gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫אֹוצרר‬ ‫אֹוצָ‬ ‫יין ַש‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמַמיין‬ ‫בס“ד‬ ‫ָ‬ ‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫בברכת‬ ‫ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה‘ אלקיך (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫“יהא שנה טובה מתוקה בכל טוב סלה“‬ ‫“ושמחת בכל הטוב“‪ ,‬ווען קען זיך א איד פרייען מיט אלע פארמעגנס‬ ‫אֹוצר“‬ ‫ָ‬ ‫“מיין ַש ָּבת‬ ‫בגימ‘ ַ‬ ‫וואס ער באקומט פון באשעפער? “אשר נתן לך ה‘ אלקיך“‪ ,‬ווען ער ווייסט‬ ‫אז אלעס קומט פון באשעפער‪ .‬דעמאלט נוצט ער דאס געלט אזוי ווי‬ ‫מ‘דארף דאס אויסנוצן‪ ,‬און דעמאלט קען ער זיך ריכטיג פרייען מיט‘ן געלט‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי משה לייב מסאסוב זי“ע)‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫ונתתה ללוי לגר‪...‬ואכלו בשעריך ושבעו‪( .‬כי תבא כו‪:‬יב)‬ ‫מ‘דארף געבן צדקה‪ ,‬מיט א גוט אויג‪ ,‬און נישט מיט א “צרת עין“‪“ .‬ואכלו‬ ‫והיה כי תבא אל הארץ אשר ה‘ אלקיך נותן לך נחלה וירשתה‬ ‫בשעריך ושבעו“‪ ,‬ווייל צדקה וואס מ‘גיט מיט א “צרת עין“‪ ,‬הערשט נישט‬ ‫וישבתה בה (כי תבא כו‪:‬א)‬ ‫דערין קיין ברכה‪.‬‬ ‫‏מ‘קען טייטשן דעם פסוק בדרך רמז‪ .‬מ‘זעהט צומאהל בחורים און‬ ‫(“תפארת שלמה“)‬ ‫יונגעלייט ווא‏ס ווערן נתעלה אין מדרגות התורה והיראה און עבודת ה‘‪ ,‬און‬ ‫ובאו עליך כל הברכות האלה והשיגוך‪( ...‬כי תבא כח‪:‬ב)‬ ‫פלוצלינג פאלן זיי פון זייער מדריגות‪ ,‬און די סיבה דערפון איז‪ ,‬ווייל זייער‬ ‫יעדער טאג קומט אראפ פון הימל‪ ,‬א שפע פון ברכה והצלחה פאר‘ן‬ ‫עבודה איז נישט געווען אויף א קביעות‘דיגער אופן‪ ,‬נא‏ר מיט הפסקות פון‬ ‫מענטש‪ ,‬און “והשיגוך“‪ ,‬זיי טרעפן דעם מענטש‪ ,‬אויב ער פאלט נישט פון זיין‬ ‫צייט צו צייט‪ ,‬און דערפאר קענען זיי זיך נישט הא‏לטן ביי די מדריגות‪.‬‏דער‬ ‫מדריגה פון רוחניות‪ .‬אבער ווען ער האט א ירידה אין זיין רוחניות‪ ,‬טרעפט‬ ‫פסוק זאגט‪“ :‬והיה כי תבוא אל הארץ אשר ה‘ אלקיך נותן לך נחלה“‏‪“ ,‬הארץ ‏“‬ ‫אים נישט די הימלישע שפע‪.‬‬ ‫איז מרמז אויף ארץ העליונה (זעה אוה“‏ח הק‘)‪ ,‬ד‪.‬ה‪ ,.‬ווען דו וועסט וועלן‬ ‫(הרה“ק רבי בונם פון פשיסחא זי“ע)‬ ‫א‏נקומען צו די הויכע מדריגה פון קדושה און דביקות אין באשעפער‪ ,‬דארף‬ ‫ולקחת מראשית כל פרי האדמה‪( ...‬כי תבא כו‪:‬ב)‬ ‫דיין עבודה זיין אויף א וועג פון “וירשתה וישבת בה“‏‪ ,‬ס‘זאל זיין ווי א ירושה‬ ‫ווען מ‘זייעט איין קערנדלעך אין די ערד‪ ,‬ווערן די קערנדלעך פריער‬ ‫און נחלה ווא‏ס “אינה פוסקת לעולם“‏‪ ,‬ס‘האקט זיך קיינמאהל נישט א‏פ‪ ,‬נא‏ר‬ ‫פארפוילט‪ ,‬און דערנאך וואקסן ארויס די פלאנצן‪“ .‬ולקחת מראשית כל פרי‬ ‫מיט א ישיבה בקביעות‪ ,‬ווי חז“‏ל (מגילה כא‪ ).‬זאגן‪ :‬אין ישיבה אלא לשון‬ ‫האדמה“‪—,‬מ‘דארף זיך נעמען א ביישפיהל פון די פרי האדמה‪ ,‬מ‘זאל פריער‬ ‫‘עכבה‘ [=זיך אויפהאלטן]‪ ,‬און דעמאלט וועסטו דיך קענען האלטן ביי די‬ ‫זיין אן עניו און דערנאך קען ער וואקסן אין די מעלות הקדושה‪.‬‬ ‫הויכע מדריגות‪.‬‬ ‫(“כנסת יחזקאל“)‬ ‫‪-‬‏(כ“‏ק מרן מהר“‏ש מבעלזא זי“‏ע)‬ ‫ארמי אבד אבי (כי תבא כו‪:‬ה)‬ ‫ויבאנו אל המקום הזה ויתן לנו את הארץ הזאת‪( ...‬כי תבא‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט אמאהל געזאגט ביים סדר נאכט‬ ‫כו‪:‬ט)‬ ‫רש“י‪ :‬אל המקום הזה‪ :‬דאס בית המקדש‪ .‬ויתן לנו את הארץ הזאת‪—:‬ארץ ישראל‬ ‫מיט גרויס התלהבות‪“ :‬ארמי אבד אבי“‪ ,‬לבן הרשע האט געוואלט מאכן‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬פריער האבן דאך די אידן באקומען ארץ‬ ‫פארליהרן די מסורה וואס מיר האבן פון אונזערע עלטערן‪“ ,‬אזוי האט מיין‬ ‫ישראל און שפעטער האט מען געבויט דאס בית המקדש‪ ,‬איז פארוואס‬ ‫טאטע געטוען‪ ,‬אזוי האט זיך מיין טאטע געפיהרט“‪ ,‬און לבן האט דאס‬ ‫ווערט אין פסוק פריער דערמאנט “ויבאנו אל המקום הזה“—דאס בית‬ ‫אלעס געוואלט אויסרייסן‪ ,‬ווייל דער מסורת אבות איז דער יסוד פון אלע‬ ‫המקדש און דערנאך “ויתן לנו את הארץ“—ארץ ישראל? נאר דער תרגום‬ ‫יסודות פון אידישקייט‪.‬‬ ‫(הגדה של פסח בעלזא)‬ ‫יונתן אויפ‘ן פסוק “ואשא אתכם על כנפי נשרים“ זאגט‪ :‬אז אין די ערשטע‬ ‫נאכט פסח‪ ,‬ווען די אידן זענען געווען אין מצרים האט זיי דער באשעפער‬ ‫ועתה הנה הבאתי את ראשית פרי האדמה (כי תבא כו‪:‬י)‬ ‫אריבערגעברענגט צום פלאץ פון בית המקדש אין ירושלים‪ ,‬און דארט האבן‬ ‫די הויפט עבודה פון א איד אויף די וועלט איז אז ער זאל זיך היטן דאס‬ ‫זיין געגעסן דעם קרבן פסח‪ .‬קומט דאך אויס אז פאר ס‘איז געווען “ויתן לנו‬ ‫מויל פון צו רעדן וואס מען טאהר נישט‪ .‬דער פסוק באטאנט‪“ :‬ועתה הנה‬ ‫את הארץ“—ארץ ישראל‪ ,‬איז שוין געווען “ויבאנו אל המקום הזה“—דאס‬ ‫הבאתי“‪ ,‬איך האב געברענגט פאר‘ן באשעפער את “ראשי“ת“‪ ,‬די ערשטע‬ ‫בית המקדש‪ ,‬ווייל פריער זענען די אידן דארט געווען‪ ,‬און שפעטער זענען זיי‬ ‫ווערטער פון “פ‘רי ה‘אדמה“‪ ,‬וואס דאס איז “פה“ א מויל‪.‬‬ ‫אריינגעקומען קיין ארץ ישראל‪ ,‬וואס אויף דעם זאגט רש“י כמשמעו‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי אשר‘ל ראפשיצער זצוק“ל)‬ ‫‪(-‬מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫א‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫>>>>>>‬ ‫>>>>>>‬ ‫עשיתי ככל אשר צויתני‪ .‬השקיפה ‪( ...‬כי תבא כו‪:‬יד‪-‬טו)‬ ‫ונתתה ללוי לגר ליתום ולאלמנה ואכלו בשעריך ושבעו‪( .‬כי תבא‬ ‫רש"י‪" :‬עשינו מה שגזרת עלינו"—מיר האבן געטוען וואס דו האסט אויף אונז גוזר‬ ‫כו‪:‬יב)‬ ‫געווען‪ .‬יעצט טוה באשעפער וואס דו דארפט'ס טוען "השקיפה ממעון קדשיך"‪...‬‬ ‫מ‘דארף געבן צדקה‪ ,‬מיט א גוט אויג‪ ,‬און נישט “בצרת עין“‪ ,‬מיט א‬ ‫פארוואס זאגט רש“י “עשינו מה שגזרת עלינו“—מיר האבן געטוען‬ ‫שלעכט אויג‪ .‬זאגט דער פסוק‪“ :‬ואכלו בשעריך ושבעו“‪ ,‬ווייל א צדקה‬ ‫וואס דו האסט גוזר געווען אויף אונז‪ ,‬אנדערש ווי ס‘שטייט אין פסוק‬ ‫וואס מ‘גיט “בצרת עין“‪ ,‬הערשט נישט דערין קיין ברכה‪.‬‬ ‫“עשיתי ככל אשר צויתני“? מ‘קען דאס אפשר ערקלעהרן אזוי‪ :‬ווייל ווי אזוי‬ ‫(“תפארת שלמה“)‬ ‫קען זיך א מענטש באריהמען און זאגן “עשיתי ככל אשר צויתני“—איך האב‬ ‫לא עברתי ממצותיך ולא שכחתי‪( .‬כי תבא כו‪:‬יג)‬ ‫געטוען אלס וואס דו האסט באפוילן‪ ,‬א מענטש ווייסט דאך מיעוט ערכו—‬ ‫דער מדרש זאגט אז דער וואס גיט נישט קיין מעשרות‪ ,‬עסן די מייז‬ ‫זיין קליינע ווערד‪ ,‬און קען ער דען זאגן איך האב ‘אלעס‘ געטוען וואס דער‬ ‫זיין תבואה‪ .‬די גמרא (הוריות י‏ג) זאגט‪ :‬אויב מ‘עסט א עסן וואס די מייז‬ ‫באשעפער האט באפוילן? נאר דאס אליין‪ ,‬אז ער זאל אזוי זאגן‪ ,‬איז גזירת‬ ‫האבן דערפון געגעסן פערגעסט מען דאס לערנען‪“ .‬‏לא עברתי ממצותיך“‏‪—,‬‬ ‫מלכו של עולם‪ ,‬ווייל ווי קען א איד ארויסזאגן מיט‘ן מויל אזעלכע ווערטער‪,‬‬ ‫איך האב געגעבן די מעשרות‪ ,‬האבן די מייז נישט געגעסן פון מיין תבואה‪,‬‬ ‫אז ער האט ‘אלעס‘ געטוען? דעריבער זאגט רש“י‪“ ,‬עשינו מה שגזרת‬ ‫דערפאר‪“ ,‬ולא שכחתי“‏‪—,‬הא‏ב איך נישט פארגעסן דאס לערנען‪.‬‬ ‫עלינו“—מיר זאגן אזוי ווייל דו האסט אזוי גוזר געווען‪ ,‬און דערפאר בעהטן‬ ‫(ערבי נחל)‬ ‫מיר דיך באשעפער—“השקיפה ממעון קדשך מן השמים‪.“...‬‬ ‫את ה’ האמרת היום‪ ...‬וה’ האמירך היּום‪( ...‬כי תבא כו‪:‬יז‪-‬יח)‪.‬‬ ‫‪(-‬מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬ ‫רש”י‪‘ :‬האמרת והאמירך’‪ ,‬אין להם עד מוכיח במקרא‪.‬‬ ‫השקיפה ממעון קדשך מן השמים וברך את עמך את ישראל (כי‬ ‫ד‪.‬מ‪ ,‬ס’איז נישט דא א ביישפיעל פון זיינ’ס גליכן צו די ליעבשאפט וואס‬ ‫תבא כו‪:‬טו)‬ ‫דער באשעפער האט ליעב די אידן‪ ,‬און דאס איז אין זכות וואב אידישע‬ ‫רש“י ערקלעהרט‪ :‬נאכדעם וואס מיר האבן געגעבן אלע מעשרות וואס‬ ‫קינדער האבן ליעב דעם באשעפער מיט א שטארקע ליעבשאפט‪ ,‬וואס האט‬ ‫דער באשעפער האט אונז געהייסן געבן‪ ,‬בעהטן מיר יעצט אז מיר זאלן זוכה‬ ‫נישט זיינ’ס גלייכן‪.‬‬ ‫זיין צו אלע גוטע ברכות‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט אין פ‘ בחקותי (כו)‪“ :‬אם בחקותי‬ ‫(כ”ק מרן מהר”י מבעלזא זי”ע)‬ ‫תלכו ונתתי גשמיכם בעתם“‪ .‬און אין פרשת וירא (יח‪:‬טז) זאגט רש“י נאך‬ ‫ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ד‘ אלקיך‪( ...‬כי תבא כו‪:‬כא)‬ ‫מער‪ ,‬אז דער לשון ‘השקיפה‘ מיינט בדרך כלל אראפקוקן מיט א שלעכטע‬ ‫ווען א מענטש באקומט א געשאנק פון א קעניג‪ ,‬איז אויסער די פרייד‬ ‫אויג‪ ,‬נאר דא מיינט דאס קוקן גוט‘ס‪ ,‬ווייל די מצוה פון צדקה און מעשרות‬ ‫פון די מתנה‪ ,‬פרייט ער זיך אויך אז ער האט דאס באקומען פונעם קעניג‪.‬‬ ‫האט א כח צו איבערדרייען די מידת הדין צו מידת הרחמים‪ .‬דער פשט‬ ‫“ושמחת בכל הטוב“‪ ,‬מ‘זאל זיך פרייען מיט‘ן געשאנק וואס מ‘האט באקומען‪,‬‬ ‫דערפון איז‪ ,‬ווייל ביי יעדער מצוה איז דא דער חלק פון די ‘מעשה המצוה‘‪,‬‬ ‫און אויך זיך פרייען‪“ ,‬אשר נתן ד‘ אלקיך“‪ ,‬אז ס‘איז געקומען פון באשעפער‪.‬‬ ‫וואס דאס קען א מענטש מקיים זיין בשלימות‪ ,‬און דערנאך איז דער חלק פון‬ ‫(“תפארת שלמה“)‬ ‫די ‘מחשבה פון די מצוה‘‪ ,‬די כוונה וואס ער האט אינזין ווען ער איז מקיים‬ ‫ובאו עליך כל הברכות והשיגך‪( .‬כי תבא כח‪:‬ב)‬ ‫די מצוה‪ ,‬און אסאך מאהל איז דאס נישט בשלימות‪ ,‬ווייל דער מענטש האט‬ ‫הרה“ק דער רבי רבי בונם פון פרשיסחא זי“ע האט ערקלעהרט דאס‬ ‫זייטיגע אינטערעסן פארוואס ער איז מקיים די מצוה‪ .‬דאס קען מען אבער‬ ‫ווארט “והשיגך“‏‪ .‬אמאהל ווען מ‘איז זוכה צו א ברכה פון באשעפער צוליעב‬ ‫נישט זעהן‪ ,‬ווייל נאר דער באשעפער וואס קוקט אראפ פון אויבן‪ ,‬ער זעהט‬ ‫ענווה און שפלות‪ ,‬ווערט מען פלוצלינג געטוישט‪ ,‬און מ‘ווערט א בעל גאוה‪.‬‬ ‫וואס איז די כוונה פונעם מענטש ביים מקיים זיין די מצוה איז‪ .‬דערפאר‬ ‫זאגט די תורה “והישגך“‏‪—,‬די ברכה וועט דיך דערגרייכן‪ ,‬און דו וועסט בלייבן‬ ‫זאגט רש“י אז ‘השקיפה‘ איז א לשון פון אראפקוקן מיט א נישט‪-‬גוטע אויג‪,‬‬ ‫אזוי ווי פריער בענווה ובשפלות‪ ,‬און אזוי וועט די ברכה בלייבן ביי דיר!‪...‬‬ ‫ווייל ווען מ‘קוקט אראפ פון אויבן זעהט מען אז אונזערע מצוות זענען נישט‬ ‫(שפתי צדיק פ‘ לך לך אות ג‘)‬ ‫בשלימות‪ .‬דאס איז דווקא ביי אלע מצוות‪ ,‬אבער ביי צדקה זאגן דאך חז“ל‬ ‫ברוך אתה בבואך וברוך אתה בצאתך‪( .‬כי תבא כח‪:‬ו)‬ ‫(פסחים ח‪ ):‬אז מ‘מעג געבן צדקה אפילו שלא לשמה‪ ,‬מיט זייטיגע כוונות‪,‬‬ ‫געוועהנליך גייט א מענטש פריער ארויס פון א פלאץ און דערנאך קומט‬ ‫און ס‘הייסט אויך צדקה‪ ,‬אויב אזוי אפילו ווען דער באשעפער קוקט אראפ‬ ‫מען אריין‪ ,‬משה רבינו אבער‪ ,‬האט געפעדערט און געזאגט “ברוך אתה‬ ‫פון אויבן‪ ,‬איז דאס א גוטע בליק‪ ,‬דערפאר בעהטן מיר יעצט נאכדעם וואס‬ ‫בבואיך“‪ ,‬כדי מחשיב צו זיין ביי די אידן זייער אריינקומען קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫(פענח רזא)‬ ‫מיר האבן געגעבן די מעשרות פאר די ארימעלייט‪“ :‬השקיפה ממעון קדשך‬ ‫וברך את עמך את ישראל“‪.‬‬ ‫וראו כל עמי הארץ כי שם ה‘ נקרא עליך ויראו ממך (כי תבא כח‪:‬י)‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ‪ -‬קידושא רבה תשסו)‬ ‫חז“ל (מנחות לה‪ ).‬דרש‘ענען “כי שם ה‘ אקרא“ אז ס‘מיינט תפילין של‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ב‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫>>>>>>‬ ‫>>>>>>‬ ‫העלפט און די תפלה ווערט גלייך אנגענומען‪ .‬אד“‏ק ז“‏ל‪ .‬קען מען צו דעם‬ ‫ושמרת ועשית אותם בכל לבבך ובכל נפשך‪( .‬כי תבא כו‪:‬טז)‬ ‫מוסיף זיין‪ .‬די גמרא (מנחות קי‪ ).‬זאגט‪“ :‬כל העוסק בתורת עולה כאילו הקריב‬ ‫רש"י‪" :‬בת קול מברכתו"‪—,‬א בת קול בענטשט דעם מענטש וואס ברענגט די בכורים‬ ‫עולה‪ ,‬בתורת חטאת כאילו הקריב חטאת‪ .‬און רבא האט געזאגט כל העוסק‬ ‫און זאגט אים‪" ,‬הבאת בכורים היום"—אזוי ווי דו האסט היינט געברענגט בכורים‪,‬‬ ‫בתורת כל הקרבנות כאילו הקריבם‪ .‬אזוי ווי ס‘שטייט (ויקרא ז‪:‬לז) “זאת‬ ‫"תשנה לשנה הבאה"‪—,‬זאלסט זוכה זיין אויך צו ברענגן בכורים די קומענדיגע יאהר‪.‬‬ ‫התורה לעולה למנחה ולחטאת ולאשם ולמלואים ולזבח השלמים‪ ,‬ע“‏ש‪ .‬לויט‬ ‫אין רש“י‘ס ווערטער ליגט א דאפעלטע ברכה‪ .‬ווייל דאס ווארט‬ ‫וואס דער זיידע ז“‏ל האט געזאגט‪ ,‬אזוי ווי ביי די עונשים וואס שטייט אין די‬ ‫ׁש ּנֶה] און אויך א לשון פון ‘איבער‬‫[ת ַ‬ ‫‘תשנה‘—איז א לשון פון ‘אנדערש‘‪ְּ ,‬‬ ‫תורה ווען מ‘לערנט תורה און מ‘איז אויף זיך ממשיך פחד ה‘ מהדר גאונו‪,‬‬ ‫[תְׁשנֶה] (וכסף משנה)‪ .‬מ‘קען דאס פארשטיין לויט ווי דער זיידע ז“ל‬ ‫חזר‘ן‘‪ִּ .‬‬ ‫ווערט דאס לערנען גערעכנט אזוי ווי ס‘וואלט געווען בפועל ממש ח“‏ו‪ ,‬און‬ ‫[כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע] האט ערקלעהרט‪ .‬די משנה (בכורים פרק ג‪:‬ח)‬ ‫מ‘ווערט אפגעהיטן פון אלעס שלעכטס‪ .‬אד“‏ק ז“‏ל‪ .‬דאס איז דער באדייט פון‬ ‫זאגט אז ווען דער עושר האט געברענגט בכורים אין א קארב פון זילבער און‬ ‫“ובאו עליך כל הברכות האלה ‏“ וואס שטייט אין די פריער‘דיגע פרשה‪ ,‬וועט‬ ‫גאלד‪ ,‬האט מען אים צוריק געגעבן דעם קארב‪ .‬און ווען דער ארימאן האט‬ ‫זיין בלויז ברכות‪ ,‬ווען? “כי תשמע בקול ה‘ אלקיך“‏‪ ,‬אויב דו וועסט לערנען‬ ‫געברענגט ביכורים אין א שטרויענע קארב האט מען ביי אים צוגענומען דעם‬ ‫תורה‪ ,‬וועט דאס לערנען גערעכנט ווערן ווי בפועל ממש און ס‘וועט זיין נאר‬ ‫קארב און דאס געגעבן פאר די כהנים‪ .‬זאגט דער ברטנורה‪ ,‬פון דא זעהט מען‬ ‫ברכות‪ .‬און דער דאפעלטער לשון גייט ארויף אויף לימוד התורה‪.‬‬ ‫“בתר עניא אזלי עניותא“‪—,‬אז דאס ארימקייט גייט נאכ‘ן ארימאן‪ .‬די כוונה‬ ‫‪(-‬מרן מהר“‏א מבעלזא זי“‏ע)‬ ‫פון דעם קען מען זאגן‪ ,‬ווען מ‘האט פאר‘ן עושר צוריק געגעבן זיין קארב איז‬ ‫***‬ ‫געווען א ברכה אז זיין רייכקייט זאל זיך ווייטער ציהען‪ ,‬אז אויך דאס אנדערע‬ ‫יאהר זאל ער ברענגן בכורים אין א זילבערנע און גאלדענע קארב‪ .‬און דאס‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫וואס מ‘האט ביים ארימאן צוגענומען זיין שטרויענעם קארב‪ ,‬איז געווען‬ ‫>>>>>>‬ ‫כדי מ‘זאל פון אים צונעמען דאס ארימקייט‪“ ,‬בתר עניא“‪—,‬ס‘זאל שוין זיין‬ ‫ראש‪ .‬דער וואס איז זוכה צו א הייליגע מדריגה אז די שכינה רוהט אוף אים‬ ‫נאכ‘ן ארימקייט‪“ ,‬אזלי עניותא“‪—,‬דאס ארימקייט זאל פון אים אוועק גיין‪.‬‬ ‫דארף נישט זאגן צופיהל מוסר רייד‪ ,‬אריינצודרינגען אין הארץ פון זיין חבר‬ ‫עכד“ק‪ .‬דאס איז די כוונה אין רש“י‪“ :‬תשנה לשנה הבאה“‪—,‬פאר די עשירים‬ ‫יראת ה‘ ואהבת ה‘‪ .‬ס‘איז גענוג אז זיין חבר זאל בלויז קוקן אויף זיין פנים און‬ ‫איז דער ִּ‘תְׁשנֶה‘‪—,‬געווען א ברכה ס‘זאל זיך איבער חזר‘ן‪ ,‬און די קומענ‘דיגע‬ ‫זעהן זיינע מעשים‪ .‬אזוי ווי דער פסוק זאגט‪“ :‬וראו כל עמי הארץ כי שם ה‘‬ ‫יאהר זאלן זיי נאכאמאהל ברענגען בכורים אין א זילבערנע און גאלדענע‬ ‫נקרא עליך ויראו ממך“‪ ,‬בלויז מיט‘ן דיך זעהן‪ ,‬וועלן זיי שוין באקומען יראת ה‘‪.‬‬ ‫(קרן לדוד)‬ ‫ׁש ּנֶה‘—געווען א ברכה‪ ,‬ס‘זאל ווערן‬ ‫קארב‪ ,‬און פאר‘ן ארימאן איז דער ְּ‘ת ַ‬ ‫אנדערש‪ ,‬דאס יאהר האסטו טאקע געברענגט בכורים אין א שטרויענעם‬ ‫וראו כל עמי הארץ כי שם ד‘ נקרא עליך ויראו ממך‪( ...‬כי תבא כח‪:‬י)‬ ‫קארב‪ ,‬אבער קומענ‘דיגע יאהר זאלסטו ברענגען אין א זילבערנע און‬ ‫די אידן דארפן זיין א ביישפיעל פאר די פעלקער פון די וועלט‪ ,‬אז‬ ‫גאלדענע קארב ווי דער עושר‪.‬‬ ‫מ‘דארף פארכט‘ן דעם באשעפער‪“ .‬וראו כל עמי הארץ כי שם ה‘ נקרא עליך“‪,‬‬ ‫‪(-‬כ“ק הגה“ק מהר“ם מבילגורייא זי“ע)‬ ‫די פעלקער זאלן זיך אפלערנען פון די אידן‪“ ,‬ויראו“‪ ,‬וועלן זיי אויך פארשטיין‬ ‫והיה אם שמוע תשמע בקול ה‘ אלקיך‪...‬ובאו עליך כל הברכות‬ ‫צו פארכט‘ן דעם באשעפער‪“ ,‬ממך“‪ ,‬ווייל זיי וועלן זיך דאס לערנען פון דיר‪.‬‬ ‫(הגר“א זצוק“ל)‬ ‫האלה והשיגך כי תשמע בקול ה‘ אלקיך (כי תבא כח‪:‬א‪-‬ב)‪.‬‬ ‫דער טאטע ז“‏ל [כ“‏ק מרן מהרי“‏ד זי“‏ע] האט געפרעגט‪ ,‬אז ס‘שטייט “אם‬ ‫‏יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב‪( ...‬כי תבא כח‪:‬יב)‬ ‫שמוע תשמע בקול ה‘“‏‪ ,‬פארוואס שטייט נאכאמאהל “כי תשמע בקול ה‘‬ ‫‏חז“ל זאגן‪ ,‬אז דער אוצר פון באשעפער איז יראת שמים‪ ,‬און די מדה‬ ‫אלקיך“‏? האט ער געענטפערט לויט וואס דער זיידע ז“‏ל [מרן מהר“‏י זי“‏ע]‬ ‫האלט ער אין זיין אוצר‪ ,‬ווייל ס‘איז דא ווייניג דערפון‪ .‬‏“יפתח ה‘ לך“‪ ,‬דער‬ ‫האט ערקלערהט‪ :‬ס‘שטיט אין די קדמונים אז דער באשעפער איז א שומע‬ ‫באשעפער וועט עפענען פאר דיר‪“ ,‬את“ אוצרו‪ ,‬מיט זיין אוצר‪ ,‬ד‪.‬מ‪ ,.‬פאד‬ ‫כל פה‪ ,‬נאר אויב די תפלה איז אויף חפצי שמים‪ ,‬אויף תורה ועבודת ה‘‪,‬‬ ‫די וואס האבן די מדה טובה וואס ליגט אין זיין אוצר‪ ,‬וואס איז יראת שמים‪.‬‬ ‫‏(הרה“ק רבי אהרן מקארלין זצוק“ל)‬ ‫דעמאלט איז מען פארזיכערט אז די תפלה ווערט באלד אנגענומען‪ ,‬אבער‬ ‫אויב די תפלה איז אויף עניני עוה“‏ז דארף מען סייעתא דשמיא אז ס‘זאל‬ ‫אשר לא עבדת את ה‘ אלקיך בשמחה ובטוב לבב‪( .‬תבא כח‪:‬מז)‬ ‫אנגענומען ווערן אהן קיין עיכוב ח“‏ו‪ .‬און די עצה דערצו איז אזוי ווי ס‘שטייט‬ ‫“אשר לא עבדת את ה‘ אלקיך“‪—,‬נישט גענוג אז דו האסט נישט געדינט‬ ‫אין שו“‏ע (או“‏ח רל“‏א)‪ ,‬אויפ‘ן פסוק (משלי ג‪:‬ו) “בכל דרכיך דעהו“‪—,‬אז‬ ‫דעם באשעפער‪ ,‬נאר דו ביזט נאך ארומגעגאנגען‪“ ,‬בשמחה ובטוב לבב“‪,‬‬ ‫מ‘דארף מייחד זיין אלע עניני עולם הזה פאר עבודתו יתברך שמו‪ .‬און אויב‬ ‫אנשטאט זיין צוקלאפט און צעבראכן אז מ‘טוהט נישט דעם רצון ה‘ האט‬ ‫מ‘בעהט אויף חיי שעה‪ ,‬כדי מ‘זאל קענען דינען דעם באשעפער‪ ,‬אהן קיין‬ ‫מען זיך גאר געפריידט‪ ,‬און אויף דעם קומט ח“‏ו די עונשים‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי בונם מפרשיסחא זי“ע ‪“-‬קול מבשר“)‬ ‫מניעות ח“‏ו‪ ,‬דעמאלט ווערט פון חיי שעה‪ ,‬חיי עולם‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ג‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ‬ ‫אכטונג געבן וואס מ‘רעדט‬ ‫ושמת בטנא‪( ...‬כי תבא כו‪:‬ב)‪.‬‬ ‫‏דער “בעל הטורים“ זאגט א רמז‪ ,‬אז דאס ווארט “טנא“ איז בגימטריא ‪60‬‏‪,‬‬ ‫הנה הבאתי את ראשית פרי האדמה‪( ...‬תבא כו‪:‬י)‬ ‫דערפאר איז נישטא א אות “ס“ אין די פרשה פון ביכורים‪ .‬קען מען צולייגן‪:‬‬ ‫דער ‘ראשית‘‪ ,‬די ר“‏ת פון “פ‘רי ה‘אדמה“‪ ,‬איז “פה“‪ .‬צו באצייכענען אז דער‬ ‫אז “טנא“ איז א רמז אויף די ‪60‬‏מסכתות פון ש“ס‪ .‬די תורה זאגט‪“ :‬ולקחת‬ ‫מענטש דארף אפהיטן די קדושת הפה‪ ,‬אזוי ווי די גמרא (חולין פט‪ ).‬זאגט‪:‬‬ ‫מראשית כל פרי האדמה“‪—,‬זאלסט נעמען אלע דיינע גשמיות‘דיגע‬ ‫“מה אומנתו של אדם בעולם הזה‪ ,‬ישים עצמו כאלם“‪—,‬מ‘זאל זיך מאכן פאר‬ ‫פארגעניגנס וואס זענען געגליכן צו די ערד‪ ,‬און “ושמת בטנא“‪ ,‬און זאלסט‬ ‫א שטימער און וואס ווייניגער רעדן‪ .‬דאס זאגט דער פסוק‪“ :‬הנה הבאתי את‬ ‫זיי אריינלייגן אין די תורה‪.‬‬ ‫ראשית פרי האדמה“‪—,‬דער מענטש האט געברענגט פאר‘ן באשעפער דעם‬ ‫‏(תשואות חן)‬ ‫קדושת ה‘פה‘‪ ,‬וואס דאס איז איינס פון די הויפט יסודות אין עבודת ה‘‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי אשר ישעי‘ מראפשיץ זצוק“‏ל)‬ ‫וענית ואמרת לפני ה‘ אלקיך‪( ...‬תבא כו‪:‬ה)‬ ‫‘וענית‘‪ ,‬איז א לשון פון הכנעה אזוי ווי ס‘שטייט (שמות י‪:‬ג) “עד מתי‬ ‫געזאגט די ברכה מיט די ריכטיגע כוונה‬ ‫מאנת לענות מפני“‏‪ .‬דער פסוק איז מרמז “ועניתי“‏‪—,‬פריער דארף מען זיך‬ ‫לא עברתי ממצותיך ולא שכחתי (כי תבא כו‪:‬יג)‬ ‫מכניע זיין‪“ ,‬ואמרת לפני ד‘ אלקיך“‏‪—,‬דערנאך קען מען ריכטיג דאווענען‬ ‫רש"י‪" :‬ולא שכחתי"‪—,‬איך האב נישט פארגעסן צו מאכן א ברכה‪.‬‬ ‫צום באשעפער‪.‬‬ ‫דער “שפת אמת“ ערקלעהרט די רש“י‪“ :‬ולא שכחתי“‪—,‬מלברך‪ ,‬אז‬ ‫(“תפארת שלמה“‏)‬ ‫דער מענטש איז זיך מתוודה אז ער האט נישט פארגעסן צו מאכן א ברכה‪.‬‬ ‫ושמחת בכל הטוב‪( ...‬כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫אייגענטליך וואס איז די רבותא? נאר ווען איינער מאכט א ברכה‪ ,‬און פרעגט‬ ‫“הטוב“ איז מרמז אויף די תורה‪ ,‬ווי חז“ל (ברכות ה‪ ).‬זאגן‪“ :‬אין טוב אלא‬ ‫דערנאך‪“ ,‬אויב ער האט ‏געמאכט א ברכה? טויג שוין נישט‪ .‬אויף דעם‬ ‫תורה“‪ ,‬אז א איד דארף זיך פרייען אז ער האט די מעגליכקייט צו לערנען‬ ‫זאגט רש“י “ולא שכחתי מלברך“‪—,‬איך האב ‏נישט פארגעסן אז איך האב‬ ‫תורה‪ .‬דאס איז דער פסוק מרמז “ושמחת בכל הטוב“‪—,‬די גרעסטע שמחה‬ ‫געמאכט א ברכה‪ ,‬ווייל איך האב געזאגט די ברכה מיט‏די ריכטיגע כוונה‪.‬‬ ‫וואס א איד קען האבן אויף די וועלט איז די שמחה פון לימוד התורה‪.‬‬ ‫(“בית ישראל“ גור זצוק“ל)‬ ‫(אוה“ח הק‘)‬ ‫א שווערע גזירה וואס מ'דארף טוען‪...‬‬ ‫והיה אם שמוע תשמע‪( ...‬כי תבא כח‪:‬א)‬ ‫עשיתי ככל אשר צויתני‪ .‬השקיפה ממעון קדשך‪( ...‬כי תבא כו‪:‬יד‪-‬טו)‬ ‫דאס דאפעלטע לשון פון “שמוע תשמע“‏‪ ,‬איז מרמז וואס די גמרא (ברכות‬ ‫רש"י‪" :‬עשינו מה שגזרת עלינו עשה אתה מה שעליך לעשות‪"...‬‬ ‫ו‪ ):‬זאגט‪“ :‬כל אדם שיש בו יראת שמים דבריו נשמעין“‏‪—,‬א מענטש וואס‬ ‫פארוואס ווערט מצות הפרשת מעשרות אנגערופן א “גזירה“? נאר מצות‬ ‫האט יראת שמים ווערן זיינע רייד צוגעהערט‪“ .‬אם שמוע“‏‪ ,‬אויב דו וועסט זיך‬ ‫מעשר פאר זיך‪ ,‬איז טאקע נישט א גזירה‪ ,‬נאר זאגן די ווערטער‪“ :‬עשיתי ככל‬ ‫צוהערן און האבן יראת שמים‪“ ,‬תשמע“‏ וועלן אויך דיינע רייד געהערט ווערן‪.‬‬ ‫(“שפתי כהן“‏)‬ ‫אשר צויתני“‪ ,‬ווען נישט אז ס‘איז א מצוה דאס צו זאגן‪ ,‬וועלכער איד וואלט‬ ‫דען געקענט ארויסזאגן אזעלכע ווערטער פוו מויל‪“ :‬איך האב געטוען אלע‬ ‫ברוך אתה בבואך וברוך אתה בצאתך‪( ...‬כי תבא כח‪:‬ו)‬ ‫מצוות“? ‪ -‬נאר וואס דען? א גזירה דארף מען טוען כאטש מ‘קען נישט‪...‬‬ ‫אין די פסוקים ווערט דערמאנט זעקס מאהל דאס ווארט “ברוך“‏‪ ,‬מרמז‬ ‫(הרה“ק רבי מנחם מענדל מקאצק זי“ע)‬ ‫צו זיין אז די ברכה וועט חל זיין אלע “ששת ‏“ ימי המעשה‪.‬‬ ‫(“שם משמואל“‏)‬ ‫די ברכות וועלן דיך נאכיאגן און דערגרייכן‬ ‫יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב‪( ...‬כי תבא כח‪:‬יב)‬ ‫ובאו עליך כל הברכות והשיגך (כי תבא כח‪:‬ב)‬ ‫חז“‏ל זאגן אז דער אוצר פון באשעפער איז יראת שמים‪ ,‬וואס די מדה‬ ‫וואס מיינט “והשיגוך“‏‪ ,‬אז די ברכות וועלן אייך דערגרייכן‪ ,‬ס‘וואלט מער‬ ‫האלט ער אין זיין אוצר‪ ,‬ווייל ס‘איז דא ווייניג דערפון‪ .‬דאס איז דער פסוק‬ ‫געפאסט ס‘זאל שטיין‪ ,‬אז ‘איר‘ וועט דערגרייכן די ברכות? ס‘מאכט זיך‬ ‫מרמז‪“ :‬יפתח ה‘ לך“‏‪ ,‬דער באשעפער וועט עפענען פאר דיר‪“ ,‬את ‏“ אוצרו‪,‬‬ ‫אמאהל אז ס‘קומט פאר א מענטש גוטס‪ ,‬אבער ער אנטלויפט דערפון‪ ,‬ווייל‬ ‫מיט זיין אוצר ‪ ,‬ד‪.‬מ‪ .‬פאר די וואס האבן די מדה טובה וואס ליגט אין זיין‬ ‫מיט זיין קורצן שכל ווייסט ער נישט וואס ס‘איז באמת גוט פאר אים‪ .‬דאס‬ ‫אוצר‪ ,‬וואס דאס איז יראת שמים‪.‬‬ ‫האט דוד המלך מתפלל געווען (תהלים כג‪:‬ו)‪“ :‬אך טוב וחסד ירדפוני“‏‪—,‬‬ ‫(“הרה“‏ק רבי אהרן מקארלין זי“‏ע)‬ ‫אז אין אזא פאל זאלן די גוטס אים נאכיאגן‪ ,‬אפילו ער האט נישט דער‬ ‫ריכטיגער שכל צו מקבל זיין די גוטס‪ .‬דאס באדייט דער פסוק‪“ :‬ובאו עליך‬ ‫והיית רק למעלה ולא תהיה למטה‪( ...‬כי תבא כח‪:‬יג)‬ ‫חז“‏ל זאגן אז דארט וואו ס‘שטייט דאס ווארט “רק“‏‪ ,‬איז דאס א מיעוט‪.‬‬ ‫כל הברכות“‏‪—,‬די אלע ברכות וועלן קומען צו דיר‪ ,‬און אפילו אויב דו וועסט‬ ‫דער פסוק איז מרמז‪“ :‬והיית “רק“‏‪—,‬זאלסט דיך האלטן קליין‪ ,‬דורכדעם‬ ‫נישט פארשטיין‪ ,‬זיי צו וועלן מקבל זיין‪“ ,‬והשיגוך“‏‪ —,‬וועלן זיי דיר נאכיאגן‬ ‫“למעלה“‏‪—,‬וועסטו אנקומען גאר הויך‪“ ,‬ולא תהי‘ למטה“‏‪—,‬אבער‬ ‫און דערגרייכן‪.‬‬ ‫(דגל מחנה אפרים)‬ ‫מ‘טאהר זיך נישט האלטן צו נידריג‪ ,‬ווייל דאס טויג אויך נישט‪.‬‬ ‫(“הרה“‏ק ה“‏חוזה ‏“ מלובלין זי“‏ע)‬ ‫***‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ד‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואונדער פון די תורה‪...‬‬ ‫• דער גר קען ברענגען אבער נישט זאגן‪...‬‬ ‫• תשובה טוען מיט שמחה‬ ‫• ענטפערן פארוואס מ'ברענגט ביכורים‬ ‫אשר נשבע ד‘ לאבותינו לתת לנו‪( .‬כי תבא כו‪:‬ג)‬ ‫תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך בשמחה‬ ‫וענית ואמרת לפני ה‘ אלקיך‪( ...‬תבא כו‪:‬ה)‬ ‫“לתת לנו“‪—,‬קומט ממעט זיין א גר‪ ,‬ווייל דער‬ ‫ווען דער מענטש איז געקומען מיט ביכורים ובטוב לבב‪( ...‬כי תבא כח‪:‬מז)‬ ‫גר קען דאך נישט זאגן “אשר נשבע לאבותינו“‪.‬‬ ‫דער כח השמחה איז זייער גרויס‪ ,‬ובפרט אין די אלול‬ ‫האבן די כהנים אים געפרעגט‪ ,‬פארוואס ער ברענגט‬ ‫אבער מ‘איז אים נישט ממעט פון צו ברענגען‬ ‫טעג די ימי הרחמים והרצון והתשובה‪ ,‬ווייל מ‘קען נישט‬ ‫ביכורים‪“ .‬וענית ואמרת“‏‪ ,‬אויף די שאלה‪ ,‬זאל ער‬ ‫ביכורים און זאגן די פרשה פון ביכורים פאר‘ן כהן‪.‬‬ ‫תשובה טוען נאר ווען מ‘איז בשמחה‪ .‬און אזוי איז מרמז‬ ‫ענטפערן‪“ :‬ארמי אובד אבי וירד מצרימה‪ ...‬ועתה‬ ‫(“אור החיים“ הק‘)‬ ‫דער הייליגער “תפארת שלמה“ (פ‘ ויגש ד“ה ועתה‪,‬‬ ‫הנה הבאתי את ראשית פרי האדמה“‏‪‘ .‬וענית‘ איז‬ ‫וה“דברי שמואל“ ע‘ צח‪ ,‬ועוד) דעם פסוק (בראשית‬ ‫דער פשט‪ ,‬מ‘זאל ענטפערן פאר די כהנים א תשובה‬ ‫• ארץ ישראל איז אונטער די ממשלה פון‬ ‫מה‪:‬ה) “ועתה אל תעצבו“‪—,‬דאס ווארט “ועתה“ באדייט‬ ‫אויף זייער שאלה‪“( .‬אבן עזרא“‏)‬ ‫באשעפער אליין‬ ‫‘תשובה‘ (מד“ר נא ו)‪ ,‬איר טוהט טאקע תשובה אבער‬ ‫את ה‘ האמרת היום להיות לך לאלקים (כי תבא כו‪:‬יז)‬ ‫‘אל תעצבו‘‪—,‬נישט מיט קיין עצבות נאר מיט שמחה‪.‬‬ ‫• מ‘דארף שטענדיג לויבן פאר די גוט‘ס‬ ‫ס‘שטייט אין זוהר הק‘ (חלק א‘‪ ,‬דף קח‪ ):‬אז‬ ‫ארמי אובד אבי וירד מצרימה‪( ...‬תבא כו‪:‬ה)‬ ‫• די שטיינער האבן זיך בדרך נס‬ ‫אלע לענדער זענען אונטער די הערשאפט לה‬ ‫פארוואס ווען מ‘ברענגט ביכורים‪ ,‬דערמאנט‬ ‫פארקלענערט און פארגרעסערט‪...‬‬ ‫פון די שרים אין הימל‪ ,‬יעדעס לאנד אונטער אן‬ ‫מען די מעשה פון לבן און יציאת מצרים? נאר ווען‬ ‫אנדערן שר‪ ,‬אבער ארץ ישראל איז נאר אונטער די‬ ‫מ‘געפינט זיך אין א גוט‘ן מצב‪ ,‬דארף מען אויך‬ ‫הערשאפט פון באשעפער אליין‪ .‬דאס איז די כוונה‬ ‫געדענקן די נישט גוטע צייטן‪ ,‬וואס מ‘האט מיט‬ ‫פון פסוק‪“ :‬את ה‘ האמרת היום“‪ ,‬ווייל דו האסט‬ ‫געמאכט‪ ,‬כדי מ‘זאל זעהן די חסדים‪ ,‬וואס דער‬ ‫מחשיב געווען דעם באשעפער אריינצוקומען‬ ‫באשעפער האט מיט אים געטוען‪ ,‬און אים דאנקען‬ ‫קיין ארץ ישראל אזוי ווי ער האט דיך געהייסן‪,‬‬ ‫פאר די גוט‘ס‪“( .‬רבינו בחיי“)‬ ‫דעריבער “להיות לך לאלקים“‪ ,‬איז דער באשעפער‬ ‫דיין שר (“א‪-‬לקים“ איז פון לשון שררה)‪ ,‬ווייל ארץ‬ ‫• אין זכות פון אין מעבירין על המצוות‬ ‫ישראל איז אונטער זיין ממשלה‪( .‬אור החיים הק)‬ ‫לא עברתי ממצותיך ולא שכחתי‪ ...‬השקיפה‬ ‫ממעון קדשך מן השמים וברך את עמך את‬ ‫דער שרייבער פון די שורות איז געווען א בחור פון‬ ‫ישראל‪( .‬כי תבא כו‪:‬טו)‬ ‫והקמות לך אבנים גדולות (כי תבא כז‪:‬ב)‬ ‫“לא עברתי ממצותיך“ איז פון לשון “אין מעבירין‬ ‫דרייצן אדער פערצן יאר אלט‪ ,‬און ער געדענקט‬ ‫אייגענטליך וויאזוי האט מען געקענט טראגן‬ ‫על המצוות“‪ .‬אינעם זכות וואס אידן לייגן נישט‬ ‫אז מ‘האט גענומען פון יענעם שטויב און דאס‬ ‫אזעלכע גרויסע שטיינער מער ווי זעכציג מיל‪ ,‬און‬ ‫אוועק איין מצוה פאר די צווייטע‪ ,‬נאר זיי טוען‬ ‫באהאלטן למשמרת‪ ,‬צו ווייזן פאר די וועלט ווי גרויס‬ ‫שרייבן אויף זיי די גאנצע תורה אין זיבעציג שפראכן?‬ ‫צוערשט די ערשטע מצוה און דערנאך טוען זיי די‬ ‫זענען די וואונדער פונעם באשעפער‪ .“...‬די דאזיגע‬ ‫נאר די שטיינער האבן זיך קלענער געמאכט‪ ,‬כדי מ‘זאל‬ ‫צווייטע‪ ,‬זאל דער באשעפער רחמנות האבן און‪,‬‬ ‫מעשה ווערט אויך אראפגעברענגעט אין ספר ‘דברי‬ ‫זיי קענען טראגן זעכציג מיל‪ ,‬דערנאך האבן זיי זיך‬ ‫מידה כנגד מידה‪ ,‬בענטשן די אידן וואס זענען פריער‬ ‫יוסף‘ (עמוד קלב) מיטי קליינע שינוים‪“ :‬דינסטאג‬ ‫בדרך נס פארגרעסערט כדי מ‘זאל קענען שרייבן אויף‬ ‫פאר די גאנצע בריאה‪ ,‬ווייל דער באשעפער האט‬ ‫נאכט כ“ב כסלו שנת ה‘שצ“ב האט דער באשעפער‬ ‫זיי די גאנצע תורה אין זיבעציג שפראכן‪( .‬שפתי כהן עה“ת)‬ ‫געטראכט צו באשאפן דאס אידישע פאלק איידער‬ ‫בארעגנט דאס לאנד שאלונקי מיט שטויב‪ ,‬ערד און‬ ‫אש וואס איז געפאלן פון הימל אויף זיי א גאנצן‬ ‫אבק ועפר פאלט פון הימל אין סאלוניקי‬ ‫ער האט באשאפן די גאנצע וועלט‪( .‬כלי יקר)‬ ‫טאג און א גאנצע נאכט‪ .‬די מענטשן האבן זיך זייער‬ ‫יתן ה‘ את מטר ארצך אבק ועפר מן השמים‬ ‫• דער וואס שטיצט נישט לומדי תורה‬ ‫געוואונדערט‪ ,‬און זענען געלאפן פרעגן די חרטומים‬ ‫ירד עליך (כי תבא כח‪:‬כד)‬ ‫און כישוף מאכער וואס דאס באדייט‪ ,‬אבער קיינער‬ ‫אשר לא יקום את דברי התורה הזאת (כי תבא‬ ‫איינע פון די שטראפן וואס שטייט אין די תוכחה‬ ‫כז‪:‬כו)‬ ‫פון זיי האט נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן‪ .‬האט‬ ‫איז אז דער באשעפער וועט מאכן דעם רעגן פון דיין‬ ‫דער שופט געשיקט רופן די אידישע חכמים און זיי‬ ‫דער רמב“ן ברענגט א מאמר חז״ל וואס זאגט‬ ‫לאנד שטויב מיט ערד וואס וועט פאלן פון הימל אויף‬ ‫״אשר לא יקום״— מיינט מען דער וואס קען שטיצן‬ ‫געפרעגט וועגן דעם‪ ,‬און אויב ס‘איז דא א רמז אין‬ ‫דיר‪ .‬ספר ‘אוצר פלאות התורה‘ ברענגט א דבר נפלא‬ ‫די תורה וועגן אזא ערשיינונג‪ .‬האבן זיי געענטפערט‪,‬‬ ‫לומדי תורה און טוהט דאס נישט‪ .‬אזוי ווי דער‬ ‫פונעם ספר ‘קורא הדורות‘ (פרק ג)‪ :‬אין שאלונקי האט‬ ‫ירושלמי (מס‘ סוטה) זאגט‪“ :‬אמר רבי אסי בשם רבי‬ ‫ת־מ ַטר ַא ְר ְצ ָך ָא ָבק‬ ‫‘יא‪ ,‬אין די תורה שטייט‪ :‬י ִֵּתן ה‘ ֶא ְ‬ ‫געוואוינט א חכם גדול וזקן מופלג מיט‘ן נאמען ה“ר‬ ‫ׁש ַמיִם ֵירֵד ָעלֶיךָ“‪ .‬זאל דער באשעפער משפיע‬ ‫ן־ה ָּ‬ ‫ו ְָע ָפר ִמ ַ‬ ‫תנחום ב“ר חייא אפילו למד ולימד ושמר ועשה והי‘‬ ‫אברהם אספניא וואס איז נפטר געווארן אין שנת‬ ‫ספק בידו להחזיק ולא החזיק הרי זה בכלל ארור“‪.‬‬ ‫זיין פון הימל השפעות טובות‪ ,‬חסדים און אלעס גוטס!‬ ‫(ספר ‘אוצר פלאות התורה‘ותשוח“ל)‬ ‫ה‘שצ“א‪ ,‬און אינעם טאג פון זיין פטירה איז אנשטאט‬ ‫מורא‘דיגע ווערטער‪( .‬רמב“ן)‬ ‫רעגן געפאלן פון הימל דינע שטויב און אסאך ערד‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ה‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬דברי צחות‪ ...‬וואונדערליך‪...‬‬ ‫עינים‪ .‬ווי גיין אין מיט‘ן גאס אדער‬ ‫שוין דא די ברכות אויף פרשת תבא‪,‬‬ ‫פאסטן און מאכן סיגופים‪ .‬דאס ווארט‬ ‫•‬ ‫פארמאכן די אויגן‪ ,‬ווייל מענטשן‬ ‫ווייל אלע קללות וועלן ווערן ברכות‪,‬‬ ‫“השקיפה“ קען מען טייטשן “השק‬ ‫דאנקען מיט א הויכע שטימע‪...‬‬ ‫וועלן זאגן דו ביסט משוגע? זאגט‬ ‫און דאס איז מרומז אין פסוק ‘ברוך‬ ‫יפה“ (א שיינער זאק)‪ .‬דאס מיינט אז‬ ‫אויב איינער וויל אנטוהן א זאק און זיך‬ ‫וענית ואמרת (כי תבא כו‪:‬ה)‬ ‫דער פסוק‪“ :‬והיית משוגע“‪—,‬‬ ‫אתה בבואך (תבא) וברוך אתה בצאתך‘‬ ‫פייניגן אלס א טייל פון זיין עבודת ה‘‪,‬‬ ‫געוועהנליך ווען מ‘טוהט איינעם א‬ ‫בעסער זאל מען זאגן ביזט משוגע‪,‬‬ ‫(תצא)‪( .‬חיי צבי)‬ ‫איז דאס גוט און שיין‪ .‬אבער ס‘איז נאר‬ ‫טובה דאנקט יענער פאר די טובה מיט‬ ‫איידער “מראה עיניך“‪—,‬פון קוקן‬ ‫•‬ ‫אויב ס‘איז “מן השמים“‪ ,‬אז נאר ער און‬ ‫א שטילע און נידריגע שטימע‪ .‬אבער‬ ‫וואו מ‘טאהר נישט‪( .‬פרדס יהודה)‬ ‫אלע וועלן געשפייזט ווערן‪...‬‬ ‫דער באשעפער ווייסן דערפון‪ .‬מ‘זאל‬ ‫נישט אזוי דארף מען טוען‪ .‬ווייל ביי‬ ‫•‬ ‫כח‪:‬יב) נאך זוכן ווערים אין עסן‪...‬‬ ‫יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב‪ ...‬ולברך‬ ‫את כל מעשה ידיך‪( ...‬כי תבא‬ ‫זיך נישט באריהמען מיט די סיגופים‬ ‫פאר אנדערע‪.‬‬ ‫ביכורים שטייט “וענית ואמרת“‪ ,‬זאגט‬ ‫רש“י‪“ :‬הרמת קול“‪—,‬מט א הויכע‬ ‫אמאהל זענען געקומען א גרופע והיית משוגע ממראה עיניך אשר‬ ‫*‬ ‫שטימע‪ .‬ווייל דער ענין פון ברענגען‬ ‫תראה (כי תבא כח‪:‬לד)‬ ‫מ‘דערציילט אויף הרה“ק רבי‬ ‫רייכע תבואה סוחרים‪ ,‬צו הרה“ק רבי‬ ‫ביכורים איז דאך צו ווייזן אז מיר‬ ‫הרה“ק מווישאווא זצ“ל האט‬ ‫ישראל פון רוזשין זי“ע אז ער האט‬ ‫זענען נישט א כפוי טובה‪ ,‬זעהט מען‬ ‫געטייטשט דעם פסוק בדרך צחות‬ ‫געטראגן גאלדענע שיך‪ ,‬אבער אהן זוילן‪.‬‬ ‫אז מ‘דארף דאנקען פאר די גוטס‬ ‫אויף די קלים ורקים וואס מאכן‬ ‫די גאלדענע שיך זענען געווען פאר כבוד‬ ‫התורה‪ ,‬און די אראפגענומענע זוילן‬ ‫וואס מ‘האט דיר געטוען מיט א הויכע‬ ‫ליצנות פון די פרומע אידן וואס‬ ‫פון די שיך זענען געווען א וועג פון זיך‬ ‫שטימע‪( .‬הרה“ג רבי שמאי קהת הכהן גראס‬ ‫קוקן נאך אלעס וואס זיי עסן‪ ,‬ס‘זאל‬ ‫שליט“א ‪‘ -‬עלים לתרופה‘)‬ ‫מסגף זיין‪.‬‬ ‫זיין ריין פון ווערים‪ ,‬און צוליעב‬ ‫*‬ ‫•‬ ‫זייער פרומקייט‪ ,‬קוקן זיי אהן די‬ ‫פרומע ווי משוגע‪“ .‬והיית משוגע“‪,‬‬ ‫נאך א מעשה דערציילט מען אויפן‬ ‫אין חלום גערופן בהמ“ה‪...‬‬ ‫די פורקי עול און קלים ורקים וועלן‬ ‫ראפשיצער רב זי“ע‪ .‬א חסיד איז אמאהל‬ ‫ב‘ערתי ה‘קדש מ‘ן ה‘בית (כי תבא‬ ‫דוד‘ל מטאלנא זי“ע‪ ,‬פרעגן אן עצה‬ ‫געקומען צו אים‪ ,‬טראגנדיג א זאק‬ ‫כו‪:‬יג)‬ ‫דיך אנקוקן ווי משוגע‪“ ,‬ממראה‬ ‫און בעהטן א ברכה‪ .‬אזוי ווי פאר א‬ ‫אונטער זיין רעקיל‪ ,‬כדי זיינע מעשים‬ ‫מ‘דערציילט‪ :‬אמאהל איז א איד‬ ‫עיניך אשר תראה“‪ ,‬פון דעם וואס דו‬ ‫געווען זייער געענגט אין זיין פרנסה‪,‬‬ ‫יאהר איז געווען א טרוקען יאהר און‬ ‫זאלן בלייבן באהאלטן‪ .‬ווען ער איז‬ ‫קוקסט אזוי נאך פון ווערים וכדומה‬ ‫האט ער פארקויפט דעם ספר זוהר‬ ‫די תבואה איז געווען טייער‪ ,‬האבן זיי‬ ‫אריינגעקומען צום רבי‘ן‪ ,‬האט ער‬ ‫מיט דיינע אויגן‪( .‬שארית מנחם)‬ ‫הק‘‪ ,‬וואס ער האט געהאט אין זיין‬ ‫אנהייב ווינטער געמיינט אז אויך דאס‬ ‫אביסל געעפנט זיין רעקיל‪ ,‬אז דער רבי‬ ‫•‬ ‫יאהר וועט אזוי זיין‪ ,‬האבן זיי נישט‬ ‫זאל כאטש זעהן און וויסן‪ .‬האט אים דער‬ ‫שטוב‪ .‬ביינאכט האט ער גע‘חלומ‘ט ווי‬ ‫תשובה טוען ווען מ‘איז יונג‪...‬‬ ‫פארקויפט זייער תבואה‪ ,‬כדי צו ווארטן‬ ‫ראפשיצער רב אנגעקוקט און געזאגט‪:‬‬ ‫מ‘איז אים שטארק מצער און מ‘רופט‬ ‫בבוקר תאמר מי יתן ערב ובערב תאמר‬ ‫“דער יצר הרע האט דיך געכאפט און‬ ‫אים “בהמה“‪ .‬איז ער געגאנגען פרעגן‬ ‫אז די תבואה זאל נאך מער טייער ווערן‪,‬‬ ‫מי יתן בוקר (כי תבא כח‪:‬סז)‬ ‫דעם רב פון שטאט וואס דער חלום‬ ‫אריינגעלייגט אין זאק אריין‪“.‬‬ ‫אבער אצינד קומט אראפ אסאך גשמי‬ ‫אלע תוכחות• פון פ‘ תבא‬ ‫א מגיד האט געטייטשט דעם‬ ‫באדייט? פרעגט אים דער רב וואס‬ ‫ברכה‪ ,‬און די תבואה איז ביליג געווארן‬ ‫האסטו געטוען א טאג פריער? האט‬ ‫פסוק בדרך מוסר אויף די מענטשן‬ ‫וואס דרייען זיך ארויס פון טוען‬ ‫און זיי וועלן שאדן האבן אסאך געלט‬ ‫‪...‬וואס זאלן זיי טוען? האט זיי דער צדיק‬ ‫זענען שוין געווארן ברכות‪...‬‬ ‫ער דערציילט אז ער האט פארקויפט‬ ‫תשובה‪ ,‬ווייל אין די יונגע יאהרן לאזן‬ ‫דעם ספר זוה“ק‪ ,‬האט אים דער רב ברוך אתה בבואך וברוך אתה‬ ‫געענטפערט‪ :‬דער וואס האט געשפייזט‬ ‫זיי זיך וואוילגיין און זאגן אז ביי די‬ ‫געענפטערט‪ :‬ס‘איז א שטראף פאר‘ן בצאתך‪( .‬כי תבא כח‪:‬ו)‬ ‫די ארעמעלייט פאראיאהר‪ ,‬אינעם‬ ‫ארויס טראגן דעם ספר הזוהר פון‬ ‫עלטער וועלן זיי תשובה טוען‪ ,‬און‬ ‫מ‘קען זאגן בדרך צחות‪ :‬אין פרשת ‘כי‬ ‫הונגער יאהר‪ ,‬דער וועט אויך שפייזן די‬ ‫שטוב‪ ,‬ווייל די ר“ת פון “בהמה“ איז‬ ‫ווען ער ווערט אלט זאגט ער‪ ,‬ווען ער‬ ‫תבוא‘ שטייען די תוכחות‪ ,‬און אין פרשת‬ ‫רייכע לייט אינעם זעטיגן יאהר‪( .‬ליקוטי‬ ‫ב‘יערתי ה‘קודש מ‘ן ה‘בית‪( .‬רב חיד“א)‬ ‫וואלט געווען יונג‪ ,‬מיט יונגע כוחות‬ ‫אב ‪ -‬עניני פסח)‬ ‫‘כי תצא‘ שטייט ‘ויהפוך ה‘ אלקיך לך את‬ ‫•‬ ‫וואלט איך תשובה געטוען‪ .‬זאגט דער‬ ‫•‬ ‫הקללה לברכה‘‪—,‬אז דער באשעפער‬ ‫פארכאפט אינעם זאק‬ ‫פסוק‪“ :‬בבוקר תאמר מי יתן ערב“‪ ,‬אין‬ ‫בעסער משוגע‪ ,‬ווי קוקן ווי‬ ‫האט איבערגעדרייט די קללות אויף‬ ‫פונעם יצר הרע‪...‬‬ ‫די יונגע יאהרן וויל ער ווארטן אויף‬ ‫מ‘טאהר נישט‪...‬‬ ‫ברכות‪ .‬ברוך אתה ‘בבואך‘‪—,‬ד‪.‬מ‪ .‬אלע‬ ‫השקיפה ממעון קדשך מן השמים‪ ,‬קללות און תוכחות וואס שטייען אין‬ ‫והיית משגע ממראה עיניך אשר די עלטער‪“ ,‬ובערב“ ווען ער איז שוין‬ ‫פרשת ‘תבא‘ וועלן זיין ברכות‪ ,‬ברוך‬ ‫(כי תבא כו‪:‬טו)‬ ‫אלט‪ ,‬זאגט ער “מי יתן בוקר“‪ ,‬הלואי‬ ‫תראה‪( .‬כי תבא כח‪:‬לד)‬ ‫השמים‪.‬‬ ‫מן‬ ‫קדשך‬ ‫ממעון‬ ‫השקיפה‬ ‫מ‘דארף היטן די אויגן ווען מ‘גייט וואלט ער געווען איצט יונגער‪ ,‬וואלט‬ ‫אתה ‘בצאתך‘‪ ,‬ווייל אין פרשת ‘תצא‘‬ ‫(כי תבא כו‪:‬טו) ספר “גבעת שאול“‬ ‫אין די גאס‪ .‬אבער אמאהל שעהמט איך געהאט כח תשובה צו טוען‪...‬‬ ‫שטייט ‘ויהפוך ה‘ אלקיך את הקללה‬ ‫זאגט א שיינעם פשט אויף דעם‬ ‫•••‬ ‫מען זיך צו מאכן גדרים וועגן שמירת‬ ‫לברכה‘‪ ,‬ממילא אין פרשת תצא איז‬ ‫פסוק‪ ,‬אז ס‘גייט ארויף אויף די וואס‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ו‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין טיעפע‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫כי תכלה לעשר את כל מעשר תבואתך בשנה השלישת שנת‬ ‫ולקחת מראשית כל פרי האדמה‪( ...‬כי תבוא כו‪:‬ב)‬ ‫המעשר ונתתה ללוי לגר ליתום ולאלמנה ואכלו בשעריך ושבעו‬ ‫רש"י‪:‬‏א מענשט קומט אין זיין פעלד און זעהט א געצייטיגטע פייג‪ ,‬בונד ער‬ ‫(כי תבא כו‪:‬יב)‬ ‫ארום די פייג א "גמי" אלס א סימן און ער זאגט‪" :‬דאס איז ביכורים"‪.‬‬ ‫די גמרא (קידושין ל‪ ).‬זאגט‪ :‬לעולם ישלים אדם שנותיו שליש במקרא‪...‬‬ ‫‏דעם ענין פון בונדן דווקא א “גמי“ קען מען ערקלעהרן בדרך רמז‪ ,‬ווייל‬ ‫(די ערשטע תקופה פון א מענטש איז ‘במקרא‘‪ ,‬אמאהל שטארקט ער זיך‬ ‫ווען א מענטש שטייט אין זיין פעלד און זעהט ווי די פרוכט און תבואות‬ ‫אויף זיין יצה“ר און אמאהל נישט‪ ,‬דערנאך ‘שליש במשנה‘‪ ,‬ער שטייגט‪ ,‬ער‬ ‫זענען געצייטיגט געווארן‪ ,‬קען ער טראכטן “כחי ועוצם ידי עשה לי את החיל‬ ‫טוהט אונטן און איז מתקן אויבן)‪‘ .‬שליש בתלמוד‘‪ ,‬דאס איז די גרעסטע‬ ‫הזה“—מיין הארעוואניע און ארבעט האט דאס אלעס געמאכט‪ .‬ער קען‬ ‫מדריגה וואס איז פארהאן (בבא מציעא לג‪ ,).‬דאס איז דביקות און אהבת‬ ‫ח“‏ו פארגעסן אז אהן די הילף פון באשעפער‪ ,‬וואלט גארנישט געוואקסן‪.‬‬ ‫ה‘ (צו וואס מ‘קומט צו דורך ‘תלמוד‘ תורה)‪ .‬אויפ‘ן ווארט ‘בראשית‘ זאגן‬ ‫“כורך עליה גמי“—“גמי“ איז די ראשי תיבות פון ג‘דולים מ‘עשי י‘ (תהלים‬ ‫חז“ל‪ ,‬אז די וועלט איז באשאפן געווארן צוליעב די תורה‪ ,‬אידישע קינדער און‬ ‫קיא‪:‬ב)‪ ,‬ער זאל אנבינדן א סימן אז דער באשעפער האט אלעס באשאפן‪.‬‬ ‫‏(זרע קודש)‬ ‫ביכורים‪ .‬ס‘איז אלעס איינס‪ ,‬צוליעב ‘אידישע קינדער‘ וועלכע לערנען ‘תורה‘‬ ‫מיט ענוה (וואס איז מרומז אין ‘ביכורים‘)‪ .‬די מצוה פון ביכורים ווייזט אויף‬ ‫ארמי אובד אבי וירד מצרימה‪( ...‬כי תבא כו‪:‬ה)‬ ‫הכנעה‪ ,‬א איד דארף האבן ענוה און אמת‘דיגע הכנעה‪ ,‬ווי די משנה (ביכורים‬ ‫וואס פאר א שייכות האט “ארמי אובד אבי“‪ ,‬מיט “וירד מצרימה“? נאר‬ ‫פ“ג מ“ג) זאגט‪ :‬ווען דער מביא ביכורים איז אנגעקומען צום הר הבית‬ ‫לבן הארמי האט אויסגעפאפט יעקב אבינו און אים געגעבן לאה אנשטאט‬ ‫האט ער געלייגט דעם קארב אויף זיינע פלייצעס (ווי א פארמער) אפילו‬ ‫רחל‪ ,‬דעריבער איז יוסף נישט געווען דער בכור‪ ,‬און ווען יעקב האט געמאכט‬ ‫אגריפס המלך האט אזוי געטוען‪ ,‬צו ווייזן הכנעה פאר‘ן באשעפער‪ .‬דאס‬ ‫פאר יוסף דעם כתונות פסים האבן אים די ברידער מקנא געווען און ס‘איז‬ ‫איז די משנה מרמז (שם מ“א) ‘כיצד מצות ביכורים‪ ,‬אדם יורד לתוך שדהו‬ ‫דערפון ארויסגעקומען דער גלות מצרים‪ ,‬ווייל וואלט יוסף געווען דער בכור‪,‬‬ ‫וראה תאנה שבכרה כורך עליה גמי‘‪ .‬א מענטש וויל צוברעכן זיינע תאוות‪,‬‬ ‫וואלטן די ברידער אים נישט מקנא געווען ווייל א בכור באקומט דאך מער‬ ‫זאל ער נעמען די ערשטע פרי (צו וואס מ‘גלוסט די מערסטע)‪‘ ,‬כורך עליו‬ ‫פון אלע ברודער‪.‬‬ ‫(אלשיך הק‘)‬ ‫גמי‘‪ ,‬ער זאל טראכטן אז ס‘וועט קומען א טאג ווען ער וועט ליגן אין קבר‪,‬‬ ‫ס‘וועט שפראצן אויף אים גראז‪ .‬אזוי וועט ער קומען צו הכנעה און ענוה‪,‬‬ ‫ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך אלקיך (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫דאן וועט זיין יראת שמים און אהבת ה‘ זיין בשלימות (ביכורים איז א לשון‬ ‫פארוואס באצייכנט דער פסוק די שמחה בכל הטוב‪ ,‬וואס איז למעשה‬ ‫פון שלימות)‪ .‬דאס הייסט ‘שליש בתלמוד‘ וואס פון דעם איז קיין גרעסערע‬ ‫עניני עולם הזה? ערקלעהרט דאס דער דובנא מגיד מיט א משל‪ :‬ווען א‬ ‫מדה נישטא‪ .‬די גמרא (בבא בתרא פא‪ ).‬זאגט ‘הקונה שתי אילנות מביא ואינו‬ ‫מענטש באקומט פון זיין חבר א מתנה א גלאז‪ .‬לייגט ער דאס אין זיין‬ ‫קורא‘ (צוויי ביימער הייסט נאכנישט קיין פעלד צו קענען ליינען דערויף די‬ ‫קאך שאפע‪ ,‬און נוצט דאס ביז ס‘ווערט צעבראכן‪ .‬אבער אויב ער ווערט‬ ‫פסוקי ביכורים)‪ .‬מ‘קען זאגן א רמז‪ ,‬א צדיק וואס האט נאר די צוויי מדריגות‬ ‫איינגעלאדנט צו א סעודה ביים קעניג‪ ,‬און ער איז דארט נושא חן ביים‬ ‫(מקרא און משנה) ‘אין לו קרקע‘‪ ,‬שטייט ער נאכנישט פעסט אויף דער ערד‪,‬‬ ‫קעניג און ער גיט אים א גלאז במתנה לאות ידידות‪ ,‬דעמאלט לייגט ער דאס‬ ‫‘מביא‘ זיינע מעשים ווערן געברענגט צום באשעפער‪ ,‬אבער ‘ואינו קורא‘ ער‬ ‫אין זיין “גלאזערנע וויטרינע“‪ ,‬אין סאלון‪ ,‬און ווייזט פאר יעדן “דאס האב‬ ‫איז נאכנישט אין די מדריגה פון די ריכטיגע צדיקים אז דער באשעפער זאל‬ ‫איך באקומען פונעם קעניג“‪ .‬ס‘וועט נישט זיין ביי אים ווי סתם א גלאז צו‬ ‫זיי ענטפערן ווי נאר זיי רופן‪ .‬אבער ‘הקונה שלש אילנות‘‪ ,‬ער האט שוין אלע‬ ‫טרינקען‪ ,‬נאר א צייכן פון ‘ידידות‘‪ ,‬וואס ווייזט אויף די ליעבשאפט פונעם‬ ‫דריי מדריגות‪‘ ,‬קנה קרקע‘‪ ,‬ער שטייט שוין אויף א יסוד‪‘ ,‬מביא וקורא‘‪ ,‬אז ער‬ ‫קעניג צו אים‪ .‬דאס זעלבע איז ווען א מענטש איז זוכה צו השפעות טובות‬ ‫וועט רופן צום באשעפער וועט ער אים גלייך ענטפערן‪ .‬כי תכלה לעשר‪ ,‬אויב‬ ‫פון הימל‪ ,‬איז זיין שמחה נישט נאר אויף די עצם השפעות טובות‪ ,‬נאר ער‬ ‫ווילסטו ענדיגן און קונה זיין אלע מדריגות (עשר מידות)‪ ,‬בשנה השלישית‪,‬‬ ‫פריידט זיך אז ער האט נושא חן געווען ביים באשעפער‪ ,‬וואס האט אויף‬ ‫דו ביזט אנגעקומען צו אט די דריי מדריגות‪ ,‬זאלסטו וויסן אז דאס איז אלעס‬ ‫אים משפיע געווען מרוב טובו וחסדו‪ ,‬דאס זאגט דער פסוק‪“ :‬ושמחת בכל‬ ‫“ונתת ללוי“ ווייל דו האסט זיך מחבר געווען צו די צדיקי הדור‪“ ,‬ולגר“‪ ,‬און דו‬ ‫הטוב אשר נתן לך ה‘ אלקיך“‪ ,‬דיין שמחה דארף זיין דאפלט‪ ,‬ערשטנס אויף‬ ‫האסט געהאט אמת‘דיג הכנעה‪.‬‬ ‫די עצם השפעות טובות‪ ,‬אבער בעיקר דערפאר‪ ,‬ווייל ס‘ווייזט די אהבה פון‬ ‫(ספה“ק נועם אלימלך ‪ -‬לפי הבנת המתרגם)‬ ‫באשעפער צו דיר‪.‬‬ ‫(כוכב מיעקב)‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫>>>>>‬ ‫השקיפה ממעון קדשך מן השמים‪( ...‬כי תבא כו‪:‬טו)‬ ‫ס‘איז א מנהג ישראל צו לייענען דעם דא‏זיגן פסוק מיט א העכערע‬ ‫באשעפער‪ ,‬ווי דער נביא (מלאכי ג‪:‬י) זאגט‪“ :‬ובחנוני נא בזאת“‪ ,‬און אזוי אויך‬ ‫שטימע ווי די אנדערע פסוקים‪ .‬מ‘קען זא‏גן א טעם‪ ,‬ווייל די פרשה רעדט‬ ‫זא‏גט רש“י אין די פרשה‪“ ,‬עשינו מה שגזרת עלינו“‪ .‬דעריבער לייענט מען‬ ‫וועגן תרומות און מעשרות ווא‏ס אידן געבן‪ .‬די גמרא (שבת קיט‪ ).‬זאגט‬ ‫דעם פסוק מיט א הויך קול‪ ,‬צו ווייזן אז מיר שעהמען זיך נישט צו בעהטן‬ ‫“עשר בשביל שתתעשר“—אז מ‘מעג מיט דעם אויספראבירן כביכול דעם‬ ‫דעם באשעפער אז ער זא‏ל בענטשן די אידן אין זכות פון מצות מעשר‪.‬‬ ‫‏(מלבוש לשבת ויום טוב)‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ז‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬די תורה לערנט אונז‪ ...‬די געוואלדיגע מעלה פון שמחה‪...‬‬ ‫סגולה פון מצות ביכורים איז צו זיין א מסתפק במיעוט‬ ‫ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫“געב א קוק אויפ‘ן ברודער‪ ,‬ער‬ ‫און א שמח בחלקו נישט צו וועלן מער וויפיהל מ‘האט‪.‬‬ ‫גייט ארום און זינגט“‬ ‫דאס זאגט דער פסוק‪‘ ,‬ושמחת בכל הטוב‘‪—,‬סיי דער‬ ‫• עולם הבא פאר‘ן משמח זיין מענטשן‬ ‫הרה"ג ר' משה יעקב הלוי קאננער שליט"א‬ ‫וואס האט אסאך פעלדער און ברענגט א סאך פירות‪,‬‬ ‫חז“ל (תענית כב‪ ).‬דערציילן אז דער אמורא רב‬ ‫פון טאראנטא דערציילט וואס ער האט געהערט‬ ‫און סיי דער וואס האט נאר איין פעלד און ברענגט‬ ‫ברוקא האט אמאהל געפרעגט פון אליהו הנביא‬ ‫פון זיין טאטע הרה"ח ר' ישראל הלוי קאננער ע"ה‪,‬‬ ‫ווייניג פירות‪ ,‬פאר ביידע זאגט די תורה גלייך ‘ושמחת‬ ‫אינעם מארק פלאץ‪ ,‬ווער פון די מענטשן וואס דרייען‬ ‫בשעת'ן גרויסן חורבן ווען ער איז פאריתומ'ט‬ ‫בכל הטוב‘‪—,‬יעדער איינער זאל זיך פרייען מיט‘ן טוב‬ ‫זיך דא ארום אין מארק וועלן זוכה זיין צו עולם הבא‪,‬‬ ‫געווארן פון זיינע עלטערן הי"ד‪ ,‬און ער איז געווען‬ ‫וואס ער האט‪ ,‬און נישט וועלן מער ווי דעם‪ .‬די זעלבע‬ ‫האט אים אליהו הנביא אנגעוויזן אויף צוויי אידן אין‬ ‫צובראכן און צושפילטערט פונעם שרעקליכן‬ ‫איז אויך בנוגע רוחניות‪ .‬אז ווען ער זעהט דעם חבר‬ ‫מארק אז זיי זענען “בני עולם הבא“‪ .‬איז רב ברוקא‬ ‫מצב בכלל ובפרט‪ .‬האט ער זיך אפגערעדט‬ ‫אין א גרעסערע מדריגה‪ ,‬זאל מען אים נישט מקנא זיין‬ ‫שפעטער צוגעגאנגען צו די צוויי און זיי געפרעגט‬ ‫פאר‘ן בילגורייא רב זי"ע‪ ,‬איבער זיין ביטערן‬ ‫צו וועלן אנקומען צו די העכערע מדריגות‪ ,‬נאר מ‘זאל‬ ‫וואס זיי טוען‪ ,‬וועלנדיג דערגיין וואס איז זייער‬ ‫צער און טרויער‪ .‬ס'איז געווען נאך די מעשה‬ ‫דינען דעם באשעפער לויט זיין דרגא‪ ,‬און זיך פרייען‬ ‫גרויסע זכות אז אליהו הנביא איז מעיד אויף זיי אז‬ ‫אין פרעמישלאן ווען הרה"ק רבי משה'לע דער‬ ‫זיי זענען בני עולם הבא‪ .‬האבן די אידן געענטפערט‬ ‫עלטסטער זוהן פון מרן מהר"א זי"ע איז נעבעך‬ ‫“אינשי בדוחי אנן‪ ,‬מבדחינן עציבי“‪—,‬מיר זענען‬ ‫אומגעקומען כקרבן כליל ועולה הי"ד‪ .‬האט דער‬ ‫פרייליכע מענטשן און ווען מיר זעהען א טרויעריגע‬ ‫בילגורייא רב אים געענטפעט מיט א פאטערליכע‬ ‫מענטש זענען מיר אים משמח‪ ,‬און נאך האבן די אידן‬ ‫ליעבשאפט וועלענ‘דיג אים מחזק זיין‪" :‬וואס זאל‬ ‫געזאגט אז אויב זיי זעהען ווי צוויי מענטשן זענען‬ ‫איך דיר זאגן‪ ,‬געב א קוק אויפ'ן ברודער‪ ,‬ער גייט‬ ‫צוקריגט איינער מיט‘ן אנדערן זענען מיר זיך מטריח‬ ‫ארום און זינגט"‪( .‬מתוך מכתב שר' משה יעקב כתב לכ"ק‬ ‫און מיר מאכן שלום צווישן זיי‪[ ,‬און ווי רש“י זאגט‬ ‫מרן אדמו"ר מבעלזא שליט"א)‬ ‫דארט אויפ‘ן פלאץ אז די טירחא פלעגט זיין דורך‬ ‫מילתא דבדיחותא און פרייליך מאכן די מענטשן ביז‬ ‫“והיה“ּכי תבוא‪—,‬אז דו וועסט זיין בשמחה‪“ ,‬אשר ה‘‬ ‫די קריגעריי האט זיך ממילא אויפגעהערט]‪.‬‬ ‫אלקיך נתן לך“‪—,‬וועט דיר דער באשעפער כביכול‪,‬‬ ‫געבן א יישר כוח‪ ,‬און דיך באלוינען דערפאר‪.‬‬ ‫• אוועק נעמען צער השכינה דורך שמחה‬ ‫• זיך פרייען מיט‘ן גוט‘ס פון די תורה‬ ‫מיט דעם אליין וואס ער זאגט יעדן טאג “שלא עשני‬ ‫ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫דער מהרש“א ערקלעהרט דאס חשיבות פון גוי“‪“ ,‬שלא עשני עבד“‪ .‬און זיך פרייען מיט דעם אליין‬ ‫ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫משמח זיין און דערפרייען א צווייטער איד‪ ,‬לויט ווי אז ער איז א איד און האט די מעגליכקייט צו דינען‬ ‫“הטוב“ איז מרמז אויף די תורה‪ ,‬ווי חז“ל (ברכות‬ ‫חז“ל (סנהדרין פרק ו‘ משנה ה‘) זאגן אונז‪ :‬אז ווען דעם באשעפער‪( .‬אמרות טהורות)‬ ‫ה‪ ).‬זאגן‪“ :‬אין טוב אלא תורה“‪ ,‬אז א איד דארף זיך‬ ‫א איד איז בצער דעמאלט שפיהרט דער באשעפער‬ ‫פרייען אז ער האט די מעגליכקייט צו לערנען תורה‪.‬‬ ‫מיט אים זיין צער‪ ,‬און ער זאגט‪“ :‬קלני מראש קלני • א יישר כוח פון באשעפער פאר דיין שמחה‬ ‫דאס איז דער פסוק מרמז “ושמחת בכל הטוב“‪—,‬די‬ ‫מזרועי“‪—,‬ווייל איינער וואס ס‘טוהט אים וויי דער ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫גרעסטע שמחה וואס א איד קען האבן אויף די וועלט‬ ‫הגה“צ רבי חנוך צבי הכהן לווין‪ ,‬דער בענדינער רב‬ ‫קאפ אדער די הענט‪( .‬און חז“ל זאגן דארט אז דאס‬ ‫איז די שמחה פון לימוד התורה‪( .‬אוה“ח הק‘)‬ ‫זאגט דער באשעפער אפילו ווען מ‘הרג‘עט א רשע זצ“ל זאגט אויפ‘ן פסוק (כי תבא כו‪:‬א) “והיה כי תבוא‬ ‫• ער ווייזט אז ער גלייבט אין די אלע גוטס‪.‬‬ ‫וואס איז מחוייב מיתה אין בית דין‪ ,‬און כל שכן אל הארץ אשר ה‘ אלקיך נתן לך נחלה וירשתה וישבת‬ ‫וויפיהל דער באשעפער איז זיך מצער ווען ס‘טוהט בה“‪ ,‬חז“ל זאגן אז דארט וואו ס‘שטייט דאס ווארט‬ ‫ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה‘‬ ‫וויי פאר‘ן צדיק)‪ .‬און דעריבער ווען א מענטש איז “והיה“ איז דאס א לשון פון שמחה‪ .‬אזוי אויך געפונען‬ ‫אלוקיך (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫משמח א איד אונטן אויף די וועלט‪ ,‬איז ער מיט דעם מיר אז דאס ווארט “אשר“ איז א לשון פון “יישר כוח“‪.‬‬ ‫אייגענטליך פארוואס זאגט די תורה “ושמחת‬ ‫אויך משמח די שכינה הק‘ אויבן אין הימל‪ ,‬און מאכט [ווי חז“ל דרש‘ענען וואס דער באשעפער האט געזאגט‬ ‫בכל הטוב“ אז מ‘זאל זיך פרייען אויף אלע גוטס‬ ‫פאר משה רבינו אויף די לוחות “אשר שברת“‪—,‬יפה‬ ‫איר גרינגער פון איר צער כביכול‪.‬‬ ‫וואס דער באשעפער האט אונז געגעבן‪ ,‬ווען אין די‬ ‫פסוקים פריער איז שוין געשטאנען די אלע גוטס‬ ‫ששברת]‪ .‬מיט דעם טייטשט דער בענדינער רב‪ ,‬אז‬ ‫• זיין פרייליך מיט וויפיהל מ‘האט‬ ‫די תורה רעדט דא פון די גרויסע מעלה פון שמחה‪,‬‬ ‫וואס דער באשעפער האט מיט אונז געטוען ביי‬ ‫לויט די אויבנדערמאנטע גמרא אין מסכת תענית אז‬ ‫ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה׳‪( ...‬כי‬ ‫יציאת מצרים און ארייגיין קיין ארץ ישראל? נאר‬ ‫דורכ‘ן משמח זיין און פרייליך מאכן אנדערע אידן איז‬ ‫תבא כו‪:‬יא)‬ ‫ס‘זענען דא וואס דערמאנען די גוטס פון באשעפער‬ ‫מען זוכה צו עולם הבא‪ ,‬און דאס שטייט דא אין פסוק‬ ‫האט‬ ‫מצוה‬ ‫יעדער‬ ‫זאגט‪:‬‬ ‫שלמה“‬ ‫“תפארת‬ ‫דער‬ ‫>>>>>>>‬ ‫זיינע באזונדערע סגולות‪ ,‬ציצית תפילין מזוזה‪ .‬די‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ח‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬די תורה לערנט אונז‪ ...‬די געוואלדיגע מעלה פון שמחה‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫כאטש זיי האבן גארנישט‪ ,‬וועט פון דעם קומען די‬ ‫נאר ווען מ‘ווערט געזונט פון א קראנקהייט אדער‬ ‫• נישט געדינט און זיך נאך געפרייט‬ ‫גאולה בעזה“י‪ .‬און דעריבער שטייט דער סיבת הגלות‪,‬‬ ‫מ‘ווערט געראטעוועט פון א צרה ח“ו‪ ,‬אבער די‬ ‫תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלקיך‬ ‫מ‘זאל וויסן ווי אזוי דאס מתקן צו זיין‪ ,‬דורך זיך מחזק‬ ‫בעסטע גוטס וואס מ‘קען דאנקען דעם באשעפער‪,‬‬ ‫בשמחה‪( ...‬כי תבא כח‪:‬מז)‬ ‫זיין בעבודת ה‘‪ ,‬מיט שמחה טראץ די יסורים פון גלות‪.‬‬ ‫איז ווען מ‘זעהט אין יעדן מצב וויאזוי מ‘פיהרט‬ ‫הרה“ק רבי ברוך ממעזיבוז זי“ע‪ ,‬האט אמאהל‬ ‫עכ“ל‪“( .‬שפת אמת“ תרמ“ג ד“ה בפסוק)‬ ‫זיך מיט אים פון הימל‪ ,‬מיט חסדים ורחמים און אז‬ ‫געפרעגט פארוואס אויב ח“ו א איד דאוונט‬ ‫אלעס איז לטובה‪ ,‬און מיט דעם וואס ער פרייט זיך‬ ‫אהן שמחה‪ ,‬אדער ער טוהט עפעס אן אנדערע‬ ‫• נישט מענג געווען דעם שבת‬ ‫מיט אלעס וואס דער באשעפער גיט אים‪ ,‬ווייזט ער‪,‬‬ ‫מצוה‪ ,‬וואס ער האט דעמאלט נישט געקענט‬ ‫תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך‬ ‫אז ער גלייבט אין דעם‪( .‬כ“ק האדמו“ר מקלויזנבורג זצוק“ל)‬ ‫זיין בשמחה‪ ,‬איז צוליעב דעם זאל אים שוין‬ ‫ח“ו קומען די קללות פון די תוכחה? האט ער‬ ‫בשמחה ובטוב לבב‪( ...‬כי תבא כח‪:‬מז)‬ ‫חז“ל זאגן אז די שטראף איז געקומען צוליעב‬ ‫• די עצם נתינה פון באשעפער איז דיר חשוב‪.‬‬ ‫ערקלעהרט פשט אין פסוק אזוי‪“ :‬תחת אשר לא‬ ‫ושמחת בכל הטוב אשר נתן לך ה‘ אלקיך דעם וואס זיי האבן נישט מענג געווען דעם שבת‪ ,‬און‬ ‫עבדת את ה‘ אלקיך“‪—,‬נישט גענוג וואס דו האסט‬ ‫ולביתך‪( .‬כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫נישט געדינט דעם באשעפער‪ ,‬נאר דו האסט נאך‬ ‫אויף יעדע זאך וואס א איד באקומט פון‬ ‫געהאט דערפון א שמחה‪ ,‬דאס איז זיכער זייער‬ ‫באשעפער‪ ,‬לויבט ער אים מיט א פוהלע ברכה‪ ,‬ווייל‬ ‫שלעכט‪ ,‬און ס‘קומט דערויף א הארבער שטראף‪,‬‬ ‫ביי אים איז חשוב יעדער זאך וואס דער באשעפער‬ ‫און זיכער וועט א איד נישט טוען אזוי זאך‪ ,‬נאר‬ ‫גיט אים‪ ,‬און אזוי אויך פיהרט זיך דער באשעפער‬ ‫די תוכחה איז געזאגט געווארן אלס א ווארענונג‪.‬‬ ‫מיט‘ן איד מדה כנגד מדה‪ ,‬ער פרייט זיך מיט אים אין‬ ‫(ליקוטי יהושע)‬ ‫וואס פאר א מצב דער איד זאל זיך נישט געפונען‪.‬‬ ‫דאס זאגט דער פסוק‪“ :‬ושמחת בכל הטוב“‪—,‬דו‬ ‫אויף פון זיין ייאוש‪ ,‬וואס איז געקומען הערנדיג‬ ‫וועסט זיך פרייען מיט “אלע“ גוטע זאכן וואס דער‬ ‫דאס ווערטל פון רבי ר‘ בונם‪ ,‬וואס דאס האט אים‬ ‫באשעפער טוהט מיט דיר‪ ,‬אפילו אביסל‪ ,‬ווייל “אשר‬ ‫געגעבן א פרישער שטויס צו וועלן ווייטער לעבן‪,‬‬ ‫און‬ ‫נתן לך ה‘ אלקיך ולביתך“‪—,‬ס‘איז ביי דיר חשוב‬ ‫דאס איז מרומז אין פסוק “תחת אשר“ די אותיות וואס‬ ‫און ער האט מיט קוראזש און זיינע לעצטע כוחות‬ ‫באליעבט די עצם נתינה פון באשעפער‪( .‬ערוגת הבושם) קומען נאכ‘ן ווארט ‘אשר‘ האט דאס גורם געווען‪ .‬נאך‬ ‫זיך געראנגלט מיט‘ן וואסער‪ ,‬געקאפעט מיט די פיס‬ ‫און מיט די הענט ביז ער האט געפונען א ברעט וואס‬ ‫א‘ קומט ב‘‪ ,‬נאך ש‘ קומט ת‘‪ ,‬און נאך ר‘ קומט ש‘‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז די אותיות שבת‪( .‬הגר“א זצוק“ל)‬ ‫• שמחה בגלות וועט ברענגען די גאולה‬ ‫האט זיך אפגעריסן פון א דורכפאהרנ‘דיגע שיף‪ ,‬ער‬ ‫ושמחת בכל הטוב (כי תבא כו‪:‬יא)‬ ‫האט זיך שטארק אנגעכאפט אינעם ברעט‪ ,‬און אין‬ ‫• לאז מיר גריסן דעם לויתן‬ ‫אין “שפת אמת“ שטייט בזה“ל‪ :‬און אוודאי ביי‬ ‫א קורצע צייט האט ער מצליח געווען אנצוקומען‬ ‫תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך‬ ‫א מדה טובה דארף מען זיך לערנען‪ ,‬אז ווען אידישע‬ ‫בשלום צום וואסער בארדן‪ ,‬דארט אויפ‘ן וואסער‬ ‫בשמחה ובטוב לבב‪( ...‬כי תבא כח‪:‬מז)‬ ‫קינדער דינען דעם באשעפער אין גלות מיט שמחה‪,‬‬ ‫בארדן האט זיך פארזאמלט אסאך מענטשן‪ ,‬אבער‬ ‫מ‘דערציילט אז דער רבי ר‘ שמחה בונים פון‬ ‫דער געראטעוועטער‪ ,‬איז גלייך געפאלן אויפ‘ן האלז‬ ‫פונעם רבי ר‘ בונם און מיט התרגשות אויסגעשריגן‬ ‫פשיסחא זי“ע‪ ,‬איז אינגערהייט געווען א האלץ סוחר‪,‬‬ ‫• תשובה טוען מיט שמחה‬ ‫און צוליעבן זיינע געשעפטן איז ער אסאך מאהל‬ ‫“דו האסט מיך געראטעוועט פון א זיכערע טויט‪.‬‬ ‫תחת אשר לא עבדת את ה‘ אלוקיך‬ ‫געפאהרן האנדלן אויפ‘ן יריד אין דאנציג‪ .‬ביי איינע‬ ‫ווען נישט דיינע קלוגע ווערטער‪ ,‬וואלט איך‬ ‫בשמחה ובטוב לבב‪( ...‬כי תבא כח‪:‬מז)‬ ‫פון זיינע נסיעות קיין דאנציג‪ ,‬האט נעבן דעם טאך‬ ‫געווארן דערטראנקען פון גרויס ייאוש און בלבול‪,‬‬ ‫דער כח השמחה איז זייער גרויס‪ ,‬ובפרט‬ ‫פאסירט א טראגישע געשעעהניש‪ .‬א איד האט זיך‬ ‫פון יעדנס געשרייען‪ .‬אבער דו מיט דיין חכמה‬ ‫אין די אלול טעג די ימי הרחמים והרצון‬ ‫אויסגעגליטשט און אריינגעפאלן אין דעם רוישיג‘ן‬ ‫האסט מצליח געווען מיך צו ערוועקן צו שמחה און‬ ‫והתשובה‪ ,‬ווייל מ‘קען נישט תשובה טוען נאר‬ ‫טייך‪ ,‬און אנגעהויבן זיך צו דערטרונקען‪ .‬ראטעוועט!‬ ‫א שטארקער ווילן צו וועלן לעבן‪ .‬אין דיין זכות בין‬ ‫ווען מ‘איז בשמחה‪ .‬און אזוי איז מרמז דער‬ ‫ראטעוועט! האבן אלע געשריגן‪ ,‬אלע אויסער איינער‪,‬‬ ‫איך געראטעוועט געווארן‪ .‬שפעטער ווען דער רבי‬ ‫הייליגער “תפארת שלמה“ (פ‘ ויגש ד“ה ועתה‪,‬‬ ‫דער רבי ר‘ שמחה בונים האט זיך נישט פארלוירן‪ ,‬און צו‬ ‫ר‘ בונם איז געוועארן א רבי און א מנהג פון אסאך‬ ‫וה“דברי שמואל“ ע‘ צח‪ ,‬ועוד) דעם פסוק‬ ‫יעדנ‘ס וואונדער האט מען אים געהערט אויסשרייען‬ ‫חסידים‪ ,‬פלעגט ער דערציילן די דאזיגע געשיכטע‪,‬‬ ‫(בראשית מה‪:‬ה) “ועתה אל תעצבו“‪—,‬דאס‬ ‫צום זינקענדיגער‪“ :‬זיי אזוי גוט און גריס מיר דעם‬ ‫און ביים ענדע האט ער אויסגעפיהרט‪“ :‬זעהט ווי‬ ‫ווארט “ועתה“ באדייט ‘תשובה‘ (מד“ר נא ו)‪,‬‬ ‫לויתן“‪ ,‬דער זינקענדיגער האט זיך שוין געהאט‬ ‫גרויס איז דער כח פון שמחה“‪.‬‬ ‫איר טוהט טאקע תשובה אבער ‘אל תעצבו‘‪—,‬‬ ‫מייאש געווען זיך צו קענען ראטעווען פונעם רוישיגן‬ ‫***‬ ‫נישט מיט קיין עצבות נאר מיט שמחה‪.‬‬ ‫וואסער‪ ,‬אבער פלוצלינג האט ער זיך געגעבן א כאפ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ט‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין אוצר‪...‬מעשי צדיקים אויף די פרשה‪..‬‬ ‫געווארן זעכציג יאהר אלט‪ .‬במילא איז נאכנישט‬ ‫גערופן אין שפיטאל‪ ,‬אז ער זאל זעהן וואס ס‘האט‬ ‫‪E‬‬ ‫מקויים געווארן די ערשטע ברכה פון לעבן לאנג‪,‬‬ ‫און איך ווייס אז איך וועל נאכנישט שטארבן‪.‬‬ ‫ס‘קען נישט זיין אז מיין זוהן וועט שטארבן ווען‬ ‫ליידער פאסיהרט‪ .‬ווען דער טאטע האט געזעהן‬ ‫דעם זוהן ליגנדיג אין זיין שווערן צושטאנד איז‬ ‫ער איבערהויפט נישט דערשראקן געווארן‪ ,‬נאר‬ ‫“‏ וי שווער ס‘קומט אהן‪“. .‬‏‬ ‫ונתתה ללוי לגר ליתום ולאלמנה ואכלו‬ ‫איך לעב נאך‪ .‬דערפאר גיי איך אהיים און ער‬ ‫געשטאנען רואיג און באטראכט זיין זוהן‪ .‬דער‬ ‫בשעריך ושבעו‪( .‬כי תבא כו‪:‬יב)‬ ‫וועט זיין געזונט‪ !...‬צום צום גרויס וואונדער און‬ ‫דאקטאר האט געקלעהרט אז דער טאטע כאפט‬ ‫די עלטערן פון הרה“ק רבי משה מקאברין‬ ‫איבעראשונג פונעם רב און דאקטאר‪ ,‬האט דער‬ ‫נישט וואס דא גייט פאר‪ ,‬האט ער אים געפרעגט‪:‬‬ ‫זצוק“ל האבן געוואוינט אין א שטעטל וואו‬ ‫נס טאקע פאסירט‪ .‬דער זוהן האט זיך צוביסלעך‬ ‫דו ווייסט וואס איז מיט דיין זוהן? אבער דער טאטע‬ ‫דאס ארעמקייט האט דערגרייכט צום העכסטן‬ ‫ערהוילט און דערנאך געזונטערהייט פארלאזט‬ ‫איז געבליבן שטיין רואיג‪ .‬ביז דער דאקטאר האט‬ ‫שטאפל‪ .‬האבן זיי זיך אונטערגענומען צו שפייזן‬ ‫דעם שפיטאל און אהיימגעגאנגן!‬ ‫קלאהר געזאגט פאר‘ן טאט‘ן וואס דא גייט פאר‪ ,‬אז‬ ‫די ארעמעלייט‪ ,‬מיט די אייגענע הענט‪ ,‬זיי האבן‬ ‫‪E‬‬ ‫זיין זוהן האט בלויז געציילטע שטונדן צו לעבן‪...‬‬ ‫געבאקן ברויט‪ .‬אבער אזוי ווי דער פארלאנג איז‬ ‫באצאהלט די צ ו י הונדערט גולדן‪. .‬‬ ‫ולברך את כל מעשה ידך והלוית גוים‬ ‫רופט זיך אהן דער טאטע און זאגט‪“ :‬ס‘איז גארנישט‬ ‫געווען גרויס‪ ,‬זענען זיי פשוט נישט אנגעקומען‬ ‫מיט די ארבעט‪ ,‬די ארעמעלייט פלעגן זיך זייער‬ ‫רעגן און ממש שעלטן‪ ,‬און זיי זענען געווארן‬ ‫רבים ואתה לא תלוה (כי תבא כח‪:‬יג)‬ ‫דערפון אויפגעברויזט‪ ,‬אז זיי האבן געקלעהרט זיך‬ ‫‏אין שטוב פון הייליגן בעל שם טוב זי“‏ע איז‬ ‫ארויסלאזן דערפון‪ .‬ווען זיי האבן זיך אפגערעדט‬ ‫אויפגעוואקסן א יתומה‪ ,‬וואס איז א כלה געווארן‬ ‫פאר זייער הייליג‘ן זוהן‪ ,‬הרה“ק רבי משה‪ ,‬האט‬ ‫מיט א יתום וואס איז אויפגעוואקסן אין שטוב פון‬ ‫ער זיי בארואיגט און געזאגט‪ :‬אז נאר אזוי איז די‬ ‫זיין תלמיר הרה“‏ק רבי וואלף קיצעס זצ“‏ל‪ .‬דער‬ ‫מצוה חשוב‪ ,‬ווען זיי זאלן באקומען נאר גוטע און‬ ‫בעל שם טוב‪ ,‬אלס דער עומד מצד הכלה‪ ,‬האט‬ ‫הארציגע ברכות פאר די מצוה‪ ,‬וואלט דאס נישט‬ ‫זיך אונטערגענומען צו געבן צוויי הונדערט גולדן‬ ‫געווען אזוי אנגענומען ווי ווען מ‘זעהט ווי שווער‬ ‫אלס נדן‪ ,‬און רבי וואלף האט זיך אונטערגענומען‬ ‫ס‘קומט איצט אהן‪...‬‬ ‫צו לערנען תורה מיט‘ן חתן נאך זיין חתונה‪.‬‏ביום‬ ‫מיט מיין זוהן‪ ,‬איך גיי שוין אהיים! זיי האבן געמיינט‬ ‫‪E‬‬ ‫“די ואונדערליכע ברכה פונעם חפץ ח ים‪“. .‬‏‬ ‫החופה איז רבי וואלף געקומען בעהטן דאס געלט‬ ‫אז דער טאטע איז ליידער שוין אלט און פארשטייט‬ ‫פון בעש“‏ט‪ .‬אבער דער בעש“‏ט האט נישט‏געהאט‬ ‫נישט וואס מ‘זאגט אים‪ .‬האט מען אים פראבירט‬ ‫קיין איין פרוטה‪ ,‬רבי וואלף וואס האט געוואוסט‬ ‫צו ערקלעהרן וואס דא וועט געשעהן ל“ע‪ .‬אבער‬ ‫דער טאטע זאגט ווידער‪ :‬ער וועט אי“ה זיין געזונט‬ ‫והותירך ה‘ לטובה בפרי בטנך‪(...‬כי תבא‬ ‫דעם כח פון בעש“‏ט צו פועל‘ן ישועות‪ ,‬האט‬ ‫און איך גיי אהיים פון דא‪ .“!...‬און ער רופט זיך אהן‬ ‫כח‪:‬יא)‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז מ‘גייט נישט צו די חופה ביז ס‘וועט‬ ‫צו רבי שלום ז“ל‪“ :‬איר מיינט געוויס אז איך ווייס‬ ‫דער ירושלים‘ער מגיד הגאון רבי שלום‬ ‫זיין דאס געלט‪ ,‬ווייל אנדערש וועט ער נישט‬ ‫נישט וואס ס‘טוהט זיך מיט מיר?‪ ...‬וויל איך אייך‬ ‫שוואדראן ז“ל האט דערציילט וואס ער האט‬ ‫קענען לערנען מיט‘ן חתן‪.‬‬ ‫עפעס דערציילן‪ :‬מיט יאהרן צוריק ווען דער חפץ‬ ‫אליין בייגעוואוינט אין א שפיטאל אין אמעריקא‪.‬‬ ‫‏ביני לביני איז אריינגעקומען ר‘ לייב‬ ‫חיים האט ארויסגעגעבן זיין חשובע ספר ‘‘משנה‬ ‫א איד האט געהאט ר“ל א שווערן עקסידענט‪,‬‬ ‫קרעמינער און געזאגט מיט א ציטער צום בעש“‏ט‪,‬‬ ‫ברורה האט ער געבעטן א גרופע פון יונגעלייט צו‬ ‫און זיך געראנגעלט מיט‘ן לעבן ליגנדיג אין‬ ‫אז דער פריץ פון די געגנט האט אים געשיקט זאגן‪,‬‬ ‫לערנען זיין ספר‪ ,‬און זעהן אויב ס‘איז גוט און מ‘קען‬ ‫שפיטאל אין א קריטישן צושטאנד‪ .‬די דאקטורים‬ ‫אז דער בעש“‏ט איז אים שולדיג טויזנט רובל‪,‬‬ ‫דאס פארשטיין‪ .‬און איך בין דעמאלט געווען פון די‬ ‫האבן געזאגט אז ער האט בלויז געציילטע שטונדן‬ ‫וואס ער האט זיך אונטערגענומען צו צאהלן אלס‬ ‫חברה וואס האבן דאס געלערנט‪.‬‬ ‫צו לעבן‪ .‬מ‘האט גערופן א שוועסטער‪ ,‬זי זאל‬ ‫פדיון שבויים‪ ,‬און האט געסטראשעט‪ ,‬אז אויב‬ ‫דער צדיק האט שטארק הנאה געהאט דערפון‪,‬‬ ‫קומען צו איר ברודער איידער ער גייט אוועק‬ ‫דאס געלט וועט נישט ווערן באצאהלט וועט ער‬ ‫דערפאר האט ער מיך געבענטשט מיט צוויי ברכות‪,‬‬ ‫פון די וועלט ל“ע‪ .‬ווען זי האט געזעהן אין וואס‬ ‫ארעסטירן דעם בעש“‏ט‪ .‬ווען דער בעש“‏ט האט‬ ‫איינס‪ :‬אז איך זאל האבן אריכות ימים‪ ,‬און צווייטן‘ס‪:‬‬ ‫פאר א שווערע צושטאנד איר ברודער געפונט‬ ‫דאס געהערט‪ ,‬האט ער געהייסן איינשפאנען‬ ‫אז קיינער פון מיינע קינדער זאלן נישט שטארבן ביי‬ ‫זיך‪ ,‬האט זי ביטערליך געוויינט‪ ,‬און געזאגט אז‬ ‫זיין פערד און וואגן‪ ,‬און געהייסן פאר ר‘ לייב ער‬ ‫מיין לעבן! און דער איד פיהרט אויס‪ :‬היינט בין איך‬ ‫זיי האבן נאך אן אלטן טאט‘ן‪ ,‬האט מען אים‬ ‫זאל שוין פאהרן צום פריץ באצאהלן דעם חוב‪,‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫י‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין אוצר‪...‬מעשי צדיקים אויף די פרשה‪..‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫‏“‏פארוואס קומט מיר דער רבי דריי רובל? ‏“ האט‬ ‫‪E‬‬ ‫כדי ער זאל קענען זיין צוריק צו‏די חופה‪ .‬ר‘ לייב‬ ‫דער טריסקער מגיד אים געענטפערט‪“ :‬איך‬ ‫וועל דיר דערמאנען א מעשה וואס איז געווען‬ ‫מיט אסאך יאהרן צוריק‪ :‬ווען דו ביסט געווען א‬ ‫דער באשעפער אל ין וועט דיר בארגן‪!. .‬‬ ‫יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב (תבא כח‪:‬יב)‬ ‫האט נישט געהאט ביי זיך קיין איין פרוטה‪ ,‬און‬ ‫נישט פארשטאנען וויאזוי ער וועט בא‏צאהלן‬ ‫דעם חוב‪ ,‬אבער אז דער בעש“‏ט הייסט פאהרן‪,‬‬ ‫יונגער בחור בין איך געווען איינגעזעצט אין קיוב‬ ‫פארט מען‪ .‬‏אויפ‘ן וועג האט ר‘ לייב געטראכט‬ ‫א חסיד האט זיך אמאהל באקלאגט פאר הרה“ק‬ ‫אין תפיסה‪ ,‬די תפיסה איז געווען אויפ‘ן צווייטע‬ ‫צו זיך‪ ,‬וויאזוי וועט ער באצאהלן דעם חוב‪,‬‬ ‫בעל ‘תפארת שלמה פון ראדאמסק זצ“ל‪ ,‬אז ער‬ ‫שטאק‪ ,‬און דארט איז אויך געווען דער בית משפט‪,‬‬ ‫אפשר וועט דעם פריץ געפעלן איינס פון די‬ ‫האט נישט קיין געלט צו האנדלען‪ .‬האט אים דער‬ ‫אונטן איז געווען די קאך‪ ,‬וואו דארט האט מען‬ ‫פערד‪ ,‬און ער וועט דאס נעמען אנשטאט דעם‬ ‫רבי געזאגט‪ :‬טוה ווי אנדערע סוחרים‪ ,‬בארג ביי די‬ ‫אנגעגרייט עסן פאר אלע ארעסטאנטן‪ ,‬און דו‬ ‫חוב‪ ?...‬ער קומט אהן צום פריץ‪ ,‬און דער פריץ‬ ‫אנדערע סוחרים און קויף איין סחורה‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫אלס בחור ביסט געווען געדונגען צו טיילן די‬ ‫נעמט אים אויף שיין‪ ,‬ווייל ער הא‏ט געהא‏פט אז‬ ‫ווי דו וועסט פארדינען וועסטו צוריקצאהלן די‬ ‫עסן‪ ,‬ס‘האט דיר זייער וויי געטוען אז א רבי זיצט‬ ‫ער ברענגט אים דאס געלט‪ .‬כדי צו שלעפן צייט‪,‬‬ ‫הלואה‪ .‬האט אים דער סוחר געזאגט‪ :‬ווער וועט מיר‬ ‫אין תפיסה און דו האסט מיר אלס געוואלט א‬ ‫איז איינגעפאלן פאר ר‘ לייב א געדאנק‪ ,‬און ער‬ ‫בארגן‪ ,‬ווען יעדער ווייסט אז איך האב נישט פון וואו‬ ‫טובה טוען‪.‬‏איין טאג האסטו אריין געברענגט צו‬ ‫הא‏ט זיך געוואנדן צום פ‏ריץ‪ ,‬און געזא‏גט‪ :‬מיין‬ ‫די שופטים טיי‪ ,‬ווען זיי האבן גערעדט וועגן מיין‬ ‫חשוב‘ער האר‪ ,‬איך קען דיך אלס אן א‏רענטליכער‬ ‫משפט‪ ,‬און זיי האבן באשלאסן אז איך בין ריין און‬ ‫מענטש‪ ,‬איך בין זיכער אז דו וועסט נישט נעמען‬ ‫דאס וואס מ‘האט אויף מיר גע‘מסר‘ט איז פשוט א‬ ‫קיין געלט ווא‏ס באלאנגט נישט פאר דיר‪ ,‬אפשר‬ ‫בלבול‪ ,‬און איך וועל ווערן פריי פון תפיסה‪ .‬ווען‬ ‫קענסטו נאכאמאהל איבערקוקן וויפיהל מיין‬ ‫דו האסט דאס געהערט‘ האסטו מיר געוואלט‬ ‫רבי איז דיר שולדיג? ‏דער פריץ איז געווארן‬ ‫מהנה זיין‘ ביסטו מיר געקומען מבשר זיין‪“ :‬דער‬ ‫איבערגענומען פון דעם קא‏מפלימענט‪ ,‬און הא‏ט‬ ‫רבי איז פריי! דער רבי איז פריי! ‏“ באלד האב איך‬ ‫זיך אראפ‏געזעצט צוזאם רעכענען די חשבונות‬ ‫זיך אנגערופן צו מיין גבאי‪“ :‬יעצט גלייבסט דו‬ ‫ווא‏ס ער הא‏ט מיט‘ן בעל שם טוב‪ ,‬און ר‘ לייב זיצט‬ ‫צו באצאהלן? האט אים דער צדיק געזאגט‪:‬אויב‬ ‫שוין מיין חלום וואס איך האב דיר אינדערפרי‬ ‫און ווארט מיט‏א ציטער‪ ,‬ווער ווייסט צו דער חוב‬ ‫אזוי‪ ,‬פאר דיר שטייט שוין דער ענטפער אין די‬ ‫דערציילט אז היינט גייט מען ארויס פון תפיסה?!‬ ‫וועט נישט וואקסן נאכ‘ן איבער רעכענען‪...‬‬ ‫הגדה‪“ :‬ושאינו יודע לשאול“‪ ,‬איינער וואס קען נישט‬ ‫דער בחור וואס איז געקומען אונז מבשר זיין‬ ‫אבער צו זיין גרויס וואונדער זעהט ער‪ ,‬ווי‬ ‫בארגן‪ ,‬ווייל ער האט נישט פון וועמען‪“ ,‬את פתח‬ ‫וועט געבענטשט ווערן אז זיינע קינדער וועלן‬ ‫פלוצים ווארפט דער פריץ אריין אין פייער דעם‬ ‫לו“‪ ,‬וועט אים דער באשעפער אליין בארגן‪ ,‬און איך‬ ‫פריי זיין פון דינען אין מיליטער‪ ,‬און ווען מיר‬ ‫שטר חוב וואס ער האט געהאט‪ ,‬און ער זא‏גט צו‬ ‫ווינטש דיר‪“ :‬יפתח ד‘ לך את אוצרו הטוב מן השמים‬ ‫וועלן ארויס גיין זאלסטו געבן דעם ארימען בחור‬ ‫ר‘ לייב‪“ :‬נאך א מזל אז איך הא‏ב איבערגערעכנט‪,‬‬ ‫ויברך את כל מעשה ידיך“‪.‬‬ ‫דריי רובל אלס א מתנה פאר‘ן מבשר זיין די גוטע‬ ‫ווייל נישט נאר איז ער מיר גארנישט שולדיג‪ ,‬נא‏ר‬ ‫‪E‬‬ ‫“‏באצאהלט די דר י רובל‪“. .‬‏‬ ‫בשורה“‏‪ .‬‏דער גבאי האט פארגעסן דיר צו געבן‬ ‫איך הא‏ב גא‏ר גענומען פון אים צוויי הונדערט‬ ‫די דריי רובל וואס איך האב דיר צוגעזאגט‪ ,‬איך‬ ‫גולדן צופיהל‪“...‬‏ און תוך כדי דיבור הא‏ט ער‬ ‫האב געווארט אויפ‘ן טאג ווען דו וועסט קומען‬ ‫דערלאנגט פאר רבי לייב די צוויי הונדערט גולדן‪.‬‬ ‫בעהטן א ברכה פאר דיינע קינדער וועגן מיליטער‪,‬‬ ‫ואמרת אליו הגדתי היום לה‘ אלוקיך‪( .‬כי‬ ‫‏רבי לייב איז געווא‏רן שטארק איבערראשט פון‬ ‫תבא כו‪:‬ג)‬ ‫און יעצט נעם די דריי רובל וואס איך האב דיר‬ ‫דעם געלט ווא‏ס ער הא‏ט באקומען‪ ,‬און אויפ‘ן‬ ‫רש"י‪" :‬ואמרת אליו"‪—,‬שאינך כפוי טובה‬ ‫דעמאלט צוגעזאגט“‏‪ .‬‏דער גביר איז געווען פול‬ ‫וועג צוריק הא‏ט ער פאר יעדן דערציילט די‬ ‫‏צום טריסקער מגיד זי“‏ע איז אמאהל געקומען‬ ‫מיט וואונדער‪ ,‬א מעשה וואס ער האט שוין כמעט‬ ‫גרויסקייט פון בעש“‏ט‪ .‬אין די זעלבע צייט איז‬ ‫א גביר מיט זיין זוהן און געבעהטן דעם מגיד א ברכה‬ ‫פארגעסן און אפילו נישט געוואוסט דעמאלט אז‬ ‫דער בעש“‏ט געזיצן ביי זיך אין צימער‪ ,‬און געגעבן‬ ‫אז זיין זוהן זאל פטור ווערן פון צו דארפן דינען אין‬ ‫דער רבי וואס איז געווען אין תפיסה‪ ,‬איז געווען‬ ‫א קלאפ ‏אויפ‘ן טיש זא‏גנ‘דיג‪“ :‬איך אייל מיך‬ ‫מיליטער‪.‬‏האט דער טריסקער מגיד זיך אנגערופן צו‬ ‫דער טריסקער מגיד‪ .‬אבער דער הייליגע מגיד‬ ‫צו גיין צו די חופה‪ ...‬און גלייך ווי רבי לייב איז‬ ‫זיין גבאי‪“ :‬גיי צאהל אפ דער גביר די דריי רובל וואס‬ ‫זי“‏ע פארגעסט קיינמאהל נישט אז ער דארף מכיר‬ ‫אנגעקומען‪ ,‬האט‏ער אים געהייסן געבן די צוויי‬ ‫איך קום אים! ‏“‏דער גבאי האט באלד געברענגט דריי‬ ‫טובה זיין פאר א איד‪.‬‬ ‫הונדערט גולדן פאר רבי וואלף דער מחותן‪ ,‬און‬ ‫רובל און דערלאנגט דעם גביר‪ .‬אבער דער גביר וויל‬ ‫‪E‬‬ ‫מ‘איז געגאנגען צו די חופה‪...‬‏(שבחי בעל שם טוב)‬ ‫נישט נעמען די דריי רובל‪ ,‬און פרעגט מיט וואונדער‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יא‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה מרבוה“ק מבעלזא זי“ע‬ ‫ַמיין אוצר‪...‬אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫צום טאג‪ ,‬פרייטאג ו‘ אלול תשע“ה‪ ,‬האט הרה“ח לאנגע צייט‪ ,‬איך קום דיר נאך א יישר כוח‪ ,‬אויף דעם‬ ‫‪b‬‬ ‫רבי אליעזר משה‪ ,‬פארלאזט די וועלט און איז ארויף וואס דו האסט דיך מצרף געווען מיט אונז צו ברכת‬ ‫לעולם שכולו טוב‪ .‬חס“ד שנים כנגד חס“ד ימים‪ .‬מרן המזון“‪ .‬‏מר ‏ן זי“ע‏ הא ‏ט זי ‏ך פאר‏ אי ‏ם באדאנקט‪,‬‏און‏‬ ‫“מרן זי“ע איז קיינעם נישט‬ ‫‪b‬‬ ‫אי ‏ם ווארעם געבענטשט‪.‬‬ ‫זי“ע איז קיינעם נישט שולדיג געבליבן‪.‬‬ ‫שולדיג געבליבן‪“...‬‬ ‫‪b‬‬ ‫“ביכורים פון קנאבל‪“...‬‬ ‫“וואו ביזטו געווען אזא‬ ‫ואמרת אליו הגדתי היום לה‘ אלקיך‪( ...‬כי‬ ‫תבא כו‪:‬ג)‬ ‫לאנגע צייט?“‬ ‫רש"י (בשם הספרי)‪" :‬ואמרת אליו"—שאינך כפוי‬ ‫ועתה הנה הבאתי את ראשית פרי‬ ‫טובה‪( ,‬צו באצאהלן שלעכט'ס אנשטאט גוט'ס)‬ ‫האדמה‪( ...‬כי תבא כו‪:‬י)‬ ‫דעם ענין פון הכרת הטוב לערנען מיר ארויס‬ ‫הגה“צ רבי אברהם צבי ווייס זצ“ל‪ ,‬דער “נוה‬ ‫פון די פרשה‪ .‬אזוי ווי רש“י ברענגט פון ספרי‪ ,‬ואמרת אליו הגדתי היום לה‘ אלקיך‪( ...‬כי‬ ‫אחיעזר“ רב‪ ,‬האט דערציילט אז זיין זיידע הרה“ק‬ ‫תבא כו‪:‬ג)‬ ‫“ואמרת אליו“—שאינך כפוי טובה‪.‬‬ ‫רבי אהרן ווייס מבענדקאוויץ זצ“ל (א ברודער‬ ‫רש"י (בשם הספרי)‪" :‬ואמרת אליו"—שאינך כפוי‬ ‫ו‘ אלול תשע“ה איז נפטר געווארן זקן ושבע‬ ‫פונעם “אמרי יוסף ‏“ פון ספינקא) איז אמאהל געווען‬ ‫טובה‪( ,‬צו באצאהלן שלעכט'ס אנשטאט גוט'ס)‬ ‫ימים‪ ,‬איינער פון די חשובע אידן ותלמיד חכם‬ ‫ביי כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע און אויפ‘ן טיש איז‬ ‫אין ‏די ‏ערשט ‏ע יאהרן ‏ווא ‏ס כ“ק מרן מהר“א‬ ‫מופלג‪ ,‬הרה“ח ר‘ אליעזר משה בערנאטה ז“ל‪ ,‬אין‬ ‫קנאבל‬ ‫קארב פוהל מיט שיינע גרויסע ָ‬ ‫געשטאנען א ָ‬ ‫זי“ ‏ע האט ‏געוואוינט ‏אין ‏תל ‏אביב‪ ,‬פלעגט קומען א‏‬ ‫עלטער פון פיהר און ניינציג יאהר‪ .‬ר‘ אליעזר משה‬ ‫קנאבל‪,‬‬ ‫און מרן זי“ע האט געהאלטן אין די האנט די ָ‬ ‫פרעמדער בחור‏‪ ,‬יעדן פרייטאג‏ צ ‏ו נאכט‘ס‏ לערנען‬ ‫איז געווען א גאר ווארימער איד‪ .‬אלס בחור האט‬ ‫דאס גוט באטראכט‪ ,‬צוריק געלייגט אין קארב און‬ ‫אין‏ בי ‏ת המדרש‪ ,‬בשעת‏ מרן‏ זי“ע‏ הא ‏ט געפיהרט דעם‬ ‫ער זוכה געווען משמש צו זיין כ“ק מרן מהר“א‬ ‫נאכאמאהל גענומען אין די האנט‪ ,‬ארויסווייזנ‘דיג‬ ‫שבת טיש‏‪ ,‬אויף‏ ד ‏י אנדערע‏ זיי ‏ט פון בית המדרש‪.‬‏‬ ‫מבעלזא זי“ע‪ ,‬צוזאמען מיט‘ן משמש בקודש‬ ‫קנאבל‪ .‬ס‘איז געווען א גרויס‬ ‫א חשיבות צו די ָ‬ ‫אין יענע צייט האט זיך געמאכט ‏שבתו ‏ת ווא ‏ס ס‘איז‬ ‫הרה“ח רבי שמואל פארגעס ז“ל‪ ,‬ווען מרן זי“ע האט‬ ‫וואונדער פאר מיין זיידע‪ ,‬און מרן זי“ע האט דאס‬ ‫‏ניש ‏ט געווען ‏קיין ‏מנין ‏צום בענטשן ‏ברכת ‏המזון‪.‬‬ ‫זיך אויפגעהאלטן אין די שטאט פעסט בשעת די‬ ‫מרגיש געווען‪ .‬האט אים מרן זי“ע געזאגט אזוי‪ :‬פאר‬ ‫‏פלעגט‏מע ‏ן בעהטן‏דעם‏בחור‏ער‏זאל‏קומען‏זיך‏מצרף‏‬ ‫צווייטע וועלט קריג‪ ,‬אין‬ ‫דיר‪ ,‬איז דא געווען א איד פון אונגארין און ער האט‬ ‫זיין ‏אלס ‏א‏ צעהנטער‪,‬‏ מ‘‏זאל ‏קענען ‏בענטשן מיט א‬ ‫שטוב פון זיין פאטער‬ ‫קנאבל‪ .‬דער איד‬‫קארב מיט שיינע ָ‬ ‫מיר געברענגט א ָ‬ ‫מנין און זאגן ‘נברך ‏לאלוקנו‘‪ .‬‏מיט ‏די ‏ציי ‏ט איז‏ דער‏‬ ‫הגה“צ רבי שמואל בער‬ ‫האט אוודאי געטראכט אז ער ברענגט מיר ביכורים‪,‬‬ ‫בחור‏ ‏א חת ‏ן געוואר ‏ן און ‏געפאהרן‏ חתונה ‏האבן ‏קיין‬ ‫בערנאטה ז“ל‪ ,‬דער ראש‬ ‫קנאבל וואס א איד האט געברענגט אלס‬ ‫דעריבער‪ָ ,‬‬ ‫‏אמעריקא‪ .‬אבע ‏ר אזוי ‏ווי ‏ער ‏איז ‏נישט ‏געקומען ‏פון‬ ‫השוחטים‪ ,‬און חזן אין‬ ‫ביכורים‪ ,‬האט ביי מיר א חשיבות אז ס‘זאל שטיין‬ ‫‏א ‏חסידי‘ש ‏ע שטוב‪,‬‏ איז‏ ער‏ ניש ‏ט אריינגעגאנגע ‏ן צו‏‬ ‫די קאזינצי שוהל אין‬ ‫אויף מיין טיש‪ .‬און מרן זי“ע האט געפרעגט מיין‬ ‫מר ‏ן זי“ע‏‪ ,‬צ ‏ו בעהטן ברכ ‏ת קדש ‏ו או ‏ן זי ‏ך געזעגענען‏‬ ‫בודאפעסט‪ .‬מרן זי“ע‬ ‫קנאבל וואס וואקסט אין אונגארין‪.‬‬ ‫זיידע וועגן ָ‬ ‫פאר‘ ‏ן אוועק פאהרן‏ חתונ ‏ה האבן ‏קיין ‏אמעריקא‪.‬‏‬ ‫האט געוואוינט ביי זיי‬ ‫האט מיין זיידע געזאגט אז אין אונגארין וואקסן‬ ‫מי ‏ט יאהרן ‏שפעטער ‏ארום ‏תשי“ג‪-‬תשי“ד ‏איז דער‏‬ ‫אין שטוב גאנצע ‪ 72‬טעג‪.‬‬ ‫קנאבל‪ .‬האט מרן זי“ע געזאגט באמת‬ ‫אסאך שיינע ָ‬ ‫כ“ק מרן מהר“א זי“ע בחו ‏ר שוין‏אלס‏אינגערמאן‏געקומען‏קיין‏ארץ‏ ישראל‪,‬‬ ‫ר‘ אליעזר משה פלעגט‬ ‫ברענגט מען ביכורים נאר פון די שבעת המינים‪,‬‬ ‫אויפ‘ן יום טוב שבועות‪ ,‬‏מיט ‏זיינע ‏קינדע ‏ר צ ‏ו באזוכן‬ ‫אלעמאהל דערמאנען מיט בענקשאפט און מיט‬ ‫אבער וויבאלד דער איד האט דאך געמיינט א ער‬ ‫זיין אלטן פאטער וואס האט געוואוינט אין תל אביב‪.‬‬ ‫טרערן אין די אויגן די ‪ 72‬טעג כמנין חס“ד וואס ער‬ ‫ברענגט מיר ביכורים איז דאס ביי מיר נישט קיין‬ ‫אינמיט‘ן ‏יום ‏טוב‪ ,‬‏ווען ד‏ער אינגערמאן ‏האט ‏שוין‬ ‫האט מיט אן אויסנאמע געטריישאפט זוכה געווען‬ ‫קנאבל‪,‬‬ ‫אונטערשייד וואס ער ברענגט און אפילו ָ‬ ‫‏געהאלט ‏ן נאכ‘ן ‏דאווענען ‏און ‏נאך די ‏סעודת יום טוב‪,‬‏‬ ‫משמש צו זיין מרן זי“ע‪ ,‬און ביי א געלעגנהייט האט‬ ‫האט דאס ביי א חשיבות‪ .‬ווען מיין זיידע איז ארויס‬ ‫הא ‏ט ע ‏ר אריין געטראכט‪ ,‬ווי‏‏ער וועט‏טרעפן‏א‏מנין צו‬ ‫זיך מרן זי“ע אויף אים אויסגעדרוקט‪“ :‬אליעזר‬ ‫פון מרן זי“ע האט ער אויפגעזיכט דעם אונגארישן‬ ‫‏דאווענען‏יום‏טוב‏שני?‏‏איז‏ער‏געקומען‏פרעגן‏אין‏בית‬ ‫משה האט מיך געטריי באדינט“‪ .‬די חס“ד ימים‬ ‫איד און אים געפרעגט פארוואס ער האט געברענגט‬ ‫‏המדרש‏ פון ‏מרן ‏זי“ע‪ ,‬‏אויב ס‘ווע ‏ט מארגן אינדערפרי‬ ‫אין שטוב פון רבי שמואל בער בערנאטה האבן זיך‬ ‫קנאבל‪ .‬האט ער אים געענטפערט “איך האב‬ ‫דוקא ָ‬ ‫‏זיין ‏ ‏א מנין ‏פאר ‏די ‏חוץ ‏לארץ‘דיגע ‏אידן?‏ אבע ‏ר ווי‬ ‫פארענדיגט פרייטאג ו‘ אלול תש“ג (‪ )‘943‬און מרן‬ ‫גאר אסאך פעלדער אין אונגארין און ווען איך קום‬ ‫‏נאר ‏ער‏ הא ‏ט געפרעג ‏ט זיין פראגע ‏האט ‏זיך ‏פלוצלינג‬ ‫זי“ע האט פארלאזט יענער וואוינונג און איז אריבער‬ ‫קיין בעלזא ברענג איך שטענדיג די שענסטע פרוכט‬ ‫‏געעפענט ‏די ‏טיהר‏‪ ,‬און ‏מרן‏ זי“ע ‏איז ‏צוריק ‏אריין‬ ‫אין א צווייטע וואוינונג אינעם אנדערן עק פונעם‬ ‫פון מיינע פעלדער‪ ,‬אזוי וואו ס‘שטייט אין די גמרא‬ ‫ש נא ‏ך אן ‏הפסקה‏‪ .‬מר ‏ן זי“ע‏‬‫געקומע ‏ן אין ‏בית‏ המדר ‏‬ ‫געטא (פיהר מאהל האט מרן זי“ע געטוישט זיינע‬ ‫“אז דער וואס ס‘ברענגט א געשאנק פאר א תלמיד‬ ‫הא ‏ט פארקירעוועט‏דעם‏ וועג‏ או ‏ן צוגעגאנגע ‏ן צו דעם‬ ‫וואוינונגען‪ ,‬יעדעס מאהל אין אן אנדערן עק פונעם‬ ‫חכם איז אזוי ווי ער ברענגט ביכורים“‪ ,‬און אזוי ווי‬ ‫אינגערמאן‪ ,‬דער גאס ‏ט פו ‏ן חו“ל‪,‬‏ווא ‏ס איז‏געשטאנען‏‬ ‫געטא‪ .‬דער געטא איז מיט גרויס וואונדער נישט‬ ‫ביי ‏די ‏בימה ‏און ‏אים ‏געפרעגט‪:‬‏ “ווי ביזטו געווען אזא‬ ‫פארניכטעט געווארן‪ ).‬פונקט ‪ 72‬יאהר שפעטער‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יב‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה מרבוה“ק מבעלזא זי“ע‬ ‫ַמיין אוצר‪...‬אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫הערשאפט‪ ,‬און ער איז דארט געבליבן‪ .‬ווען‬ ‫מהרי“‏ד זי“‏ע] האט אמאהל געמאכט א צייכן מיט א‬ ‫>>>>>>>‬ ‫דאס יאהר זענען די קנאבל גאר שיין געוואקסן‪,‬‬ ‫רבי אהרן יהושע גבאי האט באמערקט צו מרן‬ ‫שטריך אויף די וואנט אין זיין שטוב‪ ,‬און מיר געוויזן‪,‬‬ ‫האב איך געברענגט פאר מרן זי“ע ביכורים פון די‬ ‫זי“‏ע‪“ :‬אפילו פונעם גוי קען זיך דער רבי נישט‬ ‫און געזאגט‪:‬‏“‏ביז דא איז אנגעקומען די הויעך פון מיין‬ ‫קנאבל‪ .‬האט אים מיין זיידע געפרעגט צו ער האט‬ ‫ָ‬ ‫באהאלטן“‏‪ .‬הערנדיג דאס האט זיך מרן זי“‏ע‬ ‫הייליגער טאטע ז“‏ל‪ ,‬און זיין צורה האט געווארפן‬ ‫געזאגט פאר מרן זי“ע אז ער ברענגט דאס אלס‬ ‫צושמייכלט‪.‬‬ ‫א פארכט אויף אלע וואס האבן אים געזעהן‪ .‬ס‘איז‬ ‫ביכורים‪ ,‬האט דער איד געענטפערט‪“ :‬ווען איך האב‬ ‫‪b‬‬ ‫ווירקליך מקויים געווארן ביי אים דער פסוק‪“ :‬וראו כל‬ ‫דאס געברענגט פאר מרן זי“ע האב איך גארנישט‬ ‫“ווער זאגט אז מ‘דארף‬ ‫עמי הארץ כי שם ה‘ נקרא עליך ויראו ממך‪.“ ...‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬נאר איך האב ביי מיר געטראכט אז דאס‬ ‫איז אלס ביכורים“‪.‬‬ ‫גוזר תענית זיין‪“...‬‬ ‫‪b‬‬ ‫“אפילו פונעם גוי קען זיך‬ ‫‪b‬‬ ‫לתת מטר ארצך בעיתו‪( ...‬כי תבא כח‪:‬יב)‬ ‫דער רבי נישט באהאלטן‪“...‬‬ ‫“ווען חסידים האבן‬ ‫אין ארץ ישראל איז געווען איין ווינטער‬ ‫וואס ס‘איז נישט געגאנגן קיין רעגן‪ ,‬און די‬ ‫וראו כל עמי הארץ‪...‬ויראו ממך‪( .‬כי תבא כח‪:‬י)‬ ‫גע‘חלש‘ט פאר פארכט‪“...‬‬ ‫אינסטאנצן האבן באריכטעט‪ ,‬אז אויב ס‘וועט‬ ‫הרה“‏ג רבי עקיבא אשר פאדווא שליט“‏א‪,‬‬ ‫וראו כל עמי הארץ‪...‬ויראו ממך‪( .‬כי תבא‬ ‫נישט רעגענען אינגיכן וועלן אלע פעלדער וואס‬ ‫רב ביהמ“‏ד “מילואים לאפוד ‏“ וועסטקליף יצ“‏ו‪,‬‬ ‫כח‪:‬י)‬ ‫מ‘האט איינגעזייעט‪ ,‬צוגרינד גיין‪ .‬א דארף‘ס‬ ‫דערציילט‪( :‬אין נאמען פון זיין פעטער הרבני‬ ‫געווען‬ ‫ס‘איז‬ ‫איד וואס האט פארמאגט פעלדער און שטאלן‬ ‫ר‘ אשר פורסט ז“‏ל) וואס דער באדייט פון “כבוד‬ ‫באוואוסט אז ביי כ“‏ק‬ ‫מיט בהמות און עופות‪ ,‬איז געקומען אויף שבת‬ ‫המלכות ‏“ האט געמיינט ביי מרן מהר“‏א זי“‏ע‪ .‬אין‬ ‫מרן מהר“‏י זי“‏ע האט‬ ‫קיין תל‪-‬אביב צו מרן מהר“א מבעלזא זי“ע‪ ,‬און‬ ‫שנת תרפ“‏ז ווען מרן זי“‏ע האט באזוכט אין וויען‪,‬‬ ‫מען געשפיהרט א‬ ‫מוצש“ק פארטאגס איז ער אריין מיט א קוויטל‪.‬‬ ‫האט ער געוואלט זעהן דעם “שאנברון פאלאץ“‏‪,‬‬ ‫געוואלדיגער פחד אויף‬ ‫ער האט מזכיר געווען פאר מרן זי“ע אז אויב‬ ‫און איידער מרן זי“‏ע איז געגאנגען צום פאלאץ‪,‬‬ ‫אומבאשרייבליכן‬ ‫אן‬ ‫ס‘וועט נישט רעגענען אין די קומענדע טעג‪,‬‬ ‫האט ער געבעהטן פון רבי אהרן יהושע גבאי ז“‏ל‬ ‫פארנעם‪ .‬חסידים פלעגן‬ ‫וועט מען ח“‏ו שטארבן פון הונגער‪ ...‬און ער‬ ‫זיין קאפעלוטש‪ ,‬און ער האט דאס אהנגעטוען‬ ‫דערציילן וועגן די פארכט‬ ‫האט נאך צוגעלייגט‪ ,‬אז ער ווייסט אז מרן זי“ע‬ ‫אנשטאט דעם ספאדיק‪ ,‬ווארשיינליך‪ ,‬צוליעב‬ ‫כ“ק מרן מהר“י זי“ע‬ ‫און שרעק וואס האט יעדן‬ ‫איז דער צדיק‪-‬הדור‪ ,‬דערפאר וועט ער זיך נישט‬ ‫‘אל תתהדר בפני מלך‘‪ ,‬אזו ווי חז“‏ל ברענגען‪,‬‬ ‫ארומגענומען ווען מ‘איז‬ ‫אוועק ריהרן פון ארט ביז דער רבי וועט גוזר‪-‬‬ ‫שיש לחלוק כבוד למלכות‪ .‬דער “אפעציר ‏“ וואס‬ ‫אריין אל הקודש פנימה‪ .‬מ‘זאגט אז אפילו נאר דאס‬ ‫תענית זיין‪ ,‬און דער איד האט זיך אראפגעווארפן‬ ‫איז געשטעלט אויפ‘ן קעניגליכער משמר‪ ,‬איז‬ ‫קוקן אויף זיין הייליגע צורה האט שוין צוטרייסלט‬ ‫אויף די ערד און געוויינט‪ .‬האט זיך מרן זי“ע‬ ‫צוגעקומען און מיט כבוד געבויגן זיין קאפ פאר‬ ‫דעם מענטש‪.‬‏הגה“‏צ רבי חיים מאיר יחיאל שפירא‪,‬‬ ‫אנגערופן צו אים‪ :‬מ‘קען נישט גוזר‪-‬תענית זיין‘‬ ‫מרן זי“‏ע און באגריסט‪“ :‬גוט גרוסע הער ראבינער“‏‪.‬‬ ‫דער נאראלער רב זצ“‏ל‪ ,‬פלעגט דערציילן‪ ,‬אז די‬ ‫ווייל היינטיגע צייטן איז שוואכע דורות! אבער‬ ‫פארכט אין הויז פון מרן מהר“‏י זי“‏ע‪ ,‬איז געווען אזוי‬ ‫דער איד לאזט נישט נאך און בעהט זיך ביי מרן‬ ‫גרויס אז ווען די טיהר האט זיך געעפנט צו קענען‬ ‫זי“ע‪ :‬רבי! איך רעד נישט פאר מיר אליין‪ ....‬‏“ אבער‬ ‫אריינגיין מיט קוויטלעך‪ ,‬האבן די חסידים נישט‬ ‫מרן זי“ע האט אים נאכאמאהל געענטפערט‪:‬‬ ‫געוואלט אריינגיין‪ ,‬און דער גבאי פלעגט דארפן‬ ‫“מ‘קען נישט גוזר‪-‬תענית זיין“‏!‪ ...‬און אזוי זענען‬ ‫אונטערשטופן‪“ :‬נו! גיי שוין מיט‘ן קוויטל‪“...‬‏‪ ,‬און‬ ‫די ווערטער געגאנגן אהין און צוריק‪ .‬דער גבאי‬ ‫נאר דעמאלט איז מען אריין מיט שווערע טריט און‬ ‫רבי שלום פויגל ז“ל איז געשטאנען אין די זייט‬ ‫א ציטער‘דיג הארץ אין צימער פון מרן זי“‏ע‪ .‬‏דער‬ ‫און זיך נישט אריינגעמישט‪ ,‬ביז מרן זי“ע האט‬ ‫נאראלער רב פלעגט אויספיהרן און זאגן‪“ :‬איך האב‬ ‫זיך אנגערופן‪“ :‬ווער זאגט אז מ‘דארף גוזר‪-‬תענית‬ ‫געקענט חסידים וואס פון גרויס ציטער האבן זיי‬ ‫זיין? דער באשעפער קען העלפן אהן א תענית‬ ‫ממש גע‘חלש‘ט ווען זיי האבן געדארפט דערלאנגען‬ ‫אויך! ‏“ ס‘האט נישט גענומען קיין צוועלף שעה‬ ‫ווען מ‘האט אים געפרעגט פונוואנעט ער ווייסט‬ ‫זייער קוויטל אין די האנט פון מרן מהר“‏י זי“‏ע‪.“...‬‬ ‫פון ווען מרן זי“ע האט אנגעוואונטשן דעם איד‬ ‫אז דאס איז א ראבינער‪ ,‬האט ער געענפערט‪“ :‬וויר‬ ‫‏דער בילגורייא רב זי“‏ע שרייבט אין זיינע‬ ‫און ס‘האט זיך גענומען רעגענען‪ ,‬און די סכנה איז‬ ‫זענען פון אייער לויטע“‏‪ .‬האט זיך ארויסגעוויזן אז‬ ‫כתבים וועגן דעם געפיהל פון פארכט וואס מ‘האט‬ ‫אריבער פונעם הייליג‘ן לאנד‪.‬‬ ‫דער ‘אפעציר‘‪ ,‬האט געשטאמט פון גאליציא‪ ,‬פון‬ ‫געשפיהרט אין הויז פונעם זיידן ז“‏ל [מרן מהר“‏י‬ ‫‪b‬‬ ‫ווען ס‘איז נאך געווען אונטער די אוסטרו‪-‬הונגרי‬ ‫זי“‏ע] ער שרייבט‪ :‬‏“‏מיין הייליגער טאטע ז“‏ל [מרן‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יג‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪“ ...‬יומא דהילולא“‬ ‫מיט זיין שוואגער דער דברי חיים זי“ע‬ ‫(א)‬ ‫בעת דער גאון דער מנחת חינוך איז נאך געווען‬ ‫א יונגערמאן‪ ,‬אן איידעם ביים גאון רבי לייבוש‬ ‫טארניגראדער‪ ,‬איז ער געווארן אנגעבונדן מיט א‬ ‫הגאון רבי יוסף באב“ד מטארניפאל זצוק“ל‬ ‫שטארקן תורה‘דיגן קשר אהבה צו זיין שוואגער‪ ,‬זיין‬ ‫שווער‘ס זוהן‪ ,‬מרן הגה“ק בעל דברי חיים מצאנז‪,‬‬ ‫‪ -‬בעל “מנחת חינוך“ • כ“ד אלול תרל“ד ‪-‬‬ ‫וועלכער איז געווען עלטער פון אים מיט פיהר יאהר‪.‬‬ ‫הולדתו‪ :‬הגאון המפורסם רבי יוסף באב“ד דער מחבר פונעם וועלט אויפגעכאפטן און באקאנטן ספר “מנחת‬ ‫דער קשר איז שוין געבליבן אויף במשך פון זייער גאנצן‪.‬‬ ‫חינוך“‪ ,‬איז געבוירן כ“ד אלול שנת תקס“א צו זיין טאטע הגאון רבי משה באב“ד אבד“ק פשעווארסק‪ ,‬דער זוהן‬ ‫לעבן און דער דברי חיים האט אלע יאהרן געהאלטן גאר‬ ‫חשוב זיין יונגערן שוואגער‪ ,‬זיך פארלאזנדיג אויף חוות‬ ‫פון הגאון רבי יהושע העשיל (השני) אבד“ק טארניפאל‪ ,‬מחבר שו“ת “ספר יהושע“‪ ,‬און זיין מאמע הרבנית טויבא‪,‬‬ ‫דעתו און פלעגט זאגן אויף אים‪ ,‬אז ער האט א גרויסן‬ ‫די טאכטער פון רבי שמואל עטינגער פון טארטיקאוו דער זוהן פון הגאון רבי משה בעל ‘מעשה רוקח‘‪ .‬זכר צדיקים‬ ‫לברכה‪.‬‬ ‫האיש מקדש‪ :‬בזו“ר‪ :‬מרת הענא די טאטער פון רבי שמעון ראפאפורט‪ .‬בזו“ש‪ :‬די טאכטער פון הגאון רבי‬ ‫ארי‘ לייבוש הלברשטאם פון טארניגראד [דער טאטע פונעם צאנזער רב]‪ .‬בזו“של מרת פאליא די טאכטער פון‬ ‫הרה“ק רבי דוד זאבלטובער‪ ,‬דער זוהן פון הרה“ק רבי מנחם מענדל מקאסוב בעל ‘אהבת שלום‘‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫תולדותיו‪ :‬מזו“ר ‪ )1‬רבי דוד מאיר באבד מפראוויזשנא‪ )2 .‬הגאון רבי שמעון‪ )3 .‬הגאון רבי משה מסאליצע‪.‬‬ ‫‪ )4‬הגאון רבי יהושע העשיל‪ )5 .‬מרת ריזל אשת הר“ר יעקב ארנשטיין ‪ )6‬בתו אשת הר“ר שמואל הכהן ראפאפארט‪.‬‬ ‫בן ר‘ דוב בעריש אב“ד ראווא‪-‬רוסקא בעמח“ס דרך המלך אויפן רמב“ם ‪ )7‬מרת הינדא אשת רבי יעקב פאפראש‬ ‫מדראדי‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫מתלמידיו‪ :‬הגאון רבי חיים יצחק דוד ווייץ‪ ,‬מחבר הסדרה “ליקוטי חיים“ על התורה‪ ,‬על הש“ס ועל השו“ע‪.‬‬ ‫הגאון רבי יעקב קאפיל לנדמן בעל “השיב לב אבות“ ו“תולדות יעקב“ על תהילים‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫על כסא ממלכתו‪ :‬הוסקוב‪( ,‬נעבן פשעמישל)‪ .‬זבאריזש (נעבן טארניפאל) סניאטין‪ .‬האראדענקא‪ .‬שנת‬ ‫תרי“ז טארניפאל ביז צו זיין פטירה‪.‬‬ ‫תורתו‪ :‬ספר מנחת חינוך‪.‬‬ ‫פטירתו‪ :‬הגה“ק רבי יוסף באב“ד בעל ‘מנחת חינוך‘ איז נסתלק געווארן כ“ד אלול תרל“ד‪ ,‬דעם ערשטן טאג‬ ‫סליחות‪ ,‬און ער איז נקבר געווארן אויפ‘ן בית החיים אין טארניפאל‪ .‬זכר צדיקים לברכה‬ ‫שער בלאט ערשטע דרוק פון ספר ‘מנחת חינך‘‬ ‫כח מברר צו זיין הלכה למעשה לאמיתה של תורה‪.‬‬ ‫הגה“צ רבי יהושע בוקסבוים זצ“ל הי“ד מגאלאנטא‬ ‫זיין יונגן אייניקל‪ ,‬דער צוקונפטיגער בעל מנחת חינוך‪ ,‬און‬ ‫מיט‘ן זיידן הגאון רבי יהושע העשיל‬ ‫זיך ליעב געהאט משתעשע צו זיין מיט אים‪ .‬אלול תקע“ז‪,‬‬ ‫האט דערציילט (געברענגט אין אור פני יהושע עמ‘ ל)‪,‬‬ ‫דער זיידע פונעם ‘מנחת חינוך‘ הגאון רבי יהושע‬ ‫ווען דאב אייניקל איז בלויז געווען זעכצן יאהר אלט‪,‬‬ ‫אז יונגערהייט האט דער מנחת חינוך געלערנט מיט זיין‬ ‫העשיל‪ ,‬איז געווען א זוהן פון הגאון רבי יעקב יעקל זצ“ל‪,‬‬ ‫שרייבט אים דער זיידע א תשובה‪ ,‬געדרוקט אין זיין שו“ת‬ ‫שוואגער דער דברי חיים‪ .‬אמאהל אויף דער עלטער‪ ,‬איז‬ ‫דער יונגסטער זוהן פון הגה“ק רבי יצחק קראקעווער‪:‬‬ ‫“ספר יהושע“ (סימן ל“ה)‪ ,‬בהאי לישנא‪ :‬לנכדי היקר החריף‬ ‫דער מנחת חינוך געווען זייער שוואך‪ ,‬איז אים געקומען‬ ‫דער רב בראדי‪ .‬רבי יצחק איז געווען א זוהן פון הגאון רבי‬ ‫מו“ה יוסף באבד נ“י‪ .‬דבריך הנחמדים בעסק אי עביד לא‬ ‫באזוכן איינער פון זיינע באקאנטע‪ ,‬וואס איז געווען פון‬ ‫יששכר דובריש דער פרנס און מנהיג פון ק“ק קראקא‪,‬‬ ‫מהני קבלתי‪ ,‬ומה נעים ומה נחמד עלי דברי תורתו וחכמתו‪,‬‬ ‫די שטוב‪-‬מענטשן און חסידים פונעם הייליגן דברי חיים‪,‬‬ ‫וואס איז געווען א זוהן פונעם באריהמטן רבי ר‘ העשיל‬ ‫ובפרט כי ראיתי יתי‪ ,‬שתלי“ת כי רב תבואות בכח שור‪,‬‬ ‫און פון דארט איז ער געפאהרן צום צאנזער רב‪ .‬האט‬ ‫פון קראקא‪ .‬פון זיין יוגנט אהן איז שוין דער מנחת חינוך‬ ‫וחכם בני ישמח לבי גם אני‪ ,‬ומה דעביד מהנה את לומדי‘‬ ‫אים דער מנחת חינוך געבעהטן‪ ,‬ער זאל אים מזכיר זיין‬ ‫געווען אויסגערופן אלס שקדן ומתמיד בתורה‪ .‬ער דריקט‬ ‫ובפרט‪ :‬אותי‪ ,‬כי ראיתי דבריך טובים ונכוחים ושומע יש לך‪,‬‬ ‫לרפואה שלימה ביים דברי חיים‪ ,‬זאגנדיג‪ ,‬ער זאך מעורר‬ ‫זיך אויס אין די הקדמה פון זיין ספר “מנחת חינוך מיט‬ ‫ודילדה אימי‘ כוותי‘ תילד‪ ... .‬כ“ז כתבתי דרך טיול בדבריך‬ ‫זיין דעם זכות פון תורה לשמה‪ ,‬וואס זיי האבן געלערנט‬ ‫א לשון‪“ ,‬מנעורי עליה גדלתי ומד‘ אמות של הלכה לא‬ ‫הנחמדים הערבים עלי ולשומעם מאד מאד!‪ ...‬דברי זקניך‬ ‫צוזאמען נאך זייער חתונה‪ .‬ווען ער האט איבערגעגעבן‬ ‫משתי“‪ .‬אין א יונגן עלטער איז ער שוין געווען א בקי‬ ‫השמח בתורתך ובכתבך הנחמד‪ ,‬דש“ת באהבה רבה ומוכן‬ ‫דברים כהווייתן פאר‘ן דברי חיים‪ ,‬האט דער צאנזער רב‬ ‫בש“ס ופוסקים‪ .‬זיין זיידע הגאון רבי יהושע העשיל באב“ד‬ ‫להשיב לו בכל עת ובכל שעה‪ ,‬מצפה לשמוח עמך ועם‬ ‫געענטפערט‪ :‬וואס ער דערמאנט מיך וועגן תורה לשמה‪,‬‬ ‫זצ“ל‪ ,‬וואס איז געווען באקאנט מיט זיין שארפן קאמף‬ ‫אביך וי“ח ביחד בקרוב פא“פ‪ ,‬הק‘ יהושע העשיל באב“ד‬ ‫געדענק איך נישט‪ ,‬אבער וואס איך געדענק יא איז‪ ,‬אז‬ ‫מיט די משכילים און מיט זיינע פייער‘דיגע מלחמות‬ ‫ז“ל (אויך די תשובה סימן צט אין שו“ת “ספר יהושע“ איז‬ ‫ווען מיר האבן געזאגט “אמר אביי“ “אמר רבא“ האבן‬ ‫לטובת הדת‪ ,‬האט ארויסגעוויזן א ספעציעלע חביבות צו‬ ‫>>>>>>>‬ ‫געוואנדן צו “נכדי החריף מ‘ יוסף באב“ד נ“י“‪).‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יד‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪“ ...‬יומא דהילולא“‬ ‫במחיצתם של צדיקי הדור‬ ‫זענען געגאנגען עטליכע אינשי דלא מעלי‪ ,‬און בא‘גנב‘עט‬ ‫>>>>>>‬ ‫די כתבים מיט‘ן מנחת חינוך‘ס חידושים אויף די אלע‬ ‫די צוויי שוואגערס‪ ,‬דער ‘דברי חיים‘ און דער ‘מנחת‬ ‫חינוך‘‪ ,‬האבן אויך צוויי יאהר זיך צוזאמען מסתופף‬ ‫מקצועות התורה און זיי פטרברענט‪ .‬ס‘איז אוממעגליך צו‬ ‫שילדערן דעם געוואלדיגן צער און עגמת נפש וואס דער‬ ‫הגאון רבי יוסף באב“ד‬ ‫געווען בצל קדשו פונעם הייליגן ראפשיצער רב‪ ,‬בעל‬ ‫‘זרע קודש‘‪ .‬דער מנחת חינוך איז געווען א שטיק צייט‬ ‫מנחת חינוך האט דערפון געהאט‪ .‬ער איז פשוט קראנק‬ ‫געווארן און אריינגעפאלן אין בעט פון אזא בשורה רעה‪.‬‬ ‫מטארניפאל זצוק“ל‬ ‫אין ראפשיץ‪ ,‬און ביז סוף ימיו האט ער גערופן דעם‬ ‫ווען דער צאנזער רב האט געהערט דעם שוואגער‘ס‬ ‫‪ -‬כ“ד אלול תרל“ד ‪-‬‬ ‫ראפשיצער רב ‘מיין רבי‘‪ .‬טייל זאגן אז דער ראפשיצער‬ ‫אויסטערלישע צער‪ ,‬איז ער אים געפאהרן טרייסטן און‬ ‫מיר ממש געהערט ווי אביי ורבא זאגן דאס!‬ ‫רב האט אים געהייסן אהיימפאהרן‪ ,‬היות זיין חלק איז‬ ‫אויסרעדן דאס הארץ‪[ .‬לויט א נוסח‪ ,‬האט אים דער דברי‬ ‫הגה“צ רבי אלחנן היילפרין זצ“ל אב“ד ראדאמישלא‬ ‫צו לערנען תורה מיט התמדה‪.‬‬ ‫חיים דעמאלט געפרעגט‪ ,‬צי ער געדענקט די חידושים?‬ ‫האט פארציילט‪ ,‬אז ווען דער צאנזער רב האט געלערנט‬ ‫הגה“צ רבי אלכסנדר אשר באב“ד‪ ,‬דער‬ ‫האט ער געענטפערט‪‘ ,‬ווען כ‘וואלט מיך געזעצט שרייבן‪,‬‬ ‫מיט זיין שוואגער דער מנחת חינוך‪ ,‬האבן זיי זיך זייער‬ ‫טארטיקובער רב האט פארציילט‪ :‬אז אמאהל ווען דער‬ ‫וואלט איך דאס געדענקט‪ ,‬אבער כ‘האב נישט די מנוחה‬ ‫לאנג אויפגעהאלטן ביים ערשטן ווארט “השותפין“ פון‬ ‫מנחת חינוך איז געווען ביים הייליגן ראפשיצער רב‪ ,‬און‬ ‫דער ראפשיצער רב איז פונקט נישט געווען ביי זיך אין‬ ‫מסכת בבא בתרא‪ ,‬צו פארשטיין קלאהר דעם גאנצן‬ ‫צימער‪ ,‬האט אים אן אייניקל‪ ,‬א מיידל‪ ,‬אריינגעברענגט‬ ‫ענין פון שותפות און וואס ס‘נעמט אלץ ארום‪ .‬זעהענדיג‬ ‫א גלעזל טיי‪ .‬ווי דער מנחת חינוך האט דאס געזעהן‪,‬‬ ‫ווי אויף דעם אופן וועלן זיי נישט גיין פאראויס מיט‘ן‬ ‫האט ער געגעבן א שפרינג ארויס פון פענסטער‪ ,‬כדי‬ ‫לערנען‪ ,‬האבן זיי צווישן זיך ִאפגעמאכט‪ ,‬אז יעדן טאג‬ ‫נישט צו דארפן זיין מיט איר אין איין צימער‪ .‬יאהרן‬ ‫וועלן זיי זיך טוישן‪ .‬איין טאג‪ ,‬וועט איינער פון זיי זיין‬ ‫שפעטער איז יענע פרוי געקומען צום מנחת חינוך‬ ‫דער רבי און דער צווייטער דער תלמיד‪ ,‬און צומארגנס‬ ‫בעהטן א ברכה‪ ,‬ווייל זי האט נישט געהאט קיין קינדער‪.‬‬ ‫פארקעהרט‪ .‬דער נעכטיגער רבי וועט היינט ווערן דער‬ ‫צוויי מאהל איז דער מנחת חינוך אויך געפאהרן‬ ‫תלמיד‪ .‬אזוי וועט דער תלמיד מקבל מרות זיין און נישט‬ ‫אויף א שבת צו הרה“ק רבי שמעון יעראסלאווער‪.‬‬ ‫מחולק זיין אויפ‘ן חבר‘ס הנחה ביז צומארגנס‪ .‬אויף‬ ‫דער ‘מנחת חינוך‘ איז געגאנגען אויף די גאס מיט‬ ‫די שוהל אין טארניפאל‬ ‫דעם אופן האבן זיי טאקע געקענט ווייטער ממשיך זיין‬ ‫פארבינדענע אויגן‪ ,‬און מ‘האט אים געפיהרט‪ ,‬און די‬ ‫מיט‘ן לערנען‪ .‬דער מנחת חינוך האט זיך מזרז געווען‬ ‫און דעם כח נאכאמאהל אנצוהייבן שרייבן פון פריש‘‪].‬‬ ‫און ער האט געהייסן דעם צאנזער רב‪ ,‬דעם שוואגער‪,‬‬ ‫גוים זענען אנטלאפן פון פארכט פון זיין קדושה‪.‬‬ ‫האט אים דער צאנזער רב ביי יענעם שמועס געפרעגט‪,‬‬ ‫צו זיין דער ערשטער דער רבי‪ ,‬זייענדיג מקבל מרות‬ ‫איינמאהל איז צו אים געקומען דער ראש בית‬ ‫צי ער האט נאך פארבליבענע חידושים פארשריבן‪,‬‬ ‫ווי א תלמיד‪ .‬מיט יאהרן שפעטער‪ ,‬ווען דער דברי חיים‬ ‫דין פון זיין שטאט מיט א טענה‪ ,‬אז די חסידים זענען‬ ‫וואס מ‘האט נישט גע‘גנב‘עט‪ .‬האט דער מנחת חינוך‬ ‫איז שוין געווען א רבי פאר טויזנטער חסידים‪ ,‬האט זיך‬ ‫“צבועים“‪ .‬האט אים דער מנחת חינוך געענטפערט‪ :‬קען‬ ‫געענטפערט‪‘ :‬כ‘האב א חיבור אויף תרי“ג מצוות‪ ,‬אבער‬ ‫דער מנחת חינוך אויסגערימט‪“ ,‬איך בין געווען דער‬ ‫זיין ס‘איז אזוי‪ ,‬אבער וואס זאל איך טוען‪ ,‬דער קאליר‬ ‫ס‘איז נישט קיין פארטיגע זאך‪ ,‬ס‘איז נישט מסודר‪ ,‬און‬ ‫ערשטער מכתיר צו זיין דעם צאנזער רב אלס רבי און‬ ‫געפעלט מיר זייער! דער מנחת חינוך אליין האט זיך‬ ‫וואס א חשיבות האט דאס דען קעגן די גרויסע אבידה‘‪.‬‬ ‫דער ערשטער וואס האט פון אים מקבל מרות געווען“‪.‬‬ ‫אויך שפעטער אהנגעטוהן בגדי לבן ווי דער מנהג פון‬ ‫אבער דער דברי חיים האט געבעהטן דעם חיבור‪ ,‬צו‬ ‫(שיחתן של עבדי אבות ח“א עמ‘ מז)‪.‬‬ ‫צדיקים וגדולי החסידים בימיו‪ .‬ער האט אויך גענומען‬ ‫קענען געבן א בליק דערויף‪ .‬נאכ‘ן אריינקוקן דערין‪ ,‬האט‬ ‫דעם גוטן טעם פון די חברותא האט נאך דער דברי‬ ‫קוויטלעך פון אידן‪.‬‬ ‫אים דער צאנזער רב דאס צוריק געגעבן מיט התפעלות‪,‬‬ ‫חיים דערמאנט צו אים אין א בריוו געשריבן ממש סוף‬ ‫במחיצתו של מרן מהר“ש מבעלזא‬ ‫זאגנדיג‪“ :‬דאס איז דאך א חיבור נפלא‪ ,‬גיט דאס צו‬ ‫ימיהם‪ ,‬ב‘ עקב תרל“ד‪ ,‬וואו דער צאנזער רב ברענגט‬ ‫דרוקן! ס‘וועט זייער אהנגענומען ווערן אין דער וועלט“‪...‬‬ ‫אויף מיט בענקשאפט די אלטע צייטן ווען זיי האבן‬ ‫דער טארטיקובער רב האט דערציילט‪ :‬דריי מאהל‬ ‫דער ‘דברי חיים‘ איז דעמאלט פארבליבן עטליכע וואכן‬ ‫געלערנט אינאיינעם‪“ :‬לכבוד גיסי הרב הגאון הגדול‬ ‫איז דער ‘מנחת חינוך‘ געפאהרן קיין בעלזא‪ ,‬און ער איז‬ ‫ביים מנחת חינוך אין שטוב און אליין מסדר געווען פאר‬ ‫סבא קדישא חו“פ [=חסידא ופרישא] נ“י [=נר ישראל]‬ ‫געגאנגען אפגעשליסן ווי אן ארחי ופרחי‪ .‬דאס דריטע‬ ‫אים דעם ספר‪ .‬אין ספר ‘דברי דוד‘ (סו“ס דרכי דוד פון‬ ‫ע“ה [=עמוד הימיני] פ“ה [=פטיש החזק] כקש“ת מו“ה‬ ‫מאהל ווען מ‘האט אים דערקענט און מכבד געווען‪ ,‬איז‬ ‫הרה“ק מקשאנוב זצ“ל‪ ,‬עמ‘ כד) איז געברענגט א מעשה‪,‬‬ ‫יוסף נ“י האבד“ק טארינפול יע“א“ ‪“ ...‬אהובי גיסי‪ ,‬נפשי‬ ‫ער פון דעמאלט אהן מער נישט געפאהרן‪.‬‬ ‫אז דער דברי חיים איז אמאהל געגאנגען באזוכן זיין‬ ‫עלי תשמח בזכרי בהיותינו יחד לומדים ובתורת ה‘‬ ‫אויך האט דער טארטיקובער רב דערציילט‪ :‬דער‬ ‫שוואגער דער ‘מנחת חינוך‘‪ ,‬וואס האט געפראוועט א‬ ‫יתלהב נפשינו בפלפולי“ ‪ ...‬יזכני נא השם לשמוח יחד‬ ‫‘מנחת חינוך‘ האט אמאהל געזאגט “איך קען נישט הייסן‬ ‫סעודה לכבודו פונעם שוואגער דער צאנזער רב‪ .‬נאך די‬ ‫בתורה ועבודה“‪...‬‬ ‫מיין זוהן ער זאל פאהרן זיך מסתופף זיין בצל צדיקים‬ ‫סעודה האט מען זיך גענומען גרייטן צו דאווענען מנחה‬ ‫אויך דער אזוי‪-‬אויפגעכאפטער ספר מנחת חינוך‬ ‫וויל די טירדת הדרך איז גורם ביטול תורה‪ ,‬אבער אויב‬ ‫און דער מנחת חינוך האט געדאוונט תיכף‪ ,‬ווען ס‘איז נאך‬ ‫איז געדרוקט געווארן א דאנק די חיזוק פון הייליגן דברי‬ ‫ער זאל וועלן פאהרן צו צדיקים האף איך אז ער וועט‬ ‫געווען גרויס טאג‪ ,‬אבער דער ‘דברי חיים‘ האט געדאוונט‬ ‫חיים‪ ,‬וגופא דעובדא הכי הוי‪ :‬דער מנחת חינוך האט‬ ‫פאהרן קיין בעלזא‪“ ,‬ווייל אין בעלזא האב איך געזעהן‬ ‫זייער שפעט‪ .‬האט אים דער מנחת חינוך געזאגט בדרך‬ ‫פאר זיך געהאט פארשריבן בכתב יד א פירוש אויף די ד‘‬ ‫הימל אליין“‪.‬‬ ‫האן קרייט שפעט!“‬‫צחות‪“ :‬צאנזער רב‪ ,‬אייער האט ָ‬ ‫חלקי שלחן ערוך‪ ,‬וואס איז געווען ביי אים זייער חביב‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫טו‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪“ ...‬יומא דהילולא“‬ ‫די הבטחה‪ ,‬און שיקן קיין לעמבערג צו קויפן דעם ספר‪ .‬און‬ ‫שם המחבר‪ ,‬אבער ווי נאר ס‘איז ערשינען איז דאס צוכאפט‬ ‫>>>>>>‬ ‫דאס אים געבן‪ .‬האט דער פאלטישאנער רבי געזאגט פאר‘ן‬ ‫געווארן דורך די לומדי תורה און גדולי הדור‪ ,‬וואס האבן דאס‬ ‫פעטער‪“ :‬דאס וואס דער פעטער [מרן מהרי“ד זי“ע] האט‬ ‫דערין געלערנט איז דען שמוציג‪ ,‬וואס דארף מען קויפן אן‬ ‫אויפגענומען מיט א חביבות און הערצה און דאס שטארק‬ ‫משבח געווען‪.‬‬ ‫הגאון רבי יוסף באב“ד‬ ‫אנדער ספר“? דער פעטער האט פארשטאנען‪ ,‬אז איך וויל‬ ‫זיין ספר און ער האט ממלא געווען מיין רצון און געגעבן‬ ‫דער באריהמטער גאון דער מהר“ם שיק האט געהאט‬ ‫אליין פארפאסט א גרויסן חיבור אויף די תרי“ג מצות‪ ,‬אבער‬ ‫מטארניפאל זצוק“ל‬ ‫זיים ספר מנחת חינוך במתנה‪( .‬תולדות אלעזר עמ‘ י)‪.‬‬ ‫ווען דער ספר מנחת חינוך איז ערשינען האט ער דאס געמוזט‬ ‫‪ -‬כ“ד אלול תרל“ד ‪-‬‬ ‫מקצר זיין און פארענדערן‪ ,‬ווייל דער מנחת חינוך האט אים‬ ‫צוריק געגעבן דאס פארלוירענע געלט‬ ‫שוין מקדים געווען‪.‬‬ ‫צום וואונדער פון די אנוועזענדע צו הערן אזא הגדרה‪,‬‬ ‫האט דער ‘מנחת חינוך‘ דערציילט‪ :‬אמאהל בין איך געווען‬ ‫ר‘ שמשון בילער פון וויען‪ ,‬א געבוירענער אין‬ ‫אויף נאך פיהלע פון די גאוני דורו איז באקאנט אז זיי‬ ‫אין בעלזא‪ ,‬בשעת דער עולם איז אדורכגעגאנגען מרן‬ ‫טארניפאל‪ ,‬האט דערציילט‪ :‬איין טאג‪ ,‬ווען דער מארק‬ ‫האבן געהאט אנגעגרייט חיבורים אויף די תרי“ג מצוות‪ ,‬אבער‬ ‫מהר“ש זי“ע יעדער מיט זיין בקשה‪ .‬צווישן זיי איז געווען‬ ‫טאג איז געווען אין שטאט‪ ,‬איז א גוי‘טע געקומען צום‬ ‫נאכ‘ן ‘מנחת חינוך‘ האבן זיי דאס שוין נישט געדרוקט‪ .‬דער‬ ‫איינער וואס איז געווען קראנק און געבעהטן א רפואה‪,‬‬ ‫שטוב פונעם “מנחת חינוך“ און ביטער געוויינט‪ :‬זי האט‬ ‫מנחת חינוך איז אויך פון די איינציגסטע חיבורים וואס איז‬ ‫האט אים מרן זי“ע געזאגט וואס ער זאל טוען‪ ,‬און‬ ‫א בודקע אין מארק ווי זי פארקויפט פרוכט‪ ,‬און נעבן‬ ‫נתחבב געווארן אפילו צווישן די לומדים אין דער ליטא‪ .‬הגאון‬ ‫ס‘איז יעעם בעסער געווארן‪ .‬אביסל שפעטער איז אריין‬ ‫איר האט א אידישע פרוי אויך א בודקע ווי ס‘פארקויפט‬ ‫געקומען איינער מיט די זעלבע קרענק און געבעהטן א‬ ‫אנדערע סחורות‪ ,‬מיר ביידע זענען ָארעם‪ ,‬און מיר לעבן‬ ‫רפואה‪ .‬און מרן זי“ע האט זיך אנגעהויבן ארום שפרייזן‬ ‫שטענדיג בשלום‪ .‬און יעצט האט פאסיהרט אז ס‘איז פון‬ ‫אין שטוב פארטעפט אין זיינע הייליגע געדאנקען‪ ,‬און ער‬ ‫איר האנט אראפגעפאלן א באנקנאט פון פינף זלאטיס‪ .‬און‬ ‫האט יענעם גארנישט געענטפערט‪ .‬האט זיך דער גבאי‬ ‫זי ווייסט אויף זיכער אז די אידישע פרוי איר שכינה האט‬ ‫אנגערופן און געזאגט‪“ :‬דער רבי האט דאך געזאגט אז‬ ‫דאס געפונען‪ ,‬אבער זי לייקנט דאס‪ .‬האט איר אן אנדערע‬ ‫פאר די קרענק טוהט מען אזוי און אזוי?“ האט מרן זי“ע‬ ‫אידישע פרוי געראהטן זי זאל גיין צום רב און ער וועט איר‬ ‫אים געענטפערט‪ :‬דו מיינסט אז מיין מויל רעדט‪ ,‬וואס‬ ‫העלפן צוריק באקומען דאס וואס זי האט פארלוירן‪ .‬דער‬ ‫זאל איך טוען פריער האט מיין מויל גערעדט און אצינד‬ ‫“מנחת חינוך“ האט נישט פארשטאנען רוסיש האבן אים די‬ ‫רעדט נישט דאס מויל“‪ .‬דערפאר‪ ,‬האט דער ‘מנחת חינוך‘‬ ‫תלמידים אלעס איבערגעזאגט‪ .‬רופט זיך אהן דער ‘מנחת‬ ‫דער בית החיים איו טארניפאל איידער די וועלט קריג‬ ‫אויסגעפיהרט האף איך אז אויב מיין זוהן וועט וועלן‬ ‫חינוך‘‪“ ,‬מזעהט פון אירע רייד אז ס‘איז אמת‪ ,‬שמעון‪ ,‬גיי‬ ‫רבי חיים בריסקער‪ ,‬האט געזאגט‪“ :‬ס‘איז אוממעגליך צו‬ ‫פאהרן צו רבי‘ס זאל ער פאהרן קיין בעלזא‪.‬‬ ‫זאג די אידענע זי זאל באלד אהער קומען‪ “.‬ווען די אידענע‬ ‫קענען זיך מתעמק זיין אינעם ים התלמוד‪ ,‬און האבן א היקף‬ ‫איז געקומען‪ ,‬זאגט איר דער “מנחת חינוך“‪ ,‬הער זיך צו‪,‬‬ ‫אין א סוגיא וואס מ‘גייט דורכלערנען‪ ,‬אהן פריער מעיין זיין‬ ‫דער גאונ‘ישער ספר ‘מנחת חינוך‘‬ ‫מיין טאכטער‪ ,‬איך בעהט נישט פון דיר צוריקצוגעבן פאר‬ ‫דער גאונ‘ישער ספר “מנחת חינוך“‪ ,‬וואס איז געבויט אין מנחת חינוך‪ “.‬ער פלעגט זאגן‪ ,‬יעדער חקירה וואס מ‘זוכט‪,‬‬ ‫די גוי‘טע דעם באנקנאט‪ .‬נאר זי האט געזאגט אז אויב‬ ‫ווי א פירוש אויפ‘ן “ספר החינוך“ און איז פון די גרעסטע קען מען טרעפן אינעם ספר מנחת חינוך! ס‘האט דערציילט‬ ‫דו גיסט איר דאס נישט צוריק‪ ,‬וועט זי רופן די פאליציי‬ ‫יצירות אין די לעצטע דורות וואס איז אנגענומען געווארן הרה“ג רבי אהרן יודא ווילנער‪ ,‬אז זיין פעטער הגאון רבי מאיר‬ ‫און זיי וועלן דורכזוכן דיין הויז‪ ,‬דעריבער האב איך דיך‬ ‫צווישן גאנצן כלל ישראל‪ ,‬איז דער חיבור וואס האט אריק‪ ,‬האט אים אמאהל געזאגט‪“ :‬פון אנדערע ספרים קומט‬ ‫אהער גערופן‪ ,‬דיר דאס צו זאגן‪ .‬יעצט גיי שנעל צו דיין‬ ‫דעם טארניפאלער רב פאראייביגט ביי כלל ישראל און קאפ ווייטאג‪ ,‬פון מנחת חינוך ווער איך זאט“‪.‬‬ ‫הויז און באגראב גוט דעם באנקנאט ווייל זי האט געזאגט‬ ‫אז זי האט א סימן דערויף‪ “.‬רופט זיך אהן די אידענע מיט‬ ‫באקומען דעם ספר במתנה‬ ‫ספעציעל ביי די לומד‘ישע וועלט‪ .‬דער מנחת חינוך האט‬ ‫אריינגעלייגט דערין זיין טיעפע הבנה‪ ,‬חריפות און בקיאות‬ ‫זארגן ַאז זיי וועלן‬‫טריומף‪“ :‬דער רבי דארף זיך נישט ָ‬ ‫כ“ק אדמו“ר רבי אלעזר מפאלטישאן‪ ,‬האט דערציילט‪,‬‬ ‫אין אלע מקצועות התורה‪ ,‬אז אפילו איינער איז נישט‬ ‫גראבן אין ַא‬‫בא ָ‬ ‫האב דאס ַ‬‫געפֿינען דעם באנקנאט! איך ָ‬ ‫אז יונגערהייט האט אים זיין פעטער כ“ק מרן מהרי“ד‬ ‫באקאנט מיט דעם ענין פון די גמרא און די מפרשים‪ ,‬קען‬ ‫ליציאנטן וועלן דאס‬ ‫זיכערן ָארט‪ ,‬וואו אפילו הונדערט ּפ ָא ַ‬ ‫מבעלזא זי“ע געגעבן במתנה זיין ספר “מנחת חינוך“‪,‬‬ ‫ער דורך זיין איבערבליק אויף א מצוה באקומען א באגריף‬ ‫נישט געפֿינען‪ “.‬הערנדיגע דאס איז דער “מנחת חינוך“‬ ‫זאגנדיג‪“ :‬דאס אינעווייניגסטע (דעם ספר החינוך) בין איך‬ ‫און היקף אויף דער גאנצער סוגיא ארום‪.‬‬ ‫ֿגעשטאנען פֿון זיין בענקל און אויסגערופן‪“ :‬מרשעת‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫אויפ‬ ‫דיר מתיר צו לערנען‪ ,‬דאס ארומיגע (דעם מנחת חינוך) הייס‬ ‫אין ספר פסקי מהרי“א אויף פרקי אבות‪ ,‬פון הגאון‬ ‫ס‘איז א חילול ה‘ אויב דו גיסט נישט צוריק פאר די ָארעמע‬ ‫איך דיר לערנען‪ ,‬ווייל דאס איז פלפול גג על גג“‪.‬‬ ‫אבד“ק עדעלין‪ ,‬דער איידעם פון הרה“ק רבי ישעי‘לע‬ ‫ֿארלוירן! און אויב דו וועסט נישט‬ ‫האט פ ַ‬ ‫וואס זי ָ‬ ‫גוי‘טע ָ‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע פלעגט אליין לערנען א סאך דעם ספר‬ ‫מקערעסטיר‪ ,‬איז געברענגט אן אינטערעסאנטע זאך‪ ,‬אז‬ ‫זאגן פאר די ּפ ָאליציי‬ ‫זאג‪ ,‬וועל איך גיין און ָ‬ ‫טוען ווי איך ָ‬ ‫מנחת חינוך און דאס זייער מחבב געווען‪ .‬דער פאלטישאנער‬ ‫כאטש דער מנחת חינוך איז געווען א רב א מורה הוראה‪,‬‬ ‫דעם אמת און דו וועסט ענדיגן אין תפֿיסה‪ “.‬די אידענע איז‬ ‫רבי האט דערציילט‪ :‬אמאהל האט אים דער פעטער מרן‬ ‫האט ער אבער אין יענע יאהרן וואס ער האט געמאכט‬ ‫שנעל אהיים געגאנגן און געברענגט דעם באנקנאט‪ .‬ווען די‬ ‫מהרי“ד זי“ע געזאגט‪ :‬אויב שטעלט ער זיך צום פארהער אויפ‘ן‬ ‫זיין חיבור מנחת חינוך וואו ער איז שטארק מפלפל‪ ,‬נישט‬ ‫גוי‘טע געקומען אין שטוב פונעם ‘מנחת חינוך‘ האט איר די‬ ‫גאנצן ספר‪ ,‬קויפט ער אים דאס ספר אלס א מתנה‪ .‬האט ער‬ ‫געוואלט פסק‘ען קיין הוראה‪.‬‬ ‫רעבעצין געגעבן פֿינף איינצעלענע באנקנאטן פון א רייניש‪,‬‬ ‫אזוי געטוען‪ ,‬און נאך א שטיק צייט האט ער זיך פארהערט‬ ‫דאס ערשטע מאהל איז דער ספר מנחת חינוך‬ ‫דאס‬‫האט נישט געפֿונען ָ‬‫און איר געזאגט‪“ :‬די אידישע פֿרוי ָ‬ ‫אויפ‘ן גאנצן ספר‪ .‬מרן זי“ע איז געווען גרייט מקיים צו זיין‬ ‫געדרוקט געווארן אין לעמבערג אין יאהר תרכ“ט בעילום‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫טז‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪“ ...‬יומא דהילולא“‬ ‫אין זיין ס‘ תיקון שלמה‪ ,‬תרנ“ב‪ ,‬מילי דהספירא דרוש ג)‪,‬‬ ‫“ויקרב משה את משפטן לפני ה‘“‬ ‫זיך געגעבן א כאפ ארויס‪“ :‬מיר האבן דעמאלט זוכה געווען‬ ‫>>>>>>‬ ‫ווען דער ‘מנחת חינוך‘ איז געווארן רב און די שטאט‬ ‫צו זעהן‪ ,‬ווי די “קדושת השכינה“ ליגט אים אויפ‘ן פנים!“‪| ..‬‬ ‫דער ווערבויער רב זצ“ל הי“ד דערציילט וועגן יענער טארניפאל‪ ,‬איז געקומען צו אים א איד‪ ,‬און געזאגט‪:‬‬ ‫הגאון רבי יוסף באב“ד‬ ‫צייט‪ ,‬אז מענטשן זענען נאבגעלאפן דעם ‘מנחת חינוך‘ איידער מ‘האט אייך אויפגענומען אלס רב אין שטאט‬ ‫אין וויען‪ ,‬וועלנדיג זעהן זיין הייליגע צורה‪“ .‬בהיותו בויען איז געווען א גרויסע מחלוקת‪ ,‬ווייל טייל מענטשן האבן‬ ‫מטארניפאל זצוק“ל‬ ‫רצו אחריו אנשים לאלפים להסתכל בנועם תבנית דמות אייך נישט געוואלט אלס רב‪ ,‬אבער איך בין די גאנצע‬ ‫‪ -‬כ“ד אלול תרל“ד ‪-‬‬ ‫צייט געשטאנען צו אייער זייט‪ .‬דער “מנחת חינוך“ האט‬ ‫געלט‪ָ ,‬אבער דער רבי גלייבט וואס דו האסט געזאגט‪ ,‬און הקדוש זי“ע“‪( .‬אלף כתב אות קסג)‪.‬‬ ‫אים באדאנקט פאר‘ן צוהעלפן‪ .‬מיט א צייט שפעטער‬ ‫פיהלע‬ ‫אין‬ ‫מען‬ ‫האט‬ ‫געשטארקט‪,‬‬ ‫ווען די מחלה האט זיך‬ ‫האט דער רבי געהייסן אז מ‘זאל דיר‬ ‫ווייל דו ביסט ָארעם‪ָ ,‬‬ ‫איז דער איד געקומען פיהרן א דין תורה מיט א צווייטן‬ ‫אבער‬ ‫רפואה‪.‬‬ ‫זיין‬ ‫פאר‬ ‫איינגעריסן‬ ‫מדרשות‬ ‫ובתי‬ ‫כנסיות‬ ‫בתי‬ ‫געוויינט‬ ‫האט‬ ‫גוי‘טע‬ ‫די‬ ‫פארלוירן‪“.‬‬ ‫ערפוהלן וואס דו האסט‬ ‫די שערי שמים זענען געווען פארשלאסן און אינעם זעלבן איד ביים ‘מנחת חינוך‘‪ .‬דער “מנחת חינוך“ האט אים‬ ‫תשס“ט)‬ ‫(ירושלים‬ ‫הילולא“‬ ‫מיט פרייד‪“( .‬אגרה דבי‬ ‫טאג וואס ער איז געבוירן געווארן כ“ד אלול תקס“א איז ער באלד דערקענט און זאגט אים שטרענג‪“ :‬איך קען נישט‬ ‫נפטר געווארן‪ .‬זונטאג‪ ,‬כ“ד אלול תרל“ד‪ ,‬דעם ערשטן טאג פיהרן דיין דין תורה‪ ,‬ווייל וואס דו האסט מיר געהאט‬ ‫הספד ללא חת ומורא‬ ‫געזאגט אז דו האסט זיך פאר מיר אנגענומען איך זאל‬ ‫האט דערציילט ַאז‬‫אוסטילא‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫הרה“ק רבי פנחס פון‬ ‫ווערן רב דא אין שטאט ווערן באטראכט ווי שוחד“‪ .‬און‬ ‫מחוצף‬ ‫און‬ ‫פראסטאק‬ ‫א‬ ‫געוואוינט‬ ‫האט‬‫רניפ ַאל ָ‬ ‫טא ּ‬ ‫אין ַ‬ ‫אצינד זאגט אים דער דער ‘מנחת חינוך‘ פארשטיי איך‬ ‫ער‬ ‫האט‬ ‫רשעת‬ ‫הארצלאזע‬ ‫זיין‬ ‫מיט‬ ‫יוסף‪.‬‬ ‫נאמען‬ ‫מיט‘ן‬ ‫שוין‪ ,‬פארוואס משה רבינו האט געזאגט פאר די בנות‬ ‫פארמסר‘ט אידישע קינער פאר די הערשאפט‪ ,‬אויך זיינע‬ ‫צלפחד ווען זיי זענען געקומען בעהטן א נחלה‪ ,‬און זיי‬ ‫ברידער און פאמיליע מיטגלידער זענען געווען רשעים‪ ,‬און‬ ‫האבן אים געזאגט אז זייער טאטע איז נישט געווען‬ ‫זייער וואוינען אין די שטאט איז געווען א שאנדע און א‬ ‫פון די וואס האבן מיטגעהאלטן מיט קרח‪ .‬אז אייער דין‬ ‫ווייטאג פאר די עהרליכע איינוואוינער פון טארניפאל‪ .‬ווען‬ ‫תורה מוז גלייך גיין צום באשעפער‪ .‬איך קען דאס נישט‬ ‫דער מחוצף יוסף איז געשטארבן‪ ,‬האט דער “מנחת חינוך“‪,‬‬ ‫פסק‘נען פאר אייך‪ ,‬ווייל נאכ‘ן מיר זאגן אז אייער טאטע‬ ‫דער רב פון די שטאט געזאגט אז ער וויל אים מספיד‬ ‫איז געווען פון די וואס האבן מיטגעהאלטן מיט מיר‪,‬‬ ‫זיין‪ ,‬ס‘איז געווען א איבערראשונג פאר אלע מענטשן פון‬ ‫האב איך שוין א נגיעה צו אייערע רייד‪ ,‬דעריבער פיהרט‬ ‫שטאט‪ ,‬וויסנדיג זיין נידערטרעכטיגקייט און שלעכטיקייט‪.‬‬ ‫אויס דער פסוק‪“ ,‬ויקרב משה את משפטן לפני ה‘“‪ ,‬משה‬ ‫ביי דער לוי‘‪ ,‬זענען אלע געשטאנען גרייט צו הערן דעם‬ ‫האט דערנענטערט זייער פראגע צום באשעפער‪ ,‬צו‬ ‫הספד‪ ,‬און דער ‘מנחת חינוך‘ האט אנגעהויבן זיין הספד‬ ‫הערן דעם פסק דין פונעם באשעפער‪.‬‬ ‫אין אידיש און געזאגט א פאר ווערטער‪ ,‬אבער מיט א‬ ‫פעסטקייט‪“ ,‬וימת יוסף“‪ ,‬יוסף איז געפייגערט‪ ,‬הלוואי “וכל‬ ‫איין זאך וועל איך אבער דערמאנען‪“ ,‬מיום עמדו על דעתו‬ ‫אחיו וכל הדור ההוא“ און ער דער מנחת חינוך האט זיך‬ ‫האט ער נישט ארויסגעקוקט פון זיינע ד‘ אמות!“‪...‬‬ ‫גארנישט דערשראקן פון זייער גאנצע משפחה‪“( .‬תולדות‬ ‫באזונדער האט די פטירה געלאזט א שטארק‬ ‫יוסף“ ב“ב תשנ“ח)‬ ‫טרויעריגן איינדרוק אויף אנדערע מדינות‪ ,‬וואו דער נאמען‬ ‫די חרוב געווארנער בית החיים אין טארניפאל‬ ‫סליחות‪ ,‬איז דער גאון וגדול מפורסם רבי יוסף באב“ד זצ“ל‪ ,‬פונעם טארניפאלער רב האט אפגעקלונגען‪.‬‬ ‫לחיי העולם הבא‬ ‫ביז צו די קריג פלעגן אידן פוקד זיין דעם ציון הק‘‬ ‫סוף ימיו איז דער ‘מנחת חינוך‘ זייער קראנק בעל מנחת חינוך‪ ,‬נסתלק געווארן לחיי העולם הבא‪.‬‬ ‫צוליעב די שוואכקייט פון ידידו הגה“ק רבי יוסף שאול פונעם ‘מנחת חינוך‘ אויף מקום מנוחתו אינעם בית עלמין‬ ‫געוארן און געמוזט פאהרן צו גרויסע דאקטורים קיין‬ ‫לעמבערג‪ֶ .‬אנקומענדיג אהין איז פונקט דער מרא נאטאנזאהן‪ ,‬דער לעמבערגער רב‪ ,‬בעל שואל ומשיב‪ ,‬האט אין טארניפאל און זיך דארט שופך שיח געווען‪ .‬חודש סיון‬ ‫דאתרא הגאון רבי יוסף שאול‪ ,‬בעל ‘שואל ומשיב‘ אליין מען פון אים אויסבאהאלטן די ידיעה פון די פטירה‪ .‬אבער תרע“ח האט דארט איינער באזוכט און געזעהן ווי די מצבה‪,‬‬ ‫געליגן אין בעט‪ ,‬אבער לכבוד דעם געהויבענעם גאסט ווי נאר ער איז געוואויר געווארן דערפון‪ ,‬האט ער פאררופן וואס ס‘איז געווען אויפגעשריבן געהויבענע חרוזים‪ ,‬איז‬ ‫אין די שטאט איז ער אים געגאנגען מקבל פנים זיין‪ .‬דעם טאג ד‘ חשון פאר א יום מספד‪ .‬טויזנטער איינוואוינער איינגעבויגן צו די זייט‪ .‬האט ער זיך נאכגעפרעגט פארוואס‬ ‫טויזנטער בני העיר זענען זיך צוזאמגעלאפן זעהן דאס פון די שטאט לעמבערג זענען זיך צונויפגעקומען הערן דעם מ‘פאררעכט דאס נישט און מ‘שטעלט נישט צוריק גלייך די‬ ‫בילד ווי דער ‘שואל ומשיב‘ איז מקבל פנים דעם מנחת הספד אין בית המדרש הגדול אין לעמבערג‪ ,‬וואו הגה“ק רבי מצבה‪ .‬האט מען אים געענטפערט‪ ,‬אז קיינער טרויעט זיך‬ ‫חינוך‪ ,‬און די מחזה הוד האט געלאזט אויף יעדן אן יוסף שאול האט ביטערליך באוויינט די גרויסע אבידה און זיך נישט אנצוריהרן די מצבה פון דעם גדול‪ ,‬ווייל אפשר וועט‬ ‫אנטשולדיגט פארוואס ער זאגט דעם הספד אזוי שפעט‪ ,‬היות מען ח“ו פוגע זיין אינעם גוף טהור פון דעם צדיק וקדוש‪.‬‬ ‫אומפארגעסליכן רושם‪.‬‬ ‫זומער תרל“ג איז דער ‘מנחת חינוך‘ געפאהרן זיך ער האט נישט געוואוסט פריער דערפון‪ .‬אין דעם הספד וואס זכר צדיקים לברכה‪ .‬זכותו וזכות כל הצדיקים תגן עלינו ועל‬ ‫היילן אין וויען‪ ,‬איז דער דארטיגער רב הגאון רבי שלמה הגה“ק רבי יוסף שאול האט געהאלטן אויפ‘ן מנחת חינוך כל ישראל אמן‪.‬‬ ‫(מקורות‪ :‬אור הצפון‪ .‬עלים לתרופה‪ .‬זכרונם לברכה‪ .‬הילולא קדישא‪.‬‬ ‫זלמן שפיצער זצ“ל‪ ,‬דעם ‘חתם סופר‘ס‘ איידעם‪ ,‬געווארן (געדרוקט אין זיין ספר דברי שאול דרשות)‪ ,‬זאגט ער צווישן‬ ‫אנציקלופדיה לחכמי גאליציה‪ .‬ימי זכרון‪ .‬דברי תורה לפ‘ השבוע‪ .‬ועוד)‬ ‫אזוי שטארק איבערגענומען‪ ,‬אז ער האט שפעטער ביים אנדערס‪ :‬קען איך דען דערציילן אלעס וואס ער האט געטוען?‬ ‫***‬ ‫האלטן אויף אים א הספד ו‘ אדר א‘ תרל“ה (געדרוקט‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יז‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש אלול‪ ...‬ימי הרחמים והסליחות‪...‬‬ ‫זיך גוט צוגרייטן צו די הייליגע טעג‬ ‫‪E‬‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה“ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫אפשיילן און קאכן‪ .‬אלעס האט זי געטוען זייער‬ ‫שנעל‪ ,‬אבער די העלצער זענען נישט געווען גוט‪,‬‬ ‫ער הייליגער ‘דברי חיים‘ פון צאנז זי“‏ע‬ ‫האט געזאגט א געוואלדיגע משל אויף די‬ ‫ד‬ ‫דער אויוון נישט גוט געהייצט‪ ,‬די מאכלים זענען‬ ‫נישט געווען גרייט אזויווי ס‘דארף צו זיין‪ ,‬און די‬ ‫עסן האט נישט געהאט קיין טעם און קיין ריח‪.‬‬ ‫עבודה פון די טעג‪ :‬ס‘איז געווען א מענטש וואס‬ ‫האט געהאט א קלוגע און געשיקטע ‘קעכערין‘‪,‬‬ ‫‪L‬‬ ‫‪ J‬חודש אלול‬ ‫וואס ווען זי האט געדארפט קאכן‪ ,‬האט זי שוין‬ ‫דער נמשל איז‪ :‬ווען א איד גרייט זיך אין חודש‬ ‫אלעס צוגרייטן א טאג פריער‪ .‬זי האט צוגעגרייט די‬ ‫• זוחלים ורועדים מיום בואך‬ ‫אלול צום חודש תשרי‪ ,‬האט דער חודש אן אנדערע‬ ‫האלץ צו הייצן דער אויוון‪ ,‬גוט אויסגערייניגט דער‬ ‫אויב א גאנץ יאהר האבן זיך שוין צדיקים שרפי‬ ‫טעם‪ ,‬די תשובה האט אן אנדערע טעם‪ ,‬דאס‬ ‫אויוון ס‘זאל זיין ריין‪ ,‬אפגעוואשן אלע געשיר וואס‬ ‫מעלה געגרייט צו די ימי הרחמים‪ ,‬על אחת כמה‬ ‫דאווענען האט אן אנדערע‬ ‫זי וועט דארפן נוצן מארגן‬ ‫וכמה‪ ,‬ווען ס‘זענען נאר אנגעקומען די אלול טעג‪,‬‬ ‫טעם‪ ,‬און די מצוות האבן‬ ‫צום קאכן‪ ,‬אפגעשיילט און‬ ‫אן אנדערע טעם‪ ,‬און אלעס‬ ‫צושניטן אלע מאכלים‪ ,‬און‬ ‫איז אינגאנצן אנדערש;‬ ‫צומארגנ‘ס ווען זי האט‬ ‫אבער אויב איינער איז פויל‪,‬‬ ‫שוין געדארפט גיין קאכן‪,‬‬ ‫און ער לאזט אלעס איבער‬ ‫איז אלעס געווען גרייט‪,‬‬ ‫אויף ראש השנה‪ ,‬דעמאלט‬ ‫און זי האט אלעס שנעל‬ ‫איז דער תקיעת שופר נישט‬ ‫אפגעקאכט און געהאט‬ ‫אזויווי ס‘דארף צו זיין‪ ,‬די‬ ‫זייער א גוטע טעם און ריח‪.‬‬ ‫תשובה איז נישט קיין תשובה‪ ,‬דאס דאווענען איז‬ ‫ס‘איז געווען א צווייטער מענטש‪ ,‬וואס‬ ‫נישט קיין דאווענען‪ ...‬אוודאי אלעס איז חשוב ביים‬ ‫האט געהאט א נארישע קעכערין‪ ,‬א פוילע און א‬ ‫באשעפער וויאזוי ס‘איז נאר‪ ,‬אבער נישט דאס איז‬ ‫שלימזל‘טע‪ ,‬און זי האט אלעס איבערגעלאזט אויף‬ ‫דער תכלית‪ ,‬דער תכלית איז אז א איד זאל זיך גוט‬ ‫מארגן‪ .‬צומארגנס ווען זי האט זיך אויפגעוועקט‪,‬‬ ‫צוגרייטן‪ ,‬אז ווען ס‘קומען די הייליגע טעג זאל ער‬ ‫האט זי געטראכט ביי זיך‪ :‬מ‘קען נאך שלאפן‬ ‫קענען דינען דעם באשעפער און מקיים זיין אלע‬ ‫אביסל‪ ,‬און נאר ווען ס‘איז שוין געווארן שפעט‬ ‫מצוות אזויווי ס‘דארף צו זיין‪ ,‬און אלעס וועט האבן‬ ‫האט זי געטראכט‪ :‬שוין‪ ,‬מ‘דארף אויפשטיין‪ ,‬און‬ ‫אן אנדערע טעם‪( .‬כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א סעודה ג‘ פ‘ כי‬ ‫נאר דעמאלט האט זי אנגעהויבן אלעס צוצוגרייטן‪.‬‬ ‫די העלצער‪ ,‬רייניגן דער אויוון‪ ,‬אפוואשן און תבוא תשס“ז)‬ ‫האט זיך שוין אנגעזעהן דער פחד ה‘ בהדר גאונו‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אויף די הייליגע געזיכט פון רבותנו הקדושים‪,‬‬ ‫בקודש פארגעזאגט פאר מרן זי“ע דאס שטיקל פון‬ ‫• נישט אינזין האבן די אייגענע‬ ‫וואס האבן מיט געציטערט מיט די פארכט פון די‬ ‫“מטה אפרים“ (סימן תקפ“א סי‘ י‘) אזוי ווי מרן זי“ע‬ ‫פארגענוגענס‬ ‫ימי הדין וואס קומען אונטער‪.‬‬ ‫האט זיך געפיהרט אז פאר א יום טוב האט מען אים‬ ‫כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע‪ :‬חודש “אלול“‬ ‫און וואו ס‘איז באקאנט האט זיך כ“ק מרן‬ ‫פארגעזאגט פון הלכות החג‪ .‬דער “מטה אפרים“‬ ‫באדייט די עבודה פון תשובה‪ ,‬וואס דארף זיין אין‬ ‫אדמו“ר מהר“י זי“ע אמאהל אויסגעדרוקט “ווען‬ ‫שרייבט‪“ :‬מיר האבן שוין ערקלעהרט אז חודש אלול‬ ‫א בחינה פון “לא‪-‬לו“‪—,‬מ‘זאל נישט אינזין האבן די‬ ‫די הייליגע טעג רוקן זיך אונטער ציטער איך צו‬ ‫איז פארגעברייט אויף צו טוען תשובה‪ ,‬און א ירא‬ ‫אייגענע גוט‘ס און באקוועמליכקייט‪ ,‬נאר בלויז דעם‬ ‫נעמען א שמעק טאביק‪ ,‬פון גרויס פארכט און‬ ‫שמים זאל אונטערזיכן זיינע מעשים‪ ,‬און איידער‬ ‫חבר‘ס גוט‘ס‪ .‬ווייל ווי מער מ‘קוקט אוועק פון די‬ ‫שרעק וואס נעמט אונז ארום אין די הייליגע‬ ‫ער גייט עסן און איידער ער לייגט זיך שלאפן‪ ,‬זאל‬ ‫אייגענע פארגענוגנ‘ס‪ ,‬קען מען בעסער און לייכטער‬ ‫טעג‪.‬‬ ‫ער איבערטראכטן מיט זיין נפש‪ ,‬צו טרעפן זיינע‬ ‫תשובה טוען‪.‬‬ ‫און ווי מ‘דערציילט האט הרה“ק רבי אהרן‬ ‫זינד‪ ,‬חרטה האבן און זיך מתוודה זיין אויף זיי‪ ,‬וועט‬ ‫זיין תשובה אהנגענומען ווערן‪ ,‬און ער זאל זיך אויך‬ ‫• אלול איז פארגעברייט אויף תשובה‬ ‫קארלינער זי“ע אמאהל חודש אלול געזאגט‪:‬‬ ‫“ווען ער דערמאנט זיך נאר אז ראש השנה‬ ‫שטארקן אין מקיים זיין מצוות וכו‘“‪ .‬ווען דער משמש‬ ‫אין איינע פון די אלול טעג ווען דער משמש בקודש‬ ‫קומט אונטער‪ ,‬דרייען זיך אים זיינע קישקעס‬ ‫בקודש האט געענדיגט לערנען דאס שטיקל האט‬ ‫האט פארגעזאגט פאר כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע‪ ,‬די‬ ‫פון גרויס פארכט און שרעק מיום הדין הגדול‬ ‫מרן זי“ע ספעציעל הנאה געהאט וואס ס‘שטייט‬ ‫באשטימטע לימודים פון יעדן טאג‪ ,‬האט דער משמש‬ ‫>>>>>>>‬ ‫והנורא“‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יח‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש אלול‪ ...‬חודש הרחמים והסליחות‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫פיהר מעלות פון תשובה אין די הייליגע טעג פון אלול ביז תשרי‬ ‫אין דעם סיעף און זיך אנגערופן‪“ :‬זייער א וואויל‬ ‫שטיקל‪ ,‬זייער א וואויל שטיקל‪ ,‬לעהרן דאס‬ ‫ווען ס‘קומען די ‘עשרת ימי תשובה‘ איז מען‬ ‫דער רמב“ם )הל‘ תשובה פ“ז ה“ז) רעכנט‬ ‫נאכאמאהל‪“...‬‬ ‫זוכה אז די תפילות ווערן גלייך אנגענומען‪,‬‬ ‫אויס עטליכע גרויסע מעלות פון א איד וואס‬ ‫אזויווי חז“ל (ר“ה יח‪ ).‬זאגן אז דער פסוק‬ ‫טוהט תשובה‪ ,‬און ער שרייבט צווישן אנדערע‪:‬‬ ‫‪E‬‬ ‫“דרשו ה‘ בהמצאו“ גייט ארויף אויף די עשרת‬ ‫ימי תשובה וואס דעמאלט ווערן אלע תפילות‬ ‫“כמה מעולה מעלת התשובה‪ ..‬הוא מודבק‬ ‫בשכינה‪ ...‬צועק ונענה מיד‪...‬‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫אנגענומען‪ .‬ג‪ .‬יום כיפור איז‬ ‫עושה מצוות ומקבלין אותן‬ ‫מען זוכה אז אלע מצוות ווערן‬ ‫אנגענומען מיט א רצון און א‬ ‫בנחת ושמחה‪ ...‬ולא עוד אלא‬ ‫שמתאוים להם“‪ .‬א) ער ווערט‬ ‫‪L‬‬ ‫‪ J‬חודש אלול‬ ‫שמחה‪ ,‬אזויווי ס‘שטייט אין‬ ‫נאנט און ‘באהאפטן ‘ צו די‬ ‫מדרש (קה“ר ט‪ ,‬ז) אז מוצאי יום‬ ‫שכינה; ב) ווען ער דאוונט ווערן‬ ‫• די ראשי תיבות פון ‘כי תבא‘‪.‬‬ ‫הקדוש קומט ארויס א בת‪-‬קול‪:‬‬ ‫“כי תבא“‏ איז די ראשי תיבות‪‘ :‬כ‘ולם י‘עשו‬ ‫זיינע תפילות גלייך אנגענומען;‬ ‫“לך אכול בשמחה לחמך‪ ...‬כי‬ ‫ת‘שובה ב‘חודש א‘לול‘‪ .‬דער עיקר תשובה אין‬ ‫ג) זיינע מצוות ווערן אנגענומען‬ ‫כבר רצה האלקים את מעשיך“‬ ‫חודש אלול דארף זיין א צגרייטונג פאר‘ן מענטש‬ ‫אויבן מיט א שמחה; ד) מ‘גלוסט‬ ‫(קהלת ט‪ ,‬ז)‪ .‬ד‪ .‬סוכות איז דער‬ ‫ער זאל קענען דאווענען אין די ימים‪-‬נוראים מיט‬ ‫צו זיינע מצוות‪.‬‬ ‫נאענטקייט מיט‘ן באשעפער אזוי גרויס‪ ,‬אז די‬ ‫א ריינע כוונה‪ .‬דערפאר האט די תורה דאס מרמז‬ ‫ס‘קען זיין אז די ווערטער זענען קעגן די‬ ‫שכינה הקדושה און דיפמליא של מעלה ‘גלוסטן‘‬ ‫געווען דווקא אין אנהייב די פרשה פון ‘ביכורים‘‪,‬‬ ‫פיהר זמנים פון תשובה אין די הייליגע טעג‬ ‫צו די מצוות פון אידישע קינדער‪ ,‬אזויווי‬ ‫ווייל תפילה ווערט אנגערופן ‘ביכורים‘‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫הבאים עלינו לטובה‪ :‬א) חודש אלול; ב) עשרת‬ ‫ס‘שטייט אין ספרים הק‘ (זוה“ק ח“ג ריד‪ ,‬ב) אז‬ ‫איז די ערשטע זאך אינעם סדר עבודת היום‪ ,‬אזוי‬ ‫ימי תשובה; ג) יום כיפור; ד) סוכות‪ :‬א‪ .‬ווען‬ ‫סוכות ווערט נתגלה די גרויסע אהבה צווישן‬ ‫ווי חז“‏ל זאגן אז מ‘מעג נישט טוען די אייגענע‬ ‫מ‘טוהט תשובה אין חודש אלול ווערט מען זייער‬ ‫באדערפענישן איידער מען דאווענט‪( .‬הרה“‏ק המגיד‬ ‫דעם באשעפער און די אידן‪.‬‬ ‫נאענט צום באשעפער‪ ,‬אזויווי ס‘איז באקאנט‬ ‫ממעזריטש זי“‏ע)‬ ‫(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ‪ -‬סעודה ג‘ פ‘ תבוא תשנ“ב)(כ“ק‬ ‫דער רמז פון ‘אלול‘‪“ :‬א‘ני ל‘דודי ו‘דודי ל‘י“‪ .‬ב‪.‬‬ ‫מרן אדמו“ר שליט“א ‪ -‬אלול תשנ“ז)‬ ‫• אלול ימי רצון‪....‬‬ ‫***‬ ‫חודש אלול זענען טעג פון רצון‪—,‬וואס דער‬ ‫ימי תשובה “ירח האיתנים“‪ ,‬וואס איז בגימטריא ברצון“‪—,‬רצון האט נישט א טעם‪.‬‬ ‫באשעפער ווערט באוויליגט צו אידישע קינדער‪,‬‬ ‫ער הערט זייערע תפילות‪ ,‬און ס‘איז נישטא קיין‬ ‫“שי“ח“‪[ ,‬שיח איז א לשון תפילה‪ ,‬זעה רש“י (בראשית • די הויפט עבודת התפילה אין אלול‬ ‫כד‪:‬סג)]‪—,‬כדי אויסצוגיסן דאס הארץ מיט תפילה פאר‬ ‫שום מחיצות וואס האלטן אפ די תפילות‪ ,‬אדער‬ ‫די הויפט עבודת התפילה אין חודש אלול‬ ‫הייליג‘ן באשעפער און ווערן באוויליגט פאר אים‪...‬‬ ‫מסטינים ומקטרגים‪ ,‬וואס זאלן נישט לאזן די‬ ‫איז צו דאווענען‪ ,‬מ‘זאל זוכה זיין תשובה שלימה‪,‬‬ ‫און האבן א ריין הארץ וואס גליסט צו זיין נאהנט‬ ‫• א גילוי פון ליעבשאפט‪....‬‬ ‫תפילות ארויפגיין גלייך צום כסא הכבוד‪ .‬דעריבער‬ ‫איז דאס די פאסיגע צייט מ‘זאל אסאך דאווענען‬ ‫צום באשעפער‪ .‬און אזוי באצייכנט דער “יסוד‬ ‫די אלול טעג זענען ימי רצון‪‘ .‬רצון‘ ווי באקאנט‪,‬‬ ‫אזוי ווי דער טור (או“ח סי‘ תקפ“א) שרייבט‪“ :‬וכל‬ ‫ושורש העבודה“‪ ,‬דעם ‘שער עבודת אלול‘‪“—,‬שער‬ ‫האט נישט קיין א טעם‪ ,‬ערקלעהרונג אדער פארוואס‪,‬‬ ‫המוסיף לבקש רחמים זכות הוא לו“‪—,‬דער וואס‬ ‫המים“‪ ,‬ווייל דאס איז דער חודש וואס מ‘גיסט‬ ‫נאר אזוי וויל איך‪ .‬אזוי אויך ווערט דער באשעפער אין‬ ‫פארמעהרט צו בעהטן רחמים אין חודש אלול‬ ‫אויס דאס הארץ אזוי ווי וואסער‪ ,‬מיט תפילות‬ ‫חודש אלול באוויליגט צו אידישע קינדער‪ ,‬אהן א טעם‬ ‫איז דאס פאר אים א זכות‪ ,‬ווייל מיט‘ן כוח פון‬ ‫ותחנונים פאר‘ן הייליג‘ן באשעפער‪ .‬אין אנהייב‬ ‫אדער הסבר‪ ,‬ווייל אזוי וויל דער הייליגער באשעפער‪,‬‬ ‫די תפילות אין חודש אלול‪ ,‬קען מען איינרייסן‬ ‫פרק ברענגט ער א רמז צו די עבודה פון חודש‬ ‫דאס איז א גילוי פון אהבה‪ ,‬פון “דודי לי“‪—,‬דער‬ ‫וועלטן‪ ,‬פאר די קומענדיגע ימי הדין‪ ,‬מבטל צו זיין‬ ‫אלול וואס שטייט אין ‘זוהר חדש‘‪“ ,‬ובכתה‬ ‫באשעפער איז נאהנט צו מיר ער האט מיך ליעב‪ .‬און‬ ‫אלע שלעכטע גזירות‪ ,‬און פארשטאפן דאס מויל‬ ‫את אביה ואת אמה ירח ימים“‏‪—,‬דא היא ירחא‬ ‫אזוי שרייבט דער הייליגער “בני יששכר“ (מאמרי אלול‬ ‫פון די מסטינים ומקטריגים‪ ,‬און ברענגען א חיים‬ ‫דאלול“‪...‬און ער ציטירט וואס דער אריז“ל שרייבט‬ ‫מאמר י“א) א‘ני ל‘דודי ו‘דודי ל‘י איז ר“ת אלול‪—,‬וואס‬ ‫טובים וגזירות טובות‪ ,‬פאר יעדן איינעם‪ ,‬מ‘זאל‬ ‫בהמשך צום זוהר‪“ :‬ובכתה את אביה ואת אמה‬ ‫דעמאלט היט דער באשעפער אפ אידישע קינדער‬ ‫ווערן איינגעשריבן בספרן של צדיקים גמורים‪.‬‬ ‫ירח ימים“‪‘ ,‬את אביה‘‪—,‬דאס איז דער באשעפער‪,‬‬ ‫פון יעדן מקטרג‪ ,‬ארויפצוברענגען זייערע תפילות‬ ‫אזוי ווי דער הייליגער “חתם סופר“ זי“ע שרייבט‬ ‫‘ואת אמה‘‪—,‬דאס איז כנסת ישראל‪ ,‬דער מענטש‬ ‫לשערי שמים אהן קיין שום אפהאלט ווייל ס‘איז‬ ‫אין ספר זכרון‪ ...‬התפילה בימים אלו רצויה יותר‪,‬‬ ‫זאל וויינען און בעהטן ביים באשעפער ‘ירח‬ ‫אן עת רצון‪ ,‬אזוי ווי דער חכם זאגט “אין טעם‬ ‫ימי רצון‪...‬און מ‘רופט דעם חודש אלול און די‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יט‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש אלול‪ ...‬חודש הרחמים והסליחות‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫פון די קליפות און די סטרא אחרא‪ ,‬און ס‘איז דא א‬ ‫• רמזים און ראשי תיבות אויף אלו“ל‬ ‫התגלות פון קדושה‪.‬‬ ‫ימים‘‪—,‬א חודש פון טעג [אלול] וואס זענען ימי‬ ‫רחמים ורצון‪.‬‬ ‫אין די ספרים הק' פון תלמידי הבעל שם טוב הק‘‬ ‫עהנליך שרייבט דער “חסד לאברהם“ פון‬ ‫זי“ע ווערן געברענגט פארשידענע רמזים איבער‬ ‫ראדאמסק א רמז אויפ‘ן פסוק “ל‘מתי א‘עתיר ל‘ך‬ ‫• תפילות פון א גאנץ יאהר ווערן נתעלה‬ ‫די זמני התעוררות פון חודש אלול‪ ,‬און וואו דאס‬ ‫ו‘לעבדיך“‪ ,‬איז די ר“ת אלו“‏ל‪ ,‬ווייל דעמאלט איז די‬ ‫אין חודש אלול‬ ‫ווארט אלול ווייזט אויף די געוואלדיגע הויכע‬ ‫דער “שפת אמת“ (תצא תר“מ) שרייבט “ואני‬ ‫צייט וואס א איד איז מתפלל און די תפילות גייען‬ ‫זמנים פון די טעג‪.‬‬ ‫תפילתי לך ה‘ עת רצון“‪—,‬אידישע קינדער זענן‬ ‫ארויף אין הימל‪ .‬און נישט נאר די תפילות פון חודש‬ ‫מכוון און ווייסן נתעורר צו ווערן מיט תפילה‬ ‫• אלו“ל‪ :‬איז ר“ת א‘ם ל‘חיים ו‘אם ל‘מות‪ ,‬אויך‬ ‫אלול ווערן אהנגענומען לרצון‪ ,‬נאר אלע תפילות‬ ‫פון א גאנץ יאהר‪ ,‬גייען ארויף אין הימל און ווערן‬ ‫אין די טעג‪ ,‬ווייל אין הימל ווערן אויך נתעורר די‬ ‫איז מרומז אינעם ווארט אלו“ל‪‘ ,‬אל“ול‘‪—,‬אלעס איז‬ ‫אהנגענומען אין די טעג פון רצון‪ .‬ווייל דאס איז אן‬ ‫שערי רחמים‪ ,‬ווייל מ‘נעמט אוועק די הסתרות‬ ‫געוואנדן אין די דרייסיג טעג‪ ,‬ווען מ‘קען מתקן זיין‬ ‫אלעס וואס מ‘האט מקלקל געווען אין די פריער‘דיגע‬ ‫הבטחה אז קיין שום תפילה וואס א איד דאווענט‬ ‫חדשים‪( .‬שער המלך)‬ ‫ווערט נישט פארלוירן‪ ,‬און איז נישט אומזינסט‪ ,‬נאר‬ ‫• דער ריכטיגער וועג פון חודש אלול!‬ ‫הגה“צ רבי שמואל אסאד זצוק“ל אבד“ק‬ ‫• אלו“ל‪ :‬ר“ת‪“ ,‬א‘יש ל‘רעהו ו‘מתנות‬ ‫סערדאהעלי‪[ ,‬בנו וממלא מקומו פון הגה“ק‬ ‫ל‘אביונים“‪ ,‬א רמז אז‬ ‫רבי יהודה אסאד זצוק“ל]‪ ,‬ברענגט אין א בריוו‬ ‫אין חודש אלול זאל‬ ‫אין נאמען פון זיין הייליגן טאט‘ן‪ ,‬וואס האט‬ ‫מען פארמערן צו געבן‬ ‫גע‘דרש‘נט כמין חומר די ראשי תיבות פון אלו“‏ל‬ ‫צדקה‪.‬‬ ‫אויף צוויי וועגן‪ ,‬לויט וויאזוי אידישע קינדער‬ ‫• אלו“ל‪ :‬איז‬ ‫פיהרן זיך אויף דעם געהויבענער חודש‪ .‬אויב‬ ‫ר“ת‪“ ,‬ל‘הצילך ו‘לתת‬ ‫מ‘איז מקדש דעם חודש אלול‪ ,‬מיט ריכטיג תשובה‬ ‫א‘ויביך ל‘פניך“ (כי‬ ‫טוען‪ .‬ווערט דער “אלול“‪“ ,‬א‘הוב ל‘מעלה ו‘נחמד‬ ‫תצא כג‪:‬טו)‪ .‬דאס‬ ‫ל‘מטה“‪—,‬ס‘איז באליעבט אין הימל און געשעצט‬ ‫איז מרמז אז אין‬ ‫צומאהל מוז מען ווארטן ביז ס‘עפענט זיך א פתח‬ ‫אויף די ערד‪ .‬און אויב פיהרט מען זיך חלילה‬ ‫חודש אלול גייט דער‬ ‫אין הימל די תפילה זאל ארויפגיין‪ ,‬אבער אין חודש‬ ‫אויפ‘ן פארקעהרטן וועג‪ ,‬דערמאלט ווערט דער‬ ‫באשעפער ארום צווישן אידן‪ ,‬און וויל זעהן אויב זיי‬ ‫אלול וואס איז ימי רצון זענען די שערי שמים אפען‬ ‫“אלול“‪“ ,‬א‘וי ל‘ו ו‘אוי ל‘נפשו“‪—,‬וויי צו אים‪ ,‬און‬ ‫פיהרן זיך הייליג און טוען תשובה‪ ,‬כדי דורכדעם זיי‬ ‫און אלע תפילות וואס האבן נישט געהאט אן עלי‘ א‬ ‫וויי צו זיין זעהל ר“ל‪ .‬עכתוד“ק‪.‬‬ ‫צו ראטעווען פון די מקטריגים‪ ,‬וואס רעדן שלעכט‘ס‬ ‫גאנץ יאהר‪ ,‬האבן אצינד אן עלי‘‪‘( .‬שפת אמת‘ תבוא תרמ“א)‬ ‫• החותם א‘הוב ל‘מעלה ו‘נחמד ל‘מטה‬ ‫אויף אידן‪( .‬מנחת עני)‬ ‫• אלול שבתות זענען טאפעלטע זמני רצון‬ ‫הגאון המפורסם רבי שאול שועה אביטבול‬ ‫• אלול‪ :‬איז ר“ת‪“ ,‬הנסתרות לה‘ אלקינו והנגלות‬ ‫• “פרי צדיק“‪ :‬די שבתות אין די פערציג טעג פון‬ ‫זצוק“ל‪ ,‬אב“ד ור“מ צפרו אין מאראקא מיט איבער‬ ‫לנו“‪ ,‬איז די כוונה אז דער עצם זמן תשובה פון חודש‬ ‫ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען ספעציעלע‬ ‫‪ 200‬יאהר צוריק‪ ,‬מח“ס שו“ת “אבני שיש“‪ ,‬פלעגט‬ ‫אלול איז מכפר אויף עבירות ‏וואס מען ווייסט נישט‬ ‫זמני רצון‪ ,‬ווייל יעדער שבת איז דאך א זמן תשובה‬ ‫אונטערשרייבן די תשובות וואס ער האט געשריבן‬ ‫אז מען האט זיי געטוהן‪ ,‬אבער אויף די אנטפלעקטע‬ ‫ווי דער מדרש פארציילט אז קין האט תשובה‬ ‫אין חודש אלול‪“ :‬החותם בחודש “א‘הוב ל‘מעלה‬ ‫עבירות וואס מיר ווייסן יא‪ ,‬מוזן מיר תשובה צו טוהן‬ ‫געטוען שבת‪ ,‬און אדם הראשון האט מיט התפעלות‬ ‫ו‘נחמד ל‘מטה“‪ .‬עכל“ק‪ .‬זעהט מען פון דעם אז‬ ‫אויף זיי‪( .‬שער המלך פ“ו)‪.‬‬ ‫אויסגעשריגן “מזמור שיר ליום השבת“‪ .‬און דער‬ ‫ס‘איז נאר דא צוויי וועגן‪ ,‬אהן קיין מיטעלער‬ ‫פרקי דרבי אליעזר פיהרט אויס אז דאס איז פשט‬ ‫וועג‪ ,‬אדער “א‘הוב ל‘מעלה ו‘נחמד ל‘מטה“‪,‬‬ ‫• אלול‪ :‬איז ר“ת‪“ ,‬ואני אתנהלה לאטי לרגל‬ ‫אין המשך הפסוק‪“ ,‬טוב להודות לה‘“‪‘ ,‬להודות‘‬ ‫אדער חלילה פארקעהרט‪ ,‬וויי איז צו אים‪ .‬לויט‬ ‫המלאכה“‪ .‬דער פשט איז‪ ,‬אויב הויבט מען אן צייטליך‬ ‫איז מלשון מודה זיין‪ ,‬ומודה ועוזב ירוחם‪ .‬חודש‬ ‫דעם באקומט אלו“ל א נייע ראשי תיבות‪“ :‬א‘ין‬ ‫תשובה צו טוהן אנהויב חודש אלול‪ ,‬קען מען גיין‬ ‫אלול איז דאך אינגאנצן א חודש פון רצון‪ ,‬ווען‬ ‫ל‘מחצה ל‘שליש ו‘לרביע!“‪—,‬ס‘איז נישטא א‬ ‫צוביסלעך‪ ,‬אזוי אז ווען מען וועט אנקומען ל“רגל“—‬ ‫דער באשעפער איז מקבל די תפילות פון אידישע‬ ‫מיטל וועג וואס מ‘קען טיילן אביסל אהין אדער‬ ‫צום יו“ט סוכות מיט הושענא רבה‪“ ,‬המלאכה“—וועט‬ ‫קינדער וואס בעהטן זיך מתקן צו זיין אלע זייערע‬ ‫אביסל אהער‪ ,‬נאר דער קלאהרער‪ ,‬ריכטיגער און‬ ‫שוין זיין געענדיגט די גאנצע ארבעט‪ ,‬נישט ווי די וואס‬ ‫מעשים‪ .‬לויט דעם‪ ,‬זענען די שבתות פון די פערציג‬ ‫פאסיגער וועג‪ ,‬זיך צו דערהויבן אין תורה ועבודה‪,‬‬ ‫ווארטן מיט‘ן תשובה טוהן אויף די לעצטע מינוט (שער‬ ‫טעג טאפעלטע זמני רצון‪ ,‬און מ‘קען אין זיי מתקן‬ ‫און מיט אן אמת תשובה טוען‪ ,‬דערמאלט וועט‬ ‫המלך פ“ו)‪.‬‬ ‫זיין דעם גאנצן עבר ביז זיי ווערן “כשלג ילבינו“‪.‬‬ ‫אים זיין גוט און זיס‪.‬‬ ‫(פארזעצונג אי“‏ה)‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש אלול‪ ...‬חודש הרחמים והסליחות‪...‬שבת סליחות‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫נאך שרייבט דער בילגורייער רב זי“ע‪ :‬אין די‬ ‫“די פיש אין‬ ‫צייטן פון זיידן ז“ל [כ“ק מרן מהר“י זי“ע] ווען‬ ‫• תשובה דארף זיין מתוך אהבה‪....‬‬ ‫ס‘איז באקאנט אז די תשובה פון חודש אלול‬ ‫וואסער ציטערן“‬ ‫מ‘האט פון פריש געדרוקט דעם ספר “שערי‬ ‫תשובה“ לרבינו יונה האבן אלע קינדער געמוזט‬ ‫דארף זיין תשובה מאהבה‪( ,‬ראה “אוהב ישראל“ פ‘‬ ‫• פארוואס די פיש אין וואסער ציטערן?‬ ‫שופטים)‪ ,‬מיר דארפן טוען תשובה ווייל מיר האבן‬ ‫קויפן דעם ספר‪.‬‬ ‫ליעב דעם הייליג‘ן באשעפער‪ .‬קען מען זאגן א רמז‬ ‫די וועלט זאגט נאך פון הגאון רבי ישראל‬ ‫נאך שרייבט דער בילגורייער רב זי“ע‪ :‬אין די‬ ‫לויט וואס די גמרא (סוכה נב‪ .‬קדושין ל‪ ):‬זאגט‪“ :‬לולא‬ ‫סאלאנטער זצ“ל “אין חודש אלול טוען אפילו די פיש‬ ‫צייטן פון זיידן ז“ל [כ“ק מרן מהר“י זי“ע] ווען‬ ‫הקב“ה עזרו“‬ ‫אין ים ציטערן“‪ .‬אין די ספרים און מוסר שמועסן‬ ‫מ‘האט פון פריש געדרוקט דעם ספר “שערי‬ ‫די אותיות לול“א זענען אלו“ל‪—,‬אז אין חודש‬ ‫ווערט דער געדאנק אויסגעברענגט אויף פארשידענע‬ ‫תשובה“ לרבינו יונה האבן אלע קינדער געמוזט‬ ‫אלול העלפט דער באשעפער‪ ,‬און ס‘איז דא א‬ ‫וועגן‪ ,‬יעדער אויף זיין אייגענארטיגן שטייגער‪.‬‬ ‫קויפן דעם ספר‪.‬‬ ‫ספעציעלע סייעתא דשמיא‪ ,‬אז מיר זאלן זוכה זיין צו‬ ‫אמאהל חודש אלול ביים זאגן די דברי תורה‬ ‫• אלע ציטערן פון פארכט פונעם יום הדין‪.‬‬ ‫טוען תשובה מאהבה‪ .‬בפרט וואס די קדמונים האבן‬ ‫האט כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע גערעדט וועגן לערנען‬ ‫הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק זי“ע האט‬ ‫געגעבן א רמז פון פסוק (שיר השירים ו‪:‬ז)‪ ,‬א‘ני ל‘דודי‬ ‫ספרי מוסר אין חודש אלול און ער האט אזוי‬ ‫געפרעגט א חסיד אין חודש אלול‪“ :‬האסט געזעהן‬ ‫ו‘דודי ל‘י‪ ,‬איז די ר“ת אלו“ל‪.‬‬ ‫געזאגט‪“ :‬ס‘איז דא היינט ספרים אויף עברי טייטש‪.‬‬ ‫ווי די בערג ציטערן די טאהלן פארכטן און די‬ ‫ס‘שטייט אויך אין די ספה“ק‪ ,‬אז חודש אלול איז‬ ‫ס‘איז דא ‘שערי תשובה‘ אויף עברי טייטש וואס‬ ‫ביימער שוויצן“? דאס איז ווייל אין חודש אלול‪,‬‬ ‫א בחינה פון “אני לדודי“‪—,‬אז אידן טוען תשובה און‬ ‫יעדער קען דאס פארשטיין און זיך אויסגיסן דאס‬ ‫קעהרן זיך צוריק צום הייליג‘ן באשעפער‪“ ,‬ודודי‬ ‫הארץ פאר ג‪-‬ט ברוך הוא“‪.‬‬ ‫לי“‪—,‬און דער באשעפער דערנעהנטערט זיך צו די‬ ‫• לערנען מוסר ספרים ספעציעל חודש אלול‬ ‫אידן אין די ימי הרחמים‪.‬‬ ‫אין די דברות קודש פון כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‬ ‫אלו“ל אז אויך די ר“ת‪“ ,‬ו‘משעבדים א‘ת ל‘בם‬ ‫חודש אלול (ס“ג פ‘ כי תצא תשנ“ד)‪ ,‬האט מרן שליט“א‬ ‫ל‘אביהם שבשמים (ראש השנה כט‪.).‬‬ ‫געזאגט‪“ :‬ס‘זענען דא אסאך מוסר‪-‬ספרים אין אלע‬ ‫אלו“ל איז אויך די ר“ת “ו‘יחד ל‘בבנו ל‘אהבה‬ ‫בתי כנסיות‪ ,‬בתי מדרשות און אלע ישיבות‪ ,‬און‬ ‫ו‘ליראה א‘ת שמך‪( ,‬תפלה אהבה רבה)‪ ,‬חודש אלול‬ ‫ציטערן און פארכטן אלע באשעפענישן אויף די‬ ‫מ‘דארף אין זיי לערנען א גאנצע יאהר‪ .‬אבער אין חודש‬ ‫איז מען זוכה צו דינען דעם באשעפער און זיך‬ ‫וועלט‪ ,‬און נישט נאר זיי‪ ,‬נאר אפילו די מלאכים‬ ‫אלול‪ ,‬דארף מען אין זיי מוסיף זיין‪ ,‬כדי צו ברעכן דאס‬ ‫דערנעהנטערן צו אים מיט יראה און אהבה צוזאמען‪.‬‬ ‫און שרפים ציטערן און פארכטן און א שרעק‬ ‫הארץ און זיך מתבונן זיין אין די גרויסקייט פון השי“ת‬ ‫כאפט יעדן אהן פון די גרויסקייט פונעם קדושת‬ ‫און נידריגקייט פונעם מענטש‪ .‬אזוי אויך איז אומעטום‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫היום‪ ,‬ווייל ס‘איז נורא ואיום‪.‬‬ ‫דא ספרים פון די תלמידי בעש“ט הק‘‪ ,‬וואס מיט זייער‬ ‫רבותינו הק‘ פלעגן מעורר זיין די וואס‬ ‫גרויסע קדושה לויטערן זיי אויס דאס מענטשליכע‬ ‫זענען מסתופפים בצילם‪ ,‬אז אין חודש‬ ‫• די פיש האבן נישט געזינדיגט‪.‬‬ ‫הארץ‪ ,‬ספעציעל אין די פרשיות וואס מ‘לערנט אין‬ ‫אלול דארף מען לערנען ספרי מוסר וואס‬ ‫דעם משל פון חודש אלול “אז די פיש אין‬ ‫די וואכן‪ ,‬וואס אלע רעדן פון תשובה און וויאזוי זיך‬ ‫ערוועקן דאס הארץ צו תשובה שלימה‬ ‫וואסער ציטערן פונעם יום הדין מער ווי אלע‬ ‫צוגרייטן צו די הייליגע טעג הבעל“ט‪ .‬דעריבער זאל‬ ‫און תיקון המעשים‪ ,‬און פלאקערן אויף די‬ ‫באשעפינישן“? שטייט אין די ספרים‪ :‬א) חז“ל‬ ‫יעדער זעהן צו באשטימען צייט צו לערנען די מוסר‪-‬‬ ‫נשמה צו דביקות ה‘ און התחזקות בתורה‬ ‫זאגן אז די פיש האבן נישט געזינדיגט און נישט‬ ‫ספרים און די ספרי תלמידי הבעש“ט הק‘‪ ,‬און אזוי‬ ‫ובמעשים טובים‪.‬‬ ‫פוגם געווען ביים מבול‪ ,‬ד‪.‬מ‪ .‬אז די זינד האבן‬ ‫ווי מיר וועלן זיך דערנעהנטערן צו באשעפער‪ ,‬אזוי‬ ‫געברענגט א דערווייטערונג און א פארשטאפטע‬ ‫• לערנען ספר “שערי תשובה“ לרבינו יונה וועט דער באשעפער זיך דערנעהנטערן צו אונז‪ .‬א‘ני‬ ‫הארץ אז מ‘שפיהרט נישט אז מ‘דארף האבן יראת‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט‪ :‬אז זיין ל‘דודי ו‘דודי ל‘י‪.‬‬ ‫ה‘‪ .‬און טהרה ברענגט יראה‪ ,‬אזוי מ‘זאגט “כי עמך‬ ‫טאטע כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט אים אלס • האבן א מוסר ספר ביי די גמרא‬ ‫הסליחה למען תורא“‪—,‬אז דורך סליחות גייען‬ ‫קליין אינגעל געהייסן לערנען אין ספר “שערי‬ ‫ביי אן אנדער געלעגנהייט (‘פתיחת הזמן‘ לתלמידי‬ ‫אוועק די מחיצות פון די זינד און מ‘איז זוכה‬ ‫תשובה“ פון רבינו יונה‪ ,‬און ער האט אים געקויפט‬ ‫הישיבה‪ ,‬מוצש“ק פ‘ שופטים תשס“ג)‪ ,‬האט כ“ק מרן‬ ‫צו יראה‪ .‬ב) נאך א מעלה פון די פיש זאגן חז“ל‪:‬‬ ‫א ספר “שערי תשובה“ מיט עברי טייטש‪ .‬אזוי‬ ‫אדמו“ר שליט“א געזאגט אז יעדער בחור זאל‬ ‫ווייל פיש האבן נישט קיין אויגן דעקלעך‪ ,‬זייערע‬ ‫אויך פלעגט מרן זי“ע אנזאגן דעם ציבור ביי די‬ ‫שטענדיג האלטן א מוסר ספר נעבן די גמרא‪ ,‬וואס‬ ‫אויגן זענען שטענדיג אפען‪ ,‬וואס לערנט אונז אז‬ ‫שלש סעודות תורה‪ ,‬ווען ער האט געזאגט דברי‬ ‫ער זאל לערנען ֿפון ָאנהייב ביזן סוף‪ ,‬און אין יעדן‬ ‫אונזערע אויגן זאלן מפשפש זיין במעשים‪.‬‬ ‫התעוררות אין חודש אלול‪ ,‬אז מ‘זאל לערנען אין‬ ‫קא ּפיטל וואס ברענגט אים צו א התעוררות און ער‬ ‫ַ‬ ‫ספר “שערי תשובה“ פון רבינו יונה‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כא‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש אלול‪ ...‬חודש הרחמים והסליחות‪...‬‬ ‫אלול ‪ -‬ל“א תהיה ל“ו כנושה‬ ‫יאהר‪ ,‬און אויב דו זאלסט אויף אונז אויספיהרן‬ ‫ָ‬ ‫געענטפערט‪“ :‬הער ריכטער‪ ,‬וואס קען איך און‬ ‫אין חודש אלול‪ ,‬פלעגט כ“ק מרן אדמו“ר‬ ‫טיעפקייט פונעם דין‪ ,‬ווער וועט קענען זיין‬ ‫ֿ‬ ‫די‬ ‫וואס זאל איך זאגן? די טענה פון די פארבארגער‬ ‫שליט“א איבערזאגן דעם משל וואס דער הייליגער‬ ‫גערעכט ֿפ ַאר דיר באשעפער ביום הדין‪ .‬אבער‪,‬‬ ‫איז וואהר און ריכטיג‪ ,‬אז דער געשעפטמאן מוז זיי‬ ‫“חפץ חיים“ זצ“ל‪ ,‬האט געזאגט ביי א דרשה וואס‬ ‫האבן דערפון‪ ,‬אויב‬ ‫וואס ֿפ ַאר ַא נוצן וועסטו ָ‬ ‫ָ‬ ‫באצאהלן ריזיגע סומעס געלט‪ .‬אבער יעצט‪ ,‬ריכטער‪,‬‬ ‫ער האט געהאלטן אין ווארשע אין איינע פון די‬ ‫צוריקצאהלן לויט ווי מיר האבן זיך‬ ‫ָ‬ ‫דו זאלסט‬ ‫זענען פאר אייך דא צוויי וועגן‪ .‬איינס‪ ,‬אויספיהרן‬ ‫שבתות פון חודש אלול‪ ,‬לויט ווי מרן שליט“א האט‬ ‫ליידער אויפגעפיהרט?! דעריבער איז בעסער‬ ‫די טיעפקייט פונעם‬ ‫דאס געהערט פון א איד וואס איז געווען אנוועזנד‬ ‫הייליגער באשעפער‪ ,‬אז דו זאלסט אונז צוגעבן‬ ‫געזעץ און באשטראפן‬ ‫און דאס געהערט פונעם “חפץ חיים“ אליין‪.‬‬ ‫לאנגע געזונטע יאהרן פון לעבן און שלום‪ ,‬און‬ ‫דעם געשעפטמאן מיט‬ ‫און אזוי האט דער “חפץ חיים“ געזאגט זיין‬ ‫אזוי וועלן מיר קענען ביסלעכווייז פאררעכטן‬ ‫א טורמע‪-‬שטראף ווי‬ ‫משל‪ :‬ס‘איז געווען א מענטש וואס האט געפיהרט‬ ‫וואס מיר דארפן צו פאררעכטן‪ ,‬און אזוי‪ ,‬כביכול‪,‬‬ ‫ער פארדינט‪ ,‬און לויט‬ ‫א בליענ‘דיגע און געלונגענע געשעפט‪ ,‬אבער ווי‬ ‫וועט דער באשעפער פארדינען פון אונז‪ ,‬אז מיר‬ ‫וואס דאס געזעץ‬ ‫דאס רעדל פון דער וועלט דרייט זיך‪ ,‬האט מיט‬ ‫וועלן קענען מוסיף זיין און טוען נאך גוטע מצוות‬ ‫פארלאנגט‪ .‬אבער וויסן‬ ‫די צייט דאס געשעפט אנגעהויבן צו האבן אסאך‬ ‫און מעשים טובים און דער שם שמים וועט ווערן‬ ‫זאלט איר‪ ,‬הער ריכטער‪,‬‬ ‫שוועריקייטן‪ ,‬ביז דאס געשעפט איז אריינגעפאלן‬ ‫געהייליגט דורך אונז‪.‬‬ ‫די פארבארגער וועלן‬ ‫אין א גאר ערנסטע פינאנציעלע קריזיס‪ .‬אין זיין‬ ‫מיט דעם האט דער “חפץ חיים“ געטייטשט דאס‬ ‫גארנישט געווינען פון‬ ‫דער “חפץ חיים“ זצ“ל‬ ‫נויט‪ ,‬האט דער מענטש זיך געוואנדן צו זיינע‬ ‫וואס מיר זאגן “זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים“‪ ,‬וואס‬ ‫אזא שטראף‪ ,‬ווייל פון‬ ‫באקאנטע און פריינט און פון זיי געבארגט א‬ ‫כאטש לויטן שורת הדין זענען מיר נישט בארעכטיגט‬ ‫ָ‬ ‫זיצן אין תפיסה וועט דער געשעפטמאן גארנישט‬ ‫גרויסע סומע געלט‪ ,‬כדי צו קענען ראטעווען‬ ‫דערצו‪ ,‬פונדעסטוועגן‪ ,‬וועסטו הייליגער באשעפער‪,‬‬ ‫קענען טוען צו קענען זיי באצאלן‪ .‬פון די אנדערע‬ ‫דעם געשעפט פון אונטערגאנג און חורבן‪.‬‬ ‫נאך פארדינען פון דעם וואס דו וועסט אונז‬ ‫זייט‪ ,‬האט איר נאך א ברירה‪ ,‬האט דער אדוואקאט‬ ‫אבער טראץ זיינע פיהלע אנשטרענגונגען איז‬ ‫געדענקען צו א גוטן לעבן‪ .‬און דאס איז דער באדייט‬ ‫ס‘וואלט געווען ראטזאם‬ ‫ָ‬ ‫פארגעזעצט און געזאגט‪,‬‬ ‫ער אדורכגעפאלן און ס‘האט נישט געברענגט‬ ‫פון “למענך אלקים חיים“‪ ,‬פאר דיין טובה‪.‬‬ ‫צו באפרייען דעם געשעפטמאן און אים געבן די‬ ‫קיין גוטע רעזאלטאטן‪ .‬דאס געשעפט האט זיך‬ ‫אין ליכט פון די ווערטער‪ ,‬האט כ“ק מרן‬ ‫געלעגנהייט צו ּפרובירן נאכאמאהל צוריקצושטעלן‬ ‫פארערגערט פון טאג צו טאג‪ ,‬ביז ער האט כמעט‬ ‫אדמו“ר שליט“א צוגעלייגט און געזאגט‪“ :‬דאס‬ ‫דאס געשעפט אויף די ֿפיס‪ ,‬און אין די זעלבע צייט‬ ‫ָ‬ ‫דערקלעהרט באנקראט‪ .‬די פארבארגער פונעם‬ ‫איז דער ענין פון חודש אלול‪ .‬אין חודש אלול זאגן‬ ‫מאך מיט די פארבארגער אז זיי וועלן‬ ‫דערגרייכן ַאן ָא ּפ ַ‬ ‫געלט‪ ,‬זעהענדיג אז דער געשעפטמאן איז נישט‬ ‫מיר פאר‘ן באשעפער די זעלבע רייד‪ .‬און צו ווייזן‬ ‫גאנצן חוב אויף איין‬‫באקומען דעם ַ‬ ‫פאדערן צו ַ‬ ‫נישט ָ‬ ‫אומשטאנד צוריק אויפצובויען און ראטעווען‬ ‫די אויפריכטיגקייט פון אונזערע כוונות‪ ,‬הייבן מיר‬ ‫באקומען פונעם געשעפטמאן‬ ‫נאר זיי וועלן ַ‬ ‫מאל‪ָ ,‬‬ ‫זיין געשעפט‪ ,‬האבן אנגעהויבן זארגן פאר זייער‬ ‫גלייך אהן אין חודש אלול צו פארבעסערן אונזערע‬ ‫נאך ַא‬ ‫צאלונג‪ַ ,‬אזוי ַאז ָ‬‫מאנטלעכע ָ‬ ‫א באשטימטע ָ‬ ‫פארמעגן‪ .‬זיי האבן גערופן‬‫געלט און פאר זייער ַ‬ ‫מעשים און פאררעכטן אונזערע וועגן‪ ,‬און אזוי‬ ‫צוריקצאהלן ַאלע זיינע‬ ‫ָ‬ ‫יאר וועט ער קענען‬ ‫עטליכע ָ‬ ‫דעם געשעפטמאן אין געריכט און געפאדערט‬ ‫האט דער הייליגע באשעפער אויף וועמען זיך צו‬ ‫חובות און ַאלץ וועט זיין אויף זיין ָארט‪ ,‬און צופרידן‪.‬‬ ‫אז ער זאל זיי באלד צוריקגעבן זייער געלט‪ ,‬און‬ ‫פארלאזן‪ ,‬וועלנדיג צו טוען גוט‘ס מיט אונז‪ ,‬און‬ ‫האט געענדיגט‬ ‫און דער הייליגער “חפץ חיים“ ָ‬ ‫אויבנישט‪ ,‬זאל מען אים איינשפארן אין תפיסה‪.‬‬ ‫אונז צו גלייבן‪ ,‬און אזוי אויף אונז גוזר צו זיין א גוט‬ ‫זאגן מיר צום היליג‘ן באשעפער‪:‬‬ ‫און געזאגט‪ַ :‬אזוי ָ‬ ‫הערנ‘דיג זייערע טענות‪ ,‬האט דער ריכטער זיך‬ ‫געבענטשט יאהר‪ ,‬א יאהר פון א חיים טובים ושלום‪.‬‬ ‫מאכן ַא חשבון הנפש‬ ‫“רבונו של עולם‪ ,‬זעה‪ ,‬ווען מיר ַ‬ ‫געוואנדן צום אדוואקאט פונעם געשעפטמאן‪ ,‬צו‬ ‫***‬ ‫וויאזוי מיר האבן אנגעפיהרט די טעג און דאס פון‬ ‫הערן וואס ער האט צו זאגן? האט דער אדוואקאט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫הלבבות“ דארף מען אריינקוקן‪.‬‬ ‫פון זיין רבי כ“ק הגה“צ דער בעל ‘ויגד יעקב‘‬ ‫שפיהרט א תועלת אין זיין לערנען‪ ,‬זאל ער דאס‬ ‫כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א האט דערציילט‪:‬‬ ‫מפאפא זצ“ל‪ ,‬אז כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט‬ ‫לערנען נאכאמאהל און נאכאמאהל‪ ,‬ביז די רייד‬ ‫אז אויפ‘ן ספר “ראשית חכמה“ פון זיין שווער‬ ‫זיך אמאהל אויסגעדרוקט‪ ,‬וועגן לערנען ספרי‬ ‫וועלן אריינדרינגען אין זיינע ביינער‪...‬‬ ‫כ“ק האדמו“ר בעל ‘ישועות משה‘ פון וויזשניץ‬ ‫מוסר‪ ,‬וועלכע ספר מוסר מ‘זאל זיך אויסוועהלן‬ ‫• ספרי מוסר צו לערנען‪...‬‬ ‫זצ“ל האט מען דערקענט “אז ס‘איז געווען אויס‬ ‫און דאס לערנען? און ער האט געזאגט‪“ :‬אורחת‬ ‫הגה“צ רבי יצחק שלמה אונגער זצ“ל‪ ,‬רב‬ ‫געלערנט מיט טרערן“‪.‬‬ ‫צדיקים“‪ ,‬דארף יעדער איד קענען אויסענווייניג‪,‬‬ ‫דקהל ‘חוג חתם סופר‘ בני ברק‪ ,‬האט געהערט‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫“ראשית חכמה“ דארף מען לערנען‪ ,‬און “חובת‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כב‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שב“ק מאוצרות רבוה“ק‪ ...‬א שבת מעשה‘לע‪...‬‬ ‫שיניאווער רב געענטפערט אין נאמען פון זיין רבי‪ ,‬כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‪,‬‬ ‫אז דאנערשטאג פארנאכטס אדער ביינאכט זאל ער אריין ברענגען ברויט‬ ‫שבת קודש מאוצרות רבוה“ק‬ ‫און זאלץ אין די דירה‪ ,‬און ס‘ווערט שוין באטראכט ווי ער איז אריין לכבוד‬ ‫שבת‪ ,‬און דערנאך קען ער שוין אריינגיין ווען ער וויל‪ ,‬וויבאלד ער האט‬ ‫הכנת הבית לשבת‬ ‫שוין אריין געברענגט ברויט און זאלץ און ער קען דארט עסן סעודת שבת‪,‬‬ ‫חינוך דירת מגורים חדשה ‪ /‬נקיון הבית וסידור השלחן ‪ /‬הכנות שונות לכבוד שבת‬ ‫ווערט דאס שוין גערעכנט אזוי ווי ער איז אריין אין די דירה לכבוד שבת‪.‬‬ ‫(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד רע“ט‪-‬ר“פ ותשח“ל)‬ ‫• חינוך דירת מגורים חדשה‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫רבוה“ק האבן מהדר געווען און אנגעזאגט מ‘זאל באנייען א נייע דירה‬ ‫און מאכן דעם ‘חנוכת הבית‘ פרייטאג‪ ,‬ערש“ק‪ ,‬ד‪.‬ה‪ ,.‬אז מ‘זאל אריינגיין‬ ‫• אמאהל מיט מסירות נפש ‪• ...‬‬ ‫אין א נייער דירה צום ערשטן מאהל‪ ,‬ערב שבת קודש [אדער ערב יו“ט]‪,‬‬ ‫כדי די באנייאונג זאל זיין לכבוד שבת קודש [ויו“ט]‪.‬‬ ‫אין די שטאט פיאסצנה‪ ,‬ווי הגה“צ רבי קלונימוס קלמיש שפירא זצ“ל‬ ‫דער שינאווער רב זי“ע‪ ,‬אין א בריוו פאר חסיד וואס האט אים‬ ‫הי“ד איז געווען רבי‪ ,‬איז דער עולם ערשטוינט געווארן‪ ,‬אז דער רבי האט‬ ‫וואס ער‬ ‫טאג ער זאל אריינגיין אין זיין נייע דירה ָ‬ ‫אנגעפרעגט וועלכער ָ‬ ‫געשיקט זיין שמש ‘שבת שובה‘ אינדערפרי‪ ,‬ער זאל אויסרופן אין אלע‬ ‫נאמען פון‬‫האב געהערט זאגן אין ָ‬ ‫האט געקויפט? ענטפערט ער‪“ :‬איך ָ‬ ‫שוהלן און בתי מדרשים פון שטאט‪ ,‬וועגן די דרשה וואס ער וועט היינט‬ ‫האדמו“ר הקדוש מבעלזא [מרן מהר“ש זי“ע]‪ַ ,‬אז ס‘איז גוט אריינצוגיין‬ ‫זאגן‪ ,‬טראץ וואס דער רבי האט געהאט היץ מיט א געפעהרליכע האלדז‬ ‫אין די דירה‪ ,‬ווען מ‘גרייט צו צום שבת‪ ,‬ד‪.‬ה‪ .‬דאנערשטאג אוונט‪ ,‬און דארט‬ ‫ענדצינדונג‪ ,‬און דאקטורים האבן אים פארבאטן צו רעדן‪ .‬די מעשה איז‬ ‫קנעהטן און באקן די חלות לכבוד שבת קודש“‪.‬‬ ‫געווען‪ ,‬איינער פון די רייכע אידן און נגידים פון שטאט האט גענומען‬ ‫עפנטליך מחלל שבת זיין‪ .‬דער רבי האט פרובירט ווירקן אויף אים מיט‬ ‫און אזוי שרייבט הרה“ק רבי שמחה ישכר בער פון צעשינוב זי“ע‬ ‫גוטנס‪ ,‬און ווען ס‘האט נישט געהאלפן האט ער אים שארף גע‘מוסרט און‬ ‫(זוהן פון שיניאווער רב און איידעם פון כ“ק מרן מהר“י זי“ע) אין א בריוו‬ ‫געווארנט‪ .‬יענער איז אבער געווען א מחוצף און זיך אויסגעלאכט פון די‬ ‫צו הרה“ח רבי אברהם אביש קליינבערגער פון צאנז‪“ :‬וועגן באנייען דיין‬ ‫שטראף רייד‪ ,‬פארקעהרט‪ ,‬ער האט גענומען‬ ‫דירה‪ ,‬האב איך געהערט פון מיין טאטע זצ“ל הכ“מ [דער שיניאווער רב‬ ‫סטראשן דעם רבי‘ן אז ער וועט דערלאנגען‬ ‫זי“ע] אז מ‘זאל דארף אזוי שטארק נישט מקפיד זיין ווען צו באנייען א‬ ‫אויף אים א מסירה אין די רעגירונג אז ער‬ ‫דירה‪ ,‬אבער ער האט נאכגעזאגט אין נאמען פון הרה“ק מבעלזא זצ“ל‬ ‫קען נישט די לאנד‪-‬שפראך און אזוי ארום‬ ‫[כ“ק מרן מהר“ש זי“ע] אז ס‘איז גוט צו באנייען דאנערשטאג ביינאכט‪,‬‬ ‫וועט מען פון אים צונעמען דאס רבנות‪ .‬דער‬ ‫אור ליום ו‘ ערש“ק‪ ,‬און איר זאלט באנייען די נייע וואוינונג קומענדיגע‬ ‫רבי האט זיך אבער נישט דערשראקן און‬ ‫וואך דאנערשטאג ביינאכט אור ליום ו‘ ערש“ק‪.‬‬ ‫באשלאסן אז ביי די ‘שבת שובה‘ דרשה‪ ,‬וועט‬ ‫ספר ‘דברי יצחק‘ (פון הרה“ק רבי יצחק אייזיק ווייס פון סוואליווא זצ“ל אות קי“ט)‬ ‫ער אנווארעמען דעם עולם וועגן שמירת שבת‪ .‬ער האט נישט געקוקט‬ ‫שרייבט‪“ :‬איך האב געהערט פון איינעם וואס האט געפרעגט פון הרה“ק מרן אדמו“ר‬ ‫אויף זיין שווערע געזונט לאגע‪ ,‬נאר געשטורעמט און געליארעמט וועגן‬ ‫מהר“ש מבעלזא זלה“ה‪ ,‬אין וועלכן טאג ער זאל אריינגיין וואוינען אין זיין נייע דירה וואס‬ ‫די הייליגקייט פון שבת וואס ווערט דא פארשוועכט און מ‘טאהר דאס‬ ‫ער האט זיך געבויט‪ ,‬האט ער אים געהייסן ווארטן ביז דאנערשטאג כ“א סיון‪ ,‬און פון יענעם‬ ‫נישט צולאזן‪ .‬די דאזיגע דרשה האט געווירקט און דער גאנצער עולם‬ ‫טאג זאל ער אריינגיין וואוינען אין די דירה באין שטן ופגע רע‪ .‬שרייבט אויף דעם זיין זוהן‬ ‫אלע ווי איינס האט דעמאלט צוגעדריקט דעם גביר און ער האט געמוזט‬ ‫הגה“ח רבי יוסף ווייס‪ ,‬א מ‘דארף דאס אויסקלאהרן‪ ,‬ווייל ס‘איז מעגליך אז דער איד האט‬ ‫נאכגעבן און פארמאכן זיין געשעפט אום שבת‪ .‬דער פיאסצנה רבי האט‬ ‫געענדיגט בויען זיין הויז נאענט צו דאנערשטאג כ“א סיון‪ ,‬האט ער דעריבער נישט געדאפט‬ ‫אזוי לאנג ווארטן‪ ,‬אבער דאס לשון מרן זי“ע שרייבט‪‘ :‬ביז ס‘וועט זיין די פאסיגע צייט‬ ‫דעמאלט געזאגט אין זיין דרשה צווישן אנדערע‪ :‬בשעת איך האב גענומען‬ ‫און ס‘וועט געפאלן כ“א סיון דאנערשטאג‪ ,‬זעהט פון דעם אויס אז ער וועט דארפן ווארטן‬ ‫ארבעטן צו פארהיטן דעם חילול שבת אין שטאט‪ ,‬האט מען מיר געשיקט‬ ‫עטליכע יאהר‪ ,‬ביז ער וועט זיך קענען אריינציעהן‪ .‬אדער אפשר איז געווען אין די דירה א‬ ‫זאגן‪ ,‬אז מ‘וועט מיך פארמסר‘ן פאר די רעגירונג און איך וועל פארליהרן‬ ‫סיבה וואס די כוונה פון מרן זי“ע איז געווען ער זאל זיך נישט אריינציעהן אין דירה ביז יענע‬ ‫מיין היגע רבנות‪ .‬נארישע מענטשן! דערמיט וועלן זיי מיך איבערשרעקן‬ ‫צייט‪ .‬און אזוי האט מיר געזאגט ש“ב הרה“ג מה“ר נחמן כהנא ז“ל אבדק“ק ספינקא‪ ,‬אז ער‬ ‫איך זאל אויפהערן צו טוען כדי מ‘זאל היטן די מצוות פון באשעפער? צו‬ ‫האט טאקע געפונען געשריבן אין א ספר פון מיין פעטער הה“צ מה“ר רבי שמואל צבי ז“ל‪,‬‬ ‫דען בין איך גרייט צו פארלירן נאר מין רבנות שטעלע פארן באשעפער‘ס‬ ‫די זאך בסתם‪ ,‬און דער באשעפער ווייסט דעם אמת‪“.‬‬ ‫וועגן‪ ,‬איך בין דאך גרייט אויסצושטרעקן מיין האלדז און זיך לאזן שחט‘ן‬ ‫אין ספר י“ג אורות (ח“א עמ‘ קעה) ווערט דערציילט אז הרה“ח רבי‬ ‫פארן באשעפער! ווייסן זיי דען נישט‪ ,‬אז יעדער איד וואס זאגט נאר שמע‬ ‫לייבוש לייזער פון יאשליסק האט געבויט א נייע הויז און ער האט געפרעגט‬ ‫ישראל‪ ...‬ה‘ אחד‪ ,‬איז גרייט זיך לאזן שטעכן‪ ,‬פארן באשעפער‘ס וועגן?!!‬ ‫דעם שיניאווער רב זי“ע ווען ער זאל אריינגיין אין זיין נייע דירה? האט דער‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כג‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬אבות‪ :‬פרק ג'‪-‬ד'‬ ‫צום בער‪ ,‬און אויפגעדעקט זיין שטערן מיט זיין‬ ‫האט געברענגט פרנסה פאר ראובן‪ .‬און דאס זאגן די חכמים‪:‬‬ ‫הוא היה אומר‪ ,‬כל שרוח הבריות נוחה הימנו‪ ,‬רוח‬ ‫הוט‪ ,‬און דער בער איז באלד אנטלאפן‪ .‬האט הרה“ק‬ ‫“כל שרוח הבריות נוחה הימנו“‪ .‬פארוואס איז ער זוכה צו‬ ‫המקום נוחה הימנו‪( ...‬אבות ג‪:‬י)‬ ‫רבי אורי זיי געזאגט אז ס‘איז נישט א מופת‪ ,‬ווייל‬ ‫באקומען חן ביי מענטשן‪ .‬ווייל “רוח המקום נוחה הימנו“‪—,‬‬ ‫—ער [רבי חנינא בן דוסא] פלעגט זאגן יעדער וואס די מענטשנ‘ס‬ ‫ס‘שטייט (נח ט‪:‬ב) “ומוראכם וחתכם יהיה על כל חית‬ ‫דער באשעפער האט הנאה פון אים און פון זיינע מעשים‪ ,‬און‬ ‫געמיטער זענען צופרידן פון אים [ער איז באליעבט און באנעמליך צו‬ ‫מענטש‘ן] איז אויך דער גייסט פון דער באשעפער כביכול‪ ,‬צופרידן מיט‬ ‫השדה“‪—,‬אויב א מענטש מאכט נישט קליא זיין צלם‬ ‫דערפאר לייגט דער באשעפער ארויף א חן אויף דעם מענטש‪.‬‬ ‫אים—‪.‬‬ ‫אלוקים‪ ,‬האט ער נישט וואס מורא צו האבן פון א חיה‪.‬‬ ‫און יעדער האט אים ליעב און איז אים מכבד‪.‬‬ ‫“כל שרוח הבריות נוחה הימנו“‪( .‬אבות ג‪:‬י)‬ ‫און דאס זאגט די משנה (אבות ג‪:‬י) “כל שרוח הבריות‬ ‫“כל שרוח הבריות נוחה הימנו רוח המקום נוחה‬ ‫נוחה הימנו“‪‘ ,‬בריות‘ מיינט אלע באשעפינישן און‬ ‫הימנו“‪( .‬אבות ג‪:‬י)‬ ‫יעדער וואס איז גורם מיט זיין איידעלע אויפירונג אז‬ ‫מענטשן זאלן אים שעצן‪ ,‬ווי די חז“ל זאגן אז ווען איינער‬ ‫אויך חיות‪ ,‬אויב זיי טשעפענן נישט און זענען נישט‬ ‫דער ראפשיצער רב זי“‏ע האט געזאגט‪ :‬דער מענטש‬ ‫פיהרט זיך מיט שיינע מעשים זאגט יעדער אויף אים‬ ‫דיינע פיינט‪ ,‬איז א סימן אז אויך “רוח המקום נוחה‬ ‫וואס‏מענטשן האבן פון אים הנאה‪ ,‬מען איז מקבל זיינע רייד‪,‬‬ ‫“וואויל איז פאר די עלטערן וואס האבן אזא קינד“‪ ,‬און‬ ‫הימנו“‪( .‬אור עולם פרק יב)‪.‬‬ ‫***‬ ‫און זיינע מוסר רייד לייגט זיך אויפ‘ן הארץ‪ ,‬דער וועט זיין‬ ‫“וואויל איז פאר די וואס האבן ערצויגן אזא קינד“‪“ .‬רוח‬ ‫איזהו עשיר השמח בחלקו‪ ,‬שנאמר‪“ :‬יגיע כפיך‬ ‫בכח מחזיר זיין מענטשן צו תשובה‪ ,‬און ממילא וועט דער‬ ‫חכמים נוחה הימנו“ אזא קינד ברענגט א הנאה אויך פאר‘ן‬ ‫כי תאכל אשריך וטוב לך“‪ .‬אשריך‪ ,‬בעולם הזה‬ ‫באשעפער הנאה האבן פון אים‪.‬‬ ‫באשעפער כביכול‪ ,‬ווייל דורכדעם ווערט געלויבט אויך די‬ ‫וטוב לך לעולם הבא‪( .‬אבות ד‪:‬א)‬ ‫“כל שרוח הבריות נוחה הימנו“‪( .‬אבות ג‪:‬י)‬ ‫הייליגע תורה וואס דאס קינד האט געלערנט‪( .‬רבינו יונה)‬ ‫— [בן זומא] זאגט‪ :‬ווער הייסט א רייכער [וואס מ‘זאל אים לויבן‬ ‫פאר זיין רייכקייט]‪ ,‬דער וואס פריידט זיך און ער איז צופרידן מיט‬ ‫“כל שרוח הבריות נוחה הימנו רוח המקום‬ ‫וויפיהל דער באשעפער האט אים געגעבן‪ .‬אזוי ווי ס‘שטייט אין פסוק‬ ‫נוחה הימנו“‪( .‬אבות ג‪:‬י)‬ ‫(תהלים קכ“ח) “יגיע כפיך כי תאכל אשריך וטוב לך“‪—.‬אז דו וועסט זיך‬ ‫‏פון דעם וואס מ‘גיט איינעם אפ כבוד און מ‘זאגט‬ ‫פלאגן צו פארדינען נאר אזויפיהל וויפיהל דו דארפסט צו עסן‪[ .‬זיין א‬ ‫אים לויב ווערטער אין די אויגן‪ ,‬איז נאכנישט קיין באווייז‬ ‫‘שמח בחלקו‘ און נישט זוכן קיין מותרות]‪ .‬וואויל איז צו דיר און גוט איז‬ ‫אז רוח הבריות נוחה הימנו‪ ,‬אז מ‘האלט אים חשוב‪ ,‬ווייל‬ ‫צו דיר‪—,‬וואויל איז צו דיר אויף דער וועלט‪ .‬אין עולם הזה‪[ .‬דו וועסט‬ ‫זיין געלויבט אויף די וועלט ווייל דו וועסט נישט צוקומען צו גנב‘נען און‬ ‫מערסטנס איז דאס נישט מער ווי געוועהנליכע חנופה‪,‬‬ ‫זאגן ליגנט‪ ,‬אדער אנדערע זאכן וואס מענטשן וואס גליסטן נאך אסאך‬ ‫אדער ווייל מ‘דארף צו אים אנקומען פאר א טובה‪ ,‬אדער‬ ‫געלט טוען] און גוט איז צו דיר אויף יענער וועלט‪ ,‬אין עולם הבא‪ ,‬עס‬ ‫ווייל מ‘האט פאר אים מורא‪ .‬דער עיקר איז‪ ,‬צו ס‘איז “רוח‬ ‫א רעבעצין האט זיך אמאהל ‏באקלאגט פאר‘ן “חפץ‬ ‫וועט דיר זיין גוט אויף די וועלט וואס קומט‪ ,‬אין גן עדן‪[ .‬ווייל א מענטש‬ ‫הבריות נוחה הימנו“‪ ,‬וואס מ‘טראכט‪ ,‬און ווי אזוי מ‘רעדט‬ ‫חיים“ זצ“ל אויף איר שווער לעבן‪ ,‬צוליעב איר מאנ‘ס‬ ‫וואס איז נישט צופרידן מיט וואס ער האט‪ .‬און זוכט שטענדיג אלץ מער‬ ‫וועגן אים אונטער די פלייצעס‪( ,‬דער “גייסט“ די נשמה איז‬ ‫גוטהארציגקייט‪ .‬זיין גוט הארץ און רחמנות ווייסט נישט קיין‬ ‫פארמעגנס‪ ,‬איז נישט אן עושר‪ ,‬ווייל ס‘פעהלט אים שטענדיג]‪.‬‬ ‫“נוחה הימנו“‪ ,‬נישט נאר דאס מויל און חיצוניות‘דיגער גוף)‪.‬‬ ‫זיי גארנישט איבער‪ .‬האט דער חפץ חיים איר געזאגט‪ :‬א “איזהו עשיר השמח בחלקו“‪( .‬אבות ד‪:‬א)‬ ‫גרעניץ‪ ,‬ער טיילט אוועק אלעס פאר אנדערע און ס‘בלייבט‬ ‫(מדרש שמואל)‬ ‫דער אמת‘ער עושר איז‏נאר דער וואס פרייט זיך מיט‬ ‫מענטש וואס איז פון נאטור א בעל רחמנות‪ ,‬ליידט ער פון די‬ ‫“כל שרוח הבריות נוחה הימנו רוח המקום‬ ‫צער פון אנדערע מענטשן‪ .‬א מענטש וואס איז פון זיין טבע זיין חלק‪ .‬ער נעמט אראפ‏צו ערשט פון זיין פארמעגן דעם‬ ‫נוחה הימנו“‪( .‬אבות ג‪:‬י)‬ ‫הרה“ק רבי ברוך מקאסוב זצוק“ל איז מפרש די אן אכזר‪ ,‬ליידן אנדערע מענטשן פון אים‪ .‬וואויל איז פאר‘ן טייל וואס געהער פאר ארימעלייט‪ ,‬דאס געלט וואס דער‬ ‫משנה מיט א משל‪ :‬ווען דער באשעפער וויל אז ראובן זאל מענטש וואס ווען ער וועט ארויפקומען אויפן עולם האמת באשעפער האט צוגעשיקט פאר אים אלס א פקדון ער זאל‬ ‫פארדינען א שיינעם סכום געלט‪ .‬גיט ער אריין איז זיין וועט מען זאגן אויף אים “אט איז ער דער מענטש וואס ליידט דאס פארטיילן פאר ארימעלייט‪ ,‬און ער האט הנאה און‬ ‫הארץ א געדאנק אז ער זאל גיין אין מארק קויפן סחורה‪ .‬פון יעדן“‪ ,‬און מ‘וועט נישט זאגן “אט איז דער מענטש וואס פריידט זיר נאר מיט זיין טייל‪ .‬און נישט דער ווערט גערופען‬ ‫אן עושר וואס גיט נישט פאר ארימעלייט‪ ,‬דער איז גלייך ווי‬ ‫ער וועט דארט באגעגענען שמעון וואס האט צו פארקויפן יעדער ליידט פון‏אים“‪.‬‬ ‫ער רויבט צו דאס געלט פון די ארימעלייט‪ ,‬און פריידט זיך‬ ‫פעהל פון א פוקס‪ ,‬און דער באשעפער נעמט אוועק דעם חן‬ ‫‪ G‬‏מיט דעם וואס איז נישט זיין חלק‪‘( .‬בן איש חי‘)‬ ‫“כל שרוח הבריות נוחה הימנו“‬ ‫פון די פעהל אין שמעון‘ס אויג‪ ,‬ער טראכט אז די פעהל איז ‪H‬‬ ‫ביליגן “אז מ‘היט דעם צלם אלוקים פארכטן די חיות‪“ “...‬איזהו עשיר השמח בחלקו“‪( .‬אבות ד‪:‬א)‬ ‫זייער מיאוס‪ ,‬און דערפאר פארקויפט ער דאס פאר א‬ ‫פרייז‪ .‬און אויך אין די אויגן פון ראובן האט די פעהל נישט‬ ‫“השמח בחלקו“ מיינט אויך‏זיין חלק מצות און מעשים‬ ‫הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק זי“ע איז געפאהרן‬ ‫קייך חן‪ .‬און ער באצאהלט דערפאר א גאר נידעריגע פרייז‪,‬‬ ‫און דערנאך ווען ראובן גייט אהיים מאכט דער באשעפער מיט עטליכע חסידים דורך א וואלד‪ ,‬און אינמיטן וועג טובים‪ .‬כאטש אין עבודת השם טאר מען נישט זיין צופרידן‬ ‫רוהען א חן אויף די פעהל‪ ,‬כאטש ס‘איז נישט מיט קיין האבן זיך די פערד דערשראקן און זיך אפגעשטעלט‪ .‬איז מיט וויפיהל מען פארמאגט‪ ,‬יעדער מענטש דארף גלוסטן‬ ‫טראפ בעסער געווארן‪ .‬און ס‘געפעלט פאר יעדן וואס זעהט דער בעל עגלה געגאנגען זעהן פון וואס די פערד האבן און זאגן ווען וועלן מיינע מעשים דערגרייכן צו די מעשים‬ ‫דאס‪ ,‬און פיהל מענטשן קריגן זיך דאס צו קויפן‪ ,‬און יעדער מורא? זעהט ער ווי א בער שטייט גרייט צו אטאקירן די פון מיינע עלטערן‪ ,‬אבער ער טאר נישט דורכדעם קומען צו‬ ‫באשטייט צו באצאהלן א העכערע פרייז‪ .‬קומט אויס אז פערד‪ .‬האט דער בעל עגלה אנגעהויבן שרייען‪ .‬זאגט עצבות‪ .‬נאר ער דארף‏זיך פרייען מיט וויפיהל ער האט‪ ,‬און‬ ‫אים הרה“ק רבי אורי‪ ,‬ער זאל נישט מורא האבן‪ ,‬און שטרעבן צו דערגרייכן וואס מער‪( .‬‏הרה“ק רבי מענדל‘י מקאסוב‬ ‫ראובן פארקויפט די פעהל‪ ,‬און פארדינט דערויף א שיינעם‬ ‫זצוק“ל)‬ ‫ריוח‪ .‬זעהן מיר אז דער “חן“ וואס איז א השפעה רוחניות‪ ,‬הרה“ק רבי אורי איז אראפ פון וואגן‪ ,‬זיך דערנענטערט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כד‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬אבות‪ :‬פרק ג'‪-‬ד'‬ ‫מענטש‪ ,‬דעריבער פון עבירות דארף מען אנטלויפן‪ ,‬אויב‬ ‫זיי זענען דאך זיכער די גליקליכסטע מענטשן אויף די‬ ‫“איזהו עשיר השמח בחלקו“‪( .‬אבות ד‪:‬א)‬ ‫נישט‪ ,‬אז א מענטש וועט זיצן גלייכגילטיג און נישט‬ ‫‏‏הגאון רבי יהושע‘לע קוטנער האט געפרעגט‪ :‬מיט‬ ‫וועלט‪ .‬ווען די באדינער פון קעניג האבן זיי געפרעגט‬ ‫פרובירן מיט אלע כוחות צו אנטלויפן פון די עבירות‪ ,‬וועט‬ ‫וואס ערקלערט זיך דאס‪ ,‬ווא‏ס מען זעהט אז אויף די‬ ‫אויב זיי זענען גליקליך און צופרידן‪“ ,‬אדוואי נישט“‬ ‫אים דער בעל דבר אריינכאפן אין זיין נעץ‪.‬‬ ‫עלטער פארלירט דער מענטש די גליסטונג צו טוען עבירות‪,‬‬ ‫האבן זיי געענטפערט‪“ ,‬ווער נאך האט אזעלכע ברייט‬ ‫“הוי רץ למצוה‪...‬ובורח מן העבירה“‪( .‬אבות ד‪:‬ב)‬ ‫פארצווייגטע דאגות אזוי ווי אונז‪“?.‬‬ ‫אויסער די גליסטונג צו געלט‪ ,‬וואס הערט נישט אויף ביי‬ ‫אין ספר ‘עיני כל חי‘ שטייט פשט‪ :‬אין די זעלבע צייט‬ ‫‏זענען די באדינער פון קעניג געגאגען ווייטער צו די‬ ‫אים אפילו ווען ער איז שוין גאר אלט? ‏ווייל געלט איז א‬ ‫וואס א מענטש איז מקיים א מצוה‪ ,‬דארף ער זיין שטארק‬ ‫וואס בויען הייזער‪ ,‬זיי האבן זיי פארשיקט מיט די זעלבע‬ ‫“דבר שבמנין“‪ ,‬און מיר האבן א כלל‪ ,‬א‏ז‪“ ,‬דבר שבמנין‬ ‫געווארנט נישט עובר צו זיין קיין עבירה‪ ,‬ווייל אמאל איז דא‬ ‫טענה‪“ ,‬איר ווייסט וויפיהל זארגן און קאפ דרייענישן‬ ‫אפילו באלף לא בטל“‪...‬‬ ‫מיר האבן א טאג“ זענען זיי ווייטער געגאנגען צו די‬ ‫וואס א מענטש טוט א מצוה הבא בעבירה‪ ,‬ער איז מקיים‬ ‫א מצוה אויפן חשבון פון וויי טוען א צווייטן איד‪ ,‬אדער זיך‬ ‫סוחרים‪ ,‬געשעפטסלייט‪ ,‬בעלי עגלות‪ ,‬און אלע האבן זיי‬ ‫“איזהו עשיר השמח בחלקו“‪( .‬אבות ד‪:‬א)‬ ‫צו ווייזן פאר אנדערע אז ער איז חשוב‘ער פון זיי‪ ,‬דעריבער‬ ‫געענטפערט דעם זעלבן ענטפער‪“ ,‬מיר האבן יעדן טאג‬ ‫מ‘האט געפרעגט הרה“ק רבי ‏שמחה בונם פון‬ ‫ווארנט דער תנא‪ ,‬בשעת דו לויפסט צו א מצוה מאך זיכער‬ ‫פשיסחא זצוק“ל‪ :‬פארוואס זענען די ארימעלייט און די‬ ‫אז דו אנטלויפסט פון עבירות‪.‬‬ ‫עשירים ברוגז און האבן טענות איינער אויפ‘ן צווייטן? האט‬ ‫ער געענטפערט‪ :‬דער ארימאן און דער עושר האט יעדער‬ ‫“הוי רץ למצוה‪...‬ובורח מן העבירה“‪( .‬אבות ד‪:‬ב)‬ ‫פאר זיך א באזונדערן שולחן ערוך‪ ,‬באזונדערע פליכטן און‬ ‫‏רבי חיים וואלאזשינער זצ“ל זאגט פשט‪“ :‬הוי רץ‬ ‫מצוות וואס ליגט אויף אים דער חוב ווי אזוי זיך צו פיהרן‪.‬‬ ‫למצוה“ דאס עצם לויפן ‏צו א מצוה ווערט גערעכנט פאר‬ ‫אינעם שולחן ערוך פונעם עושר שטייט (דברים טו‪:‬י) “נתון‬ ‫א מצוה‪ .‬און דער באלוינונג פאר די מצוה פון לויפן איז‪ ,‬אז‬ ‫תתן לו ואל ירע לבבך בתתך לו“—דו זאלסט געבן צדקה‬ ‫דו וועסט זוכה זיין מקיים צו זיין די מצוה‪ .‬אבער אויב דו‬ ‫פאר‘ן ארימאן און דיין הארץ זאל דיר נישט וויי טוען ביים‬ ‫וועסט נישט לויפן צו טוען די מצוה‪ ,‬וועט דער יצר הרע זיך‬ ‫געבן‪ .‬אינעם שולחן ערוך פונעם ארימאן שטייט (ברכות נח‪).‬‬ ‫שטארקן איבער דיר‪ ,‬און וועט דיך פארמיידן פון צו טוען די‬ ‫אזויפיהל זארגן און דאגות‪.‬‏ביז ענדליך האבן זיי געטראפן‬ ‫“‏כל מה שטרח בעל הבית ‪ -‬בשביל האורח הוא טורח“—דער‬ ‫מצוה‪ .‬די זעלבע איז ווען דו אנטלויפסט פון אן עבירה‪ ,‬דאס‬ ‫א פאסטוך אויף וועלכן מ‘האט געזאגט אז ער איז באמת‬ ‫ארימאן דארף מכיר טובה זיין און וויסן אז אלעס וואס דער‬ ‫אנטלויפן אליין ווערט גערעכנט פאר א מצוה‪ ,‬און אינעם‬ ‫בעל הבית פלאגט זיך איז נאר צוליעב‘ן אורח‪ .‬ווען יעדער‬ ‫גליקליך און צופרידן‪ ,‬ס‘פעהלט אים גארנישט אויף‬ ‫זכות פון די מצוה פון אנטלויפן פון אן עבירה‪ ,‬וועסטו זוכה‬ ‫פון זיי וואלט זיך געהאלטן לויט זיין שולחן ערוך וואלט‬ ‫זיין באשיצט צו ווערן פון די עבירה‪“ ,‬ועבירה גוררת עבירה“‪,‬‬ ‫די וועלט‪ .‬ווען די באדינער פון קעניג האבן אים‬ ‫אלעס געווען אין ארדענונג‪ ,‬אבער דער פעהלער איז אז זיי‬ ‫אבער דאס פארנאכלעסיגקייט פון צו אנטלויפן פון אן‬ ‫געבעהטן ער זאל זיי געבן זיין העמד אנצוטוען‬ ‫פארטוישן שולחן ערוך‘ס‪ :‬דער ארימאן זעהט נאר וואס דער‬ ‫עבירה‪ ,‬דאס ברענגט צו טוען די עבירה ח“‏ו‪.‬‬ ‫פאר‘ן פרינץ‪ ,‬האט זיי דער פאסטוך געענטפערט‪,‬‬ ‫עושר דארף צו טוען‪“ :‬ער דארף אים געבן“! און דער עושר‬ ‫“ובורח מן העבירה“‪( .‬אבות ד‪:‬ב)‬ ‫“איך האב נישט קיין העמד‪ ,‬ווייל ווען איך וואלט‬ ‫זעהט שטענדיג זיין גרויסע טרחה‪ ,‬און ווייל יעדער פון זיי‬ ‫דער קאזשניצער מגיד זצוק“ל האט געטייטשט‪:‬‬ ‫געהאט א העמד וואלט איך געהאט א זארג דאס‬ ‫טראכט נאר פונעם חבר‘ס פליכטן‪ ,‬גיט דער עושר נישט‬ ‫“ובורח מן העבירה“‪ ,‬מען דארף אנטלויפן אפילו פון א‬ ‫אויסצואוואשן‪ ,‬און צו היטן דערויף‪.‬‏(חדוות החיים)‬ ‫קיין צדקה‪ ,‬און דער‏ארימאן באקומט נישט‪.‬‬ ‫‪“ H‬איזהו עשיר השמח בחלקו“ ‪G‬‬ ‫לייכטע עבירה—א לייכטע עבירה מיינט‪ ,‬וואס דער מענטש‬ ‫***‬ ‫ווערט גרינג געשטרויכלט אין זיי‪ ,‬ווי רכילות‪ ,‬ליצנות‪ ,‬ניבול‬ ‫מן‬ ‫ובורח‬ ‫קלה‬ ‫למצוה‬ ‫בן עזאי אומר‪ :‬הוי רץ‬ ‫פה‪ ,‬מען ווערט געשטרויכלט אין זיי דורך א ווינק מיט די‬ ‫עברה‪,‬‬ ‫ד‪:‬ב)‬ ‫גוררת‬ ‫(אבות‬ ‫ועברה‬ ‫עברה‪.‬‬ ‫מצוה‬ ‫עברה‬ ‫העבירה שמצוה גוררת‬ ‫ושכר‬ ‫ששכר מצוה מצוה‪,‬‬ ‫“ווען איך וואלט געהאט א העמד‪“...‬‬ ‫אויגן א‪.‬ד‪.‬ג‪.‬‬ ‫—שמעון בן עזאי זאגט‪ :‬דו זאלסט לויפן צו‏טוען‪ ,‬א‏לייכטע מצוה‪[ ,‬וואס‬ ‫‏אמאהל איז א פרינץ‪ ,‬א זוהן פון א גרויסער‬ ‫‪“ H‬ובורח מן העבירה“ ‪G‬‬ ‫זעהט אויס לייכט אין דיינע אויגן]‪ ,‬פונקט א‏זוי ווי דו איילסט זיך צו טוען‬ ‫א ‏הא‏רבע מצוה וואס איז חשוב אין דיינע אויגן‪ .‬דו זאלסט א‏נטלויפן פון‬ ‫קעניג‪ ,‬אריינגעפאלן אין‏א שטארקע צובראכנקייט און‬ ‫דעפרעסיע‪ ,‬צוליעב‘ן קראנק ווערן מיט א גאר שווערע‬ ‫“אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא יחטא‪“...‬‬ ‫‏יעדער עבירה‪ ,‬ווייל א‏מצוה שלעפט דיך צו טוען נאך א‏נדערע מצות‪ .‬און א‬ ‫מחלה‪ .‬‏דער קעניג האט געשיקט נאך די בעסטע‬ ‫‏עבירה שלעפט דיך צו טוען א‏נדערע עבירות‪ ,‬ווייל די באלוינונג פון טוען א‬ ‫הרה“ק רבי ישעי‘לע טשחויבער זצ“ל האט‬ ‫דאקטוירים‪ ,‬אבער קיינער האט אים נישט געקענט‬ ‫‏מצוה איז א‏ז מ‘איז זוכה צו טוען נאך א‏מצוה‪ .‬און די באלוינונג פון א זינד‬ ‫אמאהל געזאגט אן הגדרה אויף כ“ק מרן מהר“א‬ ‫איז א‏ז מ‘ווערט געשטרויכלט צו טוען נאך א זינד‪—.‬‬ ‫היילן‪ .‬א צייט שפעטער איז געקומען א דאקטאר פון‬ ‫מבעלזא זי“ע‪“ ,‬אונז זעמיר געוואקסן צוזאמען‬ ‫א ווייטע מדינה‪ ,‬און נאכ‘ן גוט אונטערזיכן דעם פרינץ‬ ‫אין בעלזא‪ ,‬ער האט קיינמאהל נישט עובר געווען‬ ‫“הוי רץ למצוה‪...‬ובורח מן העבירה“‪( .‬אבות ד‪:‬ב)‬ ‫האט ער געזאגט פאר‘ן קעניג “ס‘איז דא איין וועג‬ ‫אויף א זינד‪ ,‬נאר איין זינד וואס ער האט יא געטוען‪,‬‬ ‫דער “מדרש שמואל“ ערקלעהרט‪ :‬הוי ‘רץ‘ למצוה‪—,‬א‬ ‫דיין זוהן זאל ווערן אויסגעהיילט‪ ,‬ער זאל אנטוען‬ ‫ס‘שטייט ‘אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא‬ ‫מצוה דארף מען נאכלויפן‪ ,‬ווייל דער יצר הרע דערווייטערט‬ ‫די העמד פון א גליקליכער און צופרידענער מענטש‪,‬‬ ‫יחטא‘‪ ,‬און ער האט דאס אויך נישט געטוען“‪ .‬‏(מפי‬ ‫עס פונעם מענטש‪ ,‬דעריבער אויב ער וועט עס נישט נאכלויפן‬ ‫וואס ס‘פעהלט אים‏גארנישט“‪.‬‏דער קעניג האט שנעל‬ ‫הרה“ח ר‘ יוסף גליקסמאן ז“ל)‬ ‫וועט ער נישט אנקומען דערצו‪‘ .‬ובורח‘ מן העבירה ‪ -‬ביי‬ ‫געשיקט שלוחים צום רייכסטן האטעל דארט ווי‬ ‫***‬ ‫עבירות איז אבער פארקערט‪ ,‬די עבירות לויפן נאך דעם‬ ‫ס‘האלטן זיך אויף די גרויסע גבירים און רייכע מענטשן‪,‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כה‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין שבת אוצר‪ ...‬שבת קודש‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬סגולות ‪...‬מאוצרות רבוה“ק‬ ‫• עניני ליל שישי •‬ ‫“סגולה לשמירה ולהינצל מכל רע ח“ו“‬ ‫געוויסע גדולי ישראל האבן זיך געפיהרט צו לערנען ברבים א שיעור‬ ‫אין חומש רש“י און נאך מפרשים מיט זייערע תלמידים ליל ששי‪.‬‬ ‫ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט‬ ‫הגה“ק רבי שאול בראך זצ“ל אבד“ק קאשוי פלעגט אויך פארלערנען א שיעור‬ ‫חומש רש“י יעדע וואך ליל ששי פאר זיינע תלמידים‪ .‬איינער פון זיינע תלמידים‬ ‫פלעגט ארומגיין איבער די הייזער אין שטאט קאשוי צו פארקויפן געוויסע זאכן‬ ‫וואס פון דעם האט ער זיך געקענט שפייזן און באצאהלן פאר זיין גאסט הויז‬ ‫געראטעוועט ווערן פון עין בישא‬ ‫ווי ער איז געשלאפן‪ ,‬איין וואך ליל ששי איז ער אנגעקומען צו א שטוב פון אן‬ ‫• האלטן קנאבל אין די קעשענע‬ ‫אלמנה צו פארקויפן זיינע זאכן‪ ,‬און זי האט אים רח“ל געוואלט מכשיל זיין מיט‬ ‫ווען כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט חתונה געמאכט איינע פון‬ ‫אן עבירה‪ ,‬פלוצלינג האט ער געזעהן פאר זיך די צורה פון זיין רבי‘ן רבי שאול‬ ‫זיינע יוצ“ח האט ער באפוילן אז אלע זאלן האלטן אין די קעשענע קנאבל‬ ‫בראך און ער ווארנט אים ער זאל חלילה נישט נכשל ווערן מיט אן עבירה‪ ,‬און‬ ‫אלס א סגולה קעגן אן עין הרע‪.‬‬ ‫תיכף האט אים אנגעכאפט א הרהור תשובה‪ ,‬און ער האט ארויס גענומען פון זיין‬ ‫• ווייזן א פייג מיט‘ן פינגער‬ ‫טאש א קליין מעסער‘ל און איר געסטראשעט‪ ,‬און ער איז ארויס פונעם צימער‬ ‫אין א בריוו [דאטירט כ“א שבט תשי“ז]‪ ,‬שרייבט דער גבאי הרה“ח ר‘‬ ‫און גלייך געלאפן צום וועכנטליכ‘ן שיעור חומש רש“י פון זיין רבי‪ ,‬און ווי ער איז‬ ‫שלום פויגל ז“ל צום נאראלער רב זצ“ל בשם כ“ק מרן מהר“א זי“ע א סגולה‬ ‫נאר אריינגעקומען אין בנין פון די ישיבה האט ער געזעהן ווי זיין רבי הגה“ק רבי‬ ‫צו ווערן אפגעהיטן פון אן עין הרע‪“ .‬אודות שלא ישלוט שום עין הרע ח“ו אמר‬ ‫שאול‪ ,‬שטייט אין פארצימער פונעם בית המדרש‪ ,‬און ס‘זעהט אויס ווי ער ווארט‬ ‫כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‪ :‬אז ס‘קומט אריין אזא מענטש [וועמען מ‘האט‬ ‫דארט אויף איינעם‪ ,‬און ווען ער האט אים באמערקט האט ער זיך אנגערופן צו‬ ‫א פארדאכט וועגן זיין עין הרע] איז א גוטע סגולה צו האלטן דעם גראבן‬ ‫אים‪‘ :‬איז וואהר ס‘איז גוט זיך פארצושטעלן א רבינ‘ס צורה‘?‬ ‫פינגער צווישן צוויי פינגער און ווייזן א פייג [יענער זאל נישט באמערקן]“‪.‬‬ ‫הגה“ק בעל ‘תורת יקותיאל‘ זצ“ל (שו“ת תורת יקותיאל‪ ,‬הקדמה דף ח‘) האט‬ ‫• “ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬זאג וואס דו געדענקסט“‬ ‫אויך פארגעלערנט א שיעור ליל ששי פאר זיינע תלמידי הישיבה אין פרשת‬ ‫אמאהל האט מרן מהר“א זי“ע געזאגט פאר‘ן גבאי‘ן הרה“ח ר‘ שלום‬ ‫השבוע מיט פירש“י‪.‬‬ ‫פויגל ז“ל אז ער שפיהרט זיך נישט גוט‪ ,‬און ער איז חושש אז ס‘איז צוליעב‬ ‫כ“ק רבי יחזקאל‘ע מערץ זצ“ל (‘תפארת יחזקאל‘ שבחי הצדיק נ“ה) פלעגט‬ ‫אן עין הרע‪ ,‬וכלשון קדשו‪‘ :‬א גוט אויג‘‪ .‬און מרן זי“ע האט געבעהטן פון‬ ‫פארלערנען ליל ששי א שיעור חומש רש“י מיט אור החיים הק‘‪ .‬די לעצטע ליל‬ ‫ר‘ שלום ער זאל זאגן דעם לחש קעגן עין הרע‪ .‬אבער ר‘ שלום האט נישט‬ ‫ששי פון זיין לעבן האט ער פאר חצות געלערנט אור החיים הק‘‪ ,‬און נאך חצות‬ ‫געדענקט דעם לחש‪ .‬האט אים מרן זי“ע נאכאמאהל געבעהטן ער זאל זיך‬ ‫חומש מיט רש“י‪.‬‬ ‫פארט דערמאנען‪ .‬דערציילט דער משמש בקודש ר‘ יצחק לאנדא ז“ל‪ :‬ווען‬ ‫(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל ‪ -‬פארזעצונג אי“ה)‬ ‫איך האב געזעהן אז ר‘ שלום געדענקט נישט דעם לחש‪ ,‬האב איך געזאגט‬ ‫פאר מרן זי“ע‪ ,‬אפשר זאל מען אריינקוקן אין ספר ‘טעמי המנהגים‘ וואס‬ ‫ב‘ערב ש‘בת ת‘כין‬ ‫דארט שטייט דער לחש קעגן עין הרע‪ .‬אבער מרן זי“ע האט נישט מסכים‬ ‫• אליין צוגרייטן לכבוד שבת‪...‬‬ ‫געווען איך זאל עפענען דאס ספר‪ ,‬נאר געבעהטן איך זאל זאגן וואס איך‬ ‫קיינער זאל נישט זאגן בשעת ער גרייט צו אויף שבת אז די ארבעט פאסט‬ ‫געדענק ובלשון קדשו‪“ :‬ניין ניין זאג וואס די געדענקסט“‪....‬‬ ‫נישט פאר זיין כבוד דאס צו טוען‪ ,‬ווייל דער כבוד פונעם מענטש ווענדט‬ ‫• א פייג קעגן אן עין הרע‬ ‫זיך לויט וויפיהל ער שטרענגט זיך אן אהנצוגרייטן אויף שבת‪( .‬חיי אדם שם)‬ ‫דער משב“ק רבי זלמן הופמאן ז“ל האט אמאהל געזאגט פאר מרן זי“ע‪ ,‬אויף‬ ‫• סגולה פאר קינדער וועלכע העלפן לכבוד שבת‬ ‫איינע פון זיינע קינדער‪ ,‬אז ער איז א שיין קינד‪ .‬האט אים מרן זי“ע אנגעזאגט‬ ‫שטייייט אין ‘תנא דבי אליהו‘‪ ,‬אז דערפאר שטייט נאענט די מצוה פון‬ ‫אז ווען ער גייט ארויס אין די גאס מיט‘ן קינד‪ ,‬זאל ער מאכן מיט זיינע פינגערס‬ ‫כיבוד אב ואם צו די מצוה פון שבת‪ ,‬סיי ביי די עשרת הדברות און אויך אין‬ ‫א “פייג“‪ ,‬אלס א סגולה אפגעהיטן צו ווערן פון אן עין הרע‪( .‬משמש בקודש)‬ ‫פ‘ קדושים‪ ,‬ווייל ס‘קומט אונז צו לערנען אז אין דעם זכות וואס מ‘איז מכבד‬ ‫• שם הא“א א סגולה קעגן עין הרע‬ ‫די עלטערן מיט אן אמת לשם שמים‪ ,‬איז מען פארזיכערט אז מ‘וועט נישט‬ ‫כ“ק מרן מהר“ש זי“ע ברענגט וואס ס‘שטייט אין ספר “קרניים“ (מאמר‬ ‫מחלל שבת זיין‪ ,‬און אויך אז מ‘וועט נישט זינדיגן מיט קיין שום עבירה‪ ,‬ווייל‬ ‫י) אינעם פירוש “דן ידין“ (אות טז) “ס‘איז דא א קבלה פון רב הונא צו זאגן‬ ‫אז מ‘איז מכבד די עלטערן‪ ,‬מ‘פאלגט זיי וואס זיי הייסן טוען‪ ,‬דערהערט מען‬ ‫וועמען מ‘האט געגעבן אן עין הרע‪ ,‬דעם פסוק וואס איז מרמז אויף פתחים‬ ‫אויך אלע זייערע מוסר רייד אויף יעדן טריט און מ‘איז דאס מקבל‪ ,‬דעריבער‬ ‫“א‘שתחוה א‘ל ה‘יכל קדשיך‪( “...‬תהלים ה‪:‬ח) ווייל ס‘האט דער שם הא“א‪,‬‬ ‫איז מען פארזיכערט אז מען וועט נישט זינדיגן‪( .‬תנא דבי אליהו רבא כ“ו)‬ ‫וואס איז מסוגל קעגן עין הרע‪( .‬מדבר קדש פ‘ וירא ד“ה עוד יש לפרש)‬ ‫(אוצר השבת)‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כו‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן‪...‬‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מדות טובות‬ ‫• אלעס איז ווערד פאר איין מצוה‪...‬‬ ‫‪‘ J‬דובר מישרים‘ ‪L‬‬ ‫“רבי‪ ,‬העלפט מיר!“ האט דער איד וואס האט געברענט פון שרעקליכע‬ ‫‪ H‬פרק ג‘ ‪G‬‬ ‫יסורים‪ ,‬געוויינט צו הרה“ק רבי אברהם מקאליסק זי“ע‪ ,‬ווען ער האט‬ ‫דוד המלך רופט צו דין תורה אן עושר וועלכער האט פארשעהמט‬ ‫זיך געפונען אין טבריא‪“ .‬דערציילט מיר וואס האט פאסיהרט‪ “,‬האט‬ ‫א וואסער טרעגער וואס פלעגט זאגן תהלים‬ ‫רבי אברהם‪ ,‬מיט גרויס רחמנות‪ ,‬געבעהטן‪“ .‬רבי!‬ ‫פארזעצונג פון פאריגע וואך‪ :‬א עושר שרייבט א ספר תורה און מאכט א סעודה‪ .‬דער וואסער טרעגער‪,‬‬ ‫דער תהלים זאגער‪ ,‬פון די שטאט איז הונגעריג און וואשט זיך צו די סעודה פאר אלע געסט‪ .‬דער עושר‬ ‫איך לייד פון שווערע און ביטערע יסורים‪ ,‬איך‬ ‫פאשעהמט אים‪ .‬ס‘קומט א שטארקער ווינט און פארשלעפט דעם עושר אין א מדבר‪ ,‬ווי ער זעהט א הויז און‬ ‫בין ארומגענומען מיט שווערע ווייטאגן‪ ,‬וואס‬ ‫הערט ווי מ‘רופט אויס ‘ברוך הבא דוד המלך‘ און ‘ברוך הבא רבי ישראל בעש“ט‘ וואס איז דער דיין ביים דין‬ ‫מ‘קען נישט איבערטראגן‪ .‬רבי“‪ ,‬האט דער איד‬ ‫תורה‪ .‬און יעצט ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫זיך געבעהטן‪“ ,‬זייט מתפלל פאר מיר‪ .‬בעהט‘ס אין‬ ‫דוד המלך האט גע‘טענה‘ט קעגן דעם עושר אויף דעם וואס ער האט‬ ‫הימל אז איך זאל שוין גיין פון דער וועלט‪ ,‬איך קען‬ ‫פארשעהמט דעם וואסער טרעגער וואס זאגט שטענדיג תהלים‪ .‬און דער‬ ‫דאס מער נישט איבערטראגן‪ “.‬מיט רחמנות האט‬ ‫עלטסטער צווישן דעם בית דין וואס זענען דארט געזיצן האט גלייך אויף דעם‬ ‫רבי אברהם זיך צוגעהערט צו די ווערטער פון דעם‬ ‫גע‘פסק‘ענט אז דער עושר זאל שטארבן צוליעב דעם זינד‪ .‬האט זיך דער בעל שם‬ ‫אומגליקליכן איד‪ ,‬ער האט געטראכט א מינוט‪ ,‬און‬ ‫טוב זי“ע אנגערופן‪ ,‬אז אויב דער עושר וועט שטארבן וועט קיינער נישט וויסן‬ ‫מיט גרויס התרגשות האט ער געזאגט פאר דעם איד‪“ :‬טייערער איד! איר‬ ‫פארוואס ער איז געשטארבן‪ ,‬און קיינער וועט נישט וויסן ווי חשוב ס‘איז צו‬ ‫זאלט וויסן אז מיט די אלע יסורים וואס געפונען זיך אויף דער וועלט‪ ,‬לוינט‬ ‫זאגן תהלים‪ ,‬און קיינער וועט נישט וויסן ווי הארב ס‘איז ווען מען פארשעהמט‬ ‫זיך צו לעבן אויף צו קענען זוכה זיין צו מקיים זיין אפילו איין מצוה‪ ,‬ווי‬ ‫א תלמיד חכם וואס זאגט תהלים‪ .‬דעריבער וואלט בעסער געווען אז דער עושר‬ ‫למשל לייגן תפילין איינמאהל!“‬ ‫זאל צוריק אהיים גיין און בלייבן לעבן‪ ,‬און ער זאל איבערבעהטן דעם וואסער‬ ‫• מודה אני אין סיביר‪...‬‬ ‫טרעגער‪ ,‬און ער זאל נאכאמאהל מאכן א גרויסע סעודה לכבוד דעם וואסער‬ ‫טרעגער‪ ,‬און ביי די סעודה זאל ער פאר יעדן דערציילן וואס ס‘האט מיט אים‬ ‫דער גאון און צדיק רבי יחזקאל אברמסקי זצ“ל האט דערציילט‪ :‬זייענדיג‬ ‫פאסיהרט‪ ,‬כדי יעדער זאל וויסן די הארבקייט פון דעם ענין‪.‬‬ ‫אין ביטערן גלות סיביר‪ ,‬אונטערן שווערן קומוניסטישן דרוק פון עבודת פרך‪,‬‬ ‫האט מען געפרעגט דעם הייליגן בעל שם טוב צי דער עושר קען דעם בעל‬ ‫צרות קעלט און הונגער‪ ,‬האט ער ביים אויפשטיין אינדערפרי ביים זאגן ‘מודה‬ ‫שם טוב‪ .‬האט דער בעל שם טוב געענטפערט ניין‪ ,‬אז יענער עושר איז קיינמאהל‬ ‫אני‘ געגעבן א טראכט‪ :‬וואס אייגענטליך האט ער צו דאנקען דער באשעפער‬ ‫נישט געקומען צו אים און ער קען אים נישט‪ .‬האט מען ווידער גע‘פסק‘ענט אז‬ ‫פארן צוריק קעהרן אים די נשמה‪ ,‬כדי נאך א טאג צו ליידן הונגער צרות און‬ ‫דער עושר זאל שטארבן‪ ,‬וויבאלד ער וואוינט אין א שטאט נאענט צו מעזיבוז‬ ‫שווערע ארבייט? און וואס פארא חסד טוהט דער באשעפער מיט אים וואס‬ ‫וואו דער בעל שם טוב וואוינט‪ ,‬און ער איז נאך קיינמאהל נישט געקומען צום‬ ‫ער לעבט נאך אונטער אזעלכע שווערע אומשטענדן‪ ,‬ווען די עבודת פרך‬ ‫בעל שם טוב‪ .‬האט ווידער דער הייליגער בעל שם טוב געזאגט אז מענטשן וועלן‬ ‫און הונגער לאזן אים נישט דינען דעם באשעפער און‬ ‫נישט וויסן וועגן וואס ער איז געשטארבן‪ ,‬און ס‘איז בעסער ער זאל בלייבן‬ ‫מקיים זיין זיינע מצוות ווי מ‘באדארף? און וואס טאקע‬ ‫לעבן און פון היינט און ווייטער זאל ער יא קומען צום בעל שם טוב‪ .‬האט מען‬ ‫איז זיין דאנק באלד ביים עפענען די אויגן “שהחזרת‬ ‫געפרעגט דעם עושר צי ער איז מסכים צו דעם אלעם‪ ,‬אוך ער האט געענטפערט‬ ‫בי נשמתי בחמלה“? אבער טאקע דארט אין סיביר‘שן‬ ‫אז ער איז מסכים צו דעם‪ .‬איז געקומען א וואלקן און אים אויפגעהויבן און‬ ‫גהינום האט ער געפונען א וואונדערליכע תשובה צו זיין‬ ‫צוריק אהיים געפיהרט‪ .‬אינדערפרי האט ער געלאזט רופן דעם וואסער טרעגער‬ ‫שאלה‪ ,‬דער “רבה אמונתך‪ “.‬ער דאנקט דעם באשעפער‬ ‫און ער האט אים איבערגעבעהטן‪ .‬ער האט אויך געמאכט א גרויסע סעודה וואו‬ ‫פאר די מעגליכקייט וואס ער קען לעבן נאך א מינוט און‬ ‫ער האט דערציילט די גאנצע מעשה‪ .‬צוויי טעג שפעטער איז ער געפאהרן קיין‬ ‫גלויבן אין באשעפער‪ .‬ווייל ס‘איז כדאי א מענטש זאל‬ ‫מעזיבוז צום הייליגן בעל שם טוב‪ .‬ווען דער עושר איז אריין געגאנגען צום בעל‬ ‫ליידן צרות הונגער און יסורים‪ ,‬כדי ער זאל קענען לעבן נאך א מינוט מיט‬ ‫שם טוב זי“ע‪ ,‬און ער האט גלייך דערקענט אז דאס איז טאקע דער וועמען ער‬ ‫אמונה אין הייליג‘ן באשעפער‪ .‬און דאס איז דאך מעגליך אין יעדער צייט און‬ ‫האט יענע נאכט געזעהן אין יענעם הויז אינעם מדבר‪ ,‬איז ער גלייך געפאלן‬ ‫אין יעדער מצב‪ .‬אפילו אינעם שווערסטן און ענגסטן צושטאנד‪ ,‬ווען דער‬ ‫אויף דער ערד און גע‘חלש‘ט‪ .‬ווען ער האט זיך דערוועקט האט ער געוואלט‬ ‫מענטש קען ח“ו קיין זאך נישט טוען‪ ,‬אבער אמונה אין בורא עולם קען ער‬ ‫האבן‪ ,‬די מצוה פון אמונה איז שייך אין יעדן מצב‪ .‬אלזא האט הרב אברמסקי‬ ‫דערציילן פאר‘ן הייליגן בעל שם טוב אלעס וואס האט מיט אים פאסיהרט‪,‬‬ ‫פעסטגעשטעלט‪ :‬ס‘איז כדאי צו ליידן דעם סיביר‘שן גהינום ס‘איז כדאי צו‬ ‫האט אים אבער דער בעל שם טוב געזאגט אז ער ווייסט אלעס‪ ,‬און דער‬ ‫בלייבן לעבן‪ ,‬אפילו כדי צו מקיים זיין נאר די איין מצוה פון זאגן ‘מודה אני‘‬ ‫עושר איז פון דעמאלט און ווייטער געבליבן זייער נאענט מיט‘ן הייליגן בעל‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬מיט פעסטע און לויטערע אמונה אין בורא עולם‪.‬‬ ‫שם טוב זי“ע‪( .‬סיפורי יעקב‪ ,‬סיפור א‘)‬ ‫מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל)‬ ‫•••‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כז‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין אוצר‪ ...‬געב א שמייכל‪“ ...‬ס‘קאסט נישט קיין געלט“‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חסידים דערציילן‪...‬‬ ‫• ס‘האט געמוזט זיין מיט הרמת קול‪...‬‬ ‫• “וואס מאכט דער איד פון תל‪-‬אביב‪“...‬‬ ‫וענית ואמרת (כי תבא כו‪:‬ה)‬ ‫נאך די פטירה פון הרה“ק מבאיאן לייפציג זצ“ל האט מען געטראפן צווישן‬ ‫רש"י‪" :‬וענית"" איז א לשון פון הרמת קול‪ ,‬אז מ‘האט געזאגט די פרשת בכורים הויך‪.‬‬ ‫זיינע זאכן א בייטל מיט געלט‪ ,‬מיט א צעטל אז דאס געלט באלאנגט פאר הרה“ח‬ ‫ביי איינעם פון די צדיקים איז געקומען א גרויסער עולם אויף ראש‬ ‫רבי יוס‘לע טורנא [קארנפעלד]‪ .‬ר‘ יוס‘לע פלעגט אפט אריינקומען צום באיאנער‬ ‫השנה‪ ,‬און ס‘איז געווען א גרויס גערודער אז מ‘האט נישט געקענט געהעריג‬ ‫לייפציג רבי‪ ,‬און אים געבן קוויטלעך און פדיונות‪ ,‬אז דער רבי זאל מתפלל זיין‬ ‫פאר אים פאר א ישועה‪ ,‬און וויבאלד דער רבי האט נישט געפועל‘ט א ישועה‬ ‫דאווענען‪ .‬האט דער רבי געזאגט בדרך צחות‪ :‬אצינד פארשטיי איך פארוואס‬ ‫פאר ר‘ יוס‘לע‪ ,‬האט ער זיך נישט געוואלט באנוצן מיט דעם געלט‪ ,‬האט ער‬ ‫מ‘האט געדארפט זאגן די פרשה פון ביכורים מיט א הויך קול‪ ,‬ווייל יעדער‬ ‫געהייסן מ‘זאל דאס צוריק געבן פאר ר‘ יוס‘לע טורנא‪.‬‬ ‫איז דאך געקומען ברענגען ביכורים‪ ,‬און אזוי ווי מ‘האט זיך שוין לאנג נישט‬ ‫ר‘ יוס‘לע איז געווען א ‘סוד פון א איד‘‪ .‬ער האט געהאט א ליסטע פון‬ ‫געזעהן‪ ,‬האט מען געפלאפלט‪ ,‬האט מען געמוזט איבערשרייען די קולות‬ ‫קראנקע וואס ער פלעגט פאר זיי מתפלל זיין‪ ,‬און זיי אויך מזכיר געווען ביי‬ ‫מ‘זאל הערן די פרשה פון ביכורים‪...‬‬ ‫כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע‪ .‬ווען דער באיאן לייפציג רבי איז געווארן נישט‬ ‫געזונט‪ ,‬האט ר‘ יוס‘לע צוגעלייגט זיין נאמען ‘ישראל בן מלכה‘‪ ,‬צו די ליסטע פון‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬צדיקים האבן געזאגט‪:‬‬ ‫די קראנקע‪ ,‬און אויך מזכיר געווען זיין נאמען פאר א רפואה שלימה‪ .‬האט אים‬ ‫מרן זי“ע געפרעגט ווער איז דער קראנקער ‘ישראל בן מלכה‘? האט ר‘ יוס‘לע‬ ‫• אידן ווערן געהאלפן אינעם באשעפער‬ ‫צוליעב זיין אייגענע סיבה געענטפערט‪‘ :‬א איד פון תל אביב‘‪ .‬פון דעמאלט אהן‬ ‫הרה“‏ק “תפארת שמואל“‏ מאלכסנדר זי“‏ע האט אמאהל געזאגט‪ :‬די‬ ‫ביי יעדער געלעגנהייט האט אים מרן זי“ע געפרעגט‪‘ :‬וואס מאכט דער איד פון‬ ‫סליחות טעג זענען מסוגל פאר א ישועה‪ ,‬וויבאלד מיר זאגן דאך אין די טעג‬ ‫תל‪-‬אביב?‘ און די פלא איז געווען אז נאך די פטירה פונעם באיאן‪-‬לייפציג רבי‬ ‫“ישראל נושע בה‘‪ ,‬אז אידן ווערן געהאלפן אינעם באשעפער‪.‬‬ ‫[ר“ח אלול ל‘ אב] האט מרן זי“ע מער נישט געפרעגט וואס ער מאכט‪.‬‬ ‫• דף ב‘ ‪ -‬מ‘האט נאכנישט אנגעהויבן‬ ‫הרה“ק רבי לוי יצחק פון בארדיטשוב זי“ע האט געזאגט‪ :‬פארוואס‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מורא מקדש‬ ‫הייבט זיך דער ערשטער בלאט אין יעדער מסכת מיט דף ב‘? כדי מ‘זאל‬ ‫דער וואס ענטפערט אמן ווערט אנגערופן צדיק‬ ‫וויסן אז מ‘האלט נאך ביי די התחלה‪ ,‬מ‘האט נאך בכלל נישט אנגעהויבן‪...‬‬ ‫אין די הפטורה פון פ‘ כי תבא שטייט‪“ :‬ועמך כלם צדיקים לעולם יירשו ארץ‬ ‫• אוהבי ה‘ שנאו רע‬ ‫נצר מטעי מעשה ידי להתפאר“ (ישעיה ס‪:‬כא)‪ .‬די ראשי תיבות פון “א‘רץ נ‘צר‬ ‫הרה“ק רבי יצחק מקאלוש זי“ע האט געזאגט‪ :‬אויב מ‘וויל וויסן צו‬ ‫מ‘טעי“ איז ‘אמן‘‪ .‬א רמז צו דעם וואס אין זכות פון אכטונג געבן צו ענטפערן אמן‬ ‫מ‘איז א אוהב ה‘‪ ,‬מ‘האט ליעב דעם באשעפער‪ ,‬פרוביר דאס אויס מיט‘ן‬ ‫ווערט דער מענטש א צדיק און ער איז פאסיג צו באקומען גן עדן‪ ,‬אזוי ווי די חז“ל‬ ‫סימן פון דוד המלך ע“ה (תהלים צז‪:‬י)‪“ :‬אוהבי ה‘ שנאו רע“‪ ,‬דער “אוהב‬ ‫האבן געזאגט (שבת קיט‪“ :):‬יעדער וואס ענטפערט אמן מיט זיין גאנצן כח עפנט‬ ‫ה‘“‪ ,‬האט פיינט שלעכטס‪ .‬און אויב דו האסט פיינט תאוות און דו שטייסט‬ ‫מען פאר אים די טויערן פון גן עדן“‪ .‬זעה שערי תשובה [פון הרה“ק רבי יעקב אבוחצירא] אופן כב)‬ ‫אוועק פון זינד און פשעים איז א סימן אז דו ביזט אן “אוהב את ה‘“‪.‬‬ ‫לעי"נ כ"ק מרן אדמו"ר הגה"צ רבי משה מאיר‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫בן הגה״צ רבי יחיאל מיכל זיע"א משאץ מעליץ • זצוקללה״ה‬ ‫ר‘ אברהם פאסטען הי“‏ו‪ ,‬לעי“נ אביו‬ ‫ר‘ ישכר דוב פאסטען הי“‏ו‪ ,‬לעי“נ אביו‬ ‫לרגל יומ"ד קדישא ח"י אלול‬ ‫ר‘ אלעזר ב“‏ר יהושע העשיל ע“ה‬ ‫ר‘ אלעזר ב“‏ר יהושע העשיל ע“ה‬ ‫• נפטר כ“ב אלול תשע“ו‬ ‫• נפטר כ“ב אלול תשע“ו‬ ‫נתנדב ע"י כ"ק מרן אדמו"ר משאץ אשדוד שליט"א‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח בנש“ק‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ג‬ ‫ר‘ שמעון שיף הי“ו לעי“נ הוריו החשובים‬ ‫ר‘ לייבל שטערנבערג הי“ו‪ ,‬לעי“נ זקנתו‬ ‫ר‘ עזריאל העכט הי“‏ו לעי“נ אמו‬ ‫אביו‪ ,‬הרה“ח ר‘ יוסף ב“ר אלעזר משה אברהם ע“ה‬ ‫ר‘ משה לייבוש באבד הי“ו‬ ‫מרת מניא ב“‏ר יחיאל ארי‘ ע“ה‬ ‫הרבנית חי‘ ב“‏ר נחום עזריאל ע“ה‬ ‫• נפטר י“ז אלול תש“פ‬ ‫לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מרדכי ע“ה‬ ‫אמו‪ :‬מרת איטא ב“ר חנני‘ יום טוב ליפא ע“ה‬ ‫שטערנבערג • נפטרה כ“א אלול תשע“ז‬ ‫• נפטרה כ“ב אלול תשד“מ‬ ‫• נפטרה י“ח אלול תש“פ‬ ‫• נפטר י“ח אלול תשס“א‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח ר‘ אברהם הכהן לעווענשטיין הי“ו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫ליומא דהילולא הרה“ק רבי מרדכי דוב ב“‏ר משולם‬ ‫ר‘ ישכר דוב הכהן גראס הי“‏ו לעי“נ חמותו‬ ‫ר‘ פינחס שלו‘ פאסטען הי“‏ו‪ ,‬לעי“נ אביו‬ ‫ר‘ אהרן גאלד הי“‏ו לעי“נ‬ ‫זושא מהורנוסטייפל מח“‏ס “עמק שאלה“‏‬ ‫הרבנית חי‘ ב“‏ר נחום עזריאל ע“ה‬ ‫ר‘ אלעזר ב“‏ר יהושע העשיל ע“ה‬ ‫בנו הבה“ח כמר יוסף שמואל ע“ה‬ ‫• נלב“ע כ“‏ב אלול תרס“ג‬ ‫העכט • נפטרה כ“ב אלול תשד“מ‬ ‫• נפטר כ“ב אלול תשע“ו‬ ‫• נפטר י“ט אלול תשע“ו‬ ‫“מיין שבת אוצר“ און נאך קענט איר געפונען יעדער וואך‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫ר‘ שמואל יעקב העכט הי“ו‪ ,‬לעי“נ זקנתו‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫ר‘ יהושיע העשיל פאסטען הי“‏ו‪ ,‬לעי“נ זקנו‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫ר‘ מרדכי דוד פאסטען הי“‏ו לעי“נ אביו‬ ‫אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה מאגאזין“‬ ‫הרבנית חי‘ ב“‏ר נחום עזריאל ע“ה‬ ‫ר‘ אלעזר ב“‏ר יהושע העשיל ע“ה‬ ‫ר‘ אלעזר ב“‏ר יהושע העשיל ע“ה‬ ‫‪T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: news@hamachne.com‬‬ ‫העכט • נפטרה כ“ב אלול תשד“מ‬ ‫• נפטר כ“ב אלול תשע“ו‬ ‫• נפטר כ“ב אלול תשע“ו‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫הרה“ח ר‘‏ משה אלעזר‬ ‫הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה‬ ‫הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה‬ ‫ר‘‏ ישראל צבי ( הירשל) ב“ר‬ ‫ר‘‏ אברהם יודא ב“ר‬ ‫ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער‬ ‫ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן‬ ‫בת יבלחט“א ר‘‏ לוי יצחק הכהן הי“ו‬ ‫יוסף יונה ע“ה קליין‬ ‫ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער‬ ‫• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כח‬ ‫פ‘ כי תבא תשפ“ו‬