gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

אמרי מנחם שינאווא · Imrei Menachem Shinive — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: אמרי מנחם שינאווא · Imrei Menachem Shinive

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

אמרי מנחם שינאווא · Imrei Menachem Shinive — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫קונטרס‬ ‫אמרי מנחם‬ ‫דברי תורה וסיפורי קודש‬ ‫מאת כבוד קדושת מרן‬ ‫רבינו אברהם מנחם מענדל וואגשאהל זי"ע‬ ‫אדמו"ר משינאווא‬ ‫כי תבא‬ ‫גליון קנ"ו ‪ -‬שנה ד' ‪ -‬שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫· אידיש ·‬ ‫יו"ל ע"י‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫בס"ד‬ ‫להערות והארות‪:‬‬ ‫‪845.459.5954‬‬ ‫‪zy‬‬ ‫לקבלת הקונטרס מדי שבוע‪:‬‬ ‫‪mechonshinova@gmail.com‬‬ ‫צו הערן די‬ ‫דברי כיבושין והתחזקות‬ ‫רופט ‪718-400-7790‬‬ ‫מודעה חשובה‬ ‫מי שרוצה ליקח חלק‬ ‫בההוצאות הגליונות‬ ‫לרגל שמחה משפחתית‪ ,‬יארצייט‪ ,‬וכדו'‬ ‫נא לפנות אל המכון‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫את ֶאל ַה ּכ ֵֹהן ֲא ׁ ֶשר יִ ְהיֶ ה ַּב ָ ּי ִמים ָה ֵהם וְ ָא ַמ ְר ָּת ֵאלָ יו ִה ַּג ְד ִּתי‬ ‫ו ָּב ָ‬ ‫אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ ֲא ׁ ֶשר נִ ׁ ְש ַּבע ה' לַ ֲאב ֵֹתינ ּו‬ ‫ַה ּיוֹם לַ ה' ֱאל ֶֹק ָיך ּ ִכי ָב ִ‬ ‫לָ ֶתת לָ נוּ‪.‬‬ ‫א) רש"י זאגט‪" :‬להגיד שאינך כפוי טובה"‪ .‬לכאורה‪ ,‬דער 'הגדתי'‬ ‫היום איז דאך נישט קיין לשון פון הודאה‪ ,‬נאר ער‬ ‫פארציילט סתם 'כי באתי אל הארץ' אז איך בין אנגעקומען‪ ,‬איז דאך‬ ‫'עיקר חסר מן הספר'‪ ,‬ער וואלט געדארפט זאגן א לשון פון 'הודאה'?‬ ‫ֹ‬ ‫ית וְ ָא ַמ ְר ּ ָת ִל ְפנֵ י ה' ֱאל ֹ ֶק ָ‬ ‫יך ֲא ַר ִּמי א ֵבד ָא ִבי"‪ .‬רש"י זאגט‪" :‬מזכיר‬ ‫ב) "וְ ָענִ ָ‬ ‫חסדי המקום 'ארמי אובד אבי'‪ ,‬לבן בקש לעקור את הכל‬ ‫כשרדף אחר יעקב" – מען דערמאנט דא די חסדים וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט געטון‪ ,‬אז ער האט געראטעוועט יעקב'ן פון לבן‪,‬‬ ‫וואס ער האט אים געוואלט הרג'ענען‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואו ווערט דא‬ ‫דערמאנט דעם חלק‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט געראטעוועט יעקב‬ ‫אבינו? עס שטייט דאך נאר וואס לבן האט געוואלט טון‪ ,‬נו‪ ,‬ווי זעט‬ ‫מען דא די 'חסדי המקום'?‬ ‫ג) רש"י פירט אויס‪" :‬ובשביל שחשב לעשות חשב לו המקום כאילו‬ ‫עשה‪ ,‬שבעובדי כוכבים חושב להם הקב"ה מחשבה כמעשה"‬ ‫– כאטש לבן האט בלויז געטראכט צו הרג'ענען יעקב'ן‪ ,‬זאגט דער‬ ‫פסוק 'אובד'‪ ,‬כאילו ער האט דאס טאקע געטון בפועל‪ ,‬ווייל ביי די‬ ‫גוים רעכנט זיך די 'מחשבה רעה' פונקט ווי א 'מעשה'‪ .‬לכאורה‪ ,‬מען‬ ‫האלט דא אינמיטן דאנקען דעם אייבערשטן אויף זיינע חסדים‪ ,‬נו‪,‬‬ ‫ווי קומט דא אריין דער ענין פון 'מחשבה רעה מצרפה כמעשה'?‬ ‫ד) בכלל דארף מען פארשטיין‪ ,‬פארוואס ביי א גוי ווערט בלויז א‬ ‫'מחשבה רעה' גערעכנט ווי א מעשה‪ ,‬אבער א 'מחשבה‬ ‫טובה' איז נישט נחשב ווי א מעשה‪ ,‬און ביי א איד איז פונקט‬ ‫ג‬ ‫פארקערט; ווי די גמרא זאגט אין קידושין (מ‪ ,).‬אז 'מחשבה טובה‬ ‫הקב"ה מצרפה למעשה‪ ,‬מחשבה רעה אין הקב"ה מצרפה למעשה'‪.‬‬ ‫עס דארף דאך א הסבר?‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫ה) "וַ ֵ ּי ֶרד ִמ ְצ ַריְ ָמה וַ ָ ּי ָגר ָשם ִ ּב ְמ ֵתי ְמ ָעט וַ יְ ִהי ָשם ְלגוי ָ ּגדול ָעצ ּום וָ ָרב"‪.‬‬ ‫זאגט רש"י‪" :‬וירד מצרימה ‪ -‬ועוד אחרים באו עלינו לכלותנו שאחרי‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫זאת ירד יעקב למצרים" – פאר רש"י איז שווער געווען‪ ,‬וואס איז‬ ‫דער המשך פון 'ארמי אובד אבי' צום 'וירד מצרימה'‪ ,‬עס איז דאך‬ ‫נישט געווען אין זעלבן צייט‪ .‬דערפאר ענטפערט רש"י‪ ,‬אז דער 'וירד‬ ‫מצרימה' איז א זאך פאר זיך‪ ,‬אז מען דאנקט דא אויף נאך א חסד‪,‬‬ ‫אז מען איז ניצול געווארן פון פרעה‪ .‬לכאורה איז נאכאלץ נישט‬ ‫פארענטפערט דער המשך הפסוק‪ ,‬וואס ער שטעלט דאס צוזאם אין‬ ‫איין פסוק‪ ,‬כאילו דאס איז געווען איין לאנגע מעשה‪ ,‬אז לבן האט‬ ‫אים געוואלט הרג'ענען און ער איז אנטלאפן קיין מצרים?‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫ו) "וַ ִ ּנ ְצ ַעק ֶאל ה' ֱאל ֵקי ֲאב ֵתינ ּו" וגו' – מיר האבן געשריגן צום‬ ‫אייבערשטן‪ .‬לכאורה‪ ,‬דאס אז אונז האבן געשריגן‪ ,‬איז‬ ‫דאך נישט קיין חלק פון די 'חסדי המקום'‪ ,‬נאר דער עיקר איז דאס‬ ‫וואס ער האט אונז ארויסגענומען פון דארט‪ .‬נו‪ ,‬וואס דארף מען‬ ‫יעצט רעדן פונעם 'ונצעק'?‬ ‫ז) דער מדרש זאגט (ספרי כי תבוא פסקא א)‪" :‬כי תבוא אל הארץ – עשה‬ ‫מצוה האמורה בענין שבשכרה תיכנס לארץ" – דו זאלסט טון‬ ‫די מצוה פון ביכורים‪ ,‬ווייל צוליב דעם וועסטו אריינגיין קיין ארץ‬ ‫ישראל‪ .‬לכאורה‪ ,‬עס זענען דאך פארהאן גאר אסאך 'מצוות התלויות‬ ‫בארץ'‪ ,‬און מיט וואס איז די מצוה פון ביכורים חשוב'ער ווי אלע‬ ‫אנדערע מצוות‪ ,‬אז דאס איז דער עיקר זכות אריינצוגיין קיין ארץ‬ ‫ישראל?‬ ‫ח) רש"י הייבט ָאן אנפאנג פון די תורה‪" :‬בראשית ברא וכו' בשביל‬ ‫ישראל שנקראו ראשית תבואתו" – די וועלט איז באשאפן‬ ‫געווארן צוליב כלל ישראל וואס ווערן אנגערופן 'ראשית'‪ .‬פארוואס‬ ‫טאקע ווערן אידן אנגערופן 'ראשית'?‬ ‫ט) אויך זאגט דארט רש"י‪" :‬בראשית ‪ -‬אמר רבי יצחק לא היה צריך‬ ‫להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה לכם וכו' שאם יאמרו‬ ‫ד‬ ‫אומות העולם לישראל ליסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים‪,‬‬ ‫הם אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא‪ ,‬הוא בראה ונתנה לאשר‬ ‫ישר בעיניו‪ ,‬ברצונו נתנה להם וברצונו נטלה מהם ונתנה לנו" – די‬ ‫סיבה פארוואס די תורה האט אנגעהויבן פון 'בראשית'‪ ,‬כדי די גוים‬ ‫זאלן נישט קענען זאגן פאר אידן 'לסטים אתם' אז עטץ צוגענומען‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫ארץ ישראל פון אונז‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואס איז דער שייכות פון דעם ענין‬ ‫פון פארענטפערן די טענה פון 'לסטים אתם' – צו דעם ענין פון‬ ‫'ישראל שנקראו ראשית'?‬ ‫ׁ‬ ‫"עינֵ י ה' ֱאל ֹ ֶק ָ‬ ‫יך ָ ּב ּה ֵמ ֵר ִשית‬ ‫י) אין פרשת עקב שטייט (דברים יא‪ ,‬יב)‪ֵ :‬‬ ‫ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫ַה ּ ָשנָ ה וְ ַעד ַא ֲח ִרית ָשנָ ה" – דער אייבערשטער איז משגיח אויף‬ ‫ארץ ישראל פון אנפאנג יאר ביז סוף יאר‪ .‬לכאורה וואלט ער‬ ‫געדארפט זאגן 'כל השנה'‪ ,‬און פארוואס איז ער מדגיש דייקא דעם‬ ‫ענין פון 'ראש השנה'?‬ ‫"ל ַמ ַען ּ ִתזְ ְּכר ּו‬ ‫יא) אין דער פרשה פון ציצית שטייט (במדבר טו‪ ,‬מ)‪ְ :‬‬ ‫ֹ‬ ‫ׂ‬ ‫יתם ֶאת ָּכל ִמ ְצו ָתי" – דורך די ציצית וועט איר געדענקען‬ ‫וַ ֲע ִש ֶ‬ ‫און טון אלע מצוות‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואלט ער געדארפט זאגן 'למען תעשו‬ ‫את כל מצותי'‪ ,‬און וואס איז דער ענין פון 'תזכרו'?‬ ‫יעדער איד דארף מעלה זיין די 'ניצוצות' דורכן עסן‬ ‫נאר עס קען אפשר זיין אזוי‪ .‬אלע ספרים ברענגען אראפ פונעם‬ ‫אר"י הק'‪ ,‬אז אין די גשמיות'דיגע מאכלים ליגן באהאלטן‬ ‫'ניצוצות הקדושות' וואס זענען דארט אין גלות‪ .‬און א איד האט א‬ ‫חיוב עס מעלה צו זיין דורכן עסן‪ .‬דאס רופט זיך 'בירור טוב מרע' און‬ ‫'עליית הניצוצין'‪ ,‬וואס יעדער איד איז מתקן דורכן עסן‪ ,‬אז דער 'חלק‬ ‫הטוב'‪ ,‬דער 'אלקות' וואס איז דא דארט – קומט צוריק צום שורש און‬ ‫ווערט מתוקן‪.‬‬ ‫דער עיקר בירור ווערט דורך די הייליגע מחשבות בשעת'ן עסן‬ ‫דער עיקר אופן וויאזוי מען איז מעלה די ניצוצות פונעם מאכל‪ ,‬איז‬ ‫דורכן 'כח המחשבה' בשעת'ן עסן‪ .‬ווייל דער עצם אכילה איז‬ ‫דאך א גשמיות'דיגע פעולה‪ ,‬וואס אויך דער גוי און די בהמה טוען‬ ‫דאס זעלבע‪ .‬אבער דער עיקר כח פון א איד איז די גוטע מחשבות‪,‬‬ ‫ה‬ ‫אז ער עסט כדי צו האבן כח צו דינען דעם אייבערשטן מיט דעם‬ ‫עסן‪ ,‬און אז דורכדעם וואס ער עסט – וועט ער קענען בענטשן ברכת‬ ‫המזון‪ ,‬וכדומה‪ .‬און ווער רעדט נאך פון די הייליגע מחשבות וואס‬ ‫צדיקים טראכטן בשעת'ן עסן‪ ,‬וואס מיר האבן גארנישט קיין השגה‬ ‫דערין‪ .‬און דורך די אלע מחשבות קדושות וואס א איד טראכט‬ ‫בשעת'ן עסן – איז ער מברר דעם 'חלק הטוב' פונעם מאכל און ער‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫הייבט עס אויף צום שורש‪ .‬און כאטש אונז פארשטייען נישט‬ ‫פונקטליך די ענינים פון 'עליית הניצוצין'‪ ,‬אבער אזויפיל קענען מיר‬ ‫פארשטיין‪ ,‬אז דורכדעם וואס א איד טראכט בשעת'ן עסן‪ ,‬אז ער‬ ‫עסט כדי צו טון דעם רצון ה'– ווערט דער גשמיות מתוקן! דורך זיין‬ ‫מחשבה איז געווארן אויסגעפירט דער רצון און כונה וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט געהאט אין דער בריאה! און אויב איז דא אפגעטון‬ ‫געווארן רצון ה' – דורך דעם מאכל‪ ,‬קומט דאך אויס‪ ,‬אז דאס איז‬ ‫נישט סתם א גשמיות'דיגע דבר מאכל‪ ,‬נאר דער גאנצער גשמיות איז‬ ‫געווארן א שטיק רצון ה'! און אט דאס רופט זיך לפי ערכינו 'עליית‬ ‫הניצוצין'‪ ,‬אז די גשמיות'דיגע בריאה האט געהאט אן התעלות‪.‬‬ ‫אויב די 'מחשבה' איז זיך נישט 'מצרף' צום 'מעשה' – קען מען דאך נישט מעלה זיין ניצוצות‬ ‫ביים עסן‬ ‫דאס אלעס איז נאר שייך‪ ,‬אויב מען זאל זאגן אז א 'מחשבה' האט א‬ ‫שייכות מיט די 'מעשה' הגשמי‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬אז די מחשבה וואס‬ ‫מען טראכט בשעת מעשה – טוישט דעם גאנצן 'מעשה'‪ ,‬אז די זעלבע‬ ‫מעשה וואס דער גוי טוט מיט איין סארט מחשבה – איז אבער ווען‬ ‫דער איד טוט דאס מיט א הייליגע מחשבה‪ ,‬איז דאס ווי אן אנדערע‬ ‫סארט מעשה! עס איז אן אנדערע וועלט! עס איז מתקן די גאנצע‬ ‫בריאה כולה!‬ ‫אבער אויב וואלט מען געזאגט‪ ,‬אז א 'מחשבה' איז זיך נישט מצרף‬ ‫מיט די מעשה‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬אז א הייליגע מחשבה איז טאקע‬ ‫זייער א גרויסע זאך פאר זיך‪ ,‬אבער עס איז צו א רוחניות'דיגע זאך‬ ‫צו קענען טוישן די מעשה הגשמי‪ ,‬אויב אזוי איז דאך בכלל נישט‬ ‫שייך דער גאנצער ענין פון 'עליית הניצוצין'‪ ,‬ווייל דאס איז דאך‬ ‫זיכער אז אויב א מענטש וועט בלויז טראכטן הייליגע מחשבות‪,‬‬ ‫אבער בפועל וועט ער נישט עסן – וועט ער נישט קענען דורכדעם‬ ‫מעלה זיין דעם מאכל‪ ,‬נאר עס מוז דייקא צוגיין דורך די גשמיות'דיגע‬ ‫ו‬ ‫פעולה פון עסן‪ .‬און אויב וועט מען זאגן‪ ,‬אז די מחשבה טוישט נישט‬ ‫דעם כח פון דער מעשה‪ ,‬אויב אזוי איז דאך נישטא קיין חילוק צווישן‬ ‫די אכילה פונעם איד ביז צו די אכילה פונעם גוי להבדיל‪ ,‬ווייל אין‬ ‫דער מעשה זענען דאך ביידע גלייך‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי קען די אכילה פונעם‬ ‫איד מתקן זיין דעם מאכל און אויפהייבן דעם חלק הגשמי? מוז דאך‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫זיין אז די מחשבה האט יא א צירוף און א השפעה אויפן מעשה‬ ‫הגשמי‪ ,‬וואס דעמאלט פארשטייט מען‪ ,‬אז די אכילה פון א איד איז‬ ‫גאר אן אנדערע זאך און טוט אויף תיקונים אין אלע עולמות‪.‬‬ ‫איין מחשבת פיגול טוישט דעם גאנצן מעשה‬ ‫און אזוי זעט מען טאקע ביי קדשים‪ ,‬אז אלעס ווענדט זיך אין‬ ‫מחשבה‪ .‬אויב ער טוט א פעולה פון אן עבודה‪ ,‬למשל‪ ,‬ער טוט‬ ‫די מעשה פון 'שחיטה'‪ ,‬און בשעת מעשה טראכט א 'מחשבת חוץ‬ ‫לזמנו' – ווערט די בהמה 'פיגול'‪ .‬ווידער אבער‪ ,‬אויב טראכט ער א‬ ‫מחשבה עס צו עסן אינעם ריכטיגן זמן – איז דאס א כשר'ע קרבן און‬ ‫איז מכפר אויפן בעל הבית‪ .‬זעט מען טאקע‪ ,‬ווי ווייט די מחשבה פון‬ ‫א איד איז זיך מצרף מיטן מעשה‪.‬‬ ‫די גוים האבן א טענה‪ :‬וואס איז ענקער 'אכילת פירות ארץ ישראל' מער ווי אונזער אכילה?‬ ‫דער גאנצער ענין איז זייער נוגע כלפי דעם ענין פון ארץ ישראל‪.‬‬ ‫ווייל מיטן גשמיות'דיגן קוק זעט אויס‪ ,‬אז די מעלה פון ארץ‬ ‫ישראל איז‪ ,‬אז עס איז אן 'ארץ חמדה טובה ורחבה'‪' ,‬זבת חלב ודבש'‪,‬‬ ‫גוטע פירות‪ ,‬מיט געזונטע 'מעינות ותהומות' וכדומה‪ .‬נו אויב אזוי‪,‬‬ ‫האבן דאך טאקע די גוים א שטארקע טענה 'ליסטים אתם'‪ ,‬וואס‬ ‫טוט עטץ אויף אין ארץ ישראל – מער פון אונז? מיר קענען אויך זיצן‬ ‫אין ארץ ישראל און עסן די גוטע פירות פונקט ווי אייך‪ ,‬און מיט‬ ‫וואספארא רעכט האט עטץ צוגענומען ארץ ישראל פון אונז?‬ ‫דער חילוק אין מחשבה בשעת'ן עסן – איז כרחוק מזרח ממערב‬ ‫אבער דער אמת איז‪ ,‬אז כאטש ווען מען קוקט בלויז אויף די 'מעשה'‬ ‫– זעט מען נישט קיין חילוק צווישן דעם איד און דעם גוי‪,‬‬ ‫ווייל ביידע עסן דאך בגשמיות‪ ,‬אבער ווען מען קוקט אויף דער‬ ‫'מחשבה' – זעט מען דאך א געוואלדיגן חילוק כרחוק מזרח ממערב‪,‬‬ ‫ווייל דער גוי עסט די פירות ארץ ישראל בלויז כדי ממלא צו זיין‬ ‫ז‬ ‫זיינע תאוות גופניות‪ ,‬און דער איד טראכט בשעת'ן עסן הייליגע‬ ‫מחשבות‪.‬‬ ‫נאכמער‪ ,‬דער 'חילוק במחשבה' צווישן דעם איד און דער גוי פאנגט‬ ‫זיך ָאן נאך פריער – בשעת'ן אקערן און איינזייען‪ .‬אז דער‬ ‫גוי אקערט און זייעט‪ ,‬כדי ער זאל האבן א גשמיות'דיג לעבן פון עסן‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫און טרינקען‪ .‬אבער דער איד אקערט און זייעט די פעלדער פון ארץ‬ ‫ישראל‪ ,‬כדי ער זאל קענען ברענגען ביכורים‪ ,‬ער זאל קענען געבן‬ ‫תרומה און מעשרות‪ ,‬לקט שכחה ופאה‪ ,‬וכדומה; ווי דער סידורו של‬ ‫שבת (ח"ב דרוש ד' פרק א'א)‪ ,‬איז מאריך אויפן פסוק (איוב מא‪ ,‬ג)‪ִ :‬‬ ‫"מי‬ ‫ׁ‬ ‫ימנִ י וַ ֲא ַש ֵ ּלם"‪ ,‬אז דאס גייט 'בניחותא'‪ ,‬אז דער ערליכער איד‬ ‫ִה ְק ִ ּד ַ‬ ‫וואס זיין גאנצע 'מחשבה' בשעת'ן ארבעטן איז בלויז אז ער זאל‬ ‫קענען מקיים זיין רצון ה' דורכדעם – איז ער כביכול 'מקדים' דעם‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אז נאך איידער דער אייבערשטער האט אים געגעבן די‬ ‫השפעה – האט ער שוין געטראכט בלויז פון עבודת ה'‪.‬‬ ‫אונזער רעכט אויף ארץ ישראל נעמט זיך פון אונזער כח פון 'מחשבה טובה מצרפה למעשה'‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז טאמער זאל מען ווען זאגן‪ ,‬אז 'מחשבה טובה' האט‬ ‫גארנישט קיין פעולה אויף דער מעשה‪ ,‬נאר דער 'מעשה'‬ ‫רעכנט זיך בלויז כמו שהוא – האבן די גוים א גערעכטע טענה אויף‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬אז פארוואס קומט זיך ארץ ישראל פאר די אידן‪ ,‬זיי עסן‬ ‫דאך פונקט ווי אונז‪ .‬אבער וויבאלד מיר זאגן‪ ,‬אז א 'מחשבה טובה'‬ ‫פון א איד איז זיך יא מצרף צו דער מעשה און עס טוישט די גאנצע‬ ‫זאך‪ ,‬אויב אזוי איז זייער טענה פון 'לסטים אתם' נישט קיין טענה‪,‬‬ ‫ווייל ארץ ישראל קומט זיך דייקא פאר אידן‪ ,‬וויבאלד זיי האבן גוטע‬ ‫מחשבות בשעת'ן איינזייען די פעלדער‪ ,‬און אויך שפעטער בשעת'ן‬ ‫עסן די פירות‪ ,‬וואס מיט דעם ווערט דער גאנצער ארץ ישראל‬ ‫דערהויבן צו אסאך א העכערע קדושה! ווייל אלע תבואות און פירות‬ ‫פון ארץ ישראל וואקסן מיט א קדושה פון די הייליגע אידישע‬ ‫מחשבות וואס אידן טראכטן בשעת'ן ארבעטן‪ ,‬און שפעטער ווערן‬ ‫וזל"ק‪" :‬המשכיל וההולך בדרך אהבת אמת של הקב"ה ותורתו ונעשה אצלו‬ ‫א‬ ‫תורתו קבע ועיקר בלבו וכל מחשבתו ודעתו סובב על זה רק לקיים מצות ה'‬ ‫ולעסוק בתורתו‪ .‬ורוצה בקיומן באמת‪ .‬וכל מלאכתו ועסקי פרנסתו וצרכיו צרכי‬ ‫מחייתו הכל המה בדעתו ולבו לעראי וטפל כענין קניית דברים הקטנים הנזכר‪,‬‬ ‫ח‬ ‫הנה מתחלת מחשבת בנין הבית עיקר ויקר בעיניו לקיים מצות ה' ובונה‬ ‫הבית לשם כך כדי שיקיים בו מצות מזוזה או מעקה וכדומה וכל יגיעותיו‬ ‫וטרחותיו הכל יעשה בשביל המצוה כי היא אהובה לו וזה עיקר בעיניו ונותן‬ ‫כל מחשבתו ודעתו ע"ז‪ .‬ויודע בנפשו אשר כל הוצאות בנין הבית הכל תננם‬ ‫הקב"ה לו בכדי לקיים המצוה אשר צוהו‪ .‬ועסק מחייתו וצרכיו שיהיה נעשה‬ ‫בהבית אח"כ הכל לטפל ועראי יחשב אצלו ונדמה לו למציאה שבא אליו שלא‬ ‫בהוצאה כי כל הוצאותיו הכל יחשב אצלו על המצוה שיקיים"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫זיי נאכמער נתעלה דורך די הייליגע אידישע מחשבות וואס אידן‬ ‫טראכטן בשעת'ן עסן די פירות‪ .‬נו‪ ,‬איז דאך פשוט אז דאס קומט זיך‬ ‫דייקא פאר אידישע קינדער‪ ,‬און נישט פאר די גוים‪.‬‬ ‫די גוים קענען נישט צושטעלן דעם 'כח המחשבה' – דערפאר האט מען צוגענומען ארץ ישראל‬ ‫פון זיי‬ ‫און אפילו אויב די גוים וועלן קומען און טענה'ן‪ ,‬אז זיי וועלן אויך‬ ‫צושטעלן הייליגע מחשבות ביים באארבעטן די פעלדער און‬ ‫שפעטער ביים עסן די פירות – אפילו לו יצוייר אויב עס וואלט‬ ‫געקענט זיין אזא זאך – זאגט מען זיי אבער‪ ,‬אז ביי אייך איז א‬ ‫'מחשבה טובה' זיך נישט מצרף צום 'מעשה'‪ ,‬ממילא‪ ,‬אפילו אויב‬ ‫עטץ וועט האבן גוטע מחשבות בשעת'ן ארבעטן אדער עסן – וועט‬ ‫עטץ גארנישט אויפטון דערמיט‪ ,‬ווייל דאס וועט גארנישט טוישן‬ ‫אינעם מעשה! עס וועט גארנישט מוסיף זיין אין דער קדושה און‬ ‫מעלה פון ארץ ישראל‪ .‬און ממילא‪ ,‬באלאנגט ארץ ישראל דוקא פאר‬ ‫אידישע קינדער וואס ביי זיי איז יא די 'מחשבה טובה' זיך מצרף מיט‬ ‫דער 'מעשה'‪ ,‬און זיי הייבן אויף גאנץ ארץ ישראל מיט זייערע הייליגע‬ ‫מחשבות‪.‬‬ ‫אידן שטאמען פון דער 'מחשבה טובה' פונעם אייבערשטן – דערפאר איז זייער מחשבה טובה‬ ‫אזוי חשוב‬ ‫עס קען אפשר זיין‪ ,‬די סיבה פארוואס ביי אידן איז 'מחשבה טובה‬ ‫מצרפה למעשה'‪ .‬ווייל דער כלל איז דאך "סוף מעשה במחשבה‬ ‫תחלה" – דער 'מעשה' וואס קומט ארויס שפעטער‪ ,‬איז געבינדן צום‬ ‫'מחשבה' וואס מען האט געטראכט באלד אין אנהייב‪ .‬און דער מדרש‬ ‫זאגט (ב"ר א‪ ,‬ד)‪" :‬ישראל עלו במחשבה תחלה" – אידן זענען געווען אין‬ ‫דער 'מחשבה' פונעם אייבערשטן איידער ער האט באשאפן די‬ ‫וועלט‪ ,‬און די גאנצע וועלט האט דאך דער אייבערשטער באשאפן‬ ‫בלויז 'להטיב לבריותיו'‪ ,‬קומט דאך אויס‪ ,‬אז דער שורש פון כלל‬ ‫ט‬ ‫ישראל איז דער 'מחשבה טובה' פונעם אייבערשטן‪ ,‬וואס דארט איז‬ ‫מקושר אלע 'מעשים טובים' וואס קומען שפעטער ארויס‪ ,‬און‬ ‫דערפאר ביי אידן איז 'מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה'‪ ,‬ווייל‬ ‫זייער גאנצער שורש איז די 'מחשבה תחלה' וואס דער אייבערשטער‬ ‫כביכול האט געטראכט 'להטיב'‪ .‬ווידער אבער‪ ,‬די 'מחשבה רעה' איז‬ ‫מען נישט מצרף למעשה‪ ,‬ווייל דאס איז נישט דער שורש פונעם איד‪,‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫א איד האט נישט קיין שייכות מיט 'רע'‪ .‬און אפילו אויב ער טראכט‬ ‫אדער טוט חלילה אן עבירה‪ ,‬איז דאס נישט דער עצמיות'דיגער‬ ‫מענטש‪ ,‬נאר לפי שעה איז ער אהין פארבלאנדזשעט געווארן דורכן‬ ‫יצר הרע‪.‬‬ ‫גוים שטאמען פון דער מחשבה צו באשאפן רע – דערפאר איז זייער 'מחשבה רעה' פונקט ווי א‬ ‫'מעשה'‬ ‫אבער דער גוי איז פארקערט‪ ,‬זיין שורש איז פון דער 'מחשבה' וואס‬ ‫דער אייבערשטער כביכול האט געטראכט צו באשאפן די‬ ‫סטרא אחרא‪ ,‬וואס פון דארט נעמט זיך די אלע קליפות און יצר הרע‪.‬‬ ‫ממילא‪ ,‬איז בלויז ביי א 'מחשבה רעה' וואס דער גוי טראכט‪ ,‬איז‬ ‫דאס נחשב ווי א מעשה‪ ,‬צוליב דעם כלל פון 'סוף מעשה במחשבה‬ ‫תחלה'‪ ,‬דארט איז ער געווען אינעם 'מחשבה תחלה' פון 'רע'‪ ,‬אבער‬ ‫ביי א גוטע מחשבה‪ ,‬האט ער נישט קיין שייכות מיטן 'עלו במחשבה‬ ‫תחלה'‪ ,‬און דערפאר איז דאס נישט 'נחשב למעשה'‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫די ביידע ענינים זענען מקושר איינס מיטן צווייטן‪ ,‬אז אויב איז‬ ‫'מחשבה טובה מצרפה למעשה' איז די 'מחשבה רעה' נישט נחשב‬ ‫כמעשה‪ ,‬און אויב איז 'מחשבה רעה' יא נחשב כמעשה‪ ,‬איז די‬ ‫מחשבה טובה נישט נחשב כמעשה‪ ,‬ווייל דאס איז איינס תלוי אינעם‬ ‫אנדערן‪.‬‬ ‫בראשית בשביל ישראל – דערפאר האבן נישט די גוים קיין טענה אויף ארץ ישראל‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם שייכות פון די צוויי ענינים אין רש"י‪:‬‬ ‫"בראשית בשביל ישראל שנקראו ראשית" – אידן ווערן‬ ‫אנגערופן 'ראשית'‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויף 'מחשבה'; ווי עס שטייט‬ ‫'ראשית חכמה'‪ ,‬ווייל כלל ישראל איז געווען אינעם 'ראשית'‪ ,‬אינעם‬ ‫אייבערשטנ'ס 'מחשבה תחלה'‪ ,‬וואס ער האט באשאפן די גאנצע‬ ‫וועלט צוליב די דאזיגע 'מחשבה' פון האבן א כלל ישראל‪ .‬און‬ ‫דערפאר זאגט רש"י ווייטער‪" :‬בראשית ‪ -‬אמר רבי יצחק וכו' שאם‬ ‫י‬ ‫יאמרו אומות העולם לישראל ליסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה‬ ‫גוים הם אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא הוא בראה ונתנה‬ ‫לאשר ישר בעיניו ברצונו נתנה להם וברצונו נטלה מהם ונתנה לנו" –‬ ‫די גאנצע טענה וואס די גוים טענה'ן אויף ארץ ישראל – ווערט בטל‬ ‫מכח דעם 'ראשית'! ווייל נאכדעם וואס מען זעט דא די גרויסקייט‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫פון די 'מחשבה טובה' פון אידן‪ ,‬וואס דאס ווערט גערעכנט פונקט ווי‬ ‫א 'מעשה' – וויבאלד זיי זענען 'עלו במחשבה תחלה' און 'סוף מעשה‬ ‫במחשבה תחלה' – אויב אזוי קומט זיך זיי ארץ ישראל! ווייל נאר זיי‬ ‫קענען אויפהייבן די קדושה פון ארץ ישראל‪ ,‬דורכן עסן דארט די‬ ‫פירות מיט הייליגע מחשבות! און דערפאר האט דער אייבערשטער‬ ‫דאס צוגענומען פון די כנענים און עס געגעבן צום כלל ישראל‬ ‫וועלכע ווערט אנגערופן 'ראשית'‪.‬‬ ‫היום כי באתי – היינט בין איך אנגעקומען קיין א"י ווייל דאס איז געווען דער ציל פונעם‬ ‫אריינקומען‬ ‫"ה ַ ּג ְד ּ ִתי ַה ּי ֹום ַלה' ֱאל ֹ ֶק ָ‬ ‫יך ִּכי‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם פסוק‪ִ :‬‬ ‫אתי ֶאל ָה ָא ֶרץ" – איך וויל זאגן‪ ,‬אז היינט בין איך אנגעקומען‬ ‫ָב ִ‬ ‫קיין ארץ ישראל! כאטש איך בין שוין אנגעקומען פערצן יאר צוריק‬ ‫– בשעת ווען מען האט געמאכט דעם 'כיבוש וחילוק' – אבער מיין‬ ‫'מחשבה' איז א גאנצן צייט געווען פארנומען בלויז מיט דעם‪ ,‬אז אלץ‬ ‫וואס איך ארבעט און אקער די פעלדער איז נאר‪ ,‬כדי איך זאל קענען‬ ‫מקיים זיין די מצוות התלויות בארץ – וואס די ערשטע מצוה איז די‬ ‫מצוה פון ביכורים‪ ,‬און יעצט אז איך האב זוכה געווען צו ברענגען‬ ‫ביכורים‪ ,‬איז עס ביי מיר כאילו איך בין היינט אנגעקומען! ווייל אלע‬ ‫מעשים זענען געווען מצורף מיט דער מחשבה פון ברענגען ביכורים‪.‬‬ ‫און דערפאר ווערט ביכורים אנגערופן 'ראשית'‪( ,‬חוץ פונעם פשוט'ן טעם‬ ‫אז דאס איז די ערשט‪-‬געצייטיגטע פירות)‪ ,‬וויבאלד די גאנצע מחשבה פונעם‬ ‫איד – וועלכע ווערט אנגערופן 'ראשית חכמה' – איז א גאנצן צייט‬ ‫געווען מקושר צו דער מצוה‪.‬‬ ‫ארמי אובד אבי – ער האט געוואלט מכניע זיין די 'מחשבה טובה' פון אידן‬ ‫דער לבן הארמי איז דאך געווען א 'רמאי'‪ ,‬וואס דער יסוד דערפון‬ ‫איז 'מחשבה רעה'‪ ,‬ווייל אלע רמאות'ן זענען דאך בלויז‬ ‫מחשבות וואס מען טראכט אין הארצן עצות רעות‪ ,‬און מען זאגט עס‬ ‫אי‬ ‫נישט מיטן מויל‪ .‬און דורכדעם האט ער פרובירט צו פארנארן יעקב'ן‪.‬‬ ‫דאס ווייזט‪ ,‬אז דא האט זיך אפגעטון א מלחמה איבער דעם ענין פון‬ ‫'מחשבה'‪ ,‬וואס לבן – דער מקור פון 'מחשבה רעה' האט פרובירט‬ ‫מיט אלע כוחות מכניע צו זיין דעם כח פון יעקב אבינו'ס 'מחשבות‬ ‫טובות'‪ ,‬אז עס זאל נישט משפיע זיין אויפן מעשה‪ .‬נאר ער זאל זיין‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫פונקט ווי ביי די גוים‪ ,‬וואס א 'מחשבה טובה' איז זיך נישט מצרף‬ ‫ֹ‬ ‫"א ַר ִּמי א ֵבד ָא ִבי" – 'אבי' איז‬ ‫מיטן מעשה‪ .‬און דאס זאגט דער פסוק‪ֲ :‬‬ ‫א לשון פון 'רצון'‪ ,‬לבן האט געוואלט מאכן פארלירן דעם כח פון דעם‬ ‫גוטן רצון וואס א איד האט במחשבה‪ ,‬און מיט דעם וויל ער פוגם זיין‬ ‫און מכניע זיין דעם טיפסטן פנימיות'דיגן ניצוץ פון א איד‪ ,‬וואס דאס‬ ‫'א ַבד'‬ ‫איז דער 'בחינת ראשית' פון א איד‪ .‬און דער פסוק זאגט נישט ָ‬ ‫ֹ‬ ‫– לשון עבר‪ ,‬נאר 'או ֵבד' – לשון הוה‪ ,‬ווייל דער לבן טוט נאך עד היום‬ ‫הזה‪ ,‬וואס ער ארבעט אויף דעם כסדר‪ ,‬אז דער מחשבה טובה פון‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬זאל ווערן אפגעשוואכט און נכנע‪.‬‬ ‫לעקור את הכל – אויב ברענגט מען אונטער דעם 'כח המחשבה' – ווערט אלעס נעקר רח"ל‬ ‫און אויף דעם זאגט רש"י‪" :‬לבן בקש לעקור את הכל" – טאמער‬ ‫וואלט חלילה לבן מצליח געווען אויסצורייסן דעם כח פון‬ ‫'מחשבה טובה' – וואלט געווארן 'אויס וועלט'! ווייל אויב איז נישטא‬ ‫ביי א איד דער כח פון 'מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה' – איז‬ ‫די גאנצע בריאה לבטלה! ווייל דער גשמיות וועט נישט קענען האבן‬ ‫קיין שום 'עליה' און תכלית! דער 'אבדון' וואלט געווען ָאן קיין שיעור‬ ‫און ָאן קיין ערך‪ ,‬עס וואלט געווען בלויז קלקול – ָאן קיין שום תיקון‬ ‫רח"ל!‬ ‫א חלק פון די חסדי המקום איז 'ארמי אובד אבי' – אז 'נאר' ביים גוי איז 'מחשבה רעה הקב"ה‬ ‫מצרפה למעשה'‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען די ווערטער פון רש"י‪" :‬מזכיר חסדי המקום‬ ‫ארמי אובד אבי" – מען וויל דא דערציילן די חסדי המקום וואס‬ ‫דער אייבערשטער האט אונז געטון‪ .‬און וואס זענען די חסדי המקום?‬ ‫זאגט רש"י‪" :‬ובשביל שחשב לעשות חשב לו המקום כאילו עשה‪,‬‬ ‫שבעובדי כוכבים חושב להם הקב"ה מחשבה כמעשה" – דאס גופא‬ ‫וואס מען רעכנט פארן גוי די 'מחשבה רעה' פונקט ווי א 'מעשה' –‬ ‫דאס איז דער גרעסטער חסד השם! ווייל פון דעם איז דאך‬ ‫בי‬ ‫אויפגעדרינגען‪ ,‬אז ביים איד רעכנט מען נאר די 'מחשבה טובה' ווי א‬ ‫מעשה‪ ,‬ווייל דאס איז דאך תלוי איינס אינעם צווייטן‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫איז דער גאנצער קיום פון כלל ישראל‪ ,‬ווייל נאר דורכדעם קען מען‬ ‫מתקן זיין דעם גשמיות‪ ,‬און נאר בזכות זה האבן מיר באקומען ארץ‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫דער תיקון פון 'גלות מצרים' איז געווען מעלה צו זיין ניצוצות‬ ‫דער עבודת ישראל (פר' מקץ ד"ה ויצברב) און אלע ספרים‪ ,‬ברענגען‬ ‫אראפ פונעם אר"י הק'‪ ,‬אז אין מצרים זענען געווען פארווארפן‬ ‫אסאך 'ניצוצות הקדושים' פונעם חטא אדם הראשון‪ ,‬און אידן‬ ‫האבן געדארפט דארט אריינגיין אין גלות‪ ,‬כדי אויפצוהייבן די אלע‬ ‫ניצוצות‪ .‬און דער אר"י הק' זאגט‪ ,‬אז מען האט טאקע ארויסגענומען‬ ‫פון מצרים צוויי הונדערט און צען ניצוצות‪ ,‬און עס איז מרומז אין‬ ‫פסוק (שמות יב‪ ,‬לח)‪" :‬וְ ַגם ֵע ֶרב ַר"ב ָע ָלה ִא ּ ָתם"‪.‬‬ ‫מיטן כח פון 'ונצעק' – וואס זיי האבן 'געטראכט' פון זייער רוחניות'דיגער מצב – האבן אידן‬ ‫מעלה געווען די ניצוצות‬ ‫לכאורה‪ ,‬אידן זענען דאך געווען דארט אין די מ"ט שערי טומאה‪ ,‬נו‪,‬‬ ‫מיט וועלכן כח האבן זיי אויפגעהויבן די ר"ב ניצוצות‬ ‫הקדושות? נאר דאס איז געווען דורכדעם וואס זיי האבן געשריגן‬ ‫ׂ‬ ‫צום אייבערשטן; ווי עס שטייט (שמות ב‪ ,‬כג)‪" :‬וַ ֵ ּי ָאנְ ח ּו ְבנֵ י יִ ְש ָר ֵאל ִמן‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫ֹ‬ ‫ָה ֲעב ָדה וַ ִ ּיזְ ָעק ּו וַ ּ ַת ַעל ַשוְ ָע ָתם ֶאל ָה ֱאל ִקים ִמן ָה ֲעב ָדה"‪ .‬אבער לכאורה‪,‬‬ ‫וואס איז געווען דער אויפטוה פון דעם שרייען‪ ,‬זיי האבן דאך‬ ‫געשריגן 'מן העבודה'‪ ,‬צוליב די גשמיות'דיגע יסורים וואס זיי האבן‬ ‫דארט געהאט‪ ,‬און נישט צוליב דעם רוחניות'דיגן שפל המצב‪ ,‬נו אויב‬ ‫אזוי‪ ,‬וויאזוי קענען די ניצוצות הקדושות נתעלה ווערן דורכדעם?‬ ‫נאר דא איז ווייטער געווען דער כח פון מחשבה טובה‪ ,‬ווייל דער זרע‬ ‫וזל"ק‪" :‬ויצבר יוסף בר כחול הים הרבה מאוד וגו'‪ .‬דאיתא בכתבים כי כל עיקר‬ ‫ב‬ ‫עבודתנו מאז ומקדם להגביה שפלים המה הניצוצין קדישין ולהוציא יקר‬ ‫מזולל ללקט רפ"ח ניצוצין שנפלו במצולות וכו' וזה עיקר העבודה לקבצם‬ ‫ולהשיבם למקורם‪ .‬ונודע כי ממצרים הוציאו רק ר"ב ניצוצין ונשאר לנו לתקן‬ ‫עוד פ"ו על ידי מעשנו ועבודתנו דבר יום ביומו‪ ,‬וכו'‪ ,‬ולכן הכתוב אומר ויצבר יוסף‬ ‫ב"ר‪ ,‬הם ר"ב ניצוצין‪ .‬הרבה מא"ד‪ ,‬אותיות אד"ם שם מ"ה שעל ידי זה השם הוא‬ ‫התיקון למלכין דמיתו להעלות הניצוצין קדישין‪ .‬עד כי חדל לספור כי אין מספר‪,‬‬ ‫גי‬ ‫רצ"ל שאח"כ העלה אותם לבחינת אי"ן הם העולמות הרמים והנשאים שרשי‬ ‫הניצ"ק והרימם ונשאם ונטלם לעולמות הגבוהים למעלה ממספר וחשבון‪ ,‬וזה‬ ‫וילקט יוסף את כל הכסף‪ ,‬כי חלילה לזרע יעקב אבינו ע"ה ולצדיק יסוד עולם‬ ‫שיהיה מגמתו לאסוף ולצבור כסף וזהב כדרך המוני עם‪ ,‬רק היתה כוונתו לשם‬ ‫שמים ללקט הניצוצות קדישין ואהבתם וחמדתם הנקרא בלשון כסף כי נכסוף‬ ‫נכספתה (בראשית לא‪ ,‬ל)‪ .‬ויבא איתם ביתה פרעה תחת ידו‪ ,‬וממילא אח"כ‬ ‫יקל לבני ישראל להוציא הניצ"ק המכונסין ואסופים ולעשות מצרים ככתוב‬ ‫(שמות יב‪ ,‬לו) וינצלו את מצרים"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫קודש (פר' וארא ד"הג) און נאך ספרים זאגן‪ ,‬אז כאטש זיי האבן געשריגן‬ ‫איבער דעם גשמיות‪ ,‬אבער אין הארצן האבן זיי געשריגן איבער דעם‬ ‫רוחניות‪ ,‬אז זיי קענען נישט דינען דעם אייבערשטן ווי עס דארף צו‬ ‫זיין‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז דער גאנצער 'יציאת מצרים' – וועלכע מיינט‪,‬‬ ‫ארויסצונעמען די אלע ניצוצות הקדושות פון מצרים – איז געווען‬ ‫בלויז דורכן כח פון מצרף זיין די 'מחשבה' – וואס זיי האבן געשפירט‬ ‫א צער אין הארץ איבער זייער רוחניות'דיגער מצב ‪ -‬צום 'מעשה' –‬ ‫וואס זיי האבן געשריגן מיטן מויל איבער זייער גשמיות'דיגע מצב‪,‬‬ ‫און נאר דורכדעם האט מען געהאט דעם אויפטוה פון 'גלות מצרים'‪,‬‬ ‫ביז מען האט געקענט ארויסגיין פון מצרים מיט די ר"ב ניצוצין‪ .‬וואס‬ ‫נאר דורכדעם וואס מען איז דורכגעגאנגען דעם 'גלות מצרים' און‬ ‫אויפגעטון דארט דעם 'בירור' – האט שפעטער געקענט זיין א 'מתן‬ ‫תורה' און א 'כניסה לארץ ישראל'‪.‬‬ ‫ארמי אובד אבי – דורכן כח פון 'מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה' – וירד מצרימה‬ ‫ֹ‬ ‫"א ַר ִּמי א ֵבד ָא ִבי" –‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם המשך הפסוק‪ֲ :‬‬ ‫לבן האט געוואלט מכניע זיין דעם כח המחשבה פון יעקב‬ ‫אבינו‪ ,‬וואס דורכדעם וואלט נישט געקענט זיין קיין 'גלות מצרים' –‬ ‫וויבאלד דער גאנצער גלות איז געווען בלויז מברר צו זיין די ניצוצות‬ ‫הקדושות פון דארט‪ .‬זאגט דער פסוק‪" :‬וַ ֵ ּי ֶרד ִמ ְצ ַריְ ָמה" – יעקב אבינו‬ ‫איז יא אראפגעגאנגען קיין מצרים ארויסצונעמען פון דארט די‬ ‫ניצוצין הקדושים‪ ,‬ווייל לבן האט נישט מצליח געווען מכניע צו זיין‬ ‫דעם 'כח המשחבה' פון אידן‪ ,‬נאר אידן זענען געבליבן מיטן כח פון‬ ‫ׁ‬ ‫'מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה'‪ .‬און טאקע‪" :‬וַ ָ ּי ָגר ָשם ִ ּב ְמ ֵתי‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫ְמ ָעט וַ יְ ִהי ָשם ְלגוי ָ ּגדול ָעצ ּום וָ ָר"ב" – ער האט טאקע מלקט געווען די‬ ‫צוויי הונדערט און צען ניצוצין‪ ,‬ווי עס באטרעפט ר"ב‪ ,‬וואס דאס‬ ‫אלעס איז נאר געווען דורכן כח פון 'מחשבה טובה'; און וויאזוי איז‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫דאס געווען? זאגט דער פסוק ווייטער‪" :‬וַ ִ ּנ ְצ ַעק ֶאל ה' ֱאל ֵקי ֲאב ֵתינ ּו"‬ ‫די‬ ‫וזל"ק‪" :‬וכעין זה מצינו הענין במצרים‪ ,‬דכתיב (שמות ב‪ ,‬כד) וישמע אלקים את‬ ‫ג‬ ‫נאקתם‪ ,‬וכתיב (שם ו‪ ,‬ה) וגם אני שמעתי את נאקת בני ישראל‪ ,‬וידוע שנאקה‬ ‫הוא בלב לבד‪ ,‬ששמע יתברך את תשוקת לבם לעובדו ית"ש כראוי בדיבור‬ ‫קדוש‪ ,‬והם בעצמם ביקשו רחמים על דבר זה שנתרחקו מאתו ית"ש‪ ,‬וצעקו על‬ ‫זה לו ית"ש‪ ,‬וזהו שנאמר (שם ב‪ ,‬כג) [ויאנחו בני ישראל] מן העבודה‪ ,‬פירוש על‬ ‫עבודתו יתברך שאינו כראוי‪ ,‬על זה צעקו לו ית"ש‪ ,‬ושמע השי"ת ועזר להם"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫– דורכדעם וואס מיר האבן געשריגן צום אייבערשטן‪ ,‬וואס דארט‬ ‫איז געליגן א מחשבה טובה פון שרייען אויף רוחניות – דורכדעם‬ ‫האבן מיר ארויסגענומען אלע ניצוצות הקדושות פון מצרים‪ .‬און‬ ‫דאס איז אלעס נאר דורכדעם וואס לבן האט נישט מצליח געווען‬ ‫מיט זיין מלחמה קעגן מחשבה‪ ,‬און דורכדעם וואס אידן האבן דעם‬ ‫כח פון מחשבה טובה‪ ,‬זענען מיר געווארן אזא 'גוי גדול עצום ורב'‪,‬‬ ‫אזא קומה שלימה פון 'ששים רבוא נשמות ישראל' – קעגן ששים‬ ‫רבוא אותיות התורה‪.‬‬ ‫ראשית פרי האדמה אשר נתת לי – גאנץ ארץ ישראל איז צוליב דעם 'ראשית המחשבה' פונעם‬ ‫איד‬ ‫און ער פירט אויס‪" :‬וְ ַע ּ ָתה" – און יעצט‪ ,‬נאכדעם וואס איך זעה ווי‬ ‫"ה ֵ ּנה‬ ‫ווייט עס גייט דער כח פון דער מחשבה טובה פון א איד‪ִ ,‬‬ ‫ׁ‬ ‫אשית ּ ְפ ִרי ָה ֲא ָד ָמה" – ברענג איך יעצט די 'ביכורים' וואס‬ ‫אתי ֶאת ֵר ִ‬ ‫ֵה ֵב ִ‬ ‫דאס איז דער 'ראשית חכמה'‪ ,‬דאס איז געווען מיין 'מחשבה טובה' א‬ ‫גאנצן צייט בשעת'ן אקערן און זייען‪ ,‬וואס איך האב כסדר אינזין‬ ‫געהאט די הייליגע מחשבה‪ ,‬אז אלץ וואס איך טוה איז‪ ,‬כדי איך זאל‬ ‫אנקומען צום תכלית צו ברענגען ביכורים‪ .‬און דערפאר זאגט ער‪:‬‬ ‫ׁ‬ ‫"א ֶשר נָ ַת ּ ָתה ִ ּלי ה'" – צוליב דעם האסטו געגעבן ארץ ישראל פאר‬‫ֲ‬ ‫מיר‪ ,‬און נישט פאר די גוים! אלעס איז בלויז צוליב דעם 'כח המחשבה'‬ ‫וואס אונז אידן פארמאגן‪ ,‬וואס דורכדעם איז דער גאנצער גשמיות‬ ‫געווארן א שטיק 'רצון הבורא'! ווייל אלעס ווערט מתוקן און נתעלה‬ ‫נאר דורכן מחשבה טובה‪.‬‬ ‫אין מדבר האט מען נישט געדארפט אזויפיל עוסק זיין אין דער עבודה פון 'מחשבה טובה'‬ ‫רש"י זאגט (במדבר כא‪ ,‬ה)‪ ,‬אז דער מן איז געווארן 'נבלע באברים' און‬ ‫מען האט נישט געדארפט מוציא זיין קיין פסולת‪ .‬און אזוי‬ ‫ׁ‬ ‫"ל ֶחם ַא ִ ּב ִירים ָא ַכל ִאיש" – דער‬ ‫שטייט אויך אין פסוק (תהלים עח‪ ,‬כה)‪ֶ :‬‬ ‫מן איז א מאכל וואס מלאכים עסן דאס! און רש"י זאגט דארט אויך‪,‬‬ ‫וט‬ ‫אז מען דארף נישט מוציא זיין קיין פסולת‪ .‬דאס ווייזט‪ ,‬אז ביים מן‬ ‫איז נישט געווען קיין 'עירוב טוב ורע'‪ ,‬נאר עס איז געווען 'כל כולו‬ ‫טוב'‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬דארט זענען נישט געווען קיין ניצוצות הקדושות‬ ‫וואס מען דארף מעלה זיין‪ ,‬נאר דער גאנצער מן איז געווען א שטיק‬ ‫קדושה! א שטיק רוחניות! קומט אויס‪ ,‬אז אין מדבר האבן אידן נישט‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫געדארפט אזוי ווייט עוסק זיין אין דער עבודה פון 'מחשבה טובה'‪,‬‬ ‫ווייל דער גאנצער אכילה האט גארנישט געהאט צוטון מיט גשמיות!‬ ‫אבער דא גייען יעצט אידן אריין קיין ארץ ישראל‪ ,‬און מען וועט‬ ‫אנהייבן צו עסן גשמיות'דיגע פירות ארץ ישראל‪ ,‬וואס דארט איז יא‬ ‫דא פסולת‪ ,‬און דארט דארף מען מעלה זיין דעם 'חלק הטוב' פונעם‬ ‫גשמיות‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז יעצט הייבט זיך ָאן א נייע עבודה‪ ,‬פון‬ ‫'מחשבה טובה' צו טראכטן בשעת'ן עסן הייליגע מחשבות‪ ,‬כדי מעלה‬ ‫צו זיין די ניצוצות הקדושות‪.‬‬ ‫דער גאנצער אריינגיין קיין ארץ ישראל דארף זיין מיט דער הכנה פון 'ביכורים' – מחשבות‬ ‫טובות‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם ספרי‪" :‬עשה מצוה האמורה בענין‬ ‫שבשכרה תיכנס לארץ" – כדי דו זאלסט קענען אריבערגיין‬ ‫דעם טויש פונעם מדבר – וואו עס איז נישטא קיין עבודה פון מחשבה‬ ‫טובה‪ ,‬קיין ארץ ישראל – וואו עס איז יא דא די עבודה פון מחשבה‬ ‫טובה – זאלסטו זיך יעצט אונטערנעמען צו ברענגען ביכורים‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז דער 'ראשית פרי האדמה'‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויפן 'ראשית‬ ‫חכמה'‪ ,‬אויפן כח המחשבה‪ .‬און דיין גאנצע אריינגיין קיין ארץ‬ ‫ישראל זאל זיין בלויז מיט דער מחשבה‪ ,‬כדי צו קענען ברענגען‬ ‫ביכורים‪ ,‬און דורכדעם וועסטו באלד אריינגיין אינעם עבודה פון‬ ‫'מחשבה טובה'‪ ,‬וואס דאס איז דער זכות פארוואס מען האט‬ ‫צוגענומען ארץ ישראל פון די כנענים און עס געגעבן פארן כלל‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫ראש השנה איז דער קאפ פונעם יאר – די 'מחשבה טובה' פון אלע 'מעשים טובים'‬ ‫עס שטייט אין מאור ושמש (לר"ה ד"ה ואמרו לפניד)‪ ,‬אז די עבודה פון‬ ‫ראש השנה איז בעיקר אן עבודה פון מחשבה‪ .‬ווייל ראש השנה איז‬ ‫וזל"ק‪" :‬ה' ברוך הוא ברא תבל ומלואה וכל העולמות כדי שידע כל פעול כי‬ ‫ד‬ ‫זט‬ ‫הוא פעלו ולהכיר מלכותו שהוא מושל בכל ומלך על כל הארץ ולהגדיל שמו‬ ‫ולספר הודו‪ ,‬ואותנו לקח להיות לו לעם סגולה ולשמור מצוותיו וליחדו בכל‬ ‫יום פעמיים באהבה ולהמליכו בשמים ממעל ועל הארץ מתחת ובארבע רוחות‬ ‫השמים כרמוז בתיבת אחד‪ .‬אמנם לא רבים יחכמו לקבל עול מלכות שמים‬ ‫שלימה וליחד כל מחשבותם לאמיתות מציאותו ומלכותו‪ ,‬כי שאור שבעיסה‬ ‫מעכב ועוונותינו מבדילין בינינו לבין אלהינו‪ .‬גם בעת שאנו אומרים ואהבת את‬ ‫ה' אלהיך בכל לבבך וגו' ומן הצורך להיות נכון בכל לב ונפש למסור את נפשו‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫מען ממליך דעם אייבערשטן‪ .‬וואס מיינט מען איז ממליך? וויאזוי‬ ‫איז מען אים ממליך? דאס אלעס איז אין דער 'מחשבה'‪ ,‬וואס א איד‬ ‫גלייבט אינעם אייבערשטן אז ער איז 'היה הוה ויהיה'‪ ,‬ער איז דער‬ ‫'משגיח ומנהיג הכל'‪ ,‬און ער איז מקבל אויף זיך דעם 'עול מלכות‬ ‫שמים' – דורכדעם איז ער ממליך דעם אייבערשטן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫ראש השנה איז כשמו כן הוא‪ ,‬עס איז א כח פון 'ראשית'‪ ,‬וואס דאס‬ ‫ווייזט אויף 'מחשבה תחלה'‪ ,‬וואס דעמאלט טראכט דער מענטש‬ ‫גוטע מחשבות און רצונות אויף א גאנץ יאר‪ ,‬און די אלע גוטע‬ ‫מחשבות זענען זיך מצרף צו די מעשים וואס ער וועט טון במשך‬ ‫פונעם יאר‪.‬‬ ‫ארץ ישראל האט שייכות מיט ראש השנה – וויבאלד ביידע זענען געבויעט אויפן 'כח המחשבה'‬ ‫ׁ‬ ‫"עינֵ י ה' ֱאל ֹ ֶק ָ‬ ‫יך ָ ּב ּה ֵמ ֵר ִשית‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם פסוק‪ֵ :‬‬ ‫ׁ‬ ‫ַה ּ ָשנָ ה" – דער כח פון ארץ ישראל‪ ,‬וואס דאס איז געבויעט אויף‬ ‫די 'מחשבה טובה' וואס א איד האט בשעת'ן עסן און בשעת אלע‬ ‫זיינע גשמיות'דיגע עשיות – דאס האט שייכות מיט 'ראש השנה' וואס‬ ‫דעמאלט איז דער מקור פון אלע 'מחשבות טובות' פון א גאנץ יאר‪,‬‬ ‫וואס א איד איז דעמאלט ממליך דעם אייבערשטן מיט זיין מחשבה‪,‬‬ ‫אויף אלע מעשים פון א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫מרוב אהבה וחשיקה לנועם ה' יתברך ואורו‪ ,‬ומעטים הם המקיימים ומכוונים זה‬ ‫זולת השרידים אשר ה' קורא ויחידי סגולה אשר כלתה נפשם לחזות בנועם ה'‬ ‫יתברך והם נכונים בכל עת ובכל שעה לקדש שמו ולמסור נפשם מרוב אהבתם‬ ‫להדבק באור העליון‪ ,‬על דרך שמצינו (ברכות סא ע"ב) לרבי עקיבא ע"ה שכל‬ ‫ימיו היה מצטער מתי יבוא לידו מצות בכל נפשך ולבסוף שהיו סורקין את‬ ‫בשרו במסרקות של ברזל היה קורא קריאת שמע באהבה עזה ולא הטרידוהו‬ ‫יסורים הגדולים‪ .‬והעצה לבוא לידי מדה זו הוא להכין עצמינו להמליך אלקינו‬ ‫זי‬ ‫באהבה עזה ובכל לב ונפש בשני ימי ראש השנה‪ ,‬ועל ידי זה יוסיף אומץ ליחד‬ ‫אלהינו בעת אומרו שמע ישראל כל השנה שיוכל לקבל עליו עול מלכות שמים‬ ‫בקדושה על ידי המשכת הקדושה שהוא מושך עליו בראש השנה‪ .‬ואשרי מי‬ ‫שהוא זוכה לקדש ולטהר עצמו ומחשבותיו ולהכין עצמו לקראת אלקינו‬ ‫בכל הארבעים ושמונה שעות שבראש השנה‪ ,‬שבזה ימשוך קדושה ודביקות‬ ‫ה' על כל השנה שיוכל להיות דבוק בנועם ה' כל היום‪ .‬וכל חלק מחלקי השעות‬ ‫שבראש השנה יתנו עזר וסעד לכל יום מימי השנה להמליך הבורא ברוך‬ ‫הוא"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫וויאזוי איז מען זוכה צו אן אמת'דיגע מחשבה טובה?‬ ‫לכאורה‪ ,‬איז אמאל גרינגער צו ארבעטן אויף די 'מעשים טובים' ווי‬ ‫אויף די 'מחשבות טובות'‪ ,‬ווייל די 'מחשבה טובה' דארף‬ ‫דאך זיין אמת'דיג מעומק הלב‪ ,‬וואס מען זאל עס מיינען ערנסט‪ ,‬אז‬ ‫ער טוט אלע גשמיות'דיגע ענינים כדי מקיים צו זיין רצון ה'‪ ,‬און דאס‬ ‫איז דאך נישט לייכט‪ .‬עס איז שוין אמאל לייכטער נישט צו עסן – ווי‬ ‫צו עסן און מיינען דעם אייבערשטן‪ .‬נו‪ ,‬וויאזוי איז מען זוכה צו אזא‬ ‫מדרגה פון 'מחשבה טובה'? בפרט אז עס קומט ראש השנה און מען‬ ‫דארף ממליך זיין דעם אייבערשטן מיטן גאנצן הארץ‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי איז‬ ‫מען זוכה אז דאס זאל טאקע זיין אמת'דיג?‬ ‫דורכדעם וואס מען רייניגט זיך פון א 'מחשבה רעה' – באקומט מען א מחשבה טובה‬ ‫נאר אויף דעם זאגט דער חובת הלבבות (שער חשבון הנפש פ"גה)‪ ,‬אז‬ ‫די אהבה צום 'עולם הזה' איז ווי א צרה צו דער אהבה צום 'עולם‬ ‫הבא'‪ ,‬ווייל דאס גייט נישט צוזאמען‪ .‬ממילא‪ ,‬אויב א מענטש וועט‬ ‫זיך אויסרייניגן דעם מח פון 'מחשבות רעות'‪ ,‬ער וועט נישט משהה‬ ‫זיין קיין מחשבות זרות אין מח – וועט ער האבן א ריינעם מקום אין‬ ‫מח‪ ,‬און דעמאלט וועט אים ממילא אריינקומען אמת'דיגע מחשבות‬ ‫טובות‪ .‬אבער אויב איז דער מח חלילה פול מיט תאוות רעות רח"ל‬ ‫– איז דאך נישטא קיין פלאץ פאר מחשבות טובות! און דעמאלט‬ ‫איז טאקע זייער שווער צו טראכטן מחשבות טובות און עס מיינען‬ ‫ערנסט‪.‬‬ ‫למען תזכרו ועשיתם – דורך 'שמירת המחשבה' וועט עטץ האבן גוטע מחשבות וואס איז 'כאילו‬ ‫עשיתם'‬ ‫ֹ‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם פסוק‪" :‬וְ לא ָתת ּור ּו ַא ֲח ֵרי ְל ַב ְב ֶכם‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫יהם" – דורכן אפהיטן די‬ ‫יכם ֲא ֶשר ַא ּ ֶתם זנִ ים ַא ֲח ֵר ֶ‬ ‫וְ ַא ֲח ֵרי ֵעינֵ ֶ‬ ‫אויגן און די מחשבה‪ ,‬נישט צו טראכטן א 'מחשבה רעה'‪ ,‬דורכדעם‬ ‫"ל ַמ ַען ּ ִתזְ ְּכר ּו" – וועט עטץ געדענקען די תורה‪' .‬זכרון' איז‬ ‫וועט זיין ְ‬ ‫חי‬ ‫אן ענין פון מחשבה‪ ,‬וואס דער מענטש טראכט פון תורה‪ ,‬אז דורך‬ ‫'שמירת המחשבה' וועט עטץ האבן גוטע מחשבות‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫וז"ל‪" :‬וכבר אמר אחד מן החכמים‪ :‬כאשר לא יתחברו בכלי אחד המים והאש‪ ,‬כן‬ ‫ה‬ ‫לא תתחבר בלב המאמין אהבת העולם הזה ואהבת העולם הבא‪ .‬ואמרו‪ :‬העולם‬ ‫הזה והעולם הבא כשתי צרות‪ ,‬כאשר תרצה האחת מהן‪ ,‬תקציף השנית"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫ֹ‬ ‫ׂ‬ ‫יתם ֶאת ָּכל ִמ ְצו ָתי" – וועט ווערן נחשב כאילו עטץ האט שוין‬ ‫"וַ ֲע ִש ֶ‬ ‫געטון אלע מצוות! ווייל 'מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה'‪ ,‬און‬ ‫דאס אלעס הייבט זיך ָאן דורך 'שמירת המחשבה'‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫דער עיקר הכנה אויף ראש השנה – וואס דעמאלט איז דער זמן פון‬ ‫'מחשבות טובות' – איז אז אין די ימי אלול זאל מען תשובה טון אויף‬ ‫די מחשבות רעות‪ ,‬און זיך פארבעסערן אין 'שמירת המחשבה'‪ ,‬וואס‬ ‫דורכדעם וועט מען קומען צום ראש השנה מיט א ריינעם מח און‬ ‫קענען טראכטן אמת'דיגע מחשבות טובות מעומקא דלבא‪.‬‬ ‫‪Ƿ‬‬ ‫דברי כיבושין *‬ ‫ֹ‬ ‫ׁ‬ ‫"ד ְרש ּו ה' ְ ּב ִה ָּמ ְצאו" – דאס איז דאך די הייליגע טעג‪ ,‬די‬ ‫על כל פנים‪ּ ִ :‬‬ ‫'ימי הרחמים והרצון' פון אלול [און] די עשרת ימי תשובה‪ ,‬וואס‬ ‫יעדער איד גיבט זיך א דערמאן [פונעם תכלית]‪.‬‬ ‫עס גייט אזעלכע טעג‪ ,‬וואס יעדער איד ווארט [אויף] ישועות‬ ‫ברוחניות ובגשמיות‪ .‬די [איצטיגע] טעג – דאס איז דאך אלעס!‬ ‫דאס איז דאך דאס גאנצע יאר! דאס איז דאך דער זמן וואס א איד‬ ‫דארף וויסן‪ ,‬אז די אלע 'מעשים' מיט די 'פעולות' מיט השתדלות'ן‬ ‫וואס ער טוט און ער לויפט [א גאנץ יאר] – און נעבעך וואס טוט זיך‬ ‫ׁ‬ ‫ֹ ׁ‬ ‫"[בראש ַה ּ ָשנָ ה] יִ ָּכ ֵתב ּון‬ ‫אלעס אפ – דאס איז דאך אלעס דער ענין פון ְ ּ‬ ‫ֹ‬ ‫ֹ‬ ‫[ ּו ְביום צום ִּכ ּפ ּור] יֵ ָח ֵתמ ּון"‪ .‬איז ווי ווייט דארף מען זיך בארעכענען‪,‬‬ ‫אז עס איז נישט קיין זמן פון ָאנברענגען [און] לאזן אדורכלויפן די‬ ‫טעג‪ .‬נאר [מען דארף] וויסן יעדן טאג‪[ ,‬אז] עס איז מורא'דיג! עס איז‬ ‫דורכגעלאפן א טאג אין אלול‪ ,‬עס איז מורא'דיג! ווי נעמט מען דעם‬ ‫טאג צוריק?‬ ‫דער עבודת ישראל (פר' ראה ד"ה עשר תעשרו) [אויף דער משנה] (ר"ה יב‪:).‬‬ ‫"[באחד ב]אלול מעשר בהמה"‪ ,‬און איינער זאגט "[באחד ב]תשרי"‪.‬‬ ‫טי‬ ‫וזל"ק‪" :‬עשר תעשר את כל תבואת זרעך‪ .‬הנה אדמו"ר הצדיק מורינו אלימלך‬ ‫ו‬ ‫זצ"ל פירש דרך רמז‪ ,‬מה שאמרו חז"ל (י"ה ב‪ ).‬באחד באלול ראש השנה‬ ‫למעשר בהמה‪ ,‬רבי אלעזר ורבי שמעון אומרים באחד בתשרי‪ .‬דאיתא בזוה"ק‬ ‫דמעשר רומז ליראה‪ ,‬כי י' יראה כנודע‪ .‬והנה דעת התנא קמא מי שמתנהג‬ ‫כל השנה בדרך הכסילים רק בר"ח אלול הוא מתעורר לתשובה וליראת הש"י‪,‬‬ ‫* צו הערן די דברי כיבושין‪ ,‬רופט ‪ 718-400-7790‬און דרוקט ‪1‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫ער ברענגט פון רבין ר' אלימלך‪ ,‬אז א גאנץ יאר באמת דארף מען‬ ‫דאך אינזין האבן [תשובה צו טון‪ .‬אבער] על כל פנים‪ ,‬ווען איינער‬ ‫הייבט אן אלול – איז עס א בחינה פון 'מעשר בהמה'‪ .‬דער אנדערער‬ ‫זאגט‪ :‬ניין‪' ,‬אלול' איז נאך גוט‪ ,‬נאר ראש השנה – אז מען פארלאזט‬ ‫זיך אויף ראש השנה – [איז דאס 'מעשר בהמה']‪ .‬בכל אופן‪ ,‬זעט‬ ‫דאך אויס אז דא טוט זיך ארום דעם אלול! אז וואס טייטשט‪ ,‬אז מען‬ ‫ווארט אויף אלול!‬ ‫על כל פנים‪[ :‬כאטש] יוצא זיין די צווייטע שיטה‪ .‬אז עס קומט אלול‬ ‫– די דרייסיג טעג [קודם ר"ה] – דעמאלט קען מען נאך אויכעט‪.‬‬ ‫דארף מען וויסן [דאס] אפצושאצן‪ ,‬צו וויסן אז [ווען] עס איז‬ ‫אדורכגעלאפן א טאג אין אלול‪ ,‬זאל א איד זיך בארעכענען‪" :‬ווען‬ ‫וועל איך דאס צוריק קריגן אזא טאג? וואס וועט זיין מיט דעם טאג?‬ ‫'אם לא עכשיו' – ווען [דען] זאל מען טון? וויאזוי זאל איך צוגיין צו‬ ‫דעם הייליגן טאג [ראש השנה]? מיט וואס וועל איך צוגיין? ווי וועל‬ ‫איך עפענען א מויל?"‪ ,‬וכדומה וכדומה וכדומה‪ ,‬און נאך אזוי[נע‬ ‫מחשבות]‪ .‬דאס [אלעס] איז די בחינה פון 'מחשבה'‪.‬‬ ‫אבער א 'מחשבה' דארף זיין מעומקא דליבא; אזוי שטייט דאך אין‬ ‫רמב"ם (הל' תשובה ב‪ ,‬ב) ווען עס קומט צו 'תשובה'‪[ ,‬און אזוי איז‬ ‫אויך] ווען עס קומט צו יעדע זאך‪ .‬איז דאך אלעס ווענדט זיך דאך‬ ‫אין די 'מחשבה אמיתית' פון דעם מענטש‪ ,‬ווי ווייט עס איז אמת! ווי‬ ‫ווייט עס גייט אים בלב טיף – אין 'עומק המחשבה'! ווי ווייט ער וויל‬ ‫דאס! אזוי ארום קען מען ממליך זיין "בכל לבבך ובכל נפשך" [און]‬ ‫מקיים זיין די בחינות‪ ,‬א איד איז ממליך דעם 'היה הוה ויהיה'‪' ,‬אין‬ ‫סוף ברוך הוא'; ווי דער קדושת לוי זאגט (מסכת אבות ד"ה הים ראהז)‪ ,‬אז‬ ‫הוא כמו הבהמה שאין לו דעת אדם‪ ,‬וזהו שאמרו באחד באלול ראש השנה‬ ‫למעשר בהמה‪ ,‬שאז מי שיש לו דעת בהמה מתעורר ליראה הנרמז במעשר‪.‬‬ ‫כ‬ ‫כי מי שהוא בבחינת אדם ירא השי"ת כל השנה כולה‪ .‬ורבי אלעזר ורבי שמעון‬ ‫אומרים באחד בתשרי‪ ,‬פירוש שמי שמתעורר על כל פנים בר"ח אלול הוא‬ ‫גם כן בבחינת אדם‪ ,‬אבל מי שממתין עד באחד בתשרי והוא ראש השנה יומא‬ ‫דדינא דכולי עלמא ואז רק משיג היראה הוא מעשה בהמה‪ ,‬כי על כל פנים‬ ‫צריך לדרוש שלשים יום קודם ודפח"ח"‪.‬‬ ‫וזל"ק‪" :‬בחינת יראה עילאה‪ ,‬היינו שמסתכל על רוממות עצמות ה' שהוא אין‬ ‫ז‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫דאס דארף מען געדענקען אלעמאל בכל עת ובכל רגע‪ .‬על כל פנים‪:‬‬ ‫ווען עס קומט ראש השנה – וואס [דאס איז] די מחשבה‪ ,‬דער 'ראשית‬ ‫המחשבה'‪ ,‬דאס איז דער [ענין פון] ראש השנה‪ ,‬די הייליגע מחשבה‬ ‫פון כלל ישראל‪ ,‬וואס מען איז ממליך הקדוש ברוך הוא – דאס איז א‬ ‫בחינה וואס מוז קומען פון לב‪ ,‬פון טיפן הארץ‪.‬‬ ‫ֹ‬ ‫צו דעם דארף צו זיין [דער] "וְ לא ָתת ּור ּו ַא ֲח ֵרי ְל ַב ְב ֶכם וְ ַא ֲח ֵרי ֵעינֵ ֶ‬ ‫יכם"‪.‬‬ ‫א איד‪ ,‬ווי ווייט מעגליך היט זיך די אויגן און די מחשבה‪ ,‬און ער‬ ‫רייניגט זיך די מחשבה‪ ,‬קען ער זיך צוגרייטן אין דעם 'חלק המחשבה‬ ‫שבמוח'‪ ,‬אז דארט זאל אים אריינגיין די מחשבה פון רצון הטוב‪ ,‬אז‬ ‫ער זאל האבן די הייליגע מחשבה‪.‬‬ ‫את ֶאת‬‫און יעצט איז דער זמן [דערצו]; אזויווי עס שטייט‪" :‬וַ ֲה ֵב ָ‬ ‫ׁ‬ ‫אשית ּ ְפ ִרי ָה ֲא ָד ָמה"‪ .‬מען ליינט דאך עס טאקע 'אלול'‪[ ,‬ווייל]‬ ‫ֵר ִ‬ ‫אלול זאל מען זען די מחשבה צו היטן‪ ,‬און זיך זען מתבונן צו זיין‪.‬‬ ‫ֹ‬ ‫"מה ֶא ְת ּבונֵ ן ַעל ְ ּבת ּו ָלה" – טייטשן דאך די ספרים (עבודת ישראל לט"ו באב‬ ‫ָ‬ ‫ד"ה והיו אומרותח)‪ ,‬דאס איז אלול‪' .‬בתולה' איז דאך 'מזל אלול'‪ :‬ווער‬ ‫זאל זיך דעמאלט נישט מתבונן זיין? איז דאך דאס עפעס גאר‬ ‫[גרויס]‪.‬‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן‪ ,‬ער זאל אריינגעבן א הארה בלב כל‬ ‫ישראל‪ ,‬אין אידישע קינדער‪ ,‬אז זיי זאלן קענען זיך מתגבר זיין‬ ‫אויף דעם לבן הארמי – וואס ער וויל חלילה כסדר דעם רצון 'אובד‬ ‫סוף פשוט בתכלית הפשיטות ולית מחשבה תפיסא ביה‪ ,‬והוא תמיד דבוק‬ ‫ומקושר בעצמות הבורא ברוך הוא"‪.‬‬ ‫וזל"ק‪" :‬והנה שמעתי מכבוד הגאון קדוש ה' החסיד מהו' שמואל שמעלקא‬ ‫ח‬ ‫ז"ל אב"ד דק"ק נ"ש פירוש ורמז הפסוק (איוב לא‪ ,‬א) ברית כרתי לעיני מה‬ ‫אכ‬ ‫אתבונן על בתולה‪ ,‬כי מדרך העולם להתבונן ולשוב אל ה' בחודש אלול המוכן‬ ‫לתשובה‪ ,‬אבל מי שמשכיל ועיניו פקוחות הוא עובד הש"י כל השנה ושומר את‬ ‫עצמו אפילו בחודש תמוז ואב שלא ליפול ממדרגתו וכורת ברית עם ה' ואז‬ ‫ממילא אין לו להתבונן יותר בחודש אלול‪ ,‬כי הוא מוכן ומזומן לעבודת ה' מקדם‬ ‫אפילו בחדשים הנמוכים‪ ,‬וק"ו בחודש אלול שבו הקדושה ביתר שאת‪ ,‬וזה רמז‬ ‫הכתוב ברית כרתי לעיני‪ ,‬פירוש שאני כורת ברית לעיני‪ ,‬הם החדשים שנקראו‬ ‫עיינין כמ"ש לעיל‪ ,‬לכן מה אתבונן על בתולה‪ ,‬שהוא אלול במזל בתולה‪ ,‬כי אני‬ ‫מוכן לעבודת ה' מלפנים"‪.‬‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫אבי'‪ .‬און טאקע זען זיך מתבונן זיין מעומקא דלבא‪ ,‬זיך צוגרייטן צו‬ ‫אזעלכע הייליגע טעג‪ ,‬און מיר זאלן זוכה זיין צו א כתיבה וחתימה‬ ‫טובה ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬מיר זאלן קענען זאגן דיבורים‪ ,‬דאווענען‬ ‫פארן אייבערשטן מיט א הארץ און מיט א מחשבה‪.‬‬ ‫[מען זאגט דאך] אזעלכע טייערע דיבורים! צדיקים האבן געזאגטט‪,‬‬ ‫אז 'מלכיות זכרונות שופרות' גיבט זיי אריין כח אויף א גאנץ יאר!‬ ‫דאס איז געווען צדיקים! 'מלכיות זכרונות שופרות' – האט זיי‬ ‫אריינגעגעבן כח אויף א גאנץ יאר! זעט מען דאך וואספארא טאג‬ ‫דאס איז‪ .‬די 'מלכיות' איז עפעס א קלייניקייט? עס איז דאך דא‬ ‫דעמאלט די 'סייעתא דשמיא'‪ ,‬מיט דעם שופר וואס העלפט צו‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן טאקע‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין‪ ,‬מען זאל‬ ‫קענען דאווענען און אויס'פועל'ן א גוט געבענטשט יאר‬ ‫ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬פארן גאנצן כלל ישראל‪ ,‬בביאת משיח צדקינו‬ ‫במהרה בימינו‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫‪4‬‬ ‫בכ‬ ‫בהזדמנות אחרות אמרו רבינו בשם האדמו"ר מסטוטשין זצ"ל‪.‬‬ ‫ט‬ ‫אמרי מנחם ‪ /‬תבא‬ ‫‪Ƿ‬‬ ‫ממה שסיפר תחת השיחים במשך השנים‬ ‫דיבורים וסיפורים ‪-‬‬ ‫הרה"ק ר"ר יהונתן בהרה"ק ר' נתן נטע זי"ע מאייבשיץ‬ ‫כ"א אלול תקכ"ד‬ ‫באהאלטן זיין יראת שמים אין זיין גאונות‪...‬‬ ‫איך האב געהערט פונעם שווער (הגה"צ אב"ד וואידיסלאב) זכרונו לברכה‪,‬‬ ‫אז דער אבני נזר האט געזאגט‪" :‬מען קען דאך נישט זאגן אז רבי‬ ‫דוד'ל לעלובער איז געווען א קלענערער 'גאון' פונעם רבי'ן ר' יהונתן‪,‬‬ ‫און מען קען דאך נישט זאגן אז דער רבי ר' יהונתן איז געווען א‬ ‫קלענערער 'ירא שמים' ווי דער רבי דוד'ל לעלובער‪ ,‬נאר וואס איז‬ ‫דער חילוק צווישן זיי? רבי דוד'ל לעלובער האט פארדעקט און‬ ‫באהאלטן זיין תורה מיט זיין יראת שמים‪ ,‬און דער רבי ר' יהונתן‬ ‫האט באהאלטן זיין יראת שמים מיט זיין תורה!"‪.‬‬ ‫‪4‬‬ ‫גכ‬ ‫הו פ י ע ב יקרו !‬ ‫להניח‬ ‫דער ספר וואס‪:‬‬ ‫ברכה‬ ‫• פלאמט אויף דאס הארץ מיט א חסיד'ישן ברען‪.‬‬ ‫אל תוך‬ ‫• איז מחזק יעדן איד באשר הוא שם‪.‬‬ ‫• ברייטערט אויס רעיונות פון חסיד'שע ספרים‪.‬‬ ‫• לערנט אויס אפצולערנען חסיד'ישע בחינות‪.‬‬ ‫ביתך‬ ‫• געשריבן אינעם אריגינאלן אידיש‪ ,‬לייכט צו‬ ‫פארשטיין‪.‬‬ ‫צו באקומען אין אלע ספרים געשעפטן‬ ‫פאר האלסעיל רופט‪" :‬הוצאת נר למאור" ‪718-384-1324‬‬