן‪ ,‬איז ווייל יעדער כח ָ‬ ‫גאנצע‬ ‫פארברענען ַ‬ ‫נטראל‪ ,‬קען עס ַ‬ ‫ָ‬ ‫קא‬ ‫ַארויס פון ָ‬ ‫וואסער‪ .‬סיי בגשמיות‬ ‫גאנצער וועלט איז ַ‬ ‫דער ַ‬ ‫האט ַא רוחניות'דיגן שורש‪ ,‬און‬ ‫דא אויפ'ן עולם הזה ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן דערפון‪.‬‬ ‫בנינים און מ'וועט נישט הנאה ָ‬ ‫וואסער צו קענען לעבן‪ ,‬און סיי‬ ‫מוז מען טרינקן ַ‬ ‫ס'זאל העלפן‪ ,‬וועט עס ברענגען ַא חורבן‪.‬‬ ‫נשטאט ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫לאזט מען‬ ‫מאכטפול‪ .‬אויב ָ‬ ‫דעריבער איז עס זייער ַ‬ ‫וואסער פאר מקוה און‬ ‫האבן ַ‬ ‫דארף מען ָ‬ ‫ברוחניות ַ‬ ‫האבן פון פייער? ווען‬ ‫יא הנאה ָ‬ ‫וויאזוי קען מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫לאנגע מיילן און‬ ‫פארן אויף ַ‬ ‫ַא פייער גיין‪ ,‬קען עס ָ‬ ‫יאר‪ ,‬שמיני‬ ‫נטילת ידים‪ .‬אין דעם העכסטן זמן פונעם ָ‬ ‫באגרעניצט דעם פייער און מ'לייגט עס אויפ'ן‬ ‫מען ַ‬ ‫דאס זעלבע מיט‬ ‫פארלענדן‪ָ .‬‬ ‫פארברענען און ַ‬ ‫ַאלעס ַ‬ ‫וואסער – בעבורו על תמנע‬ ‫עצרת‪ ,‬בעט מען אויף ַ‬ ‫באשטימט ַא סּפעציעלן אויוון‬ ‫ּפלאץ‪ .‬מען ַ‬ ‫ריכטיגן ַ‬ ‫נטראל‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫קא‬ ‫מ'לאזט עס גיין ַארויס פון ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואסער‪ ,‬אויב‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫שטארקסטע כוחות ָ‬ ‫ַ‬ ‫מים‪ַ .‬‬ ‫וואסער איז פון די‬ ‫וואס איז ַארומגענומען מיט גדרים וסייגים‪ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע‬ ‫פארשוועמט ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫צונאמי ָ‬ ‫ַ‬ ‫קען עס ווערן ַא‬ ‫דא אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫זענען ָ‬ ‫זאל‬‫דאס פייער ָ‬‫זאל זיך נישט אפבריען און ַאז ָ‬ ‫קיינער ָ‬ ‫זאגט (ירמיה ה‪ ,‬כב) "שמתי חול‬ ‫לענדער‪ .‬דער ּפסוק ָ‬ ‫באגרעניצט‬‫וואסער איז נישט ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָאבער ווען ָ‬ ‫פארזיכערן‬‫דאס ַ‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאץ‪.‬‬ ‫נישט ַארויסגיין פון ַ‬ ‫זאמד‬ ‫האט געלייגט ַ‬ ‫גבול לים" – דער אויבערשטער ָ‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬קען עס ח"ו ָאנברענגען די‬‫ַ‬ ‫אויפ'ן ריכטיגן‬ ‫סנאמען לויט די ָאנווייזונגען פון‬‫מא ַ‬ ‫ּפאסיגע ָ‬ ‫מיט די ַ‬ ‫מ'זאל קענען הנאה‬ ‫וואסער‪ ,‬כדי ָ‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫ַאלס ַא גבול ַ‬ ‫גרעסטע חורבנות‪ַ .‬‬ ‫וואסער קען זיין זייער מסוכן און‬ ‫האבן פונעם‬ ‫מ'זאל קענען הנאה ָ‬ ‫ָ‬ ‫עקסּפערטן‪ ,‬כדי‬ ‫ּפלאץ‪.‬‬ ‫דערפון אויפ'ן ריכטיגן ַ‬ ‫פארשוועמען און דערטרונקען מענטשן ח"ו‪.‬‬ ‫ס'קען ַ‬ ‫באקן דערפון און‬ ‫קאכן און ַ‬‫מ'זאל קענען ָ‬ ‫ָ‬ ‫פייער‪,‬‬ ‫ג‬ ‫ּפלאץ‬ ‫ּפאסיגע ַ‬ ‫ּפאסירט ווען יעדער איז אויף זיין ַ‬ ‫הוא יעשה שלום עלינו; שלום ַ‬ ‫וואס דורכדעם קען ער בליען און‬ ‫כוחות הנפש‪ָ ,‬‬ ‫דאס‬ ‫ּפלאץ‪ַ ,‬ארויס פון דיין גרעניץ‪ ,‬קען ָ‬ ‫ַ‬ ‫צווייטן‬ ‫דער מקור פון מחלוקת – ווען מ'איז‬ ‫נישטא קיין מציאות‬ ‫ָ‬ ‫דארט וואו ער איז‪ .‬ס'איז‬ ‫וואקסן ָ‬‫ַ‬ ‫שאדנס!‬ ‫ברענגען גרויסע ָ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫נישט אויפ'ן ַ‬ ‫וואס איז סתם ַא‬ ‫אויף דער וועלט פון ַא מענטש ָ‬ ‫זאך איז לגבי מענטשן‪ .‬דער‬ ‫ממש די זעלבע ַ‬ ‫רמאגט נישט קיין מורא'דיגע‬ ‫פא ָ‬ ‫זאך און ַ‬ ‫פלאכע ַ‬‫ַ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫ַאנערקענען דעם אייגענעם ַ‬ ‫וואס מ'קען‬ ‫ּפלאסטיג שטיקל ָ‬ ‫מענטש איז נישט קיין ַ‬ ‫וואס ער קען אויסנוצן צו שטייגן‪ .‬אויב דער‬ ‫כוחות ָ‬ ‫ברענגט שלום‬ ‫ראּפלייגן אויף איין ָארט‪ ...‬דער מענטש קומט פון‬ ‫ַא ָ‬ ‫ּפלאץ‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫געטראפן זיין‬ ‫ָ‬ ‫נאכנישט‬ ‫האט זיך ָ‬ ‫מענטש ָ‬ ‫דאס איז דער יסוד פון יעדע מחלוקת‪ .‬ווי‬ ‫ָ‬ ‫רמאגט ער‬ ‫פא ָ‬ ‫דערפאר ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַא רוחניות'דיגער שורש‪ ,‬און‬ ‫סאך מתּפלל זיין מיט טרערן אויף‬ ‫טאקע ַא ַ‬‫דארף ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫דערפאר ווערט דער אויבערשטער‬ ‫ַ‬ ‫חז"ל ָ‬ ‫זאגן ַאז‬ ‫האט‬‫אין זיך אויסטערלישע כוחות און כלים‪ .‬ער ָ‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬ער‬ ‫זאל טרעפן זיין ַ‬ ‫סייעתא דשמיא‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ָאנגערופן (איוב כה‪ ,‬ב) 'עושה שלום במרומיו'‪ ,‬ווייל ער‬ ‫שטארקע כשרונות‪.‬‬‫ַ‬ ‫האט‬ ‫טיפע הרגשים‪ ,‬און ער ָ‬ ‫וואס זיינע כוחות זענען‪ ,‬און וואו ער‬‫פארשטיין ָ‬ ‫זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס זעלבע‬ ‫וואסער‪ָ .‬‬ ‫מאכט שלום צווישן פייער מיט ַ‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער אויב דער מענטש געפינט זיך נישט אויף‬ ‫דאס ריכטיג אויסנוצן‪.‬‬ ‫קען ָ‬ ‫האבן ַא‬‫מ'דארף ָ‬‫ַ‬ ‫איז 'הוא יעשה שלום עלינו' ‪-‬‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬קען דערפון ַארויסקומען ַא‬ ‫ַ‬ ‫זיין ריכטיגן‬ ‫מורא'דיגע הארה‪ ,‬מיט ַא גילוי אלוקות‪ ,‬כדי צו וויסן‬ ‫דער יסוד פון שלום און כיבוד אב ואם‬ ‫חורבן עולם‪.‬‬ ‫ס'דארף זיין‬ ‫ַ‬ ‫וואסער און וואו‬‫דאס ַ‬ ‫ס'דארף זיין ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואו‬ ‫דאס איז דער יסוד פון 'הבאת שלום בית לחבירו'‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫ס'דארף זיין דער ערשטער מענטש‬ ‫ַ‬ ‫די פייער; וואו‬ ‫לאמיר נעמען ַא ביישּפיל פון ַא ישיבה וואו ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫זאל ַאנערקענען זיינע אייגענע כוחות‪:‬‬ ‫ַאז יעדער ָ‬ ‫ס'דארף זיין דער צווייטער‬ ‫ַ‬ ‫מיט זיינע כוחות‪ ,‬און וואו‬ ‫דא ַא מנהל‪ַ ,‬א סגן מנהל‪ַ ,‬א משגיח‪ ,‬מחנכים‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫כמאכן דעם ָאדער יענעם‪,‬‬‫נא ַ‬‫מ'זאל נישט ּפרובירן צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫מענטש מיט זיינע כוחות‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫האט‬‫ַא וועד הרוחני‪ .‬יעדער פון די ַאלע מענטשן ָ‬ ‫מ'זאל נישט ּפרובירן צו ַאריינגיין אין יענעמ'ס‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫שטארקע כוחות‪ ,‬זיי זענען ַאלע בעלי כשרונות‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬און ער‬‫ַ‬ ‫ווען יעדער ווייסט זיין אייגענע‬ ‫מ'זאל בליען דוקא אויפ'ן אייגענעם‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬‫קעסטל‪ָ ,‬‬ ‫האבן‬ ‫און בעלי השקפה‪ָ .‬אבער אין ַא שיינעם ָ‬ ‫טאג ָ‬ ‫דעמאלט איז‬ ‫ָ‬ ‫גייט נישט ַארויס פון זיינע גבולים‪,‬‬ ‫ּפלאץ‪ַ .‬אזוי בויעט זיך די וועלט ריכטיג און יעדנ'ס‬‫ַ‬ ‫האלט‬ ‫אויסגעבראכן חילוקי דעות‪ ,‬דער מנהל ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא שלום‪ ,‬נאר עס בויעט זיך ַא וועלט‪.‬‬ ‫נישט בלויז ָ‬ ‫כוחות קענען ריכטיג ַארויסקומען‪ ,‬ווייל דו האסט‬ ‫האלט‬ ‫ַאנדערש ווי דער סגן מנהל‪ ,‬דער מגיד שיעור ַ‬ ‫דאס זעלבע איז ווען ס'קומט צו שלום בית‪ ,‬ווען‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ און די‬ ‫ַ‬ ‫געלייגט די פייער אויפ'ן ריכטיגן‬ ‫מאכט ַא טעות‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬און ס'הייבט‬ ‫ַאז דער משגיח ַ‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬מיט זיין אייגענע‬‫יעדער ווייסט זיין אייגענע ַ‬ ‫קאכן‪,‬‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬יעצט קען מען ָ‬‫וואסער אויפ'ן ריכטיגן ַ‬ ‫ַ‬ ‫אן ווערן ַא מחלוקת‪ .‬ווער איז אחראי ַאז דער שחרית‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן צווייטן‪,‬‬ ‫ּפלאץ ַ‬ ‫אחריות‪ ,‬און ער גיבט ַ‬ ‫נווארעמען די שטוב‪ַ .‬אלעס בויעט זיך‬ ‫באקן און ָא ַ‬ ‫ַ‬ ‫קלאּפן אין ישיבה? ווער שטעלט ַאוועק די‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫דא‬ ‫ָ‬ ‫וואקסן און ס'איז‬ ‫קען יעדער בליען און ַ‬ ‫ּפלאץ און‬ ‫זאך טרעפט זיך איר ריכטיגן ַ‬ ‫ווען יעדע ַ‬ ‫תקנות פון ישיבה?‬ ‫שלום ושלוה‪.‬‬ ‫טעריטאריע‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מ'גייט נישט ַאריין אינעם ַאנדערנ'ס‬ ‫דא ַא‬ ‫געווארן ווייל דו האסט ָ‬ ‫ָ‬ ‫די מחלוקת איז‬ ‫באזירט אויף דעם זעלבן‬ ‫כיבוד אב ואם איז אויך ַ‬ ‫לאנגט‬ ‫בא ַ‬ ‫די מתנה פון וויסן וואו מען ַ‬ ‫האבן אייגענע‬ ‫וואס ַאלע ָ‬ ‫קבוצה פון מענטשן ָ‬ ‫שוואכקייט אין כיבוד‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא‬ ‫יסוד‪ .‬ווען ַא מענטש ָ‬ ‫אמת'ע שלום מיינט נישט ווען ַא מענטש איז‬ ‫האבן‬ ‫האבן ענערגיע און ַאלע ָ‬ ‫שטארקע כוחות‪ַ ,‬אלע ָ‬‫ַ‬ ‫פארשטייט נישט‬ ‫אב ואם‪ ,‬איז ּפשט דערפון ַאז ער ַ‬ ‫אונטערדרוקט און ער קען נישט ַארויסברענגען‬ ‫ּפלאץ‪.‬‬ ‫שיטות‪ָ ,‬אבער זיי זענען נישט אויפ'ן ריכטיגן ַ‬ ‫זאגט ַאז דער עיקר‬ ‫ּפלאץ‪ .‬דער ספר חרדים ָ‬‫זיין ַ‬ ‫דא‬ ‫מ'האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫"וואס קען איך טון‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫זיינע כוחות‪:‬‬ ‫דער איינציגסטער מהלך פאר שלום‪ ,‬איז צו טרעפן‬ ‫דערנאך קומט שוין‬ ‫ָ‬ ‫כיבוד אב ואם איז אין מח‪ ,‬און‬ ‫וואס‬‫זאל מיר הייסן ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ַאריינגעברענגט איינעם ָ‬ ‫מ'זאל אים ָאנווייזן ַאז ער‬ ‫שטארקסטן כח‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫יעדנ'ס‬ ‫פארשטיי ַאז דו ביזט‬ ‫דער כיבוד במעשה‪ .‬צוערשט ַ‬ ‫רויסווארפן‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט אים נישט געקענט ַא‬ ‫ָ‬ ‫צו טון"‪...‬‬ ‫פאר‬‫וואס איז געאייגנט ַ‬ ‫ּפלאץ‪ָ ,‬‬ ‫זאל בלייבן אויף זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ איז אונטער דיינע עלטערן‪.‬‬ ‫וואס דיין ַ‬ ‫ַא קינד ָ‬ ‫מ'האט אויפגענומען‬ ‫ָ‬ ‫ּפאזיציע‪ָ ,‬אבער‬ ‫פון זיין גבאות ָ‬ ‫אים‪ ,‬און נישט אויף קיין שום ַאנדערן ַ‬ ‫ּפלאץ‪.‬‬ ‫אויך די מצוה פון כיבוד חכמים איז געבויעט אויף‬ ‫נאר‬‫וואס איז באמת דער גבאי‪ ,‬און ער איז ָ‬ ‫ַא צווייטן ָ‬ ‫נאכט משגיח איז זייער מצליח‪,‬‬ ‫לדוגמא‪ :‬דער ַ‬ ‫פארשטייט‪ :‬איך בין ַא‬ ‫דעם יסוד ַאז דער מענטש ַ‬ ‫דאס הייסט נישט קיין‬ ‫נאמען‪ָ ...‬‬‫געבליבן מיט'ן ַאלטן ָ‬ ‫האבן אים ליב‪ ,‬און ער טוט זיין ַארבעט‬ ‫די בחורים ָ‬ ‫וואס‬ ‫דא ַא תלמיד חכם ָ‬ ‫ּפשוט'ער מענטש און ס'איז ָ‬ ‫האלט מיט ַאז 'בעל כרחו יענה‬ ‫שלום‪ ,‬ווייל יעדער ַ‬ ‫געטריישאפט‪ָ .‬אבער אויב הייבט ער ָאן טיילן‬ ‫ַ‬ ‫מיט ַא‬ ‫ּפלאץ פון מיר‪ .‬אין מיין ַ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫איז אויף ַא העכערער ַ‬ ‫האלט עס נישט אויס‪ָ ,‬אבער ער בלייבט‬ ‫אמן' ‪ -‬ער ַ‬ ‫זאל מען אויך לערנען‬ ‫כמיטאג סדר ָ‬ ‫ָ‬ ‫נא‬‫דעות ַאז ביים ָ‬ ‫וואקסן זייער גרויס‪,‬‬ ‫טאקע אויפטון און ַ‬ ‫קען איך ַ‬ ‫קאּפ‪,‬‬‫שאקלט צו דעם ָ‬ ‫דארט געצווינגענערהייט‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫רויסגעגאנגען פון זיין‬ ‫ַ‬ ‫ַא שיעור פון מוסר‪ ,‬איז ער ַא‬ ‫וואס‬‫נאך ַאלץ מכבד זיין מענטשן ָ‬ ‫דארף ָ‬ ‫ָאבער איך ַ‬ ‫פארביטערט‪.‬‬ ‫ָאבער יעדער שּפירט ַאז ער איז ַ‬ ‫דאס ברענגט ַא חורבן‪ַ .‬אזוי הייבט זיך אן‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז אויך ַא‬ ‫זענען אויף העכערע דרגות ווי מיר‪ָ ,‬‬ ‫באקומט‬ ‫ריכטיגע 'שלום' איז ווען דער מענטש ַ‬ ‫רא‬ ‫פא ַ‬ ‫וואס ַ‬‫לא‪ ,‬וואו גייסטו? דו ווייסט ָ‬ ‫הא ָ‬‫ַא פייער‪ַ .‬‬ ‫סארט 'הבאת שלום בין אדם לחבירו'‪.‬‬‫ָ‬ ‫ּפלאץ און זיינע‬ ‫פארשטיין זיין ַ‬ ‫ַא הארה פון הימל צו ַ‬ ‫האבן? אויב דו גייסט ַאריין אין ַא‬ ‫כוחות מענטשן ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪7‬‬ ‫גארנישט‪...‬‬ ‫דער טעות פון‪ָ :‬אדער ַאלעס ָאדער ָ‬ ‫מתוך שיעור יום ב' שופטים ב' אלול תשפ"ב‬ ‫מטיבין לו ומאריכין לו ימיו ונוחל את הארץ"‪ .‬די מפרשי המשנה פרעגן שוין‬ ‫ַ'אביסל' איז אויך גוט‬ ‫וואס‬ ‫דאך ‪ 613‬מצוות ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫די קשיא‪ :‬היתכן ַאז איין מצוה איז גענוג? ַא איד ָ‬ ‫ווען מען רעדט פון ָאנהויבן ַאריינגיין אין דער וועלט פון תשובה און זיך‬ ‫דארף מקיים זיין?‬‫מען ַ‬ ‫באגריף‬‫זא ַ‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫דארף מען זייער וויכטיג געדענקן ַאז ס'איז ָ‬ ‫טוישן צום גוטן‪ַ ,‬‬ ‫אין חסידי'שע ספרים שטייט דער ּפשט ַאז ווען ַא איד נעמט זיך צו מקיים‬ ‫פון משנה זיין די מעשים ַ'אביסל'‪.‬‬ ‫קאכט זיך אין דער‬ ‫שטארקייט‪ ,‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫גאנצן‬ ‫זיין אפילו איין מצוה‪ָ ,‬אבער מיט'ן ַ‬ ‫"אדער ַאלעס ָאדער‬ ‫דאס נישט רעכענען מיט ַא חשבון פון ָ‬ ‫טאר ָ‬ ‫מען ָ‬ ‫דעמאלט גיט אים די מצוה‬ ‫ָ‬ ‫נאנט צום רבוש"ע דורך די מצוה‪,‬‬ ‫מצוה‪ ,‬ער ווערט ָ‬ ‫ּפראצענט‪,‬‬ ‫האט זיך געטוישט הונדערט ָ‬ ‫דאס הייסט ַאז אויב ער ָ‬ ‫גארנישט"‪ָ .‬‬ ‫אן 'אור'! דורך די מצוה ווערט אים געעפענט ַא ליכטיגקייט פון תשובה‪ ,‬אויב‬ ‫נאכנישט ָאנגעקומען צו‬ ‫דעמאלט איז ער ַא מוצלח‪ָ ,‬אבער אויב ער איז ָ‬‫ָ‬ ‫דאס מיט ַאן ערנסטקייט!‬ ‫טוט ער ָ‬ ‫דעמאלט איז ער איינגעשריבן אין דער קבוצה פון‬ ‫ָ‬ ‫ּפראצענט שינוי‬ ‫הונדערט ָ‬ ‫האט ָאבער‬ ‫וואס וויל תשובה טון‪ ,‬ער ָ‬ ‫מען רעדט פון איינער ָ‬ ‫זאגסטו ַאזוי?! ווער רעדט‬ ‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫וואס זענען 'דורכפעלער'‪ַ ...‬‬ ‫די מענטשן ָ‬ ‫שּפראך!‬ ‫ַ‬ ‫סארט‬ ‫דאס איז נישט די תורה'דיגע ָ‬‫שּפראך?! ָ‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫ַא ַ‬ ‫"זאג מיר די‬‫דארף מתקן זיין‪ ,‬און ער פרעגט‪ָ :‬‬ ‫וואס ער ַ‬‫זאכן ָ‬ ‫טויזנט ַ‬ ‫ערשטע טרעּפל וואו איך הייב אן"‪ .‬די תשובה פאר דעם איד איז‪ :‬הייב‬ ‫דארף מען תשובה טון! לויט די תורה‬ ‫טאג ַ‬ ‫אין דער תורה שטייט ַאז יעדן ָ‬ ‫וואס‪ָ ,‬אבער טו עס מיט אן‬ ‫אן ערגעץ וואו‪ ,‬נישט קיין חילוק מיט ָ‬ ‫זאל עוסק זיין דערמיט‪ ,‬ער‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫דארף ַא איד נעמען ַאן ענין אין זיין לעבן‪ָ ,‬‬ ‫ערנסטקייט! קום ַאריין אין דער וועלט פון תשובה‪ ,‬אפילו ַאביסל‪.‬‬ ‫סאך דרגות צו גיין‪ָ ,‬אבער ער איז‬ ‫נאך ַא ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫הארעווען דערין‪ ,‬אפילו ער ָ‬ ‫זאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪ ,‬און הייב זיך ָאן צו טוישן ביי דעם ענין! אויב דערווייל‬ ‫נעם איין ַ‬ ‫ּפלאץ וואו ער איז געווען פריער!‬ ‫שוין מער נישט אויף דעם ַאלטן ַ‬ ‫ּפראצענט‪ ,‬רוק עס ַארויף צו‬‫צוואנציג ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארט מיט‬ ‫אויסגעהאלטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ביזטו‬ ‫יעדע קליינע שינוי וועט ברענגען ַא 'שכר מצוה מצוה'‬ ‫ּפלאן צו גיין ווייטער ביז הונדערט‬ ‫ַ‬ ‫ּפראצענט‪ .‬אודאי איז דיין‬ ‫ָ‬ ‫ַאכציג‬ ‫סאך מדריגות‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫לאמיר נעמען 'ברכת המזון' ַאלס ַא דוגמא‪ :‬ס'איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬‫שטאּפלן‪ .‬דו ווילסט ַ‬ ‫ַ‬ ‫דערנאך גיין צו די קומענדיגע‬ ‫ָ‬ ‫ּפראצענט און‬ ‫ָ‬ ‫סאך‬ ‫האבן ַא ַ‬ ‫דארף ָ‬ ‫וואס מען ַ‬‫דא מענטשן ָ‬ ‫ווען עס קומט צום בענטשן‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫דאס צו עררייכן איז דורך‬ ‫ָאנקומען ווייט‪ָ ,‬אבער ַאנערקען ַאז דער מהלך ָ‬ ‫מאכט ַא קבלה‬ ‫טאקע געבענטשט‪ ...‬קומט ַא איד און ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫אמונה ַאז יענער ָ‬ ‫גיין צוביסלעך‪.‬‬ ‫דאס ממש די שלימות וואו‬ ‫ַאז ער גייט בענטשן אינעווייניג אין ַא סידור‪ .‬איז ָ‬ ‫סאך ווייטער מיט 'ברכת‬ ‫דארף ָאנקומען ַא ַ‬‫דארף ָאנקומען?! ניין‪ ,‬מען ַ‬ ‫מען ַ‬ ‫פאר ווייטער‬ ‫הייב זיך אויף און ָ‬ ‫ווארט מיט ַא ריכטיגע כוונה‬‫דארף ָאנקומען צו בענטשן יעדעס ָ‬ ‫המזון'‪ .‬מען ַ‬ ‫ַא מענטש וויל ַארבעטן אויף זיינע מדות‪ .‬ער הייבט אן ַאריינלייגן כוחות‬ ‫זאגסטו ַאז דו האסט זיך נישט משנה געווען?!‬ ‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬‫א‪.‬א‪.‬וו‪ָ .‬אבער ַ‬ ‫האט ער‬‫טאג ָ‬ ‫זאל נישט ווערן אין כעס אויף זיינע קינדער‪ָ .‬אבער איין ָ‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫אינטערעסאנטע ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַאז דו וועסט בענטשן אין ַא סידור וועסטו זען אן‬ ‫געווארן געפערליך אויפגערעגט‪ ,‬ס'איז ממש‬ ‫ָ‬ ‫פארלוירן‪ ,‬ער איז‬ ‫אינגאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיך‬ ‫ּפאסירן דער 'שכר מצוה מצוה'‪ ,‬און ַא שיינעם ָ‬ ‫טאג‬ ‫מאטיש ַ‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז ס'וועט‬ ‫פאר‬ ‫זאל ער יעצט טון?! הייב זיך אויף און ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫שטארקע בזיונות‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫געווען‬ ‫דארף‬‫טאקע אין ַא סידור‪ָ ,‬אבער איך ַ‬ ‫כאּפן‪" :‬איך בענטש ַ‬ ‫וועסטו זיך אליינס ַ‬ ‫באדייט‬ ‫פארן ַ‬‫פארן מיינט נישט ַאז עס גייט אייביג גיין געשמירט‪ָ ,‬‬ ‫ווייטער! ָ‬ ‫שטארקער"‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫מאכן ַא בעסערע קבלה‪ ,‬צו אינזין ָ‬ ‫קאר‪!...‬‬ ‫ַאז איך גיי נישט ַארויס פון דער ַ‬ ‫געמאכט‪ ,‬אפילו ס'איז נישט געווען קיין‬ ‫ַ‬ ‫וואס דו האסט‬ ‫די ערשטע קבלה ָ‬ ‫פארטיג‬‫דורכגעפאלן‪ ,‬בין איך ַ‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט ַאז "אויב איך בין יעצט‬ ‫ָ‬ ‫זאג‬ ‫ָ‬ ‫האט דיך ָאבער געגעבן דעם כח און די סייעתא דשמיא‬ ‫שלימות'דיגע קבלה‪ָ ,‬‬ ‫מאל‪ .‬חזר זיך‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫איינמאל און ָ‬ ‫ָ‬ ‫און 'לחיים טובים ולשלום'"‪ ...‬ניין! הייב אן‬ ‫צו גיין ווייטער מיט העכערע עבודת השי"ת!‬ ‫טאקע זיין מער נסיונות ווי דו האסט געמיינט‪ ,‬בסדר!‬ ‫איין ַאז אפשר וועט ַ‬ ‫קאר וועסטו צום סוף ָאנקומען!‬ ‫ווילאנג דו בלייבסט זיצן אין דער ַ‬‫ַ‬ ‫ָאבער‬ ‫אפילו איין מצוה‪ָ ,‬אבער מיט אן ערנסטקייט‬ ‫געמאכט פאר דיך!‬ ‫ַ‬ ‫צוביסלעך וועסטו ָאנהויבן שּפירן ַאז תשובה איז ָיא‬ ‫זאגט אין מסכת קידושין (סוף פרק א)‪" :‬כל העושה מצוה אחת‬ ‫די משנה ָ‬ ‫פטרון הפצה‬ ‫קרית יואל‬ ‫וומסב"ג‬ ‫‪718. 686. 8300‬‬ ‫קול הבינני‬ ‫ארה"ב‬ ‫ביהמ"ד קהל יטב‬ ‫‪Central Market‬‬ ‫לב ‪ 12‬גארפילד‬ ‫קראלי שמש שטיבל‬ ‫אפשר להשיג‬ ‫רובינפעלד ספרים‬ ‫‪072. 257. 7726‬‬ ‫א"י‬ ‫נתנדב לעילוי נשמתו הטהורה‬ ‫ביהמ"ד קהל יטב‬ ‫בית הספר‬ ‫ב' כרכים‬ ‫לב ‪ 5‬גארפילד‬ ‫הרה''ק רבי צדוק הכהן ב''ר יעקב זצוק''ל מ'לובלין‬ ‫ביהמ"ד אהל פיגא‬ ‫ב"פ‬ ‫שיעורי‬ ‫‪0333. 070. 6585‬‬ ‫בריטניה‬ ‫זצוק"ל ‪ -‬בעל פרי צדיק‬ ‫‪The Winery‬‬ ‫חובת הלבבות‬ ‫‪Eichlers‬‬ ‫לרגל יומא דהילולא ט' אלול‬ ‫קעטסקילס‬ ‫קראלי שמש שטיבל‬ ‫מאנסי‬ ‫באידיש‬ ‫‪0480. 20. 16. 18‬‬ ‫בלגיה‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חייי מזוני‬ ‫וויזניץ שמש שטיבל‬ ‫במקומות דלהלן‪:‬‬ ‫רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן‪.‬‬ ‫‪NY 42 4505‬‬ ‫פאפא שמש‬ ‫לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל ‪info machonhavineini. com -‬‬ ‫‪South Fallsburg‬‬ ‫מרכז‬ ‫ביהמ"ד אהל פיגא משה‬ ‫ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 26‬לאקער ‪42‬‬ ‫סאטמאר לאקער ‪ 40‬פארשעי‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער ‪#213‬‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 53‬לאקער ‪#62‬‬ ‫ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק‬ ‫ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר ‪25‬‬ ‫לאנדאן‪ :‬ביהמ"ד ביאלא ‪ 45‬לאקער ‪33‬‬ ‫ביהמ"ד רב טוב‬ ‫ביהמ"ד בית דוב‬ ‫קרית יואל‪ :‬ביהמ"ד בית‬ ‫מנחם זאב‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 13‬ביהמ"ד סטאלין‬ ‫ביהמ"ד ראדאשיץ‬ ‫לאקער ‪25‬‬ ‫מאנסי‪:‬‬ ‫ביהמ"ד בראשוב–לאקער ‪58Central Market‬‬ ‫ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל‬ ‫וויליאמסבורג‪:‬‬ ‫ביהמ"ד קראסנא לאקער ‪#166‬‬ ‫ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה‬ ‫בארא פארק‪:‬‬ ‫ניתן להשיג הגליון‬ ‫ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד‬ ‫ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ"‬ ‫ביהמ"ד ישמח‬ ‫ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר‬ ‫לאקער ‪219‬‬ ‫ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף‬ ‫ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל‬ ‫ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה‬ ‫‪The Winery 18 Ave‬‬ ‫במקומות הבאים‪:‬‬ ‫‪ || 8‬גליון הבינני‬