הילולא דצדיקיא - אידיש · Hilileh detzidkei - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

ע"י אלימלך הנשטטר מלמד תשב"ר בת"ת דרכי אבותינו לייקוואד יצ"ו – כתה ד'
לנדב וליטול חלק בזכות הפצת סיפורי צדיקים רופט ,347 678 0652או לאי מעיל shabbosstory@gmail.com
הבהרה :מיר געבן רשות צו מאכן קאפיס פון די 'גאנצע' גליון פאר אייערע בית המדרש ,מוסדות התורה וכדו' ,אבער עס איז נישט ערלויבט צו ארויס נעמען שטיקלך און
מאכן קאפיס פון בלויז א חלק דערפון .אויך איז נישט ערלויבט צו נעמען אונזער מעשיות וואס מיר האבן אפגעטייפט און עס טוישען אויף סיי וועלכע וועג אז מען זאל עס
קענען ניצען פאר אייגענע געברויך ,מיר האבן אריין געלייגט אסאך ארבעט אין די מעשיות (אויב ווילט איהר אז מיר זאלן אייך שיקען מעשיות אויף א וועג וואס איהר קענט עס ניצען
קען מען אונז רופען און מסדר זיין).
פרשת כי תבא -שנה יג גליון )565( 49
הרב הקדוש ר' זאב נחום (בורנשטיין) בן ר' אהרן זי"ע מביאלא ,יט אלול תרמ"ה
געבוירען :אין יאר תקפ"א אין שטאט שטקוטשין צו זיין טאטע ר' אהרן פון שטצקאצין און צו זיין מאמע מרת פייגל חיה בת הגאון ר' דוד כ"ץ אב"ד חנטשין .חתונה געהאט:
מרת דובריש בת ר' מרדכי צבי ערליך .קינדער )1 :ר' אברהם (אבני נזר) )2 ,ר' מאיר )3 ,ר' משולם זלמן ) 4 ,מרת מרגלית אשת ר' יצחק חיי םרפפורט רב אין קראקא )5 ,מרת
מרים אשת ר' יוסף זיסקינד )6 ,מרת רחל .געווען רב :אין אולקוש ,ביאלא .תלמיד פון :ר' מנדל פון קוצק ,חידושי הרי"ם פון גור ,ר' העניך פון אלכסנדר .ווען זיין זוהן ר' אברהם
איז געווארן רבי האט זיין טאטע זיך מכניע געווען צו איהם ווי א חסיד צו א רבי .זיינע חידושים .ספר אגודת אזוב .ער ליגט :אין ביאלא.
ער זוכה זיין צו גאר א הייליג און לעכטיג זוהן ,וואס איז טאקע מקויים זיין התמדה
געווארען מיטן געבורט פון דער הייליגער אבני נזר. נאך זיין חתונה האט ר' זאב נחום זיך באזעצט אין שטאט
בענדין ווי זיין שווער האט געוואוינט ,ווי ער האט זיך אינגאנצן אוועק
ווער איז זוכה
געגעבן פאר תורה ,ער האט פון גארנישט געוואוסט ,ער איז געווען
זיין רעבעצין דאבריש האט פארציילט אז אויב די וועלט וואלט
אויסגעטוהן פון די וועלט נאר געווען פארנומען מיט תורה ועבודת ה',
געוואוסט איבער די הייליגע פירונג פון איהר מאן ר' זאב נחום ,וואלט
בשעת זיין חשובע רעבעצין די צדיקת דאבריש האט זיכער געמאכט אז
מען זיך נישט געוואונדערט ווי אזוי זיי האבן זוכה געווען צו אזא חשובע
ער קען לערנן רואיגערהייט.
זוהן ר' אברהם דער בעל אבני נזר .אמאל ווען ער איז געפארן צו זיין
דארט אין בענדין האט ער געעפענט א ישיבה ווי עס האבן
רבי קיין קאצק ,זאגט איהם זיין רבי 'מען וויל אראפ שיקען א הויעכע
געלערנט געוואלדיגע תלמידי חכמים ,ווי מען האט געהארעוועט אין
נשמה אויף די וועלט אבער מען זוכט א חשובע מענטש וואס זאל זוכה
תורה אהן אויפהער .ר' זאב נחום איז געווען שטארק באהאפטן צו זיינע
זיין דערצו' .נאכדעם וואס ר' זאב נחום איז צוריק אהיים פון זיין רבי
תלמידים ,ער האט זיי שטענדיג באגלייט און געהאלפן אז זיי זאלן
איז איהם געבוירן געווארן זייער זוהן דער שפעטערדיגע אבני נזר.
שטייגן בתורה ויראת שמים ,ווען אין די זעלבע צייט האבן די תלמידים
ארויף געקוקט אויף זייער רבי זיך צו לערנן פון איהם ווי אזוי ער דינט
געקוקט אויפן קינד און געזונט געווארן
דער באשעפער .עס געהערשט גאר א שטארקע נאנטקייט אין ליבשאפט
אמאל איז זייער זוהן אברהם (שפעטער דער באקאנטע גאון
צווישן איהם אין די תלמידים ממש ווי א טאטע צו א זוהן ,ער האט זיך
דער אבני נזר) געווען זייער קראנק ,ווי זיין צושטאנד איז געווארן ערגער
געזארגט אז עס זאל אלעס גוט גיין פאר די תלמידים .די תלמידים האבן
פון טאג צו טאג אז מען האט שוין ממש געהאלטן אז ער גייט אט אט
דאס געדענקט און פארציילט פאר לאנגע יארן.
אוועק גיין פון דער וועלט .פארשטייט זיך אז אין אזא צייט זענען אלע
ער האט זיך געפירט צו זאגן שיעור אין ישיבה א יעדן טאג
אנגעצויגן ,די מאמע דרייט זיך ארום נערוועז ,דאך אבער איז זיין גרויסן
אהן אויסלאזן קיין איין טאג ,אפילו שבת און יום טוב א צייט וואס אין
טאטע ר' זאב נחום ווייטער געזעצן אין געלערנט מיט געוואלדיגע
אנדערע ישיבות זענען די סדרים נישט געהעריג און מען זאגט נישט קיין
התמדה אזוי ווי גארנישט וואלט פאסירט .פון גרויס אנשטרענגעניש און
שיעורים .די שיעורים זענען געזאגט געווארן מיט א געוואלדיגע גאונות,
אנגעצויגענקייט האט די רעבעצין דאבריש זיך גענומען שרייען ,און זי
לומדות און טיפקייט.
פרעגט איהר מאן ווי אזוי קען זיין אז בשעת זייער קינד ליגט אין בעט
די יארן וואס ער האט געוואוינט אין בענדין איז ער גאר
געפערליך קראנק און איהם אינטרעסירט עס בכלל נישט .דער טאטע
שטארק געשטיגן בתורה ועבודה ,ער האט שטעדיג דערמאנט די גוטע
געבט זיך א שטעל אפ פון זיין לערנן ער גייט צו צום קינד'ס בעטל ווי
יארן וואס ער האט דארט געוואוינט אז עס זענען געווען פון זיינע
דאס קינד ליגט דארט כמעט אהן קיין צייכענעס פון לעבן ,ער געבט א
בעסטע יארן .שפעטער איז ער גערופן געווארן צו ווערן רב אין אלקיש
קוק אויף דער קינד און דער קינד נעמט זיך שפילן מיט זיין טאטע
דערנאך אין ביאלא ,ווי אין די פלעצער האט ער ווייטער אריבער געפירט
געהעריג אזוי ווי א יעדער נארמאלע קינד .דער טאטע געבט א רוף צו
זיין באקאנט ישיבה ווי מען איז געזעצען אין געהארעוועט.
די מאמע און זאגט 'איך ווייס נישט וואס דו ווילסט ,ער איז דאך א
אין די שפעטערע יארן ווען זיין זוהן דער אבני נזר איז שוין
געזונט קינד' .פון דאן איז דאס קינד געווארן בעסער און בעסער ביז ער
געווען א רבי ,פלעגט ער זיך אסאך שרייבן מיט זיין טאטע ווי ער פרעגט
איז געווארן אינגאנצן אויסגעהיילט.
אהן ביי זיין טאטע אסאך שאלות אין הלכה ווי אזוי זיך צו פירן .אסאך
פון הימל האט מען נישט געוואלט שטערן דעם צדיק'ס תורה
פון די שאלות וואס ער האט געהאט מיט זיין טאטע ווערן געברענגט
האט מען געזונט געמאכט דאס קינד.
אין די ספרים פון דער אבני נזר.
חסיד פון זיין זוהן
תורה אין פורים
אין די שפעטערע יארן ווען זיין זוהן ר' אברהם דער אבני נזר
איין יאר תקצ"ח א שבת פאר שבת הגדול ווען ר' זאב נחום
איז געווארן רבי האט זיין טאטע זיך אינגאנצן מכניע געווען צו איהם,
איז געפארן צו זיין רבי פון קאצק אזוי ווי ער האט זיך געפירט אלע
ער איז געפארן צו זיין זוהן אזוי ווי א חסיד פארט צו א רבי .די ערשטע
יארן ,האט זיין רבי איהם אנטפלעקט אז ער גייט דאס יאר זוכה זיין צו
מאל ער איז געקומען צו זיין זוהן ,האט זיין זוהן נישט געוואלט זיצען
גאר א הייליג קינד צוליב א געוואלדיגע זאך וואס ער האט געטוהן.
אויבען אהן ,נאר געוואלט אז זיין טאטע זאל זיך דארט זעצען ,אבער
דאס איז צוליב דעם וואס דאס יאר פורים בשעת אלע מענשטן און
זיין טאטע האט בשום אופן נישט מסכים געווען אז זיין זוהן וואס איז
תלמידי חכמים זענען געווען פארנומען מיט די הייליגע מצוות פון דער
רבי זאל אוועק גיין פון דער אויבען אהן .צום ענדע האט מען געלייגט
יום טוב פורים און קיינער האט דעמאלסט נישט געלערנט נאר ר' זאב
דארט צוויי בענקלעך ווי ביידע זענען געזעצן אויבען אהן .פון איין זייט
נחום ,האט מען איהם אנטפלעקט פון הימל אז וויבאלד ער האט
האט די טאטע זיך מכניע געווען צו זיין זוהן גאר שטארק אבער פון די
געלערנט ווען קיינער האט נישט געלערנט ,ממילא קומט אויס אז אין
אנדערע זייט האט דער זוהן גאר שטארק מכבד געווען זיין טאטע.
זיין זכות איז דער וועלט דאן געשטאנן ,ווייל דער וועלט קען נישט
שטיין אויב עס איז נישטא כאטש איינער וואס לערנט ,דערפאר וועט
אתרוג? נאכמער וויל ער וויסען פארוואס ביז יעצט האט ער נישט בטחון אין באשפער
געקוקט וואס ער נעמט ,אפשר וועט ער באקומען א פסולע אתרוג? אסאך ווערט פארציילט איבער די געוואלדיגע בטחון אין השם
זאגט דער זיידע אזוי 'דער באשעפער האט באשאפען א מענטש יתברך וואס דער צדיק האט געהאט ,ער האט גאר אסאך גערעדט ,אז
הייליג און ריין ,באמת וואלט געדארפט זיין אז א מענשט זאל בכלל ווען מען דארף עפעס און מען פארלאזט זיך אויף באשעפער מיט אן
נישט קענען טוהן שלעכט'ס ,ווען עס קומט פאר איינער צו טוהן א נישט אמת פון טיפן הארץ ווערט מען געהאלפן.
גוטע זאך און א גוטע זאך ,וואלטן זיינע הענט פון זיך אליינס געדארפט דער צדיק ר' מנחם מנדל פון קאצק האט אמאל געפרעגט ר'
נעמען די גוט ע זאך ,ווייל א מענטש איז דאך באשאפן הייליג און ריין, זאב נחום 'אויב ער האט פרנסה?' האט ער געזאגט 'נישט קשה' (נישט
נאר וואס דען ,צוליב דעם וואס א מענשט טוט עבירות דערפאר ציהט געפערליך) .פרעגט ר' מנדל פון קאצק 'וואס מיינט איר צו זאגן?' האט
דאס די מענטש צו טוהן ליידער אויך נישט גוטע זאכן. ר' זאב נחום געזאגט 'איך האב א טבע אז וואס איז געווען איז מיר נישט
אנדערש איז מוצאי יום כיפור ווען מיר אלע יודען זענען הייליג קיין חילוק ,און וואס וועט זיין קען דאך דער באשעפער העלפן'.
און ריין ווייל דער באשעפער האט דאך מוחל געווען די עברות ,איז עס
א צייט וואס די גוף פון דער מענטש ציהט בכלל נישט צו קיין שלעכט'ס, עפענט די לעדל
דערפאר איז עס א גוטע צייט צו אריין לייגן די הענט און ארויס נעמען אמאל ווען דער צדיק האט א שידוך געטוהן מיט איינער פון
סיי וועלכע אתרוג ווייל די הענט וועט איהם ממילא נאר ציעהן צו זיינע קינדער ,האט ער זיך אונטער גענומען א געוויסע סומע געלט וואס
גוט'ס ,דערפאר בין איך געווען זיכער אז איך וויל באקומען די שענסטע ער וועט געבן פאר די נייע פאר פאלק .די צייט פון די חתונה קומט שוין
אתרוג'. נאנט ,איז די מחותן געקומען אפנעמען די געלט וואס ער האט
דער צדיק זאגט ווייטער 'דאס איז אלעס געווען ביז היינט, צוגעזאגט .כאטש וואס דער צדיק האט גארנישט געהאט ,איז ער
אבער יעצט אז ער איז שוין אין די עלטערע יארן ,וואס ער ווייסט נישט צוגעגאנגן צום לעדל עס צו עפענן מיט א פולע אמתע רואיגקייט אין
ווען ער גייט אוועק גיין פון די וועלט ,ממילא דאס וואס דער באשעפער בטחון אז דארט וועט ער טרעפן די געלט וואס ער דארף .ממש יענע
איז מוחל די עבירות איז נישט אינגאנצן ,ווייל אויב יא קען ער דאך רגע איז אנגעקומען א יוד צו זיין אין שטוב ווי ער געבט איבער פאר
נישט אוועק גיין פון די וועלט ,נאר עס בלייבט איבער אביסל פון די דעם צדיק פונקט די סומע געלט וואס ער דארף יעצט האבן צו חתונה
עבירות אז עס זאל זיין א סיבה צו אוועק גיין פון די וועלט .דערפאר מאכן.
ווייל ער איז שוין עלטער ,קען זיין אז דאס יאר גייט ער אוועק גיין פון
די וועלט ,און דער באשעפער האט איבער געלאזט אביסל פון זיינע ציהט ארויס א שיינע אתרוג
עבירות ,ממילא קען ער מער נישט סתם אריין לייגן זיין האנט אין די ר' זאב נחום האט זיך געפירט א יעדעס יאר מוצאי כיפור נאך
פושקע אתרוגים זייענדיג זיכער אז זיין האנט וועט ציעהן נאר צו גוטס, הבדלה ,צוגיין צום אתרוג סוחר ווי ער האט בכלל נישט געקוקט וואס
ווייל מיט די ביסל עבירות וואס ער האט אפשר וועט ער ארויס נעמען ער נעמט ,נאר איז צוגעגאנגן צום פושקע פון אתרוגים ער לייגט אריין
נישט אזא שיינע אתרוג .נישט נאר דאס אויב וועל איך סתם ארויס זיין האנט ,ער נעמט ארויס א אתרוג אהן צו קוקען וואס קומט ארויס,
נעמען א אתרוג און זעהן אז עס איז נישט אזוי שיין ,וועל איך פארשטיין ער גייט אהיים לייגט עס אוועק.
אז דאס יאר וועט ער אוועק גיין פון די וועלט ,וועל איך ווערן צובראכן יום טוב סוכות צופרי נעמט ער ארויס זיין אתרוג ווי צו
און נישט קענען דינען דעם באשעפער מיט א רואיגקייט ,דערפאר האב אלעמענ'ס וואונדער שטעלט זיך אויס צו זיין די שענסטע אתרוג אין
איך מיר אנגעהויבן צו פירען צו אליינס אויפזוכען א שיינע אתרוג. שטאט ,אינגאנצן ריין פון א יעדער פלעק ,שיין גלייך געוואקסן ,מיט
די מעשה האט פארציילט זיין זוהן דער הייליגע אבני נזר ווי אלע מעלות וואס קען נאר זיין .עס איז געווען נאך שענער ווי דער
ער האט אויסגעפירט 'די חשבון הנפש פאסט זיך פאר'ן הייליגן בעל שם אתרוג פון דער עושר פון שטאט וואס האט געצאלט גאר אסאך געלט
טוב' (כ"ק אדמו"ר מבעלזא שליט"א). פאר זיין אתרוג.
אזוי האט ער זיך געפירט יאר נאך יאר ווי אלעמאל שטעלט
קומעדיגע וואך וועלן מיר אי"ה באשרייבן א הייליגע גוף זיך ארויס די זעלבע זאך אז ער האט גאר א שיינע אתרוג אהן צו קוקען
הרה"ק ר' ישראל מאיר הכהן בן ר' ארי' זאב זי"ע (חפץ חיים),
כד אלול תרצ"ג ווען ר' זאב נחום בכלל וואס ער נעמט .אין זיינע לעצטערע יארן האט ער אבער געטוישט
זייט מנדב לעילו נשמת דעם צדיק וואס אין זיין זכות האלטן זיך
טויזענטער יודען צוריק פון רעדן לשון הרע ,ער וועט זיכער איז אוועק האט זיין זוהן דער זיין מנהג נאר ער האט זיך אויסגעוועלט א שיינע אתרוג פונקט ווי א
מליץ טוב זיין פאר אייך אין די משפהח
צו מנדב זיין רופט ,3476780652אדער שיקט אן אימעיל צו אבני נזר געזאגט וואס עס יעדער איינער.
shabbosstory@gmail.com
וזכות פון די טויזענטער ליינערס איבער די וועלט יהא תלוי בכם
ר' שטייט אין זוהר הק' אויף איינער פון זיינע אייניקלעך האבן געפרעגט דעם זיידע
שמעון בר יוחאי 'עס איז א פארוואס ער האט געטוישט פון זיין מנהג אז ער זוכט זיך יא א שיינעם
חוצפה פון דער ערד אז ער נעמט אריין אין זיך אזא הייליגע גוף'.
מעשה פון דער אור שבעת הימים דער הייליגע בעל שם טוב פאר מוצאי שבת ,וואס איז א סגולה פאר גרויסע זאכען
דער בעל שם טוב איז אמאל געפארן אויפן וועג מיט זיין תלמיד ר' מנחם מענדל פון באר .אויפן וועג איז ר' מנחם מנדל געווארן זייער דארשטריג און ער האט
געפילט אז ער גייט ממש חלשן ,אויב וועט נישט שוין יעצט טרינקן וואסער ,האט דער בעש"ט איהם געפרעגט אויב ער גלייבט מיט א גאנצע אמונה ,אז דער אייבישטער
האט געוואוסט אז ער גייט ווערן דארשטריג און דער אייבישטער קען איהם צושיקען דא אינמיטן וועג וואסער צו טרינקן? דער תלמיד האט זיך שטארק פארטראכט ,און
נאך א קורצע צייט זאגט ער 'רבי ,יא איך גלייב מיט אן אמת ,אז דער אייבישטער האט געוואוסט דערפון ,און ער קען מיר צושטעלן וואסער שוין יעצט' .זאגט איהם דער
בעש"ט 'אויב דו גלייבסט טאקע מיט אן אמת ,וועט דא ביז א קורצע צייט זיין וואסער פאר דיר צו טרינקן'.
עס גייט אריבער נישט מער ווי אפאר מינוט ,און זיי זעהן ווי עס קומט צו גיין א גוי ,אינגאנצן פארשוויצט ,און ער פרעגט זיי ,צו זיי האבן אפשר נישט באמערקט א
פערד וואס דרייט זיך ארום פארלוירן ,ווייל זיין בעל הבית האט איהם ארויס געשיקט זוכען זיין פארלוירענע פערד ,און ער זוכט עס שוין פאר דריי טעג .האט דער בעש"ט
איהם צוריק געפרעגט צו ער האט אביסל וואסער צו טרינקן? האט דער גוי געענטפער אז יא ,און ער האט זיי גערן געגעבן וואסער צו טרינקן.
דערנאך האט ר' מנחם מענדל געפרעגט 'אויב עס איז אמת אז דער גוי איז דא געקומען צוליב איהם ,פארוואס דרייט זיך שוין די גוי ארום פאר 3טעג? האט דער
בעש"ט געזאגט 'אז פון הימל גרייט מען שוין אלעס צו פאר א מענטש אלעס וואס ער דארף נאך פאר ער דארף עס ,נאר מען ווארט ער זאל האבן די ריכטיגע בטחון ,אבער
וויבאלד ער האט די ריכטיגע בטחון ,קומט גלייך אהן צו איהם די זאך וואס ער דארף ,וואס איז שוין גרייט פאר איהם פון פריער'.
