מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — כי תבוא (2026-08-24)

אֹוצרר
אֹוצָ יין ַש
ש ָּבת ַמַמיין
בס“ד
ָ
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
רטער -פ‘ כי תבא תשפ“ו
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
בברכת ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה‘ אלקיך (כי תבא כו:יא)
“יהא שנה טובה מתוקה בכל טוב סלה“ “ושמחת בכל הטוב“ ,ווען קען זיך א איד פרייען מיט אלע פארמעגנס
אֹוצר“
ָ “מיין ַש ָּבת
בגימ‘ ַ וואס ער באקומט פון באשעפער? “אשר נתן לך ה‘ אלקיך“ ,ווען ער ווייסט
אז אלעס קומט פון באשעפער .דעמאלט נוצט ער דאס געלט אזוי ווי
מ‘דארף דאס אויסנוצן ,און דעמאלט קען ער זיך ריכטיג פרייען מיט‘ן געלט.
(הרה“ק רבי משה לייב מסאסוב זי“ע)
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ ונתתה ללוי לגר...ואכלו בשעריך ושבעו( .כי תבא כו:יב)
מ‘דארף געבן צדקה ,מיט א גוט אויג ,און נישט מיט א “צרת עין““ .ואכלו
והיה כי תבא אל הארץ אשר ה‘ אלקיך נותן לך נחלה וירשתה בשעריך ושבעו“ ,ווייל צדקה וואס מ‘גיט מיט א “צרת עין“ ,הערשט נישט
וישבתה בה (כי תבא כו:א) דערין קיין ברכה.
מ‘קען טייטשן דעם פסוק בדרך רמז .מ‘זעהט צומאהל בחורים און (“תפארת שלמה“)
יונגעלייט וואס ווערן נתעלה אין מדרגות התורה והיראה און עבודת ה‘ ,און
ובאו עליך כל הברכות האלה והשיגוך( ...כי תבא כח:ב)
פלוצלינג פאלן זיי פון זייער מדריגות ,און די סיבה דערפון איז ,ווייל זייער
יעדער טאג קומט אראפ פון הימל ,א שפע פון ברכה והצלחה פאר‘ן
עבודה איז נישט געווען אויף א קביעות‘דיגער אופן ,נאר מיט הפסקות פון
מענטש ,און “והשיגוך“ ,זיי טרעפן דעם מענטש ,אויב ער פאלט נישט פון זיין
צייט צו צייט ,און דערפאר קענען זיי זיך נישט האלטן ביי די מדריגות.דער
מדריגה פון רוחניות .אבער ווען ער האט א ירידה אין זיין רוחניות ,טרעפט
פסוק זאגט“ :והיה כי תבוא אל הארץ אשר ה‘ אלקיך נותן לך נחלה““ ,הארץ “
אים נישט די הימלישע שפע.
איז מרמז אויף ארץ העליונה (זעה אוה“ח הק‘) ,ד.ה ,.ווען דו וועסט וועלן (הרה“ק רבי בונם פון פשיסחא זי“ע)
אנקומען צו די הויכע מדריגה פון קדושה און דביקות אין באשעפער ,דארף ולקחת מראשית כל פרי האדמה( ...כי תבא כו:ב)
דיין עבודה זיין אויף א וועג פון “וירשתה וישבת בה“ ,ס‘זאל זיין ווי א ירושה ווען מ‘זייעט איין קערנדלעך אין די ערד ,ווערן די קערנדלעך פריער
און נחלה וואס “אינה פוסקת לעולם“ ,ס‘האקט זיך קיינמאהל נישט אפ ,נאר פארפוילט ,און דערנאך וואקסן ארויס די פלאנצן“ .ולקחת מראשית כל פרי
מיט א ישיבה בקביעות ,ווי חז“ל (מגילה כא ).זאגן :אין ישיבה אלא לשון האדמה“—,מ‘דארף זיך נעמען א ביישפיהל פון די פרי האדמה ,מ‘זאל פריער
‘עכבה‘ [=זיך אויפהאלטן] ,און דעמאלט וועסטו דיך קענען האלטן ביי די זיין אן עניו און דערנאך קען ער וואקסן אין די מעלות הקדושה.
הויכע מדריגות. (“כנסת יחזקאל“)
-(כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)
ארמי אבד אבי (כי תבא כו:ה)
ויבאנו אל המקום הזה ויתן לנו את הארץ הזאת( ...כי תבא כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט אמאהל געזאגט ביים סדר נאכט
כו:ט)
רש“י :אל המקום הזה :דאס בית המקדש .ויתן לנו את הארץ הזאת—:ארץ ישראל מיט גרויס התלהבות“ :ארמי אבד אבי“ ,לבן הרשע האט געוואלט מאכן
לכאורה דארף מען פארשטיין ,פריער האבן דאך די אידן באקומען ארץ פארליהרן די מסורה וואס מיר האבן פון אונזערע עלטערן“ ,אזוי האט מיין
ישראל און שפעטער האט מען געבויט דאס בית המקדש ,איז פארוואס טאטע געטוען ,אזוי האט זיך מיין טאטע געפיהרט“ ,און לבן האט דאס
ווערט אין פסוק פריער דערמאנט “ויבאנו אל המקום הזה“—דאס בית אלעס געוואלט אויסרייסן ,ווייל דער מסורת אבות איז דער יסוד פון אלע
המקדש און דערנאך “ויתן לנו את הארץ“—ארץ ישראל? נאר דער תרגום יסודות פון אידישקייט.
(הגדה של פסח בעלזא)
יונתן אויפ‘ן פסוק “ואשא אתכם על כנפי נשרים“ זאגט :אז אין די ערשטע
נאכט פסח ,ווען די אידן זענען געווען אין מצרים האט זיי דער באשעפער ועתה הנה הבאתי את ראשית פרי האדמה (כי תבא כו:י)
אריבערגעברענגט צום פלאץ פון בית המקדש אין ירושלים ,און דארט האבן די הויפט עבודה פון א איד אויף די וועלט איז אז ער זאל זיך היטן דאס
זיין געגעסן דעם קרבן פסח .קומט דאך אויס אז פאר ס‘איז געווען “ויתן לנו מויל פון צו רעדן וואס מען טאהר נישט .דער פסוק באטאנט“ :ועתה הנה
את הארץ“—ארץ ישראל ,איז שוין געווען “ויבאנו אל המקום הזה“—דאס הבאתי“ ,איך האב געברענגט פאר‘ן באשעפער את “ראשי“ת“ ,די ערשטע
בית המקדש ,ווייל פריער זענען די אידן דארט געווען ,און שפעטער זענען זיי ווערטער פון “פ‘רי ה‘אדמה“ ,וואס דאס איז “פה“ א מויל.
אריינגעקומען קיין ארץ ישראל ,וואס אויף דעם זאגט רש“י כמשמעו. (הרה“ק רבי אשר‘ל ראפשיצער זצוק“ל)
(-מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת א פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ כי תבא תשפ“ו
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
>>>>>> >>>>>>
עשיתי ככל אשר צויתני .השקיפה ( ...כי תבא כו:יד-טו) ונתתה ללוי לגר ליתום ולאלמנה ואכלו בשעריך ושבעו( .כי תבא
רש"י" :עשינו מה שגזרת עלינו"—מיר האבן געטוען וואס דו האסט אויף אונז גוזר כו:יב)
געווען .יעצט טוה באשעפער וואס דו דארפט'ס טוען "השקיפה ממעון קדשיך"... מ‘דארף געבן צדקה ,מיט א גוט אויג ,און נישט “בצרת עין“ ,מיט א
פארוואס זאגט רש“י “עשינו מה שגזרת עלינו“—מיר האבן געטוען שלעכט אויג .זאגט דער פסוק“ :ואכלו בשעריך ושבעו“ ,ווייל א צדקה
וואס דו האסט גוזר געווען אויף אונז ,אנדערש ווי ס‘שטייט אין פסוק וואס מ‘גיט “בצרת עין“ ,הערשט נישט דערין קיין ברכה.
“עשיתי ככל אשר צויתני“? מ‘קען דאס אפשר ערקלעהרן אזוי :ווייל ווי אזוי (“תפארת שלמה“)
קען זיך א מענטש באריהמען און זאגן “עשיתי ככל אשר צויתני“—איך האב לא עברתי ממצותיך ולא שכחתי( .כי תבא כו:יג)
געטוען אלס וואס דו האסט באפוילן ,א מענטש ווייסט דאך מיעוט ערכו— דער מדרש זאגט אז דער וואס גיט נישט קיין מעשרות ,עסן די מייז
זיין קליינע ווערד ,און קען ער דען זאגן איך האב ‘אלעס‘ געטוען וואס דער זיין תבואה .די גמרא (הוריות יג) זאגט :אויב מ‘עסט א עסן וואס די מייז
באשעפער האט באפוילן? נאר דאס אליין ,אז ער זאל אזוי זאגן ,איז גזירת האבן דערפון געגעסן פערגעסט מען דאס לערנען“ .לא עברתי ממצותיך“—,
מלכו של עולם ,ווייל ווי קען א איד ארויסזאגן מיט‘ן מויל אזעלכע ווערטער, איך האב געגעבן די מעשרות ,האבן די מייז נישט געגעסן פון מיין תבואה,
אז ער האט ‘אלעס‘ געטוען? דעריבער זאגט רש“י“ ,עשינו מה שגזרת דערפאר“ ,ולא שכחתי“—,האב איך נישט פארגעסן דאס לערנען.
עלינו“—מיר זאגן אזוי ווייל דו האסט אזוי גוזר געווען ,און דערפאר בעהטן (ערבי נחל)
מיר דיך באשעפער—“השקיפה ממעון קדשך מן השמים.“... את ה’ האמרת היום ...וה’ האמירך היּום( ...כי תבא כו:יז-יח).
(-מרן מהר“י מבעלזא זי“ע) רש”י‘ :האמרת והאמירך’ ,אין להם עד מוכיח במקרא.
השקיפה ממעון קדשך מן השמים וברך את עמך את ישראל (כי ד.מ ,ס’איז נישט דא א ביישפיעל פון זיינ’ס גליכן צו די ליעבשאפט וואס
תבא כו:טו) דער באשעפער האט ליעב די אידן ,און דאס איז אין זכות וואב אידישע
רש“י ערקלעהרט :נאכדעם וואס מיר האבן געגעבן אלע מעשרות וואס קינדער האבן ליעב דעם באשעפער מיט א שטארקע ליעבשאפט ,וואס האט
דער באשעפער האט אונז געהייסן געבן ,בעהטן מיר יעצט אז מיר זאלן זוכה נישט זיינ’ס גלייכן.
זיין צו אלע גוטע ברכות ,אזוי ווי ס‘שטייט אין פ‘ בחקותי (כו)“ :אם בחקותי (כ”ק מרן מהר”י מבעלזא זי”ע)
תלכו ונתתי גשמיכם בעתם“ .און אין פרשת וירא (יח:טז) זאגט רש“י נאך ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ד‘ אלקיך( ...כי תבא כו:כא)
מער ,אז דער לשון ‘השקיפה‘ מיינט בדרך כלל אראפקוקן מיט א שלעכטע ווען א מענטש באקומט א געשאנק פון א קעניג ,איז אויסער די פרייד
אויג ,נאר דא מיינט דאס קוקן גוט‘ס ,ווייל די מצוה פון צדקה און מעשרות פון די מתנה ,פרייט ער זיך אויך אז ער האט דאס באקומען פונעם קעניג.
האט א כח צו איבערדרייען די מידת הדין צו מידת הרחמים .דער פשט “ושמחת בכל הטוב“ ,מ‘זאל זיך פרייען מיט‘ן געשאנק וואס מ‘האט באקומען,
דערפון איז ,ווייל ביי יעדער מצוה איז דא דער חלק פון די ‘מעשה המצוה‘, און אויך זיך פרייען“ ,אשר נתן ד‘ אלקיך“ ,אז ס‘איז געקומען פון באשעפער.
וואס דאס קען א מענטש מקיים זיין בשלימות ,און דערנאך איז דער חלק פון (“תפארת שלמה“)
די ‘מחשבה פון די מצוה‘ ,די כוונה וואס ער האט אינזין ווען ער איז מקיים ובאו עליך כל הברכות והשיגך( .כי תבא כח:ב)
די מצוה ,און אסאך מאהל איז דאס נישט בשלימות ,ווייל דער מענטש האט הרה“ק דער רבי רבי בונם פון פרשיסחא זי“ע האט ערקלעהרט דאס
זייטיגע אינטערעסן פארוואס ער איז מקיים די מצוה .דאס קען מען אבער ווארט “והשיגך“ .אמאהל ווען מ‘איז זוכה צו א ברכה פון באשעפער צוליעב
נישט זעהן ,ווייל נאר דער באשעפער וואס קוקט אראפ פון אויבן ,ער זעהט ענווה און שפלות ,ווערט מען פלוצלינג געטוישט ,און מ‘ווערט א בעל גאוה.
וואס איז די כוונה פונעם מענטש ביים מקיים זיין די מצוה איז .דערפאר זאגט די תורה “והישגך“—,די ברכה וועט דיך דערגרייכן ,און דו וועסט בלייבן
זאגט רש“י אז ‘השקיפה‘ איז א לשון פון אראפקוקן מיט א נישט-גוטע אויג, אזוי ווי פריער בענווה ובשפלות ,און אזוי וועט די ברכה בלייבן ביי דיר!...
ווייל ווען מ‘קוקט אראפ פון אויבן זעהט מען אז אונזערע מצוות זענען נישט (שפתי צדיק פ‘ לך לך אות ג‘)
בשלימות .דאס איז דווקא ביי אלע מצוות ,אבער ביי צדקה זאגן דאך חז“ל ברוך אתה בבואך וברוך אתה בצאתך( .כי תבא כח:ו)
(פסחים ח ):אז מ‘מעג געבן צדקה אפילו שלא לשמה ,מיט זייטיגע כוונות, געוועהנליך גייט א מענטש פריער ארויס פון א פלאץ און דערנאך קומט
און ס‘הייסט אויך צדקה ,אויב אזוי אפילו ווען דער באשעפער קוקט אראפ מען אריין ,משה רבינו אבער ,האט געפעדערט און געזאגט “ברוך אתה
פון אויבן ,איז דאס א גוטע בליק ,דערפאר בעהטן מיר יעצט נאכדעם וואס בבואיך“ ,כדי מחשיב צו זיין ביי די אידן זייער אריינקומען קיין ארץ ישראל.
(פענח רזא)
מיר האבן געגעבן די מעשרות פאר די ארימעלייט“ :השקיפה ממעון קדשך
וברך את עמך את ישראל“. וראו כל עמי הארץ כי שם ה‘ נקרא עליך ויראו ממך (כי תבא כח:י)
(-כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א -קידושא רבה תשסו) חז“ל (מנחות לה ).דרש‘ענען “כי שם ה‘ אקרא“ אז ס‘מיינט תפילין של
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ב פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ
>>>>>> >>>>>>
העלפט און די תפלה ווערט גלייך אנגענומען .אד“ק ז“ל .קען מען צו דעם ושמרת ועשית אותם בכל לבבך ובכל נפשך( .כי תבא כו:טז)
מוסיף זיין .די גמרא (מנחות קי ).זאגט“ :כל העוסק בתורת עולה כאילו הקריב רש"י" :בת קול מברכתו"—,א בת קול בענטשט דעם מענטש וואס ברענגט די בכורים
עולה ,בתורת חטאת כאילו הקריב חטאת .און רבא האט געזאגט כל העוסק און זאגט אים" ,הבאת בכורים היום"—אזוי ווי דו האסט היינט געברענגט בכורים,
בתורת כל הקרבנות כאילו הקריבם .אזוי ווי ס‘שטייט (ויקרא ז:לז) “זאת "תשנה לשנה הבאה"—,זאלסט זוכה זיין אויך צו ברענגן בכורים די קומענדיגע יאהר.
התורה לעולה למנחה ולחטאת ולאשם ולמלואים ולזבח השלמים ,ע“ש .לויט אין רש“י‘ס ווערטער ליגט א דאפעלטע ברכה .ווייל דאס ווארט
וואס דער זיידע ז“ל האט געזאגט ,אזוי ווי ביי די עונשים וואס שטייט אין די ׁש ּנֶה] און אויך א לשון פון ‘איבער[ת ַ
‘תשנה‘—איז א לשון פון ‘אנדערש‘ְּ ,
תורה ווען מ‘לערנט תורה און מ‘איז אויף זיך ממשיך פחד ה‘ מהדר גאונו, [תְׁשנֶה] (וכסף משנה) .מ‘קען דאס פארשטיין לויט ווי דער זיידע ז“ל חזר‘ן‘ִּ .
ווערט דאס לערנען גערעכנט אזוי ווי ס‘וואלט געווען בפועל ממש ח“ו ,און [כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע] האט ערקלעהרט .די משנה (בכורים פרק ג:ח)
מ‘ווערט אפגעהיטן פון אלעס שלעכטס .אד“ק ז“ל .דאס איז דער באדייט פון זאגט אז ווען דער עושר האט געברענגט בכורים אין א קארב פון זילבער און
“ובאו עליך כל הברכות האלה “ וואס שטייט אין די פריער‘דיגע פרשה ,וועט גאלד ,האט מען אים צוריק געגעבן דעם קארב .און ווען דער ארימאן האט
זיין בלויז ברכות ,ווען? “כי תשמע בקול ה‘ אלקיך“ ,אויב דו וועסט לערנען געברענגט ביכורים אין א שטרויענע קארב האט מען ביי אים צוגענומען דעם
תורה ,וועט דאס לערנען גערעכנט ווערן ווי בפועל ממש און ס‘וועט זיין נאר קארב און דאס געגעבן פאר די כהנים .זאגט דער ברטנורה ,פון דא זעהט מען
ברכות .און דער דאפעלטער לשון גייט ארויף אויף לימוד התורה. “בתר עניא אזלי עניותא“—,אז דאס ארימקייט גייט נאכ‘ן ארימאן .די כוונה
(-מרן מהר“א מבעלזא זי“ע) פון דעם קען מען זאגן ,ווען מ‘האט פאר‘ן עושר צוריק געגעבן זיין קארב איז
*** געווען א ברכה אז זיין רייכקייט זאל זיך ווייטער ציהען ,אז אויך דאס אנדערע
יאהר זאל ער ברענגן בכורים אין א זילבערנע און גאלדענע קארב .און דאס
רטער -פ‘ כי תבא תשפ“ו
ווע ֶ
ֶפערל ֶ וואס מ‘האט ביים ארימאן צוגענומען זיין שטרויענעם קארב ,איז געווען
>>>>>>
כדי מ‘זאל פון אים צונעמען דאס ארימקייט“ ,בתר עניא“—,ס‘זאל שוין זיין
ראש .דער וואס איז זוכה צו א הייליגע מדריגה אז די שכינה רוהט אוף אים
נאכ‘ן ארימקייט“ ,אזלי עניותא“—,דאס ארימקייט זאל פון אים אוועק גיין.
דארף נישט זאגן צופיהל מוסר רייד ,אריינצודרינגען אין הארץ פון זיין חבר
עכד“ק .דאס איז די כוונה אין רש“י“ :תשנה לשנה הבאה“—,פאר די עשירים
יראת ה‘ ואהבת ה‘ .ס‘איז גענוג אז זיין חבר זאל בלויז קוקן אויף זיין פנים און
איז דער ִּ‘תְׁשנֶה‘—,געווען א ברכה ס‘זאל זיך איבער חזר‘ן ,און די קומענ‘דיגע
זעהן זיינע מעשים .אזוי ווי דער פסוק זאגט“ :וראו כל עמי הארץ כי שם ה‘
יאהר זאלן זיי נאכאמאהל ברענגען בכורים אין א זילבערנע און גאלדענע
נקרא עליך ויראו ממך“ ,בלויז מיט‘ן דיך זעהן ,וועלן זיי שוין באקומען יראת ה‘.
(קרן לדוד) ׁש ּנֶה‘—געווען א ברכה ,ס‘זאל ווערן קארב ,און פאר‘ן ארימאן איז דער ְּ‘ת ַ
אנדערש ,דאס יאהר האסטו טאקע געברענגט בכורים אין א שטרויענעם
וראו כל עמי הארץ כי שם ד‘ נקרא עליך ויראו ממך( ...כי תבא כח:י)
קארב ,אבער קומענ‘דיגע יאהר זאלסטו ברענגען אין א זילבערנע און
די אידן דארפן זיין א ביישפיעל פאר די פעלקער פון די וועלט ,אז
גאלדענע קארב ווי דער עושר.
מ‘דארף פארכט‘ן דעם באשעפער“ .וראו כל עמי הארץ כי שם ה‘ נקרא עליך“, (-כ“ק הגה“ק מהר“ם מבילגורייא זי“ע)
די פעלקער זאלן זיך אפלערנען פון די אידן“ ,ויראו“ ,וועלן זיי אויך פארשטיין
והיה אם שמוע תשמע בקול ה‘ אלקיך...ובאו עליך כל הברכות
צו פארכט‘ן דעם באשעפער“ ,ממך“ ,ווייל זיי וועלן זיך דאס לערנען פון דיר.
(הגר“א זצוק“ל)
האלה והשיגך כי תשמע בקול ה‘ אלקיך (כי תבא כח:א-ב).
דער טאטע ז“ל [כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע] האט געפרעגט ,אז ס‘שטייט “אם
יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב( ...כי תבא כח:יב) שמוע תשמע בקול ה‘“ ,פארוואס שטייט נאכאמאהל “כי תשמע בקול ה‘
חז“ל זאגן ,אז דער אוצר פון באשעפער איז יראת שמים ,און די מדה
אלקיך“? האט ער געענטפערט לויט וואס דער זיידע ז“ל [מרן מהר“י זי“ע]
האלט ער אין זיין אוצר ,ווייל ס‘איז דא ווייניג דערפון .“יפתח ה‘ לך“ ,דער
האט ערקלערהט :ס‘שטיט אין די קדמונים אז דער באשעפער איז א שומע
באשעפער וועט עפענען פאר דיר“ ,את“ אוצרו ,מיט זיין אוצר ,ד.מ ,.פאד
כל פה ,נאר אויב די תפלה איז אויף חפצי שמים ,אויף תורה ועבודת ה‘,
די וואס האבן די מדה טובה וואס ליגט אין זיין אוצר ,וואס איז יראת שמים.
(הרה“ק רבי אהרן מקארלין זצוק“ל)
דעמאלט איז מען פארזיכערט אז די תפלה ווערט באלד אנגענומען ,אבער
אויב די תפלה איז אויף עניני עוה“ז דארף מען סייעתא דשמיא אז ס‘זאל
אשר לא עבדת את ה‘ אלקיך בשמחה ובטוב לבב( .תבא כח:מז)
אנגענומען ווערן אהן קיין עיכוב ח“ו .און די עצה דערצו איז אזוי ווי ס‘שטייט
“אשר לא עבדת את ה‘ אלקיך“—,נישט גענוג אז דו האסט נישט געדינט
אין שו“ע (או“ח רל“א) ,אויפ‘ן פסוק (משלי ג:ו) “בכל דרכיך דעהו“—,אז
דעם באשעפער ,נאר דו ביזט נאך ארומגעגאנגען“ ,בשמחה ובטוב לבב“,
מ‘דארף מייחד זיין אלע עניני עולם הזה פאר עבודתו יתברך שמו .און אויב
אנשטאט זיין צוקלאפט און צעבראכן אז מ‘טוהט נישט דעם רצון ה‘ האט
מ‘בעהט אויף חיי שעה ,כדי מ‘זאל קענען דינען דעם באשעפער ,אהן קיין
מען זיך גאר געפריידט ,און אויף דעם קומט ח“ו די עונשים.
(הרה“ק רבי בונם מפרשיסחא זי“ע “-קול מבשר“) מניעות ח“ו ,דעמאלט ווערט פון חיי שעה ,חיי עולם ,און דער באשעפער
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ג פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
ַמיין ׁאו ָצר ...מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ רשה
ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ
אכטונג געבן וואס מ‘רעדט ושמת בטנא( ...כי תבא כו:ב).
דער “בעל הטורים“ זאגט א רמז ,אז דאס ווארט “טנא“ איז בגימטריא 60,
הנה הבאתי את ראשית פרי האדמה( ...תבא כו:י)
דערפאר איז נישטא א אות “ס“ אין די פרשה פון ביכורים .קען מען צולייגן:
דער ‘ראשית‘ ,די ר“ת פון “פ‘רי ה‘אדמה“ ,איז “פה“ .צו באצייכענען אז דער
אז “טנא“ איז א רמז אויף די 60מסכתות פון ש“ס .די תורה זאגט“ :ולקחת
מענטש דארף אפהיטן די קדושת הפה ,אזוי ווי די גמרא (חולין פט ).זאגט:
מראשית כל פרי האדמה“—,זאלסט נעמען אלע דיינע גשמיות‘דיגע
“מה אומנתו של אדם בעולם הזה ,ישים עצמו כאלם“—,מ‘זאל זיך מאכן פאר
פארגעניגנס וואס זענען געגליכן צו די ערד ,און “ושמת בטנא“ ,און זאלסט
א שטימער און וואס ווייניגער רעדן .דאס זאגט דער פסוק“ :הנה הבאתי את
זיי אריינלייגן אין די תורה.
ראשית פרי האדמה“—,דער מענטש האט געברענגט פאר‘ן באשעפער דעם (תשואות חן)
קדושת ה‘פה‘ ,וואס דאס איז איינס פון די הויפט יסודות אין עבודת ה‘.
(הרה“ק רבי אשר ישעי‘ מראפשיץ זצוק“ל) וענית ואמרת לפני ה‘ אלקיך( ...תבא כו:ה)
‘וענית‘ ,איז א לשון פון הכנעה אזוי ווי ס‘שטייט (שמות י:ג) “עד מתי
געזאגט די ברכה מיט די ריכטיגע כוונה מאנת לענות מפני“ .דער פסוק איז מרמז “ועניתי“—,פריער דארף מען זיך
לא עברתי ממצותיך ולא שכחתי (כי תבא כו:יג) מכניע זיין“ ,ואמרת לפני ד‘ אלקיך“—,דערנאך קען מען ריכטיג דאווענען
רש"י" :ולא שכחתי"—,איך האב נישט פארגעסן צו מאכן א ברכה. צום באשעפער.
דער “שפת אמת“ ערקלעהרט די רש“י“ :ולא שכחתי“—,מלברך ,אז (“תפארת שלמה“)
דער מענטש איז זיך מתוודה אז ער האט נישט פארגעסן צו מאכן א ברכה. ושמחת בכל הטוב( ...כי תבא כו:יא)
אייגענטליך וואס איז די רבותא? נאר ווען איינער מאכט א ברכה ,און פרעגט “הטוב“ איז מרמז אויף די תורה ,ווי חז“ל (ברכות ה ).זאגן“ :אין טוב אלא
דערנאך“ ,אויב ער האט געמאכט א ברכה? טויג שוין נישט .אויף דעם תורה“ ,אז א איד דארף זיך פרייען אז ער האט די מעגליכקייט צו לערנען
זאגט רש“י “ולא שכחתי מלברך“—,איך האב נישט פארגעסן אז איך האב תורה .דאס איז דער פסוק מרמז “ושמחת בכל הטוב“—,די גרעסטע שמחה
געמאכט א ברכה ,ווייל איך האב געזאגט די ברכה מיטדי ריכטיגע כוונה. וואס א איד קען האבן אויף די וועלט איז די שמחה פון לימוד התורה.
(“בית ישראל“ גור זצוק“ל) (אוה“ח הק‘)
א שווערע גזירה וואס מ'דארף טוען... והיה אם שמוע תשמע( ...כי תבא כח:א)
עשיתי ככל אשר צויתני .השקיפה ממעון קדשך( ...כי תבא כו:יד-טו) דאס דאפעלטע לשון פון “שמוע תשמע“ ,איז מרמז וואס די גמרא (ברכות
רש"י" :עשינו מה שגזרת עלינו עשה אתה מה שעליך לעשות"... ו ):זאגט“ :כל אדם שיש בו יראת שמים דבריו נשמעין“—,א מענטש וואס
פארוואס ווערט מצות הפרשת מעשרות אנגערופן א “גזירה“? נאר מצות האט יראת שמים ווערן זיינע רייד צוגעהערט“ .אם שמוע“ ,אויב דו וועסט זיך
מעשר פאר זיך ,איז טאקע נישט א גזירה ,נאר זאגן די ווערטער“ :עשיתי ככל צוהערן און האבן יראת שמים“ ,תשמע“ וועלן אויך דיינע רייד געהערט ווערן.
(“שפתי כהן“)
אשר צויתני“ ,ווען נישט אז ס‘איז א מצוה דאס צו זאגן ,וועלכער איד וואלט
דען געקענט ארויסזאגן אזעלכע ווערטער פוו מויל“ :איך האב געטוען אלע ברוך אתה בבואך וברוך אתה בצאתך( ...כי תבא כח:ו)
מצוות“? -נאר וואס דען? א גזירה דארף מען טוען כאטש מ‘קען נישט... אין די פסוקים ווערט דערמאנט זעקס מאהל דאס ווארט “ברוך“ ,מרמז
(הרה“ק רבי מנחם מענדל מקאצק זי“ע) צו זיין אז די ברכה וועט חל זיין אלע “ששת “ ימי המעשה.
(“שם משמואל“)
די ברכות וועלן דיך נאכיאגן און דערגרייכן
יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב( ...כי תבא כח:יב)
ובאו עליך כל הברכות והשיגך (כי תבא כח:ב)
חז“ל זאגן אז דער אוצר פון באשעפער איז יראת שמים ,וואס די מדה
וואס מיינט “והשיגוך“ ,אז די ברכות וועלן אייך דערגרייכן ,ס‘וואלט מער
האלט ער אין זיין אוצר ,ווייל ס‘איז דא ווייניג דערפון .דאס איז דער פסוק
געפאסט ס‘זאל שטיין ,אז ‘איר‘ וועט דערגרייכן די ברכות? ס‘מאכט זיך
מרמז“ :יפתח ה‘ לך“ ,דער באשעפער וועט עפענען פאר דיר“ ,את “ אוצרו,
אמאהל אז ס‘קומט פאר א מענטש גוטס ,אבער ער אנטלויפט דערפון ,ווייל
מיט זיין אוצר ,ד.מ .פאר די וואס האבן די מדה טובה וואס ליגט אין זיין
מיט זיין קורצן שכל ווייסט ער נישט וואס ס‘איז באמת גוט פאר אים .דאס
אוצר ,וואס דאס איז יראת שמים.
האט דוד המלך מתפלל געווען (תהלים כג:ו)“ :אך טוב וחסד ירדפוני“—, (“הרה“ק רבי אהרן מקארלין זי“ע)
אז אין אזא פאל זאלן די גוטס אים נאכיאגן ,אפילו ער האט נישט דער
ריכטיגער שכל צו מקבל זיין די גוטס .דאס באדייט דער פסוק“ :ובאו עליך
והיית רק למעלה ולא תהיה למטה( ...כי תבא כח:יג)
חז“ל זאגן אז דארט וואו ס‘שטייט דאס ווארט “רק“ ,איז דאס א מיעוט.
כל הברכות“—,די אלע ברכות וועלן קומען צו דיר ,און אפילו אויב דו וועסט
דער פסוק איז מרמז“ :והיית “רק“—,זאלסט דיך האלטן קליין ,דורכדעם
נישט פארשטיין ,זיי צו וועלן מקבל זיין“ ,והשיגוך“ —,וועלן זיי דיר נאכיאגן
“למעלה“—,וועסטו אנקומען גאר הויך“ ,ולא תהי‘ למטה“—,אבער
און דערגרייכן.
(דגל מחנה אפרים) מ‘טאהר זיך נישט האלטן צו נידריג ,ווייל דאס טויג אויך נישט.
(“הרה“ק ה“חוזה “ מלובלין זי“ע)
***
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ד פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדער פון די תורה...
• דער גר קען ברענגען אבער נישט זאגן... • תשובה טוען מיט שמחה • ענטפערן פארוואס מ'ברענגט ביכורים
אשר נשבע ד‘ לאבותינו לתת לנו( .כי תבא כו:ג) תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך בשמחה וענית ואמרת לפני ה‘ אלקיך( ...תבא כו:ה)
“לתת לנו“—,קומט ממעט זיין א גר ,ווייל דער ווען דער מענטש איז געקומען מיט ביכורים ובטוב לבב( ...כי תבא כח:מז)
גר קען דאך נישט זאגן “אשר נשבע לאבותינו“. דער כח השמחה איז זייער גרויס ,ובפרט אין די אלול האבן די כהנים אים געפרעגט ,פארוואס ער ברענגט
אבער מ‘איז אים נישט ממעט פון צו ברענגען טעג די ימי הרחמים והרצון והתשובה ,ווייל מ‘קען נישט ביכורים“ .וענית ואמרת“ ,אויף די שאלה ,זאל ער
ביכורים און זאגן די פרשה פון ביכורים פאר‘ן כהן. תשובה טוען נאר ווען מ‘איז בשמחה .און אזוי איז מרמז ענטפערן“ :ארמי אובד אבי וירד מצרימה ...ועתה
(“אור החיים“ הק‘) דער הייליגער “תפארת שלמה“ (פ‘ ויגש ד“ה ועתה, הנה הבאתי את ראשית פרי האדמה“‘ .וענית‘ איז
וה“דברי שמואל“ ע‘ צח ,ועוד) דעם פסוק (בראשית דער פשט ,מ‘זאל ענטפערן פאר די כהנים א תשובה
• ארץ ישראל איז אונטער די ממשלה פון מה:ה) “ועתה אל תעצבו“—,דאס ווארט “ועתה“ באדייט אויף זייער שאלה“( .אבן עזרא“)
באשעפער אליין ‘תשובה‘ (מד“ר נא ו) ,איר טוהט טאקע תשובה אבער
את ה‘ האמרת היום להיות לך לאלקים (כי תבא כו:יז) ‘אל תעצבו‘—,נישט מיט קיין עצבות נאר מיט שמחה. • מ‘דארף שטענדיג לויבן פאר די גוט‘ס
ס‘שטייט אין זוהר הק‘ (חלק א‘ ,דף קח ):אז ארמי אובד אבי וירד מצרימה( ...תבא כו:ה)
• די שטיינער האבן זיך בדרך נס
אלע לענדער זענען אונטער די הערשאפט לה פארוואס ווען מ‘ברענגט ביכורים ,דערמאנט
פארקלענערט און פארגרעסערט...
פון די שרים אין הימל ,יעדעס לאנד אונטער אן מען די מעשה פון לבן און יציאת מצרים? נאר ווען
אנדערן שר ,אבער ארץ ישראל איז נאר אונטער די מ‘געפינט זיך אין א גוט‘ן מצב ,דארף מען אויך
הערשאפט פון באשעפער אליין .דאס איז די כוונה געדענקן די נישט גוטע צייטן ,וואס מ‘האט מיט
פון פסוק“ :את ה‘ האמרת היום“ ,ווייל דו האסט געמאכט ,כדי מ‘זאל זעהן די חסדים ,וואס דער
מחשיב געווען דעם באשעפער אריינצוקומען באשעפער האט מיט אים געטוען ,און אים דאנקען
קיין ארץ ישראל אזוי ווי ער האט דיך געהייסן, פאר די גוט‘ס“( .רבינו בחיי“)
דעריבער “להיות לך לאלקים“ ,איז דער באשעפער
דיין שר (“א-לקים“ איז פון לשון שררה) ,ווייל ארץ
• אין זכות פון אין מעבירין על המצוות
ישראל איז אונטער זיין ממשלה( .אור החיים הק) לא עברתי ממצותיך ולא שכחתי ...השקיפה
ממעון קדשך מן השמים וברך את עמך את
דער שרייבער פון די שורות איז געווען א בחור פון ישראל( .כי תבא כו:טו)
והקמות לך אבנים גדולות (כי תבא כז:ב) “לא עברתי ממצותיך“ איז פון לשון “אין מעבירין
דרייצן אדער פערצן יאר אלט ,און ער געדענקט
אייגענטליך וויאזוי האט מען געקענט טראגן על המצוות“ .אינעם זכות וואס אידן לייגן נישט
אז מ‘האט גענומען פון יענעם שטויב און דאס
אזעלכע גרויסע שטיינער מער ווי זעכציג מיל ,און אוועק איין מצוה פאר די צווייטע ,נאר זיי טוען
באהאלטן למשמרת ,צו ווייזן פאר די וועלט ווי גרויס
שרייבן אויף זיי די גאנצע תורה אין זיבעציג שפראכן? צוערשט די ערשטע מצוה און דערנאך טוען זיי די
זענען די וואונדער פונעם באשעפער .“...די דאזיגע
נאר די שטיינער האבן זיך קלענער געמאכט ,כדי מ‘זאל צווייטע ,זאל דער באשעפער רחמנות האבן און,
מעשה ווערט אויך אראפגעברענגעט אין ספר ‘דברי
זיי קענען טראגן זעכציג מיל ,דערנאך האבן זיי זיך מידה כנגד מידה ,בענטשן די אידן וואס זענען פריער
יוסף‘ (עמוד קלב) מיטי קליינע שינוים“ :דינסטאג
בדרך נס פארגרעסערט כדי מ‘זאל קענען שרייבן אויף פאר די גאנצע בריאה ,ווייל דער באשעפער האט
נאכט כ“ב כסלו שנת ה‘שצ“ב האט דער באשעפער
זיי די גאנצע תורה אין זיבעציג שפראכן( .שפתי כהן עה“ת) געטראכט צו באשאפן דאס אידישע פאלק איידער
בארעגנט דאס לאנד שאלונקי מיט שטויב ,ערד און
אש וואס איז געפאלן פון הימל אויף זיי א גאנצן אבק ועפר פאלט פון הימל אין סאלוניקי ער האט באשאפן די גאנצע וועלט( .כלי יקר)
טאג און א גאנצע נאכט .די מענטשן האבן זיך זייער
יתן ה‘ את מטר ארצך אבק ועפר מן השמים • דער וואס שטיצט נישט לומדי תורה
געוואונדערט ,און זענען געלאפן פרעגן די חרטומים ירד עליך (כי תבא כח:כד)
און כישוף מאכער וואס דאס באדייט ,אבער קיינער אשר לא יקום את דברי התורה הזאת (כי תבא
איינע פון די שטראפן וואס שטייט אין די תוכחה כז:כו)
פון זיי האט נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן .האט איז אז דער באשעפער וועט מאכן דעם רעגן פון דיין
דער שופט געשיקט רופן די אידישע חכמים און זיי דער רמב“ן ברענגט א מאמר חז״ל וואס זאגט
לאנד שטויב מיט ערד וואס וועט פאלן פון הימל אויף ״אשר לא יקום״— מיינט מען דער וואס קען שטיצן
געפרעגט וועגן דעם ,און אויב ס‘איז דא א רמז אין דיר .ספר ‘אוצר פלאות התורה‘ ברענגט א דבר נפלא
די תורה וועגן אזא ערשיינונג .האבן זיי געענטפערט, לומדי תורה און טוהט דאס נישט .אזוי ווי דער
פונעם ספר ‘קורא הדורות‘ (פרק ג) :אין שאלונקי האט ירושלמי (מס‘ סוטה) זאגט“ :אמר רבי אסי בשם רבי
ת־מ ַטר ַא ְר ְצ ָך ָא ָבק
‘יא ,אין די תורה שטייט :י ִֵּתן ה‘ ֶא ְ
געוואוינט א חכם גדול וזקן מופלג מיט‘ן נאמען ה“ר
ׁש ַמיִם ֵירֵד ָעלֶיךָ“ .זאל דער באשעפער משפיע ן־ה ָּ
ו ְָע ָפר ִמ ַ תנחום ב“ר חייא אפילו למד ולימד ושמר ועשה והי‘
אברהם אספניא וואס איז נפטר געווארן אין שנת ספק בידו להחזיק ולא החזיק הרי זה בכלל ארור“.
זיין פון הימל השפעות טובות ,חסדים און אלעס גוטס!
(ספר ‘אוצר פלאות התורה‘ותשוח“ל)
ה‘שצ“א ,און אינעם טאג פון זיין פטירה איז אנשטאט מורא‘דיגע ווערטער( .רמב“ן)
רעגן געפאלן פון הימל דינע שטויב און אסאך ערד.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ה פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...דברי צחות ...וואונדערליך...
עינים .ווי גיין אין מיט‘ן גאס אדער שוין דא די ברכות אויף פרשת תבא, פאסטן און מאכן סיגופים .דאס ווארט •
פארמאכן די אויגן ,ווייל מענטשן ווייל אלע קללות וועלן ווערן ברכות, “השקיפה“ קען מען טייטשן “השק דאנקען מיט א הויכע שטימע...
וועלן זאגן דו ביסט משוגע? זאגט און דאס איז מרומז אין פסוק ‘ברוך יפה“ (א שיינער זאק) .דאס מיינט אז
אויב איינער וויל אנטוהן א זאק און זיך וענית ואמרת (כי תבא כו:ה)
דער פסוק“ :והיית משוגע“—, אתה בבואך (תבא) וברוך אתה בצאתך‘
פייניגן אלס א טייל פון זיין עבודת ה‘, געוועהנליך ווען מ‘טוהט איינעם א
בעסער זאל מען זאגן ביזט משוגע, (תצא)( .חיי צבי)
איז דאס גוט און שיין .אבער ס‘איז נאר טובה דאנקט יענער פאר די טובה מיט
איידער “מראה עיניך“—,פון קוקן • אויב ס‘איז “מן השמים“ ,אז נאר ער און א שטילע און נידריגע שטימע .אבער
וואו מ‘טאהר נישט( .פרדס יהודה)
אלע וועלן געשפייזט ווערן... דער באשעפער ווייסן דערפון .מ‘זאל נישט אזוי דארף מען טוען .ווייל ביי
•
כח:יב) נאך זוכן ווערים אין עסן...
יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב ...ולברך
את כל מעשה ידיך( ...כי תבא
זיך נישט באריהמען מיט די סיגופים
פאר אנדערע.
ביכורים שטייט “וענית ואמרת“ ,זאגט
רש“י“ :הרמת קול“—,מט א הויכע
אמאהל זענען געקומען א גרופע והיית משוגע ממראה עיניך אשר * שטימע .ווייל דער ענין פון ברענגען
תראה (כי תבא כח:לד) מ‘דערציילט אויף הרה“ק רבי
רייכע תבואה סוחרים ,צו הרה“ק רבי ביכורים איז דאך צו ווייזן אז מיר
הרה“ק מווישאווא זצ“ל האט ישראל פון רוזשין זי“ע אז ער האט
זענען נישט א כפוי טובה ,זעהט מען
געטייטשט דעם פסוק בדרך צחות געטראגן גאלדענע שיך ,אבער אהן זוילן.
אז מ‘דארף דאנקען פאר די גוטס
אויף די קלים ורקים וואס מאכן די גאלדענע שיך זענען געווען פאר כבוד
התורה ,און די אראפגענומענע זוילן וואס מ‘האט דיר געטוען מיט א הויכע
ליצנות פון די פרומע אידן וואס
פון די שיך זענען געווען א וועג פון זיך שטימע( .הרה“ג רבי שמאי קהת הכהן גראס
קוקן נאך אלעס וואס זיי עסן ,ס‘זאל שליט“א ‘ -עלים לתרופה‘)
מסגף זיין.
זיין ריין פון ווערים ,און צוליעב
*
•
זייער פרומקייט ,קוקן זיי אהן די
פרומע ווי משוגע“ .והיית משוגע“, נאך א מעשה דערציילט מען אויפן אין חלום גערופן בהמ“ה...
די פורקי עול און קלים ורקים וועלן ראפשיצער רב זי“ע .א חסיד איז אמאהל ב‘ערתי ה‘קדש מ‘ן ה‘בית (כי תבא
דוד‘ל מטאלנא זי“ע ,פרעגן אן עצה געקומען צו אים ,טראגנדיג א זאק כו:יג)
דיך אנקוקן ווי משוגע“ ,ממראה
און בעהטן א ברכה .אזוי ווי פאר א אונטער זיין רעקיל ,כדי זיינע מעשים מ‘דערציילט :אמאהל איז א איד
עיניך אשר תראה“ ,פון דעם וואס דו געווען זייער געענגט אין זיין פרנסה,
יאהר איז געווען א טרוקען יאהר און זאלן בלייבן באהאלטן .ווען ער איז
קוקסט אזוי נאך פון ווערים וכדומה האט ער פארקויפט דעם ספר זוהר
די תבואה איז געווען טייער ,האבן זיי אריינגעקומען צום רבי‘ן ,האט ער
מיט דיינע אויגן( .שארית מנחם) הק‘ ,וואס ער האט געהאט אין זיין
אנהייב ווינטער געמיינט אז אויך דאס אביסל געעפנט זיין רעקיל ,אז דער רבי
• יאהר וועט אזוי זיין ,האבן זיי נישט זאל כאטש זעהן און וויסן .האט אים דער שטוב .ביינאכט האט ער גע‘חלומ‘ט ווי
תשובה טוען ווען מ‘איז יונג... פארקויפט זייער תבואה ,כדי צו ווארטן ראפשיצער רב אנגעקוקט און געזאגט: מ‘איז אים שטארק מצער און מ‘רופט
בבוקר תאמר מי יתן ערב ובערב תאמר “דער יצר הרע האט דיך געכאפט און אים “בהמה“ .איז ער געגאנגען פרעגן
אז די תבואה זאל נאך מער טייער ווערן,
מי יתן בוקר (כי תבא כח:סז) דעם רב פון שטאט וואס דער חלום
אריינגעלייגט אין זאק אריין“.
אבער אצינד קומט אראפ אסאך גשמי
אלע תוכחות• פון פ‘ תבא
א מגיד האט געטייטשט דעם באדייט? פרעגט אים דער רב וואס
ברכה ,און די תבואה איז ביליג געווארן האסטו געטוען א טאג פריער? האט
פסוק בדרך מוסר אויף די מענטשן
וואס דרייען זיך ארויס פון טוען
און זיי וועלן שאדן האבן אסאך געלט
...וואס זאלן זיי טוען? האט זיי דער צדיק
זענען שוין געווארן ברכות... ער דערציילט אז ער האט פארקויפט
תשובה ,ווייל אין די יונגע יאהרן לאזן דעם ספר זוה“ק ,האט אים דער רב ברוך אתה בבואך וברוך אתה
געענטפערט :דער וואס האט געשפייזט
זיי זיך וואוילגיין און זאגן אז ביי די געענפטערט :ס‘איז א שטראף פאר‘ן בצאתך( .כי תבא כח:ו)
די ארעמעלייט פאראיאהר ,אינעם ארויס טראגן דעם ספר הזוהר פון
עלטער וועלן זיי תשובה טוען ,און מ‘קען זאגן בדרך צחות :אין פרשת ‘כי
הונגער יאהר ,דער וועט אויך שפייזן די שטוב ,ווייל די ר“ת פון “בהמה“ איז
ווען ער ווערט אלט זאגט ער ,ווען ער תבוא‘ שטייען די תוכחות ,און אין פרשת
רייכע לייט אינעם זעטיגן יאהר( .ליקוטי ב‘יערתי ה‘קודש מ‘ן ה‘בית( .רב חיד“א)
וואלט געווען יונג ,מיט יונגע כוחות אב -עניני פסח)
‘כי תצא‘ שטייט ‘ויהפוך ה‘ אלקיך לך את
•
וואלט איך תשובה געטוען .זאגט דער • הקללה לברכה‘—,אז דער באשעפער
פארכאפט אינעם זאק
פסוק“ :בבוקר תאמר מי יתן ערב“ ,אין בעסער משוגע ,ווי קוקן ווי האט איבערגעדרייט די קללות אויף
פונעם יצר הרע...
די יונגע יאהרן וויל ער ווארטן אויף מ‘טאהר נישט... ברכות .ברוך אתה ‘בבואך‘—,ד.מ .אלע
השקיפה ממעון קדשך מן השמים ,קללות און תוכחות וואס שטייען אין
והיית משגע ממראה עיניך אשר די עלטער“ ,ובערב“ ווען ער איז שוין
פרשת ‘תבא‘ וועלן זיין ברכות ,ברוך (כי תבא כו:טו)
אלט ,זאגט ער “מי יתן בוקר“ ,הלואי תראה( .כי תבא כח:לד) השמים. מן קדשך ממעון השקיפה
מ‘דארף היטן די אויגן ווען מ‘גייט וואלט ער געווען איצט יונגער ,וואלט אתה ‘בצאתך‘ ,ווייל אין פרשת ‘תצא‘
(כי תבא כו:טו) ספר “גבעת שאול“
אין די גאס .אבער אמאהל שעהמט איך געהאט כח תשובה צו טוען... שטייט ‘ויהפוך ה‘ אלקיך את הקללה
זאגט א שיינעם פשט אויף דעם
••• מען זיך צו מאכן גדרים וועגן שמירת לברכה‘ ,ממילא אין פרשת תצא איז
פסוק ,אז ס‘גייט ארויף אויף די וואס
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ו פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין טיעפע רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין
כי תכלה לעשר את כל מעשר תבואתך בשנה השלישת שנת ולקחת מראשית כל פרי האדמה( ...כי תבוא כו:ב)
המעשר ונתתה ללוי לגר ליתום ולאלמנה ואכלו בשעריך ושבעו רש"י:א מענשט קומט אין זיין פעלד און זעהט א געצייטיגטע פייג ,בונד ער
(כי תבא כו:יב) ארום די פייג א "גמי" אלס א סימן און ער זאגט" :דאס איז ביכורים".
די גמרא (קידושין ל ).זאגט :לעולם ישלים אדם שנותיו שליש במקרא... דעם ענין פון בונדן דווקא א “גמי“ קען מען ערקלעהרן בדרך רמז ,ווייל
(די ערשטע תקופה פון א מענטש איז ‘במקרא‘ ,אמאהל שטארקט ער זיך ווען א מענטש שטייט אין זיין פעלד און זעהט ווי די פרוכט און תבואות
אויף זיין יצה“ר און אמאהל נישט ,דערנאך ‘שליש במשנה‘ ,ער שטייגט ,ער זענען געצייטיגט געווארן ,קען ער טראכטן “כחי ועוצם ידי עשה לי את החיל
טוהט אונטן און איז מתקן אויבן)‘ .שליש בתלמוד‘ ,דאס איז די גרעסטע הזה“—מיין הארעוואניע און ארבעט האט דאס אלעס געמאכט .ער קען
מדריגה וואס איז פארהאן (בבא מציעא לג ,).דאס איז דביקות און אהבת ח“ו פארגעסן אז אהן די הילף פון באשעפער ,וואלט גארנישט געוואקסן.
ה‘ (צו וואס מ‘קומט צו דורך ‘תלמוד‘ תורה) .אויפ‘ן ווארט ‘בראשית‘ זאגן “כורך עליה גמי“—“גמי“ איז די ראשי תיבות פון ג‘דולים מ‘עשי י‘ (תהלים
חז“ל ,אז די וועלט איז באשאפן געווארן צוליעב די תורה ,אידישע קינדער און קיא:ב) ,ער זאל אנבינדן א סימן אז דער באשעפער האט אלעס באשאפן.
(זרע קודש)
ביכורים .ס‘איז אלעס איינס ,צוליעב ‘אידישע קינדער‘ וועלכע לערנען ‘תורה‘
מיט ענוה (וואס איז מרומז אין ‘ביכורים‘) .די מצוה פון ביכורים ווייזט אויף ארמי אובד אבי וירד מצרימה( ...כי תבא כו:ה)
הכנעה ,א איד דארף האבן ענוה און אמת‘דיגע הכנעה ,ווי די משנה (ביכורים וואס פאר א שייכות האט “ארמי אובד אבי“ ,מיט “וירד מצרימה“? נאר
פ“ג מ“ג) זאגט :ווען דער מביא ביכורים איז אנגעקומען צום הר הבית לבן הארמי האט אויסגעפאפט יעקב אבינו און אים געגעבן לאה אנשטאט
האט ער געלייגט דעם קארב אויף זיינע פלייצעס (ווי א פארמער) אפילו רחל ,דעריבער איז יוסף נישט געווען דער בכור ,און ווען יעקב האט געמאכט
אגריפס המלך האט אזוי געטוען ,צו ווייזן הכנעה פאר‘ן באשעפער .דאס פאר יוסף דעם כתונות פסים האבן אים די ברידער מקנא געווען און ס‘איז
איז די משנה מרמז (שם מ“א) ‘כיצד מצות ביכורים ,אדם יורד לתוך שדהו דערפון ארויסגעקומען דער גלות מצרים ,ווייל וואלט יוסף געווען דער בכור,
וראה תאנה שבכרה כורך עליה גמי‘ .א מענטש וויל צוברעכן זיינע תאוות, וואלטן די ברידער אים נישט מקנא געווען ווייל א בכור באקומט דאך מער
זאל ער נעמען די ערשטע פרי (צו וואס מ‘גלוסט די מערסטע)‘ ,כורך עליו פון אלע ברודער.
(אלשיך הק‘)
גמי‘ ,ער זאל טראכטן אז ס‘וועט קומען א טאג ווען ער וועט ליגן אין קבר,
ס‘וועט שפראצן אויף אים גראז .אזוי וועט ער קומען צו הכנעה און ענוה, ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך אלקיך (כי תבא כו:יא)
דאן וועט זיין יראת שמים און אהבת ה‘ זיין בשלימות (ביכורים איז א לשון פארוואס באצייכנט דער פסוק די שמחה בכל הטוב ,וואס איז למעשה
פון שלימות) .דאס הייסט ‘שליש בתלמוד‘ וואס פון דעם איז קיין גרעסערע עניני עולם הזה? ערקלעהרט דאס דער דובנא מגיד מיט א משל :ווען א
מדה נישטא .די גמרא (בבא בתרא פא ).זאגט ‘הקונה שתי אילנות מביא ואינו מענטש באקומט פון זיין חבר א מתנה א גלאז .לייגט ער דאס אין זיין
קורא‘ (צוויי ביימער הייסט נאכנישט קיין פעלד צו קענען ליינען דערויף די קאך שאפע ,און נוצט דאס ביז ס‘ווערט צעבראכן .אבער אויב ער ווערט
פסוקי ביכורים) .מ‘קען זאגן א רמז ,א צדיק וואס האט נאר די צוויי מדריגות איינגעלאדנט צו א סעודה ביים קעניג ,און ער איז דארט נושא חן ביים
(מקרא און משנה) ‘אין לו קרקע‘ ,שטייט ער נאכנישט פעסט אויף דער ערד, קעניג און ער גיט אים א גלאז במתנה לאות ידידות ,דעמאלט לייגט ער דאס
‘מביא‘ זיינע מעשים ווערן געברענגט צום באשעפער ,אבער ‘ואינו קורא‘ ער אין זיין “גלאזערנע וויטרינע“ ,אין סאלון ,און ווייזט פאר יעדן “דאס האב
איז נאכנישט אין די מדריגה פון די ריכטיגע צדיקים אז דער באשעפער זאל איך באקומען פונעם קעניג“ .ס‘וועט נישט זיין ביי אים ווי סתם א גלאז צו
זיי ענטפערן ווי נאר זיי רופן .אבער ‘הקונה שלש אילנות‘ ,ער האט שוין אלע טרינקען ,נאר א צייכן פון ‘ידידות‘ ,וואס ווייזט אויף די ליעבשאפט פונעם
דריי מדריגות‘ ,קנה קרקע‘ ,ער שטייט שוין אויף א יסוד‘ ,מביא וקורא‘ ,אז ער קעניג צו אים .דאס זעלבע איז ווען א מענטש איז זוכה צו השפעות טובות
וועט רופן צום באשעפער וועט ער אים גלייך ענטפערן .כי תכלה לעשר ,אויב פון הימל ,איז זיין שמחה נישט נאר אויף די עצם השפעות טובות ,נאר ער
ווילסטו ענדיגן און קונה זיין אלע מדריגות (עשר מידות) ,בשנה השלישית, פריידט זיך אז ער האט נושא חן געווען ביים באשעפער ,וואס האט אויף
דו ביזט אנגעקומען צו אט די דריי מדריגות ,זאלסטו וויסן אז דאס איז אלעס אים משפיע געווען מרוב טובו וחסדו ,דאס זאגט דער פסוק“ :ושמחת בכל
“ונתת ללוי“ ווייל דו האסט זיך מחבר געווען צו די צדיקי הדור“ ,ולגר“ ,און דו הטוב אשר נתן לך ה‘ אלקיך“ ,דיין שמחה דארף זיין דאפלט ,ערשטנס אויף
האסט געהאט אמת‘דיג הכנעה. די עצם השפעות טובות ,אבער בעיקר דערפאר ,ווייל ס‘ווייזט די אהבה פון
(ספה“ק נועם אלימלך -לפי הבנת המתרגם) באשעפער צו דיר.
(כוכב מיעקב)
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין
>>>>>
השקיפה ממעון קדשך מן השמים( ...כי תבא כו:טו)
ס‘איז א מנהג ישראל צו לייענען דעם דאזיגן פסוק מיט א העכערע
באשעפער ,ווי דער נביא (מלאכי ג:י) זאגט“ :ובחנוני נא בזאת“ ,און אזוי אויך
שטימע ווי די אנדערע פסוקים .מ‘קען זאגן א טעם ,ווייל די פרשה רעדט
זאגט רש“י אין די פרשה“ ,עשינו מה שגזרת עלינו“ .דעריבער לייענט מען
וועגן תרומות און מעשרות וואס אידן געבן .די גמרא (שבת קיט ).זאגט
דעם פסוק מיט א הויך קול ,צו ווייזן אז מיר שעהמען זיך נישט צו בעהטן
“עשר בשביל שתתעשר“—אז מ‘מעג מיט דעם אויספראבירן כביכול דעם
דעם באשעפער אז ער זאל בענטשן די אידן אין זכות פון מצות מעשר.
(מלבוש לשבת ויום טוב) >>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ז פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...די תורה לערנט אונז ...די געוואלדיגע מעלה פון שמחה...
סגולה פון מצות ביכורים איז צו זיין א מסתפק במיעוט ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו:יא)
“געב א קוק אויפ‘ן ברודער ,ער און א שמח בחלקו נישט צו וועלן מער וויפיהל מ‘האט.
גייט ארום און זינגט“ דאס זאגט דער פסוק‘ ,ושמחת בכל הטוב‘—,סיי דער • עולם הבא פאר‘ן משמח זיין מענטשן
הרה"ג ר' משה יעקב הלוי קאננער שליט"א וואס האט אסאך פעלדער און ברענגט א סאך פירות, חז“ל (תענית כב ).דערציילן אז דער אמורא רב
פון טאראנטא דערציילט וואס ער האט געהערט און סיי דער וואס האט נאר איין פעלד און ברענגט ברוקא האט אמאהל געפרעגט פון אליהו הנביא
פון זיין טאטע הרה"ח ר' ישראל הלוי קאננער ע"ה, ווייניג פירות ,פאר ביידע זאגט די תורה גלייך ‘ושמחת אינעם מארק פלאץ ,ווער פון די מענטשן וואס דרייען
בשעת'ן גרויסן חורבן ווען ער איז פאריתומ'ט בכל הטוב‘—,יעדער איינער זאל זיך פרייען מיט‘ן טוב זיך דא ארום אין מארק וועלן זוכה זיין צו עולם הבא,
געווארן פון זיינע עלטערן הי"ד ,און ער איז געווען וואס ער האט ,און נישט וועלן מער ווי דעם .די זעלבע האט אים אליהו הנביא אנגעוויזן אויף צוויי אידן אין
צובראכן און צושפילטערט פונעם שרעקליכן איז אויך בנוגע רוחניות .אז ווען ער זעהט דעם חבר מארק אז זיי זענען “בני עולם הבא“ .איז רב ברוקא
מצב בכלל ובפרט .האט ער זיך אפגערעדט אין א גרעסערע מדריגה ,זאל מען אים נישט מקנא זיין שפעטער צוגעגאנגען צו די צוויי און זיי געפרעגט
פאר‘ן בילגורייא רב זי"ע ,איבער זיין ביטערן צו וועלן אנקומען צו די העכערע מדריגות ,נאר מ‘זאל וואס זיי טוען ,וועלנדיג דערגיין וואס איז זייער
צער און טרויער .ס'איז געווען נאך די מעשה דינען דעם באשעפער לויט זיין דרגא ,און זיך פרייען גרויסע זכות אז אליהו הנביא איז מעיד אויף זיי אז
אין פרעמישלאן ווען הרה"ק רבי משה'לע דער זיי זענען בני עולם הבא .האבן די אידן געענטפערט
עלטסטער זוהן פון מרן מהר"א זי"ע איז נעבעך “אינשי בדוחי אנן ,מבדחינן עציבי“—,מיר זענען
אומגעקומען כקרבן כליל ועולה הי"ד .האט דער פרייליכע מענטשן און ווען מיר זעהען א טרויעריגע
בילגורייא רב אים געענטפעט מיט א פאטערליכע מענטש זענען מיר אים משמח ,און נאך האבן די אידן
ליעבשאפט וועלענ‘דיג אים מחזק זיין" :וואס זאל געזאגט אז אויב זיי זעהען ווי צוויי מענטשן זענען
איך דיר זאגן ,געב א קוק אויפ'ן ברודער ,ער גייט צוקריגט איינער מיט‘ן אנדערן זענען מיר זיך מטריח
ארום און זינגט"( .מתוך מכתב שר' משה יעקב כתב לכ"ק און מיר מאכן שלום צווישן זיי[ ,און ווי רש“י זאגט
מרן אדמו"ר מבעלזא שליט"א) דארט אויפ‘ן פלאץ אז די טירחא פלעגט זיין דורך
מילתא דבדיחותא און פרייליך מאכן די מענטשן ביז
“והיה“ּכי תבוא—,אז דו וועסט זיין בשמחה“ ,אשר ה‘ די קריגעריי האט זיך ממילא אויפגעהערט].
אלקיך נתן לך“—,וועט דיר דער באשעפער כביכול,
געבן א יישר כוח ,און דיך באלוינען דערפאר. • אוועק נעמען צער השכינה דורך שמחה
• זיך פרייען מיט‘ן גוט‘ס פון די תורה מיט דעם אליין וואס ער זאגט יעדן טאג “שלא עשני ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו:יא)
דער מהרש“א ערקלעהרט דאס חשיבות פון גוי““ ,שלא עשני עבד“ .און זיך פרייען מיט דעם אליין
ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו:יא) משמח זיין און דערפרייען א צווייטער איד ,לויט ווי אז ער איז א איד און האט די מעגליכקייט צו דינען
“הטוב“ איז מרמז אויף די תורה ,ווי חז“ל (ברכות
חז“ל (סנהדרין פרק ו‘ משנה ה‘) זאגן אונז :אז ווען דעם באשעפער( .אמרות טהורות)
ה ).זאגן“ :אין טוב אלא תורה“ ,אז א איד דארף זיך א איד איז בצער דעמאלט שפיהרט דער באשעפער
פרייען אז ער האט די מעגליכקייט צו לערנען תורה. מיט אים זיין צער ,און ער זאגט“ :קלני מראש קלני • א יישר כוח פון באשעפער פאר דיין שמחה
דאס איז דער פסוק מרמז “ושמחת בכל הטוב“—,די מזרועי“—,ווייל איינער וואס ס‘טוהט אים וויי דער ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו:יא)
גרעסטע שמחה וואס א איד קען האבן אויף די וועלט הגה“צ רבי חנוך צבי הכהן לווין ,דער בענדינער רב קאפ אדער די הענט( .און חז“ל זאגן דארט אז דאס
איז די שמחה פון לימוד התורה( .אוה“ח הק‘) זאגט דער באשעפער אפילו ווען מ‘הרג‘עט א רשע זצ“ל זאגט אויפ‘ן פסוק (כי תבא כו:א) “והיה כי תבוא
• ער ווייזט אז ער גלייבט אין די אלע גוטס. וואס איז מחוייב מיתה אין בית דין ,און כל שכן אל הארץ אשר ה‘ אלקיך נתן לך נחלה וירשתה וישבת
וויפיהל דער באשעפער איז זיך מצער ווען ס‘טוהט בה“ ,חז“ל זאגן אז דארט וואו ס‘שטייט דאס ווארט
ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה‘ וויי פאר‘ן צדיק) .און דעריבער ווען א מענטש איז “והיה“ איז דאס א לשון פון שמחה .אזוי אויך געפונען
אלוקיך (כי תבא כו:יא) משמח א איד אונטן אויף די וועלט ,איז ער מיט דעם מיר אז דאס ווארט “אשר“ איז א לשון פון “יישר כוח“.
אייגענטליך פארוואס זאגט די תורה “ושמחת אויך משמח די שכינה הק‘ אויבן אין הימל ,און מאכט [ווי חז“ל דרש‘ענען וואס דער באשעפער האט געזאגט
בכל הטוב“ אז מ‘זאל זיך פרייען אויף אלע גוטס פאר משה רבינו אויף די לוחות “אשר שברת“—,יפה איר גרינגער פון איר צער כביכול.
וואס דער באשעפער האט אונז געגעבן ,ווען אין די
פסוקים פריער איז שוין געשטאנען די אלע גוטס
ששברת] .מיט דעם טייטשט דער בענדינער רב ,אז
• זיין פרייליך מיט וויפיהל מ‘האט
די תורה רעדט דא פון די גרויסע מעלה פון שמחה,
וואס דער באשעפער האט מיט אונז געטוען ביי לויט די אויבנדערמאנטע גמרא אין מסכת תענית אז ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה׳( ...כי
יציאת מצרים און ארייגיין קיין ארץ ישראל? נאר דורכ‘ן משמח זיין און פרייליך מאכן אנדערע אידן איז תבא כו:יא)
ס‘זענען דא וואס דערמאנען די גוטס פון באשעפער מען זוכה צו עולם הבא ,און דאס שטייט דא אין פסוק האט מצוה יעדער זאגט: שלמה“ “תפארת דער
>>>>>>> זיינע באזונדערע סגולות ,ציצית תפילין מזוזה .די
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ח פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...די תורה לערנט אונז ...די געוואלדיגע מעלה פון שמחה...
>>>>>>>
כאטש זיי האבן גארנישט ,וועט פון דעם קומען די נאר ווען מ‘ווערט געזונט פון א קראנקהייט אדער
• נישט געדינט און זיך נאך געפרייט גאולה בעזה“י .און דעריבער שטייט דער סיבת הגלות, מ‘ווערט געראטעוועט פון א צרה ח“ו ,אבער די
תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלקיך מ‘זאל וויסן ווי אזוי דאס מתקן צו זיין ,דורך זיך מחזק בעסטע גוטס וואס מ‘קען דאנקען דעם באשעפער,
בשמחה( ...כי תבא כח:מז) זיין בעבודת ה‘ ,מיט שמחה טראץ די יסורים פון גלות. איז ווען מ‘זעהט אין יעדן מצב וויאזוי מ‘פיהרט
הרה“ק רבי ברוך ממעזיבוז זי“ע ,האט אמאהל עכ“ל“( .שפת אמת“ תרמ“ג ד“ה בפסוק) זיך מיט אים פון הימל ,מיט חסדים ורחמים און אז
געפרעגט פארוואס אויב ח“ו א איד דאוונט אלעס איז לטובה ,און מיט דעם וואס ער פרייט זיך
אהן שמחה ,אדער ער טוהט עפעס אן אנדערע • נישט מענג געווען דעם שבת מיט אלעס וואס דער באשעפער גיט אים ,ווייזט ער,
מצוה ,וואס ער האט דעמאלט נישט געקענט תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך אז ער גלייבט אין דעם( .כ“ק האדמו“ר מקלויזנבורג זצוק“ל)
זיין בשמחה ,איז צוליעב דעם זאל אים שוין
ח“ו קומען די קללות פון די תוכחה? האט ער
בשמחה ובטוב לבב( ...כי תבא כח:מז)
חז“ל זאגן אז די שטראף איז געקומען צוליעב
• די עצם נתינה פון באשעפער איז דיר חשוב.
ערקלעהרט פשט אין פסוק אזוי“ :תחת אשר לא ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה‘ אלקיך דעם וואס זיי האבן נישט מענג געווען דעם שבת ,און
עבדת את ה‘ אלקיך“—,נישט גענוג וואס דו האסט ולביתך( .כי תבא כו:יא)
נישט געדינט דעם באשעפער ,נאר דו האסט נאך אויף יעדע זאך וואס א איד באקומט פון
געהאט דערפון א שמחה ,דאס איז זיכער זייער באשעפער ,לויבט ער אים מיט א פוהלע ברכה ,ווייל
שלעכט ,און ס‘קומט דערויף א הארבער שטראף, ביי אים איז חשוב יעדער זאך וואס דער באשעפער
און זיכער וועט א איד נישט טוען אזוי זאך ,נאר גיט אים ,און אזוי אויך פיהרט זיך דער באשעפער
די תוכחה איז געזאגט געווארן אלס א ווארענונג. מיט‘ן איד מדה כנגד מדה ,ער פרייט זיך מיט אים אין
(ליקוטי יהושע) וואס פאר א מצב דער איד זאל זיך נישט געפונען.
דאס זאגט דער פסוק“ :ושמחת בכל הטוב“—,דו
אויף פון זיין ייאוש ,וואס איז געקומען הערנדיג וועסט זיך פרייען מיט “אלע“ גוטע זאכן וואס דער
דאס ווערטל פון רבי ר‘ בונם ,וואס דאס האט אים באשעפער טוהט מיט דיר ,אפילו אביסל ,ווייל “אשר
געגעבן א פרישער שטויס צו וועלן ווייטער לעבן, און נתן לך ה‘ אלקיך ולביתך“—,ס‘איז ביי דיר חשוב
דאס איז מרומז אין פסוק “תחת אשר“ די אותיות וואס
און ער האט מיט קוראזש און זיינע לעצטע כוחות
באליעבט די עצם נתינה פון באשעפער( .ערוגת הבושם) קומען נאכ‘ן ווארט ‘אשר‘ האט דאס גורם געווען .נאך
זיך געראנגלט מיט‘ן וואסער ,געקאפעט מיט די פיס
און מיט די הענט ביז ער האט געפונען א ברעט וואס
א‘ קומט ב‘ ,נאך ש‘ קומט ת‘ ,און נאך ר‘ קומט ש‘ ,וואס
דאס איז די אותיות שבת( .הגר“א זצוק“ל)
• שמחה בגלות וועט ברענגען די גאולה
האט זיך אפגעריסן פון א דורכפאהרנ‘דיגע שיף ,ער
ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו:יא)
האט זיך שטארק אנגעכאפט אינעם ברעט ,און אין • לאז מיר גריסן דעם לויתן אין “שפת אמת“ שטייט בזה“ל :און אוודאי ביי
א קורצע צייט האט ער מצליח געווען אנצוקומען
תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך א מדה טובה דארף מען זיך לערנען ,אז ווען אידישע
בשלום צום וואסער בארדן ,דארט אויפ‘ן וואסער
בשמחה ובטוב לבב( ...כי תבא כח:מז) קינדער דינען דעם באשעפער אין גלות מיט שמחה,
בארדן האט זיך פארזאמלט אסאך מענטשן ,אבער
מ‘דערציילט אז דער רבי ר‘ שמחה בונים פון
דער געראטעוועטער ,איז גלייך געפאלן אויפ‘ן האלז
פונעם רבי ר‘ בונם און מיט התרגשות אויסגעשריגן
פשיסחא זי“ע ,איז אינגערהייט געווען א האלץ סוחר,
• תשובה טוען מיט שמחה
און צוליעבן זיינע געשעפטן איז ער אסאך מאהל
“דו האסט מיך געראטעוועט פון א זיכערע טויט. תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך
געפאהרן האנדלן אויפ‘ן יריד אין דאנציג .ביי איינע
ווען נישט דיינע קלוגע ווערטער ,וואלט איך בשמחה ובטוב לבב( ...כי תבא כח:מז)
פון זיינע נסיעות קיין דאנציג ,האט נעבן דעם טאך
געווארן דערטראנקען פון גרויס ייאוש און בלבול, דער כח השמחה איז זייער גרויס ,ובפרט
פאסירט א טראגישע געשעעהניש .א איד האט זיך
פון יעדנס געשרייען .אבער דו מיט דיין חכמה אין די אלול טעג די ימי הרחמים והרצון
אויסגעגליטשט און אריינגעפאלן אין דעם רוישיג‘ן
האסט מצליח געווען מיך צו ערוועקן צו שמחה און והתשובה ,ווייל מ‘קען נישט תשובה טוען נאר
טייך ,און אנגעהויבן זיך צו דערטרונקען .ראטעוועט!
א שטארקער ווילן צו וועלן לעבן .אין דיין זכות בין ווען מ‘איז בשמחה .און אזוי איז מרמז דער
ראטעוועט! האבן אלע געשריגן ,אלע אויסער איינער,
איך געראטעוועט געווארן .שפעטער ווען דער רבי הייליגער “תפארת שלמה“ (פ‘ ויגש ד“ה ועתה,
דער רבי ר‘ שמחה בונים האט זיך נישט פארלוירן ,און צו
ר‘ בונם איז געוועארן א רבי און א מנהג פון אסאך וה“דברי שמואל“ ע‘ צח ,ועוד) דעם פסוק
יעדנ‘ס וואונדער האט מען אים געהערט אויסשרייען
חסידים ,פלעגט ער דערציילן די דאזיגע געשיכטע, (בראשית מה:ה) “ועתה אל תעצבו“—,דאס
צום זינקענדיגער“ :זיי אזוי גוט און גריס מיר דעם
און ביים ענדע האט ער אויסגעפיהרט“ :זעהט ווי ווארט “ועתה“ באדייט ‘תשובה‘ (מד“ר נא ו),
לויתן“ ,דער זינקענדיגער האט זיך שוין געהאט
גרויס איז דער כח פון שמחה“. איר טוהט טאקע תשובה אבער ‘אל תעצבו‘—,
מייאש געווען זיך צו קענען ראטעווען פונעם רוישיגן
*** נישט מיט קיין עצבות נאר מיט שמחה.
וואסער ,אבער פלוצלינג האט ער זיך געגעבן א כאפ
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ט פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין אוצר...מעשי צדיקים אויף די פרשה..
געווארן זעכציג יאהר אלט .במילא איז נאכנישט גערופן אין שפיטאל ,אז ער זאל זעהן וואס ס‘האט E
מקויים געווארן די ערשטע ברכה פון לעבן לאנג,
און איך ווייס אז איך וועל נאכנישט שטארבן.
ס‘קען נישט זיין אז מיין זוהן וועט שטארבן ווען
ליידער פאסיהרט .ווען דער טאטע האט געזעהן
דעם זוהן ליגנדיג אין זיין שווערן צושטאנד איז
ער איבערהויפט נישט דערשראקן געווארן ,נאר
“ וי שווער ס‘קומט אהן“. .
ונתתה ללוי לגר ליתום ולאלמנה ואכלו
איך לעב נאך .דערפאר גיי איך אהיים און ער געשטאנען רואיג און באטראכט זיין זוהן .דער
בשעריך ושבעו( .כי תבא כו:יב)
וועט זיין געזונט !...צום צום גרויס וואונדער און דאקטאר האט געקלעהרט אז דער טאטע כאפט
די עלטערן פון הרה“ק רבי משה מקאברין
איבעראשונג פונעם רב און דאקטאר ,האט דער נישט וואס דא גייט פאר ,האט ער אים געפרעגט:
זצוק“ל האבן געוואוינט אין א שטעטל וואו
נס טאקע פאסירט .דער זוהן האט זיך צוביסלעך דו ווייסט וואס איז מיט דיין זוהן? אבער דער טאטע
דאס ארעמקייט האט דערגרייכט צום העכסטן
ערהוילט און דערנאך געזונטערהייט פארלאזט איז געבליבן שטיין רואיג .ביז דער דאקטאר האט
שטאפל .האבן זיי זיך אונטערגענומען צו שפייזן
דעם שפיטאל און אהיימגעגאנגן! קלאהר געזאגט פאר‘ן טאט‘ן וואס דא גייט פאר ,אז
די ארעמעלייט ,מיט די אייגענע הענט ,זיי האבן
E זיין זוהן האט בלויז געציילטע שטונדן צו לעבן...
געבאקן ברויט .אבער אזוי ווי דער פארלאנג איז
באצאהלט די צ ו י הונדערט גולדן. .
ולברך את כל מעשה ידך והלוית גוים
רופט זיך אהן דער טאטע און זאגט“ :ס‘איז גארנישט
געווען גרויס ,זענען זיי פשוט נישט אנגעקומען
מיט די ארבעט ,די ארעמעלייט פלעגן זיך זייער
רעגן און ממש שעלטן ,און זיי זענען געווארן
רבים ואתה לא תלוה (כי תבא כח:יג) דערפון אויפגעברויזט ,אז זיי האבן געקלעהרט זיך
אין שטוב פון הייליגן בעל שם טוב זי“ע איז ארויסלאזן דערפון .ווען זיי האבן זיך אפגערעדט
אויפגעוואקסן א יתומה ,וואס איז א כלה געווארן פאר זייער הייליג‘ן זוהן ,הרה“ק רבי משה ,האט
מיט א יתום וואס איז אויפגעוואקסן אין שטוב פון ער זיי בארואיגט און געזאגט :אז נאר אזוי איז די
זיין תלמיר הרה“ק רבי וואלף קיצעס זצ“ל .דער מצוה חשוב ,ווען זיי זאלן באקומען נאר גוטע און
בעל שם טוב ,אלס דער עומד מצד הכלה ,האט הארציגע ברכות פאר די מצוה ,וואלט דאס נישט
זיך אונטערגענומען צו געבן צוויי הונדערט גולדן געווען אזוי אנגענומען ווי ווען מ‘זעהט ווי שווער
אלס נדן ,און רבי וואלף האט זיך אונטערגענומען ס‘קומט איצט אהן...
צו לערנען תורה מיט‘ן חתן נאך זיין חתונה.ביום מיט מיין זוהן ,איך גיי שוין אהיים! זיי האבן געמיינט
E
“די ואונדערליכע ברכה פונעם חפץ ח ים“. .
החופה איז רבי וואלף געקומען בעהטן דאס געלט אז דער טאטע איז ליידער שוין אלט און פארשטייט
פון בעש“ט .אבער דער בעש“ט האט נישטגעהאט נישט וואס מ‘זאגט אים .האט מען אים פראבירט
קיין איין פרוטה ,רבי וואלף וואס האט געוואוסט צו ערקלעהרן וואס דא וועט געשעהן ל“ע .אבער
דער טאטע זאגט ווידער :ער וועט אי“ה זיין געזונט והותירך ה‘ לטובה בפרי בטנך(...כי תבא
דעם כח פון בעש“ט צו פועל‘ן ישועות ,האט
און איך גיי אהיים פון דא .“!...און ער רופט זיך אהן כח:יא)
געזאגט ,אז מ‘גייט נישט צו די חופה ביז ס‘וועט
צו רבי שלום ז“ל“ :איר מיינט געוויס אז איך ווייס דער ירושלים‘ער מגיד הגאון רבי שלום
זיין דאס געלט ,ווייל אנדערש וועט ער נישט
נישט וואס ס‘טוהט זיך מיט מיר? ...וויל איך אייך שוואדראן ז“ל האט דערציילט וואס ער האט
קענען לערנען מיט‘ן חתן.
עפעס דערציילן :מיט יאהרן צוריק ווען דער חפץ אליין בייגעוואוינט אין א שפיטאל אין אמעריקא.
ביני לביני איז אריינגעקומען ר‘ לייב
חיים האט ארויסגעגעבן זיין חשובע ספר ‘‘משנה א איד האט געהאט ר“ל א שווערן עקסידענט,
קרעמינער און געזאגט מיט א ציטער צום בעש“ט,
ברורה האט ער געבעטן א גרופע פון יונגעלייט צו און זיך געראנגעלט מיט‘ן לעבן ליגנדיג אין
אז דער פריץ פון די געגנט האט אים געשיקט זאגן,
לערנען זיין ספר ,און זעהן אויב ס‘איז גוט און מ‘קען שפיטאל אין א קריטישן צושטאנד .די דאקטורים
אז דער בעש“ט איז אים שולדיג טויזנט רובל,
דאס פארשטיין .און איך בין דעמאלט געווען פון די האבן געזאגט אז ער האט בלויז געציילטע שטונדן
וואס ער האט זיך אונטערגענומען צו צאהלן אלס
חברה וואס האבן דאס געלערנט. צו לעבן .מ‘האט גערופן א שוועסטער ,זי זאל
פדיון שבויים ,און האט געסטראשעט ,אז אויב
דער צדיק האט שטארק הנאה געהאט דערפון, קומען צו איר ברודער איידער ער גייט אוועק
דאס געלט וועט נישט ווערן באצאהלט וועט ער
דערפאר האט ער מיך געבענטשט מיט צוויי ברכות, פון די וועלט ל“ע .ווען זי האט געזעהן אין וואס
ארעסטירן דעם בעש“ט .ווען דער בעש“ט האט
איינס :אז איך זאל האבן אריכות ימים ,און צווייטן‘ס: פאר א שווערע צושטאנד איר ברודער געפונט
דאס געהערט ,האט ער געהייסן איינשפאנען
אז קיינער פון מיינע קינדער זאלן נישט שטארבן ביי זיך ,האט זי ביטערליך געוויינט ,און געזאגט אז
זיין פערד און וואגן ,און געהייסן פאר ר‘ לייב ער
מיין לעבן! און דער איד פיהרט אויס :היינט בין איך זיי האבן נאך אן אלטן טאט‘ן ,האט מען אים
זאל שוין פאהרן צום פריץ באצאהלן דעם חוב,
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת י פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין אוצר...מעשי צדיקים אויף די פרשה..
>>>>>>>
“פארוואס קומט מיר דער רבי דריי רובל? “ האט E כדי ער זאל קענען זיין צוריק צודי חופה .ר‘ לייב
דער טריסקער מגיד אים געענטפערט“ :איך
וועל דיר דערמאנען א מעשה וואס איז געווען
מיט אסאך יאהרן צוריק :ווען דו ביסט געווען א
דער באשעפער אל ין וועט דיר בארגן!. .
יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב (תבא כח:יב)
האט נישט געהאט ביי זיך קיין איין פרוטה ,און
נישט פארשטאנען וויאזוי ער וועט באצאהלן
דעם חוב ,אבער אז דער בעש“ט הייסט פאהרן,
יונגער בחור בין איך געווען איינגעזעצט אין קיוב פארט מען .אויפ‘ן וועג האט ר‘ לייב געטראכט
א חסיד האט זיך אמאהל באקלאגט פאר הרה“ק
אין תפיסה ,די תפיסה איז געווען אויפ‘ן צווייטע צו זיך ,וויאזוי וועט ער באצאהלן דעם חוב,
בעל ‘תפארת שלמה פון ראדאמסק זצ“ל ,אז ער
שטאק ,און דארט איז אויך געווען דער בית משפט, אפשר וועט דעם פריץ געפעלן איינס פון די
האט נישט קיין געלט צו האנדלען .האט אים דער
אונטן איז געווען די קאך ,וואו דארט האט מען פערד ,און ער וועט דאס נעמען אנשטאט דעם
רבי געזאגט :טוה ווי אנדערע סוחרים ,בארג ביי די
אנגעגרייט עסן פאר אלע ארעסטאנטן ,און דו חוב ?...ער קומט אהן צום פריץ ,און דער פריץ
אנדערע סוחרים און קויף איין סחורה ,און נאכדעם
אלס בחור ביסט געווען געדונגען צו טיילן די נעמט אים אויף שיין ,ווייל ער האט געהאפט אז
ווי דו וועסט פארדינען וועסטו צוריקצאהלן די
עסן ,ס‘האט דיר זייער וויי געטוען אז א רבי זיצט ער ברענגט אים דאס געלט .כדי צו שלעפן צייט,
הלואה .האט אים דער סוחר געזאגט :ווער וועט מיר
אין תפיסה און דו האסט מיר אלס געוואלט א איז איינגעפאלן פאר ר‘ לייב א געדאנק ,און ער
בארגן ,ווען יעדער ווייסט אז איך האב נישט פון וואו
טובה טוען.איין טאג האסטו אריין געברענגט צו האט זיך געוואנדן צום פריץ ,און געזאגט :מיין
די שופטים טיי ,ווען זיי האבן גערעדט וועגן מיין חשוב‘ער האר ,איך קען דיך אלס אן ארענטליכער
משפט ,און זיי האבן באשלאסן אז איך בין ריין און מענטש ,איך בין זיכער אז דו וועסט נישט נעמען
דאס וואס מ‘האט אויף מיר גע‘מסר‘ט איז פשוט א קיין געלט וואס באלאנגט נישט פאר דיר ,אפשר
בלבול ,און איך וועל ווערן פריי פון תפיסה .ווען קענסטו נאכאמאהל איבערקוקן וויפיהל מיין
דו האסט דאס געהערט‘ האסטו מיר געוואלט רבי איז דיר שולדיג? דער פריץ איז געווארן
מהנה זיין‘ ביסטו מיר געקומען מבשר זיין“ :דער איבערגענומען פון דעם קאמפלימענט ,און האט
רבי איז פריי! דער רבי איז פריי! “ באלד האב איך זיך אראפגעזעצט צוזאם רעכענען די חשבונות
זיך אנגערופן צו מיין גבאי“ :יעצט גלייבסט דו וואס ער האט מיט‘ן בעל שם טוב ,און ר‘ לייב זיצט
צו באצאהלן? האט אים דער צדיק געזאגט:אויב
שוין מיין חלום וואס איך האב דיר אינדערפרי און ווארט מיטא ציטער ,ווער ווייסט צו דער חוב
אזוי ,פאר דיר שטייט שוין דער ענטפער אין די
דערציילט אז היינט גייט מען ארויס פון תפיסה?! וועט נישט וואקסן נאכ‘ן איבער רעכענען...
הגדה“ :ושאינו יודע לשאול“ ,איינער וואס קען נישט
דער בחור וואס איז געקומען אונז מבשר זיין אבער צו זיין גרויס וואונדער זעהט ער ,ווי
בארגן ,ווייל ער האט נישט פון וועמען“ ,את פתח
וועט געבענטשט ווערן אז זיינע קינדער וועלן פלוצים ווארפט דער פריץ אריין אין פייער דעם
לו“ ,וועט אים דער באשעפער אליין בארגן ,און איך
פריי זיין פון דינען אין מיליטער ,און ווען מיר שטר חוב וואס ער האט געהאט ,און ער זאגט צו
ווינטש דיר“ :יפתח ד‘ לך את אוצרו הטוב מן השמים
וועלן ארויס גיין זאלסטו געבן דעם ארימען בחור ר‘ לייב“ :נאך א מזל אז איך האב איבערגערעכנט,
ויברך את כל מעשה ידיך“.
דריי רובל אלס א מתנה פאר‘ן מבשר זיין די גוטע ווייל נישט נאר איז ער מיר גארנישט שולדיג ,נאר
E
“באצאהלט די דר י רובל“. .
בשורה“ .דער גבאי האט פארגעסן דיר צו געבן איך האב גאר גענומען פון אים צוויי הונדערט
די דריי רובל וואס איך האב דיר צוגעזאגט ,איך גולדן צופיהל“... און תוך כדי דיבור האט ער
האב געווארט אויפ‘ן טאג ווען דו וועסט קומען דערלאנגט פאר רבי לייב די צוויי הונדערט גולדן.
בעהטן א ברכה פאר דיינע קינדער וועגן מיליטער,
ואמרת אליו הגדתי היום לה‘ אלוקיך( .כי רבי לייב איז געווארן שטארק איבערראשט פון
תבא כו:ג)
און יעצט נעם די דריי רובל וואס איך האב דיר דעם געלט וואס ער האט באקומען ,און אויפ‘ן
רש"י" :ואמרת אליו"—,שאינך כפוי טובה
דעמאלט צוגעזאגט“ .דער גביר איז געווען פול וועג צוריק האט ער פאר יעדן דערציילט די
צום טריסקער מגיד זי“ע איז אמאהל געקומען
מיט וואונדער ,א מעשה וואס ער האט שוין כמעט גרויסקייט פון בעש“ט .אין די זעלבע צייט איז
א גביר מיט זיין זוהן און געבעהטן דעם מגיד א ברכה
פארגעסן און אפילו נישט געוואוסט דעמאלט אז דער בעש“ט געזיצן ביי זיך אין צימער ,און געגעבן
אז זיין זוהן זאל פטור ווערן פון צו דארפן דינען אין
דער רבי וואס איז געווען אין תפיסה ,איז געווען א קלאפ אויפ‘ן טיש זאגנ‘דיג“ :איך אייל מיך
מיליטער.האט דער טריסקער מגיד זיך אנגערופן צו
דער טריסקער מגיד .אבער דער הייליגע מגיד צו גיין צו די חופה ...און גלייך ווי רבי לייב איז
זיין גבאי“ :גיי צאהל אפ דער גביר די דריי רובל וואס
זי“ע פארגעסט קיינמאהל נישט אז ער דארף מכיר אנגעקומען ,האטער אים געהייסן געבן די צוויי
איך קום אים! “דער גבאי האט באלד געברענגט דריי
טובה זיין פאר א איד. הונדערט גולדן פאר רבי וואלף דער מחותן ,און
רובל און דערלאנגט דעם גביר .אבער דער גביר וויל
E מ‘איז געגאנגען צו די חופה...(שבחי בעל שם טוב)
נישט נעמען די דריי רובל ,און פרעגט מיט וואונדער.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יא פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה מרבוה“ק מבעלזא זי“ע
ַמיין אוצר...אוׂיף ִדי ַפ ָ
צום טאג ,פרייטאג ו‘ אלול תשע“ה ,האט הרה“ח לאנגע צייט ,איך קום דיר נאך א יישר כוח ,אויף דעם b
רבי אליעזר משה ,פארלאזט די וועלט און איז ארויף וואס דו האסט דיך מצרף געווען מיט אונז צו ברכת
לעולם שכולו טוב .חס“ד שנים כנגד חס“ד ימים .מרן המזון“ .מר ן זי“ע הא ט זי ך פאר אי ם באדאנקט,און “מרן זי“ע איז קיינעם נישט
b
אי ם ווארעם געבענטשט. זי“ע איז קיינעם נישט שולדיג געבליבן. שולדיג געבליבן“...
b
“ביכורים פון קנאבל“... “וואו ביזטו געווען אזא
ואמרת אליו הגדתי היום לה‘ אלקיך( ...כי
תבא כו:ג)
לאנגע צייט?“
רש"י (בשם הספרי)" :ואמרת אליו"—שאינך כפוי
ועתה הנה הבאתי את ראשית פרי טובה( ,צו באצאהלן שלעכט'ס אנשטאט גוט'ס)
האדמה( ...כי תבא כו:י) דעם ענין פון הכרת הטוב לערנען מיר ארויס
הגה“צ רבי אברהם צבי ווייס זצ“ל ,דער “נוה פון די פרשה .אזוי ווי רש“י ברענגט פון ספרי ,ואמרת אליו הגדתי היום לה‘ אלקיך( ...כי
אחיעזר“ רב ,האט דערציילט אז זיין זיידע הרה“ק תבא כו:ג) “ואמרת אליו“—שאינך כפוי טובה.
רבי אהרן ווייס מבענדקאוויץ זצ“ל (א ברודער רש"י (בשם הספרי)" :ואמרת אליו"—שאינך כפוי
ו‘ אלול תשע“ה איז נפטר געווארן זקן ושבע
פונעם “אמרי יוסף “ פון ספינקא) איז אמאהל געווען טובה( ,צו באצאהלן שלעכט'ס אנשטאט גוט'ס)
ימים ,איינער פון די חשובע אידן ותלמיד חכם
ביי כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע און אויפ‘ן טיש איז אין די ערשט ע יאהרן ווא ס כ“ק מרן מהר“א
מופלג ,הרה“ח ר‘ אליעזר משה בערנאטה ז“ל ,אין
קנאבל
קארב פוהל מיט שיינע גרויסע ָ געשטאנען א ָ זי“ ע האט געוואוינט אין תל אביב ,פלעגט קומען א
עלטער פון פיהר און ניינציג יאהר .ר‘ אליעזר משה
קנאבל,
און מרן זי“ע האט געהאלטן אין די האנט די ָ פרעמדער בחור ,יעדן פרייטאג צ ו נאכט‘ס לערנען
איז געווען א גאר ווארימער איד .אלס בחור האט
דאס גוט באטראכט ,צוריק געלייגט אין קארב און אין בי ת המדרש ,בשעת מרן זי“ע הא ט געפיהרט דעם
ער זוכה געווען משמש צו זיין כ“ק מרן מהר“א
נאכאמאהל גענומען אין די האנט ,ארויסווייזנ‘דיג שבת טיש ,אויף ד י אנדערע זיי ט פון בית המדרש.
מבעלזא זי“ע ,צוזאמען מיט‘ן משמש בקודש
קנאבל .ס‘איז געווען א גרויס א חשיבות צו די ָ אין יענע צייט האט זיך געמאכט שבתו ת ווא ס ס‘איז
הרה“ח רבי שמואל פארגעס ז“ל ,ווען מרן זי“ע האט
וואונדער פאר מיין זיידע ,און מרן זי“ע האט דאס ניש ט געווען קיין מנין צום בענטשן ברכת המזון.
זיך אויפגעהאלטן אין די שטאט פעסט בשעת די
מרגיש געווען .האט אים מרן זי“ע געזאגט אזוי :פאר פלעגטמע ן בעהטןדעםבחורערזאלקומעןזיךמצרף
צווייטע וועלט קריג ,אין
דיר ,איז דא געווען א איד פון אונגארין און ער האט זיין אלס א צעהנטער, מ‘זאל קענען בענטשן מיט א
שטוב פון זיין פאטער
קנאבל .דער אידקארב מיט שיינע ָ מיר געברענגט א ָ מנין און זאגן ‘נברך לאלוקנו‘ .מיט די ציי ט איז דער
הגה“צ רבי שמואל בער
האט אוודאי געטראכט אז ער ברענגט מיר ביכורים, בחור א חת ן געוואר ן און געפאהרן חתונה האבן קיין
בערנאטה ז“ל ,דער ראש
קנאבל וואס א איד האט געברענגט אלס דעריבערָ , אמעריקא .אבע ר אזוי ווי ער איז נישט געקומען פון
השוחטים ,און חזן אין
ביכורים ,האט ביי מיר א חשיבות אז ס‘זאל שטיין א חסידי‘ש ע שטוב, איז ער ניש ט אריינגעגאנגע ן צו
די קאזינצי שוהל אין
אויף מיין טיש .און מרן זי“ע האט געפרעגט מיין מר ן זי“ע ,צ ו בעהטן ברכ ת קדש ו או ן זי ך געזעגענען
בודאפעסט .מרן זי“ע
קנאבל וואס וואקסט אין אונגארין. זיידע וועגן ָ פאר‘ ן אוועק פאהרן חתונ ה האבן קיין אמעריקא.
האט געוואוינט ביי זיי
האט מיין זיידע געזאגט אז אין אונגארין וואקסן מי ט יאהרן שפעטער ארום תשי“ג-תשי“ד איז דער
אין שטוב גאנצע 72טעג.
קנאבל .האט מרן זי“ע געזאגט באמת אסאך שיינע ָ כ“ק מרן מהר“א זי“ע בחו ר שויןאלסאינגערמאןגעקומעןקייןארץ ישראל,
ר‘ אליעזר משה פלעגט
ברענגט מען ביכורים נאר פון די שבעת המינים, אויפ‘ן יום טוב שבועות ,מיט זיינע קינדע ר צ ו באזוכן
אלעמאהל דערמאנען מיט בענקשאפט און מיט
אבער וויבאלד דער איד האט דאך געמיינט א ער זיין אלטן פאטער וואס האט געוואוינט אין תל אביב.
טרערן אין די אויגן די 72טעג כמנין חס“ד וואס ער
ברענגט מיר ביכורים איז דאס ביי מיר נישט קיין אינמיט‘ן יום טוב ,ווען דער אינגערמאן האט שוין
האט מיט אן אויסנאמע געטריישאפט זוכה געווען
קנאבל,
אונטערשייד וואס ער ברענגט און אפילו ָ געהאלט ן נאכ‘ן דאווענען און נאך די סעודת יום טוב,
משמש צו זיין מרן זי“ע ,און ביי א געלעגנהייט האט
האט דאס ביי א חשיבות .ווען מיין זיידע איז ארויס הא ט ע ר אריין געטראכט ,וויער וועטטרעפןאמנין צו
זיך מרן זי“ע אויף אים אויסגעדרוקט“ :אליעזר
פון מרן זי“ע האט ער אויפגעזיכט דעם אונגארישן דאווענעןיוםטובשני?איזערגעקומעןפרעגןאיןבית
משה האט מיך געטריי באדינט“ .די חס“ד ימים
איד און אים געפרעגט פארוואס ער האט געברענגט המדרש פון מרן זי“ע ,אויב ס‘ווע ט מארגן אינדערפרי
אין שטוב פון רבי שמואל בער בערנאטה האבן זיך
קנאבל .האט ער אים געענטפערט “איך האב דוקא ָ זיין א מנין פאר די חוץ לארץ‘דיגע אידן? אבע ר ווי
פארענדיגט פרייטאג ו‘ אלול תש“ג ( )‘943און מרן
גאר אסאך פעלדער אין אונגארין און ווען איך קום נאר ער הא ט געפרעג ט זיין פראגע האט זיך פלוצלינג
זי“ע האט פארלאזט יענער וואוינונג און איז אריבער
קיין בעלזא ברענג איך שטענדיג די שענסטע פרוכט געעפענט די טיהר ,און מרן זי“ע איז צוריק אריין
אין א צווייטע וואוינונג אינעם אנדערן עק פונעם
פון מיינע פעלדער ,אזוי וואו ס‘שטייט אין די גמרא ש נא ך אן הפסקה .מר ן זי“עגעקומע ן אין בית המדר
געטא (פיהר מאהל האט מרן זי“ע געטוישט זיינע
“אז דער וואס ס‘ברענגט א געשאנק פאר א תלמיד הא ט פארקירעוועטדעם וועג או ן צוגעגאנגע ן צו דעם
וואוינונגען ,יעדעס מאהל אין אן אנדערן עק פונעם
חכם איז אזוי ווי ער ברענגט ביכורים“ ,און אזוי ווי אינגערמאן ,דער גאס ט פו ן חו“ל,ווא ס איזגעשטאנען
געטא .דער געטא איז מיט גרויס וואונדער נישט
ביי די בימה און אים געפרעגט: “ווי ביזטו געווען אזא
פארניכטעט געווארן ).פונקט 72יאהר שפעטער
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יב פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה מרבוה“ק מבעלזא זי“ע
ַמיין אוצר...אוׂיף ִדי ַפ ָ
הערשאפט ,און ער איז דארט געבליבן .ווען מהרי“ד זי“ע] האט אמאהל געמאכט א צייכן מיט א >>>>>>>
דאס יאהר זענען די קנאבל גאר שיין געוואקסן,
רבי אהרן יהושע גבאי האט באמערקט צו מרן שטריך אויף די וואנט אין זיין שטוב ,און מיר געוויזן, האב איך געברענגט פאר מרן זי“ע ביכורים פון די
זי“ע“ :אפילו פונעם גוי קען זיך דער רבי נישט און געזאגט:“ביז דא איז אנגעקומען די הויעך פון מיין קנאבל .האט אים מיין זיידע געפרעגט צו ער האט ָ
באהאלטן“ .הערנדיג דאס האט זיך מרן זי“ע הייליגער טאטע ז“ל ,און זיין צורה האט געווארפן געזאגט פאר מרן זי“ע אז ער ברענגט דאס אלס
צושמייכלט. א פארכט אויף אלע וואס האבן אים געזעהן .ס‘איז ביכורים ,האט דער איד געענטפערט“ :ווען איך האב
b ווירקליך מקויים געווארן ביי אים דער פסוק“ :וראו כל דאס געברענגט פאר מרן זי“ע האב איך גארנישט
“ווער זאגט אז מ‘דארף עמי הארץ כי שם ה‘ נקרא עליך ויראו ממך.“ ... געזאגט ,נאר איך האב ביי מיר געטראכט אז דאס
איז אלס ביכורים“.
גוזר תענית זיין“...
b
“אפילו פונעם גוי קען זיך b
לתת מטר ארצך בעיתו( ...כי תבא כח:יב)
דער רבי נישט באהאלטן“... “ווען חסידים האבן
אין ארץ ישראל איז געווען איין ווינטער
וואס ס‘איז נישט געגאנגן קיין רעגן ,און די וראו כל עמי הארץ...ויראו ממך( .כי תבא כח:י)
גע‘חלש‘ט פאר פארכט“...
אינסטאנצן האבן באריכטעט ,אז אויב ס‘וועט הרה“ג רבי עקיבא אשר פאדווא שליט“א, וראו כל עמי הארץ...ויראו ממך( .כי תבא
נישט רעגענען אינגיכן וועלן אלע פעלדער וואס רב ביהמ“ד “מילואים לאפוד “ וועסטקליף יצ“ו, כח:י)
מ‘האט איינגעזייעט ,צוגרינד גיין .א דארף‘ס דערציילט( :אין נאמען פון זיין פעטער הרבני געווען ס‘איז
איד וואס האט פארמאגט פעלדער און שטאלן ר‘ אשר פורסט ז“ל) וואס דער באדייט פון “כבוד באוואוסט אז ביי כ“ק
מיט בהמות און עופות ,איז געקומען אויף שבת המלכות “ האט געמיינט ביי מרן מהר“א זי“ע .אין מרן מהר“י זי“ע האט
קיין תל-אביב צו מרן מהר“א מבעלזא זי“ע ,און שנת תרפ“ז ווען מרן זי“ע האט באזוכט אין וויען, מען געשפיהרט א
מוצש“ק פארטאגס איז ער אריין מיט א קוויטל. האט ער געוואלט זעהן דעם “שאנברון פאלאץ“, געוואלדיגער פחד אויף
ער האט מזכיר געווען פאר מרן זי“ע אז אויב און איידער מרן זי“ע איז געגאנגען צום פאלאץ, אומבאשרייבליכן אן
ס‘וועט נישט רעגענען אין די קומענדע טעג, האט ער געבעהטן פון רבי אהרן יהושע גבאי ז“ל פארנעם .חסידים פלעגן
וועט מען ח“ו שטארבן פון הונגער ...און ער זיין קאפעלוטש ,און ער האט דאס אהנגעטוען דערציילן וועגן די פארכט
האט נאך צוגעלייגט ,אז ער ווייסט אז מרן זי“ע אנשטאט דעם ספאדיק ,ווארשיינליך ,צוליעב כ“ק מרן מהר“י זי“ע און שרעק וואס האט יעדן
איז דער צדיק-הדור ,דערפאר וועט ער זיך נישט ‘אל תתהדר בפני מלך‘ ,אזו ווי חז“ל ברענגען, ארומגענומען ווען מ‘איז
אוועק ריהרן פון ארט ביז דער רבי וועט גוזר- שיש לחלוק כבוד למלכות .דער “אפעציר “ וואס אריין אל הקודש פנימה .מ‘זאגט אז אפילו נאר דאס
תענית זיין ,און דער איד האט זיך אראפגעווארפן איז געשטעלט אויפ‘ן קעניגליכער משמר ,איז קוקן אויף זיין הייליגע צורה האט שוין צוטרייסלט
אויף די ערד און געוויינט .האט זיך מרן זי“ע צוגעקומען און מיט כבוד געבויגן זיין קאפ פאר דעם מענטש.הגה“צ רבי חיים מאיר יחיאל שפירא,
אנגערופן צו אים :מ‘קען נישט גוזר-תענית זיין‘ מרן זי“ע און באגריסט“ :גוט גרוסע הער ראבינער“. דער נאראלער רב זצ“ל ,פלעגט דערציילן ,אז די
ווייל היינטיגע צייטן איז שוואכע דורות! אבער פארכט אין הויז פון מרן מהר“י זי“ע ,איז געווען אזוי
דער איד לאזט נישט נאך און בעהט זיך ביי מרן גרויס אז ווען די טיהר האט זיך געעפנט צו קענען
זי“ע :רבי! איך רעד נישט פאר מיר אליין ....“ אבער אריינגיין מיט קוויטלעך ,האבן די חסידים נישט
מרן זי“ע האט אים נאכאמאהל געענטפערט: געוואלט אריינגיין ,און דער גבאי פלעגט דארפן
“מ‘קען נישט גוזר-תענית זיין“! ...און אזוי זענען אונטערשטופן“ :נו! גיי שוין מיט‘ן קוויטל“... ,און
די ווערטער געגאנגן אהין און צוריק .דער גבאי נאר דעמאלט איז מען אריין מיט שווערע טריט און
רבי שלום פויגל ז“ל איז געשטאנען אין די זייט א ציטער‘דיג הארץ אין צימער פון מרן זי“ע .דער
און זיך נישט אריינגעמישט ,ביז מרן זי“ע האט נאראלער רב פלעגט אויספיהרן און זאגן“ :איך האב
זיך אנגערופן“ :ווער זאגט אז מ‘דארף גוזר-תענית געקענט חסידים וואס פון גרויס ציטער האבן זיי
זיין? דער באשעפער קען העלפן אהן א תענית ממש גע‘חלש‘ט ווען זיי האבן געדארפט דערלאנגען
אויך! “ ס‘האט נישט גענומען קיין צוועלף שעה ווען מ‘האט אים געפרעגט פונוואנעט ער ווייסט זייער קוויטל אין די האנט פון מרן מהר“י זי“ע.“...
פון ווען מרן זי“ע האט אנגעוואונטשן דעם איד אז דאס איז א ראבינער ,האט ער געענפערט“ :וויר דער בילגורייא רב זי“ע שרייבט אין זיינע
און ס‘האט זיך גענומען רעגענען ,און די סכנה איז זענען פון אייער לויטע“ .האט זיך ארויסגעוויזן אז כתבים וועגן דעם געפיהל פון פארכט וואס מ‘האט
אריבער פונעם הייליג‘ן לאנד. דער ‘אפעציר‘ ,האט געשטאמט פון גאליציא ,פון געשפיהרט אין הויז פונעם זיידן ז“ל [מרן מהר“י
b ווען ס‘איז נאך געווען אונטער די אוסטרו-הונגרי זי“ע] ער שרייבט :“מיין הייליגער טאטע ז“ל [מרן
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יג פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר“ ...יומא דהילולא“
מיט זיין שוואגער דער דברי חיים זי“ע (א)
בעת דער גאון דער מנחת חינוך איז נאך געווען
א יונגערמאן ,אן איידעם ביים גאון רבי לייבוש
טארניגראדער ,איז ער געווארן אנגעבונדן מיט א הגאון רבי יוסף באב“ד מטארניפאל זצוק“ל
שטארקן תורה‘דיגן קשר אהבה צו זיין שוואגער ,זיין
שווער‘ס זוהן ,מרן הגה“ק בעל דברי חיים מצאנז, -בעל “מנחת חינוך“ • כ“ד אלול תרל“ד -
וועלכער איז געווען עלטער פון אים מיט פיהר יאהר. הולדתו :הגאון המפורסם רבי יוסף באב“ד דער מחבר פונעם וועלט אויפגעכאפטן און באקאנטן ספר “מנחת
דער קשר איז שוין געבליבן אויף במשך פון זייער גאנצן.
חינוך“ ,איז געבוירן כ“ד אלול שנת תקס“א צו זיין טאטע הגאון רבי משה באב“ד אבד“ק פשעווארסק ,דער זוהן
לעבן און דער דברי חיים האט אלע יאהרן געהאלטן גאר
חשוב זיין יונגערן שוואגער ,זיך פארלאזנדיג אויף חוות פון הגאון רבי יהושע העשיל (השני) אבד“ק טארניפאל ,מחבר שו“ת “ספר יהושע“ ,און זיין מאמע הרבנית טויבא,
דעתו און פלעגט זאגן אויף אים ,אז ער האט א גרויסן די טאכטער פון רבי שמואל עטינגער פון טארטיקאוו דער זוהן פון הגאון רבי משה בעל ‘מעשה רוקח‘ .זכר צדיקים
לברכה.
האיש מקדש :בזו“ר :מרת הענא די טאטער פון רבי שמעון ראפאפורט .בזו“ש :די טאכטער פון הגאון רבי
ארי‘ לייבוש הלברשטאם פון טארניגראד [דער טאטע פונעם צאנזער רב] .בזו“של מרת פאליא די טאכטער פון
הרה“ק רבי דוד זאבלטובער ,דער זוהן פון הרה“ק רבי מנחם מענדל מקאסוב בעל ‘אהבת שלום‘ .זכר צדיקים לברכה.
תולדותיו :מזו“ר )1רבי דוד מאיר באבד מפראוויזשנא )2 .הגאון רבי שמעון )3 .הגאון רבי משה מסאליצע.
)4הגאון רבי יהושע העשיל )5 .מרת ריזל אשת הר“ר יעקב ארנשטיין )6בתו אשת הר“ר שמואל הכהן ראפאפארט.
בן ר‘ דוב בעריש אב“ד ראווא-רוסקא בעמח“ס דרך המלך אויפן רמב“ם )7מרת הינדא אשת רבי יעקב פאפראש
מדראדי .זכר צדיקים לברכה.
מתלמידיו :הגאון רבי חיים יצחק דוד ווייץ ,מחבר הסדרה “ליקוטי חיים“ על התורה ,על הש“ס ועל השו“ע.
הגאון רבי יעקב קאפיל לנדמן בעל “השיב לב אבות“ ו“תולדות יעקב“ על תהילים .זכר צדיקים לברכה.
על כסא ממלכתו :הוסקוב( ,נעבן פשעמישל) .זבאריזש (נעבן טארניפאל) סניאטין .האראדענקא .שנת
תרי“ז טארניפאל ביז צו זיין פטירה.
תורתו :ספר מנחת חינוך.
פטירתו :הגה“ק רבי יוסף באב“ד בעל ‘מנחת חינוך‘ איז נסתלק געווארן כ“ד אלול תרל“ד ,דעם ערשטן טאג
סליחות ,און ער איז נקבר געווארן אויפ‘ן בית החיים אין טארניפאל .זכר צדיקים לברכה
שער בלאט ערשטע דרוק פון ספר ‘מנחת חינך‘
כח מברר צו זיין הלכה למעשה לאמיתה של תורה.
הגה“צ רבי יהושע בוקסבוים זצ“ל הי“ד מגאלאנטא
זיין יונגן אייניקל ,דער צוקונפטיגער בעל מנחת חינוך ,און מיט‘ן זיידן הגאון רבי יהושע העשיל
זיך ליעב געהאט משתעשע צו זיין מיט אים .אלול תקע“ז,
האט דערציילט (געברענגט אין אור פני יהושע עמ‘ ל), דער זיידע פונעם ‘מנחת חינוך‘ הגאון רבי יהושע
ווען דאב אייניקל איז בלויז געווען זעכצן יאהר אלט,
אז יונגערהייט האט דער מנחת חינוך געלערנט מיט זיין העשיל ,איז געווען א זוהן פון הגאון רבי יעקב יעקל זצ“ל,
שרייבט אים דער זיידע א תשובה ,געדרוקט אין זיין שו“ת
שוואגער דער דברי חיים .אמאהל אויף דער עלטער ,איז דער יונגסטער זוהן פון הגה“ק רבי יצחק קראקעווער:
“ספר יהושע“ (סימן ל“ה) ,בהאי לישנא :לנכדי היקר החריף
דער מנחת חינוך געווען זייער שוואך ,איז אים געקומען דער רב בראדי .רבי יצחק איז געווען א זוהן פון הגאון רבי
מו“ה יוסף באבד נ“י .דבריך הנחמדים בעסק אי עביד לא
באזוכן איינער פון זיינע באקאנטע ,וואס איז געווען פון יששכר דובריש דער פרנס און מנהיג פון ק“ק קראקא,
מהני קבלתי ,ומה נעים ומה נחמד עלי דברי תורתו וחכמתו,
די שטוב-מענטשן און חסידים פונעם הייליגן דברי חיים, וואס איז געווען א זוהן פונעם באריהמטן רבי ר‘ העשיל
ובפרט כי ראיתי יתי ,שתלי“ת כי רב תבואות בכח שור,
און פון דארט איז ער געפאהרן צום צאנזער רב .האט פון קראקא .פון זיין יוגנט אהן איז שוין דער מנחת חינוך
וחכם בני ישמח לבי גם אני ,ומה דעביד מהנה את לומדי‘
אים דער מנחת חינוך געבעהטן ,ער זאל אים מזכיר זיין געווען אויסגערופן אלס שקדן ומתמיד בתורה .ער דריקט
ובפרט :אותי ,כי ראיתי דבריך טובים ונכוחים ושומע יש לך,
לרפואה שלימה ביים דברי חיים ,זאגנדיג ,ער זאך מעורר זיך אויס אין די הקדמה פון זיין ספר “מנחת חינוך מיט
ודילדה אימי‘ כוותי‘ תילד ... .כ“ז כתבתי דרך טיול בדבריך
זיין דעם זכות פון תורה לשמה ,וואס זיי האבן געלערנט א לשון“ ,מנעורי עליה גדלתי ומד‘ אמות של הלכה לא
הנחמדים הערבים עלי ולשומעם מאד מאד! ...דברי זקניך
צוזאמען נאך זייער חתונה .ווען ער האט איבערגעגעבן משתי“ .אין א יונגן עלטער איז ער שוין געווען א בקי
השמח בתורתך ובכתבך הנחמד ,דש“ת באהבה רבה ומוכן
דברים כהווייתן פאר‘ן דברי חיים ,האט דער צאנזער רב בש“ס ופוסקים .זיין זיידע הגאון רבי יהושע העשיל באב“ד
להשיב לו בכל עת ובכל שעה ,מצפה לשמוח עמך ועם
געענטפערט :וואס ער דערמאנט מיך וועגן תורה לשמה, זצ“ל ,וואס איז געווען באקאנט מיט זיין שארפן קאמף
אביך וי“ח ביחד בקרוב פא“פ ,הק‘ יהושע העשיל באב“ד
געדענק איך נישט ,אבער וואס איך געדענק יא איז ,אז מיט די משכילים און מיט זיינע פייער‘דיגע מלחמות
ז“ל (אויך די תשובה סימן צט אין שו“ת “ספר יהושע“ איז
ווען מיר האבן געזאגט “אמר אביי“ “אמר רבא“ האבן לטובת הדת ,האט ארויסגעוויזן א ספעציעלע חביבות צו
>>>>>>>
געוואנדן צו “נכדי החריף מ‘ יוסף באב“ד נ“י“).
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יד פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר“ ...יומא דהילולא“
במחיצתם של צדיקי הדור זענען געגאנגען עטליכע אינשי דלא מעלי ,און בא‘גנב‘עט >>>>>>
די כתבים מיט‘ן מנחת חינוך‘ס חידושים אויף די אלע
די צוויי שוואגערס ,דער ‘דברי חיים‘ און דער ‘מנחת
חינוך‘ ,האבן אויך צוויי יאהר זיך צוזאמען מסתופף
מקצועות התורה און זיי פטרברענט .ס‘איז אוממעגליך צו
שילדערן דעם געוואלדיגן צער און עגמת נפש וואס דער
הגאון רבי יוסף באב“ד
געווען בצל קדשו פונעם הייליגן ראפשיצער רב ,בעל
‘זרע קודש‘ .דער מנחת חינוך איז געווען א שטיק צייט
מנחת חינוך האט דערפון געהאט .ער איז פשוט קראנק
געווארן און אריינגעפאלן אין בעט פון אזא בשורה רעה.
מטארניפאל זצוק“ל
אין ראפשיץ ,און ביז סוף ימיו האט ער גערופן דעם
ווען דער צאנזער רב האט געהערט דעם שוואגער‘ס
-כ“ד אלול תרל“ד -
ראפשיצער רב ‘מיין רבי‘ .טייל זאגן אז דער ראפשיצער
אויסטערלישע צער ,איז ער אים געפאהרן טרייסטן און מיר ממש געהערט ווי אביי ורבא זאגן דאס!
רב האט אים געהייסן אהיימפאהרן ,היות זיין חלק איז
אויסרעדן דאס הארץ[ .לויט א נוסח ,האט אים דער דברי הגה“צ רבי אלחנן היילפרין זצ“ל אב“ד ראדאמישלא
צו לערנען תורה מיט התמדה.
חיים דעמאלט געפרעגט ,צי ער געדענקט די חידושים? האט פארציילט ,אז ווען דער צאנזער רב האט געלערנט
הגה“צ רבי אלכסנדר אשר באב“ד ,דער
האט ער געענטפערט‘ ,ווען כ‘וואלט מיך געזעצט שרייבן, מיט זיין שוואגער דער מנחת חינוך ,האבן זיי זיך זייער
טארטיקובער רב האט פארציילט :אז אמאהל ווען דער
וואלט איך דאס געדענקט ,אבער כ‘האב נישט די מנוחה לאנג אויפגעהאלטן ביים ערשטן ווארט “השותפין“ פון
מנחת חינוך איז געווען ביים הייליגן ראפשיצער רב ,און
דער ראפשיצער רב איז פונקט נישט געווען ביי זיך אין מסכת בבא בתרא ,צו פארשטיין קלאהר דעם גאנצן
צימער ,האט אים אן אייניקל ,א מיידל ,אריינגעברענגט ענין פון שותפות און וואס ס‘נעמט אלץ ארום .זעהענדיג
א גלעזל טיי .ווי דער מנחת חינוך האט דאס געזעהן, ווי אויף דעם אופן וועלן זיי נישט גיין פאראויס מיט‘ן
האט ער געגעבן א שפרינג ארויס פון פענסטער ,כדי לערנען ,האבן זיי צווישן זיך ִאפגעמאכט ,אז יעדן טאג
נישט צו דארפן זיין מיט איר אין איין צימער .יאהרן וועלן זיי זיך טוישן .איין טאג ,וועט איינער פון זיי זיין
שפעטער איז יענע פרוי געקומען צום מנחת חינוך דער רבי און דער צווייטער דער תלמיד ,און צומארגנס
בעהטן א ברכה ,ווייל זי האט נישט געהאט קיין קינדער. פארקעהרט .דער נעכטיגער רבי וועט היינט ווערן דער
צוויי מאהל איז דער מנחת חינוך אויך געפאהרן תלמיד .אזוי וועט דער תלמיד מקבל מרות זיין און נישט
אויף א שבת צו הרה“ק רבי שמעון יעראסלאווער. מחולק זיין אויפ‘ן חבר‘ס הנחה ביז צומארגנס .אויף
דער ‘מנחת חינוך‘ איז געגאנגען אויף די גאס מיט די שוהל אין טארניפאל דעם אופן האבן זיי טאקע געקענט ווייטער ממשיך זיין
פארבינדענע אויגן ,און מ‘האט אים געפיהרט ,און די מיט‘ן לערנען .דער מנחת חינוך האט זיך מזרז געווען
און דעם כח נאכאמאהל אנצוהייבן שרייבן פון פריש‘]. און ער האט געהייסן דעם צאנזער רב ,דעם שוואגער,
גוים זענען אנטלאפן פון פארכט פון זיין קדושה.
האט אים דער צאנזער רב ביי יענעם שמועס געפרעגט, צו זיין דער ערשטער דער רבי ,זייענדיג מקבל מרות
איינמאהל איז צו אים געקומען דער ראש בית
צי ער האט נאך פארבליבענע חידושים פארשריבן, ווי א תלמיד .מיט יאהרן שפעטער ,ווען דער דברי חיים
דין פון זיין שטאט מיט א טענה ,אז די חסידים זענען
וואס מ‘האט נישט גע‘גנב‘עט .האט דער מנחת חינוך איז שוין געווען א רבי פאר טויזנטער חסידים ,האט זיך
“צבועים“ .האט אים דער מנחת חינוך געענטפערט :קען
געענטפערט‘ :כ‘האב א חיבור אויף תרי“ג מצוות ,אבער דער מנחת חינוך אויסגערימט“ ,איך בין געווען דער
זיין ס‘איז אזוי ,אבער וואס זאל איך טוען ,דער קאליר
ס‘איז נישט קיין פארטיגע זאך ,ס‘איז נישט מסודר ,און ערשטער מכתיר צו זיין דעם צאנזער רב אלס רבי און
געפעלט מיר זייער! דער מנחת חינוך אליין האט זיך
וואס א חשיבות האט דאס דען קעגן די גרויסע אבידה‘. דער ערשטער וואס האט פון אים מקבל מרות געווען“.
אויך שפעטער אהנגעטוהן בגדי לבן ווי דער מנהג פון
אבער דער דברי חיים האט געבעהטן דעם חיבור ,צו (שיחתן של עבדי אבות ח“א עמ‘ מז).
צדיקים וגדולי החסידים בימיו .ער האט אויך גענומען
קענען געבן א בליק דערויף .נאכ‘ן אריינקוקן דערין ,האט דעם גוטן טעם פון די חברותא האט נאך דער דברי
קוויטלעך פון אידן.
אים דער צאנזער רב דאס צוריק געגעבן מיט התפעלות, חיים דערמאנט צו אים אין א בריוו געשריבן ממש סוף
במחיצתו של מרן מהר“ש מבעלזא זאגנדיג“ :דאס איז דאך א חיבור נפלא ,גיט דאס צו ימיהם ,ב‘ עקב תרל“ד ,וואו דער צאנזער רב ברענגט
דרוקן! ס‘וועט זייער אהנגענומען ווערן אין דער וועלט“... אויף מיט בענקשאפט די אלטע צייטן ווען זיי האבן
דער טארטיקובער רב האט דערציילט :דריי מאהל דער ‘דברי חיים‘ איז דעמאלט פארבליבן עטליכע וואכן געלערנט אינאיינעם“ :לכבוד גיסי הרב הגאון הגדול
איז דער ‘מנחת חינוך‘ געפאהרן קיין בעלזא ,און ער איז ביים מנחת חינוך אין שטוב און אליין מסדר געווען פאר סבא קדישא חו“פ [=חסידא ופרישא] נ“י [=נר ישראל]
געגאנגען אפגעשליסן ווי אן ארחי ופרחי .דאס דריטע אים דעם ספר .אין ספר ‘דברי דוד‘ (סו“ס דרכי דוד פון ע“ה [=עמוד הימיני] פ“ה [=פטיש החזק] כקש“ת מו“ה
מאהל ווען מ‘האט אים דערקענט און מכבד געווען ,איז הרה“ק מקשאנוב זצ“ל ,עמ‘ כד) איז געברענגט א מעשה, יוסף נ“י האבד“ק טארינפול יע“א“ “ ...אהובי גיסי ,נפשי
ער פון דעמאלט אהן מער נישט געפאהרן. אז דער דברי חיים איז אמאהל געגאנגען באזוכן זיין עלי תשמח בזכרי בהיותינו יחד לומדים ובתורת ה‘
אויך האט דער טארטיקובער רב דערציילט :דער שוואגער דער ‘מנחת חינוך‘ ,וואס האט געפראוועט א יתלהב נפשינו בפלפולי“ ...יזכני נא השם לשמוח יחד
‘מנחת חינוך‘ האט אמאהל געזאגט “איך קען נישט הייסן סעודה לכבודו פונעם שוואגער דער צאנזער רב .נאך די בתורה ועבודה“...
מיין זוהן ער זאל פאהרן זיך מסתופף זיין בצל צדיקים סעודה האט מען זיך גענומען גרייטן צו דאווענען מנחה אויך דער אזוי-אויפגעכאפטער ספר מנחת חינוך
וויל די טירדת הדרך איז גורם ביטול תורה ,אבער אויב און דער מנחת חינוך האט געדאוונט תיכף ,ווען ס‘איז נאך איז געדרוקט געווארן א דאנק די חיזוק פון הייליגן דברי
ער זאל וועלן פאהרן צו צדיקים האף איך אז ער וועט געווען גרויס טאג ,אבער דער ‘דברי חיים‘ האט געדאוונט חיים ,וגופא דעובדא הכי הוי :דער מנחת חינוך האט
פאהרן קיין בעלזא“ ,ווייל אין בעלזא האב איך געזעהן זייער שפעט .האט אים דער מנחת חינוך געזאגט בדרך פאר זיך געהאט פארשריבן בכתב יד א פירוש אויף די ד‘
הימל אליין“. האן קרייט שפעט!“צחות“ :צאנזער רב ,אייער האט ָ חלקי שלחן ערוך ,וואס איז געווען ביי אים זייער חביב.
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת טו פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר“ ...יומא דהילולא“
די הבטחה ,און שיקן קיין לעמבערג צו קויפן דעם ספר .און שם המחבר ,אבער ווי נאר ס‘איז ערשינען איז דאס צוכאפט >>>>>>
דאס אים געבן .האט דער פאלטישאנער רבי געזאגט פאר‘ן געווארן דורך די לומדי תורה און גדולי הדור ,וואס האבן דאס
פעטער“ :דאס וואס דער פעטער [מרן מהרי“ד זי“ע] האט
דערין געלערנט איז דען שמוציג ,וואס דארף מען קויפן אן
אויפגענומען מיט א חביבות און הערצה און דאס שטארק
משבח געווען.
הגאון רבי יוסף באב“ד
אנדער ספר“? דער פעטער האט פארשטאנען ,אז איך וויל
זיין ספר און ער האט ממלא געווען מיין רצון און געגעבן
דער באריהמטער גאון דער מהר“ם שיק האט געהאט
אליין פארפאסט א גרויסן חיבור אויף די תרי“ג מצות ,אבער
מטארניפאל זצוק“ל
זיים ספר מנחת חינוך במתנה( .תולדות אלעזר עמ‘ י). ווען דער ספר מנחת חינוך איז ערשינען האט ער דאס געמוזט -כ“ד אלול תרל“ד -
מקצר זיין און פארענדערן ,ווייל דער מנחת חינוך האט אים
צוריק געגעבן דאס פארלוירענע געלט שוין מקדים געווען.
צום וואונדער פון די אנוועזענדע צו הערן אזא הגדרה,
האט דער ‘מנחת חינוך‘ דערציילט :אמאהל בין איך געווען
ר‘ שמשון בילער פון וויען ,א געבוירענער אין אויף נאך פיהלע פון די גאוני דורו איז באקאנט אז זיי אין בעלזא ,בשעת דער עולם איז אדורכגעגאנגען מרן
טארניפאל ,האט דערציילט :איין טאג ,ווען דער מארק האבן געהאט אנגעגרייט חיבורים אויף די תרי“ג מצוות ,אבער מהר“ש זי“ע יעדער מיט זיין בקשה .צווישן זיי איז געווען
טאג איז געווען אין שטאט ,איז א גוי‘טע געקומען צום נאכ‘ן ‘מנחת חינוך‘ האבן זיי דאס שוין נישט געדרוקט .דער איינער וואס איז געווען קראנק און געבעהטן א רפואה,
שטוב פונעם “מנחת חינוך“ און ביטער געוויינט :זי האט מנחת חינוך איז אויך פון די איינציגסטע חיבורים וואס איז האט אים מרן זי“ע געזאגט וואס ער זאל טוען ,און
א בודקע אין מארק ווי זי פארקויפט פרוכט ,און נעבן נתחבב געווארן אפילו צווישן די לומדים אין דער ליטא .הגאון ס‘איז יעעם בעסער געווארן .אביסל שפעטער איז אריין
איר האט א אידישע פרוי אויך א בודקע ווי ס‘פארקויפט געקומען איינער מיט די זעלבע קרענק און געבעהטן א
אנדערע סחורות ,מיר ביידע זענען ָארעם ,און מיר לעבן רפואה .און מרן זי“ע האט זיך אנגעהויבן ארום שפרייזן
שטענדיג בשלום .און יעצט האט פאסיהרט אז ס‘איז פון אין שטוב פארטעפט אין זיינע הייליגע געדאנקען ,און ער
איר האנט אראפגעפאלן א באנקנאט פון פינף זלאטיס .און האט יענעם גארנישט געענטפערט .האט זיך דער גבאי
זי ווייסט אויף זיכער אז די אידישע פרוי איר שכינה האט אנגערופן און געזאגט“ :דער רבי האט דאך געזאגט אז
דאס געפונען ,אבער זי לייקנט דאס .האט איר אן אנדערע פאר די קרענק טוהט מען אזוי און אזוי?“ האט מרן זי“ע
אידישע פרוי געראהטן זי זאל גיין צום רב און ער וועט איר אים געענטפערט :דו מיינסט אז מיין מויל רעדט ,וואס
העלפן צוריק באקומען דאס וואס זי האט פארלוירן .דער זאל איך טוען פריער האט מיין מויל גערעדט און אצינד
“מנחת חינוך“ האט נישט פארשטאנען רוסיש האבן אים די רעדט נישט דאס מויל“ .דערפאר ,האט דער ‘מנחת חינוך‘
תלמידים אלעס איבערגעזאגט .רופט זיך אהן דער ‘מנחת דער בית החיים איו טארניפאל איידער די וועלט קריג
אויסגעפיהרט האף איך אז אויב מיין זוהן וועט וועלן
חינוך‘“ ,מזעהט פון אירע רייד אז ס‘איז אמת ,שמעון ,גיי רבי חיים בריסקער ,האט געזאגט“ :ס‘איז אוממעגליך צו פאהרן צו רבי‘ס זאל ער פאהרן קיין בעלזא.
זאג די אידענע זי זאל באלד אהער קומען “.ווען די אידענע קענען זיך מתעמק זיין אינעם ים התלמוד ,און האבן א היקף
איז געקומען ,זאגט איר דער “מנחת חינוך“ ,הער זיך צו, אין א סוגיא וואס מ‘גייט דורכלערנען ,אהן פריער מעיין זיין דער גאונ‘ישער ספר ‘מנחת חינוך‘
מיין טאכטער ,איך בעהט נישט פון דיר צוריקצוגעבן פאר דער גאונ‘ישער ספר “מנחת חינוך“ ,וואס איז געבויט אין מנחת חינוך “.ער פלעגט זאגן ,יעדער חקירה וואס מ‘זוכט,
די גוי‘טע דעם באנקנאט .נאר זי האט געזאגט אז אויב ווי א פירוש אויפ‘ן “ספר החינוך“ און איז פון די גרעסטע קען מען טרעפן אינעם ספר מנחת חינוך! ס‘האט דערציילט
דו גיסט איר דאס נישט צוריק ,וועט זי רופן די פאליציי יצירות אין די לעצטע דורות וואס איז אנגענומען געווארן הרה“ג רבי אהרן יודא ווילנער ,אז זיין פעטער הגאון רבי מאיר
און זיי וועלן דורכזוכן דיין הויז ,דעריבער האב איך דיך צווישן גאנצן כלל ישראל ,איז דער חיבור וואס האט אריק ,האט אים אמאהל געזאגט“ :פון אנדערע ספרים קומט
אהער גערופן ,דיר דאס צו זאגן .יעצט גיי שנעל צו דיין דעם טארניפאלער רב פאראייביגט ביי כלל ישראל און קאפ ווייטאג ,פון מנחת חינוך ווער איך זאט“.
הויז און באגראב גוט דעם באנקנאט ווייל זי האט געזאגט
אז זי האט א סימן דערויף “.רופט זיך אהן די אידענע מיט באקומען דעם ספר במתנה ספעציעל ביי די לומד‘ישע וועלט .דער מנחת חינוך האט
אריינגעלייגט דערין זיין טיעפע הבנה ,חריפות און בקיאות
זארגן ַאז זיי וועלןטריומף“ :דער רבי דארף זיך נישט ָ כ“ק אדמו“ר רבי אלעזר מפאלטישאן ,האט דערציילט, אין אלע מקצועות התורה ,אז אפילו איינער איז נישט
גראבן אין ַאבא ָ
האב דאס ַגעפֿינען דעם באנקנאט! איך ָ אז יונגערהייט האט אים זיין פעטער כ“ק מרן מהרי“ד באקאנט מיט דעם ענין פון די גמרא און די מפרשים ,קען
ליציאנטן וועלן דאס
זיכערן ָארט ,וואו אפילו הונדערט ּפ ָא ַ מבעלזא זי“ע געגעבן במתנה זיין ספר “מנחת חינוך“, ער דורך זיין איבערבליק אויף א מצוה באקומען א באגריף
נישט געפֿינען “.הערנדיגע דאס איז דער “מנחת חינוך“ זאגנדיג“ :דאס אינעווייניגסטע (דעם ספר החינוך) בין איך און היקף אויף דער גאנצער סוגיא ארום.
ֿגעשטאנען פֿון זיין בענקל און אויסגערופן“ :מרשעת,
ַ אויפ דיר מתיר צו לערנען ,דאס ארומיגע (דעם מנחת חינוך) הייס אין ספר פסקי מהרי“א אויף פרקי אבות ,פון הגאון
ס‘איז א חילול ה‘ אויב דו גיסט נישט צוריק פאר די ָארעמע איך דיר לערנען ,ווייל דאס איז פלפול גג על גג“. אבד“ק עדעלין ,דער איידעם פון הרה“ק רבי ישעי‘לע
ֿארלוירן! און אויב דו וועסט נישט האט פ ַ
וואס זי ָ
גוי‘טע ָ מרן מהרי“ד זי“ע פלעגט אליין לערנען א סאך דעם ספר מקערעסטיר ,איז געברענגט אן אינטערעסאנטע זאך ,אז
זאגן פאר די ּפ ָאליציי
זאג ,וועל איך גיין און ָ
טוען ווי איך ָ מנחת חינוך און דאס זייער מחבב געווען .דער פאלטישאנער כאטש דער מנחת חינוך איז געווען א רב א מורה הוראה,
דעם אמת און דו וועסט ענדיגן אין תפֿיסה “.די אידענע איז רבי האט דערציילט :אמאהל האט אים דער פעטער מרן האט ער אבער אין יענע יאהרן וואס ער האט געמאכט
שנעל אהיים געגאנגן און געברענגט דעם באנקנאט .ווען די מהרי“ד זי“ע געזאגט :אויב שטעלט ער זיך צום פארהער אויפ‘ן זיין חיבור מנחת חינוך וואו ער איז שטארק מפלפל ,נישט
גוי‘טע געקומען אין שטוב פונעם ‘מנחת חינוך‘ האט איר די גאנצן ספר ,קויפט ער אים דאס ספר אלס א מתנה .האט ער געוואלט פסק‘ען קיין הוראה.
רעבעצין געגעבן פֿינף איינצעלענע באנקנאטן פון א רייניש, אזוי געטוען ,און נאך א שטיק צייט האט ער זיך פארהערט דאס ערשטע מאהל איז דער ספר מנחת חינוך
דאסהאט נישט געפֿונען ָאון איר געזאגט“ :די אידישע פֿרוי ָ אויפ‘ן גאנצן ספר .מרן זי“ע איז געווען גרייט מקיים צו זיין געדרוקט געווארן אין לעמבערג אין יאהר תרכ“ט בעילום
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת טז פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר“ ...יומא דהילולא“
אין זיין ס‘ תיקון שלמה ,תרנ“ב ,מילי דהספירא דרוש ג),
“ויקרב משה את משפטן לפני ה‘“ זיך געגעבן א כאפ ארויס“ :מיר האבן דעמאלט זוכה געווען
>>>>>>
ווען דער ‘מנחת חינוך‘ איז געווארן רב און די שטאט צו זעהן ,ווי די “קדושת השכינה“ ליגט אים אויפ‘ן פנים!“| ..
דער ווערבויער רב זצ“ל הי“ד דערציילט וועגן יענער טארניפאל ,איז געקומען צו אים א איד ,און געזאגט:
הגאון רבי יוסף באב“ד
צייט ,אז מענטשן זענען נאבגעלאפן דעם ‘מנחת חינוך‘ איידער מ‘האט אייך אויפגענומען אלס רב אין שטאט
אין וויען ,וועלנדיג זעהן זיין הייליגע צורה“ .בהיותו בויען איז געווען א גרויסע מחלוקת ,ווייל טייל מענטשן האבן
מטארניפאל זצוק“ל
רצו אחריו אנשים לאלפים להסתכל בנועם תבנית דמות אייך נישט געוואלט אלס רב ,אבער איך בין די גאנצע
-כ“ד אלול תרל“ד -
צייט געשטאנען צו אייער זייט .דער “מנחת חינוך“ האט געלטָ ,אבער דער רבי גלייבט וואס דו האסט געזאגט ,און הקדוש זי“ע“( .אלף כתב אות קסג).
אים באדאנקט פאר‘ן צוהעלפן .מיט א צייט שפעטער פיהלע אין מען האט געשטארקט, ווען די מחלה האט זיך האט דער רבי געהייסן אז מ‘זאל דיר ווייל דו ביסט ָארעםָ ,
איז דער איד געקומען פיהרן א דין תורה מיט א צווייטן אבער רפואה. זיין פאר איינגעריסן מדרשות ובתי כנסיות בתי געוויינט האט גוי‘טע די פארלוירן“. ערפוהלן וואס דו האסט
די שערי שמים זענען געווען פארשלאסן און אינעם זעלבן איד ביים ‘מנחת חינוך‘ .דער “מנחת חינוך“ האט אים תשס“ט) (ירושלים הילולא“ מיט פרייד“( .אגרה דבי
טאג וואס ער איז געבוירן געווארן כ“ד אלול תקס“א איז ער באלד דערקענט און זאגט אים שטרענג“ :איך קען נישט
נפטר געווארן .זונטאג ,כ“ד אלול תרל“ד ,דעם ערשטן טאג פיהרן דיין דין תורה ,ווייל וואס דו האסט מיר געהאט
הספד ללא חת ומורא
געזאגט אז דו האסט זיך פאר מיר אנגענומען איך זאל האט דערציילט ַאזאוסטילאָ ,
ַ הרה“ק רבי פנחס פון
ווערן רב דא אין שטאט ווערן באטראכט ווי שוחד“ .און מחוצף און פראסטאק א געוואוינט האטרניפ ַאל ָ
טא ּ אין ַ
אצינד זאגט אים דער דער ‘מנחת חינוך‘ פארשטיי איך ער האט רשעת הארצלאזע זיין מיט יוסף. נאמען מיט‘ן
שוין ,פארוואס משה רבינו האט געזאגט פאר די בנות פארמסר‘ט אידישע קינער פאר די הערשאפט ,אויך זיינע
צלפחד ווען זיי זענען געקומען בעהטן א נחלה ,און זיי ברידער און פאמיליע מיטגלידער זענען געווען רשעים ,און
האבן אים געזאגט אז זייער טאטע איז נישט געווען זייער וואוינען אין די שטאט איז געווען א שאנדע און א
פון די וואס האבן מיטגעהאלטן מיט קרח .אז אייער דין ווייטאג פאר די עהרליכע איינוואוינער פון טארניפאל .ווען
תורה מוז גלייך גיין צום באשעפער .איך קען דאס נישט דער מחוצף יוסף איז געשטארבן ,האט דער “מנחת חינוך“,
פסק‘נען פאר אייך ,ווייל נאכ‘ן מיר זאגן אז אייער טאטע דער רב פון די שטאט געזאגט אז ער וויל אים מספיד
איז געווען פון די וואס האבן מיטגעהאלטן מיט מיר, זיין ,ס‘איז געווען א איבערראשונג פאר אלע מענטשן פון
האב איך שוין א נגיעה צו אייערע רייד ,דעריבער פיהרט שטאט ,וויסנדיג זיין נידערטרעכטיגקייט און שלעכטיקייט.
אויס דער פסוק“ ,ויקרב משה את משפטן לפני ה‘“ ,משה ביי דער לוי‘ ,זענען אלע געשטאנען גרייט צו הערן דעם
האט דערנענטערט זייער פראגע צום באשעפער ,צו הספד ,און דער ‘מנחת חינוך‘ האט אנגעהויבן זיין הספד
הערן דעם פסק דין פונעם באשעפער. אין אידיש און געזאגט א פאר ווערטער ,אבער מיט א
פעסטקייט“ ,וימת יוסף“ ,יוסף איז געפייגערט ,הלוואי “וכל
איין זאך וועל איך אבער דערמאנען“ ,מיום עמדו על דעתו אחיו וכל הדור ההוא“ און ער דער מנחת חינוך האט זיך
האט ער נישט ארויסגעקוקט פון זיינע ד‘ אמות!“... גארנישט דערשראקן פון זייער גאנצע משפחה“( .תולדות
באזונדער האט די פטירה געלאזט א שטארק יוסף“ ב“ב תשנ“ח)
טרויעריגן איינדרוק אויף אנדערע מדינות ,וואו דער נאמען די חרוב געווארנער בית החיים אין טארניפאל
סליחות ,איז דער גאון וגדול מפורסם רבי יוסף באב“ד זצ“ל ,פונעם טארניפאלער רב האט אפגעקלונגען.
לחיי העולם הבא
ביז צו די קריג פלעגן אידן פוקד זיין דעם ציון הק‘ סוף ימיו איז דער ‘מנחת חינוך‘ זייער קראנק בעל מנחת חינוך ,נסתלק געווארן לחיי העולם הבא.
צוליעב די שוואכקייט פון ידידו הגה“ק רבי יוסף שאול פונעם ‘מנחת חינוך‘ אויף מקום מנוחתו אינעם בית עלמין געוארן און געמוזט פאהרן צו גרויסע דאקטורים קיין
לעמבערגֶ .אנקומענדיג אהין איז פונקט דער מרא נאטאנזאהן ,דער לעמבערגער רב ,בעל שואל ומשיב ,האט אין טארניפאל און זיך דארט שופך שיח געווען .חודש סיון
דאתרא הגאון רבי יוסף שאול ,בעל ‘שואל ומשיב‘ אליין מען פון אים אויסבאהאלטן די ידיעה פון די פטירה .אבער תרע“ח האט דארט איינער באזוכט און געזעהן ווי די מצבה,
געליגן אין בעט ,אבער לכבוד דעם געהויבענעם גאסט ווי נאר ער איז געוואויר געווארן דערפון ,האט ער פאררופן וואס ס‘איז געווען אויפגעשריבן געהויבענע חרוזים ,איז
אין די שטאט איז ער אים געגאנגען מקבל פנים זיין .דעם טאג ד‘ חשון פאר א יום מספד .טויזנטער איינוואוינער איינגעבויגן צו די זייט .האט ער זיך נאכגעפרעגט פארוואס
טויזנטער בני העיר זענען זיך צוזאמגעלאפן זעהן דאס פון די שטאט לעמבערג זענען זיך צונויפגעקומען הערן דעם מ‘פאררעכט דאס נישט און מ‘שטעלט נישט צוריק גלייך די
בילד ווי דער ‘שואל ומשיב‘ איז מקבל פנים דעם מנחת הספד אין בית המדרש הגדול אין לעמבערג ,וואו הגה“ק רבי מצבה .האט מען אים געענטפערט ,אז קיינער טרויעט זיך
חינוך ,און די מחזה הוד האט געלאזט אויף יעדן אן יוסף שאול האט ביטערליך באוויינט די גרויסע אבידה און זיך נישט אנצוריהרן די מצבה פון דעם גדול ,ווייל אפשר וועט
אנטשולדיגט פארוואס ער זאגט דעם הספד אזוי שפעט ,היות מען ח“ו פוגע זיין אינעם גוף טהור פון דעם צדיק וקדוש. אומפארגעסליכן רושם.
זומער תרל“ג איז דער ‘מנחת חינוך‘ געפאהרן זיך ער האט נישט געוואוסט פריער דערפון .אין דעם הספד וואס זכר צדיקים לברכה .זכותו וזכות כל הצדיקים תגן עלינו ועל
היילן אין וויען ,איז דער דארטיגער רב הגאון רבי שלמה הגה“ק רבי יוסף שאול האט געהאלטן אויפ‘ן מנחת חינוך כל ישראל אמן.
(מקורות :אור הצפון .עלים לתרופה .זכרונם לברכה .הילולא קדישא. זלמן שפיצער זצ“ל ,דעם ‘חתם סופר‘ס‘ איידעם ,געווארן (געדרוקט אין זיין ספר דברי שאול דרשות) ,זאגט ער צווישן
אנציקלופדיה לחכמי גאליציה .ימי זכרון .דברי תורה לפ‘ השבוע .ועוד)
אזוי שטארק איבערגענומען ,אז ער האט שפעטער ביים אנדערס :קען איך דען דערציילן אלעס וואס ער האט געטוען?
*** האלטן אויף אים א הספד ו‘ אדר א‘ תרל“ה (געדרוקט
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יז פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש אלול ...ימי הרחמים והסליחות...
זיך גוט צוגרייטן צו די הייליגע טעג E
Jמאוצרות רבוה“ק מבעלזא L
אפשיילן און קאכן .אלעס האט זי געטוען זייער
שנעל ,אבער די העלצער זענען נישט געווען גוט,
ער הייליגער ‘דברי חיים‘ פון צאנז זי“ע
האט געזאגט א געוואלדיגע משל אויף די ד
דער אויוון נישט גוט געהייצט ,די מאכלים זענען
נישט געווען גרייט אזויווי ס‘דארף צו זיין ,און די
עסן האט נישט געהאט קיין טעם און קיין ריח.
עבודה פון די טעג :ס‘איז געווען א מענטש וואס
האט געהאט א קלוגע און געשיקטע ‘קעכערין‘, L Jחודש אלול
וואס ווען זי האט געדארפט קאכן ,האט זי שוין
דער נמשל איז :ווען א איד גרייט זיך אין חודש אלעס צוגרייטן א טאג פריער .זי האט צוגעגרייט די
• זוחלים ורועדים מיום בואך
אלול צום חודש תשרי ,האט דער חודש אן אנדערע האלץ צו הייצן דער אויוון ,גוט אויסגערייניגט דער אויב א גאנץ יאהר האבן זיך שוין צדיקים שרפי
טעם ,די תשובה האט אן אנדערע טעם ,דאס אויוון ס‘זאל זיין ריין ,אפגעוואשן אלע געשיר וואס מעלה געגרייט צו די ימי הרחמים ,על אחת כמה
דאווענען האט אן אנדערע זי וועט דארפן נוצן מארגן וכמה ,ווען ס‘זענען נאר אנגעקומען די אלול טעג,
טעם ,און די מצוות האבן צום קאכן ,אפגעשיילט און
אן אנדערע טעם ,און אלעס צושניטן אלע מאכלים ,און
איז אינגאנצן אנדערש; צומארגנ‘ס ווען זי האט
אבער אויב איינער איז פויל, שוין געדארפט גיין קאכן,
און ער לאזט אלעס איבער איז אלעס געווען גרייט,
אויף ראש השנה ,דעמאלט און זי האט אלעס שנעל
איז דער תקיעת שופר נישט אפגעקאכט און געהאט
אזויווי ס‘דארף צו זיין ,די זייער א גוטע טעם און ריח.
תשובה איז נישט קיין תשובה ,דאס דאווענען איז ס‘איז געווען א צווייטער מענטש ,וואס
נישט קיין דאווענען ...אוודאי אלעס איז חשוב ביים האט געהאט א נארישע קעכערין ,א פוילע און א
באשעפער וויאזוי ס‘איז נאר ,אבער נישט דאס איז שלימזל‘טע ,און זי האט אלעס איבערגעלאזט אויף
דער תכלית ,דער תכלית איז אז א איד זאל זיך גוט מארגן .צומארגנס ווען זי האט זיך אויפגעוועקט,
צוגרייטן ,אז ווען ס‘קומען די הייליגע טעג זאל ער האט זי געטראכט ביי זיך :מ‘קען נאך שלאפן
קענען דינען דעם באשעפער און מקיים זיין אלע אביסל ,און נאר ווען ס‘איז שוין געווארן שפעט
מצוות אזויווי ס‘דארף צו זיין ,און אלעס וועט האבן האט זי געטראכט :שוין ,מ‘דארף אויפשטיין ,און
אן אנדערע טעם( .כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א סעודה ג‘ פ‘ כי נאר דעמאלט האט זי אנגעהויבן אלעס צוצוגרייטן.
די העלצער ,רייניגן דער אויוון ,אפוואשן און תבוא תשס“ז)
האט זיך שוין אנגעזעהן דער פחד ה‘ בהדר גאונו
>>>>>>> אויף די הייליגע געזיכט פון רבותנו הקדושים,
בקודש פארגעזאגט פאר מרן זי“ע דאס שטיקל פון • נישט אינזין האבן די אייגענע וואס האבן מיט געציטערט מיט די פארכט פון די
“מטה אפרים“ (סימן תקפ“א סי‘ י‘) אזוי ווי מרן זי“ע
פארגענוגענס ימי הדין וואס קומען אונטער.
האט זיך געפיהרט אז פאר א יום טוב האט מען אים
כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע :חודש “אלול“ און וואו ס‘איז באקאנט האט זיך כ“ק מרן
פארגעזאגט פון הלכות החג .דער “מטה אפרים“
באדייט די עבודה פון תשובה ,וואס דארף זיין אין אדמו“ר מהר“י זי“ע אמאהל אויסגעדרוקט “ווען
שרייבט“ :מיר האבן שוין ערקלעהרט אז חודש אלול
א בחינה פון “לא-לו“—,מ‘זאל נישט אינזין האבן די די הייליגע טעג רוקן זיך אונטער ציטער איך צו
איז פארגעברייט אויף צו טוען תשובה ,און א ירא
אייגענע גוט‘ס און באקוועמליכקייט ,נאר בלויז דעם נעמען א שמעק טאביק ,פון גרויס פארכט און
שמים זאל אונטערזיכן זיינע מעשים ,און איידער
חבר‘ס גוט‘ס .ווייל ווי מער מ‘קוקט אוועק פון די שרעק וואס נעמט אונז ארום אין די הייליגע
ער גייט עסן און איידער ער לייגט זיך שלאפן ,זאל
אייגענע פארגענוגנ‘ס ,קען מען בעסער און לייכטער טעג.
ער איבערטראכטן מיט זיין נפש ,צו טרעפן זיינע
תשובה טוען. און ווי מ‘דערציילט האט הרה“ק רבי אהרן
זינד ,חרטה האבן און זיך מתוודה זיין אויף זיי ,וועט
זיין תשובה אהנגענומען ווערן ,און ער זאל זיך אויך • אלול איז פארגעברייט אויף תשובה קארלינער זי“ע אמאהל חודש אלול געזאגט:
“ווען ער דערמאנט זיך נאר אז ראש השנה
שטארקן אין מקיים זיין מצוות וכו‘“ .ווען דער משמש אין איינע פון די אלול טעג ווען דער משמש בקודש
קומט אונטער ,דרייען זיך אים זיינע קישקעס
בקודש האט געענדיגט לערנען דאס שטיקל האט האט פארגעזאגט פאר כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע ,די
פון גרויס פארכט און שרעק מיום הדין הגדול
מרן זי“ע ספעציעל הנאה געהאט וואס ס‘שטייט באשטימטע לימודים פון יעדן טאג ,האט דער משמש
>>>>>>> והנורא“.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יח פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש אלול ...חודש הרחמים והסליחות...
>>>>>>>
פיהר מעלות פון תשובה אין די הייליגע טעג פון אלול ביז תשרי אין דעם סיעף און זיך אנגערופן“ :זייער א וואויל
שטיקל ,זייער א וואויל שטיקל ,לעהרן דאס
ווען ס‘קומען די ‘עשרת ימי תשובה‘ איז מען דער רמב“ם )הל‘ תשובה פ“ז ה“ז) רעכנט נאכאמאהל“...
זוכה אז די תפילות ווערן גלייך אנגענומען, אויס עטליכע גרויסע מעלות פון א איד וואס
אזויווי חז“ל (ר“ה יח ).זאגן אז דער פסוק טוהט תשובה ,און ער שרייבט צווישן אנדערע: E
“דרשו ה‘ בהמצאו“ גייט ארויף אויף די עשרת
ימי תשובה וואס דעמאלט ווערן אלע תפילות
“כמה מעולה מעלת התשובה ..הוא מודבק
בשכינה ...צועק ונענה מיד... Jמאוצרות הצדיקים L
אנגענומען .ג .יום כיפור איז עושה מצוות ומקבלין אותן
מען זוכה אז אלע מצוות ווערן
אנגענומען מיט א רצון און א
בנחת ושמחה ...ולא עוד אלא
שמתאוים להם“ .א) ער ווערט L Jחודש אלול
שמחה ,אזויווי ס‘שטייט אין נאנט און ‘באהאפטן ‘ צו די
מדרש (קה“ר ט ,ז) אז מוצאי יום שכינה; ב) ווען ער דאוונט ווערן
• די ראשי תיבות פון ‘כי תבא‘.
הקדוש קומט ארויס א בת-קול: “כי תבא“ איז די ראשי תיבות‘ :כ‘ולם י‘עשו
זיינע תפילות גלייך אנגענומען;
“לך אכול בשמחה לחמך ...כי ת‘שובה ב‘חודש א‘לול‘ .דער עיקר תשובה אין
ג) זיינע מצוות ווערן אנגענומען
כבר רצה האלקים את מעשיך“ חודש אלול דארף זיין א צגרייטונג פאר‘ן מענטש
אויבן מיט א שמחה; ד) מ‘גלוסט
(קהלת ט ,ז) .ד .סוכות איז דער ער זאל קענען דאווענען אין די ימים-נוראים מיט
צו זיינע מצוות.
נאענטקייט מיט‘ן באשעפער אזוי גרויס ,אז די א ריינע כוונה .דערפאר האט די תורה דאס מרמז
ס‘קען זיין אז די ווערטער זענען קעגן די
שכינה הקדושה און דיפמליא של מעלה ‘גלוסטן‘ געווען דווקא אין אנהייב די פרשה פון ‘ביכורים‘,
פיהר זמנים פון תשובה אין די הייליגע טעג
צו די מצוות פון אידישע קינדער ,אזויווי ווייל תפילה ווערט אנגערופן ‘ביכורים‘ ,ווייל דאס
הבאים עלינו לטובה :א) חודש אלול; ב) עשרת
ס‘שטייט אין ספרים הק‘ (זוה“ק ח“ג ריד ,ב) אז איז די ערשטע זאך אינעם סדר עבודת היום ,אזוי
ימי תשובה; ג) יום כיפור; ד) סוכות :א .ווען
סוכות ווערט נתגלה די גרויסע אהבה צווישן ווי חז“ל זאגן אז מ‘מעג נישט טוען די אייגענע
מ‘טוהט תשובה אין חודש אלול ווערט מען זייער
באדערפענישן איידער מען דאווענט( .הרה“ק המגיד
דעם באשעפער און די אידן. נאענט צום באשעפער ,אזויווי ס‘איז באקאנט ממעזריטש זי“ע)
(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א -סעודה ג‘ פ‘ תבוא תשנ“ב)(כ“ק דער רמז פון ‘אלול‘“ :א‘ני ל‘דודי ו‘דודי ל‘י“ .ב.
מרן אדמו“ר שליט“א -אלול תשנ“ז) • אלול ימי רצון....
*** חודש אלול זענען טעג פון רצון—,וואס דער
ימי תשובה “ירח האיתנים“ ,וואס איז בגימטריא ברצון“—,רצון האט נישט א טעם. באשעפער ווערט באוויליגט צו אידישע קינדער,
ער הערט זייערע תפילות ,און ס‘איז נישטא קיין
“שי“ח“[ ,שיח איז א לשון תפילה ,זעה רש“י (בראשית • די הויפט עבודת התפילה אין אלול
כד:סג)]—,כדי אויסצוגיסן דאס הארץ מיט תפילה פאר שום מחיצות וואס האלטן אפ די תפילות ,אדער
די הויפט עבודת התפילה אין חודש אלול
הייליג‘ן באשעפער און ווערן באוויליגט פאר אים... מסטינים ומקטרגים ,וואס זאלן נישט לאזן די
איז צו דאווענען ,מ‘זאל זוכה זיין תשובה שלימה,
און האבן א ריין הארץ וואס גליסט צו זיין נאהנט • א גילוי פון ליעבשאפט.... תפילות ארויפגיין גלייך צום כסא הכבוד .דעריבער
איז דאס די פאסיגע צייט מ‘זאל אסאך דאווענען
צום באשעפער .און אזוי באצייכנט דער “יסוד די אלול טעג זענען ימי רצון‘ .רצון‘ ווי באקאנט,
אזוי ווי דער טור (או“ח סי‘ תקפ“א) שרייבט“ :וכל
ושורש העבודה“ ,דעם ‘שער עבודת אלול‘“—,שער האט נישט קיין א טעם ,ערקלעהרונג אדער פארוואס,
המוסיף לבקש רחמים זכות הוא לו“—,דער וואס
המים“ ,ווייל דאס איז דער חודש וואס מ‘גיסט נאר אזוי וויל איך .אזוי אויך ווערט דער באשעפער אין
פארמעהרט צו בעהטן רחמים אין חודש אלול
אויס דאס הארץ אזוי ווי וואסער ,מיט תפילות חודש אלול באוויליגט צו אידישע קינדער ,אהן א טעם
איז דאס פאר אים א זכות ,ווייל מיט‘ן כוח פון
ותחנונים פאר‘ן הייליג‘ן באשעפער .אין אנהייב אדער הסבר ,ווייל אזוי וויל דער הייליגער באשעפער,
די תפילות אין חודש אלול ,קען מען איינרייסן
פרק ברענגט ער א רמז צו די עבודה פון חודש דאס איז א גילוי פון אהבה ,פון “דודי לי“—,דער
וועלטן ,פאר די קומענדיגע ימי הדין ,מבטל צו זיין
אלול וואס שטייט אין ‘זוהר חדש‘“ ,ובכתה באשעפער איז נאהנט צו מיר ער האט מיך ליעב .און
אלע שלעכטע גזירות ,און פארשטאפן דאס מויל
את אביה ואת אמה ירח ימים“—,דא היא ירחא אזוי שרייבט דער הייליגער “בני יששכר“ (מאמרי אלול
פון די מסטינים ומקטריגים ,און ברענגען א חיים
דאלול“...און ער ציטירט וואס דער אריז“ל שרייבט מאמר י“א) א‘ני ל‘דודי ו‘דודי ל‘י איז ר“ת אלול—,וואס
טובים וגזירות טובות ,פאר יעדן איינעם ,מ‘זאל
בהמשך צום זוהר“ :ובכתה את אביה ואת אמה דעמאלט היט דער באשעפער אפ אידישע קינדער
ווערן איינגעשריבן בספרן של צדיקים גמורים.
ירח ימים“‘ ,את אביה‘—,דאס איז דער באשעפער, פון יעדן מקטרג ,ארויפצוברענגען זייערע תפילות
אזוי ווי דער הייליגער “חתם סופר“ זי“ע שרייבט
‘ואת אמה‘—,דאס איז כנסת ישראל ,דער מענטש לשערי שמים אהן קיין שום אפהאלט ווייל ס‘איז
אין ספר זכרון ...התפילה בימים אלו רצויה יותר,
זאל וויינען און בעהטן ביים באשעפער ‘ירח אן עת רצון ,אזוי ווי דער חכם זאגט “אין טעם
ימי רצון...און מ‘רופט דעם חודש אלול און די
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יט פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש אלול ...חודש הרחמים והסליחות...
>>>>>>>
פון די קליפות און די סטרא אחרא ,און ס‘איז דא א
• רמזים און ראשי תיבות אויף אלו“ל התגלות פון קדושה.
ימים‘—,א חודש פון טעג [אלול] וואס זענען ימי
רחמים ורצון.
אין די ספרים הק' פון תלמידי הבעל שם טוב הק‘
עהנליך שרייבט דער “חסד לאברהם“ פון
זי“ע ווערן געברענגט פארשידענע רמזים איבער
ראדאמסק א רמז אויפ‘ן פסוק “ל‘מתי א‘עתיר ל‘ך
• תפילות פון א גאנץ יאהר ווערן נתעלה
די זמני התעוררות פון חודש אלול ,און וואו דאס
ו‘לעבדיך“ ,איז די ר“ת אלו“ל ,ווייל דעמאלט איז די
אין חודש אלול
ווארט אלול ווייזט אויף די געוואלדיגע הויכע דער “שפת אמת“ (תצא תר“מ) שרייבט “ואני
צייט וואס א איד איז מתפלל און די תפילות גייען
זמנים פון די טעג. תפילתי לך ה‘ עת רצון“—,אידישע קינדער זענן
ארויף אין הימל .און נישט נאר די תפילות פון חודש
מכוון און ווייסן נתעורר צו ווערן מיט תפילה
• אלו“ל :איז ר“ת א‘ם ל‘חיים ו‘אם ל‘מות ,אויך אלול ווערן אהנגענומען לרצון ,נאר אלע תפילות
פון א גאנץ יאהר ,גייען ארויף אין הימל און ווערן אין די טעג ,ווייל אין הימל ווערן אויך נתעורר די
איז מרומז אינעם ווארט אלו“ל‘ ,אל“ול‘—,אלעס איז
אהנגענומען אין די טעג פון רצון .ווייל דאס איז אן שערי רחמים ,ווייל מ‘נעמט אוועק די הסתרות
געוואנדן אין די דרייסיג טעג ,ווען מ‘קען מתקן זיין
אלעס וואס מ‘האט מקלקל געווען אין די פריער‘דיגע הבטחה אז קיין שום תפילה וואס א איד דאווענט
חדשים( .שער המלך) ווערט נישט פארלוירן ,און איז נישט אומזינסט ,נאר • דער ריכטיגער וועג פון חודש אלול!
הגה“צ רבי שמואל אסאד זצוק“ל אבד“ק
• אלו“ל :ר“ת“ ,א‘יש ל‘רעהו ו‘מתנות סערדאהעלי[ ,בנו וממלא מקומו פון הגה“ק
ל‘אביונים“ ,א רמז אז רבי יהודה אסאד זצוק“ל] ,ברענגט אין א בריוו
אין חודש אלול זאל אין נאמען פון זיין הייליגן טאט‘ן ,וואס האט
מען פארמערן צו געבן גע‘דרש‘נט כמין חומר די ראשי תיבות פון אלו“ל
צדקה. אויף צוויי וועגן ,לויט וויאזוי אידישע קינדער
• אלו“ל :איז פיהרן זיך אויף דעם געהויבענער חודש .אויב
ר“ת“ ,ל‘הצילך ו‘לתת מ‘איז מקדש דעם חודש אלול ,מיט ריכטיג תשובה
א‘ויביך ל‘פניך“ (כי טוען .ווערט דער “אלול““ ,א‘הוב ל‘מעלה ו‘נחמד
תצא כג:טו) .דאס ל‘מטה“—,ס‘איז באליעבט אין הימל און געשעצט
איז מרמז אז אין צומאהל מוז מען ווארטן ביז ס‘עפענט זיך א פתח אויף די ערד .און אויב פיהרט מען זיך חלילה
חודש אלול גייט דער אין הימל די תפילה זאל ארויפגיין ,אבער אין חודש אויפ‘ן פארקעהרטן וועג ,דערמאלט ווערט דער
באשעפער ארום צווישן אידן ,און וויל זעהן אויב זיי אלול וואס איז ימי רצון זענען די שערי שמים אפען “אלול““ ,א‘וי ל‘ו ו‘אוי ל‘נפשו“—,וויי צו אים ,און
פיהרן זיך הייליג און טוען תשובה ,כדי דורכדעם זיי און אלע תפילות וואס האבן נישט געהאט אן עלי‘ א וויי צו זיין זעהל ר“ל .עכתוד“ק.
צו ראטעווען פון די מקטריגים ,וואס רעדן שלעכט‘ס גאנץ יאהר ,האבן אצינד אן עלי‘‘( .שפת אמת‘ תבוא תרמ“א) • החותם א‘הוב ל‘מעלה ו‘נחמד ל‘מטה
אויף אידן( .מנחת עני) • אלול שבתות זענען טאפעלטע זמני רצון הגאון המפורסם רבי שאול שועה אביטבול
• אלול :איז ר“ת“ ,הנסתרות לה‘ אלקינו והנגלות • “פרי צדיק“ :די שבתות אין די פערציג טעג פון זצוק“ל ,אב“ד ור“מ צפרו אין מאראקא מיט איבער
לנו“ ,איז די כוונה אז דער עצם זמן תשובה פון חודש ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען ספעציעלע 200יאהר צוריק ,מח“ס שו“ת “אבני שיש“ ,פלעגט
אלול איז מכפר אויף עבירות וואס מען ווייסט נישט זמני רצון ,ווייל יעדער שבת איז דאך א זמן תשובה אונטערשרייבן די תשובות וואס ער האט געשריבן
אז מען האט זיי געטוהן ,אבער אויף די אנטפלעקטע ווי דער מדרש פארציילט אז קין האט תשובה אין חודש אלול“ :החותם בחודש “א‘הוב ל‘מעלה
עבירות וואס מיר ווייסן יא ,מוזן מיר תשובה צו טוהן געטוען שבת ,און אדם הראשון האט מיט התפעלות ו‘נחמד ל‘מטה“ .עכל“ק .זעהט מען פון דעם אז
אויף זיי( .שער המלך פ“ו). אויסגעשריגן “מזמור שיר ליום השבת“ .און דער ס‘איז נאר דא צוויי וועגן ,אהן קיין מיטעלער
פרקי דרבי אליעזר פיהרט אויס אז דאס איז פשט וועג ,אדער “א‘הוב ל‘מעלה ו‘נחמד ל‘מטה“,
• אלול :איז ר“ת“ ,ואני אתנהלה לאטי לרגל
אין המשך הפסוק“ ,טוב להודות לה‘“‘ ,להודות‘ אדער חלילה פארקעהרט ,וויי איז צו אים .לויט
המלאכה“ .דער פשט איז ,אויב הויבט מען אן צייטליך
איז מלשון מודה זיין ,ומודה ועוזב ירוחם .חודש דעם באקומט אלו“ל א נייע ראשי תיבות“ :א‘ין
תשובה צו טוהן אנהויב חודש אלול ,קען מען גיין
אלול איז דאך אינגאנצן א חודש פון רצון ,ווען ל‘מחצה ל‘שליש ו‘לרביע!“—,ס‘איז נישטא א
צוביסלעך ,אזוי אז ווען מען וועט אנקומען ל“רגל“—
דער באשעפער איז מקבל די תפילות פון אידישע מיטל וועג וואס מ‘קען טיילן אביסל אהין אדער
צום יו“ט סוכות מיט הושענא רבה“ ,המלאכה“—וועט
קינדער וואס בעהטן זיך מתקן צו זיין אלע זייערע אביסל אהער ,נאר דער קלאהרער ,ריכטיגער און
שוין זיין געענדיגט די גאנצע ארבעט ,נישט ווי די וואס
מעשים .לויט דעם ,זענען די שבתות פון די פערציג פאסיגער וועג ,זיך צו דערהויבן אין תורה ועבודה,
ווארטן מיט‘ן תשובה טוהן אויף די לעצטע מינוט (שער
טעג טאפעלטע זמני רצון ,און מ‘קען אין זיי מתקן און מיט אן אמת תשובה טוען ,דערמאלט וועט
המלך פ“ו).
זיין דעם גאנצן עבר ביז זיי ווערן “כשלג ילבינו“. אים זיין גוט און זיס.
(פארזעצונג אי“ה)
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כ פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש אלול ...חודש הרחמים והסליחות...שבת סליחות...
>>>>>>>
נאך שרייבט דער בילגורייער רב זי“ע :אין די
“די פיש אין צייטן פון זיידן ז“ל [כ“ק מרן מהר“י זי“ע] ווען
• תשובה דארף זיין מתוך אהבה....
ס‘איז באקאנט אז די תשובה פון חודש אלול
וואסער ציטערן“ מ‘האט פון פריש געדרוקט דעם ספר “שערי
תשובה“ לרבינו יונה האבן אלע קינדער געמוזט
דארף זיין תשובה מאהבה( ,ראה “אוהב ישראל“ פ‘
• פארוואס די פיש אין וואסער ציטערן? שופטים) ,מיר דארפן טוען תשובה ווייל מיר האבן
קויפן דעם ספר.
ליעב דעם הייליג‘ן באשעפער .קען מען זאגן א רמז
די וועלט זאגט נאך פון הגאון רבי ישראל נאך שרייבט דער בילגורייער רב זי“ע :אין די
לויט וואס די גמרא (סוכה נב .קדושין ל ):זאגט“ :לולא
סאלאנטער זצ“ל “אין חודש אלול טוען אפילו די פיש צייטן פון זיידן ז“ל [כ“ק מרן מהר“י זי“ע] ווען
הקב“ה עזרו“
אין ים ציטערן“ .אין די ספרים און מוסר שמועסן מ‘האט פון פריש געדרוקט דעם ספר “שערי
די אותיות לול“א זענען אלו“ל—,אז אין חודש
ווערט דער געדאנק אויסגעברענגט אויף פארשידענע תשובה“ לרבינו יונה האבן אלע קינדער געמוזט
אלול העלפט דער באשעפער ,און ס‘איז דא א
וועגן ,יעדער אויף זיין אייגענארטיגן שטייגער. קויפן דעם ספר.
ספעציעלע סייעתא דשמיא ,אז מיר זאלן זוכה זיין צו
אמאהל חודש אלול ביים זאגן די דברי תורה
• אלע ציטערן פון פארכט פונעם יום הדין. טוען תשובה מאהבה .בפרט וואס די קדמונים האבן
האט כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע גערעדט וועגן לערנען
הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק זי“ע האט געגעבן א רמז פון פסוק (שיר השירים ו:ז) ,א‘ני ל‘דודי
ספרי מוסר אין חודש אלול און ער האט אזוי
געפרעגט א חסיד אין חודש אלול“ :האסט געזעהן ו‘דודי ל‘י ,איז די ר“ת אלו“ל.
געזאגט“ :ס‘איז דא היינט ספרים אויף עברי טייטש.
ווי די בערג ציטערן די טאהלן פארכטן און די ס‘שטייט אויך אין די ספה“ק ,אז חודש אלול איז
ס‘איז דא ‘שערי תשובה‘ אויף עברי טייטש וואס
ביימער שוויצן“? דאס איז ווייל אין חודש אלול, א בחינה פון “אני לדודי“—,אז אידן טוען תשובה און
יעדער קען דאס פארשטיין און זיך אויסגיסן דאס
קעהרן זיך צוריק צום הייליג‘ן באשעפער“ ,ודודי
הארץ פאר ג-ט ברוך הוא“.
לי“—,און דער באשעפער דערנעהנטערט זיך צו די
• לערנען מוסר ספרים ספעציעל חודש אלול אידן אין די ימי הרחמים.
אין די דברות קודש פון כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א אלו“ל אז אויך די ר“ת“ ,ו‘משעבדים א‘ת ל‘בם
חודש אלול (ס“ג פ‘ כי תצא תשנ“ד) ,האט מרן שליט“א ל‘אביהם שבשמים (ראש השנה כט.).
געזאגט“ :ס‘זענען דא אסאך מוסר-ספרים אין אלע אלו“ל איז אויך די ר“ת “ו‘יחד ל‘בבנו ל‘אהבה
בתי כנסיות ,בתי מדרשות און אלע ישיבות ,און ו‘ליראה א‘ת שמך( ,תפלה אהבה רבה) ,חודש אלול
ציטערן און פארכטן אלע באשעפענישן אויף די מ‘דארף אין זיי לערנען א גאנצע יאהר .אבער אין חודש איז מען זוכה צו דינען דעם באשעפער און זיך
וועלט ,און נישט נאר זיי ,נאר אפילו די מלאכים אלול ,דארף מען אין זיי מוסיף זיין ,כדי צו ברעכן דאס דערנעהנטערן צו אים מיט יראה און אהבה צוזאמען.
און שרפים ציטערן און פארכטן און א שרעק הארץ און זיך מתבונן זיין אין די גרויסקייט פון השי“ת
כאפט יעדן אהן פון די גרויסקייט פונעם קדושת און נידריגקייט פונעם מענטש .אזוי אויך איז אומעטום הליכות בקודש
היום ,ווייל ס‘איז נורא ואיום. דא ספרים פון די תלמידי בעש“ט הק‘ ,וואס מיט זייער רבותינו הק‘ פלעגן מעורר זיין די וואס
גרויסע קדושה לויטערן זיי אויס דאס מענטשליכע זענען מסתופפים בצילם ,אז אין חודש
• די פיש האבן נישט געזינדיגט. הארץ ,ספעציעל אין די פרשיות וואס מ‘לערנט אין אלול דארף מען לערנען ספרי מוסר וואס
דעם משל פון חודש אלול “אז די פיש אין די וואכן ,וואס אלע רעדן פון תשובה און וויאזוי זיך ערוועקן דאס הארץ צו תשובה שלימה
וואסער ציטערן פונעם יום הדין מער ווי אלע צוגרייטן צו די הייליגע טעג הבעל“ט .דעריבער זאל און תיקון המעשים ,און פלאקערן אויף די
באשעפינישן“? שטייט אין די ספרים :א) חז“ל יעדער זעהן צו באשטימען צייט צו לערנען די מוסר- נשמה צו דביקות ה‘ און התחזקות בתורה
זאגן אז די פיש האבן נישט געזינדיגט און נישט ספרים און די ספרי תלמידי הבעש“ט הק‘ ,און אזוי ובמעשים טובים.
פוגם געווען ביים מבול ,ד.מ .אז די זינד האבן ווי מיר וועלן זיך דערנעהנטערן צו באשעפער ,אזוי
געברענגט א דערווייטערונג און א פארשטאפטע • לערנען ספר “שערי תשובה“ לרבינו יונה וועט דער באשעפער זיך דערנעהנטערן צו אונז .א‘ני
הארץ אז מ‘שפיהרט נישט אז מ‘דארף האבן יראת דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט :אז זיין ל‘דודי ו‘דודי ל‘י.
ה‘ .און טהרה ברענגט יראה ,אזוי מ‘זאגט “כי עמך טאטע כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט אים אלס • האבן א מוסר ספר ביי די גמרא
הסליחה למען תורא“—,אז דורך סליחות גייען קליין אינגעל געהייסן לערנען אין ספר “שערי
ביי אן אנדער געלעגנהייט (‘פתיחת הזמן‘ לתלמידי
אוועק די מחיצות פון די זינד און מ‘איז זוכה תשובה“ פון רבינו יונה ,און ער האט אים געקויפט
הישיבה ,מוצש“ק פ‘ שופטים תשס“ג) ,האט כ“ק מרן
צו יראה .ב) נאך א מעלה פון די פיש זאגן חז“ל: א ספר “שערי תשובה“ מיט עברי טייטש .אזוי
אדמו“ר שליט“א געזאגט אז יעדער בחור זאל
ווייל פיש האבן נישט קיין אויגן דעקלעך ,זייערע אויך פלעגט מרן זי“ע אנזאגן דעם ציבור ביי די
שטענדיג האלטן א מוסר ספר נעבן די גמרא ,וואס
אויגן זענען שטענדיג אפען ,וואס לערנט אונז אז שלש סעודות תורה ,ווען ער האט געזאגט דברי
ער זאל לערנען ֿפון ָאנהייב ביזן סוף ,און אין יעדן
אונזערע אויגן זאלן מפשפש זיין במעשים. התעוררות אין חודש אלול ,אז מ‘זאל לערנען אין
קא ּפיטל וואס ברענגט אים צו א התעוררות און ער ַ
ספר “שערי תשובה“ פון רבינו יונה.
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כא פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש אלול ...חודש הרחמים והסליחות...
אלול -ל“א תהיה ל“ו כנושה
יאהר ,און אויב דו זאלסט אויף אונז אויספיהרן ָ געענטפערט“ :הער ריכטער ,וואס קען איך און אין חודש אלול ,פלעגט כ“ק מרן אדמו“ר
טיעפקייט פונעם דין ,ווער וועט קענען זיין ֿ די וואס זאל איך זאגן? די טענה פון די פארבארגער שליט“א איבערזאגן דעם משל וואס דער הייליגער
גערעכט ֿפ ַאר דיר באשעפער ביום הדין .אבער, איז וואהר און ריכטיג ,אז דער געשעפטמאן מוז זיי “חפץ חיים“ זצ“ל ,האט געזאגט ביי א דרשה וואס
האבן דערפון ,אויב וואס ֿפ ַאר ַא נוצן וועסטו ָ ָ באצאהלן ריזיגע סומעס געלט .אבער יעצט ,ריכטער, ער האט געהאלטן אין ווארשע אין איינע פון די
צוריקצאהלן לויט ווי מיר האבן זיך
ָ דו זאלסט זענען פאר אייך דא צוויי וועגן .איינס ,אויספיהרן שבתות פון חודש אלול ,לויט ווי מרן שליט“א האט
ליידער אויפגעפיהרט?! דעריבער איז בעסער די טיעפקייט פונעם דאס געהערט פון א איד וואס איז געווען אנוועזנד
הייליגער באשעפער ,אז דו זאלסט אונז צוגעבן געזעץ און באשטראפן און דאס געהערט פונעם “חפץ חיים“ אליין.
לאנגע געזונטע יאהרן פון לעבן און שלום ,און דעם געשעפטמאן מיט און אזוי האט דער “חפץ חיים“ געזאגט זיין
אזוי וועלן מיר קענען ביסלעכווייז פאררעכטן א טורמע-שטראף ווי משל :ס‘איז געווען א מענטש וואס האט געפיהרט
וואס מיר דארפן צו פאררעכטן ,און אזוי ,כביכול, ער פארדינט ,און לויט א בליענ‘דיגע און געלונגענע געשעפט ,אבער ווי
וועט דער באשעפער פארדינען פון אונז ,אז מיר וואס דאס געזעץ דאס רעדל פון דער וועלט דרייט זיך ,האט מיט
וועלן קענען מוסיף זיין און טוען נאך גוטע מצוות פארלאנגט .אבער וויסן די צייט דאס געשעפט אנגעהויבן צו האבן אסאך
און מעשים טובים און דער שם שמים וועט ווערן זאלט איר ,הער ריכטער, שוועריקייטן ,ביז דאס געשעפט איז אריינגעפאלן
געהייליגט דורך אונז. די פארבארגער וועלן אין א גאר ערנסטע פינאנציעלע קריזיס .אין זיין
מיט דעם האט דער “חפץ חיים“ געטייטשט דאס גארנישט געווינען פון דער “חפץ חיים“ זצ“ל נויט ,האט דער מענטש זיך געוואנדן צו זיינע
וואס מיר זאגן “זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים“ ,וואס אזא שטראף ,ווייל פון באקאנטע און פריינט און פון זיי געבארגט א
כאטש לויטן שורת הדין זענען מיר נישט בארעכטיגט ָ זיצן אין תפיסה וועט דער געשעפטמאן גארנישט גרויסע סומע געלט ,כדי צו קענען ראטעווען
דערצו ,פונדעסטוועגן ,וועסטו הייליגער באשעפער, קענען טוען צו קענען זיי באצאלן .פון די אנדערע דעם געשעפט פון אונטערגאנג און חורבן.
נאך פארדינען פון דעם וואס דו וועסט אונז זייט ,האט איר נאך א ברירה ,האט דער אדוואקאט אבער טראץ זיינע פיהלע אנשטרענגונגען איז
געדענקען צו א גוטן לעבן .און דאס איז דער באדייט ס‘וואלט געווען ראטזאם ָ פארגעזעצט און געזאגט, ער אדורכגעפאלן און ס‘האט נישט געברענגט
פון “למענך אלקים חיים“ ,פאר דיין טובה. צו באפרייען דעם געשעפטמאן און אים געבן די קיין גוטע רעזאלטאטן .דאס געשעפט האט זיך
אין ליכט פון די ווערטער ,האט כ“ק מרן געלעגנהייט צו ּפרובירן נאכאמאהל צוריקצושטעלן פארערגערט פון טאג צו טאג ,ביז ער האט כמעט
אדמו“ר שליט“א צוגעלייגט און געזאגט“ :דאס דאס געשעפט אויף די ֿפיס ,און אין די זעלבע צייט ָ דערקלעהרט באנקראט .די פארבארגער פונעם
איז דער ענין פון חודש אלול .אין חודש אלול זאגן מאך מיט די פארבארגער אז זיי וועלן דערגרייכן ַאן ָא ּפ ַ געלט ,זעהענדיג אז דער געשעפטמאן איז נישט
מיר פאר‘ן באשעפער די זעלבע רייד .און צו ווייזן גאנצן חוב אויף אייןבאקומען דעם ַ פאדערן צו ַ נישט ָ אומשטאנד צוריק אויפצובויען און ראטעווען
די אויפריכטיגקייט פון אונזערע כוונות ,הייבן מיר באקומען פונעם געשעפטמאן נאר זיי וועלן ַ מאלָ , זיין געשעפט ,האבן אנגעהויבן זארגן פאר זייער
גלייך אהן אין חודש אלול צו פארבעסערן אונזערע נאך ַא
צאלונגַ ,אזוי ַאז ָמאנטלעכע ָ א באשטימטע ָ פארמעגן .זיי האבן גערופןגעלט און פאר זייער ַ
מעשים און פאררעכטן אונזערע וועגן ,און אזוי צוריקצאהלן ַאלע זיינע
ָ יאר וועט ער קענען עטליכע ָ דעם געשעפטמאן אין געריכט און געפאדערט
האט דער הייליגע באשעפער אויף וועמען זיך צו חובות און ַאלץ וועט זיין אויף זיין ָארט ,און צופרידן. אז ער זאל זיי באלד צוריקגעבן זייער געלט ,און
פארלאזן ,וועלנדיג צו טוען גוט‘ס מיט אונז ,און האט געענדיגט און דער הייליגער “חפץ חיים“ ָ אויבנישט ,זאל מען אים איינשפארן אין תפיסה.
אונז צו גלייבן ,און אזוי אויף אונז גוזר צו זיין א גוט זאגן מיר צום היליג‘ן באשעפער: און געזאגטַ :אזוי ָ הערנ‘דיג זייערע טענות ,האט דער ריכטער זיך
געבענטשט יאהר ,א יאהר פון א חיים טובים ושלום. מאכן ַא חשבון הנפש “רבונו של עולם ,זעה ,ווען מיר ַ געוואנדן צום אדוואקאט פונעם געשעפטמאן ,צו
*** וויאזוי מיר האבן אנגעפיהרט די טעג און דאס פון הערן וואס ער האט צו זאגן? האט דער אדוואקאט
>>>>>>>
הלבבות“ דארף מען אריינקוקן. פון זיין רבי כ“ק הגה“צ דער בעל ‘ויגד יעקב‘ שפיהרט א תועלת אין זיין לערנען ,זאל ער דאס
כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א האט דערציילט: מפאפא זצ“ל ,אז כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט לערנען נאכאמאהל און נאכאמאהל ,ביז די רייד
אז אויפ‘ן ספר “ראשית חכמה“ פון זיין שווער זיך אמאהל אויסגעדרוקט ,וועגן לערנען ספרי וועלן אריינדרינגען אין זיינע ביינער...
כ“ק האדמו“ר בעל ‘ישועות משה‘ פון וויזשניץ מוסר ,וועלכע ספר מוסר מ‘זאל זיך אויסוועהלן • ספרי מוסר צו לערנען...
זצ“ל האט מען דערקענט “אז ס‘איז געווען אויס און דאס לערנען? און ער האט געזאגט“ :אורחת
הגה“צ רבי יצחק שלמה אונגער זצ“ל ,רב
געלערנט מיט טרערן“. צדיקים“ ,דארף יעדער איד קענען אויסענווייניג,
דקהל ‘חוג חתם סופר‘ בני ברק ,האט געהערט
(פארזעצונג אי“ה) “ראשית חכמה“ דארף מען לערנען ,און “חובת
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כב פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שב“ק מאוצרות רבוה“ק ...א שבת מעשה‘לע...
שיניאווער רב געענטפערט אין נאמען פון זיין רבי ,כ“ק מרן מהר“ש זי“ע,
אז דאנערשטאג פארנאכטס אדער ביינאכט זאל ער אריין ברענגען ברויט
שבת קודש מאוצרות רבוה“ק
און זאלץ אין די דירה ,און ס‘ווערט שוין באטראכט ווי ער איז אריין לכבוד
שבת ,און דערנאך קען ער שוין אריינגיין ווען ער וויל ,וויבאלד ער האט
הכנת הבית לשבת
שוין אריין געברענגט ברויט און זאלץ און ער קען דארט עסן סעודת שבת, חינוך דירת מגורים חדשה /נקיון הבית וסידור השלחן /הכנות שונות לכבוד שבת
ווערט דאס שוין גערעכנט אזוי ווי ער איז אריין אין די דירה לכבוד שבת.
(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד רע“ט-ר“פ ותשח“ל) • חינוך דירת מגורים חדשה
(פארזעצונג אי“ה) רבוה“ק האבן מהדר געווען און אנגעזאגט מ‘זאל באנייען א נייע דירה
און מאכן דעם ‘חנוכת הבית‘ פרייטאג ,ערש“ק ,ד.ה ,.אז מ‘זאל אריינגיין
• אמאהל מיט מסירות נפש • ... אין א נייער דירה צום ערשטן מאהל ,ערב שבת קודש [אדער ערב יו“ט],
כדי די באנייאונג זאל זיין לכבוד שבת קודש [ויו“ט].
אין די שטאט פיאסצנה ,ווי הגה“צ רבי קלונימוס קלמיש שפירא זצ“ל
דער שינאווער רב זי“ע ,אין א בריוו פאר חסיד וואס האט אים
הי“ד איז געווען רבי ,איז דער עולם ערשטוינט געווארן ,אז דער רבי האט
וואס ער
טאג ער זאל אריינגיין אין זיין נייע דירה ָ
אנגעפרעגט וועלכער ָ
געשיקט זיין שמש ‘שבת שובה‘ אינדערפרי ,ער זאל אויסרופן אין אלע
נאמען פוןהאב געהערט זאגן אין ָ האט געקויפט? ענטפערט ער“ :איך ָ
שוהלן און בתי מדרשים פון שטאט ,וועגן די דרשה וואס ער וועט היינט
האדמו“ר הקדוש מבעלזא [מרן מהר“ש זי“ע]ַ ,אז ס‘איז גוט אריינצוגיין
זאגן ,טראץ וואס דער רבי האט געהאט היץ מיט א געפעהרליכע האלדז
אין די דירה ,ווען מ‘גרייט צו צום שבת ,ד.ה .דאנערשטאג אוונט ,און דארט
ענדצינדונג ,און דאקטורים האבן אים פארבאטן צו רעדן .די מעשה איז
קנעהטן און באקן די חלות לכבוד שבת קודש“.
געווען ,איינער פון די רייכע אידן און נגידים פון שטאט האט גענומען
עפנטליך מחלל שבת זיין .דער רבי האט פרובירט ווירקן אויף אים מיט און אזוי שרייבט הרה“ק רבי שמחה ישכר בער פון צעשינוב זי“ע
גוטנס ,און ווען ס‘האט נישט געהאלפן האט ער אים שארף גע‘מוסרט און (זוהן פון שיניאווער רב און איידעם פון כ“ק מרן מהר“י זי“ע) אין א בריוו
געווארנט .יענער איז אבער געווען א מחוצף און זיך אויסגעלאכט פון די צו הרה“ח רבי אברהם אביש קליינבערגער פון צאנז“ :וועגן באנייען דיין
שטראף רייד ,פארקעהרט ,ער האט גענומען דירה ,האב איך געהערט פון מיין טאטע זצ“ל הכ“מ [דער שיניאווער רב
סטראשן דעם רבי‘ן אז ער וועט דערלאנגען זי“ע] אז מ‘זאל דארף אזוי שטארק נישט מקפיד זיין ווען צו באנייען א
אויף אים א מסירה אין די רעגירונג אז ער דירה ,אבער ער האט נאכגעזאגט אין נאמען פון הרה“ק מבעלזא זצ“ל
קען נישט די לאנד-שפראך און אזוי ארום [כ“ק מרן מהר“ש זי“ע] אז ס‘איז גוט צו באנייען דאנערשטאג ביינאכט,
וועט מען פון אים צונעמען דאס רבנות .דער אור ליום ו‘ ערש“ק ,און איר זאלט באנייען די נייע וואוינונג קומענדיגע
רבי האט זיך אבער נישט דערשראקן און וואך דאנערשטאג ביינאכט אור ליום ו‘ ערש“ק.
באשלאסן אז ביי די ‘שבת שובה‘ דרשה ,וועט ספר ‘דברי יצחק‘ (פון הרה“ק רבי יצחק אייזיק ווייס פון סוואליווא זצ“ל אות קי“ט)
ער אנווארעמען דעם עולם וועגן שמירת שבת .ער האט נישט געקוקט שרייבט“ :איך האב געהערט פון איינעם וואס האט געפרעגט פון הרה“ק מרן אדמו“ר
אויף זיין שווערע געזונט לאגע ,נאר געשטורעמט און געליארעמט וועגן מהר“ש מבעלזא זלה“ה ,אין וועלכן טאג ער זאל אריינגיין וואוינען אין זיין נייע דירה וואס
די הייליגקייט פון שבת וואס ווערט דא פארשוועכט און מ‘טאהר דאס ער האט זיך געבויט ,האט ער אים געהייסן ווארטן ביז דאנערשטאג כ“א סיון ,און פון יענעם
נישט צולאזן .די דאזיגע דרשה האט געווירקט און דער גאנצער עולם טאג זאל ער אריינגיין וואוינען אין די דירה באין שטן ופגע רע .שרייבט אויף דעם זיין זוהן
אלע ווי איינס האט דעמאלט צוגעדריקט דעם גביר און ער האט געמוזט הגה“ח רבי יוסף ווייס ,א מ‘דארף דאס אויסקלאהרן ,ווייל ס‘איז מעגליך אז דער איד האט
נאכגעבן און פארמאכן זיין געשעפט אום שבת .דער פיאסצנה רבי האט געענדיגט בויען זיין הויז נאענט צו דאנערשטאג כ“א סיון ,האט ער דעריבער נישט געדאפט
אזוי לאנג ווארטן ,אבער דאס לשון מרן זי“ע שרייבט‘ :ביז ס‘וועט זיין די פאסיגע צייט
דעמאלט געזאגט אין זיין דרשה צווישן אנדערע :בשעת איך האב גענומען
און ס‘וועט געפאלן כ“א סיון דאנערשטאג ,זעהט פון דעם אויס אז ער וועט דארפן ווארטן
ארבעטן צו פארהיטן דעם חילול שבת אין שטאט ,האט מען מיר געשיקט
עטליכע יאהר ,ביז ער וועט זיך קענען אריינציעהן .אדער אפשר איז געווען אין די דירה א
זאגן ,אז מ‘וועט מיך פארמסר‘ן פאר די רעגירונג און איך וועל פארליהרן סיבה וואס די כוונה פון מרן זי“ע איז געווען ער זאל זיך נישט אריינציעהן אין דירה ביז יענע
מיין היגע רבנות .נארישע מענטשן! דערמיט וועלן זיי מיך איבערשרעקן צייט .און אזוי האט מיר געזאגט ש“ב הרה“ג מה“ר נחמן כהנא ז“ל אבדק“ק ספינקא ,אז ער
איך זאל אויפהערן צו טוען כדי מ‘זאל היטן די מצוות פון באשעפער? צו האט טאקע געפונען געשריבן אין א ספר פון מיין פעטער הה“צ מה“ר רבי שמואל צבי ז“ל,
דען בין איך גרייט צו פארלירן נאר מין רבנות שטעלע פארן באשעפער‘ס די זאך בסתם ,און דער באשעפער ווייסט דעם אמת“.
וועגן ,איך בין דאך גרייט אויסצושטרעקן מיין האלדז און זיך לאזן שחט‘ן
אין ספר י“ג אורות (ח“א עמ‘ קעה) ווערט דערציילט אז הרה“ח רבי
פארן באשעפער! ווייסן זיי דען נישט ,אז יעדער איד וואס זאגט נאר שמע
לייבוש לייזער פון יאשליסק האט געבויט א נייע הויז און ער האט געפרעגט
ישראל ...ה‘ אחד ,איז גרייט זיך לאזן שטעכן ,פארן באשעפער‘ס וועגן?!!
דעם שיניאווער רב זי“ע ווען ער זאל אריינגיין אין זיין נייע דירה? האט דער
(פארזעצונג אי“ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כג פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...אבות :פרק ג'-ד'
צום בער ,און אויפגעדעקט זיין שטערן מיט זיין האט געברענגט פרנסה פאר ראובן .און דאס זאגן די חכמים: הוא היה אומר ,כל שרוח הבריות נוחה הימנו ,רוח
הוט ,און דער בער איז באלד אנטלאפן .האט הרה“ק “כל שרוח הבריות נוחה הימנו“ .פארוואס איז ער זוכה צו המקום נוחה הימנו( ...אבות ג:י)
רבי אורי זיי געזאגט אז ס‘איז נישט א מופת ,ווייל באקומען חן ביי מענטשן .ווייל “רוח המקום נוחה הימנו“—, —ער [רבי חנינא בן דוסא] פלעגט זאגן יעדער וואס די מענטשנ‘ס
ס‘שטייט (נח ט:ב) “ומוראכם וחתכם יהיה על כל חית דער באשעפער האט הנאה פון אים און פון זיינע מעשים ,און געמיטער זענען צופרידן פון אים [ער איז באליעבט און באנעמליך צו
מענטש‘ן] איז אויך דער גייסט פון דער באשעפער כביכול ,צופרידן מיט
השדה“—,אויב א מענטש מאכט נישט קליא זיין צלם דערפאר לייגט דער באשעפער ארויף א חן אויף דעם מענטש.
אים—.
אלוקים ,האט ער נישט וואס מורא צו האבן פון א חיה. און יעדער האט אים ליעב און איז אים מכבד.
“כל שרוח הבריות נוחה הימנו“( .אבות ג:י)
און דאס זאגט די משנה (אבות ג:י) “כל שרוח הבריות “כל שרוח הבריות נוחה הימנו רוח המקום נוחה
נוחה הימנו“‘ ,בריות‘ מיינט אלע באשעפינישן און הימנו“( .אבות ג:י) יעדער וואס איז גורם מיט זיין איידעלע אויפירונג אז
מענטשן זאלן אים שעצן ,ווי די חז“ל זאגן אז ווען איינער
אויך חיות ,אויב זיי טשעפענן נישט און זענען נישט
דער ראפשיצער רב זי“ע האט געזאגט :דער מענטש פיהרט זיך מיט שיינע מעשים זאגט יעדער אויף אים
דיינע פיינט ,איז א סימן אז אויך “רוח המקום נוחה
וואסמענטשן האבן פון אים הנאה ,מען איז מקבל זיינע רייד, “וואויל איז פאר די עלטערן וואס האבן אזא קינד“ ,און
הימנו“( .אור עולם פרק יב).
*** און זיינע מוסר רייד לייגט זיך אויפ‘ן הארץ ,דער וועט זיין “וואויל איז פאר די וואס האבן ערצויגן אזא קינד““ .רוח
איזהו עשיר השמח בחלקו ,שנאמר“ :יגיע כפיך בכח מחזיר זיין מענטשן צו תשובה ,און ממילא וועט דער חכמים נוחה הימנו“ אזא קינד ברענגט א הנאה אויך פאר‘ן
כי תאכל אשריך וטוב לך“ .אשריך ,בעולם הזה באשעפער הנאה האבן פון אים. באשעפער כביכול ,ווייל דורכדעם ווערט געלויבט אויך די
וטוב לך לעולם הבא( .אבות ד:א) “כל שרוח הבריות נוחה הימנו“( .אבות ג:י) הייליגע תורה וואס דאס קינד האט געלערנט( .רבינו יונה)
— [בן זומא] זאגט :ווער הייסט א רייכער [וואס מ‘זאל אים לויבן
פאר זיין רייכקייט] ,דער וואס פריידט זיך און ער איז צופרידן מיט
“כל שרוח הבריות נוחה הימנו רוח המקום
וויפיהל דער באשעפער האט אים געגעבן .אזוי ווי ס‘שטייט אין פסוק נוחה הימנו“( .אבות ג:י)
(תהלים קכ“ח) “יגיע כפיך כי תאכל אשריך וטוב לך“—.אז דו וועסט זיך פון דעם וואס מ‘גיט איינעם אפ כבוד און מ‘זאגט
פלאגן צו פארדינען נאר אזויפיהל וויפיהל דו דארפסט צו עסן[ .זיין א אים לויב ווערטער אין די אויגן ,איז נאכנישט קיין באווייז
‘שמח בחלקו‘ און נישט זוכן קיין מותרות] .וואויל איז צו דיר און גוט איז
אז רוח הבריות נוחה הימנו ,אז מ‘האלט אים חשוב ,ווייל
צו דיר—,וואויל איז צו דיר אויף דער וועלט .אין עולם הזה[ .דו וועסט
זיין געלויבט אויף די וועלט ווייל דו וועסט נישט צוקומען צו גנב‘נען און מערסטנס איז דאס נישט מער ווי געוועהנליכע חנופה,
זאגן ליגנט ,אדער אנדערע זאכן וואס מענטשן וואס גליסטן נאך אסאך אדער ווייל מ‘דארף צו אים אנקומען פאר א טובה ,אדער
געלט טוען] און גוט איז צו דיר אויף יענער וועלט ,אין עולם הבא ,עס ווייל מ‘האט פאר אים מורא .דער עיקר איז ,צו ס‘איז “רוח
א רעבעצין האט זיך אמאהל באקלאגט פאר‘ן “חפץ
וועט דיר זיין גוט אויף די וועלט וואס קומט ,אין גן עדן[ .ווייל א מענטש הבריות נוחה הימנו“ ,וואס מ‘טראכט ,און ווי אזוי מ‘רעדט
חיים“ זצ“ל אויף איר שווער לעבן ,צוליעב איר מאנ‘ס
וואס איז נישט צופרידן מיט וואס ער האט .און זוכט שטענדיג אלץ מער וועגן אים אונטער די פלייצעס( ,דער “גייסט“ די נשמה איז
גוטהארציגקייט .זיין גוט הארץ און רחמנות ווייסט נישט קיין
פארמעגנס ,איז נישט אן עושר ,ווייל ס‘פעהלט אים שטענדיג].
“נוחה הימנו“ ,נישט נאר דאס מויל און חיצוניות‘דיגער גוף).
זיי גארנישט איבער .האט דער חפץ חיים איר געזאגט :א “איזהו עשיר השמח בחלקו“( .אבות ד:א)
גרעניץ ,ער טיילט אוועק אלעס פאר אנדערע און ס‘בלייבט (מדרש שמואל)
דער אמת‘ער עושר איזנאר דער וואס פרייט זיך מיט מענטש וואס איז פון נאטור א בעל רחמנות ,ליידט ער פון די “כל שרוח הבריות נוחה הימנו רוח המקום
צער פון אנדערע מענטשן .א מענטש וואס איז פון זיין טבע זיין חלק .ער נעמט אראפצו ערשט פון זיין פארמעגן דעם נוחה הימנו“( .אבות ג:י)
הרה“ק רבי ברוך מקאסוב זצוק“ל איז מפרש די אן אכזר ,ליידן אנדערע מענטשן פון אים .וואויל איז פאר‘ן טייל וואס געהער פאר ארימעלייט ,דאס געלט וואס דער
משנה מיט א משל :ווען דער באשעפער וויל אז ראובן זאל מענטש וואס ווען ער וועט ארויפקומען אויפן עולם האמת באשעפער האט צוגעשיקט פאר אים אלס א פקדון ער זאל
פארדינען א שיינעם סכום געלט .גיט ער אריין איז זיין וועט מען זאגן אויף אים “אט איז ער דער מענטש וואס ליידט דאס פארטיילן פאר ארימעלייט ,און ער האט הנאה און
הארץ א געדאנק אז ער זאל גיין אין מארק קויפן סחורה .פון יעדן“ ,און מ‘וועט נישט זאגן “אט איז דער מענטש וואס פריידט זיר נאר מיט זיין טייל .און נישט דער ווערט גערופען
אן עושר וואס גיט נישט פאר ארימעלייט ,דער איז גלייך ווי ער וועט דארט באגעגענען שמעון וואס האט צו פארקויפן יעדער ליידט פוןאים“.
ער רויבט צו דאס געלט פון די ארימעלייט ,און פריידט זיך פעהל פון א פוקס ,און דער באשעפער נעמט אוועק דעם חן
Gמיט דעם וואס איז נישט זיין חלק‘( .בן איש חי‘) “כל שרוח הבריות נוחה הימנו“ פון די פעהל אין שמעון‘ס אויג ,ער טראכט אז די פעהל איז H
ביליגן “אז מ‘היט דעם צלם אלוקים פארכטן די חיות“ “...איזהו עשיר השמח בחלקו“( .אבות ד:א) זייער מיאוס ,און דערפאר פארקויפט ער דאס פאר א
פרייז .און אויך אין די אויגן פון ראובן האט די פעהל נישט
“השמח בחלקו“ מיינט אויךזיין חלק מצות און מעשים הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק זי“ע איז געפאהרן קייך חן .און ער באצאהלט דערפאר א גאר נידעריגע פרייז,
און דערנאך ווען ראובן גייט אהיים מאכט דער באשעפער מיט עטליכע חסידים דורך א וואלד ,און אינמיטן וועג טובים .כאטש אין עבודת השם טאר מען נישט זיין צופרידן
רוהען א חן אויף די פעהל ,כאטש ס‘איז נישט מיט קיין האבן זיך די פערד דערשראקן און זיך אפגעשטעלט .איז מיט וויפיהל מען פארמאגט ,יעדער מענטש דארף גלוסטן
טראפ בעסער געווארן .און ס‘געפעלט פאר יעדן וואס זעהט דער בעל עגלה געגאנגען זעהן פון וואס די פערד האבן און זאגן ווען וועלן מיינע מעשים דערגרייכן צו די מעשים
דאס ,און פיהל מענטשן קריגן זיך דאס צו קויפן ,און יעדער מורא? זעהט ער ווי א בער שטייט גרייט צו אטאקירן די פון מיינע עלטערן ,אבער ער טאר נישט דורכדעם קומען צו
באשטייט צו באצאהלן א העכערע פרייז .קומט אויס אז פערד .האט דער בעל עגלה אנגעהויבן שרייען .זאגט עצבות .נאר ער דארףזיך פרייען מיט וויפיהל ער האט ,און
אים הרה“ק רבי אורי ,ער זאל נישט מורא האבן ,און שטרעבן צו דערגרייכן וואס מער( .הרה“ק רבי מענדל‘י מקאסוב ראובן פארקויפט די פעהל ,און פארדינט דערויף א שיינעם
זצוק“ל)
ריוח .זעהן מיר אז דער “חן“ וואס איז א השפעה רוחניות ,הרה“ק רבי אורי איז אראפ פון וואגן ,זיך דערנענטערט
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כד פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...אבות :פרק ג'-ד'
מענטש ,דעריבער פון עבירות דארף מען אנטלויפן ,אויב
זיי זענען דאך זיכער די גליקליכסטע מענטשן אויף די “איזהו עשיר השמח בחלקו“( .אבות ד:א)
נישט ,אז א מענטש וועט זיצן גלייכגילטיג און נישט הגאון רבי יהושע‘לע קוטנער האט געפרעגט :מיט
וועלט .ווען די באדינער פון קעניג האבן זיי געפרעגט
פרובירן מיט אלע כוחות צו אנטלויפן פון די עבירות ,וועט וואס ערקלערט זיך דאס ,וואס מען זעהט אז אויף די
אויב זיי זענען גליקליך און צופרידן“ ,אדוואי נישט“
אים דער בעל דבר אריינכאפן אין זיין נעץ. עלטער פארלירט דער מענטש די גליסטונג צו טוען עבירות,
האבן זיי געענטפערט“ ,ווער נאך האט אזעלכע ברייט
“הוי רץ למצוה...ובורח מן העבירה“( .אבות ד:ב) פארצווייגטע דאגות אזוי ווי אונז“?. אויסער די גליסטונג צו געלט ,וואס הערט נישט אויף ביי
אין ספר ‘עיני כל חי‘ שטייט פשט :אין די זעלבע צייט זענען די באדינער פון קעניג געגאגען ווייטער צו די אים אפילו ווען ער איז שוין גאר אלט? ווייל געלט איז א
וואס א מענטש איז מקיים א מצוה ,דארף ער זיין שטארק וואס בויען הייזער ,זיי האבן זיי פארשיקט מיט די זעלבע “דבר שבמנין“ ,און מיר האבן א כלל ,אז“ ,דבר שבמנין
געווארנט נישט עובר צו זיין קיין עבירה ,ווייל אמאל איז דא טענה“ ,איר ווייסט וויפיהל זארגן און קאפ דרייענישן אפילו באלף לא בטל“...
מיר האבן א טאג“ זענען זיי ווייטער געגאנגען צו די
וואס א מענטש טוט א מצוה הבא בעבירה ,ער איז מקיים
א מצוה אויפן חשבון פון וויי טוען א צווייטן איד ,אדער זיך סוחרים ,געשעפטסלייט ,בעלי עגלות ,און אלע האבן זיי “איזהו עשיר השמח בחלקו“( .אבות ד:א)
צו ווייזן פאר אנדערע אז ער איז חשוב‘ער פון זיי ,דעריבער געענטפערט דעם זעלבן ענטפער“ ,מיר האבן יעדן טאג מ‘האט געפרעגט הרה“ק רבי שמחה בונם פון
ווארנט דער תנא ,בשעת דו לויפסט צו א מצוה מאך זיכער פשיסחא זצוק“ל :פארוואס זענען די ארימעלייט און די
אז דו אנטלויפסט פון עבירות. עשירים ברוגז און האבן טענות איינער אויפ‘ן צווייטן? האט
ער געענטפערט :דער ארימאן און דער עושר האט יעדער
“הוי רץ למצוה...ובורח מן העבירה“( .אבות ד:ב) פאר זיך א באזונדערן שולחן ערוך ,באזונדערע פליכטן און
רבי חיים וואלאזשינער זצ“ל זאגט פשט“ :הוי רץ מצוות וואס ליגט אויף אים דער חוב ווי אזוי זיך צו פיהרן.
למצוה“ דאס עצם לויפן צו א מצוה ווערט גערעכנט פאר אינעם שולחן ערוך פונעם עושר שטייט (דברים טו:י) “נתון
א מצוה .און דער באלוינונג פאר די מצוה פון לויפן איז ,אז תתן לו ואל ירע לבבך בתתך לו“—דו זאלסט געבן צדקה
דו וועסט זוכה זיין מקיים צו זיין די מצוה .אבער אויב דו פאר‘ן ארימאן און דיין הארץ זאל דיר נישט וויי טוען ביים
וועסט נישט לויפן צו טוען די מצוה ,וועט דער יצר הרע זיך געבן .אינעם שולחן ערוך פונעם ארימאן שטייט (ברכות נח).
שטארקן איבער דיר ,און וועט דיך פארמיידן פון צו טוען די אזויפיהל זארגן און דאגות.ביז ענדליך האבן זיי געטראפן “כל מה שטרח בעל הבית -בשביל האורח הוא טורח“—דער
מצוה .די זעלבע איז ווען דו אנטלויפסט פון אן עבירה ,דאס א פאסטוך אויף וועלכן מ‘האט געזאגט אז ער איז באמת ארימאן דארף מכיר טובה זיין און וויסן אז אלעס וואס דער
אנטלויפן אליין ווערט גערעכנט פאר א מצוה ,און אינעם בעל הבית פלאגט זיך איז נאר צוליעב‘ן אורח .ווען יעדער
גליקליך און צופרידן ,ס‘פעהלט אים גארנישט אויף
זכות פון די מצוה פון אנטלויפן פון אן עבירה ,וועסטו זוכה פון זיי וואלט זיך געהאלטן לויט זיין שולחן ערוך וואלט
זיין באשיצט צו ווערן פון די עבירה“ ,ועבירה גוררת עבירה“, די וועלט .ווען די באדינער פון קעניג האבן אים
אלעס געווען אין ארדענונג ,אבער דער פעהלער איז אז זיי
אבער דאס פארנאכלעסיגקייט פון צו אנטלויפן פון אן געבעהטן ער זאל זיי געבן זיין העמד אנצוטוען פארטוישן שולחן ערוך‘ס :דער ארימאן זעהט נאר וואס דער
עבירה ,דאס ברענגט צו טוען די עבירה ח“ו. פאר‘ן פרינץ ,האט זיי דער פאסטוך געענטפערט, עושר דארף צו טוען“ :ער דארף אים געבן“! און דער עושר
“ובורח מן העבירה“( .אבות ד:ב) “איך האב נישט קיין העמד ,ווייל ווען איך וואלט זעהט שטענדיג זיין גרויסע טרחה ,און ווייל יעדער פון זיי
דער קאזשניצער מגיד זצוק“ל האט געטייטשט: געהאט א העמד וואלט איך געהאט א זארג דאס טראכט נאר פונעם חבר‘ס פליכטן ,גיט דער עושר נישט
“ובורח מן העבירה“ ,מען דארף אנטלויפן אפילו פון א אויסצואוואשן ,און צו היטן דערויף.(חדוות החיים) קיין צדקה ,און דערארימאן באקומט נישט.
“ Hאיזהו עשיר השמח בחלקו“ G
לייכטע עבירה—א לייכטע עבירה מיינט ,וואס דער מענטש ***
ווערט גרינג געשטרויכלט אין זיי ,ווי רכילות ,ליצנות ,ניבול מן ובורח קלה למצוה בן עזאי אומר :הוי רץ
פה ,מען ווערט געשטרויכלט אין זיי דורך א ווינק מיט די עברה,
ד:ב)
גוררת
(אבות
ועברה
עברה.
מצוה
עברה
העבירה שמצוה גוררת
ושכר ששכר מצוה מצוה,
“ווען איך וואלט געהאט א העמד“...
אויגן א.ד.ג.
—שמעון בן עזאי זאגט :דו זאלסט לויפן צוטוען ,אלייכטע מצוה[ ,וואס אמאהל איז א פרינץ ,א זוהן פון א גרויסער
“ Hובורח מן העבירה“ G זעהט אויס לייכט אין דיינע אויגן] ,פונקט אזוי ווי דו איילסט זיך צו טוען
א הארבע מצוה וואס איז חשוב אין דיינע אויגן .דו זאלסט אנטלויפן פון
קעניג ,אריינגעפאלן איןא שטארקע צובראכנקייט און
דעפרעסיע ,צוליעב‘ן קראנק ווערן מיט א גאר שווערע
“אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא יחטא“... יעדער עבירה ,ווייל אמצוה שלעפט דיך צו טוען נאך אנדערע מצות .און א מחלה .דער קעניג האט געשיקט נאך די בעסטע
עבירה שלעפט דיך צו טוען אנדערע עבירות ,ווייל די באלוינונג פון טוען א
הרה“ק רבי ישעי‘לע טשחויבער זצ“ל האט דאקטוירים ,אבער קיינער האט אים נישט געקענט
מצוה איז אז מ‘איז זוכה צו טוען נאך אמצוה .און די באלוינונג פון א זינד
אמאהל געזאגט אן הגדרה אויף כ“ק מרן מהר“א איז אז מ‘ווערט געשטרויכלט צו טוען נאך א זינד—. היילן .א צייט שפעטער איז געקומען א דאקטאר פון
מבעלזא זי“ע“ ,אונז זעמיר געוואקסן צוזאמען א ווייטע מדינה ,און נאכ‘ן גוט אונטערזיכן דעם פרינץ
אין בעלזא ,ער האט קיינמאהל נישט עובר געווען “הוי רץ למצוה...ובורח מן העבירה“( .אבות ד:ב) האט ער געזאגט פאר‘ן קעניג “ס‘איז דא איין וועג
אויף א זינד ,נאר איין זינד וואס ער האט יא געטוען, דער “מדרש שמואל“ ערקלעהרט :הוי ‘רץ‘ למצוה—,א דיין זוהן זאל ווערן אויסגעהיילט ,ער זאל אנטוען
ס‘שטייט ‘אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא מצוה דארף מען נאכלויפן ,ווייל דער יצר הרע דערווייטערט די העמד פון א גליקליכער און צופרידענער מענטש,
יחטא‘ ,און ער האט דאס אויך נישט געטוען“ .(מפי עס פונעם מענטש ,דעריבער אויב ער וועט עס נישט נאכלויפן וואס ס‘פעהלט איםגארנישט“.דער קעניג האט שנעל
הרה“ח ר‘ יוסף גליקסמאן ז“ל) וועט ער נישט אנקומען דערצו‘ .ובורח‘ מן העבירה -ביי געשיקט שלוחים צום רייכסטן האטעל דארט ווי
*** עבירות איז אבער פארקערט ,די עבירות לויפן נאך דעם ס‘האלטן זיך אויף די גרויסע גבירים און רייכע מענטשן,
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כה פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין שבת אוצר ...שבת קודש ַמיין ׁאו ָצר ...סגולות ...מאוצרות רבוה“ק
• עניני ליל שישי •
“סגולה לשמירה ולהינצל מכל רע ח“ו“
געוויסע גדולי ישראל האבן זיך געפיהרט צו לערנען ברבים א שיעור
אין חומש רש“י און נאך מפרשים מיט זייערע תלמידים ליל ששי. ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט
הגה“ק רבי שאול בראך זצ“ל אבד“ק קאשוי פלעגט אויך פארלערנען א שיעור
חומש רש“י יעדע וואך ליל ששי פאר זיינע תלמידים .איינער פון זיינע תלמידים
פלעגט ארומגיין איבער די הייזער אין שטאט קאשוי צו פארקויפן געוויסע זאכן
וואס פון דעם האט ער זיך געקענט שפייזן און באצאהלן פאר זיין גאסט הויז געראטעוועט ווערן פון עין בישא
ווי ער איז געשלאפן ,איין וואך ליל ששי איז ער אנגעקומען צו א שטוב פון אן • האלטן קנאבל אין די קעשענע
אלמנה צו פארקויפן זיינע זאכן ,און זי האט אים רח“ל געוואלט מכשיל זיין מיט ווען כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט חתונה געמאכט איינע פון
אן עבירה ,פלוצלינג האט ער געזעהן פאר זיך די צורה פון זיין רבי‘ן רבי שאול זיינע יוצ“ח האט ער באפוילן אז אלע זאלן האלטן אין די קעשענע קנאבל
בראך און ער ווארנט אים ער זאל חלילה נישט נכשל ווערן מיט אן עבירה ,און אלס א סגולה קעגן אן עין הרע.
תיכף האט אים אנגעכאפט א הרהור תשובה ,און ער האט ארויס גענומען פון זיין
• ווייזן א פייג מיט‘ן פינגער
טאש א קליין מעסער‘ל און איר געסטראשעט ,און ער איז ארויס פונעם צימער
אין א בריוו [דאטירט כ“א שבט תשי“ז] ,שרייבט דער גבאי הרה“ח ר‘
און גלייך געלאפן צום וועכנטליכ‘ן שיעור חומש רש“י פון זיין רבי ,און ווי ער איז
שלום פויגל ז“ל צום נאראלער רב זצ“ל בשם כ“ק מרן מהר“א זי“ע א סגולה
נאר אריינגעקומען אין בנין פון די ישיבה האט ער געזעהן ווי זיין רבי הגה“ק רבי
צו ווערן אפגעהיטן פון אן עין הרע“ .אודות שלא ישלוט שום עין הרע ח“ו אמר
שאול ,שטייט אין פארצימער פונעם בית המדרש ,און ס‘זעהט אויס ווי ער ווארט
כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א :אז ס‘קומט אריין אזא מענטש [וועמען מ‘האט
דארט אויף איינעם ,און ווען ער האט אים באמערקט האט ער זיך אנגערופן צו
א פארדאכט וועגן זיין עין הרע] איז א גוטע סגולה צו האלטן דעם גראבן
אים‘ :איז וואהר ס‘איז גוט זיך פארצושטעלן א רבינ‘ס צורה‘?
פינגער צווישן צוויי פינגער און ווייזן א פייג [יענער זאל נישט באמערקן]“.
הגה“ק בעל ‘תורת יקותיאל‘ זצ“ל (שו“ת תורת יקותיאל ,הקדמה דף ח‘) האט • “ניין ,ניין ,זאג וואס דו געדענקסט“
אויך פארגעלערנט א שיעור ליל ששי פאר זיינע תלמידי הישיבה אין פרשת אמאהל האט מרן מהר“א זי“ע געזאגט פאר‘ן גבאי‘ן הרה“ח ר‘ שלום
השבוע מיט פירש“י. פויגל ז“ל אז ער שפיהרט זיך נישט גוט ,און ער איז חושש אז ס‘איז צוליעב
כ“ק רבי יחזקאל‘ע מערץ זצ“ל (‘תפארת יחזקאל‘ שבחי הצדיק נ“ה) פלעגט אן עין הרע ,וכלשון קדשו‘ :א גוט אויג‘ .און מרן זי“ע האט געבעהטן פון
פארלערנען ליל ששי א שיעור חומש רש“י מיט אור החיים הק‘ .די לעצטע ליל ר‘ שלום ער זאל זאגן דעם לחש קעגן עין הרע .אבער ר‘ שלום האט נישט
ששי פון זיין לעבן האט ער פאר חצות געלערנט אור החיים הק‘ ,און נאך חצות געדענקט דעם לחש .האט אים מרן זי“ע נאכאמאהל געבעהטן ער זאל זיך
חומש מיט רש“י. פארט דערמאנען .דערציילט דער משמש בקודש ר‘ יצחק לאנדא ז“ל :ווען
(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל -פארזעצונג אי“ה) איך האב געזעהן אז ר‘ שלום געדענקט נישט דעם לחש ,האב איך געזאגט
פאר מרן זי“ע ,אפשר זאל מען אריינקוקן אין ספר ‘טעמי המנהגים‘ וואס
ב‘ערב ש‘בת ת‘כין דארט שטייט דער לחש קעגן עין הרע .אבער מרן זי“ע האט נישט מסכים
• אליין צוגרייטן לכבוד שבת... געווען איך זאל עפענען דאס ספר ,נאר געבעהטן איך זאל זאגן וואס איך
קיינער זאל נישט זאגן בשעת ער גרייט צו אויף שבת אז די ארבעט פאסט געדענק ובלשון קדשו“ :ניין ניין זאג וואס די געדענקסט“....
נישט פאר זיין כבוד דאס צו טוען ,ווייל דער כבוד פונעם מענטש ווענדט • א פייג קעגן אן עין הרע
זיך לויט וויפיהל ער שטרענגט זיך אן אהנצוגרייטן אויף שבת( .חיי אדם שם) דער משב“ק רבי זלמן הופמאן ז“ל האט אמאהל געזאגט פאר מרן זי“ע ,אויף
• סגולה פאר קינדער וועלכע העלפן לכבוד שבת איינע פון זיינע קינדער ,אז ער איז א שיין קינד .האט אים מרן זי“ע אנגעזאגט
שטייייט אין ‘תנא דבי אליהו‘ ,אז דערפאר שטייט נאענט די מצוה פון אז ווען ער גייט ארויס אין די גאס מיט‘ן קינד ,זאל ער מאכן מיט זיינע פינגערס
כיבוד אב ואם צו די מצוה פון שבת ,סיי ביי די עשרת הדברות און אויך אין א “פייג“ ,אלס א סגולה אפגעהיטן צו ווערן פון אן עין הרע( .משמש בקודש)
פ‘ קדושים ,ווייל ס‘קומט אונז צו לערנען אז אין דעם זכות וואס מ‘איז מכבד • שם הא“א א סגולה קעגן עין הרע
די עלטערן מיט אן אמת לשם שמים ,איז מען פארזיכערט אז מ‘וועט נישט כ“ק מרן מהר“ש זי“ע ברענגט וואס ס‘שטייט אין ספר “קרניים“ (מאמר
מחלל שבת זיין ,און אויך אז מ‘וועט נישט זינדיגן מיט קיין שום עבירה ,ווייל י) אינעם פירוש “דן ידין“ (אות טז) “ס‘איז דא א קבלה פון רב הונא צו זאגן
אז מ‘איז מכבד די עלטערן ,מ‘פאלגט זיי וואס זיי הייסן טוען ,דערהערט מען וועמען מ‘האט געגעבן אן עין הרע ,דעם פסוק וואס איז מרמז אויף פתחים
אויך אלע זייערע מוסר רייד אויף יעדן טריט און מ‘איז דאס מקבל ,דעריבער “א‘שתחוה א‘ל ה‘יכל קדשיך( “...תהלים ה:ח) ווייל ס‘האט דער שם הא“א,
איז מען פארזיכערט אז מען וועט נישט זינדיגן( .תנא דבי אליהו רבא כ“ו) וואס איז מסוגל קעגן עין הרע( .מדבר קדש פ‘ וירא ד“ה עוד יש לפרש)
(אוצר השבת) (פארזעצונג אי“ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כו פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן... ַמיין ׁאו ָצר ...מדות טובות
• אלעס איז ווערד פאר איין מצוה... ‘ Jדובר מישרים‘ L
“רבי ,העלפט מיר!“ האט דער איד וואס האט געברענט פון שרעקליכע Hפרק ג‘ G
יסורים ,געוויינט צו הרה“ק רבי אברהם מקאליסק זי“ע ,ווען ער האט דוד המלך רופט צו דין תורה אן עושר וועלכער האט פארשעהמט
זיך געפונען אין טבריא“ .דערציילט מיר וואס האט פאסיהרט “,האט א וואסער טרעגער וואס פלעגט זאגן תהלים
רבי אברהם ,מיט גרויס רחמנות ,געבעהטן“ .רבי! פארזעצונג פון פאריגע וואך :א עושר שרייבט א ספר תורה און מאכט א סעודה .דער וואסער טרעגער,
דער תהלים זאגער ,פון די שטאט איז הונגעריג און וואשט זיך צו די סעודה פאר אלע געסט .דער עושר
איך לייד פון שווערע און ביטערע יסורים ,איך
פאשעהמט אים .ס‘קומט א שטארקער ווינט און פארשלעפט דעם עושר אין א מדבר ,ווי ער זעהט א הויז און
בין ארומגענומען מיט שווערע ווייטאגן ,וואס הערט ווי מ‘רופט אויס ‘ברוך הבא דוד המלך‘ און ‘ברוך הבא רבי ישראל בעש“ט‘ וואס איז דער דיין ביים דין
מ‘קען נישט איבערטראגן .רבי“ ,האט דער איד תורה .און יעצט ליינט ווייטער:
זיך געבעהטן“ ,זייט מתפלל פאר מיר .בעהט‘ס אין דוד המלך האט גע‘טענה‘ט קעגן דעם עושר אויף דעם וואס ער האט
הימל אז איך זאל שוין גיין פון דער וועלט ,איך קען פארשעהמט דעם וואסער טרעגער וואס זאגט שטענדיג תהלים .און דער
דאס מער נישט איבערטראגן “.מיט רחמנות האט עלטסטער צווישן דעם בית דין וואס זענען דארט געזיצן האט גלייך אויף דעם
רבי אברהם זיך צוגעהערט צו די ווערטער פון דעם גע‘פסק‘ענט אז דער עושר זאל שטארבן צוליעב דעם זינד .האט זיך דער בעל שם
אומגליקליכן איד ,ער האט געטראכט א מינוט ,און טוב זי“ע אנגערופן ,אז אויב דער עושר וועט שטארבן וועט קיינער נישט וויסן
מיט גרויס התרגשות האט ער געזאגט פאר דעם איד“ :טייערער איד! איר פארוואס ער איז געשטארבן ,און קיינער וועט נישט וויסן ווי חשוב ס‘איז צו
זאלט וויסן אז מיט די אלע יסורים וואס געפונען זיך אויף דער וועלט ,לוינט זאגן תהלים ,און קיינער וועט נישט וויסן ווי הארב ס‘איז ווען מען פארשעהמט
זיך צו לעבן אויף צו קענען זוכה זיין צו מקיים זיין אפילו איין מצוה ,ווי א תלמיד חכם וואס זאגט תהלים .דעריבער וואלט בעסער געווען אז דער עושר
למשל לייגן תפילין איינמאהל!“ זאל צוריק אהיים גיין און בלייבן לעבן ,און ער זאל איבערבעהטן דעם וואסער
• מודה אני אין סיביר... טרעגער ,און ער זאל נאכאמאהל מאכן א גרויסע סעודה לכבוד דעם וואסער
טרעגער ,און ביי די סעודה זאל ער פאר יעדן דערציילן וואס ס‘האט מיט אים
דער גאון און צדיק רבי יחזקאל אברמסקי זצ“ל האט דערציילט :זייענדיג פאסיהרט ,כדי יעדער זאל וויסן די הארבקייט פון דעם ענין.
אין ביטערן גלות סיביר ,אונטערן שווערן קומוניסטישן דרוק פון עבודת פרך, האט מען געפרעגט דעם הייליגן בעל שם טוב צי דער עושר קען דעם בעל
צרות קעלט און הונגער ,האט ער ביים אויפשטיין אינדערפרי ביים זאגן ‘מודה שם טוב .האט דער בעל שם טוב געענטפערט ניין ,אז יענער עושר איז קיינמאהל
אני‘ געגעבן א טראכט :וואס אייגענטליך האט ער צו דאנקען דער באשעפער נישט געקומען צו אים און ער קען אים נישט .האט מען ווידער גע‘פסק‘ענט אז
פארן צוריק קעהרן אים די נשמה ,כדי נאך א טאג צו ליידן הונגער צרות און דער עושר זאל שטארבן ,וויבאלד ער וואוינט אין א שטאט נאענט צו מעזיבוז
שווערע ארבייט? און וואס פארא חסד טוהט דער באשעפער מיט אים וואס וואו דער בעל שם טוב וואוינט ,און ער איז נאך קיינמאהל נישט געקומען צום
ער לעבט נאך אונטער אזעלכע שווערע אומשטענדן ,ווען די עבודת פרך בעל שם טוב .האט ווידער דער הייליגער בעל שם טוב געזאגט אז מענטשן וועלן
און הונגער לאזן אים נישט דינען דעם באשעפער און נישט וויסן וועגן וואס ער איז געשטארבן ,און ס‘איז בעסער ער זאל בלייבן
מקיים זיין זיינע מצוות ווי מ‘באדארף? און וואס טאקע לעבן און פון היינט און ווייטער זאל ער יא קומען צום בעל שם טוב .האט מען
איז זיין דאנק באלד ביים עפענען די אויגן “שהחזרת געפרעגט דעם עושר צי ער איז מסכים צו דעם אלעם ,אוך ער האט געענטפערט
בי נשמתי בחמלה“? אבער טאקע דארט אין סיביר‘שן אז ער איז מסכים צו דעם .איז געקומען א וואלקן און אים אויפגעהויבן און
גהינום האט ער געפונען א וואונדערליכע תשובה צו זיין צוריק אהיים געפיהרט .אינדערפרי האט ער געלאזט רופן דעם וואסער טרעגער
שאלה ,דער “רבה אמונתך “.ער דאנקט דעם באשעפער און ער האט אים איבערגעבעהטן .ער האט אויך געמאכט א גרויסע סעודה וואו
פאר די מעגליכקייט וואס ער קען לעבן נאך א מינוט און ער האט דערציילט די גאנצע מעשה .צוויי טעג שפעטער איז ער געפאהרן קיין
גלויבן אין באשעפער .ווייל ס‘איז כדאי א מענטש זאל מעזיבוז צום הייליגן בעל שם טוב .ווען דער עושר איז אריין געגאנגען צום בעל
ליידן צרות הונגער און יסורים ,כדי ער זאל קענען לעבן נאך א מינוט מיט
שם טוב זי“ע ,און ער האט גלייך דערקענט אז דאס איז טאקע דער וועמען ער
אמונה אין הייליג‘ן באשעפער .און דאס איז דאך מעגליך אין יעדער צייט און
האט יענע נאכט געזעהן אין יענעם הויז אינעם מדבר ,איז ער גלייך געפאלן
אין יעדער מצב .אפילו אינעם שווערסטן און ענגסטן צושטאנד ,ווען דער
אויף דער ערד און גע‘חלש‘ט .ווען ער האט זיך דערוועקט האט ער געוואלט
מענטש קען ח“ו קיין זאך נישט טוען ,אבער אמונה אין בורא עולם קען ער
האבן ,די מצוה פון אמונה איז שייך אין יעדן מצב .אלזא האט הרב אברמסקי דערציילן פאר‘ן הייליגן בעל שם טוב אלעס וואס האט מיט אים פאסיהרט,
פעסטגעשטעלט :ס‘איז כדאי צו ליידן דעם סיביר‘שן גהינום ס‘איז כדאי צו האט אים אבער דער בעל שם טוב געזאגט אז ער ווייסט אלעס ,און דער
בלייבן לעבן ,אפילו כדי צו מקיים זיין נאר די איין מצוה פון זאגן ‘מודה אני‘ עושר איז פון דעמאלט און ווייטער געבליבן זייער נאענט מיט‘ן הייליגן בעל
אינדערפרי ,מיט פעסטע און לויטערע אמונה אין בורא עולם. שם טוב זי“ע( .סיפורי יעקב ,סיפור א‘)
מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל)
••• (פארזעצונג אי“ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כז פ‘ כי תבא תשפ“ו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין אוצר ...געב א שמייכל“ ...ס‘קאסט נישט קיין געלט“ ַמיין ׁאו ָצר ...חסידים דערציילן...
• ס‘האט געמוזט זיין מיט הרמת קול... • “וואס מאכט דער איד פון תל-אביב“...
וענית ואמרת (כי תבא כו:ה) נאך די פטירה פון הרה“ק מבאיאן לייפציג זצ“ל האט מען געטראפן צווישן
רש"י" :וענית"" איז א לשון פון הרמת קול ,אז מ‘האט געזאגט די פרשת בכורים הויך. זיינע זאכן א בייטל מיט געלט ,מיט א צעטל אז דאס געלט באלאנגט פאר הרה“ח
ביי איינעם פון די צדיקים איז געקומען א גרויסער עולם אויף ראש רבי יוס‘לע טורנא [קארנפעלד] .ר‘ יוס‘לע פלעגט אפט אריינקומען צום באיאנער
השנה ,און ס‘איז געווען א גרויס גערודער אז מ‘האט נישט געקענט געהעריג לייפציג רבי ,און אים געבן קוויטלעך און פדיונות ,אז דער רבי זאל מתפלל זיין
פאר אים פאר א ישועה ,און וויבאלד דער רבי האט נישט געפועל‘ט א ישועה
דאווענען .האט דער רבי געזאגט בדרך צחות :אצינד פארשטיי איך פארוואס
פאר ר‘ יוס‘לע ,האט ער זיך נישט געוואלט באנוצן מיט דעם געלט ,האט ער
מ‘האט געדארפט זאגן די פרשה פון ביכורים מיט א הויך קול ,ווייל יעדער
געהייסן מ‘זאל דאס צוריק געבן פאר ר‘ יוס‘לע טורנא.
איז דאך געקומען ברענגען ביכורים ,און אזוי ווי מ‘האט זיך שוין לאנג נישט
ר‘ יוס‘לע איז געווען א ‘סוד פון א איד‘ .ער האט געהאט א ליסטע פון
געזעהן ,האט מען געפלאפלט ,האט מען געמוזט איבערשרייען די קולות
קראנקע וואס ער פלעגט פאר זיי מתפלל זיין ,און זיי אויך מזכיר געווען ביי
מ‘זאל הערן די פרשה פון ביכורים... כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע .ווען דער באיאן לייפציג רבי איז געווארן נישט
געזונט ,האט ר‘ יוס‘לע צוגעלייגט זיין נאמען ‘ישראל בן מלכה‘ ,צו די ליסטע פון
ַמיין ׁאו ָצר ...צדיקים האבן געזאגט: די קראנקע ,און אויך מזכיר געווען זיין נאמען פאר א רפואה שלימה .האט אים
מרן זי“ע געפרעגט ווער איז דער קראנקער ‘ישראל בן מלכה‘? האט ר‘ יוס‘לע
• אידן ווערן געהאלפן אינעם באשעפער צוליעב זיין אייגענע סיבה געענטפערט‘ :א איד פון תל אביב‘ .פון דעמאלט אהן
הרה“ק “תפארת שמואל“ מאלכסנדר זי“ע האט אמאהל געזאגט :די ביי יעדער געלעגנהייט האט אים מרן זי“ע געפרעגט‘ :וואס מאכט דער איד פון
סליחות טעג זענען מסוגל פאר א ישועה ,וויבאלד מיר זאגן דאך אין די טעג תל-אביב?‘ און די פלא איז געווען אז נאך די פטירה פונעם באיאן-לייפציג רבי
“ישראל נושע בה‘ ,אז אידן ווערן געהאלפן אינעם באשעפער. [ר“ח אלול ל‘ אב] האט מרן זי“ע מער נישט געפרעגט וואס ער מאכט.
• דף ב‘ -מ‘האט נאכנישט אנגעהויבן
הרה“ק רבי לוי יצחק פון בארדיטשוב זי“ע האט געזאגט :פארוואס ַמיין ׁאו ָצר ...מורא מקדש
הייבט זיך דער ערשטער בלאט אין יעדער מסכת מיט דף ב‘? כדי מ‘זאל
דער וואס ענטפערט אמן ווערט אנגערופן צדיק
וויסן אז מ‘האלט נאך ביי די התחלה ,מ‘האט נאך בכלל נישט אנגעהויבן...
אין די הפטורה פון פ‘ כי תבא שטייט“ :ועמך כלם צדיקים לעולם יירשו ארץ
• אוהבי ה‘ שנאו רע נצר מטעי מעשה ידי להתפאר“ (ישעיה ס:כא) .די ראשי תיבות פון “א‘רץ נ‘צר
הרה“ק רבי יצחק מקאלוש זי“ע האט געזאגט :אויב מ‘וויל וויסן צו מ‘טעי“ איז ‘אמן‘ .א רמז צו דעם וואס אין זכות פון אכטונג געבן צו ענטפערן אמן
מ‘איז א אוהב ה‘ ,מ‘האט ליעב דעם באשעפער ,פרוביר דאס אויס מיט‘ן ווערט דער מענטש א צדיק און ער איז פאסיג צו באקומען גן עדן ,אזוי ווי די חז“ל
סימן פון דוד המלך ע“ה (תהלים צז:י)“ :אוהבי ה‘ שנאו רע“ ,דער “אוהב האבן געזאגט (שבת קיט“ :):יעדער וואס ענטפערט אמן מיט זיין גאנצן כח עפנט
ה‘“ ,האט פיינט שלעכטס .און אויב דו האסט פיינט תאוות און דו שטייסט מען פאר אים די טויערן פון גן עדן“ .זעה שערי תשובה [פון הרה“ק רבי יעקב אבוחצירא] אופן כב)
אוועק פון זינד און פשעים איז א סימן אז דו ביזט אן “אוהב את ה‘“.
לעי"נ כ"ק מרן אדמו"ר הגה"צ רבי משה מאיר
גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח * גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח בן הגה״צ רבי יחיאל מיכל זיע"א משאץ מעליץ • זצוקללה״ה
ר‘ אברהם פאסטען הי“ו ,לעי“נ אביו ר‘ ישכר דוב פאסטען הי“ו ,לעי“נ אביו לרגל יומ"ד קדישא ח"י אלול
ר‘ אלעזר ב“ר יהושע העשיל ע“ה ר‘ אלעזר ב“ר יהושע העשיל ע“ה
• נפטר כ“ב אלול תשע“ו • נפטר כ“ב אלול תשע“ו נתנדב ע"י כ"ק מרן אדמו"ר משאץ אשדוד שליט"א
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח בנש“ק *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ג
ר‘ שמעון שיף הי“ו לעי“נ הוריו החשובים
ר‘ לייבל שטערנבערג הי“ו ,לעי“נ זקנתו ר‘ עזריאל העכט הי“ו לעי“נ אמו אביו ,הרה“ח ר‘ יוסף ב“ר אלעזר משה אברהם ע“ה ר‘ משה לייבוש באבד הי“ו
מרת מניא ב“ר יחיאל ארי‘ ע“ה הרבנית חי‘ ב“ר נחום עזריאל ע“ה • נפטר י“ז אלול תש“פ לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מרדכי ע“ה
אמו :מרת איטא ב“ר חנני‘ יום טוב ליפא ע“ה
שטערנבערג • נפטרה כ“א אלול תשע“ז • נפטרה כ“ב אלול תשד“מ • נפטרה י“ח אלול תש“פ • נפטר י“ח אלול תשס“א
גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח ר‘ אברהם הכהן לעווענשטיין הי“ו *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח * גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח * גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
ליומא דהילולא הרה“ק רבי מרדכי דוב ב“ר משולם ר‘ ישכר דוב הכהן גראס הי“ו לעי“נ חמותו ר‘ פינחס שלו‘ פאסטען הי“ו ,לעי“נ אביו ר‘ אהרן גאלד הי“ו לעי“נ
זושא מהורנוסטייפל מח“ס “עמק שאלה“ הרבנית חי‘ ב“ר נחום עזריאל ע“ה ר‘ אלעזר ב“ר יהושע העשיל ע“ה בנו הבה“ח כמר יוסף שמואל ע“ה
• נלב“ע כ“ב אלול תרס“ג העכט • נפטרה כ“ב אלול תשד“מ • נפטר כ“ב אלול תשע“ו • נפטר י“ט אלול תשע“ו
“מיין שבת אוצר“ און נאך קענט איר געפונען יעדער וואך *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
ר‘ שמואל יעקב העכט הי“ו ,לעי“נ זקנתו
* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
ר‘ יהושיע העשיל פאסטען הי“ו ,לעי“נ זקנו
* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
ר‘ מרדכי דוד פאסטען הי“ו לעי“נ אביו
אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה מאגאזין“ הרבנית חי‘ ב“ר נחום עזריאל ע“ה ר‘ אלעזר ב“ר יהושע העשיל ע“ה ר‘ אלעזר ב“ר יהושע העשיל ע“ה
T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: news@hamachne.com העכט • נפטרה כ“ב אלול תשד“מ • נפטר כ“ב אלול תשע“ו • נפטר כ“ב אלול תשע“ו
גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ
הרה“ח ר‘ משה אלעזר הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה ר‘ ישראל צבי ( הירשל) ב“ר ר‘ אברהם יודא ב“ר
ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן בת יבלחט“א ר‘ לוי יצחק הכהן הי“ו יוסף יונה ע“ה קליין ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער
• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת.נ.צ.ב.ה.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כח פ‘ כי תבא תשפ“ו
