gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

אורות יואל · Oires Yoel — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: אורות יואל · Oires Yoel

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

אורות יואל · Oires Yoel — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫תשפ"ו תבוא‬ ‫פרשת כי‬ ‫תורת רביה"ק מסאטמאר זיע"א‬ ‫או>ר ה<פרשה‬ ‫או>ר ה<דרוש‬ ‫פארוואס און וויאזוי זענען‬ ‫דרוש לפרשת כי תבוא‬ ‫די תפילות במקום פון ביכורים?‬ ‫ֹלֶהיָך ֹנ ֵֵֹתן ְלְ ָך‬ ‫ְוְ ָָהָיָ ה ִּכּ י ָָתבֹוא ֶֶאל ָָה ָָא ֶֶרץ ֲֲא ֶׁׁשר ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ממילא קוקט עס אויס ווי ער זאגט שקר‪.‬‬ ‫ֹלֶהיָך ְְמ ַַצְּוּ ָך ַלַ ֲֲעׂשֹות וכו'‬ ‫ַַהּיֹום ַַהֶּזּה ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ּ‪ֵ ‬מ ֵֵראִׁשׁ ית‪ָּ ‬כּל ְּפִּרִ י‬ ‫ַׁשְׁב ָּּת ָּּבּה‪ְ .‬וְ ָלָ ַַק ְְחָּת ֵ‬ ‫ַנַ ֲֲחָלָ ה‪ִ ,‬וִ יִרְִׁשׁ ָּּתּה ְוְ ָיָ ְ‬ ‫ָָה ֲֲא ָָד ָָמה ֲֲא ֶׁׁשר ָּתִּבִ יא ֵֵמ ַַא ְְר ְְצָך (כו‪ ,‬א‪-‬ב)‪.‬‬ ‫די גמרא איז שווער צו פארשטיין‪:‬‬ ‫ְלְָב ְְבָך ּוְבְָכָ ל ַנַ ְְפ ֶׁׁשָך‪.‬‬ ‫אֹוָתם ְּּבָכָ ל ָ‬ ‫יָת ָ‬‫ְוְָע ִׂׂש ָ‬ ‫ְוְָׁשַׁמ ְְר ָּּת ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארוואס עפעס איז עס מיחזי כשיקרא?!‬ ‫(כו‪ ,‬טז)‪.‬‬ ‫דער מדרש זאגט (ספרי א)‪" :‬כי תבוא אל הארץ‪,‬‬ ‫עשה מצוה האמורה בענין שבשכרה תכנס אל הארץ"‬ ‫מיר ליינען דען נישט יעדעס יאר די פרשה‬ ‫דער מדרש זאגט (תנחומא א)‪ :‬זה שאמר‬ ‫– זיי מקיים די מצוה פון ביכורים‪ ,‬ווייל אין זכות פון‬ ‫פון ביכורים? משה רבינו האט דאך מתקן‬ ‫הכתוב‪ :‬בואו נשתחוה ונכרעה נברכה לפני‬ ‫דעם וועסטו זוכה זיין אריינצקומען קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫געווען מען זאל ליינען אין די תורה (מגילה‬ ‫ה' עושנו‪ .‬ומה תלמוד לומר‪ :‬נשתחוה נכרעה‬ ‫פרעגן אלע מפרשים; די גאנצע מצוה פון ביכורים קען‬ ‫לא‪ ,).‬און ביי קריאת שמע איז די הלכה אז‬ ‫נברכה? אלא צפה משה ברוח הקודש וראה‬ ‫מען דאך נאר מקיים זיין אין ארץ ישראל לאחר ירושה‬ ‫אפילו נאכן זמן קריאת שמע זאל מען ליינען‬ ‫שבית המקדש עתיד ליחרב והבכורים‬ ‫ַׁשְׁב ָּּת‬ ‫וישיבה‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט קלאר‪ִ :‬וִ יִרְִׁשׁ ָּּתּה ְוְ ָיָ ְ‬ ‫"כאדם הקורא בתורה"‪ ,‬און אזוי אויך ביי‬ ‫עתידין ליפסק‪ ,‬עמד והתקין לישראל שיהיו‬ ‫ָּּבּה‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬וויאזוי איז שייך צו זאגן אז אין זכות‬ ‫קידוש לבנה איז די הלכה (עיין בס' דרך פיקודך‬ ‫מתפללין שלשה פעמים בכל יום‪.‬‬ ‫פון ביכורים וועט מען זוכה זיין אריינצוגיין אין ארץ‬ ‫מצוה ד' בהג"ה) אז אויב עס איז אריבער דער‬ ‫לכאורה איז א פלא פארוואס דער‬ ‫ישראל?!‬ ‫זמן קען מען לערנען די ברכה אין די גמרא‬ ‫מדרש הענגט אן די דריי תפילות אין די‬ ‫אין די גמרא (שבועות טז‪ ).‬איז דא א מחלוקה צי‬ ‫בדרך לימוד‪ .‬איז עפעס א פראבלעם סתם‬ ‫ביכורים?! לכאורה‪ ,‬אז דער בית המקדש‬ ‫קדושה ראשונה קדשה לשעתה וקדשה לעתיד לבוא‬ ‫צו זאגן פסוקים?!‬ ‫וועט חרוב ווערן וועלן דאך אלע קרבנות‬ ‫אדער לא קדשה לעתיד לבוא – דאס הייסט‪ ,‬צו די‬ ‫נאר זעט אויס אז ביי ביכורים איז‬ ‫בטל ווערן‪ ,‬נישט בלויז די ביכורים‪ .‬און נאך‬ ‫קדושה וואס מען האט מקדש געווען פון אנהייב ארץ‬ ‫אנדערש‪ ,‬ווייל דער רמב"ם (מו"נ ג‪ ,‬לט) און‬ ‫מער‪ ,‬באמת איז דאך טאקע די תפילות‬ ‫ישראל און ירושלים איז געבליבן אויף אייביג אויך‬ ‫אנדערע ראשונים זאגן דעם טעם פון מצות‬ ‫געמאכט געווארן קעגן די תמידין (ברכות כו‪):‬‬ ‫נאכן חורבן‪ ,‬אדער די קדושה איז אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫ביכורים איז אז עס זאל ברענגען צו הכנעה;‬ ‫און נישט קעגן די ביכורים ‪ -‬וואס איז נאר‬ ‫דער רמב"ם (בל' בית הבחירה פ"ו) פסק'נט אז עס איז‬ ‫מען זאל זיך נישט איינרעדן אז מען האט‬ ‫געברענגט געווארן איינמאל א יאר‪ ,‬וואס איז‬ ‫געבליבן די קדושה פון די עזרה און ירושלים אז מען‬ ‫באקומען ארץ ישראל מיט די אייגענע‬ ‫פשט פון דעם מדרש אז די תפילות זענען‬ ‫זאל קענען מקריב זיין און עסן קדשים‪ ,‬אבער די‬ ‫כוחות‪ ,‬נאר מען זאל געדענקען אז דער‬ ‫איינגעפירט געווארן אנשטאט די ביכורים?‬ ‫קדושה פון ארץ ישראל לגבי שביעית און מעשרות איז‬ ‫אויבערשטער האט עס דיר געגעבן און מען‬ ‫נאר די גמרא (בבא בתרא פא‪ ).‬איז דן אין‬ ‫נישט געבליבן‪ .‬דער ראב"ד האלט פונקט פארקערט;‬ ‫זאל האבן הכנעה פאר'ן באשעפער‪ .‬ממילא‬ ‫די הלכה פון‪ :‬הקונה שני אילנות בתוך שדה‬ ‫די קדושה פון די עזרה און ירושלים איז יא בטל‬ ‫פארשטייט מען אז אויב מען ליינט נאר די‬ ‫של חבירו – אויב איינער קויפט צוויי ביימער‬ ‫געווארן און די קדושה פון ארץ ישראל איז נישט‬ ‫בטל געווארן‪ .‬דער ראב"ד זאגט דער טעם פארוואס‬ ‫פרשה כאדם הקורא בתורה און מען שפירט‬ ‫אין א פעלד‪ ,‬איז א ספק צי עס הייסט ווי ער‬ ‫מען האט נישט מקדש געווען די עזרה אויף אייביג‪,‬‬ ‫עס נישט אין הארץ אויף זיך אליינס האט‬ ‫האט א קרקע‪ ,‬און ממילא איז מביא ואינו‬ ‫ווייל עזרא האט געוואוסט אז דער בית המקדש גייט‬ ‫עס נישט די ריכטיגע הכנעה‪ ,‬און אויף דעם‬ ‫קורא – ער קען נישט ליינען די פרשה וואס‬ ‫חרוב ווערן און אויפגעבויט ווערן לעתיד לבוא מיט‬ ‫ְיְַפּתּוהּו‬ ‫איז געזאגט געווארן (תהלים עח‪ ,‬לו) ַוַ ַ‬ ‫מען זאגט ווען מען ברענגט ביכורים‪ .‬פרעגט‬ ‫פיל א גרעסערע קדושה‪ ,‬דעריבער האט ער עס נישט‬ ‫יֶהם ּוִבְִלְׁשֹוָנָ ם ְיְַכַ ְּזּ בּו לֹו‪ ,‬נאר מען דארף‬ ‫ְּּבִפִ ֶ‬ ‫די גמרא (שם פב‪ :).‬מכדי פסוקי נינהו ליקרי –‬ ‫געוואלט מקדש זיין אן אייביגע קדושה‪.‬‬ ‫טאקע באמת שפירן פון טיפעניש פון הארץ‬ ‫דאס זענען דאך סתם פסוקים‪ ,‬פארוואס זאל‬ ‫אבער לויט'ן ראב"ד דארף מען פארשטיין‪:‬‬ ‫אז מען איז אליינס דער באטרעפנדער‪ ,‬עס‬ ‫ער נישט טארן ליינען?! ענטפערט רב אשי‪:‬‬ ‫פארוואס האט מען ארץ ישראל יא מקדש געווען מיט‬ ‫דארף ברענגען א צעבראכנקייט און הכנעה‬ ‫משום דמחזי כשיקרא – עס זעט אויס ווי ער‬ ‫א קדושה עולמית? ער זאגט טאקע א טעם פארוואס‬ ‫אז זה שיש לו אינו שלו‪ ,‬גארנישט איז מיינס‬ ‫זאגט שקר‪ .‬ווייל מען זאגט אין די פסוקים‬ ‫די עזרה און ירושלים נישט‪ ,‬אבער ער זאגט דאך נישט‬ ‫און אלעס איז נאר פונעם אויבערשטן‪ .‬מען‬ ‫(שם ג)‪ִּ :‬כּ י ָָבאִתִ י ֶֶאל ָָה ָָא ֶֶרץ ֲֲאֶׁשׁר ִנְִׁשַּׁבּע ה'‬ ‫פארוואס ארץ ישראל האט מען יא מקדש געווען אויף‬ ‫מיינט טאקע מיך אליינס‪.‬‬ ‫ָלָ ֶֶתת ָלָ נו – און ער האט נישט קיין קרקע‪,‬‬ ‫אייביג?‬ ‫המשך בעמ' הבא‬ ‫המשך בעמ' הבא‬ ‫א‬ ‫אובת יכ תשרפ תשפ"ו‬ ‫‪ -‬לשון רבינו ‪-‬‬ ‫או>ר הסי<פו<ר‬ ‫קיין ירושלים‪ ,‬און די לוים זענען אקעגן געקומען און זיי האבן געזינגען דעם‬ ‫זיי ברענגען דאך (בספר עמק המלך הקדמה ג פ"ד) אמאל איז אריינגעקומען‬ ‫זמר 'ארומימך ה' כי דליתני ולא שמחת אויבי לי'‪.‬‬ ‫צום אר"י הקדוש זיין תלמיד דער מדרש שמואל‪ ,‬האט ער זיך אויפגעשטעלט‬ ‫פאר אים מלא קומתו‪ ,‬און עס איז נישט געווען זיין דרך‪ ,‬האט ער געזאגט‬ ‫דאס קען זיין 'ושמחת בכל הטוב'‪ ,‬אז עס וועט זיין א שמחה של‬ ‫פארוואס ער האט עס געטון‪ ,‬ווייל ער האט געזעהן ר' פינחס בן יאיר איז‬ ‫מצוה‪ ,‬וועט זיין 'ולביתך'‪ ,‬וועלן אראפקומען 'ביתי' די עלטערן פון וואו דער‬ ‫מיטגעגאנגען מיט אים‪ ,‬ווייל ער איז געקומען דעמאלטס פון פדיון שבויים‪,‬‬ ‫אפשטאם איז‪( .‬לשון רבינו מדברות קודש ס"ג כי תבוא תשכ"ה)‬ ‫און ר' פינחס בן יאיר האט דאך כל ימיו עוסק געווען אין די מצוה פון פדיון‬ ‫~‬ ‫שבויים‪ ,‬איבערדעם קומט ער אראפ און גייט מיט מיט דעם וואס איז עוסק‬ ‫אין פדיון שבויים‪ ,‬אז ער האט געזעהן ר' פינחס בן יאיר מיט אים האט ער‬ ‫דער זיידע זכרונו לברכה (ייטב לב ס"פ במדבר) ברענגט די 'מעשה' פון ר'‬ ‫זיך אויפגעשטעלט פאר ר' פינחס בן יאיר‪ .‬דאס האט אן אנדערער נישט‬ ‫יצחק חיות [וואס ער האט געזעהן אין הימל]‪ ,‬מען האט געוויזן פאר איינעם‬ ‫[געוויסט‪ ,‬אפילו] ער אליין האט נישט געוויסט‪( .‬לשון רבינו מדברות קודש ס"ג כי‬ ‫די מלאכים שחורים וואס ער האט באשאפן רחמנא ליצלן‪ ,‬פון יעדן שם וואס‬ ‫תבוא תשכ"ה)‬ ‫ער האט ארויסגעזאגט בלי כוונה האט ער באשאפן מלאכים שחורים‪ .‬אזוי‬ ‫~‬ ‫ברענגט ער‪.‬‬ ‫עס איז ידוע‪ ,‬דער זיידע זכרונו לברכה דער ייטב לב האט אמאל געזאגט‬ ‫טאמער זאגט מען א ברכה בלא כוונה איז א סברא אז מ'זאל נישט זאגן‪,‬‬ ‫ביי די הקפות‪ ,‬ער האט זיך געשטעלט ביי די פערטע הקפה און ער האט‬ ‫ס'איז דאך גאר א חרון אף אויף דעם‪ ,‬יפה שתיקותו מדיבורו‪ ,‬דאס איז 'על‬ ‫געזאגט "פריידטס ענק אידן דער זיידע (דער ישמח משה) איז דא"‪.‬‬ ‫חטא שחטאנו לפניך בווידוי פה'‪ ,‬טייטשט מען‪ ,‬מען האט זיך מתוודה געווען‬ ‫עס איז ידוע וואס שטייט דאך אין זוהר הקדוש (ח"ב ריט‪ ):‬אז ביי א‬ ‫מיטן מויל אן דעם הארץ‪ ,‬דאס אליין איז אויך א חטא‪ .‬נאר וואס דען‪ ,‬די‬ ‫שמחה של מצוה שיקט מען אראפ די אבות פון גן עדן‪ ,‬און זיי טוען זיך‬ ‫חכמים האבן ארויפגעווארפן א חיוב‪ ,‬ווייל רוב עולם זאגט דאך בלי כוונה‪,‬‬ ‫באטייליגן אין דער שמחה‪.‬‬ ‫אזוי ווי עס שטייט נאך אין טור (או"ח סי' ק"א)‪ ,‬האבן די חכמים געמאכט אזוי‪,‬‬ ‫די מצוה [פון ביכורים] איז געשטעלט געווארן מיט שמחה‪ ,‬שטייט‬ ‫ממילא אז די חכמים האבן עס געמאכט מוז מען שוין זאגן‪ ,‬אפילו אין וואס‬ ‫ושמחת בכל הטוב‪ ,‬און די גמרא (פסחים לו‪ ):‬דרש'נט אז עס איז נאר בזמן‬ ‫פאר א מצב מען איז‪ ,‬אפילו מען איז נישט ביי דער בחינה אז מען זאל זיך‬ ‫שמחה‪ .‬און די משנה (ביכורים פ"ג מ"ב) רעכנט דאך אויס‪ ,‬מען איז געגאנגען אין‬ ‫מצמצם זיין ווי עס גיהער צו זיין‪ ,‬דארף מען שוין זאגן ווייל די חכמים האבן‬ ‫יעדע שטאט מיט כלי זמר‪ ,‬זענען זיך צוזאמגעקומען אנשי מעמד און מ'האט‬ ‫געהייסן‪( .‬לשון רבינו מדברות קודש ס"ג כי תבוא תשכ"ז)‬ ‫גענעכטיגט ברחובה של עיר‪ ,‬מצלצלין בצלצול‪ ,‬ביז מען איז ארויפגעקומען‬ ‫המשך אור פרשה‬ ‫המשך אור הדרוש‬ ‫אבער ביי ביכורים וואס מען מוז‬ ‫דעריבער אויב האט מען נישט‬ ‫מען קען ענטפערן אזוי‪ :‬אין די גמרא (גיטין מז‪ ):‬קריגן זיך רבי יוחנן און‬ ‫זיין אין דעם מצב‪ ,‬מען מוז האבן א‬ ‫פאקטיש קיין קרקע אין ארץ ישראל‬ ‫ריש לקיש צי קנין פירות איז כקנין הגוף אדער נישט‪ .‬זאגט רבי יוסף אז‬ ‫קרקע אין ארץ ישראל כדי מען זאל‬ ‫איז עס "מיחזי כשיקרא" ווייל מען‬ ‫ווען נישט רבי יוחנן האלט ווען קנין פירות כקנין הגוף לא מצא ידיו ורגליו‬ ‫זיין מחויב עס צו זאגן‪ ,‬קען מען נישט‬ ‫זאגט עס נישט אמת'דיג פון טיפן‬ ‫בבית המדרש‪ ,‬ווייל רבי יוחנן האלט האחין שחלקו לקוחות הן – ברידער‬ ‫זאגן די פרשה אז עס זאל זיין במקום‬ ‫הארצן‪ .‬ער דארף זיך אמת'דיג‬ ‫וואס צעטיילן זיך מיט א ירושה איז אזוי ווי לקוחות וואס זיי קויפן זיך‬ ‫פון פאקטיש ברענגען ביכורים‪.‬‬ ‫געפונען אין דעם מצב און זמן וואס‬ ‫אויס איינער פונעם צווייטן; און אויב וואלט ער ווען געהאלטן קנין פירות‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען וואס‬ ‫ער קען זאגן "ִהִ ַּגְּדְִּתּ י ַַהּיֹום" און שפירן‬ ‫לא כקנין הגוף וואלט קיינער נישט געקענט ברענגען קיין ביכורים‪ ,‬נאר‬ ‫דער מדרש זאגט אז "ביכורים עתידין‬ ‫די הכנעה אז דער באשעפער האט‬ ‫איינער וואס איז א בן יחיד דער זון פון א בן יחיד ביז יהושע בן נון‪ ,‬ווייל‬ ‫ליפסק"‪ ,‬ווייל אנדערע קרבנות קען‬ ‫אים דאס געגעבן‪.‬‬ ‫קיינער האט מער נישט קיין ירושה אין ארץ ישראל‪ ,‬נאר אלעס איז שוין‬ ‫מען נאך מקיים זיין מיט'ן זאגן‪,‬‬ ‫עס קען זיין וועגן דעם טרעפט‬ ‫פארקויפט‪.‬‬ ‫אבער ביכורים קען מען בכלל נישט‬ ‫מען נישט אין ערגעץ מען זאל זאגן‬ ‫פון די גמרא קומט אויס אז כדי צו קענען ברענגען ביכורים דארף‬ ‫זאגן אויב קען נישט די קריאה זיין‬ ‫אויף ביכורים דעם לשון וואס מען‬ ‫מען האבן א "קנין הגוף" אין ארץ ישראל‪ .‬לויט דעם קען מען זאגן נאך‬ ‫בשלימות‪ ,‬אויב אזוי וואס וועט זיין‬ ‫זאגט אויף אלע אנדערע קרבנות "יהי‬ ‫מער‪ ,‬אז איך מוז צוקומען אז די קדושה פון ארץ ישראל איז געווען א‬ ‫אנשטאט די ביכורים?‬ ‫רצון כאילו הקרבתי" ‪ -‬מען ליינט‬ ‫קדושה עולמית‪ ,‬ווייל נאר וויבאלד אידן האבן א קנין אין ארץ ישראל‬ ‫וועגן דעם זאגט דער מדרש‬ ‫טאקע די פרשה אין די תורה ווען עס‬ ‫וואס איז אן אייביגע קדושה ווערט עס פאררעכנט ווי א קנין הגוף‪,‬‬ ‫אז תפלה איז במקום ביכורים! ווייל‬ ‫איז אין דער זמן קריאה‪ ,‬אבער אז עס‬ ‫אבער אויב וועל איך זאגן אז די קדושה פון ארץ ישראל איז לא קידשה‬ ‫פונקט ווי דער תכלית פון ביכורים‬ ‫זאל זיין במקום הקרבה דאס טרעפט‬ ‫לעתיד לבוא‪ ,‬איז די גאנצע קנין וואס אידן האבן געהאט אין ארץ‬ ‫איז אז עס זאל ברענגען הכנעה‪ ,‬די‬ ‫מען נישט ‪ -‬ווייל אפילו ווען מען האט‬ ‫ישראל בלויז געווען א "קנין פירות"‪ ,‬און לויט דעם וואלט מען קיינמאל‬ ‫זעלבע איז מיט די תפילות; אז מען‬ ‫יא געקענט ברענגען ביכורים‪ ,‬אויב‬ ‫נישט געקענט מקיים זיין די מצוה פון ביכורים‪.‬‬ ‫זאגט אמת'דיגע תפילות פאר'ן בורא‬ ‫האט מען נישט געהאט קיין קרקע‬ ‫כל עולמים‪ ,‬מען ווייסט אז מבעלדיך‬ ‫האט מען עס אויך נישט געטארט‬ ‫דערמיט קען מען פארשטיין פשט אין מדרש‪" :‬כי תבוא אל הארץ‪,‬‬ ‫אין לנו מלך גואל ומושיע אלא אתה‪,‬‬ ‫ליינען‪ ,‬ווייל עס איז מיחזי כשיקרא‪,‬‬ ‫עשה מצוה האמורה בענין שבשכרה תכנס אל הארץ" – דורכ'ן מקיים‬ ‫דאס איז די ריכטיגע הכנעה‪ .‬און‬ ‫ווייל מען קען נישט זאגן ָָה ֲֲא ָָד ָָמה‬ ‫זיין די מצוה פון ביכורים ווערט איבערצייגט אז אידן האבן גע'ירש'נט ארץ‬ ‫טאקע וועגן דעם רופט ער דא אן די‬ ‫ֲֲאֶׁשׁר ָנָ ַַתָּתּה ִּלּ י (שם י)‪.‬‬ ‫ישראל אויף אייביג‪ ,‬ווייל אויב וואלט עס ווען נישט געווען קיין קדושה‬ ‫דריי תפילות מיט אזעלכע לשונות‬ ‫ביי אנדערע קרבנות קען מען‬ ‫עולמית וואלט מען דאך נישט געהאט אין ארץ ישראל קיין ירושה און‬ ‫פון הכנעה‪" :‬נשתחוה‪ ,‬ונכרעה‪,‬‬ ‫ְׂשָׂפ ֵֵתינּו";‬ ‫מקיים זיין "ּוְנְַׁשְּׁלּ ָָמה ָָפִרִ ים ָ‬ ‫קנין הגוף און מען וואלט נישט געקענט ברענגען קיין ביכורים‪ .‬בלויז‬ ‫נברכה"‪ ,‬און דעריבער איז טאקע די‬ ‫איך בין מחויב א קרבן און איך זאג‬ ‫וויבאלד מען איז מקיים די מצות ביכורים שטעלט זיך קלאר ארויס אז די‬ ‫ג' תפילות במקום פון די ביכורים אז‬ ‫די פרשה במקום פון עס ברענגען אין‬ ‫ירושה און קדושה פון ארץ ישראל איז אויף אייביג‪ ,‬און די כניסה צו ארץ‬ ‫עס זאל ברענגען א הכנעה עצומה‪.‬‬ ‫ביהמ"ק‪ ,‬ווייל מען איז דאך באמת‬ ‫ישראל איז א גענצליכער און אייביגער קנין‪.‬‬ ‫ס"ג כי תבוא תשי"ד‬ ‫מחויב און עס איז נישט קיין שקר‪,‬‬ ‫(יום שב"ק תבוא שנת תרצ"ב באתרא קדישא מירון)‬ ‫אובת יכ תשרפ תשפ"ו‬ ‫ב‬ ‫‪ -‬לשון רבינו ‪-‬‬ ‫או>ר הקו<דש‬ ‫יעדן יחיד און אויפן רבים‪' ,‬אויפן כלליות' פארשטייט דען נישט יעדער אז דער 'גאנצער כלל ישראל'‬ ‫פאר דעם צער וואס עס איז נגד בני אדם‬ ‫ברויך רחמים און די 'גאנצע וועלט' ברויך גרויס רחמים‪ ,‬מען זעהט דאך די גלגולי סבות דער בורא כל‬ ‫עולמים פירט דאך די וועלט‪.‬‬ ‫דארף מען האבן שכר אויף דעם עולם‬ ‫דער בורא כל עולמים זאל העלפן עס זאל שוין זיין 'תכלה שנה וקללותיה תחל שנה וברכותיה'‪,‬‬ ‫והיה אם שמוע תשמע בקול ה' אלקיך לשמור לעשות את כל מצותיו אשר אנכי מצוך היום‬ ‫מיר זאלן במהרה געהאלפן ווערן מיט כל מיני ישועות טובות ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬מען זאל האבן די‬ ‫ונתנך ה' אלקיך עליון על כל גויי הארץ (כח א)‪ .‬דערנאך זאגט ער ובאו עליך כל הברכות האלה‬ ‫זכיה עס זאל זיין א נחת רוח פארן באשעפער‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין דערהייבן דעם כבוד שמים בכלל‬ ‫והשיגוך (כח ב)‪[ .‬לכאורה] פארוואס הייבט ער אן קודם 'ונתנך ה' אלקיך עליון' און נאכדעם זאגט ער‬ ‫ובפרט‪ ,‬מען זאל געהאלפן ווערן מיט א ישועה שלימה במהרה‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין במהרה צו זעהן די‬ ‫הערשט 'ובאו עליך כל הברכות האלה'‪ ,‬דאס גיהער דאך שוין צו די ברכות‪.‬‬ ‫ישועה אמיתיית‪ ,‬בהתגלות כבוד שמים עלינו במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫ב) דער מדרש רבה (פ"ז ס"א) רעכנט אויס די אלע מיני ברכות אז מען וועט האלטן די תורה‬ ‫(לשון רבינו מדברות קודש ס"ג כי תבוא תשכ"ב)‬ ‫הקדושה‪ ,‬צום סוף לאזט ער אויס 'אם עשית מצות אתה מתברך בעולם הזה' און נאכדעם 'כך תתברך‬ ‫בעולם הבא'‪ ,‬אלץ – אז מען וועט דבוק זיין אין דער תורה‪ ,‬מנין ממה שקרינו בענין 'והיה אם שמוע‬ ‫תשמע בקול ה' אלקיך'‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואו שטייט דא עפעס אין די פסוקים 'בעולם הזה ובעולם הבא'‪ ,‬עס‬ ‫איז נישטא קיין רמז ורמיזה‪.‬‬ ‫די 'נקודת הלב' איז נישט ווי אזוי עס וואלט‬ ‫נאר לאמיר זעהן‪ ,‬דער אמת דער של"ה הקדוש זאגט (מאמר בית אחרון)‪ ,‬לעולם די אלע ברכות פון‬ ‫געברויכט צו זיין מען איז 'ערום' ויחף‬ ‫דער תורה הקדושה מיינט מען נאר 'רוחניות' לעתיד לבוא אין גן עדן‪ ,‬נאר עס איז געשריבן אויף אזא‬ ‫לשון אז עס זאל זיך אנגיהערן מיט 'גשמיות'‪ .‬שטייט דאך ארויס אין מדרש רבה פרשת עקב (פ"ג ס"ד)‪,‬‬ ‫תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב מרב כל‪ ,‬ועבדת את אויביך אשר ישלחנו‬ ‫די אלע ברכות פון די אבות 'ישמור לך לעתיד לבוא'‪ ,‬און אלעס וואס עס איז דא אויף דעם עולם איז‬ ‫ה' בך ברעב ובצמא ובעירום ובחוסר כל (כח מז‪-‬מח)‪ .‬אין ילקוט ראובני ברענגט ער א ילקוט אין מלכים‬ ‫נאר אויפן שכר פון די 'יסורים' וואס מען האט)א( ‪.‬‬ ‫(רמז קפא)‪' ,‬תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך' מלובש 'ועבדת את אויביך' ערום – נאקעט‪ .‬עס איז א‬ ‫דאס קען זיין פשט אין דעם פסוק (תהלים לא כ) 'מה רב טובך אשר צפנת ליראיך פעלת לחוסים בך‬ ‫פלא‪ ,‬וואו שטייט [דא] עפעס 'מלובש'‪ ,‬מילא ביי 'ערום' קען מען דרש'נען 'בעירום' לשון ערום‪ ,‬אבער‬ ‫נגד בני אדם'‪ ,‬ווייל דער אמת קומט דאך אויס – דער עיקר שכר איז נאר צפון אויף 'לעתיד'‪ ,‬יעצט האט‬ ‫וואו שטייט דארט געמאלדן 'לא עבדת' מלובש‪ .‬ב] און וואס הייסט דאס 'מלובש' און וואס הייסט דאס‬ ‫מען נאר אין שכר פון די 'יסורים'‪ ,‬איבערדעם איז 'מה רב טובך'‪ ,‬קען מען דען זעהן דאס איז נאר 'אשר‬ ‫'ערום'‪.‬‬ ‫צפנת ליראיך' דאס איז אלעס באהאלטן אויף 'לעתיד'‪ ,‬עס איז 'עין לא ראתה אלקים זולתיך'‪ ,‬אבער‬ ‫קען זיין‪ ,‬די מצות ווערן דאך אנגערופן 'לבושים'‪ ,‬עס ווערט אנגערופן 'חלוקא דרבנן'‪ ,‬אזוי ווי מען‬ ‫'פעלת לחוסים בך' עפעס גיסטו דאך יא פעולה 'לחוסים בך'‪ ,‬דאס וואס עס איז 'נגד בני אדם'‪ ,‬דער‬ ‫זאגט אין דער תפלה (לפני לבישת הטלית) 'חלוקא דרבנן לעולם הבא בגן עדן'‪ ,‬מען מאכט זיך א 'לבוש'‪,‬‬ ‫'צער' וואס עס איז 'נגד בני אדם' פאר דעם דארף מען האבן שכר אויף 'דעם עולם'‪.‬‬ ‫און מען ווערט נתעטף ב'חלוקא דרבנן לעולם הבא בגן עדן'‪ ,‬די לבושים וואס מען האט פון תורה און‬ ‫יעצט האט מען נאר שכר פון די 'יסורים' וואס אידן ברויכן האבן ווייל מען איז 'אקעגן די וועלט'‪ ,‬א‬ ‫פון מצות – דאס איז די לבושים מיט וואס מען וועט קומען אויף יענעם עולם‪ ,‬די לבושים פון יעדן‬ ‫איד וואס וויל גיין אין [דרך] אמת און וויל דינען דעם אייבערשטן ברויך האראווען‪[ ,‬אזוי ווי] עס הייבט‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫זיך אהן דער ערשטער סעיף אין שולחן ערוך אורח חיים‪' ,‬ולא יבוש מפני המלעיגים עליו בעבודת‬ ‫ה''‪ .‬ער זאגט נישט מען זאל נישט טון אזוינס וואס מען איז מלעיגים עליו‪ ,‬נאר 'ולא יבוש מבני אדם‬ ‫אין די פריעריגע דורות‪ ,‬אפילו [כאטשיג] דער בעל דבר האט זיך פארלייגט אויף איינצלנע זאכן‪,‬‬ ‫המלעיגים עליו'‪ .‬אפילו אין דורות הראשונים האט מען אויך געהאט 'צו קעמפן' אקעגן די וואס זענען‬ ‫פונדעסוועגן איז יעדער געווען ממולא מיט מצות ומעשים טובים‪ ,‬מען איז געווען מלובש‪ ,‬אבער אין די‬ ‫כנגד התורה וכנגד האמת‪ ,‬אבער דעמאלטס איז דאך נאך געווען א גרויסע וועלט פיל מיט תורה און‬ ‫לעצטע דורות‪ ,‬איז אלעס מיט פגם‪ ,‬מען טוט נישט קיין שום מצוה בשלימות‪ ,‬די 'נקודת הלב' איז נישט‬ ‫מיט יראת שמים‪' ,‬רוב ישראל' זענען געווען כשרים און עובדי ה'‪ ,‬אבער אין די לעצטע דורות 'עיקבא‬ ‫ווי אזוי עס וואלט געברויכט צו זיין‪ ,‬מען איז געכאפט אין יעדן פרט‪ ,‬מען איז ערום ויחף 'ערום יצאתי‬ ‫דמשיחא' איז די [נסיונות] געוואלטיגע נסיונות 'אקעגן די גאנצע וועלט'‪.‬‬ ‫מבטן אמי'‪ ,‬מען איז נאקעט אן לבושים‪.‬‬ ‫ממילא אז דער בורא כל עולמים העלפט‪ ,‬און מען האט די זכיה [צו] דאס אליין אז מען זאל עפעס‬ ‫איבערדעם זאגט ער תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב מרב כל‪ ,‬מען איז‬ ‫טון אזויפיל צו קעמפן פארן כבוד שמים און פאר די תורה הקדושה‪ ,‬האט מען שוין ממילא די 'יסורים'‪,‬‬ ‫געווען מלא מיט תורה ומצות‪ ,‬אפילו מען האט געזינדיגט – מען איז אמאל אריינגעפאלן אין א חטא‪,‬‬ ‫אויסער דער עיקר המצות און דער עיקר העבודה [וואס אויף דעם] איז 'שכר מצוה בהאי עלמא ליכא'‪,‬‬ ‫און דער חטא האט גורם געווען וואס ער האט גורם געווען‪ ,‬פונדעסטוועגן איז מען געווען פול מיט‬ ‫אבער דער 'צער' וואס מען איז 'סובל' חרפות און בושות און בזיונות דאס באצאלט מען שוין דעם שכר‬ ‫תורה ומצות‪ ,‬מען איז נאך אלץ געווען מלובש‪ ,‬מען האט געהאט אויף זיך א מלבוש 'חלוקא דרבנן'‪,‬‬ ‫אויף 'דעם עולם'‪.‬‬ ‫דאס אידישע הארץ איז נאך אלץ געוועזן ברענענדיג צום באשעפער‪ ,‬אבער דער סוף איז – בעיקבא‬ ‫דאס איז דער פשט ובאו עליך כל הברכות האלה והשיגוך‪ ,‬לכאורה די אלע ברכות זענען אויף‬ ‫דמשיחא ועבדת את אויביך בעירום ובחוסר כל‪ ,‬מען איז ערום אן לבושים‪ ,‬דאס קען זיין דער מכוון‬ ‫'לעתיד לבוא' כי תשמע בקול ה' אלקיך‪ .‬נאר 'די ברכה' ונתנך ה' אלקיך עליון על כל גויי הארץ קען‬ ‫אין דעם מדרש‪.‬‬ ‫דאך 'נישט זיין לעתיד'‪[ ,‬ווייל] לעתיד וועט נישט זיין קיין גוים כי אעשה כלה בכל הגוים‪ ,‬דאס מין‬ ‫וועט גארנישט זיין בעולם‪ ,‬עס וועט גארנישט זיין נאר עובדי ה'‪ ,‬און כולם גרים גרורים לעתיד לבוא (ע"ז‬ ‫דער בורא כל עולמים זאל העלפן‪ ,‬מען האט נאך די פאר טאג ביז צו די הייליגע טעג‪ ,‬מען זאל האבן‬ ‫כד‪ ,).‬מוז דאך זיין אז דער ונתנך ה' אלקיך עליון וועט נאך זיין אויף דעם עולם פאר ביאת המשיח‪ .‬על‬ ‫סייעתא דשמיא‪ ,‬עס זאלן נתעורר ווערן לבבות בני ישראל‪ ,‬מען זאל דינען דעם באשעפער באמת‪ ,‬מען‬ ‫כל פנים איז דאס א ברכה 'בעולם הזה'‪ ,‬דאס מוז דאך נאר זיין בעולם הזה‪.‬‬ ‫זאל מתקן זיין וואס מען האט פוגם געווען‪ ,‬מען זאל זוכן דעם אמת'דיגן דרך התורה‪ ,‬מען זאל מעורר‬ ‫נו קען מען דאך קלערן אז [וויבאלד] דער בורא כל עולמים טוט עפעס א ישועה אויף 'דעם עולם'‬ ‫רחמים זיין על ישראל ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬מען ברויך גרויסע ישועות‪ ,‬אידן שטייען די לעצטע צייטן‬ ‫ווערט עפעס אפגערעכנט פאר אידן פון די זכותים און מען וועט 'נישט' האבן 'לעולם הבא'‪ .‬זאגט דער‬ ‫[מיט] גרויס פחד ואימה‪ ,‬ווייסט השי"ת וואס אן איבערגאנג עס ברויך נאך אריבער גיין פאר ביאת‬ ‫פסוק ניין ונתנך ה' אלקיך עליון על כל גויי הארץ דאס איז אויף 'דעם עולם' [און] פונדעסטוועגן ובאו‬ ‫המשיח‪ ,‬וואס די עונות האבן גורם געווען‪ ,‬אזוי ווי מען זעהט בעונותינו הרבים [זענען געווען] אזאלעכע‬ ‫עליך 'כל הברכות האלה' והשיגוך עס וועט נישט ווערן אפגערעכנט פון די ברכות וואס מען האפט‬ ‫חבלי משיח וואס מען האט זיך נישט גערעכנט דערויף‪ ,‬אזוי ווייט האבן די עונות גורם געווען‪.‬‬ ‫אויף 'לעתיד לבוא'‪ ,‬פון דעם וועט גארנישט פעלן‪ ,‬איבערדעם זאגט דאס דער פסוק [צוטיילט] אין‬ ‫דער בורא כל עולמים ירחם על ישראל‪ ,‬מיר זאלן נאך האבן די זכיה צו תשובה טוהן פארן בורא כל‬ ‫צווייען‪ ,‬ווייל דאס איז צוויי זאכן‪.‬‬ ‫עולמים‪ ,‬ער זאל אונז דערלייכטן די אויגן מען זאל גיין בדרך האמת‪ ,‬עס זאל זיין תכלה שנה וקללותיה‪,‬‬ ‫ממילא ברענגט צו דער מדרש צו דעם‪ ,‬דא שטייט 'עולם הזה' און 'עולם הבא'‪ ,‬ווייל דער 'עליון על‬ ‫תחל שנה וברכותיה‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין בהתחדש השנה צו אריינגיין אין א פריש יאר בנחת ובשמחה‬ ‫כל גויי הארץ' איז דאך נאר 'בעולם הזה'‪[ ,‬ווייל] בעולם הבא איז נישטא קיין גוים‪ ,‬און עקסטער שטייט‬ ‫בקדושה ובטהרה‪ ,‬מען זאל זוכה זיין עס זאל נתקדש ווערן שם שמים על ידינו‪ ,‬דאס איז דער עיקר‬ ‫'ובאו עליך כל הברכות האלה' און די אלע ברכות זענען 'לעתיד לבוא'‪[ ,‬ממילא] שטייט דאך 'עולם הזה'‬ ‫תכלית המכוון‪ ,‬און אידן זאלן ניצול ווערן מכל צרה וצוקה בכל מקום שהם‪ ,‬מיר זאלן געהאלפן ווערן‬ ‫און 'עולם הבא'‪ .‬איבערדעם איז רעכט וואס דער מדרש פירט אויס מנין ממה שקרינו והיה אם שמוע‪,‬‬ ‫מיט כל מיני ישועות טובות‪ ,‬עס זאל זיין ישראל אשר בך אתפאר‪ ,‬עס זאל זיין א נחת רוח פארן בורא‬ ‫דארט שטייט דאך צוויי זאכן‪ ,‬ונתנך עליון על כל גויי הארץ [און] ובאו עליך כל הברכות‪ ,‬שטייט דאך‬ ‫כל עולמים‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין צו טון דעם רצון הבורא‪ ,‬און זוכה צו זיין בנחת ובשמחה צו כל מיני‬ ‫'עולם הזה' און 'עולם הבא'‪ ,‬איבערדעם פירט ער אויס איז עס דאפלט‪.‬‬ ‫ישועות טובות במהרה‪ ,‬בהתרוממות קרן התורה וישראל ובהתגלות כבוד שמים עלינו במהרה בימינו‬ ‫דער בורא כל עולמים זאל העלפן‪ ,‬אזוי ווי מיר האלטן שוין א וואך [מיט] געציילטע טעג פאר ראש‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬און אידן ברויכן געהאלפן ווערן‪ ,‬מען זאל נאך האבן די זכיה טון 'תשובה שלימה'‪ ,‬עס איז דאך‬ ‫(לשון רבינו מדברות קודש ס"ג כי תבוא תש"כ)‬ ‫נאך מעגליך עפעס מתקן זיין נאך יעצט אין די 'ימי אלול'‪ ,‬עס ברויך דאך צו זיין א דין ומשפט אויף‬ ‫א‪ .‬ער איז עס מסביר מיט א משל‪ ,‬איינער האט מגדל געווען א יתום‪ ,‬ער האט אים מאכיל ומשקה געווען‪ ,‬ער האט אים אויסגעהאלטן און אויפגעצויגן‪ ,‬און דער יתום האט אים אויך באדינט‪[ ,‬און ער‬ ‫האט געגעבן שכר פארן יתום]‪ ,‬האט ער געמיינט אז דאס איז פארן שכר ווייל ער האט אים באדינט‪ ,‬האט ער געזאגט ניין‪ ,‬דער שכר וואס דו האסט מיך באדינט וועל איך דיר באצאלן שפעטער‪ ,‬און‬ ‫דאס [וואס איך גיב יעצט] איז נאר פאר א קלייניקייט‪ ,‬פאר א שפענדל [וואס דו האסט מיר געהאקט]‪ ,‬דאס זעלבע איז דער שכר פון 'עולם הזה' איז נאר פאר די 'יסורים' וואס מען ליידט‪ ,‬אבער‬ ‫פארן 'עיקר המצות' איז 'שכר מצוה בהאי עלמא ליכא' דאס וועט הערשט זיין לעתיד‪.‬‬ ‫ג‬ ‫אובת יכ תשרפ תשפ"ו‬ ‫או>ר ה<פניני<ם‬ ‫געדארפט שטיין פריער 'ברוך אתה בצאתך' און‬ ‫נאר וויאזוי דען זעט מען אויב ער האט עס אויף זיין‬ ‫א‬ ‫נאכדעם 'ברוך אתה בבואך'‪ .‬די גמרא (בבא מציעא קז‪).‬‬ ‫הארץ‪ ,‬אויב מען גיבט צושטייער און מען העלפט ארויס‬ ‫דרש'נט טאקע צוליב דעם‪' :‬שתהא יציאתך מן העולם‬ ‫די אלע מקומות התורה וואס זענען אין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫איינער וואס גיבט געלט פאר‬ ‫בלא חטא כביאתך לעולם'‪.‬‬ ‫מ'האלט אויף בתי מדרשים מיט אידישע אידן‪.‬‬ ‫ארץ ישראל געפינט ער זיך‬ ‫ביים מקום המקדש ממש און‬ ‫מ'קען זאגן נאך א ביאור פארוואס ס'שטייט קודם‬ ‫(ס"ג כי תבא תשכ"א‪ ,‬דרשה יום א' תולדות תשכ"ז)‬ ‫'ברוך אתה בבואך' און נאכדעם 'ברוך אתה בצאתך'‪,‬‬ ‫לויט ווי די ספרים טייטשן (מתאמרא משמיה דהרה"ק‬ ‫זיינע תפלות גייען ארויף‬ ‫רבי מאיר מפרעמישלאן זי"ע) אויף דעם וואס דער שולחן‬ ‫ערוך הייבט זיך אן אינעם ערשטן סעיף 'יתגבר כארי‬ ‫ב‬ ‫ִֵאנּו ֶֶאל ַַה ָּּמקֹום ַַהֶּזּה ַוַ ִּיּ ֶּּתן ָלָ נּו ֶֶאת ָָה ָָא ֶֶרץ ַַהֹּזּאת (כו‪,‬‬ ‫ַוַ ְיְ ִב ֵ‬ ‫לעשות רצון אביך שבשמים'‪ ,‬און נאכדעם גייט ער על‬ ‫ט)‪.‬‬ ‫פי סדר הסימנים אלע הלכות פונעם גאנצן טאג‪ ,‬און‬ ‫דאס הארץ דארף זיין‬ ‫רש"י זאגט 'אל המקום הזה – זה בית המקדש‪ ,‬אל‬ ‫נאך די הלכות פון תפלת מנחה איז ער ממשיך מיט‬ ‫אנגעפילט מיט שבח והודאה‬ ‫הארץ הזאת כמשמעו'‪ .‬לכאורה איז שווער‪ ,‬פארוואס‬ ‫צום אויבערשטן אז מ'קען‬ ‫די הלכות פון תפלת ערבית מיט אלע דינים וואס איז‬ ‫איז ער מקדים 'ויביאנו אל המקום הזה'‪ ,‬מ'האט דאך‬ ‫נוגע ביינאכט‪.‬‬ ‫נישט געבויט דעם בית המקדש איידער מ'איז אריין‬ ‫אבער דער רמ"א אינעם ערשטן סעיף איז מוסיף‬ ‫מקיים זיין די מצוות‬ ‫אין ארץ ישראל‪ ,‬לפי זה וואלט געדארפט שטיין קודם‬ ‫צום מחבר 'ובשכבו ידע לפני מי הוא שוכב' – אז ווען‬ ‫'ויתן לנו את הארץ' און ערשט נאכדעם 'ויביאנו אל‬ ‫מ'לייגט זיך שלאפן ביינאכט זאל מען וויסן אז מען‬ ‫ָׁשָׁכ ְְח ִּּתי (כו‪ ,‬יג)‪.‬‬ ‫ִמִִּמ ְְצו ֶֶתיָך ְוְ ֹלא ָ‬ ‫ֹלא ָָע ַַב ְְר ִּּתי ּ‬ ‫המקום הזה'?‬ ‫שלאפט פארן אויבערשטנ'ס וועגן‪ .‬שטעלט זיך די‬ ‫רש"י זאגט 'ולא שכחתי – מלברכך על הפרשת‬ ‫דער פשט קען זיין לויט וויאזוי דער רמב"ן‬ ‫קשיא‪ ,‬דאס האט ער געדארפט שטעלן נאך די הלכות‬ ‫מעשרות'‪ .‬דער מזרחי פרעגט‪ ,‬די ברכה אויף הפרשת‬ ‫שטעלט זיך (חידושי הרמב"ן עירובין יז‪ ):‬אויפן יסוד פון‬ ‫פון תפלת ערבית וואו מ'רעכנט אויס אלע דינים פון‬ ‫מעשרות איז דאך נאר מדרבנן‪ ,‬זאגט דער מזרחי אז‬ ‫עירובי תחומין‪ ,‬אז לויטן מאן דאמר אז דער איסור‬ ‫ביינאכט‪ ,‬און פארוואס זאגט ער עס וואו מ'רעדט פונעם‬ ‫ס'מיינט סתם צו לויבן דעם אויבערשטן‪ .‬אבער אויף‬ ‫פון תחומין איז מדאורייתא‪ ,‬וויאזוי האבן חכמינו ז"ל‬ ‫אויפשטיין?‬ ‫דעם איז אויך שווער‪ ,‬ווייל יעדע סארט ברכה איז דאך‬ ‫געקענט אוועקשטעלן דעם דין פון 'עירובי תחומין' אז‬ ‫נאר באמת גייט דער רמ"א ארויף אויף דעם‬ ‫נאר מדרבנן?‬ ‫מיט דעם וואס מען לייגט אן עירוב איז שוין מותר‬ ‫וואס דער מחבר זאגט אז מ'זאל זיך מתגבר זיין כארי‬ ‫נאר לעולם קען מען זאגן אז באמת איז טאקע‬ ‫געווארן צו גיין חוץ לתחום בקום ועשה?‬ ‫אויפצושטיין פון שלאף מיט זריזות‪ ,‬איז שווער די‬ ‫יעדע ברכה נאר א דרבנן‪ ,‬אבער דאס אז מ'זאל אין‬ ‫מרגלא בפומי וואס דער רמב"ן איז מסביר‪ ,‬אז‬ ‫קשיא‪ ,‬וויאזוי נעמט מען די כוחות זיך מתגבר צו זיין‬ ‫הארץ לויבן דעם אויבערשטן‪ ,‬מ'זאל האבן די אמונה‬ ‫דער דעת פונעם מענטש ווערט נאכגעשלעפט נאך זיין‬ ‫כארי גלייך ווען מ'כאפט זיך אויף פון שלאף‪ ,‬יעדע‬ ‫קשור בלב‪ ,‬קען זיין אז דאס איז מדאורייתא‪.‬‬ ‫סעודה‪ ,‬ממילא דארט וואו ער לייגט זיין עירוב דארט‬ ‫דבר שבקדושה דארף דאך אן הכנה אנצוקומען דערצו‬ ‫לויט דעם שטימט זייער גוט דער פסוק 'ְוְ ֹלא‬ ‫איז זיין מחשבה‪ ,‬און אז זיין מחשבה איז דארט איז דאס‬ ‫בדחילו ורחימו‪ ,‬איז וויאזוי קען מען זוכה זיין אז גלייך‬ ‫ָׁשָׁכ ְְח ִּּתי'‪ ,‬און רש"י זאגט 'ולא שכחתי מלברכך'‪ ,‬אז דאס‬ ‫ָ‬ ‫פאררעכנט ווי ער וואלט דארט געווען בפועל‪ ,‬אויב‬ ‫ביים זיך אויפכאפן פון שלאף זאל באפאלן דעם מענטש‬ ‫גייט ארויף אויף דער ברכה בלב וואס דאס איז טאקע‬ ‫אזוי מעג מען שוין גיין נאך צוויי טויזנט אמות‪.‬‬ ‫א יראה צום רבונו של עולם ווי מ'טרעפט אין די‬ ‫מדאורייתא‪ ,‬אז כ'האב נישט פארגעסן צו לויבן דעם‬ ‫ִהְִתַּפְּלְ לּו‬ ‫און מיר טרעפן אין פסוק (מלכים א‪-‬ח‪ ,‬מח)‪ְ' :‬וְ ְ‬ ‫תפילות פון די אמוראים דעם ענין (ברכות טז‪' ):‬ונשכים‬ ‫אויבערשטן בלב‪ .‬אזוי ווי די גמרא דרשנ'ט (מגילה יח‪).‬‬ ‫ֶׁמָך'‪ ,‬אז די‬ ‫ֵֵאֶלֶ יָך ֶּּד ֶֶרְך ַַא ְְר ָָצם וגו' ְוְ ַַהַּבִּיִ ת ֲֲאֶׁשׁר ָּבִּנִיִתִי‪ִ  ‬לִ ְׁש ֶ‬ ‫ונמצא יחול לבבנו ליראה את שמך'‪ ,‬פון וואו קען מען‬ ‫פונעם פסוק (דברים כה‪ ,‬יז) 'ָזָ כֹור ֵֵאת ֲֲאֶׁשׁר ָָעָׂשׂה ְלְ ָך ֲֲע ָָמֵלֵ ק‪,‬‬ ‫תפילות ישראל גייען דורך דעם מקום המקדש‪ .‬אזוי‬ ‫נעמען אזא חשקות גלייך פון שלאף ארויס?‬ ‫זכור בפה לא תשכח בלב'‪ ,‬די זעלבע קען זיין אז דער‬ ‫אויך זאגט די גמרא (ברכות כח‪' ).‬יכוין לבו נגד בית‬ ‫זאגט אויף דעם דער רמ"א‪ ,‬אז דו ווילסט זיך‬ ‫'לא שכחתי' גייט ארויף אויף לויבן דעם אויבערשטן‬ ‫קדשי הקדשים'‪ .‬וועגן דעם אויב מ'איז מתפלל מיט אן‬ ‫קענען מתגבר זיין כארי לעשות רצון אביך שבשמים‬ ‫בלב‪ ,‬וואס דאס איז באמת מדאורייתא‪.‬‬ ‫ערנסטקייט צום הייליגן באשעפער און מ'איז זוכה אז די‬ ‫גלייך ביים אויפשטיין‪ ,‬מוזטו האבן אן הכנה דרבה ביים‬ ‫נאר וואו שטייט עס אין די תורה אז מ'דארף זאגן‬ ‫תפילות זענען עולה בשמי מעל‪ ,‬גייען זיי אריבער דעם‬ ‫זיך לייגן שלאפן‪ ,‬ס'דארף זיין 'ובשכבו ידע לפני מי הוא‬ ‫א שבח פארן באשעפער אפילו נאר בלב‪ ,‬דאס איז מכח‬ ‫מקום המקדש‪ ,‬און ס'ווערט גערעכנט ווי מ'איז דארטן‪.‬‬ ‫שוכב'‪ ,‬אז מ'לייגט זיך ווי אן ערליכער איד דאן שלאפט‬ ‫די סברא וואס די גמרא זאגט (ברכות לה‪' ).‬סברא הוא‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען פארוואס דער פסוק‬ ‫מען איין מיט מחשבות טהורות וקדושות‪ ,‬אזוי קען מען‬ ‫אסור לו לאדם שיהנה מעולם הזה בלא ברכה'‪ ,‬און בפרט‬ ‫איז מקדים 'ַוַ ְיְ ִב ִֵֵאנּו ֶֶאל ַַה ָּּמקֹום ַַהֶּזּה'‪ ,‬ווייל דורכדעם‬ ‫זיך אויפכאפן מיט ריינע מחשבות ווי אן ערליכער איד‬ ‫לויבן דעם אויבערשטן אז מ'קען מקיים זיין א מצוה‬ ‫וואס מ'האט מכוין געווען דאס הארץ נגד בית קדשי‬ ‫און מ'האט די כוחות זיך מתגבר זיין כארי‪.‬‬ ‫דאס איז דאך די גרעסטע הנאה‪ ,‬ס'איז דער גרעסטער‬ ‫הקדשים זענען די תפילות ותחנונים אנגעקומען צום‬ ‫וועגן דעם ווען מ'האלט סוף פונעם יאר און מ'וויל‬ ‫שבח פון א איד אז מ'איז אראפגעקומען אויף דעם עולם‬ ‫מקום המקדש‪ ,‬אזוי איז געווען 'ַוַ ְיְ ִִב ֵֵאנּו'‪ ,‬מ'האט אונז‬ ‫זוכה זיין אריינצוגיין אין א נייעם יאר אין דער בחינה‬ ‫און מ'קען טון דעם רצון הבורא‪ ,‬ווי איז פארהאנען‬ ‫צוגעברענגט 'ֶאֶ ל ַַה ָּּמקֹום ַַהֶּזּ ה'‪ .‬מיטן דעת און מיטן‬ ‫ְּבֹּבֶֹאָך'‪,‬‬ ‫פון 'תחל שנה וברכותיה'‪ ,‬ס'זאל זיין 'ָּבּרּוְך ַַאָּתּה ֶ‬ ‫בעסערס‪ .‬ווי איז דא עפעס חשוב'ער און טייערער‬ ‫רצון זענען מיר דארטן אנגעקומען‪ .‬און אז מ'האט‬ ‫אז גלייך ווען מ'קומט אריין אינעם יאר זאל עס זיין‬ ‫ביי א איד ווי מקיים זיין מצות הבורא‪ ,‬ממילא איז דא‬ ‫זוכה געווען צו קיבול תפילות האט נאכדעם געקענט‬ ‫א געבענטשטע יאר‪ ,‬מוז מען דאך האבן אן הכנה פון‬ ‫אויף דעם די סברא דאורייתא‪ ,‬און אויף דעם האט מען‬ ‫זיין 'ַוַ ִּיּ ֶּּתן ָלָ נּו ֶֶאת ָָה ָָא ֶֶרץ ַַהֹּזּאת' אז מ'זאל באקומען ארץ‬ ‫פריער אנצוקומען דערצו‪ ,‬זאגט אויף דעם דער פסוק‪,‬‬ ‫געזאגט ביי וידוי מעשרות 'ולא שכחתי מלברכך'‪.‬‬ ‫ישראל‪ .‬מה שאין כן אויב מען באקומט עס דורך עוונות‬ ‫אֶתָך'‪,‬‬‫ְּבֵּצ ֶ‬ ‫'ּוָברּוְך ַַאָּתּה ֵ‬ ‫דאס קען נאר זיין אויב ס'וועט זיין ָ‬ ‫(ס"ג כי תבוא תש"כ)‬ ‫אדער דורך פעולות גשמיות ה' ישמרינו‪ ,‬דאס ברענגט‬ ‫אז מ'גייט ארויס פונעם יאר מיט אן התעוררות תשובה‬ ‫דאך די גרעסטע צרות אויף דער וועלט‪ .‬אבער אז‬ ‫ותיקון המעשים‪.‬‬ ‫מ'האט זוכה געווען צו קיבול תפילות דורך 'ויביאנו‬ ‫און איבערדעם זענען די לעצטע פאר טאג פונעם‬ ‫אל המקום הזה'‪ ,‬האט מען געקענט זוכה זיין צו 'ויתן‬ ‫יאר די ימי הרחמים והסליחות‪ ,‬דארף מען האבן סייעתא‬ ‫ג‬ ‫לנו הארץ'‪.‬‬ ‫דשמיא אז מ'זאל זיך קענען אמת'דיג אויסבעטן ביים‬ ‫מ'קען מוסיף זיין‪ ,‬חז"ל זאגן (ירושלמי תרומות פ"ח ה"ד)‬ ‫באשעפער‪ ,‬מ'זאל די זכיה האבן מתקן צו זיין וואס‬ ‫יעדע דבר שבקדושה דארף‬ ‫'כיסא בליבא תליא'‪ ,‬דאס געלט איז געוואנדן אינעם‬ ‫מ'האט פוגם געווען‪ ...‬השי"ת זאל משפיע זיין בלבבות‬ ‫אן הכנה‪ ,‬דעריבער אז מ'וויל‬ ‫הארץ‪ .‬אויב לאזט מען זיך קאסטן געלט פאר ארץ‬ ‫בני ישראל מ'זאל מיר זוכה זיין צו גיין אין דרך האמת‪,‬‬ ‫מ'זאל דורכברעכן דעם ביטערן קטרוג וואס דער עון‬ ‫זוכה זיין צו א געבענטשט יאר‬ ‫ישראל קען מען גלייבן אז מ'האט עס טאקע אויפן‬ ‫הארץ‪ .‬אבער אויב גיבט מען גארנישט פאר ארץ‬ ‫הדור איז גורם‪ .‬און דער באשעפער זאל העלפן אז‬ ‫מוז מען זיך צוגרייטן דערצו‬ ‫ישראל האט מען עס נישט אינזין‪ .‬בלויז אינזין האבן‬ ‫ס'זאל זיין 'ברוך אתה בבואך'‪ ,‬און ביז דערווייל זאל‬ ‫ביים דאווענען ווער ווייסט וואס מ'האט אינזין ביים‬ ‫זיין 'ברוך אתה בצאתך'‪.‬‬ ‫אֶתָך (כח‪ ,‬ו)‪.‬‬ ‫ְּבֵּצ ֶ‬ ‫ּוָברּוְך ַַאָּתּה ֵ‬ ‫ְּבֹּבֶֹאָך ָ‬ ‫ָּבּרּוְך ַַאָּתּה ֶ‬ ‫דאווענען‪ ,‬היינט האט מען אינזין ביזנעס‪ ,‬ער פארגעסט‬ ‫(ס"ג תבא תשכ"א)‬ ‫די מפרשים שטעלן זיך אז על פי דקדוק וואלט‬ ‫גאר און ניטאמאל ווייסט ער וואס אינזין צו האבן‪.‬‬ ‫לנדב זכות הגליון יפנה אל המערכת‪:‬‬ ‫ד‬ ‫‪ 845-662-7267‬או‪samekstein@gmail.com :‬‬