gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי''ת‬ ‫א חסידישע מלוה מלכה‬ ‫מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א‬ ‫סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת‬ ‫גליון קל"ח ‪ /‬סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע ‪ /‬פרשת כי תבא ‪ /‬אלול תשפ''ו‬ ‫זיי האבן געהייסן דעם גולם זיך אויפשטעלן‪ ,‬און זיי האבן משביע‬ ‫הרה''ק מהר"ל מפראג זצ''ל‬ ‫געווען אז די פייער זאל נישט שולט זיין אויף אים‪ ,‬נישט קיין‬ ‫שווערד‪ ,‬און ער זאל זיך נישט דעטרענקען פון קיין וואסער‪ .‬ער‬ ‫י"ח אלול‬ ‫האט געהאט א כח צו זען און הערן‪ ,‬אבער רעדן‪-‬דער כח הדיבור‬ ‫הרה''ק רבי יהודה ליואי בן רבי בצלאל זצ''ל‪ .‬ער איז נסתלק‬ ‫האט ער נישט געהאט‪.‬‬ ‫געווארן אלט זייענדיג זיבן און ניינציג יאר‪ ,‬אין שנת שס"ט‪.‬‬ ‫עס זענען דא וואס זענען מפקפק אויף די גאנצע מעשה אז ער‬ ‫אז רוב ניסים הפלאת בפסח‬ ‫האט געמאכט א גולם‪ ,‬אבער דער בני יששכר אויף חנוכה שרייבט‬ ‫אויפן מהר"ל‪ ,‬אז ער האט זיך באנוצט מיטן ספר היצירה‪.‬‬ ‫הרה''ק רבי שלמה באבוב'ער זצ"ל האט דערציילט‪ :‬רבי בצלאל‪,‬‬ ‫דער פאטער פונעם מהר"ל‪ ,‬איז געווען פון די גדולי הדור און א בעל‬ ‫דער בוטשאטשער רב זצ''ל שרייבט אין זיין ספר ברכת אברהם‪,‬‬ ‫רוח הקודש‪.‬‬ ‫אז דער גור אריה‪ ,‬דער מהר"ל‪ ,‬האט געמאכט זיין גולם דורכן ספר‬ ‫דער מהר"ל איז געבוירן געווארן פסח ביינאכט‪ ,‬בשעת'ן סדר‪.‬‬ ‫יצירה הק'‪.‬‬ ‫בשעת די מאמע האט געדארפט האבן דאס קינד‪ ,‬זענען צוויי‬ ‫הגה"ק רבי מאיר אריק ז"ל האט געזאגט‪" :‬עס איז א גרעסערע פלא‬ ‫שלוחים געגאנגען רופן די מיילדת‪ .‬בשעת'ן גיין האבן זיי געזען ווי‬ ‫אז ער האט אהערגעשטעלט אזא תלמיד ווי דעם הייליגן תוספות‬ ‫א גוי נעמט א טויטן פגר‪ ,‬בשליחותו פון דעם גלח‪ ,‬וואס האט‬ ‫יום טוב‪ ,‬ווי צו מאכן א גולם"‪.‬‬ ‫געוואלט מאכן אן עלילת דם אויף די אידן‪ ,‬אז זיי דארפן דאס בלוט‬ ‫ראטעוועט אידן פון עלילות דם‬ ‫פאר די מצות אויף פסח‪ .‬זענען די שלוחים געגאנגען און דערציילט‬ ‫יעדעס מאל וואס דער מהר"ל האט געזען מיט רוח הקודש‪ ,‬אז די‬ ‫פאר די פאליציי‪ ,‬וועלכע האבן טאקע געפונען די גויים‪ ,‬און מען‬ ‫גויים גרייטן זיך צו מאכן אן עלילת דם אויף אידן חלילה‪ ,‬האט ער‬ ‫האט זיי מעניש געווען‪.‬‬ ‫געשיקט דעם גולם‪ ,‬וואס איז אייביג אנגעקומען אין די ריכטיגע‬ ‫ווען דאס קינד איז געבוירן געווארן האט רבי בצלאל געזאגט‪" :‬ער‬ ‫צייט און מציל געווען די אידן‪.‬‬ ‫וועט זיין א גברא רבה‪ ,‬און ער וועט העלפן אידן פון די גזירות פון‬ ‫כמה וכמה פעמים האט מען געכאפט די גויים בשעת'ן מאכן די‬ ‫עלילת דם‪ ,‬וויבאלד בשעת ער איז אראפגעקומען אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫עלילות דם‪ ,‬און מען האט זיי מעניש געווען‪.‬‬ ‫בשעת'ן געבורט‪ ,‬איז דורך אים געקומען אזא געוואלדיג גרויסע‬ ‫ישועה"‪.‬‬ ‫איינמאל האט זיך דער מהר"ל מיישב געווען‪ ,‬ער איז געגאנגען צום‬ ‫קעניג‪ ,‬און געפרעגט‪" :‬וויפיל נאך ראיות דארפט עטס‪ ,‬איינצוזען אז‬ ‫וכך הוה‪ ,‬ער איז אויפגעוואקסן דער גרויסער מהר"ל‪ ,‬וואס איז‬ ‫די גאנצע עלילת דם איז געבויט אויף שקר? איז דען נישט גענוג‬ ‫געווען א גדול הדור‪ .‬ער האט געקענט אלע זיבן חכמות‪ .‬ער איז‬ ‫אלעס וואס איך האב שוין אויפגעוויזן ביז אהער אז די גאנצע‬ ‫געווען מקורב למלכות‪ ,‬וועלכע פלעגן קומען צו אים פרעגן זייערע‬ ‫עלילת דם איז שקר?"‬ ‫שאלות‪ .‬ער איז געווען מורא'דיג קלוג‪.‬‬ ‫דער קעניג האט מסכים געווען‪ .‬ער האט גערופן א גרויסע אסיפה‪,‬‬ ‫מ'איז מגלה פון הימל צו באשאפן דעם גולם‬ ‫וואו עס זענען זיך צוזאמגעקומען דריי הונדערט גלחים‪ .‬ער האט‬ ‫אין זיינע צייטן זענען פארגעקומען די טרויעדיג‪-‬באקאנטע עלילות‬ ‫זיי געזאגט אין פנים‪ ,‬אז ער האט מברר געווען‪ ,‬און געזען אז די‬ ‫דם‪ ,‬האט ער געמאכט א שאלת חלום וואס ער זאל טון‪ .‬האט מען‬ ‫גאנצע עלילת דם איז אן עלילת שוא‪ ,‬און קיינער זאל זיך מער נישט‬ ‫אים געענטפערט פון הימל צען ווערטער‪ .‬האט ער גענומען נאך‬ ‫דערוואגן צו מאכן נאך אזא עלילה‪ ,‬און ווער עס וועט דאס טון וועט‬ ‫צוויי מקובלים‪ ,‬און צוזאמען פותר געווען דעם חלום‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫שטארק באשטראפט ווערן‪.‬‬ ‫באשאפן דעם גולם‪.‬‬ ‫דער מהר"ל איז מבטל דעם גולם‬ ‫זיי האבן זיך מטהר און מקדש געווען‪ .‬איין נאכט‪ ,‬צוויי אזייגער‬ ‫נאך די אסיפה האט דער מהר"ל מבטל געווען דעם גולם‪ ,‬ווייל מען‬ ‫ביינאכט‪ ,‬זענען זיי געגאנגען צו א מקום מוכשר ‪ -‬איך ווייס נישט‬ ‫האט אים געזאגט פון הימל אז ער זאל האלטן דעם גולם ביז עס‬ ‫וואס דאס מיינט ‪ -‬און זיי האבן אויסגעפארעמט אויף דער ערד א‬ ‫וועט קומען די ישועה‪.‬‬ ‫פארעם פון א מענטש‪ ,‬וואס איז געווען הויך דריי אמות‪-‬זעקס פוס‪.‬‬ ‫זיי האבן געמאכט הקפות זיבן מאל‪ ,‬מיט שמות און השבעות‪ .‬זיי‬ ‫האט דער מהר"ל געשריבן א בריוו צו זיין חבר‪ ,‬דער רב אין‬ ‫האבן דערמאנט דעם פסוק 'ויפח באפיו נשמת חיים‪ ,‬ויהי האדם‬ ‫פרידנבורג‪ ,‬און אים פונקטליך אויסגע'משל'ט וויאזוי דער גולם איז‬ ‫לנפש חיה' ‪ -‬די פסוק וואס שטייט ווען אדם הראשון איז באשאפן‬ ‫באשאפן געווארן‪ ,‬די קבלה און שמות וואס זיי האבן אינזין געהאט‬ ‫געווארן‪ .‬זיי האבן ממשיך געווען דעם רוח פון 'יוסף שידא'‪ ,‬וועמען‬ ‫בשעת'ן מאכן דעם גולם‪ ,‬און ער האט אים געפרעגט וואס איז די‬ ‫די גמרא אין מס' עירובין דערמאנט‪ ,‬אז די חכמי התלמיד פלעגן‬ ‫הלכה לגבי מצרף זיין צו מנין בשעת ער האט געלעבט‪ ,‬און לגבי‬ ‫זיך באנוצן מיט אים‪.‬‬ ‫א‬ ‫געוואלט אפלאזן דעם שידוך‪ ,‬ווייל מען האט נישט געקענט געבן‬ ‫טומאה וטהרה בשעת ער לעבט שוין נישט‪ .‬ביז אהער האט רבי‬ ‫דעם נדן אזויווי זיי האבן זיך אויסגענומען‪ .‬דער מהר"ל האט‬ ‫שלמה באבוב'ער דערציילט‪.‬‬ ‫קיינמאל נישט געוואלט פסק'ענען א דין תורה אז מען זאל אפלאזן‬ ‫דער מהר"ל לאזט נישט אפ זיין שידוך צוליב געלט‬ ‫א שידוך‪ ,‬און ער האט אלץ משתדל געווען אז מען זאל אנהאלטן‬ ‫א קשר שידוכין‪ .‬נאר ווען עס איז געווען ממש גאר וויכטיג‪ ,‬ער האט‬ ‫דער מהר"ל האט געהאט אן איידעם‪ ,‬רבי יצחק כ"ץ‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫שוין נישט געהאט קיין ברירה‪ ,‬האט ער געשיקט דעם בעל דין צו‬ ‫דערציילט‪ :‬עס איז געווען א איד‪ ,‬ר' שמעלקא רייך‪ ,‬וואס האט‬ ‫די דיינים אז זיי זאלן פסק'ענען דעם דין תורה ביי זיי אין שטוב‪,‬‬ ‫געוואוינט אין ווירמייזא‪ ,‬ער האט גענומען דעם מהר"ל אלס חתן‬ ‫נישט ביי אים אין בית דין שטיבל‪ ,‬ער האט נישט געוואלט‬ ‫פאר זיין טאכטער 'פערעלע'‪ ,‬ווען ער איז אלט געווען פופצן יאר‪.‬‬ ‫פסק'ענען אזא דין תורה פון אפלאזן א שידוך‪.‬‬ ‫שפעטער האט אים דער מחותן געשיקט קיין פרעמיסלא‪ ,‬ער זאל‬ ‫לערנען ביים מהרש"ל‪ .‬דער מחותן איז זייער רייך געווען און ער‬ ‫דאס חשיבות און הייליגקייט פון ספרי מהר"ל‬ ‫האט צוגעזאגט א גרויסן נדן‪ ,‬אבער שפעטער איז ער געווארן א‬ ‫צדיקים האבן מורא'דיג מחשיב געווען די ספרים פונעם מהר"ל‪.‬‬ ‫יורד רח"ל‪.‬‬ ‫עס איז באקאנט וואס דער רבי שליט''א דערציילט וואס כ''ק מרן‬ ‫ווען דער מהר"ל איז אלט געווארן אכצן יאר‪ ,‬האט דער מחותן‬ ‫רבי איציקל סקווירער זצ"ל האט אמאל געזאגט‪" :‬ביים טאטן דער‬ ‫געשריבן א בריוו‪ ,‬אזויווי עס שטייט אין די משנה 'בן שמונה עשרה‬ ‫טשערנאבילער מגיד זצ''ל זענען געווען אכט און צוואנציג שענק‬ ‫לחופה'‪ ,‬אבער למעשה איז אים נישט מעגליך צו געבן דעם נדן‬ ‫מיט ספרים‪ .‬ווען איך בין געווען א יונגערמאן האב איך‬ ‫וואס ער האט צוגעזאגט‪ ,‬און ער וויל אים נישט אויפהאלטן פון‬ ‫דורכגעבלעטערט אלע ספרים מדף לדף‪ .‬און די ספרי מהר"ל און‬ ‫חתונה האבן‪ ,‬איז ער מוחל אויפן שידוך‪ ,‬און ער גיבט רשות צו טון‬ ‫דעם ספר גליא רזיא ‪ -‬א גרויסע קבלה ספר ‪ -‬האב איך געקענט‬ ‫א צווייטע שידוך‪.‬‬ ‫בעל פה"‪.‬‬ ‫האט דער מהר"ל געענטפערט‪ ,‬אז ער וויל נישט משנה זיין פון דעם‬ ‫בשעת מעשה איז איינער געשטאנען הינטער אים און געטראכט‬ ‫שידוך‪ .‬ער האפט אז דער אויבערשטער וועט העלפן‪ ,‬דער‬ ‫זיך וואונדערנדיג פון וואו ער האט געהאט צייט‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫אויבערשטער וועט שיקן א ישועה‪ .‬און ער האט מסכים געווען צו‬ ‫אויסגעדרייט צו יענעם און געזאגט‪" :‬עס שטייט אין פסוק‪' ,‬נשאתי‬ ‫ווארטן‪ ,‬און אויב די כלה וויל נישט ווארטן‪ ,‬וויל ער איר נישט‬ ‫אימך אפונה'‪ ,‬אז מען טראגט אויף זיך די אימה און יראה פונעם‬ ‫אויפהאלטן‪ ,‬און זי קען א שידוך טון‪ ,‬און אז זי וועט א שידוך טון‬ ‫אויבערשטן האט מען צייט"‪.‬‬ ‫וועט ער נישט האבן קיין ברירה און זוכן א צווייטן שידוך‪ ,‬אבער‬ ‫און רבי איציקל סקווירער האט אויסגעפירט‪" :‬היינט מ'שטיינס‬ ‫ער מצדו וויל נישט אפלאזן דעם שידוך‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬וואס איז געווארן פון אונז"‪.‬‬ ‫למעשה איז דער מצב נישט בעסער געווארן‪ ,‬און די כלה האט‬ ‫*‬ ‫געזען אז דער מצב טויג נישט‪ ,‬האט זי געעפנט א קליין געשעפט‪,‬‬ ‫הרה"ק רבי אשר סטאלינער זצ"ל האט געזאגט‪ ,‬אז א מענטש זאל‬ ‫און פארקויפט דארט געבעקסן צו העלפן די עלטערן מיט פרנסה‪.‬‬ ‫פארקויפן אפילו זיינע תשמישי קדושה‪ ,‬כדי צו קענען איינקויפן די‬ ‫אזוי איז זי געזעסן פאר גאנצע צען יאר‪ ,‬און דער מהר"ל האט נישט‬ ‫ספרים פונעם מהר"ל‪.‬‬ ‫געוואלט טון קיין אנדערן שידוך‪ ,‬נאר ער איז געזעסן על התורה‬ ‫ועל העבודה מיט א געוואלדיגע התמדה‪.‬‬ ‫נאך האט רבי אשר סטאלינער ה געזאגט‪ ,‬אז אויב עס געפינען זיך‬ ‫די ספרי מהר"ל אין שטוב‪ ,‬ברענגען זיי צו יראת שמים‪.‬‬ ‫*‬ ‫*‬ ‫דער רמ"א האט געזאגט אויפן מהר"ל‪" :‬הרימותי בחור מעם‪,‬‬ ‫נשאתי לדוד עבדי"‪ ,‬אז ער האט א ניצוץ פון נשמת דוד המלך‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי שמואל קאמינקער זצ"ל האט געזאגט‪ ,‬אז די ספרי‬ ‫מהר"ל זענען מסוגל ניצול צו ווערן פון מינות‪ ,‬רח"ל‪ .‬אז איינער‬ ‫יום חתונתו יום שמחת לב"ו‬ ‫האט מורא פון שלעכטע הרהורים אין אמונה‪ ,‬זאל ער לערנען ספרי‬ ‫נאך צען יאר האט אויסגעבראכן א מלחמה‪ ,‬און דאס מיליטער איז‬ ‫מהר"ל‪ ,‬וואס איז א סגולה אויף דעם‪.‬‬ ‫דורכגעפארן‪ ,‬רייטנדיג אויף פערד און וועגענער‪ .‬דער אנפירער‬ ‫דרוקן דעם ספר פאר א רפואה‬ ‫האט דורכגעריטן מיט זיין פערד ביי דאס געשעפט וואו די כלה‬ ‫האט געארבעט‪ .‬האט ער גענומען זיין שווערד‪ ,‬און אריינגעשטאכן‬ ‫הרה''ק רבי מאטל סלאנימער זצ"ל האט דערציילט‪ :‬הרה"ק רבי‬ ‫אין א גרויסן ברויט וואס איז געליגן אויפן פענסטער‪ .‬ווען די כלה‬ ‫ישעי'לע פראגער זצ''ל‪ ,‬דער בעל מחבר פונעם ספר ראשי בשמים‪,‬‬ ‫האט דאס געזען‪ ,‬איז זי שנעל צוגעלאפן צו אים‪ ,‬און זיך געבעטן‬ ‫איז געווען דער איידעם פון הרה"ק רבי איציקל ראדווילער זצ"ל‪,‬‬ ‫ער זאל באצאלן דערפאר‪ ,‬ווייל דאס איז איר גאנצע פרנסה‪.‬‬ ‫[דער זון פון הרה"ק רבי ר' מיכל זלאטשובער זצ"ל]‪ ,‬און ער איז געווען א‬ ‫תלמיד פונעם קאזניצער מגיד זצ''ל‪ .‬אמאל איז דער ראשי בשמים‬ ‫האט ער געענטפערט‪" :‬איך בין זייער הונגעריג‪ ,‬איך האב שוין דריי‬ ‫קראנק געווארן רח"ל‪ .‬האט דער פאטער פון רבי ישעי'לע‪ ,‬רבי‬ ‫טעג נישט געגעסן‪ ,‬און איך האלט שוין ביים שטארבן פאר הונגער‪,‬‬ ‫משה געזאגט פאר זיין רעבעצין זי זאל פארקויפן איר 'שטערן‬ ‫געב איך דיר א משכון אנשטאט דאס ברויט‪ .‬אויב ביז פיר און‬ ‫טיכל' און מיט די געלט זאל מען דרוקן ספרי מהר"ל‪ ,‬און מיט דעם‬ ‫צוואנציג שעה וועל איך נישט ברענגען דאס געלט צו באצאלן‪,‬‬ ‫וועט ער זוכה זיין צו א רפואה‪ .‬זי האט אים געפאלגט‪ ,‬מען האט‬ ‫האסטו דא דעם זאטל ‪ -‬א קושן ‪ -‬און דו קענסט דאס האלטן"‪.‬‬ ‫געדרוקט די ספרי מהר"ל‪ ,‬מיט די הסכמה פונעם קאזניצער מגיד‪.‬‬ ‫צום סוף איז דער גענעראל נישט צוריקגעקומען‪ ,‬און זי האט‬ ‫עטליכע טעג שפעטער איז דער ראשי בשמים אריין צום פאטער‪,‬‬ ‫געעפנט דעם קושן ‪ -‬עס איז געווען פול מיט גאלדענע רענדלעך!‬ ‫ער האט געשוויצט‪ ,‬און דערציילט פארן טאטן אז עס האט זיך‬ ‫האט זי געשיקט א בריוו פארן חתן אז דער אויבערשטער האט איר‬ ‫באוויזן פאר אים אן אלטער איד‪ ,‬און אים געפרעגט וואו עס טוט‬ ‫געהאלפן מיט א געוואלדיג גרויסע ישועה‪ ,‬זי האט געהאט א גרויסן‬ ‫אים וויי‪ .‬ער איז דורכגעגאנגען זיין גאנצן גוף מיט זיינע הענט‪ ,‬און‬ ‫נס ‪ -‬זי איז אלט געווען ‪ 28‬יאר‪ ,‬און ער איז אלט געווען ‪ 32‬יאר‪ .‬זיי‬ ‫וואו ער האט ארויפגעלייגט זיינע הענט האט ער גלייך געהאט א‬ ‫האבן חתונה געהאט בשעה טובה ומוצלחת‪.‬‬ ‫רפואה‪.‬‬ ‫די מעשה האט רבי יצחק געהערט פון זיין שווער‪ ,‬דער מהר"ל‪,‬‬ ‫אמאל ווען עס איז פארגעקומען א דין תורה וואס דער חתן האט‬ ‫ב‬ ‫דריי טעג אז וואס דו זאגסט יעצט איז אמת‪ .‬אויב ווייזטו אויף איז‬ ‫האט אים דער פאטער געפרעגט‪ ,‬וויאזוי דער מענטש האט‬ ‫גוט‪ ,‬און אויב נישט וועט ער פארטרייבן אלע אידן פון זיין לאנד"‪.‬‬ ‫אויסגעקוקט‪ .‬האט ער אים פארגעשטעלט די צורה‪ .‬האט דער‬ ‫נאך דריי טעג איז דער מהר"ל געגאנגען שפאצירן מיטן קיסר‪ ,‬ביז‬ ‫טאטע געענטפערט אז דאס איז געווען דער מהר"ל‪ ,‬ווייל אמאל‬ ‫מען איז אנגעקומען אויף א פלאץ‪ ,‬וואו דארט האט דער מהר"ל‬ ‫איז ער אויך געווען נישט געזונט‪ ,‬און דער מהר"ל איז געקומען צו‬ ‫אראפגעברענגט דעם אותו האיש‪ ,‬און ער האט זיך געפונען אין א‬ ‫אים און אויסגעהיילט‪ ,‬און פון דעמאלס קען ער די צורה פונעם‬ ‫פאס פול מיט צואה רותחת ‪ -‬אזויווי עס שטייט אין גמרא דעם‬ ‫מהר"ל‪.‬‬ ‫עונש אויף איינעם וואס שפעט פון די חכמים ‪ -‬און דער מהר"ל‬ ‫*‬ ‫האט זיך אנגערופן צום אותו האיש‪" :‬זאג"‪.‬‬ ‫אמאל איז דער בעלזער רב‪ ,‬הרה"ק רבי אהרן זצ"ל‪ ,‬געווען אין‬ ‫דער אותו האיש האט אויפגעהויבן זיין קאפ פון דעם פאס און‬ ‫פראג‪ ,‬איז ער געגאנגען צום בית הכנסת פונעם מהר"ל‪ .‬איז געווען‬ ‫געזאגט‪" :‬אלעס וואס שטייט אין די אלטע כתבים זענען ריכטיג"‪.‬‬ ‫דארט א בענקל וואס איז געווען איבערגעדעקט‪ ,‬האט ער געהייסן‬ ‫ווען ער איז פארטיג געווארן‪ ,‬האט אים דער מהר"ל געהייסן צוריק‬ ‫אראפנעמען דעם צודעק‪ ,‬און זיך אראפגעזעצט אויפ'ן בענקל‬ ‫אריינלייגן דעם קאפ אינעם פאס‪ .‬ער איז דאך אבער געווען א‬ ‫פונעם מהר"ל‪.‬‬ ‫מחוצף‪ ,‬האט ער נישט געוואלט פאלגן‪ .‬האט דער מהר"ל געגעבן‬ ‫דעם פשוט'ן איד'ס סדר‬ ‫א קלאפ מיט זיין האנט אויפן קאפ‪ ,‬און ער האט אים צוריק משפיל‬ ‫הרה''ח ר' ישראל שמעון קסטעלאניץ ע''ה האט דערציילט‪ :‬אמאל‬ ‫געווען אריינצוגיין אין דעם פאס‪.‬‬ ‫פסח ביינאכט נאכן ענדיגן דעם סדר‪ ,‬האט מען פון הימל געוויזן‬ ‫פון דעמאלס אן עד סוף ימיו‪ ,‬איז דער מהר"ל געגאנגען מיט א‬ ‫פארן מהר"ל‪ ,‬אז אין שטאט געפינט זיך א וואסער‪-‬שעפער ‪ -‬א‬ ‫פארבינדענע האנט‪ ,‬ווייל דער שלעכטער ריח איז געבליבן אויף זיין‬ ‫פשוט'ער תמימות'דיגער איד ‪ -‬וואס האט אפגעראכטן דעם סדר‪,‬‬ ‫האנט‪.‬‬ ‫און ער האט אויפגעטון די זעלבע תיקונים וואס ער האט געטון‪.‬‬ ‫תיקון נשמת גחזי‬ ‫דער חילוק איז נאר‪ ,‬אז דער מהר"ל האט געוואוסט די אלע‬ ‫הרה"ח ר' ישראל ראזנצווייג ע"ה‪ ,‬מח"ס אוצר ישראל‪ ,‬האט‬ ‫תיקונים וואס ער טוט‪ ,‬ער האט אינזין געהאט די אלע כוונות‪ .‬אבער‬ ‫דערציילט‪ ,‬וואס ער האט געהערט פון הגה"ח ר' יואל אשכנזי ע"ה‪:‬‬ ‫דער פשוט'ער איד האט נישט געוואוסט‪ ,‬ער האט געטון אלעס‬ ‫דער מהר"ל פלעגט זאגן א דרשה יעדן פרייטאג צונאכטס‪ ,‬און נאך‬ ‫מיט אמונה פשוטה‪ ,‬האט ער אויפגעטון די זעלבע זאכן וואס דער‬ ‫די דרשה האבן זיך די תלמידים צוזאמגענומען‪ ,‬און גוט‬ ‫מהר"ל האט אויפגעטון מיט זיינע גרויסע כוונות‪.‬‬ ‫איבערגעשמועסט און מבאר געווען די דרשה מיט אלע כוונות‪.‬‬ ‫יבושו מאוד כל איבי ישובו יבושו‬ ‫איינמאל האט ער געהאלטן א דרשה וועגן דעם חטא פון גיחזי‪,‬‬ ‫האדמו"ר‬ ‫אין ספר זכות אבות‪ ,‬ווערט געברענגט וואס‬ ‫דער שמש פון אלישע הנביא‪ .‬די תלמידים האבן בשעת'ן איבער‬ ‫מפשעווארסק שליט''א האט דערציילט‪ ,‬וואס ער האט געהערט‬ ‫שמועס'ן זיך געוואונדערט וואס איז דער שייכות פון די מעשה פון‬ ‫פון זיין זיידן‪ ,‬רבי איציקל זצ''ל‪ ,‬וואס האט נאכדערציילט בשם דעם‬ ‫גיחזי מיט דעם שבת‪ ,‬מען זאגט דאך עס נישט דעם שבת אין די‬ ‫שינאווער רב זצ''ל‪ ,‬וועלכער פלעגט צו דערציילן די מעשה יעדע‬ ‫הפטורה?‬ ‫ניטל ביינאכט‪:‬‬ ‫צווישן די תלמידים איז אויך געווען דער גבאי‪ ,‬רבי משה‪ ,‬וואס ער‬ ‫אמאל איז דער קיסר געגאנגען שפאצירן‪ ,‬און ער האט באגעגנט א‬ ‫איז געווען פון די גאר שארפע בעלי מח‪ .‬די תלמידים האבן זיך‬ ‫שומר אויף א פלאץ אינמיטן וואלד‪ .‬פרעגט אים דער קיסר וואס‬ ‫געוואונדערט פארוואס אויף זיין פנים זעט מען אז ער מוטשעט זיך‬ ‫ער היט דא‪ .‬האט דער שומר געעענטפערט אז ער ווייסט נישט‪,‬‬ ‫נישט‪ ,‬ביי אים דאס איז נישט קיין וואונדער פארוואס דער מהר"ל‬ ‫אבער ער האט מקובל פון זיינע עלטערן‪ ,‬אז אויף דעם פלאץ דארף‬ ‫האט פונקט די וואך גערעדט פון גיחזי‪ .‬האבן זיי געפרעגט רבי‬ ‫מען היטן‪ .‬און זיינע עלטערן האבן דאס מקובל פון זייערע עלטערן‪,‬‬ ‫משה'ן‪ ,‬פארוואס ביי אים איז דאס נישט קיין וואונדער‪ ,‬אבער ער‬ ‫שוין עטליכע דורות‪ ,‬אבער וואס דאס איז ווייסט ער נישט‪.‬‬ ‫האט נישט געוואלט ענטפערן‪ .‬האבן זיי אים זייער מפציר געווען‬ ‫האט דער קיסר פארשטאנען אז דא געפינען זיך גאר טייערע‬ ‫ער זאל זיי פארציילן‪ .‬האט ער געענטפערט אז ער טאר נישט‬ ‫אוצרות‪ .‬האט ער געהייסן מען זאל אויפגראבן‪ .‬מען האט געגראבן‬ ‫דערציילן‪ ,‬ווייל עס איז ממש פיקוח נפש‪ .‬אזויווי זיי האבן דאס‬ ‫און געגראבן‪ ,‬און מען האט געפונען גאר אלטע כתבים געשריבן‬ ‫געהערט האבן זיי נאכמער משתוקק געווען צו וויסן‪ ,‬האבן זיי אים‬ ‫אין לשון הקודש‪ ,‬און דער קיסר האט זיי נישט געקענט ליינען‪ .‬האט‬ ‫מתיר נדר געווען ער זאל מעגן דערציילן‪.‬‬ ‫ער געלאזט רופן דעם מהר"ל‪ ,‬און באפוילן ער זאל פארליינען די‬ ‫ער האט זיך נישט געקענט ארויסדרייען פון זיי האט ער זיי‬ ‫כתבים‪.‬‬ ‫דערציילט‪ :‬ליל שישי ביי חצות‪ ,‬איז ער ארויס פונעם מהר"ל'ס‬ ‫דער מהר"ל האט אריינגעקוקט אין די כתבים‪ ,‬און עס איז אים‬ ‫שטוב און ער האט געוואלט אהיימגיין‪ .‬אינמיטן וועג האט ער‬ ‫באפאלן א פחד‪ ,‬עס איז אים פינסטער געווארן פאר זיינע אויגן!‬ ‫געזען צוויי גאר הויכע מענטשן קומען צו גיין‪ ,‬זיי האבן נישט‬ ‫דארט איז געשטאנען באשריבן די גביית עדות פון דעם זמן‬ ‫אויסגעזען ווי די געהעריגע הייעך פון געהעריגע מענטשן‪ ,‬זיי זענען‬ ‫הסנהדרין‪ ,‬און דאס גאנצע השתלשלות וויאזוי מען האט‬ ‫געווען אנגעטון אין בגדי מלכות‪ ,‬זיי זענען געקומען צום מהר"ל'ס‬ ‫גע'הרג'עט דעם אותו האיש ימ"ש‪ ,‬ער איז געווען א מסית ומדיח‪,‬‬ ‫שטוב‪ .‬שפעטער האט ער געזען א דריטן מענטש קומען צו גיין‪,‬‬ ‫איז דארט געשטאנען אפגעשריבן אלע עדות'שאפטן וואס בית דין‬ ‫אויך זייער הויך אין געשטעל‪ ,‬אבער ער איז נישט געווען אנגעטון‬ ‫האט גובה געווען אויף דעם רשע ימ"ש‪ .‬ווייזט זיך אויס אז ווען די‬ ‫אזוי מלכות'דיג‪ ,‬ער איז געווען אנגעטון פשוט‪ .‬ער האט זיך זייער‬ ‫אידן זענען געגאנגען אין גלות נאכן חורבן האבן זיי מיטגעברענגט‬ ‫געאיילט בשעת ער איז געגאנגען‪.‬‬ ‫די כתבים און עס דארט באגראבן‪.‬‬ ‫האט דער הויכער מענטש געפרעגט רבי משה'ן‪" :‬איר האט אפשר‬ ‫דער מהר"ל האט נישט געהאט קיין ברירה‪ ,‬ער האט געמוזט‬ ‫געזען דא צוויי הויכע מענטשן? און אויב יא‪ ,‬וואו זענען זיי‬ ‫אויסזאגן דעם אמת פארן קיסר‪ .‬אזויווי דער קיסר האט דאס‬ ‫געגאנגען?"‬ ‫געהערט איז ער געווארן זייער אין כעס‪ ,‬ער האט נישט געוואלט‬ ‫גלייבן‪ ,‬און ער האט געזאגט פאר דעם מהר"ל‪" :‬ווייז מיר אויף ביז‬ ‫ג‬ ‫די מענטשן האבן אנגעהויבן לאכן פון אים‪ ,‬אז ער איז נישט‬ ‫האט רבי משה געענטפערט‪" :‬אויב וועסטו מיר זאגן ווער דו ביסט‪,‬‬ ‫נארמאל‪ .‬מען האט אים מבזה געווען און געשלאגן ער זאל‬ ‫ווער זיי זענען‪ ,‬און וואס זיי זוכן ביים מהר"ל‪ ,‬וועט ער אים צואווייזן‬ ‫אויפהערן זיך נאריש מאכן‪ .‬ביז איינער האט רחמנות געהאט אויף‬ ‫וואו זיי זענען געגאנגען"‪.‬‬ ‫אים‪ ,‬און אים געגעבן א צעריסענעם מלבוש זיך אנצוטון‪ .‬אזוי איז‬ ‫האט דער הויכער מענטש געזאגט‪" :‬אויב וועסטו דאס דערציילן‬ ‫ער געגאנגען פון דארף צו דארף און פון שטאט צו שטאט‪ ,‬און‬ ‫פאר אנדערע וועסטו נישט מוציא שנתו זיין‪ ,‬רח"ל‪ ,‬ממילא איז‬ ‫געבעטן מענטשן זאלן רחמנות האבן אויף אים‪ ,‬און אים געבן צו‬ ‫בעסער אז דו ווייסט נישט"‪.‬‬ ‫עסן‪.‬‬ ‫רבי משה האט זיך אבער זייער געוואונדערט‪ ,‬און ער האט‬ ‫פון אנפאנג האבן מענטשן טאקע רחמנות געהאט אויף אים‪,‬‬ ‫משתוקק געווען צו וויסן‪ ,‬האט ער מסכים געווען צו הערן אויף‬ ‫אבער במשך הזמן איז ער געווארן באוואקסן מיט האר און נעגל‪,‬‬ ‫דעם תנאי‪.‬‬ ‫ער האט אויסגעזען ווי א חיה פון וואלד‪ ,‬און מענטשן האבן אים‬ ‫האט דער הויכער מענטש געענטפערט‪" :‬די צוויי מענטשן זענען‬ ‫מער נישט געוואלט ארייננעמען אין שטוב‪.‬‬ ‫אלישע הנביא‪ ,‬און זיין רבי אליהו הנביא‪ ,‬און איך בין גחזי‪ ,‬און‬ ‫ביז ער איז אנגעקומען קיין פראג‪ ,‬און באגעגנט דארט אן אלטן‬ ‫וויבאלד איך האב מיך פארזינדיגט פאר מיין רבי'ן האב איך נישט‬ ‫איד‪ ,‬און דער קעניג האט אים דערציילט אלע זיינע‬ ‫קיין עולם הבא‪ ,‬און דער פסק דין איז געווען אז ער מוז קומען‬ ‫איבערלעבענישן און ווייטאג‪ ,‬ער איז דער אמת'ער קעניג און‬ ‫מפייס זיין זיין רבי'ן‪ ,‬אלישע‪ ,‬פארנט פון זיין רבי'ן‪ ,‬אליהו הנביא‪,‬‬ ‫קיינער גלייבט אים נישט‪.‬‬ ‫ווען ביידע זענען אויף דעם עולם ביים צדיק הדור‪ .‬מלאכי רחמים‬ ‫האט אים דער איד געזאגט‪" :‬איך האב אן עצה פאר דיר‪ ,‬גיי צום‬ ‫האבן מיר מודיע געווען אז זיי געפינען זיך יעצט דא אויף דעם‬ ‫מרא דאתרא‪ ,‬דער מהר"ל‪ ,‬ער וועט דיך זיכער קענען העלפן"‪.‬‬ ‫עולם‪ ,‬ממילא לויף איך אהין כדי זיי מפייס צו זיין"‪.‬‬ ‫דער קעניג האט צוגעהערט די עצה‪ .‬ער איז געקומען צום‬ ‫האט רבי משה אים געוויזן די דירה פונעם מהר"ל‪ ,‬און גיחזי איז‬ ‫מהר"ל און זיך אויסגערעדט זיין גאנצע השתלשלות‪ .‬דער מהר"ל‬ ‫אריין דארט‪ .‬וועגן דעם האט דער מהר"ל גע'דרש'נט דעם שבת‬ ‫האט אים פארגעשלאגן אז כדי צוריקצובאקומען די מלוכה זאל‬ ‫וועגן גיחזי און אלישע‪.‬‬ ‫ער טון די זעלבע מעשה וואס יענער האט געטון‪ .‬ער זאל גיין דארט‬ ‫למעשה האט דאס נישט געטויגט פאר רבי משה‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫ביים טייך‪ ,‬און ווארטן ביז יענער וועט צוריקקומען‪ ,‬און ווען יענער‬ ‫מוציא שנתו געווען ל''ע‪.‬‬ ‫וועט זיך וואשן זאל ער זיך אנטון די מלבושים‪ ,‬און ער זאל שנעל‬ ‫צוריקלויפן צום וואגן‪.‬‬ ‫שלח מלכך על פני המים‬ ‫דער קעניג האט אויסגעהערט די עצה‪ ,‬און עס האט אים זייער‬ ‫עס ווערט געברענגט אין מפי ספרים וסופרים‪ ,‬פון הגה"ח רבי אליעזר‬ ‫אלן‪ ,‬אבער‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬ער קען נישט אזוי צוריקגיין‪ ,‬ווייל‬ ‫געפ ָ‬ ‫דוד פריעדמאן ע''ה‪ :‬אין יעדן דור זענען געווען די גויים וואס זענען‬ ‫ער איז שוין באוואקסן מיט האר און נעגל‪ ,‬און ער זעט אויס זייער‬ ‫געווען נאנט צו דעם קעניג וואס האבן אלץ געזוכט שלעכטס אויף‬ ‫מיאוס‪ .‬איז דער מהר"ל געגאנגען און אפגעשוירן זיין האר און נעגל‪,‬‬ ‫אידן‪ .‬און אין די צייטן פונעם מהר"ל האט פאסירט א מעשה פלא‪.‬‬ ‫ער האט אים ארומגעוואשן‪ ,‬און דער קעניג איז צוריקגעגאנגען צום‬ ‫די מלכה און די גלחים האבן אמאל איבערגערעדט דעם קעניג‪,‬‬ ‫טייך‪ ,‬וואו ער האט זיך פאריגעס מאל גע'טובל'ט‪.‬‬ ‫רודאלף‪ ,‬ער זאל פארטרייבן אלע אידן פון זיין לאנד‪ .‬בסוד סודות‬ ‫וכך הוה‪ ,‬דער פאפער איז צוריקגעקומען זיך וואשן דארט‪ .‬דער‬ ‫איז דער מהר"ל געוואויר געווארן פון דעם‪ ,‬האט ער מתפלל געווען‬ ‫קעניג האט טאקע אויסגעפירט די עצה פונעם מהר"ל‪ ,‬ער האט‬ ‫אז דער אויבערשטער זאל מציל זיין די אידן פון די גזירה‪ .‬ביינאכט‬ ‫אנגעטון צוריק זיינע בגדים‪ ,‬און ער איז צוריק אנגעקומען אהיים‬ ‫ווען דער קעניג איז געשלאפן‪ ,‬האט ער גע'חלומ'ט ווי ער פארט‬ ‫צו זיין כסא מלכות‪.‬‬ ‫מיט זיין פערד און וואגן צום 'דונאי טייך'‪ ,‬זיך ארומצואוואשן‪ .‬זיינע‬ ‫מענטשן האבן אים איבערגעלאזט דארט‪ ,‬ער האט אויסגעטון זיינע‬ ‫דער קעניג רודאלף האט זיך אויפגעכאפט פון שלאף‪ ,‬און ער‬ ‫בגדים און אריין אין וואסער זיך וואשן‪ .‬ווען ער איז אריין אין‬ ‫האט געזען אז דאס אלעס איז א חלום‪ .‬א געוואלדיגער פחד איז‬ ‫וואסער איז א פרעמדער מענטש ארויסגעקומען פון וואסער‪ ,‬און‬ ‫אים באפאלן! ער האט געזען אויפן טיש א זילבערנעם טאץ‪ ,‬און‬ ‫אנגעטון דעם קעניג'ס קליידער‪ .‬ער האט זיך אריינגעזעצט אינעם‬ ‫אויף דעם ליגט זיין אפגעשוירענע האר און נעגל‪ ,‬ממש ווי ער האט‬ ‫קעניג'ס וואגן‪ .‬די קנעכט האבן געמיינט אז ער איז דער קעניג‪ ,‬און‬ ‫געזען אין חלום‪ .‬האט ער גלייך גערופן דעם מהר"ל‪ ,‬ער האט‬ ‫זיי האבן אנגעהויבן נאכצוגיין‪.‬‬ ‫געשמועסט מיט אים א לענגערע צייט‪ .‬און פארשטייט זיך אז‬ ‫נאכדעם האט דער קעניג מבטל געווען אלע שלעכטע גזירות‪.‬‬ ‫ווי דער עכטער קעניג האט דאס באמערקט האט ער זיי‬ ‫אנגעהויבן נאכצושרייען‪ ,‬אבער וויבאלד זיינע באדינער זענען שוין‬ ‫געווען ווייט האבן זיי אים נישט געהערט‪ .‬בלית ברירה איז דער‬ ‫קעניג ארויסגעגאנגען אן קליידער‪ ,‬און געבעטן מענטשן זאלן אים‬ ‫זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל‬ ‫העלפן‪" ,‬איך בין דער קעניג"‪ ,‬האט ער זיך געבעטן‪.‬‬ ‫עריכת הגליון סיפורי צדיקים של הרה"ק המהר"ל מפראג זצ"ל‬ ‫נתנדב לרגל י"ט אלול ‪ -‬יא"צ של הרה"ח ר' יעקב יוסף קויפמאן ביבלחט"א ר' אהרן שליט"א‬ ‫היה רגיל לספר סיפורי צדיקים בכל שבוע מעת שיחת קודש של כ"ק אד"ש בעיר מעזיבוז‬ ‫בזכות סיפורי צדיקים יהא עלייה לנשמתו‪ ,‬ותהא צרורה בצרור החיים‬ ‫זכות הצדיקים יגן על הנדבן ועל משפחתו להתברך בבני חיי ומזוני רויחי וכל מילי דמיטב‬ ‫ד‬ ‫להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א ‪ 845-274-1658‬עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו ‪845-596-8865‬‬