מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus — כי תבוא (2026-08-24)

בס"ד
גייען חתו בקעי :ןרעדנא ן'טימ רענייא ןבאה הנותח ןעייג שדקמה תיב רעטייווצ רעד זיא עקאט סאווראפ
ג .ןדנובראפ ןוא טנאנ ןייז לאז'מ
ג
און עשו .האל ןוא לחר טימ ןבאה הנותח ןעייג ושע ןוא השעמ א ןגעוו ,םנח תאנש בילוצ ןראוועג בורח
בס”ד אזא אד זיא'ס זא ןעמ טסייוו טנייה יוו טקנופ
לאה האט ןענאטשראפ טאה יז לייוו ,טנייוועג טאה האל ךיילגראפ א עקאט סע זיא ?אצמק רבו אצמק ןופ
ק
זייןמ ןבאה הנותח טייג יז ןוא "הלודגל לודגה" זא
יו"ל ע"י
מחזק טי אוןוצזייןש יד מעודדשל איד.תורומח אייןסאוו פאר
ווארטרוג ן באזירטואויף דעם םאז
זא ך איזייוו' א יו זיילרע צווישןסע שייכותענאק א ',ןאשק דערפרעגט:ז ןעק יוז
ןיי )
אז "הגדול
קהל נועם באה עד ןעוועג ם
דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט:
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז ווארט פאר איין איד .מעו
גוט א זאגן מוז איך פארשרייבן: זיך און צעטל א חיבור. אא פ
האבן א ר ב צוינ ד ונ ג צ
אויסגעוועלט ו ו י ש ן צ ו ו י
האבןי מ ע נ ט
מענטשן ש ן ו וא ס א זי
עשו .אבע
+אלימלך
סאוו עכילקילג יד ןעוועג זיא לחר רעבא .ושע ?שדקמה תיב ןטשרע םייב ןברוח
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור. א צעטל און זיך פארשרייב
האט געוו נעמעןיבא בקעי ןעמוקאב טייג יז זא טסואוועג טאה
יזענסק
געהאלטן דעם ביהמ"ק
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו ,ונ
גאנצערשרע םייב .יוזא ןינע םעד ריבסמ רע זיא
דאךינ אז צוויי
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי
ןט פ
ק טש פריינטשאפטיפ ןיי
מיינט פוןבא ,ךאז עשיז ס רע ,עטכע ןא זיא'
מציאות
א מענטש זאל זיך איינפי
דעם בחיר 1402ובאה ריחב םעד ,59st.ת
רוחב א – בקעי שודק ונשודק בייפא חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער
– ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער נ י מ י ות 'ד יג ע א ה ב ה . ס 'א י ז א רעגיד'תו–ימינ
בנשיאות כ"ק מרן
כח האחדות האט
טוסט". ב י ת ה מ ק ד ש א י ז גע ו ו ע ן א מ ור א 'ד טוסט".
יג ע ג יל וי ש כ י נ ה
החיבורקבעצמם"
הדרכהרבח ןייז וצ טלעוועגסיוא
מצבסאוו רש ה ייז הואהרעותןבא שםג ןיילא "אבלאמע
אוצר
ןוא םמצעמ טכ
טוסט".
פרקי למעשה,
פון פיר שליט"א ןוא ריפ ןופ אדמו"ריצכא
שינ לאמנייק טאה סאוו ג וויפיל חסדטדו
ס"ח
גליון קמו
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו מקנאתחתב ביןא ,םינו "איךא ןו איידעם",מ ביו
גוטןךיז טאה' דייןראפ טימ טגידניז .םידיין גוטן איידעם"" ,איך בי
גליון והתחזקותרוביח רתוי ךכיפל" מוסרמ םיע
געזינדיגט .השודקה תומילש ,טגידניזעג מקנא מיט דיך בין "איך בחור", גוטן דיין פאר ברידער. זיי זענען ממילא און מאמען,
יום געווארןחיום
לחיי
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט טגנערבעג סע טאה תוריבע יירד יד ןופ ענייא מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. פאר דיין גוטן בחור"" ,אי
ביירה ",םיחאה ן
דיך מקנא ביןזא
"איךט א האמו לערנסט",
דוכש יד זא פלייסיגהני
וויווא זיא קנאהקע דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער.ןעגנאגעג
דברים
קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך דורך
מקנאאונז. געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער קנאה ווי פלייסיג דו לערנס
ענדליך יז ןוא ןבאה הנותח םייב ןיוש יז טלאה ךילדנע
תבואמוקאב טאה פרשתנכי
צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץאליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
פאר צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר ווערן ךאסאבאשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן
באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירןס 'א יז א ס א ך א ג ר ע ס ע ר ע ר יב ו ר ,
צו יענעם און אים זאגן" ,ר' א
בייש
האט באק מיס ןע ןבל ידכ ,בקעי ןתח ריא ןופ םי ב י י ם צ וו י י ט ן ב י ת ה מ ק ד ש א י ז ש וי ן ג ע ווע ן א ן ש ט ע ר ק ע ר ע ר ק ש ר א ון א גר ע ס ע ר ע ר ס א ר ט
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער
ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער קנאה צו מרבה זיין באהב זיין נישט
זאל אים נ ןבעגקעווא ן'טימ ןראנסיוא ןענעק טשינ םיא לאז
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין
מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער גוטנאמיט דער עפעסרעד הניחב ע טון דעםיד , אנשטאטיוליג מ'זאליא הניכש זייןוועג טשינ ז האווערן ןע
דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין הבצו גארנישט ןעוו
געטון האטטלדנאה'ס ברודערפ ךיז דערח ייווצ ןו
מ'זאל אנשטאט דעם טון םיער ,םירב
זאל נישט
לאה אנש טעבראעג ךאד טאה בקעי .לחר טאטשנא האל
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט
א ז ו י ג ר ו י ס , א ו ן ד ע ר ב י ת ה מ ק ד ש א יז גע ש ט א נ ע ן א ו ן י ד י ד י ם .
זיךנארס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה", ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה" ,נאר געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו.
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו. ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רק זיין גרייט
פאר לבן א לחר ןעמוקאב וצ ידכ ראנ טכענ ליפיוזא ןבל ראפ
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט
טימ ראנ אויפפרעסןכ ן'
אונזפ תודחאה ח זאללכ ןוקנאהרשי ל אפרעד .לא אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל ר
ווי אינעווייניג, קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי פון נישט
אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט ע ר פ י ר ט א ו יס א ז ד ע ר פ א ר ז א ג
קנאה זאל אונז אויפפרעט ד ע ר פס קו
דארפן ל,
פאר א ווי .בייוו א ראפ
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן
נישט ןעוו
מען זיא'ס זאללראפ מצליח ,ןריו
זענען ןראוועג וואסדחא יד קייןד זיא ,תו איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן רע
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגעדי אז לאזן נישט וואס זענען מצליח ,זאל מען לאזן אז די הייליגע ךאסא זיא'ס לייוו ",קוחרל םולש" םדוק
איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין וואס זענען מצליח ,זאל א ן
ס'קומט מענטשןטייטשראפ לחר ןוא הנותח רעד וצ טמוק'ס זא אנדערעצ
צוב רעטייוו קנאה תי שדקמה מ'שפירטח א
וועןאוועג בור .ןר געשוויסטער
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם מענטשן אנדערע ווען מ'שפירט א קנאה צו מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטער ביירעטש אזרעק הייסטרעדאס ,םולש עצמם".מ טימ מצדודידי רע
ווען מ'שפירט א קנאה דעםבהא ןוא ת פון ,ה
קומעןרוערוובמיט א שמחה
מוזעטנאנ זיא
אַהבֲַת אידישקייט א ,ר
לאה גייט ,ןפוא ןכילקערש א ףיוא ןרעוו הזבתנ טייג האל להם ,ואין זה
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זה ס ןעוו התחלה
שהוא טדער' אחדופ ךיז אבר א ן להםקוח שישא – רעדמערפ
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. צווייטן ,און פארגינען פאר
ממילא גי לאז האל זא םינמיס יד רעביא ריא יז טיג אליממ
זצ"ל. מ רק מצד
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד האחע נ ט שם
ש ו ואואין
ס ה התולדה,
א ט ג ע ב ו יטמצד א ק נקרא
ש ר פ האח
ון י ד טימ תודי
ווייזןזיין א
מעודד צווייטן ,מען זיין א משיחצווועט מכבד חברים,ווען
ערגסטןראפ טשינ צוםו טמעש געוועןןרעו מיט’ן פינגער || מסכים קומען וועט פארוואס איז דער ביהמ”ק חרוב געווארן ||
?רבח א רעדא רעד
נישט פאר
א זיין
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז מעודד חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן,
. עסאאזוי" :כי ערקלערט ער און
חברים ,מכבד צו זיין א
ברודער. בייצא מוואלברוז
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי צ וו יי ט ן . א ו ן נ א ר נ א כ ד ע ם ל י יג ט ע ר ו " ",בורקלו
אהבתא חבר? || אוועק מיט קנאה ,אריין מיט דעםאענין פון זיין אין ביהמ”ק ||מחזק
מ'דארף זיך
חנ ִםָּ
ברודער אדער נאנטער, ווער איז שידוך || כח האחדות האט געהאלטן דעם ועסט אין
אהבת פון ענין מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם מ'דארף זיך מחזק זיין אין
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
וואספא וואסר !ןעוועג סאד זיא שפנ תוריסמ אראפסאוו חינםאיז דער זמן לח נענטער ווי
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי פ זא און
שטערקעררא
חיבורא רעדורב ן' ךיוא זי דער איזלש חבר ,םו זיא רע לייוו
וואס זמן דער איז חורבן פונעם בית המקדש, המקדש, חורבן פונעם בית אהבת חורבן פונעם בית המקד עמען איר
צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
האט דא ןוא ןתח ריא ןבעגעגקעווא זיולב טשינ אד טאה חבר .ביי א זייןךאד
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א איזצ–מב תואי דעם ענופ אויףענטפערעז םדערטאט ןבל אז .ן
אויפ'ן צו זיין בשמחה ווען מ'איז רייך איז שווערער ווי ווען
דער תכלית פונעם גלות
יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן
אויפ'ן
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז טרויערן מיר יעצט אין די טעג וואס
ארויס קוקט יעדער וואס שלימה גאולה די יתברך", האלט
זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל ת
יעצט אין די טעג וואס עס בלויז
פארוואסהאנאיזק טידערמ קעווא
בהא ביתנ( םלוע תוביתנ ןיא ל"רהמ רעד
ןיירא ,
זי וועט יע ראנ ,ךודיש ןרעדנא ןא ןוט ןפראד טצעי טעוו יז זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט
צו ארעמאן אן פאר גרינגער
דיין חבר; מיט דעם וואס דו האסט געזאגט א גוט
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם ס'איז ארעם.זאך). מ'איז דינען
אז ער מ'וועט
געזאגטיער
דורכדעםאוואס
און קרפ ם מזל )'זייןנערב
קומען דעם ,גייט
זאך).ד'ארומ א
פרובירט טג נאכאמאל מענטש ,אויף
א :ךאז עגי ןי טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א זאך). מע פונעם
זי האט א רעד ןיא רוחב ןטסעב םעד ןבעגעגקעווא טאה יז טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש,
דברעושר
חיזוק פאר אן בשמחה ווי
געזאגט א אייבערשטןהאסט
פנימיות'דיגעהאט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
זי פאר א בחור; דו ווארטדעםפנימיות'דיגע דינען
ס'האט קיין ע
אבערנייא נישט
סעודה,ד ןופ
שמחה.
איזוספ י
מתוך
קשר ם
גאנצעיק דיסאוו
אייבערשטן
געבוירענער
באצאלןז'מ
דעםוועט זאך .דערת
לאמיר דערמאנט אין ווערטפלא פון א מהר"ל א דערתבוא פרשת כי זאגט כות מיט'ן
געווארןטימ
חרובח תבהא ביהמ"ק םני
וועלט .זי
געבוירענער קשר איז נישט קיין
יד ןופ עמאמ יד ןייז וצ ןבעגעגפיוא טאה יז .טלעוו אצומ טגא בש י
זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר געבוירענער קשר איז ני
הזה .געוועןמעודד עולםהאסטפארזונקען אין
יונגערמאן; דו טרוד און
איזכולל וואס א
געוועןדער פאר מבזה יי(אויב
געווארן איםגעבוירןך מ'איזטרע
מ'האטו , וועלכןמרע
געהאלפן. מיטלרחוק.מיר זענען אין גלות ,וואסםולש םול
גארנישט" תורה די סיבה פארוואס
נכתבבסיבת .לארשי ללכ ןופ עמאמ יד ןייז וצ ,הק יטבש ב"י
מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויבזיין די
דער מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. "ולכןתיו"
ל ן צו", לייגטו אמת
ד שפת
דער ,טנא ש .
מיט וועלכן מ'איז געבויר
י"ב שבטי נאכדעם אויך
וועט וואס נקודה די און און זי וועט מ'דארף דא מתקן זיין,
נאכדעם אויך לרחוק.
ער וויאזוי
"והראיהואשלא ארויסהייבן
דערצו: מיט'ן
ראיה הבית
א בעל
ברענגט א עראיד א קשר א
זענען ווי שטערקער
דארט סעודה. זיין צומאל
דער פון קען חיבור
ארויסגעשיקט אזא און
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי אבאקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט
און… ווא
קשר
יז ?םעד טאטשנא ןעמוקאב יז טייג סאוו …ן געווען ל ראיז
ח ו קפארדעם
ול ק ר ו ב "-. שזה"ט ע לתקן
ל ט זי איך
ך ד י לידע
פ ר א ג הגלות,
ע , פ א רווא ס
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און
אזא חיבור קען צומאל זיין
חסד
העניותגרויס זיין גייט אין גאס ,ווי דאוונט ,וויאזוי ער מוחה און
נישט אונז,געוואנדןטיאין
האט קיינער איזל
און םו מענטשןל
אידןחר פרעמדעו
חשוב'ע געזעסן אונז ארויסנעמען פון גלות .ס'איז דערפאר גאר א
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און
ומתוךטייגהעשירות,מוקאב בנסיון
לעמודןטסגר יכולנו .רוחב
שרייבןיטדישסיבת טאטשנא ק םדו זאל הקדושהש" תורה
א "קו דיאזע ן וויכטיגשר
ט עדכאנ שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט ם
מיט אהבת חינם
אוןבעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי
גייט באק ע םעד ןע
דעםפרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז,
זיין
פרעמדע מענטשן איז גע ט ,גייט זי
געבויט
דאך אז האסט
זעען דו
מירבאנעמונג;
בימינו". זיין
במהרה גוטסקייט,
הגאולה פאררעכטן .צו איז,
יהיהזיין אהבה
איזשחרוב זיין מרבה
גמרא, די אזזאגט געדענקען,
דעם, צוליב לאמיר און געווען. פארלייגן
דאך אין
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין שטארקלזיךג רימ
שטייטא אב,ע
עד מוזן
חודשקנמירע
וואסא ,ן טעגמ ז
פון יסוד
ניין הבר וויכטיגער
איןאדיןייז וצ הבה
גייטצובאקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט
דעם בעס
לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה
יז טייג ,טאהעג טאה יז סאוו ךודיש ןטסעב םעד ל ום פ שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם הגלות ,כדי מ'זאל וויסן וואס צו
א ר 'ן ק ר ו ב ? ל כ א ו ר ה ו וא ל ט ג ע ד א ר פ ט זי ין לאמיר געדענקען ,אז אנשטאט
דעםדעם
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם אויף
זייןרפ פארלייגטע
צוממתקןעד הרענעמ זמןטדער ןש יצר
דערזיא כאטשוועג
ס'איז אזאספריםןדנ אדערויף,
אלעוא ןי ןוא ,זנ
דעםבוואס צוליבמוקא
גלותםעד ןע
מקדשות.
איןאווש
גאנצע בתי
געגאנגעןטסכ
זענעןע ,ךודיש ן
דערמיט
מירוא ,ושוויסןאפוויאזוי טעוו יז ןזאלןרעקר מירזא ,ט המקדש.אז'מ וויל
ל ביתז ם
אייבערשטערדוק
ש ןגא דערגעווארןםולדערל
א בורק ןו
אוועק מיט קנאה ,אריין
באקומען
זיין די מא
מיט אהבת חינם
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
דינעןיזדעם
געמאכט פוןמ י
חרובד ןי נסיוןמא
דעםןופ ע
האט דורכגעפאלןעלא
איד זענעןינב עניימ
פארשעמעןעגא אויבשעמיר .ו אונזער נא כ ווען
ד ע ם אפילו
א ו י ך ל גלות,
ר ח ו ק
"שלום שלום די גמרא וויל אז יעצט ווען מיר זענען אין . פונעם ארויסצוקריכן
פארוואס
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס פראגע,
דור.אמוצ ןעק רוביח אזאדי זיך שטעלט לחבירו.
מיט אהבת חינ
ולקרוב".
אונזערייז ל
אדםטש ן איןרע לרחוק
ביןקוועלטןע
פון ר
א יוו רשק
ענין
דעם? זי
ל ישראל.
דערמאנט,וו טימ ווערטזיא'מ ןכלע לך",ריובעג "ויתןעג ן ביי ןראוו
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל.
אבער די
ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום רעד ביוא(
עשירות,מרובה
אוועק מיט קנאה ,אריין
חמש מידה טובה בשמחהאיזמתוך אייבערשטןהמקדש,דעם בית זאכן ווען אפילו און בשלימות נישט איז עבודה שבתמאל .
פסוק
ראשון
מוצאי רי
דעם ליינען
"מקדש און
(ט,): תורה יומא די עפענען
אין אוועק מיט קנ
זאגט לאמירגמרא די מע פון די
זאלן מיר נישטא,גאז
איז רעד ט המקדשרהמ ביתלפ א ל" דערפ א און א ןו גלותךאז מ'זאגטיובעג וואס רענער פסוקים רשק דישינ זיא פוןאיינע ןיי
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די
זי האט מיר דורכדעםה יז
וואס קומעןרתוומ טא וועטןעוועג אה וצ גאולהייש א ןב
העתידה ן'טימ תוכ
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת ק ט עגיד'תוימינפ
מאות פעמים .וויפיל בניית המקדש קומט ארויס ברוחניות געוואלט, וואלטן מיר אזויווי נישט גייען אלקיך
זרה, ה'
עבודה את עבדת
בו, שהיו לא אשר
דברים "תחת
ג' מפני :מז) חרב,כח, (דברים
מה מפני ר אין דער
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער געברענגטטדעם
האטמ א ןטכאר וואסו ,טוני געדענקען:א רעו
אוןצ רעטנענ זי מאו איןטנע
וויסן מורא'דיגעאזזאך, :ש רעים פרק א') ברענגט א
ברודער אדער א חבר?
נצחיות פ מתוך בשמחהצנ
זייןופ תויח נסיון לצולכ ן
דעםארשי ביישטייןוצ ,ל
יאמ יד ןייז וועלןמא
םענופ ע
רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין ).ך
"לתקן דאס: נאר איז טון מ'דארף וואס ובגשמיות. וועלן עונשים די אז כל", מרב לבב ובטוב בשמחה
ידוך ,נארגילוי עריות
פון יעדן מאל וואס מ'איז מחזק א צווייטן איד,
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר
אייבערש נסיוןא
פונעםרעביי
דוקאס'נטש אזאפ דעםקל פוןא – מען ןו
זעטסאד עניות.לא
זיולב סע
איד!יזאויב
ארב ןי עדו פארשעמט
מ'האטייז רעדא ר אז ?רבח ן רעד דאס חורבן?רהמ לאה ל" שהיו ט
אהבת
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת (נתיב עולם שני נתיבותמקדש דמים ,אבל ושפיכות איןדער מהר"ל
העוני השם, עבודת בשמחת להתחזק ההיפך, ידי על זה דעם נישט י ע צ דינען
ט א ין אידן
ד י ט וואס
ע ג וו א דעם
ס מ י אויף
ר ט קומעןור
ן'פיוא ןרעי
יעדעס מאל וואס מ'איז מכבד אן אנדערן מענטש!
האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און חורבן הבית,
עדדיזאגאולה ריא ןעמ
טאטן.
ער טנא זעלבן
געברענגט
פ פונעםא רע האטףיו םעד במציאות
איד
פארשעמען–אזיא ר חתן אוןעוסקים בתורה ובמצוות ובגמילות חסדים ,מפני א ייב .רבח ן
דאךייז
ווער איז נאנטער ,א
צוליב אי ווערן.ךאז ןייא בילוצ
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
אויפגעראכטןידכ ,
ראפ וצ טשינ
ווען איז דאס אלעס וועלן מיר זען לעתיד לבוא .מ'וועט
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
שוועסטע
מירוועלןעש
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
ןיא טסעומשעגסיוא סע טרעוו יוזא .רעטסעווש
ווייל ער
ח
ברענגען
שלום ,רב
ווערן אויפגעבויטא
רעד זי אויךוועט
איזביח
היסורים".טדאס
ברודערש רו
קענען מקדשות
ע רעקר
ברודער אדער א חבר?
פאר'ןבתיא
בתוך
אזנ ןו
גם ח ו ר ב ן פ ו נע ם ב י
ווען! רחלמה חרב? אלא מפני שהיתה בו שנאת חנם .ללמדך יוו רעטנ
וויפילע
שלימה. תבוא ,ףראד'מ (כימ ךיז קזח
תשמחה. ה מ ק ד א
דאך במציאות פונעם זעלב
ש מיט
, א יאייבערשטן
ז ד ע
אז פאר'ן ברודער איז אוי ר סאוו ןמז
פון שפע
ס'האט ווערתקופה
מזבח, יא אדעםגראדע געבויט ס'האטהאט אונזער דור
"ולקרוב" ,זען ווערצווייטןצויבעראאי לייגטב
נאכדעםרעדור
מ'דערהייבט איד,וא . נאררע ן אוןרעצווייטן.עלק
צווייטן טרא מכבד מ'איזאסע עבירות" .תרמ"ג) א פלאיכ" :יוזא כנגדזג'
אמת שפת ןיי חנםיאדערד ן שנאתע
עם ששקולהןינ
זאגט תבהא ןופ
עבודת יש
זצ"ל.
בשמחה ,ווי
איז
.ל"צז
"ולקרוב",פארשעמט ווערן.
ווייטער .יעצטס'איז צו זיין
ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
נישט
שווער אזוי
א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו
זורבלאוומ בוד רכשי יבר ןופ ,רכששי תדובע
מנורה ,און די זען ווי
מ'קען ידידותאזמיט און
געבויט
מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט נחמה,
חאה אפוןקשרקנאון
ר אהרגשה.
מ געבויטצא
חידוש גוטעה ד האטלו
גרויסערת אד אים,האווואס
ווער איז נאנטער ,א
מענטשש
מ'גיבטןיא
איז דאס םאוןאה אידר ח טובה,דצמ ק
ח
ברענגט
צ
פוןדא זאך" :יש ללמוד מזה דמכל שכן במדה
ו
ב
וי
ר
י
י
ט
ם ,
גמרא
ן, א
מ
ו
כ
ן
ב
פ
ד
וואסראדי
צ
ג י
ו
נ ע
זי
ן
ין
מעשה
פ א
א
ר
א צווייטן .און נאר נאכדעם
צ ו וי יט ן, מ
מענטש וואס האט געבויט
א נדי
ד ע קען
ר ע .
ע ו א ןייז ד
לאה זאל יעדער
איינער אפט. אזוי איינעם יעדן
פרעמדער די צייט ווען מיר קענען דאס אלעס בויען מיט פון היינט מ'הערט סיבה זיךקייןאשיש נישטאה–ל
רחוקםאיזא בא פוןדחא זיךהש
אויס, אוזעעןס'רעדט
ה מירת
וויאזויהלח וועןל
סיי,םה בשמחההז ןיאו כשבני ישראל עובדים השם יתברך בגלות
ווען משיח וועט קומען
ליכן אופן,מיט קמצא און בר קמצא ,ווי איינער האט געמאכט
פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,לאה ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א ווען ס'רעדט זיך פון א
למעשה גוסטע,ל איינער
דער השעמ אין טאה
אהבה, נישטל
טובים.חר
און איזטשינ
ידידות ערעד
מעשים אזילר זאגט טג
אונזערעי
עד ןופ
שטערקערער שלום ,מיט מער און איז ם
אהבה, ידידותצמ
גאולה ע ד מצדי מער
מיטד ".ם
ברענגען סא שלום,צו
הכדי שטערקערערט
וויילסיי זיין,זאעגצוייב בעזרתרעטסיווש
מייאש הגאולה
ואוןעו יבוא
מענטשן,מ ן
חרובפש' רימזהאט בחוסרקכל,פאראנ בית ה שהםצסעודהו פידנ
צווייטעראעלרע
שטערקערער שלום ,מיט אף ע אנעמ אזטשטייטןש
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז ער האט געווארן. אסאך
המקדש גרויסע
אנדערער איז
'דעפרעסט'.וזאןטאה יז ןוא
איזא ןעוועג הכ ערצפיואזטשו זאגטלע
צווייטער בית המקדש חרוב געווארן.
און זי הא אילייה ן וויאזוי עג השי"ת".
מסכים געווען צום
זאך:יאאסאך ס'איז
אייןעמ ז ווייל
אויףךילג לרחוק",
קאנצענטרירןז זא
צו ללכב ןלאז יי "שלום זיךשינקודם גענוג וו א ס ז ע נ ע ן מ צ ל י ח , ז א ל מ ע ן נ יש ט ל
הט דערק ןבא ידיד ,ןיי יד געשיקט
א ז ן א ז
וועט מען ווייזן מיט'ן
קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א קודם "שלום לרחוק" ,וו
געווען זיין
אחדות ,איז פארלוירןוואס איז
געווארן די לאדענען קמצא ווען ס'איז
שבטים. אויף אן
עסטבש רופט .םי
יעדערמ ןואאא"וו .יד ,ריצוזאמגעבראכן,עדניק
פסוקראד ,לחר ןופ ר
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר
פסוקא ווייב. ה' .ןפ דערעבודתאזאגט
אונזערילרעני דערפאר
איןרשק ןכ אז
שמחהיוו , אויס פירט
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער
אריינצוברענגען ייאז דלאב ער
שינ לאמנייק ןבאה זיינעט ישראל.ק
שליחנ
א אז ה אזוא ל יעדערזנ
א אזוי.פפיו געשעןעאר
כחסמיט'ןפ ן ס'איז ןו
נאריא
אבערוועניוו ,גיניי
דערפאר האט זיך האט מענטש
דער
כלל פון טעות
האחדות הייסט
ער פירט אויס אז דערדאס
זיך לערנע דער דור
אזל ךיז שבהם,רע
השוהןופ ןענ הצדםעד אבערו יוו
לשון,מ טייו
אנדערףראד'טיירג ןייז
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר ומען רחל
פינגערנסיון פון אונזער דור ערגסטן שידוך
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
ידידים.עג רעדא ףיורעד טעבראעג עפע ןוט ס
און ד ע ר צ ו.בני,
געשטאנען ס
מיט
דער היפך 'ש ט יי
צופרידן ט
המקדש איז (מ ש ל
נישט
איז געווען י ידאיז
וואסבית, ל ) " ר
איינער
קמצא,דער ק ב ע צ מ ו ת
שוועריגקייטן.
גרויס ,און אזוי בר ק נא
געלאדנט ראנ ",ה
אוועקצוג איז אזליידט,ווא
דורגוצקע דערןבעוואסז ןופ
פוןכ ,ךי א יד חסרוןדערייווצ
ליידט.רעט
און ידידים.
טשינ לאז
אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען און ידידים. געארבעט
דער
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט
חברים ,רעים צווייב רעד פוןעדור זיךה ר ס'האנדלטטאווען טשינראג אהבהוטעג געוועןז ןרעוו וצ ן איינערןיי
נישט און'מ
נישט איםז
איזלא האטא
חיי, שכינהנ
איןשאט ט
נעבעך
באלעבאס דיםעד
גילוי בחינה,ט
זיך דערו
מוטשעטן
אוןפע אנדערעע
ידיד ,ס
איינערוג
פוןטיאמ ט רעד
פרייליך.פ
זייןמעשרא נישטו ט
מ'קען .ןרעו
צופרידן.וא ןוא
נישטראט יאד מ'איזרימ ן וועקגעבן
רעים חברים, צוויי פון זיך ס'האנדלט אהבה ווען אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען אהבה ווען ס'האנדלט זיך
פארשעמ
זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן ןייז טשינ אב ס'רעדורב אוןדור קשר ,רע שטערקערערס ראנ
אןד סאוו טרפ א זיא' האטרע שויןנק
איינער איזצ הא המקדשמ ו
דריי. בר סעודה.ה
אלע איןיז
בית ןיאיינערב
דעראצווייטןה
רבייתב אוןע בייםי
ם געוואלטמ :
מזוני; אז'איןןייגוצ ל
סארט גרעסערער א און קשר שטערקערערגרעסערער סארט געווען
ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן האבן
שטערקערער קשר און ב ,כדי לבן
אליין די ג יאוש.ד ןיילא
פוןמרוג יא םי
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן
מיינט דיוצ א ז בעצםייו
אז רעט דאסנ ל
ןרעוו שייבת
יאושפון הגדרה איז רוחניות ,אוןןריובעג ןענע
חיבור,אב
גרעסערעררעפעש איפעגוצ טאה אסאךטרס'איזז ייז זא איןענעי וצ אם איינער
גשמיות,םיא ןו איןר" ,ןגאז דיא ' פראבלעמען
ראפ ץאלפ ךיא ,
כלל אמנו ,די מאמע האט רחל ווייסן, אסאך א ווי מיר
ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א "ובאמת נאכדעם: זאגט אמת שפת דער ס'איז אסאך א גרעסער אבן און זי
דורך אונז שניידטנישט,א ךרוד.זנו זעען נישט מירןאון ייב גלות אין מירט זענען יעצט אוועקגעגאנגען.
צונקדער אנגעקומעןהא איזלפ שכינהי דיעל
קמצאו אזבר טומאה"
איז" , אזאב
למעשה ךי
ערנפש זיך מסירות וואשט מענטש א אז דער האחים" ,נישט אייבערשטעררעבלעז ר דעריוו אזסיי באשטייןד ג קען אידא יעדער
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי
סנר ט אנקמ ךיד ןי
עגלפניו הרעיםראוו
וברוךעדשמו ם בלעז יותרן "לפיכך,ןטא
עד ייב
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען.
כדי גרויסע ארויסגעוויזן
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים", ישראל, מן
שנעבוד חיבור הוא ברוך המקום געברענגט רצון "לפיכך יותר חיבור
מאאמטאג, קומען
ס'וועטוא ,ןעאבעראליממ ן אויף,ןענעז טועןרב ייזמיררעדי וואס מאכןווייל ליכטיגערדעס
ארויסצוגיין האטי
עבירותטוג ןיגעבעטן דריי,
אים פוןיבדי
מ'האט איינע
אוןי
סעודה,מ ך
טאה תודחאה חכ כח הא
זאלזינען.
נישט לאה פון
שוועסטעראראפ
איז אינגאנצן
געזינדיגט ,שלימות הקדושה. עראיר אוןאז אכטונגדיצוהאר
געבן נישט לכתחילה אייבערשטער האט דער כל", דאסמיט מתוך .רוב
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט אפ ר אוןב ן מאכן"רוח זיסערךיא" איםד ן זאל
טימ אנק
מ'זוכט שטייגן, צו נישט מ'זוכט אז מיינט יאוש
אויסגעוועלט צו זיין חברים. קום א געבן וועט חברים. משיח זיין צו
אחרון", אויסגעוועלט
ליום "ותשחק פארזינדיגט
געזאגט: קמצא זיך מ'האט
בר האט
לעבן.פיוו אנקמ ןיב ךיא" ",םעדייא ןטוג ןייד
בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט אויב סעודה. און בתחתונים,
די שטערט
אויסגעוועלט צו זיין חברים סח לי ערנישטד
אל וד
בשעת און פארשעמט ווערן .לאמיר זיך מתבונן זיין אין דעם
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
מעצמם שמחה
געמאכטא"
ש לב מיטם א דינעןר
אלייןה האבןתוע אים
מ'זאל אוה מ וואסבצ
זיי געוואלטיחאזה
שכינהמצעב רוב
קשר "ם
די געווען מקרב ס'האט ווער זען מ'וועט און אן נארגילוי
סעודה, מורא'דיגע האלבע א געווען
א באצאלן איז המקדש
צו גרייט בית
בין "איך
ק"מהיב םעד ןטלאהעג געהא
בעסער און אנקומען ערגעץ ,נאר ווערן צו נישט
קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און ".טסוט
בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה קשר וואס זיי האבן אליין
בחור –א
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור וואס זי האט געטון. מציאותב –איז אז
דערבח א יי נארזיא
ס'איזר גוטס,דנ
אהבה.א אלעסו ,שרע האבןדלאביו מיררעד איד איןרעצנאג ווען א אמת ,אז מסביר שפת אבער דער זאגט ער
פנימיות'דיגער אלעס איז גוט אזויווי ס'איז .דאס מיינט יאוש.
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער אויפ'ןאבית המקדש אנווייזן קענען פנימיות'דיגע
ערשטן גאולה .מ'וועט מיט'ן
איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן ביים מבזה אזוי. נישט מיךענין דעם בלייבן דא און זיי לאז מיךאיז
פנימיות'דיגע אהבה .ס'א
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו, ביישטיין, געקענטאי
ס'איזצמ פ תו נישטפ ןו מירשטנייר האבןטפא נסיוןטני
קייןימ דעםךאד "אף על פיייווצ זא בשמחה,מ א
אייבערשטןאז שטנע דעםריפנייא ךיז ל דינטדעי ן גלותגאט ן קב ןעמענ וצ ,
אבינו,
עכטע ,רחל אמנו האט געוואוסט ברוח הקודש אז עס
נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע, האסטו אן קדשים אבער זאך,קדשי קוק ,די פיזישע נאר א נישטגיב און צייגן: המקדש?באלעבאס ביתהאט דער ערשטן כן
ביים על פי ארויסשיקן" .אף
נישט קיין פיזישע זאך ,א
חורבן
יאוש פירט צו א נאכגעלאזטקייט .אזא מענטש
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס נסיון
מוואס דער העוני",טנ
מענטשןע משלאה ןש קשהא ןב העושרעגסי
צווישןו "נסיון טלעוווויבאלדאה וצ בעזרת השם.רוביח אאןב
חורבן ביים ערשטן בית המקדש? הגאולהלטעצ א יבואךיז ןוא מזהראפ כלב-יירש בחוסרא :ן
שהם זומ ךי וואסג א ןגאז יכע טו
געווען איז זענען דא צוויי ברידער און צוויי שוועסטער וואס
א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז האסט מכבד צוויי דו פארבינדונג וואס
באשאפן מיט דעם קמצא בר האט ארויסגיין. זאל ער אז
א פארבינדונג צווישן צוו געהייסן
דער מ זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין אזויד קען :ט ש רע 'ווייערלעסןשיווצ תוכיי
קאנעקשאן', אזאב זיא ייז טרי זאךאווי דעם םעד ףיו געווען זא גורםראוו
צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם האבןאפ ט וואסייא ר חמורותדיא ן שלשדדועמ . צוןודיא ןייז
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנ מיטז קזחמ האבן ןיי
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך רשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
1
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונ ערן :יעקב
מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן.
ג
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב
ג ח ןעייג
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. ושע ןוא
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען אה האל
לטן דעם ביהמ"ק
'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין און מחזק זיין ווי אזאךזיין דעם מעודד געווען איד.
פאר איין ווארט פרעגט: "הגדולד')
ישראל (פרק איןאנצח
דערזיין
מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט: ד זיין און מחזק גורם וואס האבן חמורותאז
אויף דעם
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז שלש באזירט
זיי איז צו די מיטצווישן
שייכותהאבן דערחתונה און זי גייט לגדולה"
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין אז הר"לה" זודג
צווישן צוויי מענטשן וואס איז א איך מוז זאגן א גוט
פארבינדונג צעטל און זיך פארשרייבן: א חיבור. א האבן צו אויסגעוועלט האבן מענטשן
:איך מוז זאגן א גוט חורבן ביים ערשטן בית המקדש?
מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור. עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט בא .ושע
אחדות האט
געהאלטן דעם ביהמ"ק
זאך ,אבער ס'איז אן עכטע,
נעמען א מענטש ווערן שיכור
ן יעדן טאג ,צו נעמען
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער
פיזישע
קען דאך אליין צויעדןקיין
טאג, נישט
איינפירן דעם
פון תורה!'"מענטש זאל זיך א לערנטאזדי צוויי
הייליגע
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי
דעם ענין אזוי .ביים ערשטן מסביר
בחור דאך דערמיינט
וויבאלדער
פריינטשאפט
טוט,אבינו ,ווי
– ביי א חבר איז אנדערש ,איז
יעקב באקומעןפון
ער מציאות
וואס נפקא מינה
קייןזי גייט
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען נישטאזגעוואוסט האט ס'איז ועג טאה שפירט ווי
פון שמחה! צעבראכנקייט ,שברים און תרועה, גאנצער
– ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער דער בחור אין
א –שמחה
יעקב קיין
קדוש נישט
קדושנו האט ער
האבות, איינס.בחיר אלעס חב םעד ס'איזדעם
כח האחדות האט
קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און
והותר צוצושטעלן פאר'ן זייןדו
חסדדי מיר האבן דעם
"איך בין מקנא וויפיל פון
שכינה וואונדער,
איידעם",מיט
טוסט".
מורא'דיגע גילויאנגעקוקט מיט געווען א
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"
קהילות יעקב
פארזינדיגט זיךגוטן דיין אים דער
מ'האט
בעצמם"
אים
האטאויב
האטאיז המקדש דער בחור
בית החיבור
"וואס עפעס?"
בתחתונים ,און
נישטהוא מצב הרעותדי היטןבייםשם
קיינמאל "אבל פרייד
האט קיין
וואס
טוסט".
נישטאכציג האט אוןער ומצוות,
פיר ריפ ןופ תורהפון
חברים.גענוג צעקלאפט אויסגעוועלט צו
מקנא וויפיל חסד דו דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו
מיט אלע זענען דאך מיר אייבערשטן.
בחור"" ,איך בין דיך מקנא עסגוטן האטדיין עבירותפאר ברידער. מאמען ,און ממילא זענען זיי אא"וו. עשה,
גידניזעג תורה,געזינדיגט ,שלימות הקדושה.
מצוות די זיין מקיים ביים
בין דיך מקנא מיט געברענגטבחור דער האט דריי אזוי... די ווייל
מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. "ככה" -
איינע פון געזאגט, פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט
האחים",מן דעם און פוןהרעיםצעביסן, חיבוראון צעבראכן
יותר צעפליקט,
"לפיכך און א זעלבן טאטן,
דו לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא ווי פלייסיג
"אבער קנאה
סטייפלער, זעלבער
דעם דעראז
געפרעגטדי נאכאמאלביי דעםבייזאל וויאזוי
דערצו,חתונה
דארף מען אבער אן עצה געווארן
אוועקגעגאנגען .אליין שכינה איז טומאה אזא
דורךמקנא"" ,איך בין דיך געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא
אסאך א האט א גרעסערעראז ער
חיבור, פרייליך,
אונז.
ווערן איךאיד דארף א האבן און זי ענדליך האלט זי שוין ביים ילדנע
א פאר פלאץ אסאך ס'איז
אים זאגן" ,ר' איד, נישט אייבערשטעראון
דער צו יענעם געבוירן
פארוואס זאל פארוואס?זיי זענען ערכו,צוגעפירט אז מיעוט האט באשעפער מכיר איז ער נתביישווען
ווערן זאלבשמחה זיין אזהא מענטש
צווייטער רמיםט
איד ,איך אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
פאר פלאץ באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר
ליבסארט אייבערשטער האט וואס דער דערהמקדש איז שוין געווען אןצעבראכענע כלי לבן כדי יעקב, חתן איר פון סימנים באקומען האט א אב
גרעסערער צוגיין און א קשר
רעים :מ'זאל צוגיין שטערקערער
מ'זאל אביזיין באהבת רעים: מרבה יעקב,צודעם בית קהילותקנאה וואסדעם
ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער צווייטן
ענדערש פרט ביים
ס'איז א
הערן וועלן ברודער'ס ער איז
ברודער ,נאר געזינדיגט און ווי ווייט זיין
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין נישט מיראלץ האט טארן אודאי ער
ט ווערן .און וויפיל
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין
ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים ,רעים אהבהצו באניצן. אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געוועןמיט אים זיך זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן םיא לאז
ווען מיט דער
פעס גוט מיט דער דעם טון עפעס גוט דער
אנשטאט האט אים בריסקער רב?"מ'זאל דעםווערן זיין
דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין געטון צו גארנישטאדער געארבעט עזרי, קומענדיגע
האט דערדיברודער אין לעבן?
מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער נישט תכליתזאל זיין ציל און
צווייטער עבן פון זיך ,פון
כדי א
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט
געשטאנען דאך האט יעקב רחל. אנשטאט לאה ל נא הא
מיט א צעבראכן הארץ און קומט נאר
עצמות זיך
קנאה" ,נאר קנאה", ידידים.
מענטש
עצמות און
"רקב א
ל) אז איז(משלי
ווערטעריד, דערצו.בית המקדש
מורא'דיגע
ס'שטייט דערמיט
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו. און
געענטפערט עפעסגעטוןגרויס, מהלך.דערויף אדער אזוי
סטייפלער געארבעט העלפן מיט א גרייט
ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה" ,נאר אפשר אונז זיין
מ'דארף ווייט וועט
ן פון דעם ווימעשה
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט רחל באקומען צו כדי נאר נעכט אזויפיל לבן פאר פ ןבל רא
אדער פסוק
זאגט דער דערפאר אלול,
ווי אין חודש תהלים
אז קאפיטלאויס
אינעווייניג,
ער פירט זאגט א
פון דערפארער
אויפפרעסן ישראל.אונז
נאכגעזאגט קנאה זאל האטכלל
אים האחדות פון
ער
נישט זאגט. מדרשכח
קיינמאל מיט'ן האבןזיינאר
דער וואס
אינערליכן קשר ,וויבאלד רחל ,דארפן פון אפדי קינדער מיר,
אוןו א ר
ווי אינעווייניג, ן פון אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן ווייב. א פאר ו
דערער איז אחדות, מירדיגעווארן פארלוירן שורהס'איז ווען
טרעפן שמחה אין דער
אסאך א ס'איזאון עראהבה רבה,אדער ווייל
די
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגעאז אז די
לרחוק",
לאזן שאמר,
נישט ען לאזן
"שלום ברוך
נישט זאגט א
קודם זאל מען נאכזאגן
מצליח, זענען וואסוועלן אבער קייןמדרש,
איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין פונעםהאבן נישט אייןבכלל איז מעגליך אז זיי זאלן ט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע
וואס זענען מצליח ,זאל מען נישט לאזן אז די
געווארן.המקדש חרוב ווען ענין:בית צווייטער
ווייטאהבה,ווי און מערווייסט
ידידות מיט ערתורה, איז פון
מענטשן
שלום, ווייסטצוווי ווייט ער
אנדערע
שטערקערער מ'שפירט א קנאה געשוויסטער
מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטער גאנצןביי דאס אז דעם
הייסט אז פארשטייט עצמם". רחל מצד ס'קומט צו דער חתונה און
האט רחל נישט דערלייגט פון דעם
מוק'ס
צעבראכנקייט
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם מענטשן אנדערע ו ווען מ'שפירט א קנאה צו אנדערע מענטשן
ווער איז נאנטער ,א
שמך", את וליראה
ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער לאהבה לבבנו "ויחד פון איז ער
פארגינען פאר ווען זה ואין להם, התחלה שהוא אופן,
אחד שרעקליכן
אב להם א
שיש אויף ווערן נתבזה גייט לאה ל א ייג ה
ס'שטייט אין מדרש רבה (פרשת צו
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זה
אנדערע. פרשה ז, צווייטן- ,און
ער און צעבראכן, איז ער
נדערע .זצ"ל. און קרעכצט, ער אבער
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע.
געבויט א קשר פון ידידות מיט מעודדהאט מענטש וואס מצד רק האח שם ואין זאל
התולדה, לאה
מצד אז סימנים
נקרא האח די איבער איר זי גיט ממילא מ מ ג אלי
הקדושצו זיין א צווייטן, שפסלמכבד ב)" :אמר רבי אבא בר יודן ,כל מה
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד
זיין א חברים,
ברודער אדער א חבר?
אין שווער מיר
א
ס'גייט
זיין
בתורתך",
ווייטן ,מעודד
עינינו "והאר בעט הכשיר"כיעס אזוי: ערקלערט רבי האדיר הגאון פון מוואלברוז
והלבוב'
חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן ,מעודד זיין א
ווערן. 'הלקח
פארשעמט דוב
אין ישכר
שטייט
נישט רבי פון
נ יש שכר,ט
אפ
ביי א ברודער .און ערברוך הוא
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז
נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב", אהבת פוןנאר ענין און
צווייטן. דעם מחזק זיין אין א זיך וואס מ'דארףמוםבאדם" ,יעדער
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי בבהמה
צו מיך באהעפט אהבת
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
איז אויך שלום ,ווייל ער איז במצוותיך",
דעם ענין פון
ברודער לבנו "ודבק
פאר'ן אלעמען, חיבור שטערקער און נענטער ווי וואס מעשה א געהערט אין
מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת
דאס דער חבר איז האט ער אז
אויסגעשמועסט שאר, אברהם
עס ווערט אזוי ר.
בית המקדש,אזאיז אויפ'ן אייבערשט'ן
ברק ,רחל מ'טאר נישט מקריב זיין פאר'ן חורבן געווען! וואספארא מסירות נפש איז פסאוו
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי
וואס דער זמן פונעם בני פון גאון סטייפלער צום אז מוסמך, איז
אין קדושה, - טון זאל איך
,איז דער צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
וואס זמן
ווילסט דו וואס מצוות די חורבן פונעם בית המקדש ,איז דער זמן וואסאיר פארשעמען צו נישט כדי זאך,
במציאות פונעם זעלבן טאטן. איןביידיא טעג וואס דאך ביי אא בהמה ,איז כשר פסול ביי
ס'איז חבר. איז – זיין אויף דעם
מזבח און חתן און אוועקגעגעבןענטפער אז דער
אירבחור האט דא נישט בלויז אד טאה
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א
אויפ'ןווי אויך זאל איך נישט
מיר טרויערן אויפ'ן טרויערןתורה;צניעות ,און אין מיר יעצט (נתיב אהבתאין געקומען א זצ"ל ,איז
יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן אויפ'ןבלויז יעקב אלעס קהילות דאס אוןבעל פאלק –דער טנ'ס
זי וועט יעצט דארפן טון אןזייןאנדערן שידוך ,נאר מענטש" .פסל בבהמה 'עורת או שבור או חרוץ או
האלט מהר"ל דער חבר? זיין אדער ברודער
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז
עולם נתיבות אין מהר"ל דער
אוועק מיט קנאה ,אריין
זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט
קאפ, שוואכן א זייער מיט געווארן געבוירן איז וואס י טעוו יז
מצער זיין קיין איין איד .מיר איז דאס שווער ,אבער ברענגט זאך). מענטש, פונעם מאמע די זיין צו ישראל, כלל ן
כב)א,א') נענטערכב,צו ווער איז
מינוט ,דער טראכטן א
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם
זאך :איןונדכה'" מורא'דיגע
באדםא'לב נשבר והכשיר
טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש, פרק יבלת'רעים
(ויקרא בחור אין בעסטן
זאך).
זיינע דעםאוועקגעגעבן טאה יז און זי האט
נישט סתם צו זיין דבוק בעט איך עס.
איז נישט קיין פנימיות'דיגע ווילסט דו קשר געבוירענער לאמיר זאך. בהמהא
פלא פון
געווען זענען כשרונות מיט'ן וואס
שייכות אויסערדעם
א האבן צו געווען מוותר
מהר"לדי -אביי א זאגטדידער
פנימיות'דיגע מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
זי האט
שבת מוצאי
אדער מ'זאגט
בלינדן זיין אוואס פסוקים
מקריב צו פסול איזדי פון איינע
מיט אהבת חינם
ט קיין געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע
ווייל דאס זענען די מצוות "במצוותיך", במצוות ,נאר
זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר זיינעפון
מאמע אויפגעגעבן צו זיין
געשטאלפערט .צוליב נעבעך ערהאט האט זי
וועלט. יז .טלעוו שוואך,
דער געווארן (אויב געבוירן מ'איז
"שלום אשלום וועלכן מיט
מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. געווארן זיין
(אויבדידער
מענטש איז דערמאנט, אבער ביי א קרבן,ווערט צעבראכענעםלך",
ישראל .א ביי "ויתן לרחוק.
מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויב דער
כלל
אויך איןגעווען פון
נאכדעם נישט מאמע
מצליח ערזיין די קה ,צו עשו.
שבטיהאט בני געמיינע
י"ב
שוועריגקייטן אלעפון ב"י מעבש ט
האסט ליב. קשר עולמים, זיין דו ,בורא כל
שטערקער ווי א אזא חיבור קען צומאלוואס נאכדעם אויך לרחוק.
קשר א
באקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט טערקער ווי פארוואס אייבערשטן.
ביים פראגע, באליבטזיך די
שטעלט און כשר
ולקרוב". הארץ
מ'זאלזיקודם זאגן שלום לקרוב און
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און צעבראכן
לרחוק דעם? וועט
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר
אפאר אנשטאטאז
פארקערט,
געקענט באקומען
קוים האט ערזי זי און
לערנען,גייט עשו,
און… וואס שידוך,
ביים שוואכסטן
חדר דעם…ןוא וו
אוןהאט פון דעם א תענוג עולמיםכל אונז, בוראאין געוואנדן
איז דער מענטשן
נאכדעם ערשט פרעמדע זייןלרחוק" און "שלום וואלט קודם לכאורהשטייט
מיט אהבת חינם
ואנדן אין דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי
און אונז, זי
פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז ,און גייט געהאט,האטגמרא. שידוךג וואס זי טן
געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה צו לאמיר אלכסנדרי, ווייטער" :אמר רבי
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זייןגעדארפט
מדרש זאגט אנשטאט דער קרוב?
און נאך בחור.
פאר'ן מציאות, ערגסטן
שלום פון אלו דעם אביסל באקומען גייט
בלעטער אב טיי
מיטצודי כלים איז זיך דער אהבה רוח און מרבה זייןאז א נחת געדענקען,
זייןאון לאמירגעדארפט לכאורה וואלט קרוב? פאר'ן שלום אנשטאטוואס בחור. ערגסטן
רבה זיין גייט דעם אפאר ומען םעד
אהבה צו לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה צו
באקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט
אונז ,און געוואנדן אין הוא בכלים שבורים גנאי נאכדעם
ערשטמשמש הזה ,אם "שלום זילרחוק"
ההדיוטאון גייטאלע געהאט,
שטייטבמשך
קודם האט
המפקיד,זיאבער שידוךבעסטןפרק פון בלאט דעם עב
מענטשןפוןאיזדעם אליין פרעמדעמשמש.
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם
דארף א פארוואסקודם זאגן שלום לקרוב אוןאייבערשטער פראגע,אז מ'זאל פארקערט,
אוועק מיט קנאה ,אריין
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
שטערקער ווי א קשר
האט אזא זכיה. צומאל זיין
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל. שמחה אז ער חיבור קען האבן א אזאמענטש
הוא לו ,אבל הקב"ה כלי תשמישו שבורים ,שנאמר
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס
'הרופא לשבורי לב'' ,ואת דכא לרחוק.
לב' ,שלום אויך
"שלום נאכדעם
לנשברי
די זיך וועט
שטעלט
מצליחווערט 'קרוב ה'
דערמאנט,
קענען
זי און
ולקרוב".מיט אהבת חינם
צו
עשו,
נישט לך",
עשו.
אנגעיאגט
שידוך,
לרחוק
אויך"ויתן
בני געמיינע
דעם? זי
נישט
שוואכסטן
ישראל.
ער
מער .אין ישיבה קטנה האט ער ביי
אלע פון
האט
דעם אנשטאט
כלל
מאמע
חדר
באקומען
פון די
באקומען
אין
מאמע
זיין
יארן
די
ב
זיין
ז
זי
י
א
י
ק
צו
ן
גייט
ד
וסעמ
יקה,
מ
מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויב דער ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום
ה ,אריין
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די
געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע פון א זאך .לאמיר נשברה'".
רוחא פלא שבת
מהר"ל
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת מוצאי
אלקים דער 'זבחי מ'זאגט
זאגט פסוקים וואס
ושפל רוח', אוועק מיט קנאה ,אריין
דיוואס בלאט פאר פון
זי האט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
די פון מאמע
געווען און ער איז געבליבן מיט דיאיינע די זיין צו אויפגעגעבן
אה יז
האט
די זכיה אנצוטון קרוינען
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער מענטש, א צו נענטער איז אין
ווער זאך:
מינוט, מורא'דיגע
א טראכטן א ברענגט א') פרק רעים בחור אין דער געקענט. בעסטן דעםהאט ועקגעגעבן ער
ברודער אדער א חבר?
זאך). רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין
ביי א פשוט'ן מענטש ,ווען ער האט צעבראכענע פונעם מאמע די זיין צו ישראל, כלל פון נצחיות נ צ ח תוי
אהבת(נתיבאדער עולם נתיבותזיין גענוגאין
מהר"ל נעבעך נישט דער צט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר
פאר השי"ת!
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר זיין חבר? דער מהר"ל האלט
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת ברודער בלויז אלעס צוגעלייגט
דאס און – פאלק האבן מחנכים
אייבערשטנ'ס די א י יב רע
יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן אויפ'ן כלים ,ווי למשל ער האט צעבראכענע טעלערס ישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און
טאטן .האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און פונעםאזעלבן טאטן. חבר .ביי במציאות איז – זיין אז דער ענטפער אויף דעםדאך מורא'דיג געווארן איז ער און קינד דעם צו הארץ
ווער איז נאנטער ,א
המקדש ,איז דער זמן וואס
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
וואלטןאהבתענין פון דעםמיר
ביתאיז
שלום ,ווייל ער איז
וויאזוי
זיין איןפארשטעלן
פונעם ער
זיך מחזק
שלום ,ווייל
זיך
ברודער איז אויךחורבן
מ'דארףלאמיר
נענטער ווי
ברודער אדער א חבר?
אין שטוב ,שעמט ער זיך דערמיט .ס'איז אים א
פאר'ן
און אז
שטערקער חיבור דער איז חבר
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין גנאי אז ער האט נישט קיין גאנצע כלים ,ער האט
איר פארשעמען
מער און
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
מער
צו נישט
אלץ
כדי
געווארן
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
זאך,
איז
איין
ער
צוליב
רא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
צעבראכן.
צ ו ל
טסעווש
יב א
"ולקרוב", ער צו נאכדעם לייגט און נאר
אזוי" :כי עס צווייטן.
ערקלערט ביי א ברודער .און ער א דוב מחליט ישכרהאט רביביז ער צעקלאפט, דערביטערט און ווערן.
ייגט ער צו נישט ווער איז נאנטער ,א שעמטב
"ולקרוב", א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב",
א אנטון קענען
פארשעמט ווערן.
זיין א צווייטן ,מעודד זיין א יעצט זאלן מיר ווען געפילט הוט, צעקאליעטשעטע א רעקל, צעריסענעם א מוואלברוז פון יששכר, עבודת ע י תדו
ידידותצומיט חברים,פוןמכבד געבויט א קשר האטמצד רק שם וואס
האח מענטש ואין התולדה, מצד נקרא האח נעמען זיך עליכם ולא עלינו
זאל לא
לאה גייט
אז ער
סימנים אז געווען
די איבער איר
דער שבורים", תשמישו כלי הקב"ה "אבל אד"ג. ט זי .ל
קשר פון ידידות
ממילאמיט מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט
אנדערע.ישעי'לע פאר פאר ר'
גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל אלימלך ,צי
און פארגינען ר' רבי פאר'ן קרוין זצ"ל. ז צ "
פרעמדער צווייטן ,א
זה א רחוק – ואיןפוןלהם ,זיך
ס'רעדט התחלה שיש להם אב אחד שהוא ווען ירחם. ה' לעבן,
נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן, דאס
חוק – א לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן, אייבערשטער באניצט זיך דוקא מיט צעבראכענע
פרעמדער ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער
קערעסטירער ,אדער פאר'ן פרי מגדים ,פאר'ן
מענטשן אהבה, ידידות און שטערקערער שלום ,מיט מער למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם עמל
אנדערעפאר קנאה צו רבי אמ'שפירט
וועןרב ,פאר עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטערראפשיצער חרובמצדהמקדשכלים. אז פארשטייט רחל צו דער חתונה און
ר ידידות און אהבה,
אייגער ,אדער עקיבא
שטערקערער שלום ,מיט מער ידידות און אהבה,
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז צווייטער בית המקדש חרוב געווארן. געווארן. בית
יונגערמאן צווייטער
נאנט מיט א געווען איז בחור דער
פאראז די אויסגעגאנגעןלאזן
זאל מען נישט מצליח,א
זענען אסאך וואסס'איז לרחוק" ,ווייל "שלום קודם הייליגע אויפצושטעלן געווען זוכה האט זי און א ו ן ה יז
האבן קייןאביי ורבא .מיר וואלטן דאך זאלן בכלל נישט איז זייאחדות ,אז
די מעגליך ווען ס'איז פארלוירן געווארןאיז
יל ס'איז אסאך א קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א
נאכגעזאגט סטייפלער דער
דער
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער האט ווערטער די דארפן
רחל,דער סטייפלער,
פון קינדער
די ביים באליבט
מיר,
געווען
און שבטים.
ב..םיטבש וואס איז
אינעווייניג ,ווי פארפון
ווייב. פאר א
אויפפרעסן פסוק דער
זאלדיאונז זאגט דערפאר אז אויס פירט ער
אביי ורבא א פסוק
זכיה אנצוטון
אר זאגט דער
קנאה האב וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישטשמחה .איך דערפאר ישראל.קשר, אינערליכן פאר כלל האחדות פון
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פסוק
געווען מחליטכחנאר מיט'ן דער יונגערמאן יעקב ,האט קהילות
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
קנאה" ,נאר עצמות "רקב ל) יד, (משלי ס'שטייט דערצו.
עפעסדער פארוואס געטון
וויסן
אדער
ווילסט
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר
דערויף
בחור .דוגעארבעט
דעם רחל ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט באקומעןדעםלערנען פון כדי צו נעכט נאר זיך זויפיל ךיז
רעל
קרוין! איך האב די זכיה אנצוטון פאר'ן ר"י מקורביל און ידידים. געשטאנען איז המקדש בית דער און גרויס, סטייפלער.
אזוי צום בחור דעם ברענגען טאט רחל .צו
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט
עפעס גוט מיט דער דעם טון
מיינס ווי מער תורה דיין ליב
אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען האט אייבערשטער נישט זאל צווייטער א כדי געארבעט
און ידידים.
זיך, פון יעקב האט דאך
אוועקצוגעבן א ו וע וצק
בעקיטשע... רעים אנשטאטא
צוויירבינו תם
חברים, מ'זאל
פאר'ן אדערפון וועןצו ווערן זיין
ס'האנדלט זיך געטון
אהבה גארנישט נישטהאט
געווען ברודער איז דער
שכינה אנדערע בחינה ,די גילוי
רעיםנישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן
סארטבאהבת רעים :מ'זאל צוגיין
חברים ,אים
זאל ון צוויי
מרבה זיין דעראון אקנאה צו
בריסקער דעם און שך הרב פון
אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען תורה די ווי מער און זיין סטייפלער, צום אוועקגעבן
אריינגעקומען
אהבה ווען ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים ,רעים
נישט מיר טארן אודאי און ווערן. זענען מיט'ן
פארשעמט זיי אויסנארן
ווען קענען
פ א ר ש שט
ע
גרעסערער קשר וואס ברודער,אןנאר ס'איז א פרט ברודער'ס
מען דארף פרייליך
סארט
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן ווי וכמה,
גרעסערער כמה אחת על שטערקערערמיט
אייבערשטער באניצט זיך דוקא
ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אןשוין געווען דערוויילאיז
המקדש ווערן רב?בית דאסצווייטן
לערנען ביים געווען
שטערקערער קשר און א גרעסערער סארט
מפסיק
לבן
אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש באלד
כדי יעקב, גאון חתן דער איר האט
פון סימנים
יד ןיילא מען
זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר אים אאסאך צו יענעם און געבוירן זענען באשעפער האט צוגעפירט אז זיי
קרוין פאר'ן אייבערשטן. ר חיבור ,אסאך א
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי חיבור,אנטון א גרעסערער מ'קען
זיין ווען ווען א
דו אסאך ס'איז ליב.
אוועקגעגאנגען.דאס האט ער צעבראכענע כלים ,און די שכינה איז אים האטאז אזא ערדעםזי בחור ,און
ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א
טומאה נעבן אוןגעזעצטהאבן חתונה
אונז. דורך האלטרוזידשויןאון זיך
ביים נוא ך
לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא דו
האחים", פלייסיג ווי קנאה זעלבער דער ביי טאטן, זעלבן
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען.דעם ביי געווארן
איד טוט ,ביי יעדער עשה רעים מן האחים", מןוואס א הרעיםמצוה חיבור יעדער
ביי "לפיכךאין יותר
'אלו וואס דו קענסט פאר בלאט
געברענגט עס די
האט לערנסטעבירות דאורייתא ,אז
דריי די פון געזאגט אזוי" :איך שווער א שבועה
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים",
איינע
ה חכ כח האחדות האט
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער.
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט
שלימות הקדושה.
מיט 'המפקיד' ,און דו ביסט בלאט אין זיךדי פאר מציאות',
געזינדיגט ,שלימות הקדושה.
אדער לא תעשה וואס ער איז מקיים ,טוט ער דאך אייבערשטער בשעת דו לערנסט תורה ,זאגט דער
אויסגעוועלט צו זיין חברים.דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט פארזינדיגט אויב מ'האט בתחתונים ,און אויסגעוועלט צו זיין חברים.
נישט קיינמאל האט און אכציג וואס
אוןהמלכים .ווען ער זאגט מעצמםמלכי פאר'ן מלך בעצמם"אן א קרוין מצב החיבור
אייבערשטער הואדער הרעות
שכינהזאגטצעבראכנקייט, מורא'דיגעשם
"אבל איין שטיק נישטגעווען א בית'איך וויל פאר דער גאנצער פמליא של מעלה,
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
געמאכט
קשר וואס זיי האבן אליין טוסט". גילוי המקדש איז
העג געהאלטן דעם ביהמ"ק
עמאכט מעצמם און בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און
בחור א – יעקב קדוש קדושנו האבות,
אלקינו מלך העולם" ,זאל ער
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
"ברוך אתה ה'
פנימיות'דיגער
ז א פנימיות'דיגער גאנצערא ס'איז
ברכה ,א אהבה. דערהאב וויבאלדאיך
פנימיות'דיגע "שווייגט, מענטשן:
אנדערש, ערשטן
איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן בייםאיזגרויסע
א חבר עניןאלע
ביי
אזוי. פאר – מסביר דעם ערפון הרב נישט הערן די תורה פונעם קהילות יעקב,איז
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער
פונעםנעמען
טאג ,צו רעדטעריעדן מ'רעדט.
איינפירן
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו, קעניגזיך
עכטע,
ער ס'איז אן עכטע, אןזאל וועלכן
פוןס'איז
מענטש טראכטן
אבערא פיזישעצוויי
זאך, דאך אז וויכטיגער".קיין
מיינט
פריינטשאפטנישט אינטערעסאנטער און עפעסמציאות פון אוסט אז שך ,און נישט פון בריסקער רב .איך וויל נאר הערן
אבינו,
נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע,
יעקב באקומען גייט זי
פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס און זיך צווישן צווייא צעטל פארבינדונג חיבור.
אויסגעוועלט צו האבן א
חורבן ביים ערשטן בית המקדש? מענטשן האבן המקדש? בית ערשטן חורבן ביים ר רחל איז געווען די גליקליכע וואס
וואס איז
מענטשן וואס איז מענטשן א א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז
אז באזירטאאויף דעם וואס האבן גורם געווען דעם חמורות שלשד')די(פרק נצח צו איןמיט האבן חתונה לגדולה" און זי גייטדער
איד .מעודד זיין און מחזק זיין אזויאיין קאנעקשאן',פאר
ווארט דער שייכות צווישן זיי איז זאך ווי פרעגט: ישראל מהר"ל רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם
קען זיין
קשאן' ,אזוי קען זיין 'ווייערלעס זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
2
ען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה ייען חתונה האבן מיט רחל און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב ן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. נה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב
גייען חתו בקעי :ןרעדנא ן'טימ רענייא ןבאה הנותח ןעייג שדקמה תיב רעטייווצ רעד זיא עקאט סאווראפ
ג .ןדנובראפ ןוא טנאנ ןייז לאז'מ
ג
און עשו .האל ןוא לחר טימ ןבאה הנותח ןעייג ושע ןוא השעמ א ןגעוו ,םנח תאנש בילוצ ןראוועג בורח
אזא אד זיא'ס זא ןעמ טסייוו טנייה יוו טקנופ
לאה האט ןענאטשראפ טאה יז לייוו ,טנייוועג טאה האל ךיילגראפ א עקאט סע זיא ?אצמק רבו אצמק ןופ
ק
אז "הגדול זייןמ ןבאה הנותח טייג יז ןוא "הלודגל לודגה" זא
דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט:
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין מחזק טי אוןוצ זייןש יד מעודדשל איד.תורומח אייןסאוו באה פארווארטרוג ןעד ןעוועג ם באזירטואויף דעם םאז
זא ך
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז איזייוו' א יו זיילרע צווישןסעשייכותענאק א ',ןאשק דערפרעגט:ז ןעק יוז
ווארט פאר איין איד .מעו ןיי )
גוט א זאגן מוז איך פארשרייבן: זיך און צעטל א חיבור. אא האבןפ א ר ב צוינ ד ו נ ג
אויסגעוועלטצ וו יש ן צ ו וי
האבן י מ ע נ ט
מענטשן ש ן ו וא ס א זי
עשו .אבע סאוו עכילקילג יד ןעוועג זיא לחר רעבא .ושע
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט
געהאלטן דעם ביהמ"ק ?שדקמה תיב ןטשרע םייב ןברוח מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור. א צעטל און זיך פארשרייב
דאךינ
ק טש פריינטשאפטיפ ןיי
פוןבא ,ךאז עשיז ס רע ,עטכע ןא זיא'
האט געוו וועסטטאה אוןגדו
אינדערפריאווע
מארגן יז זא טסו אויפשטייןאב טייג
קעי ןעמוק נעמעןיבא ב
וועסט
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען דער ,ונטאג ,צו
יעדןנישט איינפירן גיט
פארוואס טאקע מענטש זאל זיך פארשטיין, אזאצוויי מען א מאכט
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי מיינטער און ווען דער גאנצער וועלט. מציאותקעניג פון
א מענטש זאל זיך איינפי
גאנצערשרע םייב .יוזא ןינע םעד ריבסמ רע זיא ןט פ נ
דער י מ יו ת
וויבאלד'ד יג ע א ה
אנדערש, ב ה . ס 'א
חבראאיז יז א טוטפא רעגיד'תו–ימינ
ביי
דעם בחיר גרייטםעד וואלט
וואסריחב איינערובאה
שודק ,ת דאאיזק ונ
טראמפ".שוד
זייןא – בקעי אייבערשטער קיין שכר אויף דער וועלט? אויב איין רוחב
כח האחדות האט – ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער העולם. מלך פאר'ן קרוין אן ער ברכה
טוסט". טוסט".ד'ארומ א ןעוועג זיא שדקמה תיב בעצמם"יכש יוליג עגי הנ החיבורק
מצבסאוו רש ה ייז הרעותןבאשםג ןיילא "אבלאמע ןוא םמצעמ טכ
טוסט".
פון פיר איד!ןוא ריפ ןופ אייןכא
קיין גיצ
טויש?סאוודעםטאה צוייק
אמנ געווען
שינ ל ט מער ווערד
וויפיל חסד דו איז אפ, זיך היט איד א וואס אסורה ראיה
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם" הוא
מקנאתחתב ביןא ,םינו "איךא ןו איידעם",מ בי
גוטןךיז טאה' דייןראפ רגעאוואס טימ טגידניז יעדעעגסיו מקייםטלעוו ערןייז וצ איזבח וויפיל מצוות.םיר
בחור",וזאל
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו דיין גוטן איידעם"" ,איך בי
געזינדיגט דערדניזעגאז ,טגיזייןילשס'קעןתומ
שודקה פארוואס .ה קענען
מקנא מיט
מענטש
דיך בין
"איךא דאלאר, גוטן
ביליאן דיין
פופציג
פאר
ווי ברידער. זיי זענען ממילא מאמען ,און
מענטש נישט? קיין נישט דאך האט תתורו" "ולא גאס. ער גייט אין
מיראשכר גיבעניי עולם?ןופשלרד יד רבונוע יי
תוריב טאה זאגן:עג סע טגנערב
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. פאר דיין גוטן בחור"" ,אי
וואס, "ווייסטו בייפל" שויןךכאי תוי זעלבןרדעםוביח ר רגע,ה
בייר
געווארןםיע שיעור.ןמ ",םיחאה
ענדליך געלט פון דאס האבן צו באשטיין געקענט וואלט דיך מקנא
קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך דורך
מקנאאונז.
פאר'ן זיין יז ןוא ןבאה הנותח םייב ןיוש יז טלאה ךילדנע
בין
וועלט,ט אזא"איך
דערא האמולערנסט",אויף יד ז דו
אסורהניכש פלייסיג
ראיהא זיא ה ווי קנאה
אייןגקעוו פאראגע .ןעגנ זעלבערדאורייתא.
דער
געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער טאטן, איז קוק, איין איין
קנאה ווי פלייסיג דו לערנס
אפילו אפשר ס
שכן ווען
געבוירן 'א
זענען י ז
זייכל א ס
רגע, א ך
אייןאז א
צוגעפירט ג ר
אפגעהיטןע ס ע
האט ר ע ר אוןסאז ער האט
באשעפערזיךח יב ו ר , א א ךא
אוןוקאב טראמפ,ןעמ פון כבוד דעם טראמפ, צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר
צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץאליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
פאר באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן צו יענעם און אים זאגן" ,ר' בייש ווערן
האט באק טאה פ םינמיס א ןו תח רי קעי ן און דאס ןבל ידכ ,ב ב י יםוועלט,
צ וו י י ט דער
ן ב יתאויףה מ קצניעות'דיג
ד ש א י ז ש מאל
וי ן ג ע איין
וו ע ן א ן ש ט ע ר ק ע ר ע ר ק ש ר א ון א ג ר ע ס ע ר ע ר טראס
טוישןאזמיט זיך אבער טראמפ, פון פרסום דעם
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין אפגעהיטענערהייטדער
גאסס'איז א פרט וואס
ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער גאנצע נארברודער, ברודער'ס א
ער גייט דורך
קנאה צו מרבה זיין באהב נישט זיין
זאל אים נ ןבעגקעווא ן'טימ ןראנסיוא ןענעק טשינ םיא ל
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין
וועלט".ד יענערחב ע אויףד , האבןליג איךכש וועל הני איבריגענ ז
נישט? פארוואס וועלן. נישט איד א וועט
מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דעראים גוטנאמיט דער עפעסרע הני טון דעםי אנשטאטיו מ'זאליא זייןוועג טשי ווערן ןע הא
הונדערטער
דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זייןהבצו געטוןגעוועןוו
גארנישט ןע
מקייםאה'ס האטטלדנ ברודערפ ךיז
דערמיט האטוצ ןו דערח ייו ערב
מ'זאל אנשטאט דעם טון אוןםיר םיער ,
זאל נישט
לאה אנש טעבראעג ךאד טאה בקעי .לחר טאטשנא האל
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט
אזזא עצמותיו
בראך,ג
שאול ,סיור "רקבא
רביעד ןו יד,ב ר
(משליתיאויףה
ענטפערטדקמ
ש דערצו.נאטשעג זיא אפאר'ן ןע אנגעטוןו
געטוןדידי ן ערםי האט .
ס'מוז נאר ווייל ער פארשטייט אז צו זיין דער רייכסטער און
זיךנארס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה", קנאה", ל) דעם ס'שטייט
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו. עפעס אדער קרוינען
דערויף וויפיל זיין גרייט דאורייתא'ס,
געארבעט
ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רק
פאר לבן א לחר ןעמוקאב וצ ידכ ראנ טכענ ליפיוזא ןבל ראפ
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט
אינעווייניג ,ווי חשוב'סטער גוי ,מיט אלע מיליאנען דאלארן,
ווי אינעווייניג, קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון בני,נ חיי
צוזאמעןימ -ראט אויפפרעסןכ ן'
פון הזהה ח עולםודחא אונזפ ת הנאותןו
זאללכ אלעשי ל קנאהר
אזלא זייןעד . אפר האבן ר
נישט נישט
קיינמאל
אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישטהאבן רע מ'זאלפ
זיי טרי אזא מעגליךס
וויבאלדיו
קשר,עד זא דען
איזאפר אייבערשטן!ז
אינערליכןר
דארפןספ רעד טגא
קנאה זאל אונז אויפפרע קו ל,
פאר א ווי .בייוו א ראפ
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן
וו ע ן ס 'א יז פ א ר ל וי ר ן גע וו א ר ן ד י א ח ד ו ת , א יז ד ע ר
אלע וועלט;
וואס זענען מצליח ,זאל מען נישט לאזן אז די איז נישט ווערד קעגן איין רגע פון זיין א איד .איי, דער אויף דא איז וואס אלעס און ומזוני, פון
האבן קיין ווערן
נישטדוק שיכור
בכללש" ם דאך
ל םול מ'קען
זאלן
זייקוחר דעם?
אז ", שמחהס ל
מעגליךייוופון סאאיזזיא' קיין
הייליגע ךא
א
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגעדי אז לאזן נישט וואס זענען מצליח ,זאל מען איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין וואס זענען מצליח ,זאל ן
ס'קומט האט'סאזויפילאידטמוק א וצ איי,עד
איד?ח ר
מענטשןזייןאאהנותצור ןו
אנדערע שווערלח
ס'איזשראפ אנדערעצנישט זא
מענטשןטייט
ווען מ'שפירט א קנאה צו קעןו
עטייו צוב ר
צוזאמען קנאה תיאלעסה
שדקמ מ'שפירטח
תאוות;אאוןג בור אווע געשוויסטער געלט. ,ןר
כבוד,
ווען גארנישט!
מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטערביירעטש נעבעך?
אזרעק גוי
הייסטרע םואלש האטדאס ,
טימ וואס גוי".ע
עצמם".מ עשניידי ר "שלאא ת
מצדוד
ווען מ'שפירט א קנאה דעםבהא ןו פון ,ה
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם
א ,רעטנאנ זיא רעוו
לאה גייט געקווענקלט
נישטטייג האל אפילוזבתנעררעוו ה וואלטא ן
דאך ,א ףיו להם ,ואין זה באצאלן דעם שכר פון איין מצוה וואס א מענטש ,ןפוא ןכיל
נסיונות?קערש שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זהס ןעוו התחלה
שהוא טדער' אחדופ ךיז אבר א ן להםקוח שישא – רעדמערפ
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע.
ווי שטארק דארף זיין די
נישט זיךממוואלטאלי
קיינעריז טיג
ענטפער.יא ריא
אינעםס יד רעב רגעא םינמי מ רק מצד טוט פאר'ן אייבערשטן .וועגן דעם איז "שכר לאז ה
קייןאל ז
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. צווייטן ,און פארגינען פאר
ממילא גי זצ"ל. האח
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד ע נ ט שם
ש ו ואואין
ס ה התולדה,
א ט ג ע ב ו ימצד
ט א ק נקרא
ש ר פ והאח
ן י ד טימ תודי
זיין א מעודד
נישט צווייטן,פשוט ווייל מ'קען ליכא",זיין א מכבד צו חברים,עלמא ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי מצוה בהאי
?רבח א רעדא רעדורב
נישט פאר קייןינאיד.
נישטטש
שראפ איז
וואסמע
א זיין
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז איינעם
מעודד
עוו ט געוואלט טוישן מיט .ןר
חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן, חברים ,מכבד צו זיין א מוואלברוז
א צ ו וי י ט ן . א ון נ א ר נ א כ ד ע ם ל י י ג ט ע ר צ ו "",בורקלו
שמחה?
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי
אהבת
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין פון ענין מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי באצאלן דא. מ'דארף זיך מחזק זיין אין ועסט אין
וואספא אוואונזער מצד
אליינס,אפס
מיריסמ אר אזתור אויס,פנ
דאךזיא ש קומטסאד
וואסר !ןעוועגחורבן פונעם בית המקדש ,איז דער זמן לח זיא רע לייוו ,םולש ךיוא זיא רעדורב ן'ראפ זא
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי
וואס זמן דער איז חורבן פונעם בית המקדש, חורבן פונעם בית המקד עמען איר
מסקנא .א ןו דאס פירט אונז צו א וואונדערליכע חבר .ביי א זייןךאד איזצ–מב דעם אויף
ענטפערעז םדערטאט ןבל אז .ן
צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
האט דא אונזער
פארטוישןטאה
ב טשינ אד גרייטיולצו
נישטעווא זזענעןעגעגקריא ןב בחירה,
א ןתח אויפ'ן יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א תואי ענופ
אויפ'ן טרויערן מיר יעצט אין די טעג וואס די אז סופר, חתם דער שרייבט ויחי פר'
יעצט אין די טעג וואס אין עס בלויז
רגעים וואס ראנ ,ךודיש ן אזויפיל
טאגא ל"רה יעדןדאךתובי האטלוע מענטש האלט
זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל ת
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז
הזה,יזווייל
עולםטעוו תענוגי
וועלכעפראד
סייא ןוט ןמיטא ןאידישקייטרעדנ מ רעד תנ ןי תנ( ם בהא בי
ןיירא ,האנק טימ קעווא
זי וועט יע טצעי זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט
א איז וואס בחור מצוה בר א פאר מצוה ערשטע מע פונעם
מתגברראויף
זיךרפ םיע איז
ערב )' אוןער מצוותטגנ מקייםרומ א זאך).ד'א
עראזאיזעגי מענטש, טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם
זי האט א זייןהאיזחלקצוטא זכיהוא
דיגקעו האבןגע
מירד ןבע אז םעפארשטייעןעב
מירא רוחב ןטס
זאך).
רעד ןי א ק א :ך ןי
טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש, זאך).
פנימיות'דיגע אשר "תחת בשמחה"; ה' את "עבדו איז דאורייתא כות מיט'ן
בריתך,
בנילעוו
עמךיז .טאנחנוטאה "אבל
ישראל.ןבעג
עםיד ןייז וצ פונעםאמ
ווערדמערייאקיין ענ נישטד ןו
איזפ פוןפ יזיי איזוס קשר םי
איינס געבוירענער סא
יעדעסוו וואסז'מ
איסורים ,טגא לאמיר זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך.
פנימיות'דיגעהאט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
זי
ק בש יאצומ ת
םניח תבהא טימ
געבוירענער קשר איז נישט קיין געבוירענער קשר איז ני
וועלט .זי עגפיוא יד ןופ עמ זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר
איז עבודה די בשמחה"; אלקיך ה' את עבדת לא
יחידו זאל דער ערב
(אויב אז"
מעגליךתיו
געווארן יי דען ",
געבוירןךל ן איזרעוו מ'איזטוועלטע-ד גאנצעטנא
וועלכןמר מיט דיול ווי ם
יצחקב"י
זרעטבש לו,הק י שנשבעתוצ ,
אוהבךאמ יד ןייזאברהםופ עמ בני
מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויבזיין די
דער מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. ש" , םולש .
מיט וועלכן מ'איז געבויר
י"ב שבטי שי ללכ ן .לאר שמחה ,און דאס איז אונזער
נאכדעם אויך לרחוק. לרחוק. אויך אנאכדעם מיט נישט געווען
בכורךאוכו'. בנך יעקב עדת המזבח, גבי על שנעקד
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי אבאקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט
קשר קשר שפירן
א ווי
ל ר חמיר
שטערקער
וק ופארוואס
ל ק ר ו בזיין
" . ש סיבה
צומאל
ט ע ל טדי קען
ז בשמחה?
יך ד חיבור
י פ ר א זיין
אזא
ג ע , נישט
פ א ר ווא ס אזא חיבור קען צומאל זיין וועט זי און
און… ווא יז ?םעד טאטשנא ןעמוקאב יז טייג סאוו …ןו לקרוב און שלימה.
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און שלום גאולהדי זאגן קודם ברענגעןגייטמ'זאל דאס אז פארקערט, תיקון וואס
אייבערשטער פניםשוואס
אונז ,און אין הסתר
דעם" םדוק
געוואנדןטיי איזלש צוליבםו
מענטשןל נאר
איזוא " נישט,רע ן
פרעמדע עסאנ טש
דערוקאב טייג וואס ןעמ מציאות םעד
דערןטסגרע זענעןוחב
מירנא .ר ט קוחר עדכ שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט ם
מיט אהבת חינם
אוןבעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי
גייט באק דעםפרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז,
טאטש זיין
פרעמדע מענטשן איז גע ט ,גייט זי
מצוותשאויף
אהבה צו זיין פוןרדי
מרבה חשיבות
אז זעןרודי
געדענקען, צו שווער
לאמיר מאכט
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין
שמחה דארף שטארקגדירימאל וויעקנעדע גדר ,ןמ זא דער וואסיזאיזהבר וצ הבהא ןי
קראתד את וכו' אותו
גייטצובאקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט
דעם בעס שאהבת "שמאהבתך ליב, האט
לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה
יז טייג ,טאהעג טאה יז סאוו ךודיש ןטסעב םע ל ו ם פ א 'ן ק ר ו ב ? ל כ א ה ו ו א ל ט ג ע ד א ר פ ט זי ין לאמיר געדענקען ,אז אנשטאט
אבדעם זענען אנקומען נאכדעם דעם עולם ,אבער מיט התבוננות קען מען ערשטפ
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם
וואס האט ןו
מענטשמער לרחוק"מאוןעד "שלום ןש
אזויוויטאנע זייןיא
דארףג זקודםוע
גדרדנאו שטייטן
דערא
זיין?א ןי ןוא ,זנו
מירעמוק אידן.עד ן
מירוש םזענעןכאו
דאסש ןטס ישראל",.ךודי
שמוןוא ,ושע א בורקל םולש ןגאז םדוק לאז'מ זא ,טרעקראפ
אוועק מיט קנאה ,אריין
באקומען
זיין די מא
מיט אהבת חינם
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
גרייט אייבערשטנ'ס קינדער און מיר זענען נישט
.ושע ינב עניימעג עלא ןופ עמאמ יד ןייז
טעוו יז
.קוחרל ךיוא םעדכאנ
דערצו. פארוואס
א איז,
פראגע,
דעריח אז
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס
"שלום שלום
חסרון ק רוב די זיך
פסוקעאז
שטעלט
פוןאמוצ ן ולקרוב".
מ'זעטז ל
עטש ןיי
מיט אהבת חינ
עקר
ווייל
לרחוק "רובוו ר
כל", רשק א י
דעם? זי
ל ישראל.
דערמאנט,וו ט ווערטז לך",ריו "ויתן ביי ןר
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל.
בשמחהימובטוב אלקיךכלע ה'יא'מ ן עבדתבעג
את עג ן אשראוולא "תחת(
רעד ביוא
ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום
דאס אוועקצוגעבן ,אפילו מיר וועלן זיין אזוי רייך
אוועק מיט קנאה ,אריין אויף דער תענוג א האט מענטש א ווען דערפאר, אוועק מיט קנ מע פון די
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די שבתמאל .ךאז א ןופ אלפ א ל"רהמ רעד טגאז מוצאי רי מ'זאגטיובעג מ'איזער וואס רענ פסוקים רש
וועןק אויבנ זיא דישי כל" .ט פון
ק איינע
מרוב ןיי
לבבימינפ עגיד'תו
בשמחה ,אין וועלט ,ער עסט טשאלנט שבת ,און ער יא אזוי,
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת
זי האט טראמפ .ןעוועג רתוומ טאה יז ווי ןבאה וצ שא אוןתוכיי
מכובד האט הנאה ן'טימ
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער כל, .שטנעמ א וצ רעטנענ זיא רעוו ,טונימ א ןטכארט מורא'דיגעאזזאך: רעים פרק א') ברענגט א ר אין דער
מ'האטךרוב פילן ווי דארף עס זיין אזוי אז מ'זאל
ברודער אדער א חבר?
נצחיות פ "באשעפער ,םענופ עמאמ יד ןייז וצ ,לארשי ללכ ןופ תויחצנ
רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין ).
אויב אזוי דארף נאר א מענטש טראכטן א זיין: מתפלל ער זאל שבת, עונג פונעם אהבת ידוך ,נאר
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר
אייבערש מצוות ,אין זיולב סעלא סאד ןוא – קלאפ ס'נטשרעבייא לאה ל"רהמ רעד ?רבח ןייז רעדא רעדורב ןייז (נתיבווען ט
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת עיאז נתיבות עולם
אנערקענען דורכ'ן איןנאר מהר"ל
שפירן דער
אזוי מ'קען
און תורה אין הנאה אזא כאטש מיר גיב צ ט א ין ד י ט ע ג וו א ס מ יר ט ר ו יע ר ן א וי ן'פ
מינוט .ווען איך האב אן איבריגע רגע און איך לערן
טוטאאזוי ,ריא ןעמעשראפ וצ טשינ ידכ ,ךאז ןייא בילוצ
האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און טאטן.עד זפטנע ר זעלבן
פונעםא רע םעד ףיו במציאות
דאךייז – זיא ר חתן און מ'איז מקיים דעם רצון ה' איז עס טאקע מער ווערד א ייב .רבח ן
ווער איז נאנטער ,א
צוליב אי
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
ווייל ער איז א משנה ,אדער איך לערן א פסוק חומש -האב
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
שוועסטע
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
גשמיות ןיא טסעומשעגסיוא סע טרעוו יוזא .רעטסעווש שלום ,רבח
ער
רעד זיא
אינעם
ווען תעשה'ס".
אויך
אייבערשטן
איזביח ברודערש רו
לא
רעקרעט
דעם
די
אריין
ברודער אדער א חבר?
און
פאר'ן
עשה'ס
אזנ ןוא
ער
יוו רעטנע
ברענגט
די ח ו ר ב ן פ ו נע ם ב י ת
תבהא ןופ ןינע םעד ןיא ןייז קזחמ ךיז ףראד'מ
ה מ ק ד ש
דאך במציאות פונעם זעלב
, א
ווי אלעס אין דער וועלט.
י ז ד ע ר
אז פאר'ן ברודער איז אוי זמ ן וו א ווען! ס
רחל
צויב"ולקרוב" ,איך דאך א זאך וואס איז מער ווערד ווי טראמפ'ס לייגטבערא י נאכדעםרעדור נאררע ןוא אוןרע צווייטן.עלק
יכ" :יוזאאסע טר
צו .צו ווער איז נאנטער ,א
"ולקרוב",פארשעמט ווערן. א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו א צווייטן .און נאר נאכדעם
עבודת יש אויף דעם זורבלאוומ בוד רכשי יבר ןופ ,רכששי תדובע
נישט הנאות מענטש גייט דער אויך .ווען סעיף אח מקייםרבביןכמ ,םי איךדב און וצ ערליךןייזביןווצ א איךןטיי עמ , וועןא ןייז דדו
ידידות מיט גאנצער רכוש .מיר דארפן אריינטראכטן וואספארא קשרקנפון געבויטצאמ אר האטלותה ד וואס
מענטשש ןי
אייבערשטן:ה"איך
חא או ,הד
זאגטםער דצמ קר חאה
לאה זאל אין
מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט מענטש וואס האט געבויט
זצ"ל. .ל"צז
ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
פרעמדער פרייז ס'איז אויפגעשריבן אויף יעדער התגברות, פאר'ן דעמאלט אופן, געלט צ ו דאס
ו יי ט ן האב
, א ו ן איך
פ א ר רייך.
ג ינ ע ן איך
פ א ר ביןא נ ערוך,
ד ע ר ע שולחן
.
ש יש רחוקםה–ל א א ב אפוןדחא ש הזיךוא הס'רעדט
ת ח ל ה ל ווען
ה ם , וא ין ז ה
ליכן אופן ,פון דער גאנצער וועלט! וויאזוי וואלט אויסגעזען
פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן, ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א ווען ס'רעדט זיך פון א
שבירתלהרצון,
לאה ווייס אז תורה ומצוות זענען אסאך זיסער און אסאך
למעשה יעדע השעמ ר טאה התאוה,
כבישתשינ לחיעדערלרעד ט אויףפ טגיי
עד ןו ם
אהבה, און
ידידותצמ מערמצע
נישט .ד עסם מיטד ". שלום ,סאאבערסייה שטערקערערט
אנגענעם,זא
מערושעג ייב רעטסיו געווארן.ו
חרובפש'מ ןעו א טרי בית האנק צווייטערא וצאזטנעמ ערעדנ ןש
של רבונו האב איך שטייט ווען מיר
אהבה, און ידידות שטערקערער שלום ,מיט מער שטערקערער שלום ,מיט
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז
וועגן. טעלעפאן פון באקומען א המקדש וואלטן יעצט
אייבערשטנ'סןוא
פאר'ן הכוז טאה יז התאמצותןעוועג
יעדעטשוצפיוא אוןה ןלע
צווייטער בית המקדש חרוב געווארן.
און זי הא אילייס'איזזיאאסאך עג ווייל לרחוק", "שלום קודם
מיר".ב ןלאז ייז זא ךילגעמ עס ללכ טשינ עולם,הגיב דערק ןבא
יד דער לאטערי אז מיר האבן געוואונען פופציג ביליאן
וו א ס ז ע נ ע ן מ צ
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז ןיי ל יח , ז א ל מ ע ן נ יש ט ל א ז ן א ז
קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א קודם "שלום לרחוק" ,וו
שבטים. נארשמיר ווערד,טב
אזויפילוא .םי
פאר ,רימ ן דאסק ידהאלטןרעדני אלייןר ןופ
מיר ,לח
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר
פסוקא ווייב. פסוקראד
דער ןפ זאגט דערפאר אז אויס פירט
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער
ער ישראל.ק
כללאז האנ פוןוא ל
שינ לאמנייק ןבאה ייז דלאביוו ,רשק ןכילרעניא געווען ט וואלטנאין
א ז כחסערפפיו
יעדער ןמענטש מיט'ןפ
נאריא ןו יוו ,גינייווענ
ער פירט אויס אז דער
דערפאררעד א אזא צייט האחדות דאלאר?
אריין.וו יוו םעד ןופ ןענרעל ךיז נישטמ טייטראכטןףראד'
עגדעם טיירג ןייז שפירן מענטשטוואס איז טאקע זוכה צו ומען רחל
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר
זיך לערנע
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
ידידים.עג רעדא ףיורעד טעברא עפע ןו ס צ ו. ס 'ש ט י י ט (מ ש ל י י ד , ל ) "ר ק ב ע צ מ ו ת זייערנק
ראנ ",הא
און ידידים. אוןברענגט עס אים א מורא'דיגע שמחה. געשטאנען תענוג, ארומגעטאנצט און
אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען וואלטהמקדש איז דער בית און ער געלוינט,גוטגרויס, אזוי
און ידידים. געארבעט
אוועקצוג טשינ לאז רעטייווצ א ידכ ,ךיז ןופ ןבעגוצקעווא
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט
צווייב רעד פוןעדור זיךה ר ס'האנדלטטא
ווען טשינראג אהבהוטעג געוועןז ןרעוו וצ ן איזלאז'מ
געוואונען ןיי שכינהנא
"איךש
חברים,טאט זיינעדיםעד בחינה,ט
אלעע ןו אנדערעעפ
פארס געוויזןטוגרעד טימ
חברים ,רעים נישט האב גילוי
ווער וואלט גרייט געווען צו
פארשעמ
רעים חברים, צוויי
ןייז טשינ רימ ןראט יאדוא ןוא .ןרעוו טמעשראפ
זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן פון זיך ס'האנדלט אהבה ווען אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען אהבה ווען ס'האנדלט זיך וועקגעבן
אב ס'רעדורב
גרעסערער סארט אוןדור קשר ,רעשטערקערערס ראנ
אןד סאוו טרפ א זיא' געווען רע
וואלט שויןנקזייןצ הא
חבר אדערמ ו
איז שכןז הבר
המקדש בית ןיי
זייןב
צווייטןהא
ב לאטערי".ער ת
אפילו בייםי
ןייגוצדילאז'מ :ם
וויאזוי שאצן מיר אפ
אליין די ג
סארט גרעסערער
ןרעוו שייבתנ לאז רעטייווצ א זא םימרוג יד ןיילא
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן א און קשר שטערקערער ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן שטערקערער קשר און ב ,כדי לבן
חיבור,אבאסאך א גרעסערעררעפעש איפעגוצ טאה אסאךטר ס'איזז ייז זא נאנטער ןריובעג ןענע איזענאעי וצ ערא ם א ןו גליקליך,ז םי
א 'ר" ,ןגא שויןךיא ,די זיךאלפ ראפ ץ
זינדיגן פאר אפאר דאלאר?
ווייל געפילט
ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א ס'איז אסאך א גרעסער אבן און זי
דורך אונז .זנוא ךרוד אוועקגעגאנגען.רעבלעז רעד ייב איזל שכינהיס די טומאה"טאז אזאב ךי
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי
מןעגהאחים", הרעיםראוו םעד ייב ן יותרןבלעז "לפיכך,ןטאט לאטערי.ק
דיפ יוו האנ געוואונעןיי
האטעל וד ג סנר דעםא" , חברידצוןי
אנקמ ך
אונזער אידישקייט?
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען.
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים", חיבור וואס
"לפיכך יותר חיבור
געברענגט האטידעס עבירותטוג ןי דריי",רוחב ן פוןיבדיךיא" איינעיד ן
טאה תודחאה חכ כח הא
געזינדיגט ,שלימות הקדושה. .רעדירב ייז ןענעז אליממ ןוא ,ןעמאמ ראפ
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט טימ אנקמ ך
ווען מ'זאל זען א מענטש וואס האלט ביים אויסגעוועלט צו זיין חברים. איזמיט לויט'ן רצון ה'
פארזינדיגט זיך אויב מ'טוט
מ'האט פעולה וואס און נו ,יעדע
בתחתונים,
אויסגעוועלט צו זיין חברים. נישטדסח ליפיוו אנקמ ןיב ךיא" ",םעדייא ןטוג ןייד
בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט אויסגעוועלט צו זיין חברים אל וד
מעצמם און ווערן אין כעס און מ'וועט אים זאגן" :איך גיב דיר
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
וועט יעצט געמאכטא"
אייבערשטערלב
אלייןה םש האבןתוער ה
דערמ או בצזיי
אז זאגן
וואסלאמירחה
קשרי
שכינהמצעב רוב ס'שטייט "ם
גילוי אינאיינעם .ווי געלטער אלעאיז מער ווי ווערד
מורא'דיגעסוט געווען א המקדש בית
ק"מהיב םעד ןטלאהעג געהא
קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה ".ט קשר וואס זיי האבן אליין
בחור –א
פנימיות'דיגער יעצט הונדערט מיליאן דאלאר .זיי כועס און טו כך
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער טוישןזיךב – ווילסטא ייס'איזרבח
א "דואאונז,א זי
פוןרעדנ
אהבה. פנימיות'דיגעו ,ש
סיידלאביו
וועמען רעד פרעגןערשטןצנאג
בייםזאגן ,רע
איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן אזוי.חז"ל ענין וואס דעם דעם זצ"ל אויף מסביר בראך שאולער פון ר' איז
פנימיות'דיגע אהבה .ס'א
עכטע ,וכך .פארשעם יענעם" ,וואלט ער עס קיינמאל נישט
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו,
נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע, רגע .דו אייןאי
ס'איזצמ
אן אין תו פ מאכן ןו
אבער זאך,ירפטניפיזישעשעס
קעןאאיך טפ טראמפ?ני
קייןימ ד ט א ךא
נישט מיט
לכאורה דארף ייווצ ז אזטנעמ א ליכא",ז ש
עלמא ךיז לא בהאיריפנייא מצוהדעי ן "שכר,גאט ן
נישט קיין פיזישע זאך ,א קב ןעמענ וצאבינו,
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס
א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז מענטשןעמוואס איזצווייאה ןשטנ צווישןוא ןבפארבינדונגעוועגסי
.רוביח אאןבאה וצ טל חורבן ביים ערשטן בית המקדש? המקדש? בית
וואסג א ןגאז זומ ךיא :ןביירשראפ ךיז ןוא לטעצ א ערשטן ביים חורבן
א פארבינדונג צווישן צוו יכע טו
דער מ זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט אזויד קען :ט
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין ש רע 'ווייערלעסןשיווצ תוכיי
קאנעקשאן', אזאב זיא ייז טרי זאךאווידעם םעד ףיו געווען זא גורםראוו
צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם האבןאפ ט וואסייא ר חמורותדיא ןשלשדדועמ . צוןודיא ןייז
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנ מיטז קזחמ האבן ןיי
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך רשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
3
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונ ערן :יעקב
ווערט עס אנגערופן "ערות דיבור".ג "רבי שמעון
אבער ער קען נישט רעדן .א בעיבי קען אויך נישט דאס מויל רעדט וואס איז נישט אויסגעהאלטן חשוב'ער יונגערמאן מיט'ן נאמען ר' מענדל וואלף
מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. המקדש פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית עריעקב אנדערן: גייען חתונה האבן איינער מיט'ן ח ןעייג
רעדן .כאטש ס'האט אויך א צונג מיט א האלז און ג גרינפעלד ,אז ווען ער איז געווען א בחור און
פוןאאמעשה וועגן חנם, שנאתצוליבפה". געווארן ניבולחרובאמר ,זהו איןלאה .בר נחמן ישיבהאון מיט רחל חתונה האבן גייען און עשו ושע ןוא
ס'איזא דא אזא אזעלינו מעןלא ווייסט און
נישט רעדן, היינט קעןוויער פונקט א גארגל ,דאך מויל דאס סאטמארער אין דער געלערנט האט
שליסלעך.טאקע א פארגלייך קמצא? איז עס ובר קמצא פון פארשטאנען האט זי ווייל געוויינט, האט לאה ל אה הא
לטן דעם ביהמ"ק
א דאך איז רעדן.
'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין נישט אויך קען ימיו
ווי א בסוף חולה מענטש איז פון די גרויסע קרית יואל ,האט ער געהערט אינמיטן דער נאכט
דערזיין
מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט: ד זיין און מחזקאון מחזק זיין זאךזיין דעם מעודד געווען איד.פאר איין גורם ווארט
האבן וואס חמורותאז
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז אויף דעם שלש באזירט
די צו זיי איזמיטצווישן
האבן שייכות
חתונה דער
גייט זי און
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין פרעגט:
לגדולה" "הגדולד')
ישראל (פרק אז איןאנצח הר"לה" זודג
מענטשןאוןוואס איזאינעם מויל צוויי תלוי איז נישט
צווישן
זאגן א גוט
סימן אזאדער דיבור
פארבינדונג
זיך פארשרייבן :איך מוז פרשת אין און צעטל דאכט זיך
א זאגט,
חיבור. אלימלך
א האבן רבי ר'צו דער
אויסגעוועלט
ווי א בחור רעדט אינמיטן שלאף און ער פרעגט
האבן מענטשן
:איך מוז זאגן א גוט המקדש? בית
מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור. ערשטן ביים חורבן וואס גליקליכע די געווען
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט איז רחל אבער עשו. ע ש ו. בא
אחדות האט
אן עכטע, געהאלטן דעם ביהמ"ק
נפש אינעם
ס'איז אבערס'איז תלויזאך,
ן יעדן טאג ,צו נעמעןנעמען
האלז ,נאר
פיזישע טאג ,צו קייןאון די נישט
יעדן
דער צונג
זאל זיך איינפירן
און די נשמה.
מענטשווען
לעבעדיגע זאך. א
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צווייצווייא
דיבור איז דאך אז יעדער מיינטפנחס ,אז פריינטשאפט
אבינו,
קשיות פון רבי עקיבא אייגער .דאס מויל ארבעט,
יעקב באקומעןפון
האט געוואוסט אז זי גייט מציאות
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען
דאס מויל פון א מענטש ארבעט. ה א ט גוע
פנימיות'דיגער
בשמחה ובטוב אלקיך א
ה' ס'איז אהבה. "עבדת את ערשטן ס'זאל יא זיין
פנימיות'דיגע ביים א
מורא'דיגעאזוי.מלאך אא עס ענין
פילן דעם
באשאפט
וואס
– ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער גאנצערמסביר
מענטשןשלעכטס דער וויבאלדער
אסאך זייעראיז
פון מ'רעדט דא
אנדערש,בחור ער
איז
א – ווייל
חבר
יעקב נארקדושא עס
ביי איז–
קדושנו כעס אין
האבות, ווערט בחיר ער ווען
דעם געטון. ד ע ם ב ח
מעצמם און כח האחדות האט
געמאכט דער
אזויווי ער פון קומט
דאווענען
חברים .ווען ס'איז א
אלייןוואס
ביים האבן
זיך
זייןדו
מקנא וויפיל חסד דו
ערגער ווי
הדיבור
חסד
וואס זיי
שפירט כח ער קשר
דעם
און
"איך בין מקנא וויפיל
אויסגעוועלט צו
אסאך פגם
דעםשכינה ביי
לבב",
איידעם",מיט
פייניגט גילוי בית המקדש איז געווען א טוסט".
מורא'דיגע חיה וואס
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"
פארזינדיגט זיךגוטן דיין
בעצמם"שלעכטע
בתחתונים ,און אויב מ'האט
החיבור ס'איז א חיה.מצב
נאנטקייט.
מענטש.
נישטהואהרעותמויל,
געזאגט:
קיינמאלשםאיידל נישט
"אבל וואלט אן
האט
וואס האט
וואס
טוסט".
קיינער
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו אכציג
מענטש אבער
און
נישט,א
ממילא,
פיר פון טראכט פ ון פ יר
כל". ביןא"רב נשמה ,איז
עכט בחור",האט , רבה השירים אין שיר זאגט מדרש דער
פונעם
גופי ,איך שעות רובלשם יצרי, לשם אז
הקדושה.
תאוה ,אויס יחוד… מויל ,קומט
לשםשלימות
אן ערליך
גידניזעג "לשם געזינדיגט,
מיט
פגם פונעם גוף .וויבאלד אז דער גוף זינדיגט איז
בין דיך מקנא מיט מקנא דיך "איך ו) גוטן
(ב,
עבירות האט עס געברענגט דיין פאר
מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. דריי ברידער .די
פון איינע מאמען ,און ממילא זענען זיי
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט
נישט אויב טאג, א
יעצט ווערן אין כעס; איך גיי פארשעמען א איד;שעה דרייצן-פערצן גיי טאג,
האחים", הרעים מן חיבור יותר "לפיכך קען דאווענען צו
בשעת'ן זיין נישט מענטש נזהר תפילה". דארף א תחבקני ,זו דערפאר "וימינו
מ'וויל
וואסאיז נשמהזמנים
זינדיגט ס'קומען
דורךמקנא מקנא
די ווען
אז
"" ,איך בין דיך טאקע
דיך
אבער בין דערפאר
"איך
פארשטענדליך, דו לערנסט", פלייסיג
אוועקגעגאנגען. קנאה ווי איז שכינה
געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער זעלבער די אז דער
טומאה ביי טאטן,
אזא דיבורים ,זעלבן
זי און
געווארן ביי דעם גוטע ער רעדט
קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא שעה, זעכצן-זיבעצן
אסאך א חיבור,
אונז.
גרעסערער א אסאך ס'איז רשעים
פרייד שלעכטע נייעס ,צי פון מענטש קיין
ארעדן פון ילדנע איך גיי טרינקען א צווייטנ'ס בלוט; איך גיי מלבין זיין
האבן חתונה ביים שוין זי האלט ענדליך
חדשים אזויווי אין די אייבערשטן,
נאטירליכעפאר
פלאץ איךצום ווערן איד, נענטערזאגן" ,ר'
אים עס אינערליכעאון
שפירן אן צו יענעם געבוירן זיין צוזענען זוכה צוגעפירט אז זיי באשעפער האט ווערן
פארשטייט יעדער זאך. קיין נישט ווארט יעדעס דיבורים. הייליגע נתביישער זאל
אפגעהיטענע און צווייטער
אזהא פני חברו רמיםטא
איד ,איך אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
פאר פלאץ באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר
סארט גרעסערער א און קשר שטערקערער זייןאןגעווען רעדן, שוין נישט איז מ'דארף
דערהמקדש חטא.
וואסבית געטון א
צווייטן האבן
ביים וואס לבן כדי
אזוי, יעקב,געטון חתן נעכטןמיראיר סימנים פון
האט באקומען
ווייל ברבים; האט אב
טויגס'איז
בתפילה.
עפעס וואס קוקטמרבה מענטשמען
צוגיין תשרי ,איז
מ'זאל אלול און
רעים:
פשוט'ער באהבת
ווען א אזפון ער מרבה לב. ובטוב
צו קנאה בשמחה אייבערשטן פרט דעם א דינען
ס'איז און
נאר ברודער, זייןדאך ברודער'ס נישט מיר טארן
אויבן רעקארדירט ווערט זאגט איד א ט םיא לאז ווייל ער
אודאי
וואס און ווערן.
רעים :מ'זאל צוגיין ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין
געווען חטאים
נישט איזקיין שכינהנישט רשעים, פון שפירן חטא נישט קיין אוועקגעבן
דערפאר מיט'ןאויסנארןאזוי,
וואך געטון קענען לעצטע נישט איםמיר האט זאל
אלערעים חברים,
מער ווי
דער
מ'זאל זיך פון צוויי
לערנען אויב
דער חטא ווי
ס'האנדלט
קלענערער תיקון אז
מיט ווען
גוטעס א
אהבה
איזקיין
עפעס נישטא טון
נישט, דעם כל.
אנשטאט האט רוב ער
מ'זאל גילויאז ווערןדיזיין
דאווענען בחינה,
בשעת'ןאנדערע צו
גארנישט געטון האט קען די ברודער
נאך ארויפקומען וועט דער נישט ער זאל
ווען צווייטער
און הימל,
איךאלאה כדי
אין זיך,גיי
פוןאל עבןא ה
פעס גוט מיט דער דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער
קיינעם, פון געארבעט געזאגט דאך נישט האט וואלטיעקב נעמען"...רחל.
קיינער נקמהאנשטאט נ
חטאים אז קיין נישט אראבער, אדער דיאזוי פון
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט
ידידים. "רקבאון געשטאנען
עסיד, מ'קען איז המקדש אנגענעם בית דער
אזוי און
זיין גרויס,
געטון קעןהרגשה דערויף זיין
סליחות.
מ'זאגטזכרונו טאהשער רבינארתהלים,
עצמות זיך
קנאה" ,נאר מער
דער צו
קנאה",
אדער מ'לייגט
עצמות
אלימלך נאר טעג,
רבי ר' ל) (משלי ס'שטייט
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו. דערצו. עפעס
רחל זיבעצן געארבעט
האבן ער וועט
ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה" ,נאר
באקומען צו כדי נאר צוואנציג,
גרייט
נעכט זיין
אזויפיל און
מ'דארף
לבן הונדערט
פאר ווייט ווי דעם
פ א ר פון
ל ב ןן
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט ווען אפילו שמוץ, און חטאים פון רעדן ווייל דער זיך, מ'פארגעסט דען? וואס נאר יחוד. לשם אזא
ריבויפסוק דורך
נישט.
דער זאגט ארויס
טויג וואס
דערפאר קומט עפעס ווי
אז אינעווייניג,לי"
פירטודודי
קוקן
אויס ערלדודי
חלילה פון
זאל דערפאר דער
אויפפרעסן"אני
לברכה ישראל.אונז
"ורוממתנו קנאה זאל האחדות פון כלל
ווערטער. קיינמאל מיט
נישט מיט'ן כח
ארויסברענגען האבן זיינאר נישט
איזוויבאלד קשר, מויל אינערליכן
דאס וואס טאג א
רחל,אדארפן שעה אכצן
פוןווייב. אדער
קינדער
מיר,אפדייצר הרע אוןו א ר
ווי אינעווייניג, ן פון אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן אחדות,פון
דערהויבןדיבור מעלהדיא האסט עס שמוץ ,איז יענעמ'ס ס'איז מענטש און מ'פאלט דורך. פארדרייט פאר א ו
זוכה צו
הייליגער מענטש און גרויסערא
איז תפילה
די אז
אזא דורך
לאזןנישט אז קודםווייל
ווייל דערזאל מען
התפילה,
פארוואס? הויך,
איז
מצליח, אזוי
וואס זענען געווארן מיך פארלוירן
קיין האבן נישט -דו הלשונות"
ס'איז מכלבכלל
ווען קייןזיי זאלן גערעדט אז
איז מעגליך ס'האט נישט
אסאך א ס'איז ווייל
די
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגעאז לרחוק",
לאזן נישט ען "שלום איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין
לעבעדיג, בלייבן דיבורים די לעבט. וואס רע
וואס זענען מצליח ,זאל מען נישט לאזן אז די אפגעהיטן,הייליגע אויפצושטעלן ט זוכה געוועןגעווען
און אהבה, ס'איז
ידידות מען אז מענטשןמיט
פארשטייט מער
מענטשן שטערקערער שלום,
אנדערע ו אנדערע
זינדיגן, בה'.
שמחהצוזאל דער א קנאה
מענטש מ'שפירט מיט
געווארן. אויסצודריקן
ווען המקדש חרוב
מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטער
וועלט אונז די
מענטש. א מ'טשעפעט
מעגליך
געשוויסטער נישטבית
ווען
ס'איז ביי
צווייטער הייסט אז
אפגערעדט
דאס אזאז עצמם".זאגן:
פארשטייט רחל אים מצדאון מענטש
חתונה און
אייבערשטן.
ווען מ'שפירט א קנאה צו אנדערע מענטשן א
קעגן
דעם צו
דער קומען
ס'קומט צו
זענען
פון מ'זאל
וואס
דערלייגט ווען
דיבורים האט רחל נישט
מוק'ס
ביי ווייסט פון יעדער שפראך. מענטשליכער
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם
ווער איז נאנטער ,א
פרעמדער רחוק – א ערגער. זה ואין להם, התחלה שהוא אופן,
אחד א אויף
שרעקליכן
אב קוק
להם א דאלאר,
שיש אויף טויזנט
ווערן נתבזה יעצט גייט דיר לאה גיב "איך ל א ייג ה
דאסאאיז די בשמחה -פוןס'רעדט זיך ווען את באשטייט". ווארט און א פארגייט פאטש אז "א זאגט,
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זה
"עבודה שבלב נדערע .זצ"ל. אנדערע.ה' פארגינען פאר עבדו אים אוןזיך צווייטן,
ס'עפנט מינוט, גוטע האט א שםער ווען לאה זאלזיך, דאס איז א מורא'דיגע חשיבות ,זיבעצן שעה
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע.
ווערן מיט
ידידות קשר פון אא געבויט האט וואס מענטש מצד רק האח ואין התולדה, צוגעזאגט
מצד אז נקרא אים
סימנים האח מ'וואלט
די איבער אויב איר אפילו
זי גיט - אסורה"
ממילא ראיה מ מ ג אלי
זינדיגט
געהויבן דעראידגוף ווען
קען דעם א מהר"ל ,אז
זיין ביי
מעודד וואס דער
תפילה",
צווייטן, זאגט צו זייןזוא
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד
הארץ מכבד חברים,דאס "כיא גיס אויס אזוי :זיך
ער גיט בלייבט.
און הארץ ווארט דאס א וועט דערפאר באקומען דובוואס ער ישכרטאג שכר ,פון רביפונעם
ברודער אדער א חבר?
א זיין
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז ווייטן ,מעודד
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס
חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן ,מעודד זיין א
נישט קיינמאל ער וואלט מוואלברוז
ווערן. דאלאר,
פארשעמט ביליאן נישט דערפאר נ יש אפ ט
"ולקרוב",
פאקט פונעםצו
גוף. דאךער
א לייגט
בלויז נאכדעם
ס'איז ווייל
הארץ, אהבת נאר
חידוש,
גאנצן מיט'ןאון
פון צווייטן.
קיין
ענין נישט
שמחה
דעם עסא אין איז
פון מחזק זיין
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי
אבערזיך מ'דארף שכר ,וויבאלד זיין דיבור איז געווען אפגעהיטן .ער
אהבת דעם ענין פון מ'קען אווערד דיבור,ס'איז פילט אער ווי זיין אויף אייבערשטן,
מ'קען מפייס פאר'ן מאל, פינף געקוקט נעכטן
מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת אין דאךאויסגעשמועסט
האט ער איי, עס
געקוקט. ווערט אזוי ר.
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
ער איז ווייל
ערגשמי, שלום,
דבר אויך איז ברודער פאר'ן אז רחלשטערקער און נענטער ווי חיבור דער איז חברער
הנבחרא אוןגוף איז דערעם נאטור.זמן זיין איז בית דאס געווען!
נישט האט דאס איז
הרע. נפש לשון מסירות
גערעדט קיין וואספארא האט נישט פסאוו
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי
האט די
,איז דער צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
וואס זמן וואס צום געהערט
דער עראיז וואס
המקדש, גוטן פונעם
אוועקגעגעבן א
געזאגט נישטס'איזחורבן
נישט כאילו וואלט דאלאר .ער
אויסמעקן נישט ביליאן
עס ווייל געווען איז דאס
חורבן פונעם בית המקדש ,איז דער זמן וואס איר
מער? פארשעמען
אפשר צי מאל, צו נישט
צען צי כדי זאך,
איז דאך טאטן. נשמה זעלבן פונעם
אבער די במציאות
זאך. געמיינע דאך אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א ענטפער אז דער
וואסאצויעצט אין די טעגס'איז
חתן און געווארן. גוטס. איר גערעדט
אוועקגעגעבן בלויזער האט ניבול פה. קייןנישט גערעדט דא
האט אד טאה
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א
אייבערשטן.
מיר טרויערן אויפ'ן אויפ'ן פאר'ן דאווענען
טרויערן מיר זכיה לעבעדיגע זאך וואס איז דאסכלאיזהוןאדעלמא. דאווענען פאר געכאפט. בלויזהאט זיךזייןנישט
יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן אויפ'ן דאס אלעס
פארלוירן ,ער האט זיך ער און טנ'ס פאלק –
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז
אהבת (נתיב עולם נתיבות האלטאין מהר"ל
מהר"ל דער
דער חבר? זיין אדער ברודער
אוועק מיט קנאה ,אריין
די הייליגסטע זאך וואס ס'איז דא .דערפאר ,אז זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט נאר שידוך, אנדערן איד. קיין
אן טון געווען
דארפן מצער יעצט נישט וועט האט זי ער י טעוו יז
אמאל געווען און ס'לאזט א געוויסן רושם. טראכטןערא מאכט דעם מענטש און פונעם די מאמע
פארדרייט דערצויצרזייןהרע ן כלל ישראל,
וועגן אין
ערגער.שמחה דערעסענין פון
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם
שווער איזגייט נשמה פארדעם דערמ'זינדיגט מיט זאך :אין דאווענען ,מוז
מורא'דיגע זאך).ברענגטא אגוטןפון געניסן
מענטש, קענעןאא') נענטער צו
פרק מינוט ,ווער איזכדי צו
רעים זאך).
טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש, צוויי דער
בחור אין בעסטן דעם אוועקגעגעבן האט זי זטאה י
דיבור איז ערגער ווי
ממראה "והייתמ'קען רעדן דאך אז זאגט דערחיים חפץ איםצודער
הצלחה שליסל פון דער
פנימיות'דיגע מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
ומפתה.
זי האט
ווי אונס ערגער ליגט דעם
פנימיות'דיגע
רע איןשם ווייל
מוציא דור,קיין דעםאיז
נישטא דעם איז
שבת אין
קשר מוצאיאריינגיין
געבוירענער
מ'זאגט מ'קען וואסהדעת. לאמיר
פסוקים זאך.ישוב פוןאון
די צייט
איינע א
פוןהאבן מעןפלא מהר"לדיא משוגעדער זאגט זאגט:
מיט'ן פסוק
שייכות משוגע .א
האבן מוותר געווען
מיט אהבת חינם
ט קיין געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע
זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר ערפון מאמע קוקטוועט די זיין
ממילא צו אויפגעגעבן האט זי וועלט. וו יז .טלע
דערדער גאולה שלימה .און (אויב צו
אונז פירן געווארן געבוירן וועטשלום וואס מינוט
מ'איז "שלום זעקס-זיבן
וועלכן ווערט יעדעמיט
דערמאנט, דא דארט לך", ס'איז "ויתןשבת, ביי שומרי חלילה מינוט ,ער
משוגע ווען ווערטאין א דיבורים הונדערטאיד
עיניך" -א
געווארן זיין
(אויבדידער
ישראל.
מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויב דער
כלל פון מאמע קה ,צו זיין די עשו. בני
י"באשבטי געמיינע אלעפון ב"י מעבש ט
מעשה
דער באשעפער זאל העלפן אז אונזער דיבור
מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. לרחוק.וועט אויך ער נאכדעם
וואס דיבורים
דער שטן אריין כוחות אז קשר לייגט
טאקעווי א שטערקער וועגן דעם צומאל זיין
פארוואס מענטשן
פראגע,קעןחיבורווי רוב זען ולקרוב".קען מען
נאכדעם אויך לרחוק.
אזא
די זיך שטעלט מנחה ,און דאך לרחוק א מנין ס'איז משוגע, ס'איז מיטאבער נישט. געוואלד
וואס מ'טאר האבןעפעס
קשר א טערקער ווי
זאל זיין ריכטיג .דער בית אהרן (פרשת נח)
באקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט מ'זאלזיקודם זאגן שלום לקרוב און דעם?
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר
צוויי אנשטאטאז
פארקערט,
אריינגיין באקומען
ס'קען אויב וועט זי
גייט זי
שכר. און עשו,
באקומען וואס
דערויף שידוך,
און… שוואכסטן דעם…ןוא וו
אונז,נאראוןצעבראכן און צעקלאפט, זאל זייןמענטש אין געוואנדן איזדער נאכדעם
ערשט נאך
מענטשן ווארטן פרעמדע "שלוםזאלסטו נישט
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און
זייןלרחוק" און
פארוואס מיט.
וואלט קודם
כאפן זיך
לכאורהשטייט
נישט פון נארמאלקייט .נארמאלערהייט וואלט ער
מיט אהבת חינם
ואנדן אין דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי זימינוט, גייטא הונדערט געהאט, שידוךג וואס זי האט טן
און אונז, פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז ,און
אנשטאט בחור. ערגסטן דעם באקומען
גייטנישט אב טיי קיינמאל
טייטשט דעם פסוק "כי פי ה' דיבר" ,אז מיין מויל געדארפט קרוב?
קען אין פאר'ן
דעמאלט שלום געקוקטאין
ווערטער
אהבה צו דערמאטערט.אז מרבה זיין געדענקען,
זיין אהבה צו לאמיר
מרבה אוןדערשלאגן זיין אז דאווענען
געדענקען, און קרבנות זאגן
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין
לאמיר קענען וועסטו מינוט, דריי נישט. מ'טאר וואס
אהבה צורבה זיין גייט
רעדט גאט ברוך הוא .דאס איז דער תפקיד פון געדארפט וואלט לכאורה קרוב? פאר'ן שלום לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה צו
אנשטאטוואס בחור. דעם ערגסטן ומען םעד
נאכדעם ערשט דעראון "שלום זיווי א
לרחוק" געהאט ,גייט קודם 204,000זי האט
שטייט
ווערטער! שידוךאריינגיין בעסטן דעםשעה זיבעצן עב
באקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט
פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז ,און דיבורפוןא יצר מעשההלשון ,אז ס'איז א
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעםנתיב מענטש?
זאגט אין נארמאלער
מהר"ל
פארוואסקודם זאגן שלום לקרוב און פראגע,אז מ'זאל פארקערט, מינוט! זיין .א שוואכסטןמתבונןמענטש דעםאאנשטאטזיך
דארף ממילא
אוועק מיט קנאה ,אריין
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
צומאל זיין שטערקער ווי א קשר
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל.
געווארן מיר
די זכיה ,אז
אזא חיבור קען • • •
אונז געבן וועלכןזאל
באשעפער
אונזער מויל.
ווי א מעשה עבירה .ווייל מ'זעט אין
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס
לרחוק.
שלום "שלוםאונס
אויך
טראכטן.
נאכדעם
דערמאנט ,אז אן
די
נישטערגערזיך
ווערט דער תורה
איז וועט
שטעלט זי און
ווערטער,
איך
מיט אהבת חינם
ולקרוב". עשו,
וואס
עשו.
ביי "ויתן לך", בני
שידוך,
לרחוק
אסאך
זאך א יעצט
געמיינע
טוןגאר
דעם? זי
הכל צופון
ישראל.
אלע געלעגנהייט
פון כלל
מאמע
באקומען
די א סך
פון די
ס'איז
זיבבאקומען
האב
מאמע
זיין איך
די זיין
זי
א
י
ק
צו
ן
גייט
ד
ו
י
סעמ
קה,
מ
(אויב דער געבוירן מ'איז דערמיט ומפתה באצאלט נאר
ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום
זייער אסאך גוטע דיבורים יעדן איינציגן טאג.
ה ,אריין שבתשטייט שוין גרייט מיט מענטש א ווען אבער ביליאן הונדערט
אוועק מיט קנאה ,אריין ווי ווערד די מער
פון ס'איז
מאמע אז
די אליין
זיין צו האלט
אויפגעגעבן האט
זכיה אז
דיעולם געבן אונז אייבערשטער זאלאןדער שםלאמיר מוציאזאך. פלאאפון א מוצאיטאטן,
מהר"ל א מ'זאגט דערזאגט פסוקים וואס מ'דארף האבן זייער א גוטןאיינע פון די
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די
פנימיות'דיגע דעם
קיין אויף
נישט מוילאיז אונזער
אויף קשר אדון
געבוירענער זאלן זיין אבער
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת פאר'ן פופציג שקל צומיט'ן אקאונטענט
שייכות חשבוןא
מאכןצוא האבן געווען מוותר האט דאלאר .זי אה יז
ווען ער האט שוין א סידור ברכות;
הונדערט .אין
מורא'דיגע זאך:
א ותפילין ביי טלית טאג,
ס'קומטברענגט סוף א') פרק רעים דער לאמירבחור אין אזוי, אויב
בעסטן ועקגעגעבן דעם
וואסזאלן
בחוקתי) :מיר
(פרשת וישמחו";
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער
זאגטפון "יראו אלימלךלעבןזאך).האבן א זאלןר'
דער רבי מענטש ,מיר
– אונסנענטערבייצו א אויס ,אז קומטאיז
ווער מינוט, טראכטן א
רע באצאלט
ברודער אדער א חבר?
רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין
ביי וידבר; שוין געוואשן די הענט ווי ס'שטייט אין פונעם מאמע וואס
די שכר
זיין צו דעם
ישראל, צוזאמרעכענען
כלל פון נצחיות קענען נ צ ח תוי
שמירתאיז אן מענטשפון
דער שמחה
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר
שפירן א פה"? אז וועלכע שבעל שמים "תורה הייסטיראי מען האלט זיין מהר"ל צאלט עבירה,דער זיין חבר?
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת אהבת
מעשה אדער (נתיבאברודער
איז עולם
וואס זיין ביליאנעןאאין נתיבות
ומפתה מהר"ל
זיין קען
הונדערטער
דער
אייבערשטער
האב
איך נאר
דער
שידוך, אויסקומען אז
נאר
וועטאן אנדערן
דערפאר. זיך
צט דארפן טון
טרויערן אויפ'ן וואס –מיר די טעג יעצט אין שולחן ערוך ,און ער זאגט קרבנות ווי א נארמאלער בלויז אלעס דאס
און זיך אנגעזאמלט היינט. און – פאלק
חתןהאב אייבערשטנ'ס
איר איך ישטעבלויז ריוח און שכר
אוועקגעגעבןוואס א י יב ר
ס'דארף צו
ווי ממילא דאווענעןאון
אויפ'ן מויל
טאטן .האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און מיר זאלן באלעבאסוהמצוות.טאטן. און א זעלבן
התורה אדון פונעםא
חבר .ביי רעבמציאות
שם מוציאזיין
איז –דאך ביי
דעם מ'צאלט
ענטפער אויף דערדעם וואס אז פון העלפט מ'דארף וואס שכר גרויסן אזא פאר חשבון רואה
ווער איז נאנטער ,א
ישועותזמן וואסאיז דער
לבבכם" ,ווי דער המקדש,אלע
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
ענין פון אהבת דעם
ממשיך זיין
"בכל זיין
שלום ,ווייל ער איז
פון אין זיין
בית
זאלאיז ער
קענען
אלע מחזק
פונעם
ווייל
תפילה
זיך
מויל יעדע
חורבן
שלום,
מ'דארף
אונזעראוןאויך וועט
זיין, איז
נענטער ווי
ברודער אדער א חבר?
מענטש ,דעמאלט דארף ער נישט ברעכן די ציין ביים
און ברודער פאר'ן שטערקעראז דער חיבור
עבודה.אויסגעשמועסט איןנאכיאגן דעם בעל תפילה ,נאר ער קען זאגן אשרי
דיבור. חבראאיז וואס איז
איר פארשעמען
צו אודאי
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
זיין פרייליך? אוודאי איז
דאך
צו
זיך
נישט
לוינט
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
ווערט עס
כדי
רחל
נו,
מיט זיין
זאך,
געווען! צו
איד.
אזוי
איין
מעגליך נישט
דעם
שוועסטער.
בשמחה
צוליב
איז דאס
פאר
דען
געבן
נפש
טסעווש אזא מענטש
צ ול
רא מסירותאיז יב א
זאל נתעלה וועלט. השמאלייענער חלק "ולקרוב",
ברכות
אפילו דער ער צו אזמיט לייגט
זאגטאידן, נאכדעם
פאר
תניא און נאר
אזוי" :כי עס צווייטן.
ערקלערט ביי א ברודער .און ער א דיבור. אויפ'ן ווערן .ארבעטן
ייגט ער צו נישט ווער איז נאנטער ,א שעמטבע
"ולקרוב", א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב",
פארשעמט ווערן.
זיין א צווייטן ,מעודד זיין א ידידותצו
חברים,פוןמכבד כל דער על אזורחמיו
דערצו, לכל סיבהה' "טוב
מסביר די זאגט איזער מענטש.
מהר"ל דער א ווימוואלברוז דוב ישכר רבי פון יששכר, עבודת י תדו
א ווארט איז א
אייבערשטן דעם דינען מיט
צו ווערן נתהפך קשר און א געבויט
ווערן מצד האט
רק וואס
האח מענטש
שם ואין התולדה, מצד נקרא האח זאל לאה אז סימנים די איבער איר
"ואילו פינו מלא שירה כים" ,אויב מיר וועלן אלקיו"
דער פגם שה' העם
איז ממילא"אשרי זאך,הודך", כבוד
גשמיות'דיגע "הדר מעשיו",א
גוף איז ט זי .ל
קשר פון ידידות
ממילאמיט מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט
זצ"ל. זצ "
דער עיקר שמחה קומט פון
גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
פרעמדער פאר אנדערע. און פארגינען א צווייטן,
– רחוק א פון זיך ס'רעדט ווען
זיסקייט. א און ליכטיגקייט
אייבערשטער אפהיטן אונזער מויל אז ס'זאל גארנישט זיין דארט
חוק – א לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,
פרעמדער א מיט זה ואין להם,
וואס איז א חלק התחלה שהוא
דיבור ,דערמענטש וואס אחד
דערווי בייםאב להם
גרויס שיש
אזויאיזגליקליך-נישט ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,
לעבעדיגע זאך
אנומענטשן אנדערע קנאה צו אהבה,
מ'שפירט א צוםאון ידידות ווען מער געשוויסטערמיט
שלום, שטערקערער ביי אז הייסט דאס עצמם". פונעםמצד למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם עמל
תפילה
דעמאלט "אין אויבערשטן,
ר ידידות און אהבה, שירה אויסער אשריפון זאגן
נשמה, צו זכיה
דער פוןדי האב
קומט איך
דיבור באשעפער!
דער נפש.
געווארן. זיין
חרוב איז המקדש
שטערקערער שלום ,מיט מער ידידות און אהבה,
בית צווייטער צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז
ווייניגסטנס זאלן מיר זוכה זיין גוט אויסצוניצן
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז צווייטער בית המקדש חרוב געווארן.
הייליגע אויפצושטעלן געווען זוכה האט זי און א ו ן ה יז
לאזן אז די נישט מען זאל א אסאך
מצליח, ס'איז
זענען ווייל
וואס לרחוק",
דאווענען קיין
האבן "שלום נישט קודם
בכלל זאלן איךזיי אז די מעגליך געווארןאיז
ענדיגן אין
קענעןלדודי" נישט"אני שפירןמירדעם מספיקים להודות" ,וועלן רעדט .א וואסצו די דיזכיה איז האבנשמה אייבערשטן,די
ממללא. רוח פאר'ן
ווען ס'איז פארלוירן דעם
יל ס'איז אסאך א קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א
דעם חודש ,צו דער איז אחדות,
ב..םי
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער
אינעווייניג ,ווי
ברכות וואס
ווייב. פאר א
אויפפרעסן פון פסוק
אונזאויף די פילע דער זאגט
קנאה זאל
אייבערשטן דערפאר
לויבן דעם אז
איזנישט אויס
קיינמאל
מנחהאוןפירט
האבןשכל ער
זייפונעם וויבאלד
איז דיבור קשר,
דער אינערליכן
אז דעם שמונהצו
ראיה דארפן רחל, פון קינדער די מיר, און שבטים. ש ב ט
פסוק אר זאגט דער
אלע ענינים אין עבודת ה' .מיר זאלן דינען דעם יעדע אייבערשטן. דערפאר פאר'ן ישראל. עשרה כלל האחדות פון
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פסוק
גרויסע מיט'ן כח באזונדער רחלדור א נאר אונזער אין זען מ'קען
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר באקומען כדי צו נעכט נאר זיך זויפיל ךיז
כד,גרייט פון (פרקזייןמ'דארף ווייט דעם ווי לערנען פון רעל
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
קנאה" ,נאר עצמותמיליומזוני ,ובכל חיי"רקב בבני ל)
(משלי יד,שענקען, ס'שטייט
ער וועט אונז יעדערדערצו. עפעס וואס
ידידים. געטוןדעם
דעלמא.אוןאדער
דערויףזען פוןקעןכלמען
הון
געשטאנען געארבעטווי
נשמה,
ווערד
איז המקדש דאךדער
מער דער בית פראצענטאון
גרויס,קדושים
אזוי פרשת זאגט אין דער מדרש
אייבערשטן בשמחה ובטוב לבב ,און אלע אידישע אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען
נישט איז
זאל צווייטער קליינער
א
און ידידים.
כדי זיך, פון א
געארבעט זייער אז
דאך
אוועקצוגעבן שוועריגקייט,
האט יעקב רחל.
א ו וע טאטק
וצ
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט
דעם טון עפעס גוט מיט דער צווייאנשטאט תמיד.
דמיטבמ'זאל ווערן זיין מויל, געטוןאצו און גארגל,
גארנישט מיט א האט צונג,ברודער האט א דער בעל חי ז)" ,ולא יראה בך ערות דבר ,ערות דיבור" ,אויב
רעים"רוב כל" אין אלע ענינים
רעיםנישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבןחברים ,אים
זאל חברים,האבן
ון צוויי פון זאלן טאקע קינדער ס'האנדלט זיך וועןאון ער אהבה
באצייטנס המדרש געווען
אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען נישטבית איז אין עראיז שכינהגילוי ווען זיין
בחינה,אדיס'איז אנדערע
תורה. שמחה פון
אהבה ווען ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים ,רעים
נישט מיר טארן אודאי אוועקגעבן
און פארשעמטעכטע
ווערן. אןמיט'ןהאבן קענען זוכה צו
אויסנארן פ א ר ש שט
ע
סארטבאהבת רעים :מ'זאל צוגיין מרבה זיין גרעסערער דעראון אקנאה צו וואס ברודער,אןנאר ס'איז א פרט ברודער'ס
בגשמיות וברוחניות -און דאס זאל
סארט
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן גרעסערער
נפלאה, שליט"אומזוני,
במסירות רבינובבני ,חיי קשר - לימיןדעם שטערקערער
ועומד פילן קדשיזיין צו
הקהילה זוכהערלכל
ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן געווען
ונפש קען הדעת,בלב
שוין איז
לזולתו ,מסוריישוב המקדשווערןהאט
ומטיב
איזבית צווייטן
דאס ביים
אבער
שטערקערער קשר און א גרעסערער סארט
החשוב ,טוב
נתבייש לידידנו
זאל טוב נישט,
מזל
צווייטער ברכת פארוואסא
לבן כדיאז יעקב,
גורמים חתןדיזיךפאראלייןאירשמועססימנים פוןמעןןיילא יד
זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר אים און יענעם צו געבוירן זענען זיי אז צוגעפירט האט באשעפער
ערי " ואיז זוכה אז ברענגען די גאולה שלימה במהרה בימינו.
ר חיבור ,אסאך א
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי א אסאך חיבור, גרעסערער א אסאך שבלב.י ה
ס'איז עבודה ר א ב אוועקגעגאנגען.ד וב
זייןר
איןש כ תחבקני'ה י
איז מ ו " 'ימינו זענען תפילה, צו
ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א
אזא טומאה אז די שכינה ס'קומט זי אוןווען האבןדאך, מציאות.
חתונה
דורך אונז. ביים דערשוין האלטרוזיד
נוא ך
לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא רעים מן האחים", דו פלייסיג ווי קנאה
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים", זעלבער דער ביי טאטן, זעלבן
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען. דעם
לרג ל ש מ חת ה ו ל דת ב ת ו ל מ ז ל ט וב ביי געווארן "לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים",
געברענגט מאמען,עסאיינע פון די דריי עבירות האט
ה חכ כח האחדות האט
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט
געזינדיגט ,שלימות הקדושה. זענען זיי ברידער.
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט און ממילא שלימות הקדושה.
חברים. זיין צו אויסגעוועלט מיט פארזינדיגט בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך
קול מתנהג בחסידות
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט אויסגעוועלט צו זיין חברים.
נישט קיינמאל האט און אכציג וואס
שכינההוא מצב החיבור בעצמם" הרעותוהארות הערותשם וועלכע"אבל סיי א איזפאר אויך ביתגליון ,ווי צו באקומען דעם
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
געמאכט מעצמם און קשר וואס זיי האבן אליין טוסט". גילוי מורא'דיגע געווען המקדש
העג געהאלטן דעם ביהמ"ק
הוראה של רבינו: להתקשר אל חדר
עמאכט מעצמם און קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און
845.777.6777
בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה
בחור א – יעקב קדוש קדושנו האבות,
גאנצער ס'איז א דער אהבה. אנדערש ,וויבאלד בייםאיז א חבר ענין ביי
דעם – אימעיל צו: שיקט אן
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
פנימיות'דיגער פנימיות'דיגע ערשטן אזוי. מסביר איז ער
718.851.2299 Misnahegbachasidus@gmail.com
ז א פנימיות'דיגער איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער
פיזישעצוויידאך אז אבינו, יעקב באקומען גייט זי אוסט אז
עכטע,איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען אןזאל זיך מענטש
זאך ,אבערא ס'איז מיינטקיין מציאות פון פריינטשאפטנישט
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו,
רופט: אדער
ער ס'איז אן עכטע, נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע,
פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס און זיך צווישן צווייא צעטל פארבינדונג חיבור.
אויסגעוועלט צו האבן א
חורבן ביים ערשטן בית המקדש? מענטשן האבן המקדש? בית ערשטן ביים חורבן וואס גליקליכע די געווען איז ר רחל
דרוקט 9
מענטשן וואס איז
רבינו
וואס איז
חדר
מענטשן
צו אז באזירטאאויף דעם
א
וואס האבן גורם געווען דעם 347.378.9482
א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז
חמורות שלשד') די(פרק נצח צו איןמיט האבן חתונה לגדולה" און זי גייטדער
מעודד זיין און מחזק זיין איד. אזויאיין קאנעקשאן',פאר
ווארט דער שייכות צווישן זיי איז זאך ווי פרעגט: ישראל מהר"ל רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם
קען זיין
קשאן' ,אזוי קען זיין 'ווייערלעס זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
4
ען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה ייען חתונה האבן מיט רחל און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב ן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן.
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. נה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב
