לב שומע - אידיש · Lev Shomea - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

אידיש
ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'
020 81917000
[]ex3,1.11.1
'שגיאות מי יבין' -אי אפשר לבר בלא תבן
בבקשה ,המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע
למו''ל למען יתוקן אי''ה
להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל
levshomeya@gmail.com
סדר ועימוד:
א .י .גרינוואלד )972( 054-8494370
ניקוד :ישראל פויגל )972( 054-8435096
תוכן הענינים
הרת הב
אינ פי
טבה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ה אליו
ואמר
אנד פ א פי
טבה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ו דער
כלית פ די
ריאה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ז
הרת הב . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ח
פארדינסט פ
די
הראנ ה'
חס . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ח
עת א
צרה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ט לי
עבד את ה'
מחה
בטב
לבב . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יא מחה
אלקי
עבד את ה'
לא
אר
חת
זכה צ
מחה? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יב ווי אזי איז מע
מעלה פ זיי
מחה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יג דער
טייערע
אצר . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יד מצוה א
יעדע
ני אל
ני . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . טו י
עבדה
זרה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .טז עצבת איז
בה ט מיט
מחה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .טז
ה לב שומע הכרת הטוב
רת ִי ָתבא
ָָ ַ
הרת ַהב
ַ ַָ
טבה ִ ְ ַ
כלית פִ די טבה ֶ דער ַ ְ
אנד פַ א ָפי ָ אינָ פי ָ אליו ְ ֵ ֶ ָ ְַ ְָ
ואמרָ ֵ
צרה
עת ַא ָ ָ חסְ
ליַ ְ ִ הרת ַהב ֵ ְ ַ
הראנ ה' ַ ְ ֶ ריאה ִ די ַ ְ ִ ְ ְ ְ
פארדינסט פַ ָ ַ ְִ ָ
àאŁעפער ִאים
הייליגן ַ ֶ ֶ
פארן ֵ ִ ְ'הéרת ַהõæב' ַ ְַ ַָ טבה
אינָ פי ָ
אליו ְ ֵ ֶ
ְואמרָ ֵ
ָ ְַ ָ
לõיàן אõיף ֶדעם ָוואס ֶער ְ דאנקען אäן
צֶ ְ ַ ä ïרŁה ַאזאנפאנג ָ ָ ָ
Łטייט ִאין ָïסäק ָ ְ ַ ְ ֶעס ְ ֵ
àריאה ,אäן ַאז ֶער ָהאט גאנצע ְ ִ ָ
פירט ֶדער ַ ְ ֶ ִ ְ ארץאריין ֵגיין ִאין ֶ ֶ
וועלן ַ ֵ
אידן ֶ ְ
ֶווען ִדי ִ ְ
וואקסן ,אäן ַאזõי ָהאטגעמאכט ִדי õàים ַ ְ ְ ֶ ַ ְ מצוה פäןàאקäמען ִדי ִ ְ ֶָ וועלן ֵזיי ַ
יłראלְ ֶ , ְִָ ֵ
נהנה
מענט Łצֶ ֱ ֶ ä
פאר'ן ֶ ְ ְגעווען ַ ְ
מïŁיע ֶ ֶ
ֶער ַ ְ ִ ַ Łבעת
ערŁטער ַזא üפäן ִדי ִ ְ ַ 'äéàרים' ָדאס ֶ ְ ְ ִֶ ִ
Łטייטגäטע ֵïרõתַ .אזõי ִווי ֶעס ְ ֵ ֵזיין פäן ִדי ֶ געàן
דארף ֶמען ֶ ְ וואקסןְ ַ ,
הëינים ָוואס ֶוועט ַ ְ ְ ִַ ִ
אינý
אליו ְ ֵ ֶ
ואמרָ ֵ ô
ר"Łי )ד"ה ואמרת( ְ ָ ַ ְ ִָאין ַ ִ Łר Łפäן éהןֶ .דער ְיסõד אäן ֶדער ֶֹ פאר'ן ֹ ֵַ ְ
טõבה .א
ָéפäי ָ ווייזן
äéàרים ִאיז ַארõיס צְ ֵ ä מצוה פäן ִ ִ ִדי ִ ְ ָ
א .די וועלט פרעגט א קשיא ,פארוואס זאגט רש"י אז די טע פארוואס מע דאנקט דע
אייבערש איז צוליב דע וואס מע וויל נישט זיי קיי' כפוי טובה' ,פארוואס זאגט
נישט רש"י ואמרת אליו – אז מע דאנקט דע באשעפער פאר אלע זיינע גוטס ,או
דעריבער ברענגט מע ביכורי צו ווייז' הכרת הטוב' ,או נישט נאר ווייל מע וויל נישט
זיי קיי כפוי טובה.
נאר באמת איז נישט מעגלי צו דאנקע השי"ת אוי אלע זיינע גרויסע חסדי או וואונדער,
ווייל אונז זענע טאג טעגלי ארו גענומע מיט א א שיעור חסדי ,סיי וואס מע זעט
קלאר מיט די אויג ,או אוי פיל חסדי וואס מיר ווייס אפילו נישט דערפו ,אז מע ווייסט
אפילו נישט אוי וואס מע דאר אלס דאנק או לויב .אזוי ווי עס שטייט אי פסוק )תהלי
קו ב( מי ימלל גבורות ה' ישמיע כל תהלתו ווער קע פארצייל אלע חסדי וואס דער
אייבערשטער טוט מיט אונז יעד מינוט ,או אלע גרויסע חסדי וואס דער באשעפער האט
געמאכט פאר אונזערע עלטער ,עס איז דא א קיי שיעור או א קיי סו ,אפילו די חסדי
וואס דער באשעפער טוט מיט איי איינציג מענטש יעד טאג ,קע מע נישט צייל ,אזוי ווי
עס שטייט )ש מ ו( אגידה ואדברה עצמו מספר ,או ווי חז"ל )נדה לא (:זאג' אי בעל הנס
מכיר בנסו'.
פרשת כי תבוא לב שומע ו
'וידàר
Łטייט ִאין ָïסäק )במדבר כא ה( ַ ְ ַ ֵ ִווי ֶעס ְ ֵ טבה
אנד פן ַא ָפי ָ
ֶדער ַ ְ
קצה ונפŁנָ ָ ä äבמŁה וגו' ְ ַ ְ ֵ àאלקים ְ ֹ ֶ העם ֵ ֹ ִ ָָ מâה, הéרת ַהõæב ִאיז ָגאר ַא ִ ְ ִ ֶ
וויכטיגע ִ ָ ַ ַָ
רעכנט ֶדער הñלקל' ,אäן ַאזõי ֶ ְ ְ êàחם ַ ְ ֵֹ ַ ֶֶ פäנעם ָדאס ִאיז פäן ִדי ְיסõדõת ֶ
ווייטער אõיס אליעזר ֵ ֶ רàי ֱ ִ ֶ ֶ ìôא ַ ִ הייליגער ַ ָ ֵ ִֶ ניŁט טõבה – ִ ְ פארקערט ָéפäי ָ לעàן ,אäן ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ
אלע õâרõת ,אäן àייïŁילן ִאין לõיף פäן ַ ֶ ָנאְ ִ ְ ֵ ü צäריק ניŁט ִ טõבה ,אäן ִ ְ ענען ִאין ַא ָ אנערק ֶ
ַ ְְֶ ֶ
àיõתר
הéתäב ְ ֵ ענָ ַ Ł מïני ַמה ָ ַ פירט אõיס ִ ְ ֵ ֶער ִ ְ איינער ָוואס טäט ַא דאנק ַפאר ֵ ֶ געàן ַא ַ ְ ֶ ְ
Łטערט ָדאס טאקע ְ ֶ ְ פארוואס ַ ֶ טõבה ַ ְ ָ לכפäיי ָ ְִ ֵ ערגסטער ִמõâתַ .אזõי ִווי טõבהִ ,איז פäן ִדי ֶ ְ ְ ְ ֶ ָ
àאŁעפער ֶווען ֶמען ִאיז פארן ַ ֶ ֶ Łטארק ַ ְ ַאזõי ְ ַ ְ אליעזר )פרק ז( רàי ֱ ִ ֶ ֶ מנת ַ ִ Łטייט ִאין ִ ְ ַ ֶעס ְ ֵ
חסד ָוואס ַא מéיר טõב אõיף ַא ֶ ֶ ניŁט ַ ִ ִ ְ מéפçת
יתר ִ ְ ִ ַ לפני הקב"ה ֹ ֵ קŁה ִ ְ ֵ ֵאין ְלָ ָ ý
éפירהéענין ְ ִ ָ
מïני ֶŁהäא ְ ִ ְ ַ צווייטע טäטֵ ְ ִ , ְֵ ֶ ניŁט זייער ִ ְ àאŁעפער ָהאט ֵ ֶ הõæבהֶ ,דער ַ ֶ ֶ ַ ָ
õéפר טõב הäא. הõéפר ְàהקב"ה ֵ ְàהקב"הַ ,אף ַ ֵ מéיר טõבֶ ,ער ניŁט ַ ִ ִליֶ àווען ֶמען ִאיז ִ ְ
איינער ָוואס ִאיז ֵווייל ָדאס ִאיז ַאזõי ִווי ֵ ֶ מ'זעט ַאז פעלער ִווי ְ ֶ אסאֶ ֶ ü דארטן ַ ַ
àרענגט ָ ְ ְ ְֶ ְְ
אנערקענט
'õéפר' ִאין השי"ת רח"לֶ ,ער ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ ֵ געŁטראפט ֶווען ֶמען àאŁעפער ָהאט ֶ ְ ְ ָ ְ ֶדער ַ ֶ ֶ
חסדים ָוואס ֶדער גäטס אäן ִדי ֲ ָ ִ ניŁט ֶדער ְ ִ ְ אדם אנגעהõיàן פäן ָ ָ
ְ געווען ַא ָéפäי טõבֶ ְ ָ , ִאיז ֶ ֶ
Łטענדיג ָאן ֵקיין Łענקט ְ ֶ ְ ִ àאŁעפער ֶ ְ ְ ַ ֶ ֶ געווארן
פארטריàן ֶ ָ ְ הראõŁן ָוואס ֶער ִאיז ַ ְ ְ ִ ְ ִָ
טõבתŁֶ õל õéפה ָ הåה הäא ֶ האדם ַ ֶ אõיסנאםָ ָ ָ , ְַ אïגערעדט
וויàאלד ֶער ָהאט ִזיְ ֶ ֶ ְ ָ ü עדן ִ ַ ְ פäן ַáן ֵ ֶ
אזא טõבתŁֶ õל קõנַ ַ .õ õéפה ָ למחר הäא ֶ חברָ ָ ְ ,õ ֲֵ נתô
אŁר ָ ַ ָ האה ֲ ֶ האדםָ ִ ָ , וçאמר ָ ָ ָ)בראשית ג יב( ַ ֹ ֶ
אïגעàן
ניŁט צְ ֶ ְ ָ ä פארŁטייט ִ ְאיינער ָוואס ַ ְ ְ ֵ ֵ ֶ ווערן
עõנ Łפäן ֶ ְ הייסט ַאז ֶדער ֶ עëדי ָדאס ֵ ְ ִ ִָ
ניŁט צווייטעֶ ,וועט אõיְ ִ ü דאנק ַפאר ַא ְ ֵ ֶ ַא ַ ְ געקäמען
ֶ ניŁט ֶ עדןִ ,איז ִ ְ פארŁיקט פäן ַגן ֵ ֶ ַ ְ ִ ְ
פירט ֶדער דאנקען ֶדעם ֹéל ָיכõל ָוואס ִ ְ ַ ְֶ הâעתָ ,נאר חטא פäן ֵעץ ַ ַ ַ עצם ֵ ְ צäליֶ àדעם ֶ ֶ ִ
פאר'ןגäטס ַ ְ וועלט אäן טäט ַאזõי ִפיל ְ גאנצע ֶ ְ ַ ְֶ פאר'ן ִרõàנŁֶ õל געזאגט ַ ְ ֵווייל ֶער ָהאט ֶ ָ ְ
õéפר ֵזיין äïנקט ִווי ֵ מענט ,Łאäן ָדאס ִאיז ְ ְ ֶ ְְ דäרִ üדי ְפרõי געזינדיגט ְ "איך ָהאְ ִ ְ ִ ֶ à עõלם ִ ָ
דארף àאŁעפערֶ .מען ַ ְ הייליגן ַ ֶ ֶ אינעם ֵ ִ ְ רח"ל ִ ֶ געגעàן"ָ ,דאס ִאיז האסט ִמיר ֶ ֶ ְ ָוואס דְ ָ ä
טבע ַאז ֶווען ֶמען איינגעוואõינט ִאין ִדי ֶ ַ
ְ ֵזיין ֵ ְ ֶ דערפאר טõבה ,אäן ֶ ְ ַ éפית ָ ענין פäן ְ ִ ַ געווען ַאן ִ ְ ֶָ ֶ
הéרת äŁלדיג ַ ָ ַ
ְִ טõבהִ ,איז ֶמען àאקäמט ַא ָ ְ ַ עדן. געווארן פäן ַגן ֵ ֶ פארŁיקט ֶ ָ ְ ִאיז ֶער ַ ִ ְ
ניŁט ִאין ִדי ליגט ִ ְ ַהטõב ,אäן אõיָ àדאס ִ ְ
ניŁט אנקäמען צְ ִ ä àיינערֶ ,קען ֶמען ָ ְ ֶ ֵ ֶ געווארן
àאŁטראפט ֶ ָ ְ
זענען ַ ְ ְ ָ ְ ִדי õâר ַ ִ ְ ָ
הëדàר ֶ ֶ
הייליגן
ֵ ִ ְ אינעםִ ֶ חלילה
ָ ִ ָ אנערקענען
ֶַ ְ ֶ ֶ האàן ִזיü
Łלענגֵ ,ווייל ֵזיי ָ ְ ִמיט ְ ֶ ְ
לéל. äמטיב ַ ֹàאŁעפער ָוואס ִאיז ַא טõב ֵ ִ ַ ֶ ֶ ניŁט ִדי ָמןַ ,אזõי
ווילן ִ ְ
אïגערעדט ַאז ֵזיי ִ ְ
ָ ְֶ ֶ ְ
דערפאר איז זייער פארשטענדלי פארוואס רש"י שרייבט נישט 'שאני מכיר טובה' ,אז אי
בי דאנקבאר אוי אלע חסדי ,ווייל עס איז באמת נישט מעגלי צו באגרייפ די אלע
גרויסע חסדי וואס דער באשעפער טוט יעד מינוט ,אבער לכל הפחות טאר מע נישט זיי
קיי כפוי טובה ,או זי נישט וויסנדיג מאכ פו די אלע גוטס וואס דער באשעפער שענקט
אונז שטענדיג.
ז לב שומע הכרת הטוב
ôàחõôנים
חפץ ַ ַ ְ ִ עליõן ָ ֵואין ֵאל ֶ ְ הראõŁנה ְ ֵ
ָ ִָ וזכרֶ ôאת Łטייט ִאין ָïסäק )עקב ח יח( ְ ָ ַ ְ ָ ֶעס ְ ֵ
àŁראõלאלõקיו ֶ ְ ָ
ויõדה ֵ ָ האדם ְ ֶ çŁדע ָ ָ ָמêבד ֶ ֵ ַ ִ ְַ éח ְוגֶ 'õמען הìתן ְלַ ֹ ý אלקיéִ ýי הäא ַ ֹ ֵ ה' ֱ ֶֹ
פארוואס מæרה ַ ְ ָ ôכלית אäן ַ ָ ָ גאנצע ַ ְ ִ
ֶדער ַ ְ ֶ עõלםגעדענקען ַאז ֶדער ִרõàנŁֶ õל ָ דארף ֶ ֶ ְ ֶ ַ ְ
àאŁאפן אäן אäנז ַ ַ ְ ְ àאŁעפער ָהאטֶדער ַ ֶ ֶ éח צä אäנז ֹ ַ גיàט ְ אלעס ,אäן ֶער ִ ְ אäנז ַ ֶגיàט ְ ִ ְ
מצõתִ ,איז ְàלõיז זיינע ִ ְ
אïהיטן ֵ ֶ
àאפõילן צְ ִ ְ ָ äְ ַ והיה
ווייטער ִאין ָïסäק ְ ָ ָ Łטייט ֵ ֶ לעàןֶ .עס ְ ֵ ֶ ְ
דאנקן .פäן ִדי
לõיàן אäן ַ ְ ְ ְ קענען
éדי ִאים צֶ ֶ ä ְֵ פארגעסן
וועסט ַ ְ ֶ ְ éŁôח אõי àדְ ֶ ä Łכח ִ ְ ַ ִאם ָ ֹ ַ
דאנקט
קäמט אõיס ַאז אõיֶ àמען ַ ְ ְ ווערטער ְ ֶ ְ ֶ אלהים אחרי ֱ ֹ ִ והלכֵ ֲ ַ ô
אייàערŁטען ְ ָ ַ ְ ָ
פäנעם ֵ ֶ ְ ְ ֶ ֶ
ניŁט אäן ִדי אנערקענט ִ ְ
ניŁט אäן ֶמען ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ ִ ְ וועסטä והôŁחויתם ְוגְ ֶ 'õ ועבדôם ְ ִ ְ ַ ֲ ִ ֶ אחרים ַ ֲ ַ ְ ָ ֲִֵ
פäנעםŁטענדיג ֶ געניסן ְ ֶ ְ ִטõבõת ָוואס ִמיר ֶ ִ ְ זרהֶ .דער עבõדה ָָ דינען ֲ ָ אנקäמען צֶ ִ ä רח"ל ָ ְ ֶ
ôכלית
ניŁטא ֵקיין ַ ְ ִ אייàערŁטערַ ,דאן ִאיז ִ ְ ָ
ֵ ֶ ְ ְ ֶ צוויŁן
çŁכäת ְ ִ ְ ערקלערט ִדי ַ ָ החçים ַהק' ֶ ְ ְ ֶ ְ אõר ַ ַ ִ
וועלט.
אõיף ֶדער ֶ ְ ליגט ַא וויàאלד ֶעס ִ ְ ïסäקים; ִ ַ ְ צוויי ְ ִ ִדי ְ ֵ
געדענקען ַאז ֶדער אäנז צֶ ְ ֶ ֶ ä ְ פליכט אõיף ְ ִ ְ
מצוה פäן וויàאלד ֶדער ִ ְ ָ דערפאר ִ ַ ְ טאקע ֶ ְ ַ ַ ֶ חסדים ָאן אäנז ָנאר ֲ ָ ִ ְ Łענקט
àאŁעפער ֶ ְ ְ ַ ֶ ֶ
וויכטיג
לõיàןִ ,איז ַאזõי ִ ְ ִ ְ הõדאה – ָָ זענען ַארäם אäנז ֶ ֶ ְ ֵקיין ִŁיעäר ,אäן ַאז
לעàן,
פäנעם ֶ ְ אäן ָדאס ִאיז פäן ִדי ְיסõדõת ֶ לעàן ְàלõיז פäנעם ֶ ְ יעדע ִמינäט ֶ גענäמען ֶ ֶ ֶ ֶ
פארוואס ֵàיי ִדי פארŁטייט ֶמען ַ ְ ָ דעריàער ַ ְ ְ ֵ ֶ ִ ֶ Łכח
דעריàער אõיַ ֹ ָ à גäטס פäן השי"תֶ ִ ֶ , ִמיט ְ
אזאגעמאכט ַ ַ
äéàרים ָהאט ֶמען ֶ ַ ְ מצוה פäן ִ ִ ִ ְָ דאנקעןניŁט צֶ ְ ַ ä געדענקט ִ ְ éŁôחֶ ,מען ֶ ֶ ְ ְ ִ ְ ַ
ïאראדעָ ,וואס ֶמען ֶזעט עסק ִמיט ַא ְגרõיס ַ ַ ֶ ֵֶ טõבהַ ,דאן מ'איז ַא ָéפäי ָ חסדיםִ ְ , אלע ֲ ָ ִ אõיף ַ ֶ
מצõתַ ,אזõי ִווי ֶעס אנדערע ִ ְ ניŁט ֵàיי ַ ְ ֶ ֶ ִ ְ ערגסטן אäן קäמען צäם ֶ ְ ְ ְ ְ ֶ ֶקען ֶמען צä
מŁנה )ביכורים פרק ג משנה ב( Łטייט ִאין ִדי ִ ְ ָ ְ ֵ דינעןפארגעסן פäן השי"ת אäן ֵגיין ִ ֶ ַ ְֶ ְ
צאמגענäמען אäן ַארõיףהאàן ִזיֶ ֶ ְ ַ ü אידן ָ ְ אלע ִ ְ ֶַ אïגעטער ה"י. פרעמדער ָ ְ ֶ ֶ ְֶ ְ ֶ
האלטן
éדי צִ äמיט ַ ְ ְ ירŁäלים ְ ֵ
געקäמען ֵקיין ְ ָ ַ ִ ֶ ֶ
אלעäéàרים ,אäן ַ ֶ מעמד פäן ִ ִ גרõיסע ַ ֲ ָ
ִדי ְ ֶ כאïן ַא
àאמת ַ ְ דארף ֶמען ֶ ֱ ֶ פäן ִדי ֶ ְ ֶ
ווערטער ַ ְ
צעפרידן
האàן ֶ ְ ִ ְ איינוואõינער ָ ְֶ ירŁäלימ'ער ֵ ְְ ָ ִַ ֶ וויכטיג ֶעס
טרייסלֶ ,ווען ֶמען ֶזעט ִווי ִ ְ ִ
ְֵ ְ
געסט ,אא"וֵ ,ווייל ִדי אלע ֶ ְ אõיפגענäמען ִדי ַ ֶ
ְֶ ֶ דאנקן אäן
àאŁעפער ַאז ֶמען ָזאל ַ ְ ְ פארן ַ ֶ ֶ
ִאיז ַ ְ
הéרת ַהõæבֶ ,מען ווייזט ָדא üאõיף ַ ָ ַ מצוה ֵ ְ ִ ְָ מ'האט,הנאה ָוואס ְ ָ àיסל ֲ ָ ָ
יעדע ִ ְ
לõיàן ַפאר ֶ ֶ
ְ
אלייןאוועק ִדי ֵïרõת ָוואס ֶמען ָהאט ַ ֵ גיàט ַ ִֶ ְ צäקäמען
ֶ חלילה
ניŁט ֶקען ֶמען ָ ִ ָ אäן אõיְ ִ à
àרענגט
געארàעט ֶדערõיף ,אäן ֶמען ְ ֶ ְ ְ Łווער ֶ ַ ְ ֶ ְֶ ערגסטער.
צäם ֶ ְ ְ ְ ֶ
ווייזן ַאז
הëק ,Łâצְ ֵ ä ֶעס ַארõיף צäם ֵàית ַ ִ ְ ָ
געקענט
אנערקענט ַאז ָדאס ָהאט ָנאר ֶ ֶ ְ ֶמען ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ
מנהיג ָוואס וואקסן ֵווייל ֶעס ִאיז ָדא ַא ַ ְ ִ ַ ְ ְ ריאה
כלית פן ִדי ְ ִ ָ
ְִַ
פאר'ן
הייסט ַ ְ אõיבןָ ,וואס ֵ ְ ְ אלעס פäן פירט ַ ֶ ִ ְ ווערטער
יסõדõת'דיגע ֶ ְ ֶ
ְ ִ ֶ ֶעס ִאיז ַ ַ ְ
àאקאנט ִדי ְ
טאקע ֵוויילגעàן ֵïרõת ,אäן ַ ֶ õàים ַארõיס צְ ֶ ä רמ"àן )סוף פרשת בא בד"ה ולפיכך פäנעם ַ ְ ַ ֶ
פäנעם פäנדאמענט ֶ
הéרת ַהõæב ִאיז ֶדער ְ ַ ֶ ְ ַ ַָ àאלקינ,ä
ìŁאמין ֵ ֵֹ
הëצõת ֶ ַ ֲ ְִוכäנת ָéל ַ ִ ְ
אמרו( ַ ָ ַ
עסק גרõיסע ֵ ֶ
אזא ְ ֶ מאכט ֶמען ַ ַ לעàןְ ַ , אידיŁן ֶ ְ
ִ ִ ְ äéנת
והיא ַ ָ ַ
õàראנִ ְ ,ä
ְ ֵ אליו ֶŁהäא ְונõדה ֵ ָ
ֶ
מצוה.
פäן ָאט ִדי ִ ְ ָ çàצירה
אחר ַ ְ ִ ָ
טעם ַ ֵ Łאין ָלנַ ַ ä הçצירהֵ ֶ ,
ְִַ ָ
פרשת כי תבוא לב שומע ח
מכàד ֵזיין ֶדער ָוואס ִגיàט
דערמיט ְ ַ ֵטäט ֶער ֶ ְ ִ הרת ַהב
פארדינסטן פן ַ ָ ַ
ִדי ַ ְ ִ ְ ְ ְ
âרü
וłם ֶ ֶ
אõיסער ֶדעם ְ ָ
ֶ מôנõת ,אäן ִאים ִדי ַ ָ לגàי
הח) üäìמצוה תרו( ְ ַ ֵספר ַ ִŁטייט ִאין ֵ ֶ ֶעס ְ ֵ
טרעט אõיס ִמיט אלקים ֶער ְ ֶàיŁע ֱ ֹ ִאראַ ֵ ְ äì
ְַ ֶ äמüõô ִ מצוה פäן ִ ִ
äéàרים ֶדער ִ ְ ָ
àאקäמען
ֶ קענען ַ
ֶדעם ַא ֶוועג ַאז ֶער ָזאל ֶ ֶ זõכה
äבטäבֶ õ הם ְ Łàבח ַ ֵנפַ ֶ ְ õŁ התעõררäת ַ ְ
ִ ְ ְ
יŁעõת פäן השי"ת. ָנאֻ ְ ü דäרֶ üדעם ָוואס ֶמען ִאיז ארצְ õ äמתàרכת ַ ְ
ִ ְ ֶָ ֶ
äŁôבה )שער ד(
Łערי ְ ָ
יõנה ִאין ַ ֲ ֵ
רàנָ ä
ֵַ ֶדער àרענגט
טõבה ,אäן ֶמען ְ ֶ ְ ְ ָ ניŁט ֵקיין ָéפäי ִ ְ
ערקלערט ִדי ָïסäק ִאין ְ ִ ִ
ôהלים )נב יא( ֶ ְ ֶ ְ זיינע
דאנק ַפאר השי"ת אõיף ֵ ֶ ַארõיס ַא ַ ְ
דאנק ֶדערעłית ִאיְ ַ ü
לעõלם ִéי ָ ִ ָ אõדָ ְ ý ְ עõלם צֶ äדערŁיקט ֶדער ִרõàנŁֶ õל ָ חסדיםְ ִ , ֲִָ
גיàט ִמיר
אייàערŁטער אõיף ֶדעם ָוואס ֶער ִ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ חסדיםגäטע ֲ ָ ִ
ווייטער ֶדאנקט ִאיםֶ ֵ , ָוואס ַ ְ ְ
נגד
Łמéִ ýי טõב ֶ ֶואקäה ִ ְ
חסדים ַ ֲ ַ ֶ
ַאזõי ִפיל ֲ ָ ִ הïŁעõת.אäן ַ ְ ָ
דערפאר ָהאף ִאי üצäטאקע ֶ ְ ַ חסיד ýאäן ַ ֶ ֲִ ֶ טייט Łפäן ֶדער ָáאõן Łיינע ַ ְ ֶעס ִאיז ָדא ַא ֵ ֶ
הימל.
הïŁעõת פäן ִ ְàאקäמען ָנאָ ְ ַ üֶ ַ זצ"ל )סוף דרו"ח על אייגער ַ ַ עקיבא ֵ ֶ רàי ֲ ִ ָ ַ ִ
גרייט האלטן סõף ָיאר ,אäן ֶמען ְ ֵ ֶווען ִמיר ַ ְ ְ התורה ,דרשה א' לכבוד המלכות שנת תקצ"ד( אõיף
יעדער ִוויל מïŁט ָוואס ֶ ֶ ִזיַ üפאר ַא ִ ְ ָ וłם יכàדנני ְ ָ
õôדה ְ ַ ְ ָ ְ ִ זבח ָ ִדי ָïסäק )תהלים נ כג( ֹ ֵ ַ
געàנטŁטע ָיאר ִמיט זõכה ֵזיין צַ äא גäט ֶ ְ ְ ְ ְ ֶ ֶ זאגט ֶער ַאזõי: אלקים ָ ְ àיŁע ֱ ֹ ִ אראַ ֵ ְ äìâרֶ ְ ַ ü ֶֶ
עצה,ïאסיגע ֵ ָ
הïŁעõתִ ,איז ֶדער ַ ִ ֶ גäטע ַ ְ ָ
אלע ֶֶַ Łטענדיג ַפאר ֶדער דאנקט ְ ֶ ְ ִ איינער ָוואס ַ ְ ְ ֵ ֶ
אלע
דאנקען צäם ֵקל ַחי אõיף ַ ֶ לõיàן אäן ַ ְ ֶ
ְ צä יענער מôנõתֶ ,וועט ֶ ֶ Łענקט ִאים ַ ָ ָוואס ֶ ְ ְ
יעדעראäנז ֶ ֶ זאכן ָוואס ֶער טäט ִמיט ְ גäטע ַ ְ
ֶ מôנõתֵ ,ווייל ֶדער ָוואס גäטע ַ ָגעàן ֶ ווייטער ֶ ְ ֵ ֶ
דאנקט
דäרֶ üדעם ָוואס ֶמען ַ ְ ְ ִמינäט ,אäן ְ יענער ָהאט ווייסט ַאז ֶ ֶ מôנõת ֵ ְ גיàט ִדי ַ ָ ִ ְ
ווייטער
אäנז ֵ ֶ אייàערŁטערֶ ,וועט ֶער ְ ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ דאנקàאר ֶדערõיף, הנאה אäן ֶער ִאיז ִאים ַ ְ ְ ַ ֲָ ָ
מקçם
חסדים אäן ֶעס ֶוועט ְ ֻ ָ גäטע ֲ ָ ִ Łיקן ָנאר ֶ
ִ ְ ניŁט ַארõיס àרענגט ִ ְ איינער ָוואס ְ ֶ ְ ְ ִווידער ֵ ֶ ֶ
אבõתכם
אלקי ֲ ֵ ֶ ווערן ִדי ָïסäק )דברים א יא( ה' ֱ ֵֹ ֶ ְ מôנõת, גיàט ִאים ַ ָ דאנק ַפאר ֶדער ָוואס ִ ְ ֵזיין ַ ְ
ïעמים .ב
אלף ְ ָ ִ
éכם ֶ ֶעליכם ָ ֶ יסף ֲ ֵ ֶ
ֵֹ רàיזאגט ַ ִ געàןְ ָ , אõיפהערן צְ ֶ ä ְֶ ְ יענער
ֶוועט ֶ ֶ
ענין ִאיז ֵàיי ֶדער זעלàע ִ ְ ַ
אייגער ֶדער ֶ ְ ֶ עקיבא ֵ ֲִֶ ָ
חס
הראנ ה' ַ ְ ֶ
ְַ ֵ דאנקטאייàערŁטערָ ,וואס ֶמער ֶמען ַ ְ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ
)פר' כי תבוא ד"ה ובאת(אדםõôלדõת ָ ָ
ְ ֶדער אייàערŁטער אõיף ִדי עפנט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ השי"תְ ְ ֶ ,
טייטŁן ִדי
Łרייàט ַאז ֶמען ֶקען ַ ְ ְְֵ ְ Łענקט ֶמער הïŁעõת אäן ֶער ֶ ְ ְ טõיערן פäן ַ ְ ָ ְֶ
àאדעקט אäן ווארט ' ָéפäי ָ
טõבה' ַא ָלõŁן פäן ַ ֶ ְ ָ ְ זõבח
Łïט ִאין ָïסäק ֵ ַ אäן ֶמער ,אäן ָדאס ִאיז ְ ַ
טõבה,
ניŁט ֵקיין ָéפäי ָ
זענען ִ ְ
פארהõילןִ .מיר ֶ ֶ
ְ ַ ְ יכàדנני
àאדאנקט ִזיִ ְ ָ ְ ַ ְ ,ü איינער ָוואס ַ ַ ְ ְ õôדה ֵ ֶ ָ
ב .איינער פו די נאנטער תלמידי פו דער חפ חיי האט געהערט ווי דער חפ חיי זאגט
זי אליי מוסר מוצאי שבת בעפאר סליחות" ,ישראל מאיר! וואס איז מיט דיר? צו דע
ביסטו נישט מכיר טובה דע אייבערשט אוי דע וואס ער האט דיר געגעב דעת או
פארשטאנד צו פארפאס דאס ספר 'חפ חיי ,'צו דע ביסטו נישט מכיר טובה אוי דע
וואס דער וועלט לערנט דע ספר 'חפ חיי) "!?'הח"ח חייו ופעלו חלק ג תתרצ"ד(
ט לב שומע הכרת הטוב
פילע
זיינע ִ ֶאלע ֵ ֶ דאנקען השי"ת אõיף ַ ֶ ַ ְֶ פארדעקט אäן
טõבה ֵזיין ַ ֶ ְ ניŁט ִדי ָ לאזן ִ ְ ִמיר ָ ְ
Łטענדיג
אäנז ְ ֶ ְ ִ
נעמט ְ חסדים ִמיט ָוואס ֶער ֶ ְ
ֲִָ אäנז ,דäרֶ üדעם ָוואס ִמיר פארהõילן פäן ְ ְ ַ
חסדים
זõכה ַאז ִדי ַ ָ ִ
ַארäם ,אäן ַאזõי ִאיז ֶמען ָ אנערקענען ִדי
טõבה אäן ִמיר ַ ֶ ְ ֶ ֶ מéיר ָ זענען ַ ִֶ ֶ
קלארדעקן ִזי üאõיף ,אäן ֶמען ֶקען ָדאס ֶזען ְ ָ
ֶ ְ דäרֶ üדעם ָוואס מיינט ַאז ְ גäטסָ .דאס ֵ ְ ְ
אõיגן.
ְ ִמיט ִדי äéàרים ,טäט ֶמען אõיף ַאז ֶדער מ'àרענגט ִ ְִ ְֶ ְְ
אäנז ִמיט ִדי פירן צְ ä אייàערŁטער ָזאל ִזיְ ִ ü ֵ ֶ ְ ְ ֶ
àאתáליא –
החסדָ ,וואס ָדאס ִאיז ְ ִ ְ ַ ְ ָ מâת ַ ֶ ֶ ִַ
צרה
עת ַא ָ ָ
לין ִ ְ ַ
ְ אמאלחסדים פäן השי"תָ ַ . אפן ִדי ֲ ָ ִ ֶמען ֶזעט ָ ְ
הלõםעליו ַ ָ הëלָ ָ ü âוד ַ ֶ ֶ ִמיר ֶ ִ ֶ
געפינען ֵàיי ָ ִ אäנז
ְ אייàערŁטער צä
àאווייזט ִזיֶ üדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ַ ֵ ְ
געלõיàט
ְ געדאנקט אäן ֶ ַאז ֶער ָהאט ֶ ַ ְ ְ חסד ִאיז הâיןִ ,די ֶ ֶ מâת ַ ִ ִמיט ֶדעם ִ ַ
געהאלטן
אפֶ äêווען ֶער ָהאט ָנאְ ְ ַ ֶ ü השי"ת ֲ ִ דäרֶ üדעם אàער ְ àאתíéיאֶ ָ ,
àאהאלטן – ְ ִ ְ ַ ְ ָ ַ ַ ְְ
געזאגט
צרהַ ,אזõי ִווי ֶער ָהאט ֶ ָ ְ אינמיטן ַא ָ ָ
ִ ְִ ְ אייàערŁטער אäן
דאנקט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ָוואס ֶמען ַ ְ ְ
õôרתֹ ýלא
עäדני ָ ְ רŁעים ִ ְ ֻ ִ חבלי ְ ָ ִ)תהלים קי סא( ֶ ְ ֵ דעקט ֶמען אõיף ִדי äéàריםְ ֶ , àרענגט ִ ִ ֶמען ְ ֶ ְ ְ
לילה ָאקäם ְלהõדõת ָלַ üעל Łכחôיֲ ,חצõת ַ ְ ָ ָ ְָ ִ חסדים.
àאהאלטענע ֲ ָ ִ
ַ ַ ְֶ ֶ
צל"ח )ברכות ד :ד"ה והנה( צדקֶ ,ýדער ְ ַ מïŁטי ִ ְ ֶ
ִ ְ ְֵ
אפִ äêאין ִדי מיינטַ ,אז ֲ ִ זאגט ַאז ָדאס ֵ ְ ָ ְ אלע ָדאס ִאיז ַא ֶ ַ ְ ִ ֶ
געוואלדיגע ִחäåק ַפאר ִדי ַ ֶ
מðבים ָוואס ֶער ָהאט ִזיָ üנאר Łווערסטע ַ ָ ִ
ְֶ ְ ְ ֶ âאגõת אäן טראגן אõיף ִזיָ ְ ü
ָוואס ְ ָ ְ
טäנקלקייט פäן
Łווער ִווי ִדי ְ ְ ְ ֵ געפינעןַ ,אזõי ְ ֶֶ ִ ֶ זõכה ֵזיין צֶ äזען ִדיווילן ֶ
Łוועריגקייטן ,אäן ִ ְ
ְֶ ִ ְֵ ְ
געדאנקט השי"ת פארט ָהאט ֶער ֶ ַ ְ ְ נאכט ָ ְ ִדי ַ ְ אõיגן
ְ פלייŁיגע
חסדים פäן השי"ת ִמיט ִדי ְ ֵ ִ ֶ ֲִָ
צרה .ג אõיף ֵזיין ָ ָ וידער ל ְ
õיàן, õיàן אäן ִו ֶ
דäר üל ְ
אפנערהייטְ ,
ָ ְֶ ְ ֵ
ג .אוודאי לויב אוי א צרה בשעת ווע מע געפינט זי אי די צרה ,איז גאר א הויכע מדריגה,
אבער עס איז דא א לייכטערע מדריגה צו לויב או דאנק בשעת מע איז אי
די צרה ,אוי די ישועה וואס גייט קומע ,אזוי ווי עס רש"י טייטש די פסוק )תהלי יט ד(
מהולל אקרא ה' בהלולי אקרא ואתפלל לפניו תמיד כלומר א לפני התשועה אני מהללו
לפי שבטוח אני שאושע מאויבי מע דאנקט השי"ת נא איידער דער ישועה איז דא ,ווייל
מ'איז זיכער אז דער ישועה גייט קומע.
רבי פנחס חיי הלוי הורובי זצ"ל בעל פתחא זוטא פארציילט )אי זיי ספר בית פנחס פר' בשלח(
וואס ער האט אליי געהערט פו הרה"ק רבי ברו מגארלי זצ"ל א געשיכטע וואס האט זי
אפגעשפילט ביי אי אליי ,אי יאר תרכ"א איז זיי גרויס טאטע דער צאנזער רב זי"ע
צאמגעפאל או ער איז געוואר שטרעבלי קראנק ,אלע חסידי האב זי ארמוגעדרייט מיט
א צובראכנקייט איבער די שווערע געזונט צושטאנד פו דע דברי חיי ,אויסער דער גארליצער
רב וואס ער האט זי ארו געדרייט מיט א געפיל פו שמחה אז זיי טאטע גייט ווער געזונט
גאר שנעל ,ווע מע האט אי אנגעפרעגט ווי אזוי ער ווייסט אז זיי טאטע גייט דאס איבער
לעב ,האט ער געזאגט "היינט אינדערפרי ביי 'נשמת' ווע אי האב געלויבט או געדאנקט
השי"ת אוי אלע זיינע חסדי ,האב אי געשפירט אז דער טאטע גייט ווער געזונט".
פרשת כי תבוא לב שומע י
רàי זי"ע ָהאט ָדאס קאצקע ַ ִֶווען ֶדער ָ ְ ֶ חז"ל )סנהדרין צבַ (:אז ִמיר ֶ ִ ֶ
געפינען ִאין ֲ ַ
צäגעלייגט ָנאַ üא
געהערטָ ,האט ֶער ֶ ֵ ְ ֶ ֶ ְ געלõיàט ֶדערְ נבäכדנðר ָהאט ֶ ְ ְַ ֶַ
געדאנקִ ,ווי ֶקען
àאזירט אõיף ֶדעם ֶ ַ ְ ווארט ַ ִ ְ ָ ְ "אתõהי
געזאגט ָ ִ אייàערŁטער אäן ֶער ָהאט ֶ ָ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ
זאגן
געקענט ָ ְ וואלט ֶ ֶ ְ נבäכדנðר ָ ְֵזיין ַאז ְ ַ ְ ֶ ַ מלכäתã
תñיפיןֵ ְ ַ ,éמה ַ ִ ִותמהõהי ְ ָ
רברביןִ ְ ִ ְ ,
éמה ַ ְ ְ ִ
ְָ
הëלָ ,üנארâוד ַ ֶ ֶ ווערטער ִווי ָ ִàעסערע לõיֶ ְ ֶ à ֶ ֶ ֶ ודר ְוגִ 'õווי
וŁלטנִ ãעם ָâר ְ ָעלםֵ ָ ְ ָ ְ ,
מלכäת ָ ַ ַ ְ
הëלָ üהאט âוד ַ ֶ ֶ זאגן ַאז ָ ִמיינט צְ ָ ä áמרא ֵ ְ ִדי ְ ָ ָ זענען ִדי אõתõת פäן השי"ת ,אäן ִווי ְגרõיס ֶ ֶ
יעדע ֵצייט אייàערŁטער ִאין ֶ ֶ
געלõיàט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ְ ֶ פäנעםֶ וואäנדער
ְֶ זענען ִדי Łטארק ֶ ֶ ְ ַ ְ
אפֶ äêווען מðביםִ ֲ ,Łווערסטער ַ ָ ִ
אפִ äêאין ִדי ְ ֶ ְ ְ ֶ ֲִ אייàיג,
מלוכה ִאיז אõיף ֵ ִ אייàערŁטןֵ ,זיין ָ ְ ָ
ֵ ֶ ְ ְ ְ
õłנאים,
ְִ זיינע
געלאפן פäן ֵ ֶ אוועק ֶ ָ ְ ֶער ִאיז ַ ֶ יעדע õâר" געוועלטיגט ִאין ֶ ֶ
אäן ֶער ֶ ֶ ְ ִ ְ
אàער ֶווען ַא געלõיàטֶ ָ ,
ְ נאכאלס ֶ
ָהאט ֶער ָ ְ ַ ְ
נבäכדנðר אäן ִאיםגעקäמען צַ ֶ ְ ַ ְ ä ֶ מלאִ üאיז ֶ ַ ְָ ניŁטוואלט ִ ְ
מלאְ ָ ü áמרא ֶווען ַא ַ ְ ָ זאגט ִדי ְ ָ ָ
ָ ְ
פראסק
געגעàן ַא ְ ַ ְ
געקäמען ִאין ִאים ֶ ֶ ְ ֶ ֶ
ïאט Łאõיף ֵזיין מõיל, קליינע ַ ְ געגעàן ַא ְ ֵ ֶ ֶ ֶ ְ
אõיפהערן צä
ְֶ ְ אõיף ֵזיין מõיל ַאז ֶער ָזאל
דאנקעןִ ,ווי
אõיפגעהערט צֶ ְ ַ ä
ֶ ֶ ְ àאלד
ָהאט ֶער ַ ְ
אזעלכע
געזאגט ַ ֶ ְ ֶ
נבäכדנðר ֶ ָ ְוואלט ְ ַ ְ ֶ ַ רעדןְ ָ ,ֶ ְ
Łווער, אàיסל ְ ֶ
געווארן ַ ִ ְ
ָנאר ֶעס ִאיז ִאים ֶ ָ ְ
דערמיט
וואלט ֶ ְ ִ
ווערטער ַאז ֶער ָ ְ Łיינע לõיֶ ְ ֶ à
ֵ ֶ
Łירה.
געזאגט ֵקיין ִ ָ ניŁט ֶ ָ ְ ָהאט ֶער õŁין ִ ְ
הëל.ü
âוד ַ ֶ ֶפארŁעמט ָ ִ
ַ ְ ֶ ְ
áאäלה
זõכה ֵזיין צäם ְ ָ וועלן ֶ ֶווען ִמיר ֶ ְ מראדõמסק זי"ע ֶדער ְ ְ ליïמאן ִ ַ
רàי ִ ְ ַ ֶווען ַ ִ
אלעס àימינֶ ,äוועט õŁין ַ ֶ àמהרה ְ ָ ֵ ִ ְ ֵָ Łלמה זי"עôפארת ְ ֹ ֹ איידעם פäן ֶדער ִ ְ ֶ ֶ ֵ ֶ
צער אäן אלע ַ ַ ווערן ַאז ִדי ַ ֶ קלאר ֶ ְ ְ ָ רàי הרה"ק געקäמען צֵ äזיין ַ ִ ֶ אמאל ֶ ִאיז ַ ָ
געהאט ִאיז האàן ֶ ַ
Łוועריגקייטן ָוואס ִמיר ָ ְ ְֶ ִ ְֵ ְ געפרעגט
רàי ִאים ֶ ְ ֶ ְ מñאצק זי"עָ ,האט ֵזיין ַ ִ ִָ ְ
רàי
חסדים ,הרה"ק ַ ִ געווען ְàלõיז ֲ ָ ִ אלעס ֶ ֶ ֶַ ווארט פäן עïעס ַא ָ ְ נאכזאגן ֶ ֶ
אõיֶ àער ֶקען ָ ְ ָ ְ
נאכגעזאגט פäן
קאמינקא זי"ע ָהאט ָ ְ ֶ ָ ְ ָŁלõם ַ ִ ְ ָ געזאגט ֵàיי
Łווערָ ,האט ֶער ֶ ָ ְ גרõיסן ְ ֵֶזיין ְ ְ
מŁיח ֶוועטמראŁïיץ זי"ע ַאז ֶווען ְ ִ ַ הרה"ק ֵ ָ ְ ִ זיינע
נאכדעם ָוואס ֵ ֶ Łטייט ֶ ְ ָ הéהן ְ ֵ אהרן ַ ֹ ֵ
ֲַ ֹ
פארŁטיין ַאזõיאלעס ַ ְ ְ ֵ קäמען ֶוועט ֶמען ַ ֶ ֶ נפטר
זענען ִ ְ ָאביהäא ֶ ֶ נדב אäן ֲ ִ קינדער ָ ָ ִ ְֶ
ווערן ַאז ֶעס ִאיז נתêáה ֶ ְ קלארַ ,אז ֶעס ֶוועט ִ ְ ַ ֶ ְ ָ אהרןָ ,וואס ָדאס ִאיז ָגאר וâçם ַ ֲ ֹ
געווארן – ַ ִ ֹ
ֶ ָ ְ
äכŁםïניםֵ ְ . הסôרת ָ ִ
געווען ֵקיין ַ ְ ָ ַ ניŁט ֶ ֶ אפְ ִ äêֲִ הëלָ üהאט âוד ַ ֶ ֶ אàער ָ ִ מדרגהֶ ָ ,
גרõיסע ַ ְ ֵ ָ ַא ְ ֶ
הåה ָüé àעõלם ַ ֶ
Łירה ָ ָ לפניָ ִ ý אõמרים ְ ָ ֶ Łאנִ ְ ä ֶָ ולא
יזëרָ ýכבõד ְ ֹ למען ְ ַ ֶ ְ
געזאגט )תהלים ל יג( ְ ַ ַ ֶ ָ ְ
Łäבחה
אלקינŁִ äיר ְ ָ ָ לפני ýה' ֱ ֵֹ לõמר ְ ָ ֶ נזéה ַ ְִֶ Łווערע ֵצייט ָהאט ֶער אפִ äêאין ַא ְ ֶ ֶ יâם ֲ ִִ ֹ
הàא.לעõלם ַ ָָ ָ יâם.ולא ִ ֹ
געלõיàט השי"תֹ ְ , ְ געזäנגען אäן ֶ ֶ ְֶ
יא לב שומע עבדו את ה' בשמחה
מחה
עבדֶ את ה' ְ ִ ְ ָ
ְִ
לבב )כח מז( ִ ווי ַאזי ִאיז ֶמעבטב ֵ ָ
מחה ְ
אלקיָ ְ ִ ְ
עבדֶ את ה' ֱ ֹ ֶאר ֹלא ָ ַ ְ ָ ַַ
חת ֲ ֶ
אצר ִ ַ ַ
י טייערע ָ מצוה ַ א ֵ ֶ מחה ֶ ֶ
יעדע ִ ָ מחה? ֶ דער ַ ֲ ָ
מעלה פֵ זייָ ְ ִ ְ זכה צָ ְ ִ
ֶ
מחה עבדה ָ ָזרה ָ ְ
בה טִ מיט ִ ְ ָ עצבת ִאיז ֲ ָ ניְ ַ ניֶ אל ָ ִ
ִָ
קללõת
אלע ְ ָ
פארוואס ִדי ַ ֶ éדי צֵ ְ ְ ַ ä
פארŁטיין ַ ְ ָ ְֵ אלקי
עבדֶ את ה' ֱ ֶֹ
לא ָ ַ ְ ָ
אר ֹ
חת ֲ ֶ
ַַ
ניŁט
קäמען אõיף ֶדעם ָוואס ֶמען ִאיז ִ ְ ֶ לבב )כח מז(
בטב ֵ ָ מחה ְ
ְ ִ ְָ
פארŁטיין ָוואס
ערŁט ַ ְ ְ ֵדארף ֶמען ֶ ְ ְ
łàמחהְ ַ ,
ְ ִ ְָ טעםאäנז ֶדער ַ ַ ְ זאגטõôרה הק' ָ ְ ָ ִדי
łמחה.
àאדייט פäן ִ ְ ִָאיז ֶדער ַ ֵ קללõת ָוואס ִדי אלע ְ ָ פארוואס ִדי ַ ֶ
ַ ְָ
אŁר"ôחת ֲ ֶ
קäמען ַ ַ וועלן ֶרעכנט אõיס ֶ ְ
õôרה ֶ ְ ְ ָ
)כד הקמח – ערך Łטייט àחçי ְ ֵ רàנֵ ַ ְ ä ִאין ַ ֵ äבטäב łàמחה ְ
אלקיָ ְ ִ ְ ý עבדֶ ôאת ה' ֱ ֶֹ לא ָ ַ ְ ָ ֹ
הõôרה
הåאת ִמן ַ ָ הfiמחה ַ ֹ שמחה( " ַ ִ ְ ָ געדינט ֶדעם
ניŁט ֶ ִ ְ וויàאלד ֶמען ָהאט ִ ְ
לבב" ִ ַ ְ ֵָ
יõתר ִמן ֵ וחäŁבה
עליה ַ ֲ ָ אדם ָ ֶ ָ נצטäה ָ ָ ִ ְ ַָ מיינט
'łמחה'ָ ,דאס ֵ ְ àאŁעפער ִמיט ִ ְ ָ ַ ֶ ֶ
łמחה ִאיז ֶמער ָחäŁב ִווי ֶדער הëצוה" ִ ְ ָ ַ ִ ְָ מצõת,אלע ִ ְ
מקçם ַ ֶכאטŁיג ָוואס ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ ָ ְ ִ
Łïט ִאין ִדי זאגן ְ ַ אלייןֶ .מען ֶקען ָ ְ מצוה ַ ֵ ִ ְָ 'łמחה' ֶדער
פעלט ֶדער ִ ְ ָ אàער אõיֶ àעס ֶ ְ ֶָ
טאקעłמחה ַ ֶ פארוואס ִאיז ִ ְ ָ ווערטער ַ ְ ָ ֶ ְ ֶ קäמטמäטיגקייטְ ,
פרייליכקייט אäן ֶדער גäט ִ ְ ֵ ְֵ ִ ְ ֵ
מצוה
אפֶ äêמער ִווי ֶדער ִ ְ ָ עñר אäן ֲ ִ ֶדער ִ ָ קללõת.Łווערע ְ ָ
ליידער ְ ֶ ֶ
ֵ ֶ
ôכליתגאנצע ַ ְ ִ וויàאלד ֶדער ַ ְ ֶ זעלàסטְ ַ ִ . ֶ ְְ ְ
הõàרא,מצות ַ ֵ מקיים ִ ְ ַ זענען ְ ַ ֵ פארוואס ִמיר ֶ ֶ ַ ְָ פארוואס ִאיז ַאזõי פארŁטיין ַ ְ ָ דארף ַ ְ ְ ֵ ֶמען ַ ְ
רäח אäן ַ נחת Łאפן ַא ַ ַ צäליְ ַ à ִ ִאיז ָנאר מצוה ָאן ֶדעם מקçם ֵזיין ַא ִ ְ ָ האר àצֵ ַ ְ ä ַ ְ
דäרüàאŁעפער ,אäן ְ דערפרייען ֶדעם ַ ֶ ֶ צֶ ֵ ְ ְ ֶ ä łàמחה? ֶמען ִאיז ָדאü ָוואס ֶמען טäט ֶעס ְ ִ ְ ָ
מצוõת זיינע ִ ְ מקçם ֵ ֶ זענען ְ ַ ֵ אäנז ֶ ֶֶדעם ָוואס ְ דארףמצוõת ֶגענõי ִווי ַאזõי ֶמען ַ ְ מקçם ִדי ִ ְ
ְ ֵַ
קינדער, זיינע ִ ְ ֶ אנגערäפן ֵ ֶ ווערן ִמיר ָ ְ ֶ ְ ֶ ְ פעלט
אàער ֶעס ֶ ְ ודקäâקיה ָ ֶ
ïרטיה ְ ִ ְ ֶ ָéכל ְ ָ ֶ ָ ְָ
זכçה צä האàן ֶדער ְ ִ ָ דעריàער ֶווען ִמיר ָ ְ ֶ ִ ֶ łמחהִ ,ווי ֶקען ֵזיין ַאז חלק פäן ִ ְ ָ ָנאר ִדי ֵ ֶ
מצõת, זיינע ִ ְ מקיים ֵזיין ֵ ֶ ווילן אäן ְ ַ ֵ טäן ֵזיין ִ ְ סàה? צäליֶ àדער ִ ָ ִ קללõת ִאיז ָנאר אלע ְ ָ ֶַ
געוואלדיגע
אזא ֶ ַ ְ ִ ֶ האàן ַ ַ דארפן ִמיר ָ ְ ַ ְ ְ טרעפן ָדאü אäנז ְ ֶ ְ ְ Łווער,נאכמער ִאיז ְ ֶ ָ ְֶ
מקçם ֵזיין ַא łמחה צֵ ַ ְ ä äŁôקה אäן ִ ְ ָ ְ ָ עłה פäן ֵזיין מצות ֲ ֵ õôרה ַא ִ ְ ַ ניŁט ִאין ִדי ָ ִ ְ
àאדינט ֵזיין איינער ַ ִ ְ מצוהַ ,אזõי ִווי ֵ ֶ ִ ְָ מצוה,מקçם ַא ִ ְ ָ łàמחה ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ ְ ִ ְָ
רäח,
נחת ַ àרענגט ִאים ַא ַ ַ פאטער אäן ֶער ְ ֶ ְ ְ ָ ֶ ימים פעלערִ ,ווי ֵàיי ָ ִ געוויסע ֶ ֶ אõיסער ֵàיי ֶ ִ ֶ ֶ
łàמחהַ ,אזõי אõיֶ üווען מëילא ְ ִ ְ ָ ִאיז ֶער ִ ֵ ָ àח"ýá"וłמחֶ ַ ְ ô
Łטייט ְ ָ ַ ְ ָ דארטן ְ ֵ
טõבים ָוואס ָ ְ ְ ִ
דינען ֶדער פריידט ִזיַ üאז ֶער ֶקען ִ ֶ ַא ִאיד ְ ֵ ְ àאŁטראפט השי"ת )ראה טז יד(ִ ,איז ִווי ַאזõי ַ ְ ְ ָ ְ
רäח,
נחת ַ Łאפן ַא ַ ַ אייàערŁטער אäן ִאים ַ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ õôכחה אõיף ֶדעם ָוואס הארàע ָ ָ אזא ַ ְ ֶ ִמיט ַ ַ
גלייàט אäן ווייזט ֶער ִמיט ֶדעם ַאז ֶער ְ ֵ ְ ֵ ְ מקçם
łàמחה ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ ניŁט ְ ִ ְ ָ ֶמען ִאיז ִ ְ
געàינדען ִאין הקב"ה. ֶער ִאיז ֶ ִ ְ ֶ מצוה?
ַא ִ ְ ָ
פרשת כי תבוא לב שומע יב
מצוה
קללõת אõיֶ àמען טäט ַא ִ ְ ָ Łטראפן אäן ְ ָ
ְ ְָ ְ מאכן ַא אימער ֶמען ֶקען ַ ְ דערפאר ֶווען ִ ֶ ֶ ְַ
מקçם ַא
ניŁט ְ ַ ֵłàמחהֶ .ווער ֶעס ִאיז ִ ְ ניŁט ְ ִ ְ ָ
ִ ְ àאŁעפער,
פארן ַ ֶ ֶ רäח ַ ְ ַ נחת ַַ
àאŁטראפט
łמחה ִאיז ָראäי צְ ָ ְ ְ ַ ä מצוה ִמיט ִ ְ ִָ ְָ געלעגנהייט,
לעכצט ֶמען ַארõיס ַפאר ֶדער ֶ ֶ ְ ְ ֵ ֶ ְְ
איינס,
זענען ֵ ְ
מצוה ֶ ֶ łמחה ִמיט ִ ְ ָ
ווערןֵ ,ווייל ִ ְ ָ
ֶ ְ מצוה,
מקçם ֵזיין ַא ִ ְ ָ אäן ֶווען ֶמען ֶקען õŁין ְ ַ ֵ
מקçם ֵזיין ֶדער
מæרה ,צֵ ַ ְ äזייערע ַ ָ ָ
אייניג ִאין ֵ ֶ ֶ
ֵ ִ łמחה
ôענäג אäן ִ ְ ָ גרעסטער ַ ֲ ִאיז ָדאס ֶדער ְ ֶ ְ ֶ
łמחה ִאיז ,צֵ äזייןאמת'ע ִ ְ ָ
הõàראֶ ,דער ֱ ֶ ֶ ִצääי ַ ֵ הëלü
âוד ַ ֶ ֶ האàןִ ,ווי ָ ִ
קענען ָנאר ָ ְ ָוואס ִמיר ֶ ֶ
דינען
פריילי üאõיף ֶדעם ָוואס ֶמען ֶקען ִ ֶ ְֵ ִ éמõצא
אמרתֵ ְ ý אנכי ַעל ִ ְ ָ ֶ "ִ ֹ ָ łł געזאגט ָָהאט ֶ ָ ְ
õôרה אäן ִמיט עõסק ֵזיין ִאין ִדי ָ השי"ת ,אäן ֵ קäמט אõיס ַאז ְ Łלל ָרב" )תהלים קיט קסב(. ָ ָ
מצוõת .ד
ִדי ִ ְ מקçם ֵזיין ָוואס ֶעס ôכלית צֵ ַ ְ ä גאנצע ַ ְ ִֶדער ַ ְ ֶ
éדי צä õôרהִ ,איז ָנאר ְ ֵ Łטייט ִאין ֶדער ָ ְ ֵ
õàרא ָéל פארן ֵ רäח ַ ְ ַ נחתפארŁאפן ַא ַ ַַ ְ ַ ְ
מחה?
זכה צָ ְ ִ
ִווי ַאזי ִאיז ֶמען ֶ
הfiמחה
חלק ַ ִ ְ ָ מëילא ִאיז ֶדער ֵ ֶ עõלמיםָ ֵ ִ , ִָ
געדאנק,
אריין ִאין ֶדער ֶ ַ ְ ֶווען ֶמען ְ ַ ְ
טראכט ַ ֵ מצוה
חäŁב'ער ִווי ֶדער ִ ְ ָ Łטערקער אäן ָ ֶ ְ ֶ ְֶ
געגעàן
אäנז ֶ ֶ ְ àאŁעפער ָהאט ְ ַאז ֶדער ַ ֶ ֶ מצוה.
àרענגט צֶ äדער ִ ְ ָ אלייןֵ ,ווייל ָדאס ְ ֶ ְ ְ ֵַ
àאקäמען
ֶ מצõת אäן ַ מקçם ֵזיין ִ ְ
זכçה צֵ ַ ְ ä
ֶדער ְ ִ ָ ניŁט ַאן מצוה ִאיז ִ ְ łמחה ֶŁל ִ ְ ָ ִוויàאלד ִ ְ ָ
ַ ְ
אינערליכער ֶזעל
ווערט ֶדער ִ ֶ ְ ִ ֶ łכר ֶדערõיףְ ֶ , ְ ַ פעלט ֶעס łמחה ֶ ְ מעלהָ ,נאר ָאן ִ ְ ָ עקסטערע ַ ְ ָ
ְֶ ְ ֶ ֶ
אהבה ִאין אנגעפילט ִמיט ַ ֲ ָ
אõטאמאטיְ ִ ֶ ְ ָ Ł
ָ ַ ִ צäגאנג צַ äא הëצוהֶ ,דער ַ ְ ôכלית ַ ִ ְ ָ ִאין ֶדער ַ ְ ִ
דäרü
עõלם ,אäן ְ ליŁàאפט צäם ִרõàנŁֶ õל ָ ִ ְַ ְ łמחה.
מצוה ִאיז ָנאר ִמיט ִ ְ ָ ִ ְָ
łàמחה.
קäמט ֶמען צ äצֵ äזיין ְ ִ ְ ָ ֶדעם ְ
טאקע ַאזõי ֶדער דינט ַ ֶ איינער ִ ְאäן אõיֶ ֵ à
Łטייט ִאיןàאקאנט ָדאס ָוואס ְ ֵ ֶעס ִאיז ַ ַ ְ פרייליü
Łטענדיג ְ ֵ ִ
àאŁעפערִ ,איז ֶער ְ ֶ ְ ִ ַ ֶ ֶ
"הfiמחה
רמ"àם )סוף הלכות לולבפרק ח'( ַ ִ ְ ָ ַ ְַ אנגעפילט ִמיט
אליין ָ ְ ֶ ִ ְ
ווערט ַ ֵ הארץ ֶ ְאäן ֵזיין ַ ְ
äבאהבת
הëצוה ְ ַ ֲ ַàעçłת ַ ִ ְ ָהאדם ַ ֲ ִ ַ łçŁמח ָ ָ ְִֶָ ַ מצוה ,אäן ָדאס ִאיז יעדע ִ ְ ָ łמחה ֵàיי ֶ ֶ ִ ְָ
וכל
áדõלה ִהיאָ ְ ,עבõדה ְ ָ àהן ֲ ָ äðŁה ָ ֶ הקל ֶ ִ ֵָָ łàמחה"
"א ִאיד ָ ְ ִ ְ לעàן ִווי ַ
אäנזער ִחäçב צְ ֶ ä
ְֶ
מäìë
להïרע ִ ֶ
מfiמחה זָ õראäי ְ ִ ָ ַ עצמָ ְ ִ ִ õ הõëנע ַ ְ
ַ ֵַ Łליסל אäן ֶדערוויàאלד ָדאס ִאיז ֶדער ְ ִ ְאäן ִ ַ ְ
אלקיý
עבדֶ ôאת ה' ֱ ֶֹ לא ָ ַ ְ ָאŁר ֹ 'ôחת ֲ ֶìŁאמר ַ ֶַ ֱֶ ַ פארŁטייט ֶמען
מצõת ַ ְ ְ ֵ אלע ִ ְ סàה צֶ ַ ä ִָ
האלט ִזיָ üאפלבב" ֶווער ֶעס ַ ְ äבטäב ֵ ָ łàמחה ְ
ְ ִ ְָ Łווערע
אזעלכע ְ ֶ ֶ
àאקäמט ַ ֶ ְ ֶ
ְ פארוואס ֶמען ַַ ְָ
ד .דער חת"ס )פר' ראה ד"ה ראה אנכי וכו'( שרייבט "והקללה אפילו א ישמור כל המצות א
ה עליו לעול ולמשא ,וסופו עונשו מרובה כדכתיב תחת אשר עבדת את ה' אלקי בשמחה
ובטוב לבב וכו' וסופו לעבוד עבודה זרה רח"ל" דער וואס איז מקיי דער מצוות ה' אבער
מיט א כונה צו פטר' די מצוה ,ער פילט אז דער מצוה איז צו שווער פאר אי ,ער טוט דאס
נאר ווייל ער וויל פארטיג ווער מיט דער מצוה ,דאס איז דער פארקערטער פו דער תכלית
המצוה צו האב א גוטע געפיל או צו ווער נאנטער צו השי"ת דור מקיי זיי מצות .אויב
איינער וועט לעב אזא סארט לעב פו זוכ צו פטור ווער פו די מצות או עס טו נאר כדי
יוצא צו זיי ,וועט ער באקומע גרויסע עונשי ,או דער סו וועט זיי אז ער וועט צוקומע
צו דינע עבודה זרה.
יג לב שומע עבדו את ה' בשמחה
דינט הקב"ה ,אäן łàמחה ֶווען ֶמען ִ ְ ֵזיין ְ ִ ְ ָ צäליֶ àדעם ָוואס łמחה ִ מצוה פäן ִ ְ ָ פäן ֶדער ִ ְ ָ
ווערט ַא
מצõתְ ֶ ,זיינע ִ ְמקיים ֵ ֶ
ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ געàן אõיף ֵזיין ָéבõדֶ ,עס אכטäנג ֶ ְ ֶער ִוויל ַ ְ
Łטייגט
מדרגה אäן ֶער ְ ֵ ְ
העכערע ַ ְ ֵ ָ
מענטַ Łא ֶ ֶ ֶ ֶ ְְ סארט יעדער ָ ְ ניŁט צ äטäן ֶ ֶ ïאסט ִאים ִ ְ ַ ְ
הם ִמיט ֶדעם ָוואס ֶער עבõדת ַ ֵ
ֶמער ִאין ֲ ַ łמחה ֶŁל àרענגט ַארõיס ִ ְ ָ ïעäלה ָוואס ְ ֶ ְ ְ ָ
łàמחה.
ִאיז ְ ִ ְ ָ גרõיסע
פאררעכנט ִווי ַא ְ ֶ ווערט ָדאס ַ ֶ ְ ְ מצוהְ ֶ , ִ ְָ
דינטפארקערט ֶדער ָוואס ִ ְ ווידער ַ ֶ עבירהֶ ִ , ֵַָ
ללëדý
áמרא )שבת לְ ֶ ַ ְ " (: Łטייט ִאין ְ ָ ָ ֶעס ְ ֵ אהבת łàמחה קäמט ָדאס פäן ַ ַ ַ ֶדער רבוש"ע ְ ִ ְ ָ
עצלäת לא ִמְ ַ üõô õŁרה ֹהכינה ָ Łאין ַ ְ ִ ָ ֵֶ Łרייàט
יŁרים ְ ֵ ְ מסêת ְ ָ ִ הŁם .אäן ִווי ֶדער ְ ִ ַ ֵַ
ולא
ולא ִמłְ üõôחõק ְ ֹ עצבäת ְ ֹ ְולא ִמְ ַ üõô ֹ łמחה. אהבהִ ,איז ִ ְ ָ àאדייט פäן ַ ֲ ָ )פרק יט( ֶדער ַ ֵ
łיחה
ולא ִמָ ִ üõô ִמַ üõôקäêת ֹראֹ ְ Ł מענטָ Łהאט צäם אהבה ַא ֶ ְ ְ אäן ִווי ֶמער ַ ֲ ָ
אêא ִמüõô àטליםָ ֶ , âברים ְ ֵ ִ ְולא ִמִ ָ ְ üõô ֹ łמחה ָהאט ֶער אייàערŁטערַ ,אזõי ִפיל ִ ְ ָ ֵ ֶ ְ ְ ֶ
łàמחה ֶקען ֶדער łמחה" ָנאר ֶווען ֶמען ִאיז ְ ִ ְ ָ ִ ְָ àאŁעפער, דינען ֶדער ַ ֶ ֶ ִמיט ֶדעם ַאז ֶער ֶקען ִ ֶ
מענטַ ,Łאזõי אõיü רäען אõיף ֶדער ֶ ְ ְ Łכינה ֶ ְ ִ ָ הירים זאגט ִאין ִŁיר ַ ִ ִ הëלְ ָ üŁלמה ַ ֶ ֶַאזõי ִווי ְ ֹ ֹ
געקענט ֶזען ְנבäאõת ניŁט ֶ ֶ ְ נביאים ִ ְ האàן ִדי ְ ִ ִ
ָ ְ הëלü
הביאני ַ ֶ ֶ ìרäצה ֱ ִ ַ ִ אחריָ ָ ý "מŁכני ַ ֲ ֶ
)א ד( ָ ְ ֵ ִ
וועגן
łמחהְ ֶ , געהערŁט ִ ְ ָָנאר ֶווען ֶעס ָהאט ֶ ֶ ְ ְ ונłמחה ָָ "üàוואס ֶמער ַא נגילה ְ ִ ְ ְ ָ חדריו ָ ִ ֲָָָ
געàרענגט
הìביאים ֶ ְ ֶ ְ ְ àני ַ ְ ִ ִ האàן ִדי ְ ֵ ֶדעם ָ ְ áדלäת פארŁטיין ִאין ַ ְזõכה צֵ ְ ְ ַ ä מענטִ Łאיז ֶ ֶ ְְ
דערנאü
מäזיקאנטן ,אäן ֶ ְ ִָ ַ ְְ ïŁילגעצייג אäן
ְ ִ ֶ ֵ łמחה גרעסער ִאין ִאים ֶדער ִ ְ ָ ווערט ְ ֶ ֶ הõàראְ ֶ , ַ ֵ
Łטייט נבäאה ַאזõי ִווי ֶעס ְ ֵ געזאגט ְ ָ האàן ֵזיי ֶ ָ ְָ ְ âוד געפינען ִמיר ֵàיי ָ ִ צ äהקב"הַ ,אזõי אõיֶ ִ ֶ ü
המנáן
éנáן ַ ְ ַ ֵ
"והיה ְ ַ ֵ
ִאין ָïסäק )מלכים ב ג טו( ְ ָ ָ מעלה
אנגעקäמען צֶ äדער ַ ֲ ָ ֶ הëלַ üאז ֶער ִאיז ָ ְ ֶ ֶֶַ
עליו ַיד ה'". וôהי ָ ְַָ ִ געווען ַאז זõכה ֶ ֶ łמחהàִ ,יז ֶער ָהאט ֶ פäן ִ ְ ָ
געŁאקלט אäן אליינס ֶ ָ ְ ְ האàן ִזיְ ֵ ַ ü ליïן ָ ְ זיינע ִ ְ
ֵ ֶ
אהבה ִווי אייàערŁטער ִמיט ַ ֲ ָ געלõיàט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ְ ֶ
החרדים )הקדמה ד"ה התנאי הרביעי( ֶדער ֵ ֶ
ספר ַ ֲ ֵ ִ
łפתי ִéי "ôרììה ְ ָ ַŁטייט ִאין ָïסäק ְ ַ ֵ ָ ֶעס ְ ֵ
חיד"א ְ ֵ ְ
Łרייàן )בספרו עבודת אäן ֶדער ִ ָ
אזëרה ָ) "üêתהלים עא כג(. ֲַ ְ ָ
געזאגט אõיף
אריז"ל ָהאט ֶ ָ ְ הקודש( ַאז ֶדער ֲ ִ ַ
געווען צֶ äדער זõכה ֶ ֶ"אז ֶער ָהאט ֶ ִזיַ ü
צäליֶ àדעם
חכמה ָנאר ִ מדרגõת אäן ָ ְ ָ גרõיסע ַ ְ ֵ
ְ ֶ מחה
מעלה פן ֵזיין ְ ִ ְ ָ
ֶדער ַ ֲ ָ
לערנען
łàמחה ֵàיים ֶ ְ ֶ
געווען ְ ִ ְ ָ
ָוואס ֶער ִאיז ֶ ֶ מעלõת,
אסאֲ ַ ü
ָהאט ִאין ִזיַ ַ ü łמחה
ִ ְָ
מצוõת" .ה
מקçם ֵזיין ִ ְ
אäן ֵàיי ְ ַ ֵ דארף
אõיסער ֶדעם ָוואס ֶמען ַ ְ
ֶ
ה .דער אריז"ל שרייבט )שער המצות( אז ווע מע האט דער זכיה צו מקיי זיי א מצוה זאל
מע זי פארשטעל כאילו מע פארדינט יעצט טויזענטער טויזענטער גאלדענע רענדלע,
או מיט אזא חשק או שמחה זאל מע טו דע ציווי הש ,או ער לייגט צו מורא'דיגע
ווערטער "וכפי גודל שמחתו באמת ובטוב לבב פנימי ,כ יזכה לקבל אור העליו וא יתמיד
בזה אי ספק שישרה עליו רוח הקודש ועני זה נוהג בי בקיו כל המצות כול בי שעת
שעוסק בתורה שיהיה בחשק גדול ובתלהבות עצומה" וואס מער פריילי או חשק מע דינט
השי"ת ,וועט מע זוכה זיי צו א הייליגע ליכטיקייט אי צו רוח הקודש.
פרשת כי תבוא לב שומע יד
àכלל
פארגעסן פäן וואֶ äער ִאיז ִ ְ ָ
האàן õŁין ַ ְ ֶ ְ
ָ ְ אצר
טייערע ָ
מצוה ַ א ֵ ֶ
יעדע ִ ָ
ֶ ֶ
געווארן.
ֵרייְ ָ ֶ ü מסàירחçים )שם עולם פרק כ( ו ִאיז ַ ְ ִ חפץ ַ ִֶדער ָ ֵ
łמחה פäן אידיŁע ִ ְ ָ ענין פäן ַא ִ ִ ֶ ֶדער ִ ְ ָ
סעäדהיערליכע ְ ָ אינמיטן ֶדער ֶ ְ ִ ֶ איינמאל ִ ְ ִ ְ ֵ ְָ דארפן ֵזייןאäנז ַ ְ ְ Łטארק ְ מצוה אäן ִווי ְ ַ ְ ַא ִ ְ ָ
פארàרענגט ִמיט
ָוואס ֶער ָהאט ַ ְ ְ ֶ ְ ְ מקçם
זכçה צֵ ַ ְ ä האàן ֶדער ְ ִ ָ
פרייליֶ üווען ִמיר ָ ְ ְֵ ִ
עŁיריםָ ,האט ֶער ֵזיי łרים אäן ֲ ִ ִ אלע ָ ִ ֶַ הõàרא,מצõת אäן צ äטäן ֶדעם ָרצõן ַ ֵ ֵזיין ִ ְ
àעסטע
מיינט ִאיר ִאיז ֵמיין ֶ ְ ֶ "וואס ֵ ְ געפרעגט ָ
ֶ ְֶ ְ איינער ָוואס ָהאט מŁל ,צֶ ֵ ä ִמיט ַא ָ ָ
àאלד
האàן ַ ְ אלע ָ ְ פäנעם ָיאר?" ַ ֶ ֶ ָטאג קעניג פäן ַא פäנעם ֶ ִ קינד ֶגעראטעוועט ַא ִ ְ ֶ ַ ֶ ֶ
היינט
זיכער ֵ ְ הייסט? ִ ֶ "וואס ֵ ְ געענטפערטָ ,
ֶ ְְֶ ֶ ְ àאלõינען
ֶ éדי ִאים צַ ä זיכערע טõיט ,אäן ְ ֵ ִ ֶ ֶ
מכàד'יג אäן ֶעס זיצט ָדא ַאזõי ְ ֻ ָ ִ ֶווען דְ ִ ä אריין ערלõיàט צֵ ַ ä קעניג ִאים ֶ ְ ְ ָהאט ֶדער ֶ ִ
àעסטע אäן סערווירט פäן ֶדער ֶ ְ ֶ ווערט ֶ ְ ִ ְ ֶ ְ נעמען ָוואס ֶער ïאלאץ ִאין ֶ ֶ קäמען ִאין ֵזיין ַ ַ ֶ
זיצט ַאזõי ֵŁיין מאכלים ,אäן דְ ִ ä Łענסטע ַ ֲ ָ ִֶ ְְ ֶ צוואנציג
אàער ָנאר ַפאר ִפיר אäן ְ ָ ְ ִ ִווילֶ ָ ,
גאלד אäן גענäמען ִמיט ָ ְ אנגעטäן ַארäם ֶ ֶ ָ ְֶ געווען לעת ָוואס ֶער ִאיז ֶ ֶ מעת ְ ֵ יענע ֵ ֵŁעהֶ ֶ . ָָ
קäמען צִ äדיר ֶ הארן
אלע ַ ְ זילàער ,אäן ַ ֶ ִ ְֶ זייער
ïאלאץ ָהאט ֶער ֵ ֶ קעניג ִאין ַ ַ ֵàיים ֶ ִ
מלäכה" ָהאט ֶער ֵזיי אïצäגעàן ָéבõד ְ ָ ְָ ֶ ְ ָהאט ֶער געארàעט אäן ֶ ְַ ֶ Łווער ְֶ
"ניין! ֵאיין ָטאג ָוואס ָדאס ִאיז געענטפערט ֵ
ֶ ְְֶ ֶ ְ געזען ִאין איינגעזאמלט ָוואס ֶער ָהאט ָנאר ֶ ֶ ֵ ְֶ ַ ְ ְ
לעàן ִאיז àעסטע ָטאג ִאין ֵמיין ֶ ְ געווען ֶדער ֶ ְ ֶ ֶ ֶ ïאלאץֶ ,ער ָהאט קעניגליכע ַ ַ
ֶדער ֶ ִ ְ ִ ֶ
äŁïטע
געגאנגען ִמיט ָ ֶ געוועןֶ ,ווען ִאיàִ üין ֶ ַ ְ ֶ ֶ ֶ זילàערגאלד ִאין ִ ְ ֶ אסאְ ָ ü זייער ַ ַ
צאמגענäמען ֵ ֶ
ַ ֶ ֶ
גאנצע ָטאג ,אäן געהäנגערט ַא ַ ְ ֶ
קליידער אäן ֶ ְ ֶ ְ ְ ֵ ֶ ווערדפäלע אõצרõת ,אäן ָדאס ֶ טייערע ֶ ְ אäן ֵ ֶ ֶ
געפריידט ִווי
אפַ äêאזõי ָהאִ àאיִ üמיֶ üמער ֶ ְ ֵ ְ ֲִ האנדלען,
קענען ַ ְ ְ ֶ געàרענגט צֶ ֶ ä
ָהאט ִאים ֶ ְ ֶ ְ ְ
געגעàן
יעצט"ָ .האט ֶער ֵזיי ֶ ֶ ְ פרייד ִזיְ ֶ ü ִאיֵ ְ ü צäגעàרענגט ַא
אäן ַאזõי ָהאט ִאים ֶעס ֶ ְ ֶ ְ ְ
געווען ֶדער ָטאג "דאס ִאיז ֶ ֶ פארŁטיין ָ
צֵ ְ ְ ַ ä געווארן ֶמער רייכטäםֶ ,ער ִאיז ֶ ָ ְ מõרא'דיגע ֵ ְ
ָ ִ ֶ
אõצר פäן ֶדער אינעם ָ געווען ִ ֶָוואס ִאיàִ üין ֶ ֶ געווארן ָגאר ַא אäן ֶמער ֵרייàִ ,üיז ֶער ִאיז ֶ ָ ְ
גאנצע ָטאג ïאלאץ! ִאיָ üהאַ àא ַ ְ ֶ קעניגס ַ ַ ֶ ִ ְ וועלט.
עŁõר ִאין ִדי ֶ ְ מפרסם'דיגע ֶ
ְ ְֻ ָ ִ ֶ
קליידער אäן äŁïטע ְ ֵ ֶ געŁוויצט ִמיט ָ ֶ ֶ ְִ ְ
וויסנדיג
גענäמען ִאין מõיל ִ ְ ְ ִ אריין ֶ ֶ גארניŁט ַ ֵ
ָ ְִ ְ ïראווענען ַא
פלעגט ֶער ְ ַ ֶ ֶיעדער ָיאר ְ ֶ ְ
ֶ ֶ
יעצט ִàין ִאיü ַאז ָוואס ִאיַ üכאְ ֶ ï דאזיגע
סעäדה ִאין ֶדער ָ ִ ֶ
גרõיסע ְ ְָ ֶ
אהיים פארזיכערט ,אäן ָנאר ָדאס ֶקען ִאיֵ ַ ü ַ ְִ ֶ ְ געמאכט ֵריי ,üאäן
ָטאג ָוואס ָהאט ִאים ֶ ַ ְ
געהאט ֵקיין ֵצייט ניŁט ֶ ַ נעמעןִ ,איָ üהאְ ִ à ֶ ֶ קäמען ִזיü
ֶ פלעגן
עŁירים ְ ֶ ְ
גרõיסע ֲ ִ ִ
אלע ְ ֶ ֶַ
פארנäמען
געווען ַ ְ ֶ Łלאפן ָנאר ֶ ֶ עסן צְ ָ ְ ä צְ ֶ ä סעäדהַ .אזõי ִאיז
àאטייליגן אäן ֵזיין ְ ָ
ַ ֵ ִ ְ
נעמען אäן זייגער צֶ ֶ ä רäנדע ַארäם ֶדער ֵ ֶ ְֶ אלע
אïאר ָיאר ִàיז ַ ֶאנגעגאנגען ַפאר ַ ָ
ָ ְֶ ַ ְֶ
ו .איינער פו די תלמידי פונע חפ חיי האט פארציילט אז איינמאל האט ער זי אונטער
געהערט ווי דער חפ חיי מאכט זי א חשבו הנפש ,או זאגט זי מוסר ,ער האט
אויסגערעכנט אלע לא תעשה או אלע מצות עשה פו די תורה הק' ,או אינמיט האט ער
זי שטארק צווויינט או געזאגט "ישראל מאיר וואס האסטו פו דע אז דו טוסט אלע מצות
טו לב שומע עבדו את ה' בשמחה
Łטענדיג
פעלט ִזי üאõי üאõיס ֶמען ָזאל ֵזיין ְ ֶ ְ ִ ֶ ְ גאלד
אõצרõת פäן ָ ְ ְ איינזאמלען ָוואס ֶמער
ֵ ְַ ְ ֶ
מקçם ַא ניŁט ְ ַ ֵ אפֶ äêווען ֶמען ִאיז ִ ְ פרייליִ ֲ ü
ְֵ ִ ניŁטאàער ִאיָ üהאְ ִ à זילàערֶ ָ .
ִאין ִ ְ ֶ
אõיפן
ְ Łמייכל
לייגן ַא ְ ֵ ְ מיטן ַארõיף ֵ ְ מצוהְ ִ , ִ ְָ צער; ֵווייל ִאיàִ üין
געïŁירט ֵקיין äŁם ַ ַ ֶ ְ ִ ְ
קאסט פארדינעןֶ ,עס ָ ְ געזיכטֶ ,קען ֶמען ָנאר ַ ְ ִ ֶ ֶ ִ ְ ווערן ֵריי,ü
łàמחה ַאז ִאיֵ üגיי ֶ ְ
געווען ְ ִ ְ ָ ֶ ֶ
ווערד ַא אàער ֶעס ִאיז ֶ ְ געלטֶ ָ , ניŁט ֵקיין ֶ ְ ִ ְ איינמאל ִאיàִ üין õŁין יעצט ֵ ְ ָאàער ֶ ְ ֶָ
טראגסט ַא דäרֶ üדעם ָוואס ֶמען ְ ָ ְ ְ מיליאןְ . ִ ְָ Łטייגער ָהאà
רייכער ְ ֵ ֶ
געוואõינט צֵ äמיין ֵ ֶ
ְ ֶ
łàמחה אäן ווערן ְ ִ ְ ָïניםְ ֶ , Łמייכל אõיפן ָ ִ ְ ֵ ְ łמחה".
מõרא'דיגע ִ ְ ָ
ניŁט ַאזא ָ ִ ֶ ִאיְ ִ ü
קיינמאלצäקäקערֶ .מען ֶקען ֵ ְ ָ ֶ אלע
גäטמäטיג ַ ְֶ ִ
מסàיר ֶדער חçים ַ ְ ִ ִמיט ֶדעם ִאיז ֶדער ָ ֵ
חפץ ַ ִ
זאכן ֶמען גäטע ַ ְ וואספארא ֶ וויסן ָ ְ ַ ַ ניŁט ִ ְ ִ ְ
אäנז
מôנה ָוואס ְ חŁיבäת אäן ֶדער ַ ָ ָ ֲִ
יענעם ֶווען ֶמען ָהאט ַא õïעל'ט ַפאר ֶ ֶ ְֵ
איינזאמלען ָנאü
האàן צֵ äזיין ַא ִאיד ,אäן ֵ ְ ַ ְ ֶ ָ ְ
חסד ָוואס ïניםָ ,דאס ִאיז ֶ ֶ אõיפן ָ ִ
ְ Łמייכל
ְ ֵ ְ
טõביםָ ,נאַ üא ִ äמעłים
מצõת ַ ֲ ִ אäן ָנאְ ִ ü
אנדעם ָוואס ֶמען ָזאל ִזיü מ'קען טäן ָ ְ ֶ ְ ֶ
אדäרü
סגיא ַ ְ áמרא ִאין ָנאַ üא ֻ ְ ָ àלאט ְ ָ ָ ְַ
Łמייכל ֶקען ֶמען אנŁטרענגען ,אäן ִמיט ַא ְ ֵ ְ ָ ְ ְ ְ ֶ ְֶ
ריכטיג
וועלן ִ ְ ִ לערנען ,אäן אõיִ àמיר ֶ ְ ֶ ְֶ
חלילה
צäקäנפט .אäן ָ ִ ָ ְְ יענעמ'ס
טõיŁן ֶ ֶ ְ ְ
יעצט ִאיז ֶדער ֵצייט צä פארŁטיין ַאז ֶ ְ ַ ְ ְ ֵ
דרייט ִזיַ üארäם פארקערט ֶווען ֶמען ְ ֵ ַ ְֶ ְ
וועלן ִמירמצוõת ֶ ְ איינזאמלען ָנא üאäן ָנאְ ִ ü ֵ ְַ ְ ֶ
געŁטאלט,
זõיערע ֶ ְ ַ ְ פארàיטערט אäן ִמיט ַא ֶ ֶ ַ ְ ִ ֶ ְ
זäכן ָנאר צä וועלן ְ אäנז ֶ ְ פרייליְ üֵזיין ַאזõי ְ ֵ ִ
זõיער אäן ֶעס איינקלאנג פäן ֶ
גיàט ָדאס ַאן ֵ ְ ְ ַ ְ ִ ְ
מעłים מצõת אäן ַ ֲ ִ גאנצע ֵצייט ִ ְ טäן ַא ַ ְ ֶ
אנדערע ִאין מענט Łאäן ַ ְ ֶ ֶ אריין ֶדער ֶ ְ ְ לייגט ַ ֵֵ ְ
Łווערֶ ,ווען ֶעס אפֶ äêווען ֶעס ֵגייט ְ ֶ טõביםִ ֲ ,ִ
גייסטער.
גäטע ֵ ְ ֶ ניŁט ַא ֶ ִ ְ
צייטן
àאקוועםָ ,אט ִאין ִדי ֵ ְ ניŁט ַ ְ ֶ ִאיז ִ ְ
צדקה מצות ְ ָ ַָאזõי אõיֶ üזען ִמיר ֵàיי ֶדער ִ ְ ַ łמחה ַאז מõר'דיגע ִ ְ ָïŁירן ַא ְ ִ ֶ דארף ֶמען ְ ִ ְ ַ ְ
גע'ïסק'נט ִאין שו"ע )הל' צדקה ווערט ֶ ַ ְ ְ ְ ֶ ְ מקייםזõכה צֵ äזיין ַא ִאיד אäן צֵ ַ ְ ä ֶמען ִאיז ֶ
ïנים àסבר ָ ִ
צדקה ְ ֵ ֶ לôן ְ ָ ָצריֵ ִ ü סימן רמט ס"ג( " ָ ִ מצוהָ ,וואס ָדאס ִאיז ָדאֶ üדער ֵזיין ַא ִ ְ ָ
העני
äמתאõנן ִעם ֶ ָ ִ
לבב ִ ְ ֵ äבטäב ֵ ָ łàמחה ְ
ָיפõת ְ ִ ְ ָ טäהן
àאŁעפער ,צְ ä פארן ַ ֶ ֶ łמחה ַ ְ גרעסטע ִ ְ ְֶָ ְ ֶ
ואם ְ ָ ָ
נתנã תנחäמיןִ ְ ,
âברי ַ ְ ִ äמדàר לֵ ְ ִ õ
àצערֵ ַ ְ õ ְֲַ אäנז
מאכט ְ מצõת ,אäן ָדאס ַ ְ ָנא üאäן ָנאְ ִ ü
צדקה הפסיד ְזכäתָ ָ ְ "õ זõעפõת ְ ָורעõת ִ ְ ִ àפנים ֲ ְ ִָ מקיים ֵזיין קענען ְ ַ ֵ פריילי üצֶ ֶ ä גליקלי üאäן ְ ֵ ִ ְִ ְ ִ
Łמייכל ,אäן אõיà געàן ִמיט ַא ְ ֵ ְ דארף ֶמען ֶ ְ ַ ְ הõàרא. ֶדער ִצääי ַ ֵ
ארימאן ִמיט ַא צדקה ַפאר ַאן ָ ִ ַ גיàט ְ ָ ָ ֶמען ִ ְ
פארדינט
ניŁט ָנאר ָוואס ֶמען ַ ְ ִ ְ ïניםְ ִ , זõיערע ָ ִ
ֶֶ נים
נים ֶאל ָ ִ
ים ָ ִ
ִַַ
'פארלירט
łכרָ ,נאר ֶמען ַ ְ ִ ְ דערפäן ֵקיין ְ ַ ניŁט ֶ ְ ִ ְ Łàעת
łàמחה ִ ְ ַ אõיסער ֶדער ִ ְ ַ
ענין פäן ֵזיין ְ ִ ְ ָ ֶ
מצוה' ז
ֶדער ְזכäת פäן ֶדער ִ ְ ָ מצוה,
מקçם ַא ִ ְ ָ
ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ
או ס'פעלט דער עיקר דער שמחה של מצוה?!" אזוי האט דער חפ חיי דאס איבער
גע'חזר'ט אסא מאל מיט הייסע טרער.
ז .עס שטייט אי גמרא )בבא בתרא ט (:אז איינער וואס גיבט צדקה פאר א ארימא ווערט
געבענטש מיט זעקס ברכות ,אבער "והמפייסו בדברי מתבר בי"א" ווע מע גיבט א
שמייכל פאר ארימא מיט א גוט ווארט באקומט מע אסא מער ברכות.
פרשת כי תבוא לב שומע טז
)בעל התניא חסידיŁע ְ ָ ִ
ספרים חרàנõתִ .די ֲ ִ ִ ֶ
ְֻ ָ מŁנה )אבות א
ערקלערט ִדי ִ ְ ָ
רמ"àם ֶ ְ ְ ֶ ְ
ַ ְַ ֶדער
איגרת הקודש פי"א ,פרי הארץ פר' מטות מסעי( ïנים ָיפõת,
àסבר ָ ִ
אדם ְ ֵ ֶäמקàל ָéל ָ ָ
טו( ְ ַ ֵ
זרה אäן עבõדה ָָעצבäת ִאיז ֲ ָ Łרייàן ַאז ַ ְ
ְֵ ְ ïנים.
לעכטיגע ָ ִ
צõהלõת" ִמיט ַא ֶ ְ ִ ֶ ֲ "àפנים
ְ ִָ
אינעם
מרëז ִ ֶéפירה ִאין השי"ת ,אäן ֶעס ִאיז ְ ֻ ָ
ְִ ָ מענטŁ
לערנען ַאז ַא ֶ ְ ְ
אäנז צֶ ְ ֶ ä
קäמט ְ ָדאס ְ
עצבäתווארט ַ ְ
Łר Łפäן ֶדער ָ ְ ווארטֶ ,דער ֶָֹ ְ Łמייכל
אייàיג ַארäם ֵגיין ִמיט ַא ְ ֵ ְ דארף ֵ ִַ ְ
זרה.
עבõדה ָ ָ
àאדייט ֲ ָ עצב ָוואס ָדאס ַ ֵ ִאיז ֶ ֵ àאגריסן
יעדעם ֵŁיין ַ ְ ִ ְ ïנים אäן ֶ ֶ אõיף ֵזיין ָ ִ
łמחה.
ִמיט ַא ִ ְ ָ
געזאגט
קארלינ'ער ָהאט ֶ ָ ְ
Łלמה ַ ְ ִ ֶ הרה"ק ר' ְ ֹ ֹ
פארהאנען ַא
ניŁט ַ ְ ַ ֶ ַאז ֶעס ִאיז ִ ְ מאכן
אפט ָמאל ַ ְ אפֶ äêעס ֶקען ִזיְ ָ ü ֲִ
אàער ֶווען ֶמען ִאיזłàמחהֶ ָ ,
מצוה פäן ֵזיין ְ ִ ְ ָ
ִ ְָ Łמייכל
אàער פäן ְ ֵ ְ צייטןֶ ָ ,
Łווערע ֵ ְ
ְֶ ֶ
מצוõת,
אלע ִ ְ
צäקäמען צֶ ַ äֶ łàמחה ֶקען ֶמען
ְ ִ ְָ פארגעסןַ ,ארäם
ניŁט ַ ְ ֶ ְקיינמאל ִ ְ
ָטאר ֶמען ֵ ְ ָ
ניŁט ֵקיין ִאäíר, עצבäת ִ ְ ַאזõי אõיִ üאיז ַ ְ געזיכט ִאיז ֶדער
פרייליכער ֶ ִ ְ
ֵגיין ִמיט ַא ְ ֵ ִ ֶ
צäקäמען צä
ֶ עצבäת ֶקען ֶמען אàער ִמיט ַ ְ
ֶָ מיטל ִזיַ üארõיס צֶ äזעןהיילäנגס ִ ְ
àעסטע ֵ ְ ְ ֶ ְֶ
עברõת .ט אלע ֲ ֵֶַ ליידן.
Łווערע ֵïיין אäן ֵ ְ
אלע ְ ֶ ֶפäן ַ ֶ
Łרייàטַ ,אז ִדי
יłראל )פר' ראה( ְ ֵ ְ ֶדער ִ ְ ַ
יłמח ִ ְ ָ ֵ
מחה
בה טן ִמיט ִ ְ ָ
ְ ָ מח" ִאיזהיית ַאַ ֵ łָ ü
ווערטער פäן "ְו ָ ִ ֶָ ְ ֶ
äŁôבה
האלטן ִאין ִדי ֶטעג פäן ְ ָ ֶווען ִמיר ַ ְ ְ מיינט
פאלטָ ,Łדאס ֵ ְ Łוא – ַ ְ ְ ראŁי ֵôבõת ָ ְ ָ ֵ
"äŁôבה" ִאיז ַא
וויסן ַאז ְ ָ דארף ֶמען ִ ְ ַ ְ àעסער
łמחהִ ,איז ֶ ֶפאלטŁע ִ ְ ָאפַ äêא ַ ְ ְ ֶ ַאז ֲ ִ
Łחõרה .ח
מרה ְ ָ עצבäת אäן ָ ָ ִווי ַ ְ
Łטייט ִאין הõôרה ִווי ֶעס ְ ֵ
עłה ִמן ַ ָ מצות ֲ ֵ
ִ ְַ
אלקי) "ýדברים ד ל( ,אäן וŁבַ ôעד ה' ֱ ֶָֹïסäק "ְ ַ ְ ָ
מחçב
עłה ִאיז ֶמען ְ ֻ ָמצות ֲ ֵיעדע ִ ְ ַäïנקט ִווי ֶ ֶ
ְְ זרה
עבדה ָ ָ
עצבת ִאיז ֲ ָ
ְַ
äŁôבה
דארף ֶמען אõיָ ְ ü łàמחהְ ַ , צ äטäן ְ ִ ְ ָ 'עצבäת',
łמחה ִאיז ַ ְ ֶדער ַ ְ ֶ ְ ֶ
פארקערטער פäן ִ ְ ָ
ענין פäן
אוâאי ִאיז ָדא ַא ִ ְ ַłàמחהַ ַ ַ ,
טäן ְ ִ ְ ָ ליידער ָנאר
àרענגט ֵ ֶ
ָוואס ָדאס ְ ֶ ְ ְ
ח .אי האב געהערט אמאל פו א חשובע 'בעל תשובה' וואס האט געוואוינט דא אי לאנדא,
ער איז נעבע אויפגעוואקס אלס א גוי ,או זיי אטמאספער איז אייביג געווע פארביטערט
או אנגעצויג ,ער איז אריבער א שווערע תקופה וואס ער איז אריי אי א ביטערע דיפרעשעי",
איינמאל איז ער געווע אי א קרעטשמער אי געזעצע אוי איי פלא פאר לאנגע שעה'
או גארנישט געטו ,ער איז געווע שטארק פארביטערט או אומצופריד מיט זיי מצב ,ער
האט נישט געהאט קיי שו חשק ווייטער אנצוגיי אי זיי לעב ,ווע פלוצלינג איז ארוי
געשפרינגע אויפ טיש עפעס א קליינע שפילצייג "א קלאו" – א לאכעדיגע אויסקוק" ,או
ער האט זי גענומע אזוי שטארק צו לאכ פו דע ,ביז ער האט ארויס געגעב זיי גאנצע
אנגעצויגענקייט פו זי ,ער איז ארויסגעקראכ פו זיי מצב ,או ער האט אנגעהויב מיט א
פרישקייט זוכ א "פלא "פאר א נייע לעב ,ביז ער איז געוואר א פולקאמע בעל תשובה.
ט .ר' שלמה קארלינער זי"ע האט געזאגט אז ער וואלט ליבערשט גערעדט מיט א מגוש'דיגע
בעל תאוה ,ווי איינער וואס איז מרה שחורה'דיג ,אוי ווערט געברענגט אז ער האט זייער
מקפיד געווע נישט אנצוכאפ א בגד פו איינער וואס מרה שחורה'דיג.
יז לב שומע עבדו את ה' בשמחה
אייàיג
דארף ֵ ִ מענטְ ַ Ł ניŁט ַאז ַא ֶ ְ ְ מיינט ִ ְ
ֵ ְ עבירõת, צàäראכן ַאז ֶמען ָהאט ֶגעטäן ֲ ֵ ֵזיין ְ ָ ְ
זיינע
אריינטראכטן ִטיף אõיף ֵ ֶ קäקן אäן ַ ֵ ְ ְ ַ ְ ְ ְ עבירõת אלע ֲ ֵ געפילן אõיף ַ ֶ חרטה ֶ ִ ְ האàן ֲ ָ ָ אäן ָ ְ
צàäרענגן צä
חæאיםֵ ,ווייל ָדאס ֶוועט ִאים ְ ֶ ְ ְ ִַָ אàער ֶמען געפאלןֶ ָ , דäרְ ַ ֶ ü ָוואס ֶמען ִאיז ְ
דינען
קענען ִ ֶ
ניŁט ֶ ֶ עצבäת אäן ֶער ֶוועט ִ ְ ְַ עצבäתִ .ווי ֶדער פאלן ִאין ַ ְאריין ַ ְ ניŁט ַ ֵ ָטאר ִ ְ
ס'דארף צֵ äזייןָ ,נאר
אייàערŁטער ִווי ְ ַ ְ
ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ זאגט ַאז ָדאס ִאיז ֶדער ֶוועג פäן יõנה ָ ְ רàנָ ä ֵַ
מאכן ַאדארף ֶער ַ ְ פäן ֵצייט צֵ äצייט ַ ְ חרטה
אמת'ע ֲ ָ ָ דערגרייכן ַאן ֱ ֶ ֶ
äŁôבה ,צְ ֵ ְ ְ ֶ ä ְ ָ
חõàŁן]אàער ַא ֶ ְ התõàננäת ָ ֶŁטארקער ִ ְ ְ ְ ַ ְֶ מענטŁ
רייכער ֶ ְ ְ äïנקט ִווי ַא ֵ ֶ הארץְ ְ , ִטיף ִאין ַ ְ
דארף
מעłיםְ ַ , זיינע ַ ֲ ִ
קäקן ֵ ֶאדäרְ üהìפ Łאäן ַ ְ ֶֶַ געלט ִאין ַא אריינגעלייגט ֵזיין ֶ ְ
ָוואס ָהאט ַ ֵ ְ ֶ ֵ ְ
טיפער אäן מאכןָ ,נאר ֶדער ִ ֶ אייàיג ַ ְֶמען ֵ ִ דäרֶ üדעם ְ אינוועסמענ"ט אäן
נאריŁע ִ ְ ֶ ְ ֶ ְ ַ ִ ֶ
פעלט ָנאר אõיס פäן מחŁבõת ֶ ְ Łטארקער ַ ֲ ָ
ְ ַ ְֶ דארף ַא פארמעגןַ ,אזõי ַ ְ דערלייגט ֵזיין ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ ֵ ְ
ֵצייט צֵ äצייט[. נאריַ Łאז ֶער ָהאט ïŁירן ַ ִ מענטִ Łזיְ ִ ְ ü ֶ ְְ
חסידיŁע
אàער ֶדער ֲ ִ ִ ֶ עבירהֶ ָ , ֶגעטäן ַאן ֲ ֵ ָ
Łטעלט ֶעס צ ,äצֶ äדער רàי זי"ע ְ ֶ ְ ִאין ֶדער ַ ִ ניŁטàכלל ִ ְ
אäנז ַאז ֶעס ִאיז ִ ְ ַ לערנען ְ ספרים ֶ ְ ֶ ְ ִָ
כאטŁ
עמלקָ ,וואס ָ ְ זכירת ֲ ָ ֵ
מצוה פäן ְ ִ ַ ִ ְָ דארף
łמחה ,אäן ֶמען ַ ְ סôירה ִמיט ִ ְ ָ ֵקיין ְ ִ ָ
Łטענדיג ָדא ֶדער ִחäçב פäן עס ִאיז ְ ֶ ְ ִ àיידעֵ ,סייהארץ ַפאר ֵ ֶ ïלאץ אäן ַ ְ האàן ְ ַָ ְ
אייàיג
דארף ֶעס ֵ ִ עמלקִ ,אין ֶמען ַ ְאויסרייסן ֲ ָ ֵ
ֹ ְֵ ְ
łמחה ַאזגעפילן ,אäן ֵסיי ַפאר ִ ְ ָ חרטה ֶ ִ ְ ַפאר ֲ ָ ָ
ïרŁה
ליינען ִמיר ֶדער ָ ָ ָ
טראצדעם ֵ ֶ
מקçם ֵזייןֶ ְ ָ ְ ,
ְ ֵַ
äŁôבה טäןֶ ,עס זכçה צָ ְ ä ֶמען ָהאט ֶדער ְ ִ ָ
איינמאל ַא ָיאר.
עמלק ָנאר ֵ ְ ָ פäן ֲ ָ ֵ
łôמח
Łטייט ִאין ָïסäק )ירמיהו לא יב( ָאז ִ ְ ַ ְ ֵ
Łרייàט ַאז
âרõŁת( ְ ֵ ְ חתם סֵ õפר ָ ְ ַ ְ
)אנפאנג ְ ָ ֶדער ֲ ַ יłfiכר
àני ִ ָ ָ טייטŁט ֶדער ְ ֵ àמחõל ַ ְ ְ ְ àתäלה ְ ְָ ָ
łàמחה,
דארף ֶמען ֵזיין ְ ִ ְ ָ הנה ַ ְֹראָ ָ ַ Ł ïנים ָיפõת ַאז ָדאס ֵגייט ַארõיף אäן ֶדער ָ ִ
אינעם ָïסäק )תהלים יד ז( מרëז ִ ֶ
אäן ֶעס ִאיז ְ ֻ ָ àתäלה ִאיז ָדאü חדֱ Łאלäלָ – ,וואס ְ ָ אõיף ֶֹ
äŁôבה
טäהן ְ ָ ְäŁàב ה' ְŁבäת ַעֶ õëווען ִמיר ְ דארף
äŁôבה ַ ְ טäען ְ ָ מåל ֱאלäל ֶ ווען ִמיר ֶ ַָ
łàמחה .י
ֶעס ֵזיין ְ ִ ְ ָ
ריכטיגן ֶוועג,
אõיפן ִ ְ ִ ְ
ְ צäריק
קערן ִזיִ üאäן ֶמען ֶ ְ
דארף ֶמען ֵזיין יłראל ַ ְיłמח ִ ְ ָ ֵיעקב ִ ְ ַ
יגל ַ ֲ ֹ
ֵָ
łàמחה.
פריילי üאäן ֶעס טäן ְ ִ ְ ָ ְֵ ִ פäנעם
àרענגט ֶ רביה"ק ִ ַ ְ ָ
מסאטמאר זי"ע ְ ֶ ְ ְ
מàäêלין זי"ע )דברי יואלחõזה ִ ְ ִֶ
סõפר ְ ָ
)âרõŁת חתם ֵ ַאזõי אõיְ ֵ ְ ü
Łרייàט ֶדער ֲ ַ Łטייטפרשת צו ד"ה והנה כתבו( ַאז ָדאס ָוואס ְ ֵ
כז אלול דף שנו( אõיף ִדי ָïסäק )תהלים פט תמיד
נגâי ָ ִ
וחæאתי ֶ ְ ִ
ִאין ָïסäק )תהלים נא ה( ְ ַ ָ ִ
י .דער פני יפות )סו פרשת אחרי( לייגט צו נא א ווארט ,א שיינע פשט אוי דער פסוק )ירמיהו
נ כ( "בימי הה ובעת ההיא נא יהוה יבקש את עו ישראל ואיננו" אי די טעג פו אלול
– תשרי זענע אנגעפילטע טעג או מע קע אסא קונה זיי אי די קורצע תקופה ,או עס
איז מרומז אינע פסוק בימי" הה "איז בגימטריא 50וואס דאס איז דער פופציג טעג פו
ר"ח אלול ביז הושענא רבא ,ובעת "ההיא" איז בגימטריא 21וואס דאס זענע די איי או
צוואנציג טעג פו ראש השנה ביז הושענא רבה ,אי די טעג דאר מע תשובה טו" יבוקש
עו ישראל ואיננו".
פרשת כי תבוא לב שומע יח
לאמיריעצט סõף ָיארִ ָ , ֶווען ִמיר ַ ְ ְ
האלטן ֶ ְ Łמְ ýי ִגילäן ָéל ַהõçם" ָוואס ִמיר ָ ְ
זאגן יז( " ְְ ִ à
נייעם ָיאר ,צä פאר'ן ֵ ֶ מקàל ֵזיין ַ ְִזיֵ ַ ְ ü àכçה –
ראŁי ֵôבõת ְ ִ ָ
õŁפרִ ,איז ָ ֵôקיעת ָָנאַ ִ ְ ü
łמחה אäן ִזיü דינען השי"ת ִמיט ֶמער ִ ְ ָ ִ ֶ דäרü
äŁôבה ִאיז ְאמת'ע ְ ָ געווייןֶ ,דער ֱ ֶ ֶַא ֶ ֵ
עז צ äטäן äביתר ֹ łאת ְ ֶ ֶ àיתר ְ ֵמחåק ֵזיין ְ ֶ ֶ
ְ ֵַ âבקäתפרייען אõיף ְ ֵ
Łàמִ ְ ýיגילäן – ִזיֶ ֵ ְ ü ְ ִ ְ
מצוה,łמחה ֶŁל ִ ְ ָ הם ִמיט ַא ִ ְ ָ ֶדעם ָרצõן ַ ֵ געוואלדיגע
לייגט צֶ ִ ְ ַ ֶ ä השי"ת ,אäן ֶער ֵ ְ
גäטעאלע ֶ זõכה ֵזיין צֶ ַ ä דäרֶ üדעם ֶ אäן ְ õáרם אõיף łמחה ִאיז ֶמען ֵ "מיט ִ ְ ָ ווערטער ִ
ֶ ְ ֶ
ôפõêת אäנזער ְ ִ
ְֶ הïŁעõת ,אäןàרכõת אäן ַ ְ ָ ְָ דäרֶ üדעםôעניתים ,אäן ְ
רחמים ֶמער ִווי ַ ֲ ִ ִ
ִזיִ ֲ ַ ü
לפני ֲאדõן ֹéל, אנגענäמען ִ ְ ֵ
ווערן ָ ְ ֶ ֶ זאלן ֶ ְָ ְ אäנז ָדאס ָאïłàמחה ִהיט ְ ָוואס ֶמען ִאיז ְ ִ ְ ָ
äברכõתיה.
Łנה ִ ְ ֶ ָ ôחל ָ ָ וקêלõתיה ָ ֵ
Łנה ְ ִ ְ ֶ ָ ôכלה ָ ָ
ִ ְֶ גזירõת".
Łווערע ְ ֵ
אלע ְ ֶ ֶ פäן ַ ֶ
