הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

||| שנת תשפ"ו לפ"ק ||| גליון קס"ו פרשת כי תבא
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
שליט"א
+א בך
א+בטח
ה אור
ה+עי+נים שטארקסטער
ַ
כל אשר חפץ ה';
די רואיגקייט ווען מ'ווייסט ַאז השי"ת איז דער
חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"א ,יום ראשון ּפרשת ויגש ,ה' טבת תשפ"א
בך א+בטח
+נקוּ+דה
חלק א'
ח +ל+מחש+בה
א
כאשר ירד הגשם מן השמים; יעדע קלייניגקייט ווערט געפירט מיט ַא הימלישן סדר
דער מענטש צו די אמונה ַאז דער אויבערשטער איז
דאס גיט אים ַא שלימות'דיגןשטארקער פון ַאלעםָ .ַ חובת הלבבות +אותיות מחכימות
מ'האט נישט די אמונה ,קעןָ ווילאנג
ַ בטחון! ווייל
אינגאנצן.
ַ רלאזן
פא ָ
נאכנישט ַ מען זיך ָ ישיִּ ,כי ַהבּ וֹ ֵרא יִ ְת ָּב ַרְך ָחזָ ק ִמ ָּכל ָחזָ ק ו ְּדבָ רוֹ נִ גְ זָ ר ִמ ָּכל דָּ בָ ר וְ ֵאין ֵמ ׁ ִשיב ֶאת דִּ ינוֹ.
וְ ַה ּׁ ְשלִ ׁ ִ
באגרעניצט ,קען וואס איז ַ
למשל ,ביי ַא נברא ָ ְּכמוֹ ׁ ֶש ָּכתוּב (תהלים קלה ,ו)ּ :כֹל ֲא ׁ ֶשר ָח ֵפץ ה' ָעשָׂ ה .וְ ָא ַמר (ישעיהו נה ,יא)ֵּ :כן יִ ְהיֶ ה ְדבָ ִרי ֲא ׁ ֶשר יֵ צֵ א
ַא מענטש נישט לייגן זיין פולע בטחון אויף ַא ִמ ּ ִפי לֹא יָ ׁשוּב ֵאלַ י ֵר ָיקם וגו'.
געהאט די
ַ וואלט
צווייטן מענטש ,אפילו אויב יענער ָ
ַאנדערע תנאים ַאז ער איז ַא רחמן און ער וויל מיר
האט נישט וואס וועט זיין אויב יענער ָ
העלפן ,ווייל ָ פולקאמע
ָ וואס ברענגט
ַא מחשבה ָ שטארקע
ַ שטארקסטער פון ַאלע
ַ דער
וואס וועט די מעגליכקייט און כח מיר צו העלפן? ָ
בטחון מ’דארףַ וואס
זאך ָ מיר שטייען ביי דער דריטער ַ
זא סכום פאדערט זיך ַא ַ
זיין אויב ,כדי מיר צו העלפןָ , דאס איז ַא חלק פוןדאס איז דאך ּפשוט ַאז ָ ָ יׁשיִּ ,כי
חזר’ן כדי צו ווערן ַא בעל בטחון :וְ ַה ְּׁשלִ ִ
וואס
וואס איז מער פון יענעמ'ס מעגליכקייט? ָ געלט ָ דער אמונהַ ,אז הקב"ה איז 'עשה ועושה ויעשה לכל ּבֹורא יִ ְת ָּב ַרְך ָחזָ ק ִמ ָּכל ָחזָ ק ְּוד ָברֹו נִ גְ זָ ר ִמ ָּכל ָּד ָבר ַה ֵ
העלפט מיר ַאז יענער איז ַא רחמן און ַאז יענער וויל וואס
דאס איז דער ערשטער אני מאמיןָ , המעשים'ָ , וְ ֵאין ֵמ ִׁשיב ֶאת ִּדינֹו -דער אויבערשטער איז
זאכןדא ַ דאך ָ מיר גוטס טוןָ ,אבער למעשה זענען ָ אין דעם ליגט אויך די אמונה ַאז דער אויבערשטער נאר וואס איז ָ זאך ָ שטארקע ַ ַ שטארקער ווי יעדע ַ
האלטן אים ָאּפ! ער איז נישט קיין כל יכול!וואס ַ
ָ גארנישט
נישטא ָ
ָ זאך ,ס'איז
שטארקער פון יעדע ַ
ַ איז וואס ער איז גוזר ,זענען דא ,און די ווערטער ָ ָ
וואס קען זיך קעגנשטעלן און טון ַאנדערש ָ שטארקער פון יעדע מציאות אויף דער וועלט ,ס'איז ַ
וואס ערגענצט דעם
דער מכה בפטיש ָ ווי זיין רצון. פארקערט ווי דער ס'זאל עּפעס טון ַ ָ נישטא ווער ָ
בטחון געפיל
ָאבער דער חובת הלבבות שמועסט אויס ַאז אויב אויבערשטער וויל.
דא ַאריין דער דריטער יסוד פון דערפאר קומט ָ ַ
דאס גוט דערהערן ,ער וועט עס ַא מענטש וועט ָ ְּכמֹו ֶׁש ָּכתּוב (תהלים קלה ,ו)ּ :כֹל ֲא ֶׁשר ָח ֵפץ ה' ָע ָׂשה -
מ'האט זיך איינגע'חזר'ט די
ָ וואס
נאכדעם ָ אמונהַ ,אז ָ
נאר ער וועט זיך זאגן בלויז 'משפה ולחוץ'ָ ,נישט ָ דאס טוט ער און וואס דער אויבערשטער ווילָ , ַאלעס ָ
ערשטע צוויי יסודות ַאז ( )1דער אויבערשטער איז
דאס מעורר זייןשטארק מתבונן זיין דערין ,וועט ַָ ַאזוי ווערט אויסגעפירט .וְ ָא ַמר (ישעיהו נה ,יא)ֵּ :כן יִ ְהיֶ ה
דער מקור הרחמים ,און ַאז ( )2דער אויבערשטער
טאקע? רוואס ַ
פא ָביי אים ַא נייע געפיל פון בטחוןַ . ְד ָב ִרי ֲא ֶׁשר יֵ ֵצא ִמ ִּפי ֹלא יָ ׁשּוב ֵאלַ י ֵר ָיקם וגו' -ווען
זאך פאר מיר ,איז שוין וואס ס'איז די בעסטע ַ ווייסט ָ
דאס מצרף צו די ַאנדערע זיבן
ווייל דער מענטש איז ָ דאס נישט זאגט ַא דיבור ,גייט ָ דער אויבערשטער ָ
דער מענטש ַאצינד ַארומגענומען מיט ַא הרגש פון
וואס ברענגען בטחון.
מחשבות ָ ׁר ָח ַפ ְצ ִתּי – עס ׂה ֶאת ֲא ֶשצוריק אומזינסטִ ,כּי ִאם ָע ָש
ווארימקייט ,ער ווייסט שוין ַאז דער אויבערשטער וויל
לעמאל ,מער ווי מ'קען זיך פארשטעלן. ָ מיר העלפן ַא צוערשט געדענקט ער ַאז דער אויבערשטער וואס ס'איז זיין רצון. ווערט אויסגעפירט ּפונקטליך ָ
ַאצינד לייגט ער יעצט צו דעם דריטן יסוד ַאז דער וואס קען נאר זיין; ער איז דער גרעסטער רחמן ָ
ָאט דער דריטער מהלך המחשבה איז שוין
באווייזןָ .אט דער מקור הרחמים רבוש"ע קען ַאלעס ַ האט אים ליב און וויל
געדענקט ַאז דער אויבערשטער ָ
געווארן אין ּפרק שני ,וואו ס'איז אויך
ָ דערמאנט
ַ
זאך פאר מיר, וואס ס'איז די בעסטע ַ וואס ווייסט ָ ָ - אים העלפן; ער געדענקט ַאז דער אויבערשטער איז
געווארן ַאלס די דריטע פון די זיבן
ָ אויסגערעכנט
שטארק
ַ לעמאל געבן -איז ַאזוי
ָ וואס וויל מיר ַא און ָ באשיצט אים מיט גאנצן צייט ,און ַ
משגיח אויף אים ַא ַ
מאכן דעם מענטש פאר ַא בעל בטחון. וואס ַ
יסודות ָ
וואס קען אים שטערן. נישטא עּפעס ָ ָ ַאז ס'איז באדערפענישן .און בנוסף דערצו ,לייגט ַאלע זיינע ַ
גליון הבינני || 1
אפשר גייט שנייען ,אפשר גייט נישט שנייען... ּפאסירטָ ,אבערהאבן ַזאכן ָ
רוואס די ַ
פא ָָאּפ די סיבה ַ דא ַאן ענין פון ַא חטא
אפילו אויב ס'איז ח"ו ָ
וואס ס'איז דעם אויבערשטנ'ס קיינער ווייסט נישט ָ האטרוואס דער אויבערשטער ָ פא ָ די אמת'ע סיבה ַ דאס אויך נישט שטערן דעם (שמא יגרום החטא) קען ָ
מ'זאל זען די
ָ דאס קומט אונז לערנען ַאז ּפלאןָ .
ַ סאך
ּפאסירן ,איז ַא ַ
זאכן זאלן ַ געמאכט ַאז די ַ
ַ באמת מאקסימום גוטס!דאס ַ אויבערשטן פון מיר געבן ָ
מ'זאל דערהערן ַאז ָ השגחה ּפרטית אין דער בריאה, העכער ווי אונזערע מצומצם'דיגע מחשבות! זאך פאר מיר יעצט איז ס'קען זיין ַאז די בעסטע ַ
פארשטיין ַאז די מ'זאל ַזאך איז ַא נס נסתרָ , יעדע ַ וואס וועט מיר ברענגען ַא צער אויף דער עּפעס ָ
טאג...
ַא געווענליכער ָ
ּפאסירטוואס ַ זאך ָ זעלבע איז ביי יעדע איינציגסטע ַ דאס קענסטו זיין זיכער ַאז ס'איזמינוטָ ,אבער ָ
געוואלדיגן
ַ דא ַארויס ַא
דער טוב הלבנון ברענגט ָ ּפהאלטן דעם
וואס קען ָא ַ זאך ָ
נישטא קיין שום ַ
ָ
גלאטיג
געפארן ַָ טאג איז מיט'ן מענטש ,אויך ווען ַא ָ
טראכטן ַאז
ַ דערהער :מיר זענען צוגעוואוינט צו וואס איז
זאך ָאויבערשטן פון מיר געבן די בעסטע ַ
געפארן" ...אויב ָ איז נישט ּפשט ַאז "ס'איז גוט
סארט טעג, רמאלע' און געווענליכע ָ'נא ַדא ָ
ס'זענען ָ גוט פאר מיין טובה.
האט דער טאגָ , גארנישט געשען אין דעם ָ ס'איז ָ
דא אומגעווענליכע טעג.און ס'זענען ָ
געוואלדיגע נסים נסתרים ַ געמאכט
ַ אויבערשטער פארשטייט די טובה פון רעגן און
יעדער ַ
גארנישט געשען! ס'זאל ָ
ַאז ָ וואס יעדערטאג ָ טאג' מיינט ַא ָ רמאלער ָ 'נא ַ
ַא ָ
שניי
ּפאסירט
גארנישט ַ ס'האט ָ
ָ וואס
טאג ָ וואונטשט זיךַ .א ָ
טאג...
איינפאכער ָ
ַ זא
גארנישט ַא ַ
ס'איז ָ זאל ַארויסנעמען דעם וואס ָ
עּפעס אויסטערליש ָ צומאל ווען מ'לערנט דעם יסוד ברענגט עס ָ
דינסטאג
ָ פארשטעלן ַאז אין ַא גרינעם לאמיר זיך ָָ רמאלן מהלך החיים .ער שטייט נא ַ מענטש פון זיין ָ שטארקן הרגש ביים מענטש. ַ נישט ַארויס גענוג ַא
"וויאזוי איז געווען
ַ ָאוונט פרעגט מען פון איינעם: האט ַא שיעור תורה ,ער דאווענען ,ער ָ אויף ,ער גייט ַ ווען מ'לערנט ַאז דער אויבערשטער איז דער מקור
טאג .ס'איז
זאגט ער" :סתם ַא ּפשוט'ער ָ טאג?" ָ דיין ָ פרישטאג ,ער גייט צו דער ַארבעט ,און ווען ָ עסט ס'זאל ַאריינברענגען ַא
ָ הרחמנות איז גרינגער ַאז
מיר נישט ָאנגעקומען אין דער פאסט ַא טשעק פון וויאזוי איז געווען דיין
ביינאכט" :נוַ ,ַ מ'פרעגט אים ווארימען געפיל ביים מענטשָ .אבער דער דריטער ַ
האט וואס ָ
דאלער פון עּפעס ַא גביר ָ הונדערט טויזנט ָ רמאל!".
נא ַ זאגט ער" :ברוך ה'ָ , טאג?"ָ -
ָ פאקט :דער יסוד הערט זיך מער ווי ַא טרוקענער ַ
געלאזט ַא ירושהָ ...אבער ברוך ה' ,ס'איז מיר ָ מיר שטארקער ווי ַאלעס .נו אודאי,ַ אויבערשטער איז
טאג
שטארק ַאז אינמיטן ָ ַ האפט
דער מענטש ָ
וואס דען? ס'איז דאך די אלף בית פון אמונה... ָ
דערמאנונגען אין
ַ אויך נישט אנגעקומען קיין חובות וואס
ן-קאל ָטעלעפא ָ
ָ זאל נישט ַאריינקומען ַא ָ
טאג"...
ּפאסט .סתם ַא ָדער ָ האפטטאג .ער ָ וועט אים צעשטערן דעם רואיגן ָ דער ּפירוש טוב הלבנון אויפ'ן חובת הלבבות
וואס ער
ַאז ס'גייט נישט אונטערקומען קיין טרדות ָ וואס
גיט אונז ָאבער ַא נייעם בליק אויף דער כוונה ָ
וואך שּפעטער ווערט ער געוואויר, ָאבער ַא ָ
יאָ ,אטעמט ער ס'ּפאסירט ָ
ַ דארף מסדר זיין .אויב ַ דא ַארויסברענגען .דער דער חובת הלבבות וויל ָ
וויאזוי
גאס זעט מען ַ ַאז אויף די קעמרעס פון דער ַ
זאל מען טון? ַאזוי גייט "וואס ָ זאגטָ : שווער און ער ָ גאנצן מ'דארף ָאּפלערנען דעם ַ ַ זאגט ַאז טוב הלבנון ָ
געלאקערט אויף אים רח"ל. ָ האט
ַא גויַ ,א רוצח ָ
די וועלט"... וואס דער חובת הלבבות ברענגט נאר דעם ּפסוק ָ
רפאסט מיט פא ַהאט אים דער גוי ַ ָאבער למעשה ָ
ׁמיִ ם,
שַ
ׁלֶ ג ִמן ַה ָ ּ
ש
ׁם וְ ַה ֶ ּ
ׁר יֵ ֵרד ַהגֶ ֶּש
סוף דערפוןִ :כּי ַכ ֲּא ֶש
האט דער אויבערשטער פינף מינוט .ווייל ּפונקט ָ דא רופט אריין זיין זון'ס מלמד ַאז ס'איז נישט ָ
ׁר יֵ ֵצא ִמ ִפּי ֹלא יָ ׁשּוב ֵאלַ י ֵר ָיקם. וכו' ֵכּן יִ ְהיֶ ה ְד ָב ִרי ֲא ֶש
זאל ער ַארויסגיין פינף טאג ָ געמאכט ַאז יענעם ָ ַ וואס צו טון מיט'ן טראכטן ָ ַ מ'דארף
ַ ַאזוי ּפשוט;
מינוט פריער ווי זיין געווענליכע צייט און ַאזוי איז אויסארבעטן וועט מען ַ קינד .אויב ס'וועט זיך נישט דא ַא משלּ :פונקט ַאזוי ווי מ'זעט
זאגט ָ
דער ּפסוק ָ
כאּפט זיך דערדעמאלט ַָ געווארן.
ָ געראטעוועט ַ ער וואס
ּפריוואטער מלמד ָ ַ צאלן געלט פאר ַא דארפן ָ ַ ַאז ס'גייט רעגן און שניי פון הימל ,און ס'איז זייער
דינסטאג איז בכלל נישט
ָ וואך
פאריגע ָ מענטש ַאז ָ טעלעפאן ַאז
ָ דא קומט ַא זאל צולערנען מיט איםָ . ָ רוואס דער אויבערשטער טוט פא ָקלאר די סיבה ַ ָ
האט דיר טאג' ...דער רבוש"ע ָ געווען 'סתם ַא ָ רּפלאנטערט
ָ פא
דא ַ צאלן ַאן ַאלטן חוב; ָ בא ָ
מ'דארף ַַ דאס ,ווייל עס ברענגט ַא מורא'דיגע תועלת פאר ָ
געמאכט ַא נס נסתר! ַ דעמאלט
ָ האט בכלל נישט וואס ער ָ ער זיך מיט ַא שכןָ , וואסערן די
בא ַדער בריאה .ערשטנס ,ווייל עס טוט ַ
געטראכט ַאז ס'גייט זיך ַאזוי אויסשטעלן .דער ַ ערד ,און צווייטנס ,ווייל ס'ווערט דערפון טייכן און
געראטעוועט
ַ האט דיר ממש
השי"ת ָ זאכן.
ּפאסירן די ַאלע ַ ס'זאלן נישט ַ
האפט ַאז ָ מענטש ָ וואס ַאלע טייכן גייען צום ים ,און פון קוועלערָ ,
זא
טאקע נישט געווען ּפונקט ַא ַ און אויב ס'איז ַ גלאטיג.
זאל אים פארן ַ טאג ָ
ער וויל ַאז דער ָ דארט גייט עס צוריק צו די וואלקענעס און ס'קומט ָ
דאך ּפונקט ַאזוי זיין ַאז אין דעם
מעשהָ ,אבער ס'קען ָ ראּפ אויף דער ערד.מאל ַא ָ
כא ָ
נא ַ ָ
האט וואס ָ
געשטאנען ַא מקטרג אין הימל ָ ַ טאג איז
ָ טאג'
באגריף ווי ַא 'סתם ַא ָ
זא ַ
נישטא ַא ַ
ָ
טאג ווען
זא מושג ווי ַא ָ
נישטא ַא ַ
ָ ָאבער באמת איז
האט ַא הימלישן חשבון
ַאלעס ָ
האטגעוואלט דיר שעדיגןָ ,אבער דער אויבערשטער ָ ָ
פארט נישט פון גארנישט ָ פארט גרינג ,ווייל ָ
ַאלעס ָ ׁר יֵ ֵצא
זאגט דער ּפסוק ווייטערֵ :כּן יִ ְהיֶ ה ְד ָב ִרי ֲא ֶש ָ
האט דיר ַאריינגעלייגט ַא געהאט און ער ָ ַ רחמנות
באגלייט אוןוואס ַדא ַא רבוש"ע ָ זיך ַאליין ...ס'איז ָ פארשטיין ַאז זאלט איר ַ ִמ ִפּי ֹלא יָ ׁשּוב ֵאלַ י ֵר ָיקם – ַאזוי ָ
האט דיר ָאּפגעהיטן וואס ָ
מחשבה צו געבן צדקה ָ
טאג פאר דיין טובה. פירט יעדע רגע פונעם ָ ּפאסירט אויף דער וועלט, וואס ַזאך ָ ס'איז מיט יעדע ַ
פון ַאלעם בייזן.
כאטש מענטשן ווייסן נישט פון קליין ביז גרויסָ .
דו געדענקסט שוין נישט ַאז ווען דו האסט האט דערפאר ָ
ַ דער טוב הלבנון איז מסבירַ ,אז
'צופאל'
ַ דעם טעם דערפון ,און ס'קוקט אויס ווי ַא
געיאגט,
ָ האסטו זיךגעהאלטן אינמיטן ּפסוקי דזמרה ָ
ַ זא
געמאכט אין דער בריאה ַא ַ ַ דער אויבערשטער
האט ַא זאל מען געדענקן ַאז ַאלעס ָ ָאן קיין סדרָ ,
נאך געלט .בעצם און ּפונקט איז ָאנגעקומען איינער ָ לעמאל
ָ ס'פארט נישט ַא
ָ מושג פון רעגן און שניי ,וואו
האט ּפאסירונג ָ 'סיבה סדורה בחכמה ובתבונה' .יעדע ַ
ביזטו געווען אויפגערעגט ,ווייל ער איז שוין געווען מאל רעגנט נישט, יאַ ,א ָ
מאל רעגנט ָ די זעלבעַ .א ָ
באשטימטע סיבה ,און ַאלעס דרייט זיך מיט ַא ַא ַ
נאך געלט היינט ,און וואס גייט ָ
דער דריטער מענטש ָ ּפאסירט לבטלה. גארנישט ַ ּפונקטליכן תכלית און ָ
דאווענען אויך ,און אונטער'ן טלית זענעןדו ווילסט ַ זאך פירט אויס דעם ווילן פון השי"ת ,לויט זיין יעדע ַ
שוין נישט געבליבן די קליינע מטבעות ...האסט
געדארפט זוכן פרישע געלט פון דיין קעשענע ,און ַ ָאט די צדקה געוואלדיגע חכמה. ַ
וואס דו האסטָ
ּפונקט ווי ווען דו זעסט 'גשם ושלג' דערהערסטו
האסטו ס'האט דיר זייער געשטערטָ ,אבער למעשה ָ ָ זאלסטו ַאז ס'איז בעצם ַא שידוד מערכהַ ,אזוי ָ
געטראכט" :ברוך ה' ַאז איך קען געבן צדקה"ָ .אט
ַ
וואס דו האסט געגעבן, די מחשבה און ָאט די צדקה ָ
געראטעוועט פון דעם מקטרג .ס'איז ַ האט דיר ָ
געגעבן, זאכן פון דיין לעבן פארשטיין ַאז ַאלע ַאנדערע ַ
ַארבעטן אויפ'ן זעלבן אופן פון שידוד מערכות .ווי
ַ
געווען ַא 'צדקה תציל ממות'. האט דיר
ָ זאגט פריערִּ :כי גָ ְבהּו ָׁש ַמיִ ם ֵמ ָא ֶרץ ֵּכן
יכםַ .אזויווי ּומ ְח ְׁשב ַֹתי ִמ ַּמ ְח ְׁשב ֵֹת ֶ
יכם ַ
דער ּפסוק ָ
ּגָ ְבהּו ְד ָר ַכי ִמ ַּד ְר ֵכ ֶ
דאס ַאנדערש ווי ווען מ'זעט אויפ'ן
געוואלט שלעכטסָ האט דירוואס ָ
וואס איז ָ
ָ
קעמרע איינער ָ געראטעוועטַ דא ַאדי הויכקייט צווישן הימל און ערדַ ,אזוי איז ָ
ווייטע חילוק צווישן די מחשבות פון ַא מענטש און
טון? מיר גלייבן דאך באמונה שלימה ַאז יעדן
זאכן!
ּפאסירן ַאזעלכע ַ
טאג ַאיינציגסטן ָ פון דעם מקטרג די מחשבות כביכול פונעם אויבערשטן .ווען דער
זאכן מיט זיין קליינעם שכל ,לערנט ער מענטש זעט ַ
|| 2גליון הבינני
ב
לעמאל מיט זיין מדת החסד
ָ באגלייט ַא
וידעתם כי אני ה'; דער רבוש"ע ַ
בא ַאמטע
שּפיטאל ַ
ָ דאקטוירים אוןצום ביישּפילָ : טאג'.זיין לעבן און היינט גייט נישט זיין 'סתם ַא ָ האלפן ,זעט
אומבא ָ
ַ אויב מ'שּפירט זיך
ּפאציענטן ל"ע ,זייוואס ַארבעטן מיט קריטישע ַ ָ האבזאגן" :איך ָ
זאל אויפשטיין אינדערפרי און ָ ער ָ מען השגחה
האלטן רואיג ,מיטלעמאל ַ
ָ מ'דארף זיך ַא
ַ ווייסן ַאז טאג גייט זיך היינטוויאזוי דער ָ
נישט קיין ַאנונג ַ וואלט אמת'דיג געגלייבט ַאזאויב ַא מענטש ָ
קאלטקייט ,וויילגעוואלדיגע ישוב הדעת און ַ ַ ַא וואסאויסשטעלן .רבוש"ע ,העלף מיר ַאז ַאלעס ָ יעדע ּפרט פונעם לעבן ווערט געפירט דורך השי"ת,
מאכן החלטות .זייער מח מ'דארף יעדע סעקונדע ַ ַ זאל זיין מיט ָאפענע חסדים קומט אויף מיר היינט ָ גלאטיג,
פארט ַ אפילו ווען ס'קוקט אויס ַאז ַאלעס ָ
מאכן קיין
כזאם ,כדי נישט צו ַ ווא ַ
שטארק ַ ַ ַארבעט האבן די כוחות ָאנצונעמען ריכטיג ַאלעסכ'זאל ָ
און ָ וואלט דער מענטש געבליבן רואיג ,אפילו דעמאלט ָ
ָ
קיינמאל
ָ באשלוסן .זיי ווייסן גוט ַאז מ'קעןווילדע ַ ּפאסירן".
וואס גייט ַ
ָ האט זיך נישט וואס ער ָזאכן ָ ּפאסירן ַ
ווען עס ַ
וואס די קומענדיגע מינוט וועט ברענגען. נישט וויסן ָ דאס איז דער ריכטיגער בליק על פי תורה ַאז ָ פארגעשטעלט ַאז ס'גייט קומען.
ָ
וואס דרייען
נאך ַא ביישּפיל זענען ביזנעסלייט ָ ָ האבן די זעלבע הרגשה זאל ַא איד ָ יעדן אינדערפרי ָ נארַ ,אז מיר זענען נישטּפראבלעם איז ָָ דער
מיליאנען .דער מענטש ווייסט שוין ָ מיט שווערע דאקטער טאג ווען מ'ווייסט ַאז "דער ָ ּפונקט ווי ַא ָ פארט
דאס לעבן ָטראכטן ַאזוי .אויב ָ
צוגעוואוינט צו ַ
וואס
האט נישט קיין מושג ָ טאג ַאז ער ָ ָאנהויב ָ זאגן תשובה"ַ ...אן ערליכער איד שטייט וועט היינט ָ ס'ּפאסירן נישט קיין אויסטערלישע ַ רמאל ,און
נא ַָ
כמיטאג .ס'קעןָ נא
גייט זיין היינט דריי ַאזייגער ָ האפט צו השי"ת ַאז ַאלץ וועט אויף אינדערפרי און ָ כאּפן מיר נישט קיין התּפעלות ,און ַ זאכן,ַ
זאל איבערדרייען וואס ָ
קאל ָ טעלעפאן ָ
ָ ַאריינקומען ַא "באשעפער איך בעט דיר זיין בסדר .ער איז מתּפללַ : מ'געדענקט נישט ַאז דער אויבערשטער פירט ַאלעס
פארקערט .ער טאג ,צום גוטן ָאדער ַ גאנצע ָ זיין ַ זאל זיך באמערקן ווי דו פירסט מיר ,איך ָ כ'זאל ַ
ַאז ָ אויף יעדן טריט.
וואס וויל רעדן צו אים" :רוף זאגט פאר איינער ָ ָ שּפאצירט ער ַארויס פון הויז,
ַ פארלירן"ַ ...אזוי
נישט ַ זאמלן געלט פארט צו ַ למשל :ווען ַא מענטש ָ
איינמאל איך בין שוין
ָ מיר פאר איינס ַאזייגער ,ווייל גאס מארגן' אויף דער ַ ווען איינער גריסט אים 'גוט ָ דערמאנט ער זיך ַאז דער
ַ דעמאלט
ָ אין חוץ לארץ,
ראנטירן.
גא ַגארנישט ַ אין דער ַארבעט ,קען איך ָ רטראכטַ פא
כאּפט ער אפילו נישט ,ווייל ער איז ַאזוי ַ ַ אויבערשטער פירט די וועלט .אויב דער איד ָ
האט
טעלעפאנען מיט ַאלערלייָ ס'הייבן אן ַאריינקומען טאגאין דער מחשבה" :רבוש"ע ,העלף מיר ַאז מיין ָ געלערנט ַאביסל חובת הלבבות זעט ער ממש בחוש
פארדעם איז כאּפסטו מיר ַ זאכן .אויב ַ קאמּפליצירטע ַ ָ זאל גיין ריכטיג היינט"... ָ באגלייט אים .היות ער וויאזוי דער אויבערשטער ַ ַ
וואנט ,איך
נאכדעם קענסטו רעדן צום ַ גוטָ ,אבער ָ האט נישט זיין געווענליכן סדר היום ,ער איז נישט ָ
ער ווערט נישט איבערגענומען פון
נישטא"...
ָ בין שוין מצבים ּפלאץ ,ער איז אין ַא שטיקל ַ אויף זיין געווענליכן
פארזיכערט!
קיינער איז נישט ַ טאקע
ווען ַא מענטש לעבט ַאזוי ,געפינט ער זיך ַ האט ער יעדן אינדערפרי ַא שטיקל גלות ,דעריבער ָ
אין דער טבעָ ,אבער ער איז נישט ַאזוי ַאריינגעטון טאג ,ער ווייסט
פאר'ן ָאנהויבן דעם ָ נאך ַמא ָ דרא ַ
ַ
דאס זעלבע איז ביי מנהלים פון מוסדות וועלכע ָ
אין דער טבע ,ווייל ער לעבט זיך אין זיין אייגענע טאג וועט אים ַאלץ ברענגען ,און וואס דער ָ נישט ָ
קאּפ און זיי ווייסן שוין פון
סאך אויפ'ן ָטראגן ַא ַָ
וועלט פון אמונה. טאקע ָאפענע השגחה ּפרטיות. דערפאר זעט ער ַ ַ
פאראויס ַאז זייער סדר היום גייט נישט זיין רואיג. ָ
ווען ַא איד לעבט ַאביסל חובת הלבבות'דיג ,און
אומגעראכטענע
ָ סארטעס קומען כסדר ַאריין ַאלע ָ פארנומען
נאטירליך ,ווען ַא מענטש איז ַ ַ
ער געפינט זיך אין ַאן אומגעווענליכן מצב ,זעט ער
וויאזוי
דארף מען וויסן ַבאזונדער ַטאג ַזאכן ,און יעדן ָ ַ האלט אינמיטן, מיט ַאן אייגענע ּפרשה וואו ער ַ
לאזט זיך נאר פירן ,זעט זאכן .אויב ער ָ מורא'דיגע ַ
וויאזוי צו ענטפערן.
האנדלען און ַ צו ַ שטארק ַאנדערעַ אינטערעסירט אים נישט ַאזוי
ער ווי פון הימל דרייט מען אים.
זא
טאג איז ַא ַ
זאגט אונז :יעדער ָ דער רבוש"ע ָ זאכן .ווען איינער קומט אים דערציילן די נייעס, ַ
דאקטוירים טאג ,נישט בלויז פאר ָ קאמּפליצירטער ָ
ָ אינגאנצן מיט יענעם ,ווייל "איך
ַ איז ער נישט מ'פארגעסט ַאז מ'איז ָאנגעוויזן
ַ ווען
ָאדער מנהלים ,נאר פאר יעדן מענטש! אויב דו האב יעצט ַאנדערע דאגות ,ס'גייט מיר נישט אן דיָ אויף השי"ת
שלאפסט ,דו ביזט
דאס נישט ,מוז זיין ַאז דו ָ
שּפירסט ָ נארישקייטן"...ַ ָאבער דער זעלבער מענטש ,ווען ער געפינט
לזא
דארפסט זיך ַא ָ נישט אין דעם ריכטיגן מצבַ . דאס זעלבע איז ווען ַא מענטש שטייט אויף ָ זיך אינדערהיים מיט זיין געווענליכן סדר היום פון
אויפוועקן און דערהערן דעם ריכטיגן מציאות. מאכט אינדערפרי און ער ווייסט ַאז דער רבוש"ע ַ פארברענגטמיטוואך; ער ַ
ָ דינסטאג און
ָ נטאג,
מא ָ
ָ
טאג .ער שטייט ַא האר ַאוועק מיט אים ניסים יעדן ָ סתם מיט זיינע קינדער ,ער קומט און גייט פון
פארציילט ַאז ַאלעס איז
שם הוי"ה ַ דעמאלט זעט ער נישט
ָ ביהמ"ד צו דער ארבעט,
העכער די טבע ראטעוועט אים. פון דעם ַארגסטן ,און דער רבוש"ע ַ
ּפאסירן ַארום אים ,נעמט עס זאכן ַדעריבער ווען ַ עּפעס מורא'דיגע השגחה ּפרטית אויף יעדן
פארשטיין מיט ַא יסוד פון דאס בעסער ַ מ'קען ָ
אים נישט ַארויס פון די כלים ,אפילו ווען עּפעס טריט און שריט.
הייליגן חתם סופר (תורת משה ריש ּפרשת וארא)ָ ,
וואס ער
דאך האט ָ
געּפלאנט ,ווייל ער ָ
ַ האט
גייט נישט ווי ער ָ ביינאכט
ַ רוואס? ווייל ער טוט נישט היינט פא ַָ
ברענגט פונעם רמב"ןאַ ,אז דער שם פון 'שד-י'
נארהאט ָ געוואוסט ַאז 'עּפעס' גייט געשען ,ער ָ טאג' ...און היות דער
ַא שידוך ...ס'איז 'סתם ַא ָ
וואס השי"ת פירט די וועלט ווייזט אויף די הנהגה ָ
ּפאסירן ...ער איז
'וואס' עס וועט ַ
נישט געוואוסט ָ טאג אין דעם
מענטש גייט נישט ַאריין פון ָאנהויב ָ
מיט'ן דרך הטבע ,און דער שם 'הוי"ה' ווייזט אויף די
געווען גרייט דערויף ,און אויסערדעם ווייסט ער ַאז מצב ַאז ער איז ָאנגעוויזן אויפ'ן אויבערשטן יעדע
וואס השי"ת פירט די וועלט אויף ַאן אופן פוןהנהגה ָ
וואס איז געשען ,איז בעצם געווען די בעסטעזאך ָ די ַ טאקע נישט דורכאויסרגע ,דעריבער זעט ער עס ַ
'למעלה מדרך הטבע'.
פאר אים.
זאך ַ ַ מאטיש ברענגט עס אים אויטא ַ
ָ טאג ,און
דעם ָ
וויבאלד מיר געפינען זיךַ זאגטַ ,אז
דער רמב"ן ָ
מאכן איבערגעטריבענע השתדלות מיט ַא צו ַ
וואס קוקט אויס ווי ַאלעס פירט זיך אין ַא וועלט ָ לעמאל זיין אויף ַאלערט...
ָ ַא
מאנגל פון בטחון.
ַ
געוואלט ַאז
ָ האט דער אויבערשטער מיט טבעָ , רהאן טויזנטער מענטשן פא ַ
אייגנטליך זענען ַ
נארדאס איז ָ
דערמאנען ַאז ָ
ַ גאנצן צייט זיך
מ'זאל ַא ַ
ָ טאג ווען זיי שטייען אויף אינדערפרי, וואס יעדן ָ
ָ גארנישט
געדענק ַאז מ'קען ָ
דאכט זיך ַאזויָ ,אבער באמת איז השי"תוואס ַ
ַא נסיון ָ דארף מען זייןאיז זייער ערשטע מחשבה ַאז היינט ַ ראויסזאגן
ָ פא
ָ
לעמאל משדד מערכות .דער רעגן איז ַא נס פון ָ ַא זא
האבן ַא ַ
רוואס? ווייל זיי ָ כזאםַ .
פא ָ ווא ַ
ַאלערט און ַ דער חובת הלבבות לערנט אונזַ ,אז ַא איד דארף
שידוד מערכות ,די מענטשן ַארום דיר זענען שידוד סאך חיות דערפון. סארט ַארבעט ,און זיי נעמען ַא ַָ טאג ַאז דער אויבערשטער פירט זיך איינ'חזר'ן יעדן ָ
געהאט דער שורש נשמה פונעם רמב"ן( .עיין בספר חוט המשולש דף קמ"ד ,שאול בחיר ה' דף י' בשם המהר"ם שיק ,ובהקדמה לספה"ק 'ישמח משה' על נ"ך)
ַ האט
געזאגט ַאז דער חתם סופר ָ
ָ האבן צדיקים
א .כידוע ָ
גליון הבינני || 3
וואס איז משדד ַאלע מערכות ,איך איך בין דער ָ דאס מסביר לויט דעם דער חתם סופר איז ָ מערכותַ ,אלעס איז שידוד מערכות!
סארטבין העכער די טבע! איך בין העכער יעדע ָ דא אין שער וואס מיר לערנען ָ שטיקל חובת הלבבות ָ געמאכט
ַ האט דער אויבערשטער דעריבער ָ
וואס דו קענסט זיך נאר פארשטעלן! און כ'ביןגבול ָ זא איינעםרלאזן אויף ַא ַ
פא ָהבטחוןַ ,אז מ'קען זיך נאר ַ געזאגט:
ָ האטדי נסים פון יציאת מצרים און ער ָ
דיר מבטיח ַאז איך בין 'נאמן לשלם שכר' .איך וועל זאגט דישטארקער פון ַאלצדינג .דעריבער ָ ַ וואס איז
ָ
דאס געטון ,כדי האב ָ'וידעתם כי אני הוי"ה' – איך ָ
פאר דיר!
זאך ַ
לעמאל טון די בעסטע ַ
ָ ַא וואס דער שם הוי' ווייזט ַאז דער תורה 'אני הוי"ה'ָ ,
וואסער רינט ,אפילו זאלט זען ַאז אפילו ווען ַ איר ָ
אפילו אויב ַא מענטש זאל חלילה ָאּפטון די אויבערשטער איז העכער די טבע ,ער איז העכער
ווען ַא מענטש גייט און קומט ,ווערט ַאלעס געפירט
האט ער געטון איין
ערגסטע עבירותָ ,אבער אויב ָ דערפאר קען מען זיך
ַ שטארקער פון ַאלעם ,אוןַ און
דורך דעם אויבערשטן .יעדע קלייניגקייט קומט פון
רלאזן ַאז ער איז נאמן לשלם שכר! פא ָאמת'דיג ַ
זאך ,איז דער אויבערשטער 'נאמן לשלם שכר',גוטע ַ דאס איז געווען דער תכלית פון יציאת מצרים, הימל! ָ
צוריקהאלטן דעם
ַ זאך קען נישט ווייל קיין שום ַ דא עּפעסטראכט ַאז ס'איז ָ
ַ ווילאנג ַא מענטש
ַ
ווייל ווען דו וועסט זען ַאז דער אויבערשטער קען
פאר'ן מענטש.
אויבערשטן פון געבן גוטס ַ ּפהאלטן דעם אויבערשטן פון וואס קען חלילה ָא ַ ָ
פארשטיין ַאז אפילו ַאלעס איבערדרייען ,וועסטו ַ
דעמאלט קען זיך דער מענטש ָ משדד זיין מערכות,
צומאל איז די בעסטע ָ דערמאנט:
ַ נאר ווי יא ָאנגיין
זאל ָ
ווען דער אויבערשטער וויל ַאז די טבע ָ
רלאזן ַאז השי"ת וועט אים פא ָאינגאנצן ַ
ַ נישט
זאל יעצט דורכגיין ַא פאר'ן מענטש ַאז ער ָ זאך ַַ געהעריג ,איז עס אויך נאר ווייל ער פירט ַאלעס.
וואס
דא ַא סיבה ָ
צאלן שכר ,ווייל אפשר איז יעצט ָ בא ָ ַ
וואס וועט אים נישט זיין ַאזוי גרינג. שוועריגקייט ָ
האלט אים צוריק פון געבן יעצט שכר חס ושלום. ַ נאמן לשלם שכר – ווייל ער איז
ָאבער אויב ער געדענקט ַאז דער אויבערשטער
האט מען דעמאלט ָָ לעמאל נאר גוטס,ָ טוט מיר ַא האלט אים ָאּפ פון געבן שכר
גארנישט ַ
ָ שטארקער פון ַאלעס
ַ
געוואלדיגע רואיגקייט ,ווייל מ'ווייסט ַאז דער ַ ַא דא
טראכטן" :אפשר איז ָ
ַ ַא מענטש קען אפילו דערפאר זעט מען ַאז
ַ זאגט דער חתם סופר ַאז ָ
אויבערשטער איז נאמן לשלם שכר ,און "שכר ּפראבלעם פון 'שמא יגרום החטא' .היות איךָ ַא האבן יראת שמים -ווימ'דארף ַָ סאך מצוות וואו
ביי ַא ַ
וואס איז די בעסטע גאנצן צייט ָ מיינט ַאז ער טוט ַא ַ דאס ַא מניעה ַאז דערהאב ליידער ַא חטא ,איז ָ
ָ עריות און גזל -שטייט אין דער תורה' :אני הוי"ה',
זאך פאר מיר ,כדי מיר צו ברענגען צום בעסטן ַ אויבערשטער קען מיר נישט ברענגען קיין שכר". מאל ווען ס'שטייט 'אני ה',זאגט ַאז יעדעס ָאון רש"י ָ
גוטס ,בזה ובבא". זאגט דער אויבערשטער :אני הוי"ה - דערפאר ָ
ַ דאס' :נאמן לשלם שכר'. מיינט ָ
ג
אשרינו שאנו משכימים ומיחדים שמך; קריאת שמע אינדערפרי גרייט אונז אן
טאג
גאנצן ָ
אויפ'ן ַ
ראּפ ַא 'ּפתקא מן שמיא' ַאזפאלט אים כאילו ַא ַָ ווארטן ,און
זאל ַהאט אים דער רבי געבעטן ַאז ער ָ ָ טאג
ַאן אמונה-איינשּפריץ גלייך ָאנהויב ָ
זאלסט וויסן
ּפאסירן! ָאבער ָ"היינט גייט עּפעס ַ שּפעטער ווען ַא צווייטער איד איז ַאריינגעקומען, פארשטייןלויט דעם חתם סופר ,קען מען בעסער ַ
ַאז ס'איז פאר דיין טובה" .דער איד ליינט דעם געזאגט -מיט ַא גענוג הויכערָ האט דער רבי איםָ דערמאנטַ ,אז דער
ַ מ'האט פריערָ וואס
די נקודה ָ
זאגט 'שמע ישראל' ,ער איז מקבל אויף 'ּפתקא' ,ער ָ זאל אויך הערן" :איך וויל
שטימע ַאז דער ערשטער ָ האט אונז געהייסן ַאז גלייך ביים אויפשטיין,רבוש"ע ָ
דאס צו געדענקן ,און ער איז מתּפלל ַאז דער זיך ָ טאקע ַא נסיון פון כעס,האט ַ בודק זיין צי יענער ָ זאגן 'שמעזאל מען ָ
טאגָ ,
פאר מ'הייבט ָאן דעם ָ נאך ַ
ָ
באגלייטן און אים געבן די
זאל אים ַ אויבערשטער ָ ּפרוביר אים אויפצורעגן"... זאלישראל הוי"ה אלקינו הוי"ה אחד' – .דער איד ָ
כוחות דורכצוגיין דעם נסיון בשלום. טאקע אויסגעפירט האט ַדער צווייטער איד ָ באשעפער איז דערמאנען ַאז 'הוי"ה אחד' -דער ַ
ַ זיך
אויך די טבע איז שידוד מערכות האט ּפרובירטדי שליחותָ ,אבער וויפיל ער ָ איינציג אויף ַאלע זיבן הימלען ,און אויך אויף דער
צו טשעּפענען און אריינפליקן ,איז דער ערד וואו איך געפין זיך .דער אויבערשטער פירט
ווען מ'ליינט די ערשטע ּפרשה פון 'שמע
געווארן אין כעס ,ווייל ער ָ
האט ָ ערשטער נישט נאר ער פירט עס אויף יעדן נישט סתם ַא וועלטָ ,
וואס
זאכן ָישראל' ,מיט ָאט דער כוונה ַאז אויך די ַ
געוואוסט ַאז מ'ּפרובירט אים נאר אויס .ס'איז אן פאר מיר ,בשבילי נברא העולם .ער טריט און שריט ַ
זאגט
קוקן אויס ווי טבע זענען שידוד המערכותָ ,
ָאנגעשטעלטע מעשה... איז משגיח און ער טוט ַאלעס.
זיך אויך די ּפרשה פון 'והיה אם שמוע' אויפ'ן זעלבן
אופן .אין 'והיה אם שמוע' שטייט ַאז אויב ַא מענטש האט דער רבי צוריקגערופן דעם ערשטן דאן ַָ געוואלט ַאז נישט בלויז ווען
ָ האט דער רבוש"ע ָ
וועט לעבן מיט דער אמונה וועט דער אויבערשטער געזאגט" :איך ווייס ַאז דו האסט זיך ָ און אים ּפאסירונג,
ּפאסירט עּפעס ַאן אויסטערלישע ַ עס ַ
פאר אים!
טאקע משדד זיין מערכות ַ ַ טאקע געווען מייןדאס איז ַ אונטערגעהערטָ ,אבער ָ זאל מען יארָ ,
איינמאל אין עטליכע ָ
ָ ערגעץ וואו,
טאמער מען געוואלט ווייזן ַאז ָ
ָ כ'האב דיר
ָ כוונה! "אה ,ס'איז ממש השגחה ּפרטית"... כאּפן התּפעלותָ :
ַ
האבן געזען שידוד מערכות, וואס ָ די ַאלע צדיקים ָ
ווייסט לכתחלה ַאז מ'וויל דיר אויסּפרובירן פון הימל, טאג ביים אויפשטיין אינדערפרי ָ נאר יעדן
מאלסאך ָ וואס זעען ַא ַ און די ַאלע בעלי בטחון ָ
איינצוהאלטן
ַ דעמאלט איז בכלל נישט שווער זיך ָ רויסזאגן און געדענקןַ ,אז
ָ זאל דער מענטש ַא ָ
דאס פון דער הבטחה ָאפענע השגחה ּפרטית ,קומט ָ
געזאגט' :אלקים אמרָ האטפון כעס .ווי דוד המלך ָ דער אויבערשטער איז משדד די וועלט פאר
דערמאנען
ַ ַאז 'והיה אם שמוע' -אויב מ'וועט זיך
לו קלל' ,ווען מ'ווייסט ַאז ס'איז ַאלעס ַא נסיון פון טאג ,וועט מיינעטוועגן! אויב שּפעטער ,במשך דעם ָ
וואסזאך ָ און לעבן מיט דער ידיעה ַאז יעדע ַ
הימל ,איז עס אויס נסיון"... האטאים איינער אריינפליקן מיט ַא גוטן טשעּפעָ ,
געמאכט, ַ האט דער אויבערשטער ּפאסירט צו מיר ַָ
קריאת שמע איז די בעסטע הכנה צו שוין דער מענטש מקדים געווען די רפואה למכה.
זאך, מאדנע ַ ס'ּפאסירט עּפעס ַא ַָ נישט בלויז ווען
ַאלע נסיונות ער קען עס ָאננעמען מיט ַא רואיגקייט און מיט ַא
ּפאסירן ַאז דעמאלט וועט ַ
ָ נאר יעדע קלייניגקייט.
האט דער ס'וועט קומען רעגן מיט שפע! ווייל ַאזוי ָ ריכטיגע אמונה!
מ'דארף זיך
ַ סאך שווערער ווען ָאבער ס'איז ַא ַ
אויבערשטער אויסגעשטעלט די בריאהַ ,אז אויב דו זאגט דער דערפאר ָ
ַ דערמאנען בשעת נסיון.
ַ דאס
ָ אויב מ'ווייסט ַאז ס'איז ַא נסיון ,איז עס
קלארער ָ סאך
לעבסט מיט דער ידיעה ,וועסטו ַא ַ זאגן שמע זאלסט יעדן אינדערפרי ָ אויבערשטערָ : נישט קיין נסיון...
גאנצע בריאה איז אויסגעשטעלט וויאזוי די ַ
ַ זען ישראל און חזר'ן ַאז הוי"ה אחד – ַאלעס ווערט האט זיךוואס ָ ַאזויווי די מעשה פון ַא איד ָ
פאר דיר. נאר ַ געפירט מיט ַא ּפונקטליכן חשבון. שטארקן
ַ האט ַאאויסגערעדט פאר זיין רבי'ן ַאז ער ָ
דער חילוק צווישן ַא 'מאמין' און ַאן 'אינו מאמין' ווען ַא איד עפנט זיין סידור ביי קריאת שמע ריינפאלן אין כעס.
ַ נסיון פון ווערן אויפגערעגט און ַא
|| 4גליון הבינני
ַא ּפערזענליכע ביישּפיל פון שידוד האבן ַא פעסטן בטחון און
ברענגען דעם מענטש צו ָ קלאר ,און דער
איז בלויז ַאז דער מאמין זעט עס ָ
מערכות אינגאנצן אויפ'ן אויבערשטן.
ַ רלאזן
פא ָ
זיך ַ אינו מאמין זעט עס נישט .ווען ַא איד חזר'ט זיך
האט הרה"ח רבי אברהם יאר צוריק ָ
מיט צוויי ָ וואס דער מענטש דערהערט די ָ נאכדעםָ די אמונה ,וועט דער אויבערשטער זיך מגלה זיין,
געמאכט זיין
ַ דוד בן אסתר בלומא ווייס שליט"א האטַאנדערע יסודות האמונהַ ,אז דער אויבערשטער ָ וויאזוי דער
באמערקן ַ זאלסט ַמאכן ַאז דו ָ
ער וועט ַ
האט דורכגעלערנט און וואס ער ָ
דריטן סיום הש"ס ָ האט דיך אינזין 24שעה ,און ער ווייסט דיר ליב ,ער ָ שידוד מערכות ַארבעט פאר דיינעטוועגן .דער
מסיים געווען בעיון מיט חברותות .זייענדיג אין דעם זאל מען אויךפאר דירָ ,זאך ַוואס ס'איז די בעסטע ַ ָ האט אויסגעשטעלט די בריאה ַאז אויבערשטער ָ
באוועגן אן אברוואס ער קען זיך ליידער נישט ַ
מצב ָ צולייגן דעם יסוד האמונה ַאז דער אויבערשטער איז ס'זאל ַארבעטן מיט אמונה און תפלה.
ָ
זא מסירת נפש ,און געהארעוועט מיט ַא ַ
ָ האט ערָ וואס
דא ָגארנישט ָ שטארקער פון ַאלעמען ,און ס'איז ַָ קא דארף אידישע
רא ָ
מא ָ
דער קעניג פון ָ
האט דורכגעלערנט ש"ס בעיון מיט די אויגן. ָ מאכן שידודלעמאל ַָ צוריקהאלטן פון ַא
ַ קען אים תפלות
מיטצוהאלטן
ַ איך בין געפארן קיין ַאמעריקע פאר דיין טובה.
מערכות ַ יאר צוריק ,איז ַא ידיד מיינער געפארן פאר זיבן ָ
דעם התרגשות'דיגן סיום הש"סָ ,אבער ס'איז געווען געוואלדיגע
ַ פאר'ן מענטש ַא ַ דאס גיבט ָ יארצייט פון הגה"ק רבי קא צו דער ָ רא ָ
מא ָקיין ָ
מ'האט געמיינט ַאז דער ָ ַא שטיקל עגמת נפש .ווייל פארזיכערט ַאז "אפילו אויב רואיגקייט ,ווייל ער איז ַ יצחק אבוחצירא זצ"ל (מחבר פונעם פיוט 'אעופה אשכונה),
כמיטאג ,און
ָ נא
סיום וועט זיך ָאנהויבן פיר ַאזייגער ָ נישטא קיין שום חטא ָ האב חלילה חטאים ,איז איך ָ ַא זון פונעם אביר יעקב זצ"ל ,וועלכער ליגט אין
צוריקפארן צוועלףָ געזאלט
ָ האטדער פליגער ָ ּפהאלטן דעם אויבערשטן פון מיר געבן וואס קען ָא ַ ָ קא און זיין יומא דהילולא רא ָ
תולאל-מא ָ
ָ שטאט
ָ דער
האט דער סיום זיך ביינאכטָ .אבער למעשה ַָ ַאזייגער לעמאל גוטס .מעגליך ַאז יעצט איז די בעסטע ָ ַא געפאלט אום י"ד שבט.
ַ
ָאנגעהויבן שּפעטער אין די ָאוונט שעות ,און ס'איז האלטן,בא ַזאך פאר מיר ווען די טובה קומט ַאביסל ַ ַ דארט איז פארציילטַ ,אז זייענדיג ָ האט ער ַ ָ
גאנצע תכלית געווען ַא גרויסער ַאנטוישונג ,ווייל די ַ לעמאל זיין רואיג ,ווייל
ָ לענפאלס קען איך ַא
ַ ָאבער ַא שטארקער רעגן ,און ס'איז געווען ַ געגאנגען ַא ַ
פון דער נסיעה איז געווען בעיקר כדי צו קענען למעשה גיבט זיך דער אויבערשטער ָאּפ מיר צו גאנצן ווינטער מפורסם צווישן די איינוואוינער ַאז ַא ַ
רפאסן
פא ַ דא וועט מען ַ זיין ָאנוועזנד ביים סיום ,און ָ וואס קען נאר זיין און העלפן אויפ'ן בעסטן אופן ָ דראעט
בא ָ האט ַ דאס ָ גארנישט גערעגנטָ . דארט ָהאט ָ ָ
מ'האט ּפרובירט זען צי מ'קען ָ זאך.
גאנצע ַ
כמעט די ַ האלט אים צוריק.גארנישט ַ ָ האט געבעטן קא ָ רא ָ
מא ָלאנד ,ביז דער קעניג פון ָ דעם ַ
ָאּפשטוּפן די רייזעָ ,אבער ס'איז נישט געווען שייך. דאווענען פאר רעגן .און ַאז די אידישע קהלה זאל ַ
בלאזט ַאריין די אמונה
קריאת שמע ָ
ָאבער אויפ'ן וועג ,גייענדיג צום סיום ,קומט יונגערמאן
ַ טאקע ָאנגעהויבן רעגענען! דער ס'האט ַ ָ
דאס
דערמאנט :כדי דער מענטש זאל ָ ַ און ווי
טעלעפאן .מ'רופט פונעם עירליין
ָ ּפלוצלינג ַאריין ַא ס'האט זיך
ָ דארט געווען בשעת מעשה ,ווען איז ָ
האט דער אויבערשטער טאגָ ,
גאנצן ָ
טאקע געדענקן ַא ַ ַ
נאכט איז געווען ַא גרויסער וואס יענע ַ
ַאז צוליב דעם ָ האבן גערעדט דערפון ַאז דער געטומלט און ַאלע ָ
אונז געגעבן די מצוה פון קריאת שמעַ ,אז גלייך
האט מען ָאּפגעשטוּפט די רייזע יארקָ , שניי אין ניו ָ האט געבעטן ַאז די אידן זאלן מתּפלל זיין. מלך ָ
גאנצןדערמאנען מיט'ן ַ
ַ זאל מען זיך עס אינדערפרי ָ
מיט פיר שעה .דער פליגער וועט זיך הייבן דריי דאס שטייט אין די ּפרשה פון 'והיה אם שמוע': ָ
מ'דארף
ַ מ'זאל עס נישט בלויז נוצן וועןשטארקייטָ . ַ
מ'האט געקענט רואיגָ רטאגס ...וכך הוה,פא ָ ַאזייגער ַ דער אויבערשטער איז נישט בלויז מבטיח ַאז דו
עס ַארויסנעמען בלית ברירה ,נאר דער מענטש
נאכ'ןביינאכט ָ
ַ האלב איינסגאנצן סיום ביז ַ זיין ביים ַ באקומען שכר ,נאר אויב דו וועסט לעבן ַאזוי,
וועסט ַ
האבן ביי דעם טאג מיט'ן אינזין ָ זאל ָאנהויבן דעם ָ
רויסגעפארן
ָ טאנצן ,און מ'איז ַאנאכ'ן ַ בענטשן און ָ פארדעמאלט וועסטו זען ַאז איך בין משדד מערכות ַָ
שם הוי"ה פון 'שמע ישראל' ַאז "דער אויבערשטער
דארט צום לופטפעלד ,און ָאנגעקומען אויפ'ן פון ָ דיר .ונתתי מטר ארצכם בעתו יורה ומלקוש וכו'.
טאג ,דער גאנצן ָ איז משדד מערכות פאר מיר ַא ַ
פליגער צייטליך ,לחיים ולשלום. געוואנדן אין דיין תפלה!
ָ ַאלעס איז
מאכט מיר נסים יומם ולילה". אויבערשטער ַ
גאנצןּפאסירן ַא ַ
סארט שידוד מערכות ַ ָאט די ָ
דאס וועט העלפן ַאז דער מענטש זאל מיטנעמען ָ דער שליסל צו ַא לעבן פון רואיגקייט און
באמערקן .ווי דער טוב הלבנון מ'דארף עס נאר ַַ צייט,
ּפאסירן מיט
וואס ַ די ידיעה כלּפי ַאלע קלייניגקייטן ָ בטחון
זאגט אויפ'ן ּפסוק' :כן יהיה דברי' – ּפונקט ווי בייָ
טאג .ער וועט ַאלעס ָאנקוקן אים דורכאויס דעם ָ מ'האט געלערנט דעם יסוד ָ מאכן ַא סך הכל:
צו ַ
שניי און רעגן זעט מען בחוש ַאז דער אויבערשטער
מאטיש וועט ער אויטא ַ
ָ מיט ַא בליק פון אמונה ,און ראּפ ַאז ווען ַא
וואס דער חובת הלבבות שטעלט ַא ָָ
דאס זעלבע קען מען זען ביי ַאלע פירט די וועלטָ ,
וויאזוי דער
סאך מער בגלוי ַ טאקע ָאנהויבן זען ַא ַַ איד לעבט מיט דער אמונה ַאז השי"ת פירט יעדע
מ'דארף נארַ טאג.
וואס געשעען יעדן ָזאכן ָ ַאנדערע ַ
אויבערשטער פירט די וועלט פאר זיין טובה .ער דעמאלט
ָ זאך מיט ַא השגחה ּפרטית מדוקדקת, ַ
דעמאלט וועט מען ווערן ַאָ עפענען די אויגן ,און
טאג! ווייל ער וועט גאנצן ָ
זאגן שמע ישראל ַא ַ וועט ָ דאס איז די ערשטע אני מאמין וואס ָ
בנוסף דערצו ָ
וויאזוי
קלאר ַ ָ ריכטיגער בעל בטחון ,ווייל מ'זעט
זאכן.טאג ּפלא'דיגע ַזען דורכאויס דעם ָ דאס אויך און ס'איז פון די עיקרי אמונה ,וועט ָ
ַאלעס דרייט נאר צוליב דיר.
דרכיה דרכי נועם;
ראּפשטעלן גדרים וסייגים פונעם אייגענעם ווילן
ב’ משּפטים כ”ב שבט תשפ”ב
ַא ָ
אור ה+עי+נים
חלק א'
א
וחי בהם; גדרים וסייגים ברענגען ַא גוט לעבן אויף דער וועלט
דאס אויך אויף עבודתָאבער גלייכצייטיג ווייזט ָ וואס ער
דאך ּפשוט :צוליב דעם ָ יראה איז ָ ַא סימן אויף יראה מיט אהבה
ה' מיט אהבה ,ווי דער חיד"א ברענגט אין זיין ספר מאכט ער זיך דערפאר ַ
ַ האט מורא פון ַא חטא, ָ וואס
זאגן ַא גרויסן כללַ ,אז ַא איד ָ
די ספרים הק' ָ
'צווארי שלל' (הפטרת חקת) ַאז ווען אידן זענען מוסיף גדרים ,כדי נישט צו נכשל ווערן ח"ו .ער נעמט ראּפ די ריכטיגע גדרים וסייגים ,כדי שטעלט זיך ַא ָ
גדרים וסייגים איז עס ַא סימן ַאז 'ברצון הם עושים'. זא ּפחד
האט ַא ַ
נישט קיין ריזיקעס ווייל ער ָ דאס ַא סימן ַאז ערדורכצופאלן חלילה ,איז ָ
ַ נישט
האבן
וואס חז"ל ָ
דא גדרים וסייגים ָטאקע אויך ָ ס'איז ַ פון ַאן עבירה. דינט דעם אויבערשטן מיט אהבה און מיט יראה.
גליון הבינני || 5
דא שכר ,אפילו
יא ָ
מאכט פאר עבודת ה' ,איז ָ
מענטש ַ דאס אויך אויף אהבה .עס ווייזט ַאז דער מענטש איז ָ ראּפגעשטעלט ַאלס ַא חיובָ ,אבער ווען ַא מענטש ַא ָ
אויף דער וועלט! הארץ ,ער וויל נישט בלויז יוצא זיין,
גאנצן ַדא מיט'ן ַָ זאל נישט לייגט ַאליין צו אייגענע גדריםַ ,אז ער ָ
נאנט צום אויבערשטן.נאר ער וויל זיין ָ ָ דאס ַאן ָאנדייטונג אויף אהבת ה'. נכשל ווערן ,איז ָ
פארלירן ּפרנסה צוליב
דו וועסט נישט ַ זאגט אין ּפרשת יתרו ַאז ביי ווי דער אור החיים הק' ָ
גדרים וסייגים... דא אויף דער וועלט!
באקומט שכר ָ
מען ַ באגריפן די נאכנישט ַאליין ַ
האבן אידן ָקבלת התורה ָ
דאס
נאר מוסיף ַאז ָ דער אור החיים הק' איז ָ זאגט אין ּפרשת אחרי (ויקרא יח ,ה): דער ּפסוק ָ געדארפט זיין
ַ ס'האט
ָ חשיבות פון גדרים וסייגים ,און
קלאר אין דער תורה :אשר יעשה אותם ָ שטייט ׂה א ָֹתםׁר יַ ֲע ֶש
ׁפ ַּטיֲ ,א ֶש
ׁמ ְר ֶתּם ֶאת ֻחקֹ ַּתי וְ ֶאת ִמ ְש ָ
ּוש ַ
ְ 'כפה עליהם הר כגיגית' אויף דעם ענין פון גדרים
מאכט זיך גדריםטאמער ַא מענטש ַ האדם וחי בהם! ָ ָה ָא ָדם וָ ַחי ָב ֶּהם ֲאנִ י ה' .און רש"י ברענגט פון חז"ל ַאז האבןוסייגיםָ ,אבער שּפעטער ,בימי מרדכי ואסתרָ ,
וואס שטייען נישט זאכן ָ וסייגים אפילו ַאזעלכע ַ דער ּפסוק קומט צו מרבה זיין ַאלע דקדוקי המצוות, רשטאנען און מקבל געווען באהבה .הדר ַ פא
זיי עס ַ
פאר זיין יצר הרעפארשטייט ַאז ַבפירושָ ,אבער ער ַ וואס ווערן נישט אויסגערעכנט אין גדרים וסייגיםָ , קבלוה מאהבת הנס.
דאס פון
און פאר זיין מצב איז עס נישט גוט ,קומט ָ דאס מקיים זיין ,וועט ּפסוקָ ,אבער אויב אידן וועלן ָ
אהבת ה' ,ער וויל נישט בלויז יוצא זייןָ ,
נאר ער וויל זיין 'וחי בהם'. ווען מ'טוט עס מיט הארץ ,לייגט מען צו
זיין ַא איד ,ער וויל די נשמה פון אידישקייט ,אויב דער אור החיים הק' שמועסט אויס באריכות,
אביסל
באקומען די הבטחה פון 'וחי בהם' – ַאזוי וועט ער ַ וואס דינט דעם ַאז 'וחי בהם' גייט ַארויף ַא איד ָ זאך ,אויב ער לעמאל ווען ַא מענטש טוט ַא ַ ָ ַא
אויך בעולם הזה. מאכט זיךוואס ַ אויבערשטן מאהבה! ַא מענטש ָ דאס ַא וואס ער מוז נישט ,איז ָ לייגט צו עּפעס ָ
גדרים וסייגים ,ווייל ער דינט השי"ת מיט אהבה, באווייז ַאז ער טוט עס מיט הארץ .מ'קען זען עס ַ
זאגט ַאזוי" :קען זיין ַאז מ'קען
ווען דער איד ָ וואס
צום ביישּפיל ווען מען נעמט ַא קעיטערער ָ
טרעפן ַא היתר עפ"י הלכה ,מעגליך ַאז ַאנדערע האבן אויף דער וועלט .ס'וועט וועט ער ּפשוט הנאה ָ
האבן ַא גוט לעבן! 'גדרים זיין 'וחי בהם' – ער וועט ָ דאס עסן ביי ַא סעודת בר מצוה, זאל צוגרייטן ָ
ּפלאץ
סארט ַ זא ָיא ַארבעטן אויף ַא ַ
מענטשן קענען ָ מ'האט
ָ וואס
דאס ָ אויב יענער גיבט ּפונקטליך נאר ָ
פאר מיר איז עס נישט וואו ס'דרייען זיך נשיםָ ,אבער ַ וסייגים' איז ַא געוויסע צורה פון אהבת ה' ,עס ווייזט
האט ליב דעם אויבערשטן און ער ַאז דער מענטש ָ האט ער געטון זיין ַארבעט ָאן קיין ָאּפגערעדטָ ,
דעמאלט
ָ גוט! כ'וויל דעריבער ַ
מאכן ַא גדר וסייג", כאטש עּפעס, שום געפילָ .אבער אויב ער לייגט צו ָ
זא איינערטוט די מצוות נישט נאר צו יוצא זייןַ .א ַ
דא ַא הבטחה פון דער תורה הק'' :וחי בהם' – איז ָ האט דאס ַאז ער ָאפילו ממש ַא קלייניגקייט ,ווייזט ָ
באקומען די גוטס פון עולם וועט זוכה זיין אויך צו ַ
ס'וועט דיר גוט זיין בעולם הזה. געוואלט 'יוצא זיין' ,ער מיינט נישט ָ נישט בלויז
הזה ,אויסער דעם שכר פון עולם הבא.
אונזערע רבי'ס ,בעלי רוח הקודש ,דערציילן האט באמת נאר ער ָ באקומען זיין געלטָ , נאר צו ַ
זאך שטייט שוין אין מהרש"א -און די זעלבע ַ
פאר'ן מענטשַ ,אז די תורה רעדט וועגן דיין מצב: ַ הארץ ,ער וויל ַאז דער קליענט ַאריינגעלייגט זיין ַ
סאך ספרים הק' פון צדיקים ַאזוי אויך שטייט אין ַא ַ
האב נישט מורא ַאז צוליב דיינע גדרים וסייגים ָ האבן.
זאל הנאה ָ ָ
וואסבעלי רוח הקודש ַ -אז אויף גדרים וסייגים ָ
פארלירן דיין ּפרנסה .אדרבה ואדרבה ,אויב וועסטו ַ מאכט זיך דאס זעלבע איז ,ווען ַא מענטש ַ ָ
מאכט זיך כדי נישט צו נכשל צו ווערן, ַא מענטש ַ
מאכן ַאז דו ביזט נישט אין ַא מצב
דו וועסט זיכער ַ דא שכר בהאי עלמא! ווייל דער כלל ָ
וואס חז"ל איז ָ פארזיכערן ַאז זיינעאייגענע גדרים וסייגים ,כדי צו ַ
שטארקייט צו
ַ פון נסיון ,אויב דו וועסט נעמען די נארדאס איז ָ
זאגן ַאז 'שכר מצוה בהאי עלמא ליכא' ָ ָ פארזיכערן מצוות ווערן געטון ריכטיג ,און בעיקר צו ַ
ּפלאץ,
פארזיכערן ַאז ס'ווערט סדר אין דיין ַארבעטס ַ ַ וואס ַא
אויף די עצם מצוותָ ,אבער אויף די גדרים ָ באשיצט פון עבירות, זאל זיין ָאּפגעהיטן און ַ
ַאז ער ָ
סאך ַא בעסערע עולם הזה! האבן ַא ַ
וועסטו ָ דאס ווייזט אויף יראת שמים ,ווייזטוואס ָ
אויסערדעם ָ
ב
באקומט שכר אויף דער וועלט פאררוואס מען ַ
פא ָ אוכל פירותיהם בעולם הזה; ַ
מצוות פון 'בין אדם לחבירו'
האבן אויך ַא שייכות
וואס ָ
דא מצוות ָ ָאבער ס'איז ָ דער רמב"ם אין ּפירוש המשניות איז מסביר האבן ַא שכר בעולם הזה
וואס ָ
מצוות ָ
מיט דעם עולם הזהַ ,אזויווי גניבה ,אונאה ,כיבוד אב וואס זענען אויסגעשטעלט דא מצוות ָ ַאז ס'זענען ָ באגריףַ ,אז ס'זענען
זא ַ
דער ערשטער מקור צו ַא ַ
האט מען אויך עּפעס דאס מקיים ָ ואם ,א.א.וו .מ'איז ָ נאר צווישן דעם איד מיט'ן אויבערשטן' ,בינו לבין דא
וואס ברענגען אויך שכר ָ דא ַאזעלכע מצוות ָָ
דא אויפ'ן עולם הזה ,און געבויעט און אויפגעטון ָ קונו'ַ ,אזוי ווי ציצית ,תפילין ,און שבת .ווען ַא איד בעולם הזה ,איז די ערשטע משנה אין מסכת פאה:
דערפאר איז דער שכר אויך בעולם הזה .דער רמב"ם ַ האט ער אויפגעטון האט מקיים געווען די מצוותָ , ָ "אלו דברים שאדם אוכל פירותיהם בעולם הזה
לייגט צו ַאז אויף דער מצוה פון תלמוד תורה איז אויף יענער וועלט ,דעריבער איז דער שכר דערויף והקרן קיימת לעולם הבא ,כיבוד אב ואם ,וגמילות
דא ַא שכר בעולם הזה ,ווייל לערנען תורה אויך ָ נאר בעולם הבא. חסדים ,והבאת שלום בין אדם לחבירו ,ותלמוד
וויאזוי
פארשטיין ַ וועט ברענגען דעם מענטש צו ַ תורה כנגד כולם".
זיך אויפצופירן ריכטיג אויף דעם עולם הזה ,ווי חז"ל
זאגן 'תלמוד מביא לידי מעשה'. ָ
ּפירוש המשניות להרמב"ם פאה א ,א, +אותיות מחכימות
ראמען
האלטן די כוחות אין די ַ
ַ
פון די ווערטער פונעם רמב"ם איז משמעַ ,אז ָּכל ַה ִּמ ְצווֹ ת נֶ ֱחלָ קוֹ ת ֲחלֻ ָ ּקה ִר ׁאשוֹנָ ה לִ ׁ ְשנַ יִ םֵ ,חלֶ ק ַּב ִּמ ְצווֹ ת ַה ְּמיֻ ָחדוֹ ת לָ ָא ָדם ְּב ַע ְצמוֹ ֵּבינוֹ וּבֵ ין ה',
באקומט מען שכר בעולם הזה פאר ַא דערפאר ַ
ַ ְּכגוֹ ן ַה ִּצ ִיצית וְ ַה ְּתפִ ִּלין וְ ַה ׁ ּ ַש ָּבת וַ ֲעבוֹ ָדה זָ ָרה .וְ ֵחלֶ ק ְּב ִמ ְצווֹ ת ַה ְּתלוּיוֹ ת ִּב ְת ִקינוּת יַ ֲח ֵסי ְּבנֵ י ָא ָדם זֶ ה ִעם זֶ ה,
בין אדם לחבירו'דיגע מצוה ,ווייל ווען ַא מענטש ְּכגוֹ ן ָה ַאזְ ָה ָרה ַעל ַה ְ ּגנֵ בָ ה ,וְ ָהאוֹ נָ ָאה ,וְ ַה ּ ִׂשנְ ָאה ,וְ ַה ְּנ ִט ָירה ,וְ ַה ִּצ ּווּי לֶ ֱאהֹב זֶ ה ֶאת זֶ ה ,וְ ׁ ֶשלּ ֹא נְ ַר ֶּמה זֶ ה ֶאת
וואס איז ַא תועלת פאר מענטשן ,וועלן
טוט עּפעס ָ זֶ ה ,וְ ׁ ֶשלּ ֹא יַ ֲעמֹד ֶא ָחד ִמ ֶּמ ּנ ּו ַעל נֶ זֶ ק ַה ׁ ּ ֵשנִ י ,וּלְ כַ ֵּבד ַההוֹ ִרים וְ ַה ֲחכָ ִמים ׁ ֶש ֵהם ֲאבוֹ ת ַהכּ ֹל.
דא ליגטַאנדערע זיך ָאּפלערנען פון איםָ .אבער ָ ִאם ִק ֵ ּים ָה ָא ָדם ַה ִּמ ְצווֹ ת ַה ְּמיֻ ָחדוֹ ת לוֹ ְּב ַע ְצמוֹ ַּב ֶּמה ׁ ֶש ֵּבינוֹ לְ בֵ ין בּ וֹ ְראוֹ ,יֶ ׁש לוֹ ַעל זֶ ה שָׂ כָ ר יִ גְ ְמלֵ ה ּו
מ'דארף גוט ָאּפלערנען:
ַ וואס
אויך ַא טיפערע הסברָ , ה' ַעל ָּכְך לָ עוֹ לָ ם ַה ָּבא .וְ ִאם ִק ֵ ּים ָה ָא ָדם ַה ִּמ ְצווֹ ת ַה ְּתלוּיוֹ ת ִּב ְת ִקינוּת יַ ֲח ֵסי ְּבנֵ י ָא ָדם זֶ ה ִעם זֶ ה ,יֶ ׁש לוֹ
שטארקע אוןַ סאך
האט ַא ַ
אונזער וועלטל ָ ַעל זֶ ה שָׂ כָ ר לָ עוֹ לָ ם ַה ָּבא ַעל ִק ְ ּימ ּו ַה ִּמ ְצוָ ה ,וְ יַ ּ ִׂשיג ּתוֹ ֶעלֶ ת ָּבעוֹ לָ ם ַה ֶּזה לְ ִה ְתנַ ֲהגוּתוֹ ִה ְתנַ ֲהגוּת טוֹבָ ה ִעם
מאכטפולע כוחות .און אויב מ'וויל ַאז די וועלט ַ ְּבנֵ י ָא ָדם ,לְ פִ י ׁ ֶש ִאם ָהלַ ְך ְּב ֶד ֶרְך זוֹ וְ ָהלַ ְך זוּלָ תוֹ ָּב ּה יֵ ָהנֶ ה ַ ּגם הוּא ֵמאוֹ ָת ּה ּתוֹ ֶעלֶ ת וכו'.
דארף מען ַארבעטן שווער צוזאל זיך פירן ריכטיגַ , ָ וּכְ ׁ ֶש ַּת ֲחקֹר זֹאת ִּת ְמ ָצא ַּתלְ מוּד ּתוֹ ָרה ׁ ָשקוּל ְּכנֶ גֶ ד ֻּכ ָּלםִּ ,כי ְּב ַתלְ מוּד ּתוֹ ָרה יֵ ַדע ָה ָא ָדם ֶאת ָּכל זֶ ה
זאלן זיך נישט ָאנשטויסן
פארזיכערן ַאז די כוחות ָ
ַ ְּכמוֹ ׁ ֶש ֵּב ַא ְרנ ּו ַּב ַה ְקדָּ ָמה ׁ ֶש ַה ַּתלְ מוּד ֵמבִ יא לִ ֵידי ַמ ֲעשֶׂ ה.
איינער מיט'ן ַאנדערן .אויב יעדער כח בלייבט אויף
|| 6גליון הבינני
טאקע שלעסער און גדרים ביי דערפאר לייגט מען ַ
ַ ווארעמען די שטוב .אויב נישט ,קענסטו נישט
ס'זאל ַ
ָ וואקסן און בליען,
ּפלאץ ,קען עס ַ ַ זיין אייגענעם
געפאר ַאז
ַ באסיינען וכדו' ,וואו ס'קען זיין ַא
שווים ַ האבן פונעם פייער.
הנאה ָ ָאבער אויב זיי שטויסן זיך אן איינער מיט'ן ַאנדערן,
ריינפאלן.
ַ דארט ַאמ'זאל ָ
ָ שאדנס.דאס ברענגען גרויסע ָ דעמאלט קען ָ
ָ
דארף זיין אויפ'ן ריכטיגן ָארט
וואסער ַ
ַ
רוואס די כוחות פון דער וועלט זענען פא ָ די סיבה ַ ַא ביישּפיל דערצו איז פייער :אויב פייער גייט
דאס חיות פון
וואסערָ : זאך איז מיט ַ די זעלבע ַ
וואס געפינט זיך ַאזוי מסוכן ,איז ווייל יעדער כח ָ גאנצע פארברענען ַ נטראל ,קען עס ַ ָ קא
ַארויס פון ָ
וואסער .סיי בגשמיות גאנצער וועלט איז ַ דער ַ
האט ַא רוחניות'דיגן שורש ,און דא אויפ'ן עולם הזה ָ ָ האבן דערפון. בנינים און מ'וועט נישט הנאה ָ
וואסער צו קענען לעבן ,און סיי מוז מען טרינקן ַ
ס'זאל העלפן ,וועט עס ברענגען ַא חורבן. נשטאט ָ ָ ַא
לאזט מען מאכטפול .אויב ָ דעריבער איז עס זייער ַ וואסער פאר מקוה און האבן ַ דארף מען ָ ברוחניות ַ האבן פון פייער? ווען יא הנאה ָ וויאזוי קען מען ָ ַ
לאנגע מיילן און פארן אויף ַ ַא פייער גיין ,קען עס ָ יאר ,שמיני
נטילת ידים .אין דעם העכסטן זמן פונעם ָ באגרעניצט דעם פייער און מ'לייגט עס אויפ'ן מען ַ
דאס זעלבע מיט פארלענדןָ . פארברענען און ַ ַאלעס ַ וואסער – בעבורו על תמנע עצרת ,בעט מען אויף ַ באשטימט ַא סּפעציעלן אויוון ּפלאץ .מען ַ ריכטיגן ַ
נטראל,
ָ קא
מ'לאזט עס גיין ַארויס פון ָ ָ וואסער ,אויב
ַ וואס
שטארקסטע כוחות ָ ַ מיםַ .
וואסער איז פון די וואס איז ַארומגענומען מיט גדרים וסייגים ,אז ָ
גאנצע פארשוועמט ַ וואס ַ
צונאמי ָ ַ קען עס ווערן ַא דא אויף דער וועלט.
זענען ָ זאלדאס פייער ָזאל זיך נישט אפבריען און ַאז ָ קיינער ָ
זאגט (ירמיה ה ,כב) "שמתי חול לענדער .דער ּפסוק ָ באגרעניצטוואסער איז נישט ַ דאס ַ ָאבער ווען ָ פארזיכערןדאס ַ מ'דארף ָ
ַ ּפלאץ.
נישט ַארויסגיין פון ַ
זאמד האט געלייגט ַ גבול לים" – דער אויבערשטער ָ ּפלאץ ,קען עס ח"ו ָאנברענגען דיַ אויפ'ן ריכטיגן סנאמען לויט די ָאנווייזונגען פוןמא ַ ּפאסיגע ָ מיט די ַ
מ'זאל קענען הנאה וואסער ,כדי ָ פאר'ן ַ ַאלס ַא גבול ַ גרעסטע חורבנותַ .
וואסער קען זיין זייער מסוכן און האבן פונעם מ'זאל קענען הנאה ָ ָ עקסּפערטן ,כדי
ּפלאץ.
דערפון אויפ'ן ריכטיגן ַ פארשוועמען און דערטרונקען מענטשן ח"ו. ס'קען ַ באקן דערפון און קאכן און ַמ'זאל קענען ָ ָ פייער,
ג
ּפלאץ
ּפאסיגע ַ
ּפאסירט ווען יעדער איז אויף זיין ַ
הוא יעשה שלום עלינו; שלום ַ
וואס דורכדעם קען ער בליען און כוחות הנפשָ , דאס
ּפלאץַ ,ארויס פון דיין גרעניץ ,קען ָ
ַ צווייטן דער מקור פון מחלוקת – ווען מ'איז
נישטא קיין מציאות
ָ דארט וואו ער איז .ס'איז וואקסן ַָ שאדנס!
ברענגען גרויסע ָ ּפלאץ
נישט אויפ'ן ַ
וואס איז סתם ַא אויף דער וועלט פון ַא מענטש ָ זאך איז לגבי מענטשן .דער ממש די זעלבע ַ
רמאגט נישט קיין מורא'דיגע פא ָ זאך און ַ פלאכע ַַ
ּפלאץ
ַאנערקענען דעם אייגענעם ַ
וואס מ'קען
ּפלאסטיג שטיקל ָ
מענטש איז נישט קיין ַ
וואס ער קען אויסנוצן צו שטייגן .אויב דער כוחות ָ
ברענגט שלום
ראּפלייגן אויף איין ָארט ...דער מענטש קומט פון
ַא ָ
ּפלאץ,
ַ געטראפן זיין
ָ נאכנישט האט זיך ָ מענטש ָ דאס איז דער יסוד פון יעדע מחלוקת .ווי ָ
רמאגט ער
פא ָ דערפאר ַ
ַ ַא רוחניות'דיגער שורש ,און
סאך מתּפלל זיין מיט טרערן אויף טאקע ַא ַדארף ער ַ ַ דערפאר ווערט דער אויבערשטער ַ חז"ל ָ
זאגן ַאז
האטאין זיך אויסטערלישע כוחות און כלים .ער ָ
ּפלאץ ,ער
זאל טרעפן זיין ַ סייעתא דשמיאַ ,אז ער ָ ָאנגערופן (איוב כה ,ב) 'עושה שלום במרומיו' ,ווייל ער
שטארקע כשרונות.ַ האט
טיפע הרגשים ,און ער ָ
וואס זיינע כוחות זענען ,און וואו ערפארשטיין ָ זאל ַ ָ דאס זעלבע וואסערָ . מאכט שלום צווישן פייער מיט ַ ַ
ָאבער אויב דער מענטש געפינט זיך נישט אויף
דאס ריכטיג אויסנוצן. קען ָ האבן ַאמ'דארף ַָ איז 'הוא יעשה שלום עלינו' -
ּפלאץ ,קען דערפון ַארויסקומען ַא
ַ זיין ריכטיגן
מורא'דיגע הארה ,מיט ַא גילוי אלוקות ,כדי צו וויסן
דער יסוד פון שלום און כיבוד אב ואם חורבן עולם.
ס'דארף זיין
ַ וואסער און וואודאס ַ ס'דארף זיין ָ
ַ וואו
דאס איז דער יסוד פון 'הבאת שלום בית לחבירו', ָ ס'דארף זיין דער ערשטער מענטש ַ די פייער; וואו לאמיר נעמען ַא ביישּפיל פון ַא ישיבה וואו ס'איז
ָ
זאל ַאנערקענען זיינע אייגענע כוחות: ַאז יעדער ָ ס'דארף זיין דער צווייטער ַ מיט זיינע כוחות ,און וואו דא ַא מנהלַ ,א סגן מנהלַ ,א משגיח ,מחנכים ,און ָ
כמאכן דעם ָאדער יענעם,נא ַמ'זאל נישט ּפרובירן צו ָ
ָ מענטש מיט זיינע כוחות ,א.א.וו. האטַא וועד הרוחני .יעדער פון די ַאלע מענטשן ָ
מ'זאל נישט ּפרובירן צו ַאריינגיין אין יענעמ'ס
ָ און שטארקע כוחות ,זיי זענען ַאלע בעלי כשרונות ַ
ּפלאץ ,און ערַ ווען יעדער ווייסט זיין אייגענע
מ'זאל בליען דוקא אויפ'ן אייגענעם ָ נארקעסטלָ , האבן און בעלי השקפהָ .אבער אין ַא שיינעם ָ
טאג ָ
דעמאלט איז
ָ גייט נישט ַארויס פון זיינע גבולים,
ּפלאץַ .אזוי בויעט זיך די וועלט ריכטיג און יעדנ'סַ האלט אויסגעבראכן חילוקי דעות ,דער מנהל ַ ָ
דא שלום ,נאר עס בויעט זיך ַא וועלט. נישט בלויז ָ
כוחות קענען ריכטיג ַארויסקומען ,ווייל דו האסט האלט ַאנדערש ווי דער סגן מנהל ,דער מגיד שיעור ַ
דאס זעלבע איז ווען ס'קומט צו שלום בית ,ווען ָ
ּפלאץ און די
ַ געלייגט די פייער אויפ'ן ריכטיגן מאכט ַא טעות ,א.א.וו .און ס'הייבט ַאז דער משגיח ַ
ּפלאץ ,מיט זיין אייגענעיעדער ווייסט זיין אייגענע ַ
קאכן,
ּפלאץ ,יעצט קען מען ָוואסער אויפ'ן ריכטיגן ַ ַ אן ווערן ַא מחלוקת .ווער איז אחראי ַאז דער שחרית
דעמאלט
ָ פאר'ן צווייטן,
ּפלאץ ַ
אחריות ,און ער גיבט ַ
נווארעמען די שטובַ .אלעס בויעט זיך באקן און ָא ַ ַ קלאּפן אין ישיבה? ווער שטעלט ַאוועק די ַ זאל
דא
ָ וואקסן און ס'איז קען יעדער בליען און ַ
ּפלאץ און
זאך טרעפט זיך איר ריכטיגן ַ ווען יעדע ַ תקנות פון ישיבה?
שלום ושלוה.
טעריטאריע.
ָ מ'גייט נישט ַאריין אינעם ַאנדערנ'ס דא ַא געווארן ווייל דו האסט ָ
ָ די מחלוקת איז
באזירט אויף דעם זעלבן כיבוד אב ואם איז אויך ַ לאנגט
בא ַ
די מתנה פון וויסן וואו מען ַ האבן אייגענע וואס ַאלע ָ קבוצה פון מענטשן ָ
שוואכקייט אין כיבוד
ַ האט ַא
יסוד .ווען ַא מענטש ָ אמת'ע שלום מיינט נישט ווען ַא מענטש איז האבן האבן ענערגיע און ַאלע ָ שטארקע כוחותַ ,אלע ַָ
פארשטייט נישט אב ואם ,איז ּפשט דערפון ַאז ער ַ אונטערדרוקט און ער קען נישט ַארויסברענגען ּפלאץ.
שיטותָ ,אבער זיי זענען נישט אויפ'ן ריכטיגן ַ
זאגט ַאז דער עיקר ּפלאץ .דער ספר חרדים ָזיין ַ דא
מ'האט ָ ָ "וואס קען איך טון, ָ זיינע כוחות: דער איינציגסטער מהלך פאר שלום ,איז צו טרעפן
דערנאך קומט שוין
ָ כיבוד אב ואם איז אין מח ,און וואסזאל מיר הייסן ָ וואס ָ ַאריינגעברענגט איינעם ָ מ'זאל אים ָאנווייזן ַאז ער
שטארקסטן כח ,און ָ ַ יעדנ'ס
פארשטיי ַאז דו ביזט דער כיבוד במעשה .צוערשט ַ רויסווארפן
ַ מ'האט אים נישט געקענט ַא ָ צו טון"... פארוואס איז געאייגנט ַ ּפלאץָ ,
זאל בלייבן אויף זיין ַ
ָ
ּפלאץ איז אונטער דיינע עלטערן. וואס דיין ַ
ַא קינד ָ מ'האט אויפגענומען ָ ּפאזיציעָ ,אבער
פון זיין גבאות ָ אים ,און נישט אויף קיין שום ַאנדערן ַ
ּפלאץ.
אויך די מצוה פון כיבוד חכמים איז געבויעט אויף נארוואס איז באמת דער גבאי ,און ער איז ָ ַא צווייטן ָ נאכט משגיח איז זייער מצליח, לדוגמא :דער ַ
פארשטייט :איך בין ַא דעם יסוד ַאז דער מענטש ַ דאס הייסט נישט קיין נאמעןָ ...געבליבן מיט'ן ַאלטן ָ האבן אים ליב ,און ער טוט זיין ַארבעט די בחורים ָ
וואס דא ַא תלמיד חכם ָ ּפשוט'ער מענטש און ס'איז ָ האלט מיט ַאז 'בעל כרחו יענה שלום ,ווייל יעדער ַ געטריישאפטָ .אבער אויב הייבט ער ָאן טיילן
ַ מיט ַא
ּפלאץ פון מיר .אין מיין ַ
ּפלאץ איז אויף ַא העכערער ַ האלט עס נישט אויסָ ,אבער ער בלייבט אמן' -ער ַ זאל מען אויך לערנען כמיטאג סדר ָ
ָ נאדעות ַאז ביים ָ
וואקסן זייער גרויס, טאקע אויפטון און ַ קען איך ַ קאּפ,שאקלט צו דעם ָ דארט געצווינגענערהייט .ער ָ ָ רויסגעגאנגען פון זיין
ַ ַא שיעור פון מוסר ,איז ער ַא
וואסנאך ַאלץ מכבד זיין מענטשן ָ דארף ָ
ָאבער איך ַ פארביטערט. ָאבער יעדער שּפירט ַאז ער איז ַ דאס ברענגט ַא חורבןַ .אזוי הייבט זיך אן ּפלאץ ,און ָ
ַ
דאס איז אויך ַא
זענען אויף העכערע דרגות ווי מירָ , באקומט ריכטיגע 'שלום' איז ווען דער מענטש ַ רא
פא ַ
וואס ַלא ,וואו גייסטו? דו ווייסט ָ הא ַָא פייערַ .
סארט 'הבאת שלום בין אדם לחבירו'.ָ ּפלאץ און זיינע
פארשטיין זיין ַ
ַא הארה פון הימל צו ַ האבן? אויב דו גייסט ַאריין אין ַא כוחות מענטשן ָ
גליון הבינני || 7
גארנישט...
דער טעות פוןָ :אדער ַאלעס ָאדער ָ
מתוך שיעור יום ב' שופטים ב' אלול תשפ"ב
מטיבין לו ומאריכין לו ימיו ונוחל את הארץ" .די מפרשי המשנה פרעגן שוין ַ'אביסל' איז אויך גוט
וואס
דאך 613מצוות ָ
האט ָ
די קשיא :היתכן ַאז איין מצוה איז גענוג? ַא איד ָ ווען מען רעדט פון ָאנהויבן ַאריינגיין אין דער וועלט פון תשובה און זיך
דארף מקיים זיין?מען ַ באגריףזא ַ
דא ַא ַ
דארף מען זייער וויכטיג געדענקן ַאז ס'איז ָ
טוישן צום גוטןַ ,
אין חסידי'שע ספרים שטייט דער ּפשט ַאז ווען ַא איד נעמט זיך צו מקיים פון משנה זיין די מעשים ַ'אביסל'.
קאכט זיך אין דער
שטארקייט ,ער ָ ַ גאנצן
זיין אפילו איין מצוהָ ,אבער מיט'ן ַ "אדער ַאלעס ָאדער דאס נישט רעכענען מיט ַא חשבון פון ָ טאר ָ מען ָ
דעמאלט גיט אים די מצוה
ָ נאנט צום רבוש"ע דורך די מצוה, מצוה ,ער ווערט ָ ּפראצענט,
האט זיך געטוישט הונדערט ָ דאס הייסט ַאז אויב ער ָ גארנישט"ָ .
אן 'אור'! דורך די מצוה ווערט אים געעפענט ַא ליכטיגקייט פון תשובה ,אויב נאכנישט ָאנגעקומען צו דעמאלט איז ער ַא מוצלחָ ,אבער אויב ער איז ָָ
דאס מיט ַאן ערנסטקייט! טוט ער ָ דעמאלט איז ער איינגעשריבן אין דער קבוצה פון
ָ ּפראצענט שינוי
הונדערט ָ
האט ָאבער וואס וויל תשובה טון ,ער ָ מען רעדט פון איינער ָ זאגסטו ַאזוי?! ווער רעדט
רוואס ָ
פא ָ
וואס זענען 'דורכפעלער'ַ ...
די מענטשן ָ
שּפראך!
ַ סארט
דאס איז נישט די תורה'דיגע ָשּפראך?! ָ
ַ זא
ַא ַ
"זאג מיר דידארף מתקן זיין ,און ער פרעגטָ : וואס ער ַזאכן ָ טויזנט ַ
ערשטע טרעּפל וואו איך הייב אן" .די תשובה פאר דעם איד איז :הייב דארף מען תשובה טון! לויט די תורה טאג ַ
אין דער תורה שטייט ַאז יעדן ָ
וואסָ ,אבער טו עס מיט אן אן ערגעץ וואו ,נישט קיין חילוק מיט ָ זאל עוסק זיין דערמיט ,ער וואס ער ָ
דארף ַא איד נעמען ַאן ענין אין זיין לעבןָ ,
ערנסטקייט! קום ַאריין אין דער וועלט פון תשובה ,אפילו ַאביסל. סאך דרגות צו גייןָ ,אבער ער איז
נאך ַא ַ
האט ָ
הארעווען דערין ,אפילו ער ָ זאל ָ
ָ
זאך ,און הייב זיך ָאן צו טוישן ביי דעם ענין! אויב דערווייל נעם איין ַ ּפלאץ וואו ער איז געווען פריער!
שוין מער נישט אויף דעם ַאלטן ַ
ּפראצענט ,רוק עס ַארויף צוצוואנציג ָ
ָ דארט מיט אויסגעהאלטן ָ
ַ ביזטו
יעדע קליינע שינוי וועט ברענגען ַא 'שכר מצוה מצוה'
ּפלאן צו גיין ווייטער ביז הונדערט
ַ ּפראצענט .אודאי איז דיין ָ ַאכציג
סאך מדריגות דא ַא ַ
לאמיר נעמען 'ברכת המזון' ַאלס ַא דוגמא :ס'איז ָ ָ
טאקעשטאּפלן .דו ווילסט ַ
ַ דערנאך גיין צו די קומענדיגע
ָ ּפראצענט און
ָ
סאך
האבן ַא ַ
דארף ָ וואס מען ַדא מענטשן ָ
ווען עס קומט צום בענטשן .ס'איז ָ
דאס צו עררייכן איז דורך ָאנקומען ווייטָ ,אבער ַאנערקען ַאז דער מהלך ָ
מאכט ַא קבלה טאקע געבענטשט ...קומט ַא איד און ַ האט ַ
אמונה ַאז יענער ָ
גיין צוביסלעך.
דאס ממש די שלימות וואו ַאז ער גייט בענטשן אינעווייניג אין ַא סידור .איז ָ
סאך ווייטער מיט 'ברכת דארף ָאנקומען ַא ַדארף ָאנקומען?! ניין ,מען ַ מען ַ
פאר ווייטער
הייב זיך אויף און ָ ווארט מיט ַא ריכטיגע כוונהדארף ָאנקומען צו בענטשן יעדעס ָ המזון' .מען ַ
ַא מענטש וויל ַארבעטן אויף זיינע מדות .ער הייבט אן ַאריינלייגן כוחות זאגסטו ַאז דו האסט זיך נישט משנה געווען?! רוואס ָ
פא ָא.א.ווָ .אבער ַ
האט ערטאג ָ
זאל נישט ווערן אין כעס אויף זיינע קינדערָ .אבער איין ָ ַאז ער ָ זאך,
אינטערעסאנטע ַ
ַ ַאז דו וועסט בענטשן אין ַא סידור וועסטו זען אן
געווארן געפערליך אויפגערעגט ,ס'איז ממש ָ פארלוירן ,ער איז
אינגאנצן ַ
ַ זיך ּפאסירן דער 'שכר מצוה מצוה' ,און ַא שיינעם ָ
טאג מאטיש ַ אויטא ַ
ָ ַאז ס'וועט
פאר
זאל ער יעצט טון?! הייב זיך אויף און ָ וואס ָ
שטארקע בזיונותָ ...
ַ געווען דארףטאקע אין ַא סידורָ ,אבער איך ַ
כאּפן" :איך בענטש ַ וועסטו זיך אליינס ַ
באדייט
פארן ַפארן מיינט נישט ַאז עס גייט אייביג גיין געשמירטָ , ווייטער! ָ שטארקער".
ַ האבן
מאכן ַא בעסערע קבלה ,צו אינזין ָ
קאר!...
ַאז איך גיי נישט ַארויס פון דער ַ
געמאכט ,אפילו ס'איז נישט געווען קיין
ַ וואס דו האסט
די ערשטע קבלה ָ
פארטיגדורכגעפאלן ,בין איך ַ
ַ קיינמאל נישט ַאז "אויב איך בין יעצט
ָ זאג
ָ האט דיך ָאבער געגעבן דעם כח און די סייעתא דשמיא שלימות'דיגע קבלהָ ,
מאל .חזר זיך
כא ָ
נא ַ
איינמאל און ָ
ָ און 'לחיים טובים ולשלום'" ...ניין! הייב אן צו גיין ווייטער מיט העכערע עבודת השי"ת!
טאקע זיין מער נסיונות ווי דו האסט געמיינט ,בסדר! איין ַאז אפשר וועט ַ
קאר וועסטו צום סוף ָאנקומען! ווילאנג דו בלייבסט זיצן אין דער ַַ ָאבער אפילו איין מצוהָ ,אבער מיט אן ערנסטקייט
געמאכט פאר דיך!
ַ צוביסלעך וועסטו ָאנהויבן שּפירן ַאז תשובה איז ָיא זאגט אין מסכת קידושין (סוף פרק א)" :כל העושה מצוה אחת
די משנה ָ
פטרון הפצה קרית יואל וומסב"ג
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב ביהמ"ד קהל יטב Central Market
לב 12גארפילד קראלי שמש שטיבל אפשר להשיג
רובינפעלד ספרים
072. 257. 7726 א"י נתנדב לעילוי נשמתו הטהורה ביהמ"ד קהל יטב בית הספר ב' כרכים
לב 5גארפילד
הרה''ק רבי צדוק הכהן ב''ר יעקב זצוק''ל מ'לובלין ביהמ"ד אהל פיגא
ב"פ שיעורי
0333. 070. 6585 בריטניה זצוק"ל -בעל פרי צדיק The Winery חובת הלבבות
Eichlers
לרגל יומא דהילולא ט' אלול
קעטסקילס
קראלי שמש שטיבל
מאנסי באידיש
0480. 20. 16. 18 בלגיה זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חייי מזוני וויזניץ שמש שטיבל במקומות דלהלן:
רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
NY 42 4505 פאפא שמש
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com - South Fallsburg מרכז
ביהמ"ד אהל פיגא משה ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק
ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25
לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד רב טוב
ביהמ"ד בית דוב
קרית יואל :ביהמ"ד בית
מנחם זאב
ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין
ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25 מאנסי:
ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market
ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג:
ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד
ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד ישמח
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
ביהמ"ד סאטמאר לאקער 219
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה
The Winery 18 Ave
במקומות הבאים:
|| 8גליון הבינני
