gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

לב שומע - אידיש · Lev Shomea - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: לב שומע - אידיש · Lev Shomea - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

לב שומע - אידיש · Lev Shomea - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫אידיש‬ ‫ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'‬ ‫‪020 81917000‬‬ ‫[‪]ex3,1.11.1‬‬ ‫'שגיאות מי יבין' ‪ -‬אי אפשר לבר בלא תבן‬ ‫בבקשה‪ ,‬המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע‬ ‫למו''ל למען יתוקן אי''ה‬ ‫להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל‬ ‫‪levshomeya@gmail.com‬‬ ‫סדר ועימוד‪:‬‬ ‫א‪ .‬י‪ .‬גרינוואלד ‪)972( 054-8494370‬‬ ‫ניקוד‪ :‬ישראל פויגל ‪)972( 054-8435096‬‬ ‫תוכן הענינים‬ ‫ה‪‬רת ‪‬ה‪‬ב‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬אינ‪ ‬פ‪‬י ‪‬‬ ‫ט‪‬בה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ה‬ ‫אליו ‪   ‬‬ ‫ואמר‪  ‬‬ ‫‪   ‬‬ ‫‪‬אנד פ‪ ‬א ‪‬פ‪‬י ‪‬‬ ‫ט‪‬בה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ו‬ ‫‪‬דער ‪ ‬‬ ‫‪‬כלית פ‪ ‬די ‪  ‬‬ ‫‪‬ריאה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ז‬ ‫‪‬‬ ‫ה‪‬רת ‪‬ה‪‬ב ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ח‬ ‫פארדינסט‪ ‬פ‪   ‬‬ ‫‪‬די ‪     ‬‬ ‫הראנ‪ ‬ה' ‪  ‬‬ ‫חס‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬ח‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬עת ‪‬א ‪ ‬‬ ‫צרה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ט‬ ‫ל‪‬י‪   ‬‬ ‫‪‬‬ ‫עבד‪ ‬את ה' ‪   ‬‬ ‫‪‬מחה‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬בט‪‬ב ‪ ‬‬ ‫לבב ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יא‬ ‫‪‬מחה ‪‬‬ ‫אלקי‪    ‬‬ ‫עבד‪ ‬את ה' ‪  ‬‬ ‫לא ‪   ‬‬ ‫א‪‬ר ‪‬‬ ‫‪‬חת ‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫ז‪‬כה צ‪   ‬‬ ‫‪‬מחה? ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יב‬ ‫‪‬ווי ‪‬אז‪‬י ‪‬איז ‪‬מע‪ ‬‬ ‫מעלה פ‪ ‬זיי‪    ‬‬ ‫‪‬מחה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יג‬ ‫‪‬דער ‪  ‬‬ ‫טייערע ‪‬‬ ‫א‪‬צר ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יד‬ ‫מצוה ‪ ‬א ‪ ‬‬ ‫יעדע ‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬ני‪ ‬אל ‪ ‬‬ ‫‪‬ני‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬טו‬ ‫‪‬י‪  ‬‬ ‫‪‬‬ ‫עב‪‬דה ‪ ‬‬ ‫זרה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬טז‬ ‫עצב‪‬ת ‪‬איז ‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬בה ט‪ ‬מיט ‪  ‬‬ ‫‪‬מחה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬טז‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪‬‬ ‫ה‬ ‫לב שומע ‪ ‬הכרת הטוב‬ ‫‪‬ר‪‬ת ִ‪‬י ָתב‪‬א‬ ‫ָָ ַ‬ ‫ה‪‬רת ַה‪‬ב‬ ‫ַ ַָ‬ ‫ט‪‬בה ‪ִ ְ ַ ‬‬ ‫‪‬כלית פ‪ִ ‬די‬ ‫ט‪‬בה ‪ֶ ‬דער ַ ְ‬ ‫‪‬אנד פ‪ַ ‬א ָ‪‬פ‪‬י ָ‬ ‫‪‬אינ‪ָ ‬פ‪‬י ָ‬ ‫אליו ‪ְ ֵ ֶ ‬‬ ‫‪ָ ְַ ְָ ‬‬ ‫ואמר‪ָ ֵ ‬‬ ‫צרה‬ ‫‪‬עת ַא ָ ָ‬ ‫חס‪ְ  ‬‬ ‫ל‪‬י‪ַ ְ ִ ‬‬ ‫ה‪‬רת ַה‪‬ב ‪ֵ ְ ַ ‬‬ ‫הראנ‪ ‬ה' ַ ְ ֶ‬ ‫‪‬ריאה ‪ִ ‬די ַ ְ ִ ְ ְ ְ‬ ‫פארדינסט‪ ‬פ‪ַ ָ ַ ‬‬ ‫ְִ ָ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִאים‬ ‫הייליגן ַ ֶ ֶ‬ ‫פארן ֵ ִ ְ‬‫'ה‪é‬רת ַה‪õæ‬ב' ַ ְ‬‫ַ ַָ‬ ‫ט‪‬בה‬ ‫‪‬אינ‪ָ ‬פ‪‬י ָ‬ ‫אליו ‪ְ ֵ ֶ ‬‬ ‫ְואמר‪ָ ֵ ‬‬ ‫ָ ְַ ָ‬ ‫ל‪õ‬י‪à‬ן א‪õ‬יף ֶדעם ָוואס ֶער‬ ‫ְ‬ ‫דאנקען א‪ä‬ן‬ ‫צ‪ֶ ְ ַ ä‬‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ה ַאז‬‫אנפאנג ָ ָ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ָ ְ ַ ְ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫‪à‬ריאה‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז ֶער ָהאט‬ ‫גאנצע ְ ִ ָ‬ ‫פירט ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ארץ‬‫אריין ֵגיין ִאין ֶ ֶ‬ ‫וועלן ַ ֵ‬ ‫אידן ֶ ְ‬ ‫ֶווען ִדי ִ ְ‬ ‫וואקסן‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י ָהאט‬‫געמאכט ִדי ‪õà‬ים ַ ְ ְ‬ ‫ֶ ַ ְ‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן‬‫‪à‬אק‪ä‬מען ִדי ִ ְ ָ‬‫ֶ‬ ‫וועלן ֵזיי ַ‬ ‫י‪ł‬ראל‪ְ ֶ ,‬‬ ‫ְִָ ֵ‬ ‫נהנה‬ ‫מענט‪ Ł‬צ‪ֶ ֱ ֶ ä‬‬ ‫פאר'ן ֶ ְ ְ‬‫געווען ַ ְ‬ ‫מ‪ïŁ‬יע ֶ ֶ‬ ‫ֶער ַ ְ ִ ַ‬ ‫‪Ł‬בעת‬ ‫ער‪Ł‬טער ַזא‪ ü‬פ‪ä‬ן ִדי ִ ְ ַ‬ ‫'‪äéà‬רים' ָדאס ֶ ְ ְ ֶ‬‫ִ ִ‬ ‫‪Ł‬טייט‬‫ג‪ä‬טע ֵ‪ï‬ר‪õ‬ת‪ַ .‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫ֵזיין פ‪ä‬ן ִדי ֶ‬ ‫גע‪à‬ן‬ ‫דארף ֶמען ֶ ְ‬ ‫וואקסן‪ְ ַ ,‬‬ ‫ה‪ë‬ינים ָוואס ֶוועט ַ ְ ְ‬ ‫ִַ ִ‬ ‫‪‬אינ‪ý‬‬ ‫אליו ‪ְ ֵ ֶ ‬‬ ‫ואמר‪ָ ֵ ô‬‬ ‫ר‪"Ł‬י )ד"ה ואמרת( ְ ָ ַ ְ ָ‬‫ִאין ַ ִ‬ ‫‪Ł‬ר‪ Ł‬פ‪ä‬ן‬ ‫‪é‬הן‪ֶ .‬דער ְיס‪õ‬ד א‪ä‬ן ֶדער ֶֹ‬ ‫פאר'ן ֹ ֵ‬‫ַ ְ‬ ‫ט‪õ‬בה‪ .‬א‬ ‫ָ‪é‬פ‪ä‬י ָ‬ ‫ווייזן‬ ‫‪äéà‬רים ִאיז ַאר‪õ‬יס צ‪ְ ֵ ä‬‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן ִ ִ‬ ‫ִדי ִ ְ ָ‬ ‫א‪ .‬די וועלט פרעגט א קשיא‪ ,‬פארוואס זאגט רש"י אז די טע‪ ‬פארוואס מע‪ ‬דאנקט דע‪‬‬ ‫אייבערש‪ ‬איז צוליב דע‪ ‬וואס מע‪ ‬וויל נישט זיי‪ ‬קיי‪' ‬כפוי טובה'‪ ,‬פארוואס זאגט‬ ‫נישט רש"י ואמרת אליו – אז מע‪ ‬דאנקט דע‪ ‬באשעפער פאר אלע זיינע גוטס‪ ,‬או‪‬‬ ‫דעריבער ברענגט מע‪ ‬ביכורי‪ ‬צו ווייז‪' ‬הכרת הטוב'‪ ,‬או‪ ‬נישט נאר ווייל מע‪ ‬וויל נישט‬ ‫זיי‪ ‬קיי‪ ‬כפוי טובה‪.‬‬ ‫נאר באמת איז נישט מעגלי‪ ‬צו דאנקע‪ ‬השי"ת אוי‪ ‬אלע זיינע גרויסע חסדי‪ ‬או‪ ‬וואונדער‪,‬‬ ‫ווייל אונז זענע‪ ‬טאג טעגלי‪ ‬ארו‪ ‬גענומע‪ ‬מיט א‪ ‬א שיעור חסדי‪ ,‬סיי וואס מע‪ ‬זעט‬ ‫קלאר מיט די אויג‪ ,‬או‪ ‬אוי‪ ‬פיל חסדי‪ ‬וואס מיר ווייס‪ ‬אפילו נישט דערפו‪ ,‬אז מע‪ ‬ווייסט‬ ‫אפילו נישט אוי‪ ‬וואס מע‪ ‬דאר‪ ‬אלס דאנק‪ ‬או‪ ‬לויב‪ .‬אזוי ווי עס שטייט אי‪ ‬פסוק )תהלי‪‬‬ ‫קו ב( מי ימלל גבורות ה' ישמיע כל תהלתו ווער קע‪ ‬פארצייל‪ ‬אלע חסדי‪ ‬וואס דער‬ ‫אייבערשטער טוט מיט אונז יעד‪ ‬מינוט‪ ,‬או‪ ‬אלע גרויסע חסדי‪ ‬וואס דער באשעפער האט‬ ‫געמאכט פאר אונזערע עלטער‪ ,‬עס איז דא‪ ‬א‪ ‬קיי‪ ‬שיעור או‪ ‬א‪ ‬קיי‪ ‬סו‪ ,‬אפילו די חסדי‪‬‬ ‫וואס דער באשעפער טוט מיט איי‪ ‬איינציג מענטש יעד‪ ‬טאג‪ ,‬קע‪ ‬מע‪ ‬נישט צייל‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫עס שטייט )ש‪ ‬מ ו( אגידה ואדברה עצמו מספר‪ ,‬או‪ ‬ווי חז"ל )נדה לא‪ (:‬זאג‪' ‬אי‪ ‬בעל הנס‬ ‫מכיר בנסו'‪.‬‬ ‫פרשת כי תבוא ‪ ‬לב שומע‬ ‫ו‬ ‫'ויד‪à‬ר‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )במדבר כא ה( ַ ְ ַ ֵ‬ ‫ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫ט‪‬בה‬ ‫‪‬אנד פ‪‬ן ַא ָ‪‬פ‪‬י ָ‬ ‫ֶדער ַ ְ‬ ‫קצה‬ ‫ונפ‪Ł‬נ‪ָ ָ ä‬‬ ‫‪ä‬במ‪Ł‬ה וגו' ְ ַ ְ ֵ‬ ‫‪à‬אלקים ְ ֹ ֶ‬ ‫העם ֵ ֹ ִ‬ ‫ָָ‬ ‫מ‪â‬ה‪,‬‬ ‫ה‪é‬רת ַה‪õæ‬ב ִאיז ָגאר ַא ִ ְ ִ ֶ‬ ‫וויכטיגע ִ ָ‬ ‫ַ ַָ‬ ‫רעכנט ֶדער‬ ‫ה‪ñ‬לקל'‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י ֶ ְ ְ‬ ‫‪êà‬חם ַ ְ ֵֹ‬ ‫ַ ֶֶ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬ ‫ָדאס ִאיז פ‪ä‬ן ִדי ְיס‪õ‬ד‪õ‬ת ֶ‬ ‫ווייטער א‪õ‬יס‬ ‫אליעזר ֵ ֶ‬ ‫ר‪à‬י ֱ ִ ֶ ֶ‬ ‫‪ìô‬א ַ ִ‬ ‫הייליגער ַ ָ‬ ‫ֵ ִֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫ט‪õ‬בה – ִ ְ‬ ‫פארקערט ָ‪é‬פ‪ä‬י ָ‬ ‫לע‪à‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ַ ְ ֶ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫אלע ‪õâ‬ר‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫‪à‬יי‪ïŁ‬ילן ִאין ל‪õ‬יף פ‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫ָנא‪ְ ִ ְ ֵ ü‬‬ ‫צ‪ä‬ריק‬ ‫ני‪Ł‬ט ִ‬ ‫ט‪õ‬בה‪ ,‬א‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫ענען ִאין ַא ָ‬ ‫אנערק ֶ‬ ‫ַ ְְֶ ֶ‬ ‫‪à‬י‪õ‬תר‬ ‫ה‪é‬ת‪ä‬ב ְ ֵ‬ ‫ענ‪ָ ַ Ł‬‬ ‫מ‪ï‬ני ַמה ָ ַ‬ ‫פירט א‪õ‬יס ִ ְ ֵ‬ ‫ֶער ִ ְ‬ ‫איינער ָוואס ט‪ä‬ט ַא‬ ‫דאנק ַפאר ֵ ֶ‬ ‫גע‪à‬ן ַא ַ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬טערט ָדאס‬ ‫טאקע ְ ֶ ְ‬ ‫פארוואס ַ ֶ‬ ‫ט‪õ‬בה ַ ְ ָ‬ ‫לכפ‪ä‬יי ָ‬ ‫ְִ ֵ‬ ‫ערגסטער ִמ‪õâ‬ת‪ַ .‬אז‪õ‬י ִווי‬ ‫ט‪õ‬בה‪ִ ,‬איז פ‪ä‬ן ִדי ֶ ְ ְ ְ ֶ‬ ‫ָ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ֶווען ֶמען ִאיז‬ ‫פארן ַ ֶ ֶ‬ ‫‪Ł‬טארק ַ ְ‬ ‫ַאז‪õ‬י ְ ַ ְ‬ ‫אליעזר )פרק ז(‬ ‫ר‪à‬י ֱ ִ ֶ ֶ‬ ‫מ‪‬נת ַ ִ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ִ ְ ַ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫חסד ָוואס ַא‬ ‫מ‪é‬יר ט‪õ‬ב א‪õ‬יף ַא ֶ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ִ‬ ‫ִ ְ‬ ‫מ‪é‬פ‪ç‬ת‬ ‫יתר ִ ְ ִ ַ‬ ‫לפני הקב"ה ֹ ֵ‬ ‫ק‪Ł‬ה ִ ְ ֵ‬ ‫ֵאין ְל‪ָ ָ ý‬‬ ‫‪é‬פירה‬‫‪é‬ענין ְ ִ ָ‬ ‫מ‪ï‬ני ֶ‪Ł‬ה‪ä‬א ְ ִ ְ ַ‬ ‫צווייטע ט‪ä‬ט‪ֵ ְ ִ ,‬‬ ‫ְֵ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫זייער ִ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָהאט ֵ ֶ‬ ‫ה‪õæ‬בה‪ֶ ,‬דער ַ ֶ ֶ‬ ‫ַ ָ‬ ‫‪õé‬פר ט‪õ‬ב ה‪ä‬א‪.‬‬ ‫ה‪õé‬פר ְ‪à‬הקב"ה ֵ‬ ‫ְ‪à‬הקב"ה‪ַ ,‬אף ַ ֵ‬ ‫מ‪é‬יר ט‪õ‬ב‪ֶ ,‬ער‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ִ‬ ‫ִלי‪ֶ à‬ווען ֶמען ִאיז ִ ְ‬ ‫איינער ָוואס ִאיז‬ ‫ֵווייל ָדאס ִאיז ַאז‪õ‬י ִווי ֵ ֶ‬ ‫מ'זעט ַאז‬ ‫פעלער ִווי ְ ֶ‬ ‫אסא‪ֶ ֶ ü‬‬ ‫דארטן ַ ַ‬ ‫‪à‬רענגט ָ ְ ְ‬ ‫ְֶ ְְ‬ ‫אנערקענט‬ ‫'‪õé‬פר' ִאין השי"ת רח"ל‪ֶ ,‬ער ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫ֵ‬ ‫גע‪Ł‬טראפט ֶווען ֶמען‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָהאט ֶ ְ ְ ָ ְ‬ ‫ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫חסדים ָוואס ֶדער‬ ‫ג‪ä‬טס א‪ä‬ן ִדי ֲ ָ ִ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶדער ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫אדם‬ ‫אנגעה‪õ‬י‪à‬ן פ‪ä‬ן ָ ָ‬ ‫ְ‬ ‫געווען ַא ָ‪é‬פ‪ä‬י ט‪õ‬ב‪ֶ ְ ָ ,‬‬ ‫ִאיז ֶ ֶ‬ ‫‪Ł‬טענדיג ָאן ֵקיין‬ ‫‪Ł‬ענקט ְ ֶ ְ ִ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ֶ ְ ְ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫געווארן‬ ‫פארטרי‪à‬ן ֶ ָ ְ‬ ‫הרא‪õŁ‬ן ָוואס ֶער ִאיז ַ ְ ְ ִ ְ‬ ‫ִָ‬ ‫ט‪õ‬בת‪Łֶ õ‬ל‬ ‫‪õé‬פה ָ‬ ‫ה‪å‬ה ה‪ä‬א ֶ‬ ‫האדם ַ ֶ‬ ‫א‪õ‬יסנאם‪ָ ָ ָ ,‬‬ ‫ְַ‬ ‫א‪ï‬גערעדט‬ ‫ווי‪à‬אלד ֶער ָהאט ִזי‪ְ ֶ ֶ ְ ָ ü‬‬ ‫עדן ִ ַ ְ‬ ‫פ‪ä‬ן ַ‪á‬ן ֵ ֶ‬ ‫אזא‬ ‫ט‪õ‬בת‪Łֶ õ‬ל ק‪õ‬נ‪ַ ַ .õ‬‬ ‫‪õé‬פה ָ‬ ‫למחר ה‪ä‬א ֶ‬ ‫חבר‪ָ ָ ְ ,õ‬‬ ‫ֲֵ‬ ‫נת‪ô‬‬ ‫א‪Ł‬ר ָ ַ ָ‬ ‫הא‪‬ה ֲ ֶ‬ ‫האדם‪ָ ִ ָ ,‬‬ ‫ו‪ç‬אמר ָ ָ ָ‬‫)בראשית ג יב( ַ ֹ ֶ‬ ‫א‪ï‬גע‪à‬ן‬ ‫ני‪Ł‬ט צ‪ְ ֶ ְ ָ ä‬‬ ‫פאר‪Ł‬טייט ִ ְ‬‫איינער ָוואס ַ ְ ְ ֵ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫ווערן‬ ‫ע‪õ‬נ‪ Ł‬פ‪ä‬ן ֶ ְ‬ ‫הייסט ַאז ֶדער ֶ‬ ‫ע‪ë‬די ָדאס ֵ ְ‬ ‫ִ ִָ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫צווייטע‪ֶ ,‬וועט א‪õ‬י‪ְ ִ ü‬‬ ‫דאנק ַפאר ַא ְ ֵ ֶ‬ ‫ַא ַ ְ‬ ‫געק‪ä‬מען‬ ‫ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ‬ ‫עדן‪ִ ,‬איז ִ ְ‬ ‫פאר‪Ł‬יקט פ‪ä‬ן ַגן ֵ ֶ‬ ‫ַ ְ ִ ְ‬ ‫פירט ֶדער‬ ‫דאנקען ֶדעם ֹ‪é‬ל ָיכ‪õ‬ל ָוואס ִ ְ‬ ‫ַ ְֶ‬ ‫ה‪â‬עת‪ָ ,‬נאר‬ ‫חטא פ‪ä‬ן ֵעץ ַ ַ ַ‬ ‫עצם ֵ ְ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דעם ֶ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫פאר'ן‬‫ג‪ä‬טס ַ ְ‬ ‫וועלט א‪ä‬ן ט‪ä‬ט ַאז‪õ‬י ִפיל ְ‬ ‫גאנצע ֶ ְ‬ ‫ַ ְֶ‬ ‫פאר'ן ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל‬ ‫געזאגט ַ ְ‬ ‫ֵווייל ֶער ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫‪õé‬פר ֵזיין‬ ‫‪äï‬נקט ִווי ֵ‬ ‫מענט‪ ,Ł‬א‪ä‬ן ָדאס ִאיז ְ ְ‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ִ ü‬די ְפר‪õ‬י‬ ‫געזינדיגט ְ‬ ‫"איך ָהא‪ְ ִ ְ ִ ֶ à‬‬ ‫ע‪õ‬לם ִ‬ ‫ָ‬ ‫דארף‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ֶ .‬מען ַ ְ‬ ‫הייליגן ַ ֶ ֶ‬ ‫אינעם ֵ ִ ְ‬ ‫רח"ל ִ ֶ‬ ‫געגע‪à‬ן"‪ָ ,‬דאס ִאיז‬ ‫האסט ִמיר ֶ ֶ ְ‬ ‫ָוואס ד‪ְ ָ ä‬‬ ‫טבע ַאז ֶווען ֶמען‬ ‫איינגעווא‪õ‬ינט ִאין ִדי ֶ ַ‬ ‫ְ‬ ‫ֵזיין ֵ ְ ֶ‬ ‫דערפאר‬ ‫ט‪õ‬בה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶ ְ ַ‬ ‫‪é‬פית ָ‬ ‫ענין פ‪ä‬ן ְ ִ ַ‬ ‫געווען ַאן ִ ְ ָ‬‫ֶ ֶ‬ ‫ה‪é‬רת‬ ‫‪äŁ‬לדיג ַ ָ ַ‬ ‫ְִ‬ ‫ט‪õ‬בה‪ִ ,‬איז ֶמען‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מט ַא ָ‬ ‫ְ‬ ‫ַ‬ ‫עדן‪.‬‬ ‫געווארן פ‪ä‬ן ַגן ֵ ֶ‬ ‫פאר‪Ł‬יקט ֶ ָ ְ‬ ‫ִאיז ֶער ַ ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִאין ִדי‬ ‫ליגט ִ ְ‬ ‫ַהט‪õ‬ב‪ ,‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ָ à‬דאס ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫אנק‪ä‬מען צ‪ְ ִ ä‬‬ ‫‪à‬יינער‪ֶ ,‬קען ֶמען ָ ְ ֶ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫געווארן‬ ‫‪à‬א‪Ł‬טראפט ֶ ָ ְ‬ ‫זענען ַ ְ ְ ָ ְ‬ ‫ִדי ‪õâ‬ר ַ ִ ְ ָ‬ ‫ה‪ë‬ד‪à‬ר ֶ ֶ‬ ‫הייליגן‬ ‫ֵ ִ ְ‬ ‫אינעם‬‫ִ ֶ‬ ‫חלילה‬ ‫ָ ִ ָ‬ ‫אנערקענען‬ ‫ֶַ ְ ֶ ֶ‬ ‫הא‪à‬ן ִזי‪ü‬‬ ‫‪Ł‬לענג‪ֵ ,‬ווייל ֵזיי ָ ְ‬ ‫ִמיט ְ ֶ ְ‬ ‫ל‪é‬ל‪.‬‬ ‫‪ä‬מטיב ַ ֹ‬‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָוואס ִאיז ַא ט‪õ‬ב ֵ ִ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִדי ָמן‪ַ ,‬אז‪õ‬י‬ ‫ווילן ִ ְ‬ ‫א‪ï‬גערעדט ַאז ֵזיי ִ ְ‬ ‫ָ ְֶ ֶ ְ‬ ‫דערפאר איז זייער פארשטענדלי‪ ‬פארוואס רש"י שרייבט נישט 'שאני מכיר טובה'‪ ,‬אז אי‪‬‬ ‫בי‪ ‬דאנקבאר אוי‪ ‬אלע חסדי‪ ,‬ווייל עס איז באמת נישט מעגלי‪ ‬צו באגרייפ‪ ‬די אלע‬ ‫גרויסע חסדי‪ ‬וואס דער באשעפער טוט יעד‪ ‬מינוט‪ ,‬אבער לכל הפחות טאר מע‪ ‬נישט זיי‪‬‬ ‫קיי‪ ‬כפוי טובה‪ ,‬או‪ ‬זי‪ ‬נישט וויסנדיג מאכ‪ ‬פו‪ ‬די אלע גוטס וואס דער באשעפער שענקט‬ ‫אונז שטענדיג‪.‬‬ ‫ז‬ ‫לב שומע ‪ ‬הכרת הטוב‬ ‫‪ôà‬ח‪õô‬נים‬ ‫חפץ ַ ַ ְ ִ‬ ‫עלי‪õ‬ן ָ ֵ‬‫ואין ֵאל ֶ ְ‬ ‫הרא‪õŁ‬נה ְ ֵ‬ ‫ָ‬ ‫ִָ‬ ‫וזכר‪ֶ ô‬את‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )עקב ח יח( ְ ָ ַ ְ ָ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫‪àŁ‬רא‪õ‬‬‫לאל‪õ‬קיו ֶ ְ ָ‬ ‫וי‪õ‬דה ֵ ָ‬ ‫האדם ְ ֶ‬ ‫‪çŁ‬דע ָ ָ ָ‬‫מ‪ê‬בד ֶ ֵ ַ‬ ‫ִ ְַ‬ ‫‪é‬ח ְוג‪ֶ 'õ‬מען‬ ‫ה‪ì‬תן ְל‪ַ ֹ ý‬‬ ‫אלקי‪éִ ý‬י ה‪ä‬א ַ ֹ ֵ‬ ‫ה' ֱ ֶֹ‬ ‫פארוואס‬ ‫מ‪æ‬רה ַ ְ ָ‬ ‫‪ô‬כלית א‪ä‬ן ַ ָ ָ‬ ‫גאנצע ַ ְ ִ‬ ‫ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫ע‪õ‬לם‬‫געדענקען ַאז ֶדער ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל ָ‬ ‫דארף ֶ ֶ ְ ֶ‬ ‫ַ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬אפן א‪ä‬ן‬ ‫א‪ä‬נז ַ ַ ְ‬ ‫ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָהאט‬‫ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫‪é‬ח צ‪ä‬‬ ‫א‪ä‬נז ֹ ַ‬ ‫גי‪à‬ט ְ‬ ‫אלעס‪ ,‬א‪ä‬ן ֶער ִ ְ‬ ‫א‪ä‬נז ַ ֶ‬‫גי‪à‬ט ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪ִ ,‬איז ְ‪à‬ל‪õ‬יז‬ ‫זיינע ִ ְ‬ ‫א‪ï‬היטן ֵ ֶ‬ ‫‪à‬אפ‪õ‬ילן צ‪ְ ִ ְ ָ ä‬‬‫ְ‬ ‫ַ‬ ‫והיה‬ ‫ווייטער ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ְ ָ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ֵ ֶ‬ ‫לע‪à‬ן‪ֶ .‬עס ְ ֵ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫דאנקן‪ .‬פ‪ä‬ן ִדי‬ ‫ל‪õ‬י‪à‬ן א‪ä‬ן ַ ְ ְ‬ ‫ְ‬ ‫קענען‬ ‫‪é‬די ִאים צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ְֵ‬ ‫פארגעסן‬ ‫וועסט ַ ְ ֶ ְ‬ ‫‪éŁô‬ח א‪õ‬י‪ à‬ד‪ְ ֶ ä‬‬ ‫‪Ł‬כח ִ ְ ַ‬ ‫ִאם ָ ֹ ַ‬ ‫דאנקט‬ ‫ק‪ä‬מט א‪õ‬יס ַאז א‪õ‬י‪ֶ à‬מען ַ ְ ְ‬ ‫ווערטער ְ‬ ‫ֶ ְ ֶ‬ ‫אלהים‬ ‫אחרי ֱ ֹ ִ‬ ‫והלכ‪ֵ ֲ ַ ô‬‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טען ְ ָ ַ ְ ָ‬ ‫פ‪ä‬נעם ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט א‪ä‬ן ִדי‬ ‫אנערקענט ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט א‪ä‬ן ֶמען ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫וועסט‪ä‬‬ ‫וה‪ôŁ‬חויתם ְוג‪ְ ֶ 'õ‬‬ ‫ועבד‪ô‬ם ְ ִ ְ ַ ֲ ִ ֶ‬ ‫אחרים ַ ֲ ַ ְ ָ‬ ‫ֲִֵ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬‫‪Ł‬טענדיג ֶ‬ ‫געניסן ְ ֶ ְ ִ‬‫ט‪õ‬ב‪õ‬ת ָוואס ִמיר ֶ ִ ְ‬ ‫זרה‪ֶ .‬דער‬ ‫עב‪õ‬דה ָָ‬ ‫דינען ֲ ָ‬ ‫אנק‪ä‬מען צ‪ֶ ִ ä‬‬ ‫רח"ל ָ ְ ֶ‬ ‫‪ô‬כלית‬ ‫ני‪Ł‬טא ֵקיין ַ ְ ִ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‪ַ ,‬דאן ִאיז ִ ְ ָ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫צווי‪Ł‬ן‬ ‫‪çŁ‬כ‪ä‬ת ְ ִ ְ‬ ‫ערקלערט ִדי ַ ָ‬ ‫הח‪ç‬ים ַהק' ֶ ְ ְ ֶ ְ‬ ‫א‪õ‬ר ַ ַ ִ‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫א‪õ‬יף ֶדער ֶ ְ‬ ‫ליגט ַא‬ ‫ווי‪à‬אלד ֶעס ִ ְ‬ ‫‪ï‬ס‪ä‬קים; ִ ַ ְ‬ ‫צוויי ְ ִ‬ ‫ִדי ְ ֵ‬ ‫געדענקען ַאז ֶדער‬ ‫א‪ä‬נז צ‪ֶ ְ ֶ ֶ ä‬‬ ‫ְ‬ ‫פליכט א‪õ‬יף‬ ‫ְ ִ ְ‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן‬ ‫ווי‪à‬אלד ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫דערפאר ִ ַ ְ‬ ‫טאקע ֶ ְ ַ‬ ‫ַ ֶ‬ ‫חסדים ָאן‬ ‫א‪ä‬נז ָנאר ֲ ָ ִ‬ ‫ְ‬ ‫‪Ł‬ענקט‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ֶ ְ ְ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫וויכטיג‬ ‫ל‪õ‬י‪à‬ן‪ִ ,‬איז ַאז‪õ‬י ִ ְ ִ‬ ‫ְ‬ ‫ה‪õ‬דאה –‬ ‫ָָ‬ ‫זענען ַאר‪ä‬ם‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֵקיין ִ‪Ł‬יע‪ä‬ר‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז‬ ‫לע‪à‬ן‪,‬‬ ‫פ‪ä‬נעם ֶ ְ‬ ‫א‪ä‬ן ָדאס ִאיז פ‪ä‬ן ִדי ְיס‪õ‬ד‪õ‬ת ֶ‬ ‫לע‪à‬ן ְ‪à‬ל‪õ‬יז‬ ‫פ‪ä‬נעם ֶ ְ‬ ‫יעדע ִמינ‪ä‬ט ֶ‬ ‫גענ‪ä‬מען ֶ ֶ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫פארוואס ֵ‪à‬יי ִדי‬ ‫פאר‪Ł‬טייט ֶמען ַ ְ ָ‬ ‫דערי‪à‬ער ַ ְ ְ ֵ‬ ‫ֶ ִ ֶ‬ ‫‪Ł‬כח‬ ‫דערי‪à‬ער א‪õ‬י‪ַ ֹ ָ à‬‬ ‫ג‪ä‬טס פ‪ä‬ן השי"ת‪ֶ ִ ֶ ,‬‬ ‫ִמיט ְ‬ ‫אזא‬‫געמאכט ַ ַ‬ ‫‪äéà‬רים ָהאט ֶמען ֶ ַ ְ‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן ִ ִ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫דאנקען‬‫ני‪Ł‬ט צ‪ֶ ְ ַ ä‬‬ ‫געדענקט ִ ְ‬ ‫‪éŁô‬ח‪ֶ ,‬מען ֶ ֶ ְ ְ‬ ‫ִ ְ ַ‬ ‫‪ï‬אראדע‪ָ ,‬וואס ֶמען ֶזעט‬ ‫עסק ִמיט ַא ְגר‪õ‬יס ַ ַ ֶ‬ ‫ֵֶ‬ ‫ט‪õ‬בה‪ַ ,‬דאן‬ ‫מ'איז ַא ָ‪é‬פ‪ä‬י ָ‬ ‫חסדים‪ִ ְ ,‬‬ ‫אלע ֲ ָ ִ‬ ‫א‪õ‬יף ַ ֶ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס‬ ‫אנדערע ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵ‪à‬יי ַ ְ ֶ ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ערגסטן א‪ä‬ן‬ ‫ק‪ä‬מען צ‪ä‬ם ֶ ְ ְ ְ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶקען ֶמען צ‪ä‬‬ ‫מ‪Ł‬נה )ביכורים פרק ג משנה ב(‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ִדי ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫דינען‬‫פארגעסן פ‪ä‬ן השי"ת א‪ä‬ן ֵגיין ִ ֶ‬ ‫ַ ְֶ ְ‬ ‫צאמגענ‪ä‬מען א‪ä‬ן ַאר‪õ‬יף‬‫הא‪à‬ן ִזי‪ֶ ֶ ְ ַ ü‬‬ ‫אידן ָ ְ‬ ‫אלע ִ ְ‬ ‫ֶַ‬ ‫א‪ï‬געטער ה"י‪.‬‬ ‫פרעמדער ָ ְ ֶ ֶ‬ ‫ְֶ ְ ֶ‬ ‫האלטן‬ ‫‪é‬די צ‪ִ ä‬מיט ַ ְ ְ‬ ‫יר‪Łä‬לים ְ ֵ‬ ‫געק‪ä‬מען ֵקיין ְ ָ ַ ִ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫אלע‬‫‪äéà‬רים‪ ,‬א‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫מעמד פ‪ä‬ן ִ ִ‬ ‫גר‪õ‬יסע ַ ֲ ָ‬ ‫ִדי ְ ֶ‬ ‫כא‪ï‬ן ַא‬ ‫‪à‬אמת ַ ְ‬ ‫דארף ֶמען ֶ ֱ ֶ‬ ‫פ‪ä‬ן ִדי ֶ ְ ֶ‬ ‫ווערטער ַ ְ‬ ‫צעפרידן‬ ‫הא‪à‬ן ֶ ְ ִ ְ‬ ‫איינווא‪õ‬ינער ָ ְ‬‫ֶ‬ ‫יר‪Łä‬לימ'ער ֵ ְ‬‫ְ ָ ִַ ֶ‬ ‫וויכטיג ֶעס‬ ‫טרייסל‪ֶ ,‬ווען ֶמען ֶזעט ִווי ִ ְ ִ‬ ‫ְֵ ְ‬ ‫געסט‪ ,‬אא"ו‪ֵ ,‬ווייל ִדי‬ ‫אלע ֶ ְ‬ ‫א‪õ‬יפגענ‪ä‬מען ִדי ַ ֶ‬ ‫ְֶ ֶ‬ ‫דאנקן א‪ä‬ן‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ַאז ֶמען ָזאל ַ ְ ְ‬ ‫פארן ַ ֶ ֶ‬ ‫ִאיז ַ ְ‬ ‫ה‪é‬רת ַה‪õæ‬ב‪ֶ ,‬מען‬ ‫ווייזט ָדא‪ ü‬א‪õ‬יף ַ ָ ַ‬ ‫מצוה ֵ ְ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫מ'האט‪,‬‬‫הנאה ָוואס ְ ָ‬ ‫‪à‬יסל ֲ ָ ָ‬ ‫יעדע ִ ְ‬ ‫ל‪õ‬י‪à‬ן ַפאר ֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אליין‬‫אוועק ִדי ֵ‪ï‬ר‪õ‬ת ָוואס ֶמען ָהאט ַ ֵ‬ ‫גי‪à‬ט ַ ֶ‬‫ִ ְ‬ ‫צ‪ä‬ק‪ä‬מען‬ ‫ֶ‬ ‫חלילה‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶקען ֶמען ָ ִ ָ‬ ‫א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ְ ִ à‬‬ ‫‪à‬רענגט‬ ‫געאר‪à‬עט ֶדער‪õ‬יף‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען ְ ֶ ְ ְ‬ ‫‪Ł‬ווער ֶ ַ ְ ֶ‬ ‫ְֶ‬ ‫ערגסטער‪.‬‬ ‫צ‪ä‬ם ֶ ְ ְ ְ ֶ‬ ‫ווייזן ַאז‬ ‫ה‪ë‬ק‪ ,Łâ‬צ‪ְ ֵ ä‬‬ ‫ֶעס ַאר‪õ‬יף צ‪ä‬ם ֵ‪à‬ית ַ ִ ְ ָ‬ ‫געקענט‬ ‫אנערקענט ַאז ָדאס ָהאט ָנאר ֶ ֶ ְ‬ ‫ֶמען ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫מנהיג ָוואס‬ ‫וואקסן ֵווייל ֶעס ִאיז ָדא ַא ַ ְ ִ‬ ‫ַ ְ ְ‬ ‫‪‬ריאה‬ ‫‪‬כלית פ‪‬ן ִדי ְ ִ ָ‬ ‫ְִַ‬ ‫פאר'ן‬ ‫הייסט ַ ְ‬ ‫א‪õ‬יבן‪ָ ,‬וואס ֵ ְ‬ ‫ְ‬ ‫אלעס פ‪ä‬ן‬ ‫פירט ַ ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ווערטער‬ ‫יס‪õ‬ד‪õ‬ת'דיגע ֶ ְ ֶ‬ ‫ְ ִ ֶ‬ ‫ֶעס ִאיז ַ ַ ְ‬ ‫‪à‬אקאנט ִדי ְ‬ ‫טאקע ֵווייל‬‫גע‪à‬ן ֵ‪ï‬ר‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫‪õà‬ים ַאר‪õ‬יס צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫רמ‪"à‬ן )סוף פרשת בא בד"ה ולפיכך‬ ‫פ‪ä‬נעם ַ ְ ַ‬ ‫ֶ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬ ‫פ‪ä‬נדאמענט ֶ‬ ‫ה‪é‬רת ַה‪õæ‬ב ִאיז ֶדער ְ ַ ֶ ְ‬ ‫ַ ַָ‬ ‫‪à‬אלקינ‪,ä‬‬ ‫‪ìŁ‬אמין ֵ ֵֹ‬ ‫ה‪ë‬צ‪õ‬ת ֶ ַ ֲ ִ‬‫ְוכ‪ä‬נת ָ‪é‬ל ַ ִ ְ‬ ‫אמרו( ַ ָ ַ‬ ‫עסק‬ ‫גר‪õ‬יסע ֵ ֶ‬ ‫אזא ְ ֶ‬ ‫מאכט ֶמען ַ ַ‬ ‫לע‪à‬ן‪ְ ַ ,‬‬ ‫אידי‪Ł‬ן ֶ ְ‬ ‫ִ ִ ְ‬ ‫‪äé‬נת‬ ‫והיא ַ ָ ַ‬ ‫‪õà‬ראנ‪ִ ְ ,ä‬‬ ‫ְ ֵ‬ ‫אליו ֶ‪Ł‬ה‪ä‬א‬ ‫ְונ‪õ‬דה ֵ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫פ‪ä‬ן ָאט ִדי ִ ְ ָ‬ ‫‪çà‬צירה‬ ‫אחר ַ ְ ִ ָ‬ ‫טעם ַ ֵ‬ ‫‪Ł‬אין ָלנ‪ַ ַ ä‬‬ ‫ה‪ç‬צירה‪ֵ ֶ ,‬‬ ‫ְִַ ָ‬ ‫פרשת כי תבוא ‪ ‬לב שומע‬ ‫ח‬ ‫מכ‪à‬ד ֵזיין ֶדער ָוואס ִגי‪à‬ט‬ ‫דערמיט ְ ַ ֵ‬‫ט‪ä‬ט ֶער ֶ ְ ִ‬ ‫ה‪‬רת ַה‪‬ב‬ ‫פארדינסטן פ‪‬ן ַ ָ ַ‬ ‫ִדי ַ ְ ִ ְ ְ ְ‬ ‫‪â‬ר‪ü‬‬ ‫ו‪ł‬ם ֶ ֶ‬ ‫א‪õ‬יסער ֶדעם ְ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫מ‪ô‬נ‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫ִאים ִדי ַ ָ‬ ‫לג‪à‬י‬ ‫הח‪) üäì‬מצוה תרו( ְ ַ ֵ‬‫ספר ַ ִ‬‫‪Ł‬טייט ִאין ֵ ֶ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫טרעט א‪õ‬יס ִמיט‬ ‫אלקים ֶער ְ ֶ‬‫‪à‬י‪Ł‬ע ֱ ֹ ִ‬‫ארא‪ַ ֵ ְ äì‬‬ ‫ְַ ֶ‬ ‫‪ä‬מ‪üõô‬‬ ‫ִ‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן ִ ִ‬ ‫‪äéà‬רים‬ ‫ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מען‬ ‫ֶ‬ ‫קענען ַ‬ ‫ֶדעם ַא ֶוועג ַאז ֶער ָזאל ֶ ֶ‬ ‫ז‪õ‬כה‬ ‫‪ä‬בט‪ä‬ב‪ֶ õ‬‬ ‫ה‪‬ם ְ‬ ‫‪Łà‬בח ַ ֵ‬‫נפ‪ַ ֶ ְ õŁ‬‬ ‫התע‪õ‬רר‪ä‬ת ַ ְ‬ ‫ִ ְ ְ‬ ‫י‪Ł‬ע‪õ‬ת פ‪ä‬ן השי"ת‪.‬‬ ‫ָנא‪ֻ ְ ü‬‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם ָוואס ֶמען ִאיז‬ ‫ארצ‪ְ õ‬‬ ‫‪ä‬מת‪à‬רכת ַ ְ‬ ‫ִ ְ ֶָ ֶ‬ ‫‪äŁô‬בה )שער ד(‬ ‫‪Ł‬ערי ְ ָ‬ ‫י‪õ‬נה ִאין ַ ֲ ֵ‬ ‫ר‪à‬נ‪ָ ä‬‬ ‫ֵַ‬ ‫ֶדער‬ ‫‪à‬רענגט‬ ‫ט‪õ‬בה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ָ‪é‬פ‪ä‬י‬ ‫ִ ְ‬ ‫ערקלערט ִדי ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ִאין ְ ִ ִ‬ ‫‪ô‬הלים )נב יא(‬ ‫ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫זיינע‬ ‫דאנק ַפאר השי"ת א‪õ‬יף ֵ ֶ‬ ‫ַאר‪õ‬יס ַא ַ ְ‬ ‫דאנק ֶדער‬‫ע‪ł‬ית ִאי‪ְ ַ ü‬‬ ‫לע‪õ‬לם ִ‪é‬י ָ ִ ָ‬ ‫א‪õ‬ד‪ָ ְ ý‬‬ ‫ְ‬ ‫ע‪õ‬לם צ‪ֶ ä‬דער‬‫‪Ł‬יקט ֶדער ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל ָ‬ ‫חסדים‪ְ ִ ,‬‬ ‫ֲִָ‬ ‫גי‪à‬ט ִמיר‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער א‪õ‬יף ֶדעם ָוואס ֶער ִ ְ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫חסדים‬‫ג‪ä‬טע ֲ ָ ִ‬ ‫ווייטער ֶ‬‫דאנקט ִאים‪ֶ ֵ ,‬‬ ‫ָוואס ַ ְ ְ‬ ‫נגד‬ ‫‪Ł‬מ‪éִ ý‬י ט‪õ‬ב ֶ ֶ‬‫ואק‪ä‬ה ִ ְ‬ ‫חסדים ַ ֲ ַ ֶ‬ ‫ַאז‪õ‬י ִפיל ֲ ָ ִ‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת‪.‬‬‫א‪ä‬ן ַ ְ ָ‬ ‫דערפאר ָהאף ִאי‪ ü‬צ‪ä‬‬‫טאקע ֶ ְ ַ‬ ‫חסיד‪ ý‬א‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫ֲִ ֶ‬ ‫טייט‪ Ł‬פ‪ä‬ן ֶדער ָ‪á‬א‪õ‬ן‬ ‫‪Ł‬יינע ַ ְ‬ ‫ֶעס ִאיז ָדא ַא ֵ ֶ‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת פ‪ä‬ן ִ ְ‬‫‪à‬אק‪ä‬מען ָנא‪ָ ְ ַ ü‬‬‫ֶ‬ ‫ַ‬ ‫זצ"ל )סוף דרו"ח על‬ ‫אייגער ַ ַ‬ ‫עקיבא ֵ ֶ‬ ‫ר‪à‬י ֲ ִ ָ‬ ‫ַ ִ‬ ‫גרייט‬ ‫האלטן ס‪õ‬ף ָיאר‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען ְ ֵ‬ ‫ֶווען ִמיר ַ ְ ְ‬ ‫התורה‪ ,‬דרשה א' לכבוד המלכות שנת תקצ"ד( א‪õ‬יף‬ ‫יעדער ִוויל‬ ‫מ‪ïŁ‬ט ָוואס ֶ ֶ‬ ‫ִזי‪ַ ü‬פאר ַא ִ ְ ָ‬ ‫ו‪ł‬ם‬ ‫יכ‪à‬דנני ְ ָ‬ ‫‪õô‬דה ְ ַ ְ ָ ְ ִ‬ ‫זבח ָ‬ ‫ִדי ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )תהלים נ כג( ֹ ֵ ַ‬ ‫גע‪à‬נט‪Ł‬טע ָיאר ִמיט‬ ‫ז‪õ‬כה ֵזיין צ‪ַ ä‬א ג‪ä‬ט ֶ ְ ְ ְ ְ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫זאגט ֶער ַאז‪õ‬י‪:‬‬ ‫אלקים ָ ְ‬ ‫‪à‬י‪Ł‬ע ֱ ֹ ִ‬ ‫ארא‪ַ ֵ ְ äì‬‬‫‪â‬ר‪ֶ ְ ַ ü‬‬ ‫ֶֶ‬ ‫עצה‪,‬‬‫‪ï‬אסיגע ֵ ָ‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת‪ִ ,‬איז ֶדער ַ ִ ֶ‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ְ ָ‬ ‫אלע ֶ‬‫ֶַ‬ ‫‪Ł‬טענדיג ַפאר ֶדער‬ ‫דאנקט ְ ֶ ְ ִ‬ ‫איינער ָוואס ַ ְ ְ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫אלע‬ ‫דאנקען צ‪ä‬ם ֵקל ַחי א‪õ‬יף ַ ֶ‬ ‫ל‪õ‬י‪à‬ן א‪ä‬ן ַ ְ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫צ‪ä‬‬ ‫יענער‬ ‫מ‪ô‬נ‪õ‬ת‪ֶ ,‬וועט ֶ ֶ‬ ‫‪Ł‬ענקט ִאים ַ ָ‬ ‫ָוואס ֶ ְ ְ‬ ‫יעדער‬‫א‪ä‬נז ֶ ֶ‬ ‫זאכן ָוואס ֶער ט‪ä‬ט ִמיט ְ‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫מ‪ô‬נ‪õ‬ת‪ֵ ,‬ווייל ֶדער ָוואס‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ָ‬‫גע‪à‬ן ֶ‬ ‫ווייטער ֶ ְ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫דאנקט‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם ָוואס ֶמען ַ ְ ְ‬ ‫ִמינ‪ä‬ט‪ ,‬א‪ä‬ן ְ‬ ‫יענער ָהאט‬ ‫ווייסט ַאז ֶ ֶ‬ ‫מ‪ô‬נ‪õ‬ת ֵ ְ‬ ‫גי‪à‬ט ִדי ַ ָ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ווייטער‬ ‫א‪ä‬נז ֵ ֶ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‪ֶ ,‬וועט ֶער ְ‬ ‫ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫דאנק‪à‬אר ֶדער‪õ‬יף‪,‬‬ ‫הנאה א‪ä‬ן ֶער ִאיז ִאים ַ ְ ְ ַ‬ ‫ֲָ ָ‬ ‫מק‪ç‬ם‬ ‫חסדים א‪ä‬ן ֶעס ֶוועט ְ ֻ ָ‬ ‫ג‪ä‬טע ֲ ָ ִ‬ ‫‪Ł‬יקן ָנאר ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַאר‪õ‬יס‬ ‫‪à‬רענגט ִ ְ‬ ‫איינער ָוואס ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ִווידער ֵ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫אב‪õ‬תכם‬ ‫אלקי ֲ ֵ ֶ‬ ‫ווערן ִדי ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )דברים א יא( ה' ֱ ֵֹ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫מ‪ô‬נ‪õ‬ת‪,‬‬ ‫גי‪à‬ט ִאים ַ ָ‬ ‫דאנק ַפאר ֶדער ָוואס ִ ְ‬ ‫ֵזיין ַ ְ‬ ‫‪ï‬עמים‪ .‬ב‬ ‫אלף ְ ָ ִ‬ ‫‪é‬כם ֶ ֶ‬‫עליכם ָ ֶ‬ ‫יסף ֲ ֵ ֶ‬ ‫ֵֹ‬ ‫ר‪à‬י‬‫זאגט ַ ִ‬ ‫גע‪à‬ן‪ְ ָ ,‬‬ ‫א‪õ‬יפהערן צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫יענער‬ ‫ֶוועט ֶ ֶ‬ ‫ענין ִאיז ֵ‪à‬יי ֶדער‬ ‫זעל‪à‬ע ִ ְ ַ‬ ‫אייגער ֶדער ֶ ְ ֶ‬ ‫עקיבא ֵ ֶ‬‫ֲִ ָ‬ ‫חס‪‬‬ ‫הראנ‪ ‬ה' ַ ְ ֶ‬ ‫ְַ ֵ‬ ‫דאנקט‬‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‪ָ ,‬וואס ֶמער ֶמען ַ ְ ְ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫)פר' כי תבוא ד"ה ובאת(‬‫אדם‬‫‪õô‬לד‪õ‬ת ָ ָ‬ ‫ְ‬ ‫ֶדער‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער א‪õ‬יף ִדי‬ ‫עפנט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫השי"ת‪ְ ְ ֶ ,‬‬ ‫טייט‪Ł‬ן ִדי‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט ַאז ֶמען ֶקען ַ ְ ְ‬‫ְֵ ְ‬ ‫‪Ł‬ענקט ֶמער‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת א‪ä‬ן ֶער ֶ ְ ְ‬ ‫ט‪õ‬יערן פ‪ä‬ן ַ ְ ָ‬ ‫ְֶ‬ ‫‪à‬אדעקט א‪ä‬ן‬ ‫ווארט ' ָ‪é‬פ‪ä‬י ָ‬ ‫ט‪õ‬בה' ַא ָל‪õŁ‬ן פ‪ä‬ן ַ ֶ ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫ז‪õ‬בח‬ ‫‪Łï‬ט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ֵ ַ‬ ‫א‪ä‬ן ֶמער‪ ,‬א‪ä‬ן ָדאס ִאיז ְ ַ‬ ‫ט‪õ‬בה‪,‬‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ָ‪é‬פ‪ä‬י ָ‬ ‫זענען ִ ְ‬ ‫פארה‪õ‬ילן‪ִ .‬מיר ֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫יכ‪à‬דנני‬ ‫‪à‬אדאנקט ִזי‪ִ ְ ָ ְ ַ ְ ,ü‬‬ ‫איינער ָוואס ַ ַ ְ ְ‬ ‫‪õô‬דה ֵ ֶ‬ ‫ָ‬ ‫ב‪ .‬איינער פו‪ ‬די נאנטער תלמידי‪ ‬פו‪ ‬דער חפ‪ ‬חיי‪ ‬האט געהערט ווי דער חפ‪ ‬חיי‪ ‬זאגט‬ ‫זי‪ ‬אליי‪ ‬מוסר מוצאי שבת בעפאר סליחות‪" ,‬ישראל מאיר! וואס איז מיט דיר? צו דע‪‬‬ ‫ביסטו נישט מכיר טובה דע‪ ‬אייבערשט‪ ‬אוי‪ ‬דע‪ ‬וואס ער האט דיר געגעב‪ ‬דעת או‪‬‬ ‫פארשטאנד צו פארפאס‪ ‬דאס ספר 'חפ‪ ‬חיי‪ ,'‬צו דע‪ ‬ביסטו נישט מכיר טובה אוי‪ ‬דע‪‬‬ ‫וואס דער וועלט לערנט דע‪ ‬ספר 'חפ‪ ‬חיי‪) "!?'‬הח"ח חייו ופעלו חלק ג תתרצ"ד(‬ ‫ט‬ ‫לב שומע ‪ ‬הכרת הטוב‬ ‫פילע‬ ‫זיינע ִ ֶ‬‫אלע ֵ ֶ‬ ‫דאנקען השי"ת א‪õ‬יף ַ ֶ‬ ‫ַ ְֶ‬ ‫פארדעקט א‪ä‬ן‬ ‫ט‪õ‬בה ֵזיין ַ ֶ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִדי ָ‬ ‫לאזן ִ ְ‬ ‫ִמיר ָ ְ‬ ‫‪Ł‬טענדיג‬ ‫א‪ä‬נז ְ ֶ ְ ִ‬ ‫נעמט ְ‬ ‫חסדים ִמיט ָוואס ֶער ֶ ְ‬ ‫ֲִָ‬ ‫א‪ä‬נז‪ ,‬ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם ָוואס ִמיר‬ ‫פארה‪õ‬ילן פ‪ä‬ן ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַ‬ ‫חסדים‬ ‫ז‪õ‬כה ַאז ִדי ַ ָ ִ‬ ‫ַאר‪ä‬ם‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י ִאיז ֶמען ָ‬ ‫אנערקענען ִדי‬ ‫ט‪õ‬בה א‪ä‬ן ִמיר ַ ֶ ְ ֶ ֶ‬ ‫מ‪é‬יר ָ‬ ‫זענען ַ ִ‬‫ֶ ֶ‬ ‫קלאר‬‫דעקן ִזי‪ ü‬א‪õ‬יף‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען ֶקען ָדאס ֶזען ְ ָ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם ָוואס‬ ‫מיינט ַאז ְ‬ ‫ג‪ä‬טס‪ָ .‬דאס ֵ ְ‬ ‫ְ‬ ‫א‪õ‬יגן‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ִמיט ִדי‬ ‫‪äéà‬רים‪ ,‬ט‪ä‬ט ֶמען א‪õ‬יף ַאז ֶדער‬ ‫מ'‪à‬רענגט ִ ִ‬‫ְ ְֶ ְְ‬ ‫א‪ä‬נז ִמיט ִדי‬ ‫פירן צ‪ְ ä‬‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָזאל ִזי‪ְ ִ ü‬‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫‪à‬את‪á‬ליא –‬ ‫החסד‪ָ ,‬וואס ָדאס ִאיז ְ ִ ְ ַ ְ ָ‬ ‫מ‪â‬ת ַ ֶ ֶ‬ ‫ִַ‬ ‫צרה‬ ‫‪‬עת ַא ָ ָ‬ ‫ל‪‬י‪‬ן ִ ְ ַ‬ ‫ְ‬ ‫אמאל‬‫חסדים פ‪ä‬ן השי"ת‪ָ ַ .‬‬ ‫אפן ִדי ֲ ָ ִ‬ ‫ֶמען ֶזעט ָ ְ‬ ‫ה‪‬ל‪õ‬ם‬‫עליו ַ ָ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ָ ָ ü‬‬ ‫‪â‬וד ַ ֶ ֶ‬ ‫ִמיר ֶ ִ ֶ‬ ‫געפינען ֵ‪à‬יי ָ ִ‬ ‫א‪ä‬נז‬ ‫ְ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער צ‪ä‬‬ ‫‪à‬אווייזט ִזי‪ֶ ü‬דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ַ ֵ ְ‬ ‫געל‪õ‬י‪à‬ט‬ ‫ְ‬ ‫געדאנקט א‪ä‬ן ֶ‬ ‫ַאז ֶער ָהאט ֶ ַ ְ ְ‬ ‫חסד ִאיז‬ ‫ה‪â‬ין‪ִ ,‬די ֶ ֶ‬ ‫מ‪â‬ת ַ ִ‬ ‫ִמיט ֶדעם ִ ַ‬ ‫געהאלטן‬ ‫אפ‪ֶ äê‬ווען ֶער ָהאט ָנא‪ְ ְ ַ ֶ ü‬‬ ‫השי"ת ֲ ִ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם‬ ‫א‪à‬ער ְ‬ ‫‪à‬את‪íé‬יא‪ֶ ָ ,‬‬ ‫‪à‬אהאלטן – ְ ִ ְ ַ ְ ָ‬ ‫ַ ַ ְְ‬ ‫געזאגט‬ ‫צרה‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֶער ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫אינמיטן ַא ָ ָ‬ ‫ִ ְִ ְ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער א‪ä‬ן‬ ‫דאנקט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ָוואס ֶמען ַ ְ ְ‬ ‫‪õô‬רת‪ֹ ý‬לא‬ ‫ע‪ä‬דני ָ ְ‬ ‫ר‪Ł‬עים ִ ְ ֻ ִ‬ ‫חבלי ְ ָ ִ‬‫)תהלים קי סא( ֶ ְ ֵ‬ ‫דעקט ֶמען א‪õ‬יף ִדי‬ ‫‪äéà‬רים‪ְ ֶ ,‬‬ ‫‪à‬רענגט ִ ִ‬ ‫ֶמען ְ ֶ ְ ְ‬ ‫לילה ָאק‪ä‬ם ְלה‪õ‬ד‪õ‬ת ָל‪ַ ü‬על‬ ‫‪Ł‬כח‪ô‬י‪ֲ ,‬חצ‪õ‬ת ַ ְ ָ‬ ‫ָ ְָ ִ‬ ‫חסדים‪.‬‬ ‫‪à‬אהאלטענע ֲ ָ ִ‬ ‫ַ ַ ְֶ ֶ‬ ‫צל"ח )ברכות ד‪ :‬ד"ה והנה(‬ ‫צדק‪ֶ ,ý‬דער ְ ַ‬ ‫מ‪ïŁ‬טי ִ ְ ֶ‬ ‫ִ ְ ְֵ‬ ‫אפ‪ִ äê‬אין ִדי‬ ‫מיינט‪ַ ,‬אז ֲ ִ‬ ‫זאגט ַאז ָדאס ֵ ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫אלע‬ ‫ָדאס ִאיז ַא ֶ ַ ְ ִ ֶ‬ ‫געוואלדיגע ִח‪äå‬ק ַפאר ִדי ַ ֶ‬ ‫מ‪ð‬בים ָוואס ֶער ָהאט ִזי‪ָ ü‬נאר‬ ‫‪Ł‬ווערסטע ַ ָ ִ‬ ‫ְֶ ְ ְ ֶ‬ ‫‪â‬אג‪õ‬ת א‪ä‬ן‬ ‫טראגן א‪õ‬יף ִזי‪ָ ְ ü‬‬ ‫ָוואס ְ ָ ְ‬ ‫ט‪ä‬נקלקייט פ‪ä‬ן‬ ‫‪Ł‬ווער ִווי ִדי ְ ְ ְ ֵ‬ ‫געפינען‪ַ ,‬אז‪õ‬י ְ ֶ‬‫ֶ ִ ֶ‬ ‫ז‪õ‬כה ֵזיין צ‪ֶ ä‬זען ִדי‬‫ווילן ֶ‬ ‫‪Ł‬וועריגקייטן‪ ,‬א‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫ְֶ ִ ְֵ ְ‬ ‫געדאנקט השי"ת‬ ‫פארט ָהאט ֶער ֶ ַ ְ ְ‬ ‫נאכט ָ ְ‬ ‫ִדי ַ ְ‬ ‫א‪õ‬יגן‬ ‫ְ‬ ‫פליי‪Ł‬יגע‬ ‫חסדים פ‪ä‬ן השי"ת ִמיט ִדי ְ ֵ ִ ֶ‬ ‫ֲִָ‬ ‫צרה‪ .‬ג‬ ‫א‪õ‬יף ֵזיין ָ ָ‬ ‫וידער ל ְ‬ ‫‪õ‬י‪à‬ן‪,‬‬ ‫‪õ‬י‪à‬ן א‪ä‬ן ִו ֶ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ ü‬ל ְ‬ ‫אפנערהייט‪ְ ,‬‬ ‫ָ ְֶ ְ ֵ‬ ‫ג‪ .‬אוודאי לויב‪ ‬אוי‪ ‬א צרה בשעת ווע‪ ‬מע‪ ‬געפינט זי‪ ‬אי‪ ‬די צרה‪ ,‬איז גאר א הויכע מדריגה‪,‬‬ ‫אבער עס איז דא א לייכטערע מדריגה צו לויב‪ ‬או‪ ‬דאנק‪ ‬בשעת מע‪ ‬איז אי‪‬‬ ‫די צרה‪ ,‬אוי‪ ‬די ישועה וואס גייט קומע‪ ,‬אזוי ווי עס רש"י טייטש די פסוק )תהלי‪ ‬יט ד(‬ ‫מהולל אקרא ה' בהלולי‪ ‬אקרא ואתפלל לפניו תמיד כלומר א‪ ‬לפני התשועה אני מהללו‬ ‫לפי שבטוח אני שאושע מאויבי מע‪ ‬דאנקט השי"ת נא‪ ‬איידער דער ישועה איז דא‪ ,‬ווייל‬ ‫מ'איז זיכער אז דער ישועה גייט קומע‪.‬‬ ‫רבי פנחס חיי‪ ‬הלוי הורובי‪ ‬זצ"ל בעל פתחא זוטא פארציילט )אי‪ ‬זיי‪ ‬ספר בית פנחס פר' בשלח(‬ ‫וואס ער האט אליי‪ ‬געהערט פו‪ ‬הרה"ק רבי ברו‪ ‬מגארלי‪ ‬זצ"ל א געשיכטע וואס האט זי‪‬‬ ‫אפגעשפילט ביי אי‪ ‬אליי‪ ,‬אי‪ ‬יאר תרכ"א איז זיי‪ ‬גרויס‪ ‬טאטע דער צאנזער רב זי"ע‬ ‫צאמגעפאל‪ ‬או‪ ‬ער איז געוואר‪ ‬שטרעבלי‪ ‬קראנק‪ ,‬אלע חסידי‪ ‬האב‪ ‬זי‪ ‬ארמוגעדרייט מיט‬ ‫א צובראכנקייט איבער די שווערע געזונט צושטאנד פו‪ ‬דע‪ ‬דברי חיי‪ ,‬אויסער דער גארליצער‬ ‫רב וואס ער האט זי‪ ‬ארו‪ ‬געדרייט מיט א געפיל פו‪ ‬שמחה אז זיי‪ ‬טאטע גייט ווער‪ ‬געזונט‬ ‫גאר שנעל‪ ,‬ווע‪ ‬מע‪ ‬האט אי‪ ‬אנגעפרעגט ווי אזוי ער ווייסט אז זיי‪ ‬טאטע גייט דאס איבער‬ ‫לעב‪ ,‬האט ער געזאגט "היינט אינדערפרי ביי 'נשמת' ווע‪ ‬אי‪ ‬האב געלויבט או‪ ‬געדאנקט‬ ‫השי"ת אוי‪ ‬אלע זיינע חסדי‪ ,‬האב אי‪ ‬געשפירט אז דער טאטע גייט ווער‪ ‬געזונט"‪.‬‬ ‫פרשת כי תבוא ‪ ‬לב שומע‬ ‫י‬ ‫ר‪à‬י זי"ע ָהאט ָדאס‬ ‫קאצקע ַ ִ‬‫ֶווען ֶדער ָ ְ ֶ‬ ‫חז"ל )סנהדרין צב‪ַ (:‬אז‬ ‫ִמיר ֶ ִ ֶ‬ ‫געפינען ִאין ֲ ַ‬ ‫צ‪ä‬געלייגט ָנא‪ַ ü‬א‬ ‫געהערט‪ָ ,‬האט ֶער ֶ ֵ ְ‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫געל‪õ‬י‪à‬ט ֶדער‬‫ְ‬ ‫נב‪ä‬כדנ‪ð‬ר ָהאט ֶ‬ ‫ְ ְַ ֶַ‬ ‫געדאנק‪ִ ,‬ווי ֶקען‬ ‫‪à‬אזירט א‪õ‬יף ֶדעם ֶ ַ ְ‬ ‫ווארט ַ ִ ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫"את‪õ‬הי‬ ‫געזאגט ָ ִ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער א‪ä‬ן ֶער ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫זאגן‬ ‫געקענט ָ ְ‬ ‫וואלט ֶ ֶ ְ‬ ‫נב‪ä‬כדנ‪ð‬ר ָ ְ‬‫ֵזיין ַאז ְ ַ ְ ֶ ַ‬ ‫מלכ‪ä‬ת‪ã‬‬ ‫ת‪ñ‬יפין‪ֵ ְ ַ ,‬‬‫‪é‬מה ַ ִ ִ‬‫ותמה‪õ‬הי ְ ָ‬ ‫רברבין‪ִ ְ ִ ְ ,‬‬ ‫‪é‬מה ַ ְ ְ ִ‬ ‫ְָ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ָ ,ü‬נאר‬‫‪â‬וד ַ ֶ ֶ‬ ‫ווערטער ִווי ָ ִ‬‫‪à‬עסערע ל‪õ‬י‪ֶ ְ ֶ à‬‬ ‫ֶ ֶ ֶ‬ ‫ודר ְוג‪ִ 'õ‬ווי‬ ‫ו‪Ł‬לטנ‪ִ ã‬עם ָ‪â‬ר ְ ָ‬‫עלם‪ֵ ָ ְ ָ ְ ,‬‬ ‫מלכ‪ä‬ת ָ ַ‬ ‫ַ ְ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ָ ü‬האט‬ ‫‪â‬וד ַ ֶ ֶ‬ ‫זאגן ַאז ָ ִ‬‫מיינט צ‪ְ ָ ä‬‬ ‫‪á‬מרא ֵ ְ‬ ‫ִדי ְ ָ ָ‬ ‫זענען ִדי א‪õ‬ת‪õ‬ת פ‪ä‬ן השי"ת‪ ,‬א‪ä‬ן ִווי‬ ‫ְגר‪õ‬יס ֶ ֶ‬ ‫יעדע ֵצייט‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ִאין ֶ ֶ‬ ‫געל‪õ‬י‪à‬ט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬‫ֶ‬ ‫ווא‪ä‬נדער‬ ‫ְֶ‬ ‫זענען ִדי‬ ‫‪Ł‬טארק ֶ ֶ‬ ‫ְ ַ ְ‬ ‫אפ‪ֶ äê‬ווען‬ ‫מ‪ð‬בים‪ִ ֲ ,‬‬‫‪Ł‬ווערסטער ַ ָ ִ‬ ‫אפ‪ִ äê‬אין ִדי ְ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ֲִ‬ ‫איי‪à‬יג‪,‬‬ ‫מלוכה ִאיז א‪õ‬יף ֵ ִ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טן‪ֵ ,‬זיין ָ ְ ָ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ְ‬ ‫‪õł‬נאים‪,‬‬ ‫ְִ‬ ‫זיינע‬ ‫געלאפן פ‪ä‬ן ֵ ֶ‬ ‫אוועק ֶ ָ ְ‬ ‫ֶער ִאיז ַ ֶ‬ ‫יעדע ‪õâ‬ר"‬ ‫געוועלטיגט ִאין ֶ ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ֶער ֶ ֶ ְ ִ ְ‬ ‫א‪à‬ער ֶווען ַא‬ ‫געל‪õ‬י‪à‬ט‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ְ‬ ‫נאכאלס ֶ‬ ‫ָהאט ֶער ָ ְ ַ ְ‬ ‫נב‪ä‬כדנ‪ð‬ר א‪ä‬ן ִאים‬‫געק‪ä‬מען צ‪ַ ֶ ְ ַ ְ ä‬‬ ‫ֶ‬ ‫מלא‪ִ ü‬איז ֶ‬ ‫ַ ְָ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫וואלט ִ ְ‬ ‫מלא‪ְ ָ ü‬‬ ‫‪á‬מרא ֶווען ַא ַ ְ ָ‬ ‫זאגט ִדי ְ ָ ָ‬ ‫ָ ְ‬ ‫פראסק‬ ‫געגע‪à‬ן ַא ְ ַ ְ‬ ‫געק‪ä‬מען ִאין ִאים ֶ ֶ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫‪ï‬אט‪ Ł‬א‪õ‬יף ֵזיין מ‪õ‬יל‪,‬‬ ‫קליינע ַ ְ‬ ‫געגע‪à‬ן ַא ְ ֵ ֶ‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫א‪õ‬יפהערן צ‪ä‬‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫א‪õ‬יף ֵזיין מ‪õ‬יל ַאז ֶער ָזאל‬ ‫דאנקען‪ִ ,‬ווי‬ ‫א‪õ‬יפגעהערט צ‪ֶ ְ ַ ä‬‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫‪à‬אלד‬ ‫ָהאט ֶער ַ ְ‬ ‫אזעלכע‬ ‫געזאגט ַ ֶ ְ ֶ‬ ‫נב‪ä‬כדנ‪ð‬ר ֶ ָ ְ‬‫וואלט ְ ַ ְ ֶ ַ‬ ‫רעדן‪ְ ָ ,‬‬‫ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬ווער‪,‬‬ ‫א‪à‬יסל ְ ֶ‬ ‫געווארן ַ ִ ְ‬ ‫ָנאר ֶעס ִאיז ִאים ֶ ָ ְ‬ ‫דערמיט‬ ‫וואלט ֶ ְ ִ‬ ‫ווערטער ַאז ֶער ָ ְ‬ ‫‪Ł‬יינע ל‪õ‬י‪ֶ ְ ֶ à‬‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫‪Ł‬ירה‪.‬‬ ‫געזאגט ֵקיין ִ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ָ ְ‬ ‫ָהאט ֶער ‪õŁ‬ין ִ ְ‬ ‫ה‪ë‬ל‪.ü‬‬ ‫‪â‬וד ַ ֶ ֶ‬‫פאר‪Ł‬עמט ָ ִ‬ ‫ַ ְ ֶ ְ‬ ‫‪á‬א‪ä‬לה‬ ‫ז‪õ‬כה ֵזיין צ‪ä‬ם ְ ָ‬ ‫וועלן ֶ‬ ‫ֶווען ִמיר ֶ ְ‬ ‫מראד‪õ‬מסק זי"ע ֶדער‬ ‫ְ ְ‬ ‫לי‪ï‬מאן ִ ַ‬ ‫ר‪à‬י ִ ְ ַ‬ ‫ֶווען ַ ִ‬ ‫אלעס‬ ‫‪à‬ימינ‪ֶ ,ä‬וועט ‪õŁ‬ין ַ ֶ‬ ‫‪à‬מהרה ְ ָ ֵ‬ ‫ִ ְ ֵָ‬ ‫‪Ł‬למה זי"ע‬‫‪ô‬פארת ְ ֹ ֹ‬ ‫איידעם פ‪ä‬ן ֶדער ִ ְ ֶ ֶ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫צער א‪ä‬ן‬ ‫אלע ַ ַ‬ ‫ווערן ַאז ִדי ַ ֶ‬ ‫קלאר ֶ ְ‬ ‫ְ ָ‬ ‫ר‪à‬י הרה"ק‬ ‫געק‪ä‬מען צ‪ֵ ä‬זיין ַ ִ‬ ‫ֶ‬ ‫אמאל ֶ‬ ‫ִאיז ַ ָ‬ ‫געהאט ִאיז‬ ‫הא‪à‬ן ֶ ַ‬ ‫‪Ł‬וועריגקייטן ָוואס ִמיר ָ ְ‬ ‫ְֶ ִ ְֵ ְ‬ ‫געפרעגט‬ ‫ר‪à‬י ִאים ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫מ‪ñ‬אצק זי"ע‪ָ ,‬האט ֵזיין ַ ִ‬ ‫ִָ ְ‬ ‫ר‪à‬י‬ ‫חסדים‪ ,‬הרה"ק ַ ִ‬ ‫געווען ְ‪à‬ל‪õ‬יז ֲ ָ ִ‬ ‫אלעס ֶ ֶ‬ ‫ֶַ‬ ‫ווארט פ‪ä‬ן‬ ‫ע‪ï‬עס ַא ָ ְ‬ ‫נאכזאגן ֶ ֶ‬ ‫א‪õ‬י‪ֶ à‬ער ֶקען ָ ְ ָ ְ‬ ‫נאכגעזאגט פ‪ä‬ן‬ ‫קאמינקא זי"ע ָהאט ָ ְ ֶ ָ ְ‬ ‫ָ‪Ł‬ל‪õ‬ם ַ ִ ְ ָ‬ ‫געזאגט ֵ‪à‬יי‬ ‫‪Ł‬ווער‪ָ ,‬האט ֶער ֶ ָ ְ‬ ‫גר‪õ‬יסן ְ ֶ‬‫ֵזיין ְ ְ‬ ‫מ‪Ł‬יח ֶוועט‬‫מרא‪Łï‬יץ זי"ע ַאז ֶווען ְ ִ ַ‬ ‫הרה"ק ֵ ָ ְ ִ‬ ‫זיינע‬ ‫נאכדעם ָוואס ֵ ֶ‬ ‫‪Ł‬טייט ‪ֶ ְ ָ ‬‬ ‫ה‪é‬הן ְ ֵ‬ ‫אהרן ַ ֹ ֵ‬ ‫ֲַ ֹ‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ַאז‪õ‬י‬‫אלעס ַ ְ ְ ֵ‬ ‫ק‪ä‬מען ֶוועט ֶמען ַ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫נפטר‬ ‫זענען ִ ְ ָ‬‫אביה‪ä‬א ֶ ֶ‬ ‫נדב א‪ä‬ן ֲ ִ‬ ‫קינדער ָ ָ‬ ‫ִ ְֶ‬ ‫ווערן ַאז ֶעס ִאיז‬ ‫נת‪êá‬ה ֶ ְ‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז ֶעס ֶוועט ִ ְ ַ ֶ‬ ‫ְ ָ‬ ‫אהרן‪ָ ,‬וואס ָדאס ִאיז ָגאר‬ ‫ו‪âç‬ם ַ ֲ ֹ‬ ‫געווארן – ַ ִ ֹ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫‪ä‬כ‪Ł‬ם‬‫‪ï‬נים‪ֵ ְ .‬‬ ‫הס‪ô‬רת ָ ִ‬ ‫געווען ֵקיין ַ ְ ָ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ֶ‬ ‫אפ‪ְ ִ äê‬‬‫ֲִ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ָ ü‬האט‬ ‫‪â‬וד ַ ֶ ֶ‬ ‫א‪à‬ער ָ ִ‬ ‫מדרגה‪ֶ ָ ,‬‬ ‫גר‪õ‬יסע ַ ְ ֵ ָ‬ ‫ַא ְ ֶ‬ ‫ה‪å‬ה ָ‪üé‬‬ ‫‪à‬ע‪õ‬לם ַ ֶ‬ ‫‪Ł‬ירה ָ ָ‬ ‫לפני‪ָ ִ ý‬‬ ‫א‪õ‬מרים ְ ָ ֶ‬ ‫‪Ł‬אנ‪ִ ְ ä‬‬ ‫ֶָ‬ ‫ולא‬ ‫יז‪ë‬ר‪ָ ý‬כב‪õ‬ד ְ ֹ‬ ‫למען ְ ַ ֶ ְ‬ ‫געזאגט )תהלים ל יג( ְ ַ ַ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫‪Łä‬בחה‬ ‫אלקינ‪Łִ ä‬יר ְ ָ ָ‬ ‫לפני‪ ý‬ה' ֱ ֵֹ‬ ‫ל‪õ‬מר ְ ָ ֶ‬ ‫נז‪é‬ה ַ‬ ‫ְִֶ‬ ‫‪Ł‬ווערע ֵצייט ָהאט ֶער‬ ‫אפ‪ִ äê‬אין ַא ְ ֶ ֶ‬ ‫י‪â‬ם ֲ ִ‬‫ִ ֹ‬ ‫ה‪à‬א‪.‬‬‫לע‪õ‬לם ַ ָ‬‫ָ ָ‬ ‫י‪â‬ם‪.‬‬‫ולא ִ ֹ‬ ‫געל‪õ‬י‪à‬ט השי"ת‪ֹ ְ  ,‬‬ ‫ְ‬ ‫געז‪ä‬נגען א‪ä‬ן ֶ‬ ‫ֶ ְֶ‬ ‫‪‬‬ ‫יא‬ ‫לב שומע ‪ ‬עבדו את ה' בשמחה‬ ‫‪‬מחה‬ ‫עבד‪ֶ ‬את ה' ְ ִ ְ ָ‬ ‫ְִ‬ ‫לבב )כח מז( ‪ִ ‬ווי ַאז‪‬י ִאיז ֶמע‪‬‬‫‪‬בט‪‬ב ֵ ָ‬ ‫‪‬מחה ְ‬ ‫אלקי‪ָ ְ ִ ְ ‬‬ ‫עבד‪ֶ ‬את ה' ֱ ֹ ֶ‬‫א‪‬ר ֹלא ָ ַ ְ ָ‬ ‫‪ַַ ‬‬ ‫‪‬חת ֲ ֶ‬ ‫א‪‬צר ‪ִ ַ ַ ‬‬ ‫‪‬י‪‬‬ ‫טייערע ָ‬ ‫מצוה ‪ַ ‬א ֵ ֶ‬ ‫‪‬מחה ‪ֶ ֶ ‬‬ ‫יעדע ִ ָ‬ ‫‪‬מחה? ‪ֶ ‬דער ַ ֲ ָ‬ ‫מעלה פ‪ֵ ‬זיי‪ָ ְ ִ ְ ‬‬ ‫ז‪‬כה צ‪ָ ְ ִ ‬‬ ‫ֶ‬ ‫‪‬מחה‬ ‫עב‪‬דה ָ ָזרה ‪ָ ְ ‬‬ ‫‪‬בה ט‪ִ ‬מיט ִ ְ ָ‬ ‫עצב‪‬ת ִאיז ֲ ָ‬ ‫‪‬ני‪ְ ַ  ‬‬ ‫‪‬ני‪ֶ ‬אל ָ ִ‬ ‫ִָ‬ ‫קלל‪õ‬ת‬ ‫אלע ְ ָ‬ ‫פארוואס ִדי ַ ֶ‬ ‫‪é‬די צ‪ֵ ְ ְ ַ ä‬‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ַ ְ ָ‬ ‫ְֵ‬ ‫אלקי‪‬‬ ‫עבד‪ֶ ‬את ה' ֱ ֶֹ‬ ‫לא ָ ַ ְ ָ‬ ‫א‪‬ר ֹ‬ ‫‪‬חת ֲ ֶ‬ ‫ַַ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫ק‪ä‬מען א‪õ‬יף ֶדעם ָוואס ֶמען ִאיז ִ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫לבב )כח מז(‬ ‫‪‬בט‪‬ב ֵ ָ‬ ‫‪‬מחה ְ‬ ‫ְ ִ ְָ‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ָוואס‬ ‫ער‪Ł‬ט ַ ְ ְ ֵ‬‫דארף ֶמען ֶ ְ ְ‬ ‫‪łà‬מחה‪ְ ַ ,‬‬ ‫ְ ִ ְָ‬ ‫טעם‬‫א‪ä‬נז ֶדער ַ ַ‬ ‫ְ‬ ‫זאגט‬‫‪õô‬רה הק' ָ ְ‬ ‫ָ‬ ‫ִדי‬ ‫‪ł‬מחה‪.‬‬ ‫‪à‬אדייט פ‪ä‬ן ִ ְ ָ‬‫ִאיז ֶדער ַ ֵ‬ ‫קלל‪õ‬ת ָוואס ִדי‬ ‫אלע ְ ָ‬ ‫פארוואס ִדי ַ ֶ‬ ‫ַ ְָ‬ ‫א‪Ł‬ר‬‫"‪ô‬חת ֲ ֶ‬ ‫ק‪ä‬מען ַ ַ‬ ‫וועלן ֶ‬‫רעכנט א‪õ‬יס ֶ ְ‬ ‫‪õô‬רה ֶ ְ ְ‬ ‫ָ‬ ‫)כד הקמח – ערך‬ ‫‪Ł‬טייט‬ ‫‪à‬ח‪ç‬י ְ ֵ‬ ‫ר‪à‬נ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫ִאין ַ ֵ‬ ‫‪ä‬בט‪ä‬ב‬ ‫‪łà‬מחה ְ‬ ‫אלקי‪ָ ְ ִ ְ ý‬‬ ‫עבד‪ֶ ô‬את ה' ֱ ֶֹ‬ ‫לא ָ ַ ְ ָ‬ ‫ֹ‬ ‫ה‪õô‬רה‬ ‫ה‪å‬את ִמן ַ ָ‬ ‫ה‪fi‬מחה ַ ֹ‬ ‫שמחה( " ַ ִ ְ ָ‬ ‫געדינט ֶדעם‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ִ ְ‬ ‫ווי‪à‬אלד ֶמען ָהאט ִ ְ‬ ‫לבב" ִ ַ ְ‬ ‫ֵָ‬ ‫י‪õ‬תר ִמן‬ ‫ֵ‬ ‫וח‪äŁ‬בה‬ ‫עליה ַ ֲ ָ‬ ‫אדם ָ ֶ ָ‬ ‫נצט‪ä‬ה ָ ָ‬ ‫ִ ְ ַָ‬ ‫מיינט‬ ‫'‪ł‬מחה'‪ָ ,‬דאס ֵ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִמיט ִ ְ ָ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה ִאיז ֶמער ָח‪äŁ‬ב ִווי ֶדער‬ ‫ה‪ë‬צוה" ִ ְ ָ‬ ‫ַ ִ ְָ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪,‬‬‫אלע ִ ְ‬ ‫מק‪ç‬ם ַ ֶ‬‫כאט‪Ł‬יג ָוואס ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫ָ ְ ִ‬ ‫‪Łï‬ט ִאין ִדי‬ ‫זאגן ְ ַ‬ ‫אליין‪ֶ .‬מען ֶקען ָ ְ‬ ‫מצוה ַ ֵ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫'‪ł‬מחה' ֶדער‬ ‫פעלט ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫א‪à‬ער א‪õ‬י‪ֶ à‬עס ֶ ְ‬ ‫ֶָ‬ ‫טאקע‬‫‪ł‬מחה ַ ֶ‬ ‫פארוואס ִאיז ִ ְ ָ‬ ‫ווערטער ַ ְ ָ‬ ‫ֶ ְ ֶ‬ ‫ק‪ä‬מט‬‫מ‪ä‬טיגקייט‪ְ ,‬‬ ‫פרייליכקייט א‪ä‬ן ֶדער ג‪ä‬ט ִ ְ ֵ‬ ‫ְֵ ִ ְ ֵ‬ ‫מצוה‬ ‫אפ‪ֶ äê‬מער ִווי ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ע‪ñ‬ר א‪ä‬ן ֲ ִ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫קלל‪õ‬ת‪.‬‬‫‪Ł‬ווערע ְ ָ‬ ‫ליידער ְ ֶ ֶ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫‪ô‬כלית‬‫גאנצע ַ ְ ִ‬ ‫ווי‪à‬אלד ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫זעל‪à‬סט‪ְ ַ ִ .‬‬ ‫ֶ ְְ ְ‬ ‫ה‪õà‬רא‪,‬‬‫מצות ַ ֵ‬ ‫מקיים ִ ְ ַ‬ ‫זענען ְ ַ ֵ‬ ‫פארוואס ִמיר ֶ ֶ‬ ‫ַ ְָ‬ ‫פארוואס ִאיז ַאז‪õ‬י‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ַ ְ ָ‬ ‫דארף ַ ְ ְ ֵ‬ ‫ֶמען ַ ְ‬ ‫ר‪ä‬ח א‪ä‬ן‬ ‫ַ‬ ‫נחת‬ ‫‪Ł‬אפן ַא ַ ַ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ְ ַ à‬‬ ‫ִ‬ ‫ִאיז ָנאר‬ ‫מצוה ָאן ֶדעם‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫האר‪ à‬צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫ַ ְ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ü‬‬‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ ,‬א‪ä‬ן ְ‬ ‫דערפרייען ֶדעם ַ ֶ ֶ‬ ‫צ‪ֶ ֵ ְ ְ ֶ ä‬‬ ‫‪łà‬מחה? ֶמען ִאיז ָדא‪ü‬‬ ‫ָוואס ֶמען ט‪ä‬ט ֶעס ְ ִ ְ ָ‬ ‫מצו‪õ‬ת‬ ‫זיינע ִ ְ‬ ‫מק‪ç‬ם ֵ ֶ‬ ‫זענען ְ ַ ֵ‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ֶ‬‫ֶדעם ָוואס ְ‬ ‫דארף‬‫מצו‪õ‬ת ֶגענ‪õ‬י ִווי ַאז‪õ‬י ֶמען ַ ְ‬ ‫מק‪ç‬ם ִדי ִ ְ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫קינדער‪,‬‬ ‫זיינע ִ ְ ֶ‬ ‫אנגער‪ä‬פן ֵ ֶ‬ ‫ווערן ִמיר ָ ְ ֶ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫פעלט‬ ‫א‪à‬ער ֶעס ֶ ְ‬ ‫ודק‪äâ‬קיה ָ ֶ‬ ‫‪ï‬רטיה ְ ִ ְ ֶ ָ‬‫‪é‬כל ְ ָ ֶ ָ‬ ‫ְָ‬ ‫זכ‪ç‬ה צ‪ä‬‬ ‫הא‪à‬ן ֶדער ְ ִ ָ‬ ‫דערי‪à‬ער ֶווען ִמיר ָ ְ‬ ‫ֶ ִ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה‪ִ ,‬ווי ֶקען ֵזיין ַאז‬ ‫חלק פ‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫ָנאר ִדי ֵ ֶ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪,‬‬ ‫זיינע ִ ְ‬ ‫מקיים ֵזיין ֵ ֶ‬ ‫ווילן א‪ä‬ן ְ ַ ֵ‬ ‫ט‪ä‬ן ֵזיין ִ ְ‬ ‫ס‪à‬ה?‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דער ִ ָ‬ ‫ִ‬ ‫קלל‪õ‬ת ִאיז ָנאר‬ ‫אלע ְ ָ‬ ‫ֶַ‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫אזא ֶ ַ ְ ִ ֶ‬ ‫הא‪à‬ן ַ ַ‬ ‫דארפן ִמיר ָ ְ‬ ‫ַ ְ ְ‬ ‫טרעפן ָדא‪ü‬‬ ‫א‪ä‬נז ְ ֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫‪Ł‬ווער‪,‬‬‫נאכמער ִאיז ְ ֶ‬ ‫ָ ְֶ‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין ַא‬ ‫‪ł‬מחה צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫‪äŁô‬קה א‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫ְ ָ‬ ‫ע‪ł‬ה פ‪ä‬ן ֵזיין‬ ‫מצות ֲ ֵ‬ ‫‪õô‬רה ַא ִ ְ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִאין ִדי ָ‬ ‫ִ ְ‬ ‫‪à‬אדינט ֵזיין‬ ‫איינער ַ ִ ְ‬ ‫מצוה‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֵ ֶ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫מצוה‪,‬‬‫מק‪ç‬ם ַא ִ ְ ָ‬ ‫‪łà‬מחה ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫ְ ִ ְָ‬ ‫ר‪ä‬ח‪,‬‬ ‫נחת ַ‬ ‫‪à‬רענגט ִאים ַא ַ ַ‬ ‫פאטער א‪ä‬ן ֶער ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ָ ֶ‬ ‫ימים‬ ‫פעלער‪ִ ,‬ווי ֵ‪à‬יי ָ ִ‬ ‫געוויסע ֶ ֶ‬ ‫א‪õ‬יסער ֵ‪à‬יי ֶ ִ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫‪łà‬מחה‪ַ ,‬אז‪õ‬י א‪õ‬י‪ֶ ü‬ווען‬ ‫מ‪ë‬ילא ְ ִ ְ ָ‬ ‫ִאיז ֶער ִ ֵ ָ‬ ‫‪à‬ח‪"ýá‬‬‫"ו‪ł‬מח‪ֶ ַ ְ ô‬‬ ‫‪Ł‬טייט ְ ָ ַ ְ ָ‬ ‫דארטן ְ ֵ‬ ‫ט‪õ‬בים ָוואס ָ ְ ְ‬ ‫ִ‬ ‫דינען ֶדער‬ ‫פריידט ִזי‪ַ ü‬אז ֶער ֶקען ִ ֶ‬ ‫ַא ִאיד ְ ֵ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬טראפט השי"ת‬ ‫)ראה טז יד(‪ִ ,‬איז ִווי ַאז‪õ‬י ַ ְ ְ ָ ְ‬ ‫ר‪ä‬ח‪,‬‬ ‫נחת ַ‬ ‫‪Ł‬אפן ַא ַ ַ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער א‪ä‬ן ִאים ַ ְ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫‪õô‬כחה א‪õ‬יף ֶדעם ָוואס‬ ‫האר‪à‬ע ָ ָ‬ ‫אזא ַ ְ ֶ‬ ‫ִמיט ַ ַ‬ ‫גליי‪à‬ט א‪ä‬ן‬ ‫ווייזט ֶער ִמיט ֶדעם ַאז ֶער ְ ֵ ְ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫מק‪ç‬ם‬ ‫‪łà‬מחה ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ִ ְ ָ‬ ‫ֶמען ִאיז ִ ְ‬ ‫גע‪à‬ינדען ִאין הקב"ה‪.‬‬ ‫ֶער ִאיז ֶ ִ ְ ֶ‬ ‫מצוה?‬ ‫ַא ִ ְ ָ‬ ‫פרשת כי תבוא ‪ ‬לב שומע‬ ‫יב‬ ‫מצוה‬ ‫קלל‪õ‬ת א‪õ‬י‪ֶ à‬מען ט‪ä‬ט ַא ִ ְ ָ‬ ‫‪Ł‬טראפן א‪ä‬ן ְ ָ‬ ‫ְ ְָ ְ‬ ‫מאכן ַא‬ ‫אימער ֶמען ֶקען ַ ְ‬ ‫דערפאר ֶווען ִ ֶ‬ ‫ֶ ְַ‬ ‫מק‪ç‬ם ַא‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ַ ֵ‬‫‪łà‬מחה‪ֶ .‬ווער ֶעס ִאיז ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ִ ְ ָ‬ ‫ִ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪,‬‬ ‫פארן ַ ֶ ֶ‬ ‫ר‪ä‬ח ַ ְ‬ ‫ַ‬ ‫נחת‬ ‫ַַ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬טראפט‬ ‫‪ł‬מחה ִאיז ָרא‪ä‬י צ‪ְ ָ ְ ְ ַ ä‬‬ ‫מצוה ִמיט ִ ְ ָ‬‫ִ ְָ‬ ‫געלעגנהייט‪,‬‬ ‫לעכצט ֶמען ַאר‪õ‬יס ַפאר ֶדער ֶ ֶ ְ ְ ֵ‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫איינס‪,‬‬ ‫זענען ֵ ְ‬ ‫מצוה ֶ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה ִמיט ִ ְ ָ‬ ‫ווערן‪ֵ ,‬ווייל ִ ְ ָ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫א‪ä‬ן ֶווען ֶמען ֶקען ‪õŁ‬ין ְ ַ ֵ‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין ֶדער‬ ‫מ‪æ‬רה‪ ,‬צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬‫זייערע ַ ָ ָ‬ ‫אייניג ִאין ֵ ֶ ֶ‬ ‫ֵ ִ‬ ‫‪ł‬מחה‬ ‫‪ô‬ענ‪ä‬ג א‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫גרעסטער ַ ֲ‬ ‫ִאיז ָדאס ֶדער ְ ֶ ְ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה ִאיז‪ ,‬צ‪ֵ ä‬זיין‬‫אמת'ע ִ ְ ָ‬ ‫ה‪õà‬רא‪ֶ ,‬דער ֱ ֶ ֶ‬ ‫ִצ‪ää‬י ַ ֵ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ü‬‬ ‫‪â‬וד ַ ֶ ֶ‬ ‫הא‪à‬ן‪ִ ,‬ווי ָ ִ‬ ‫קענען ָנאר ָ ְ‬ ‫ָוואס ִמיר ֶ ֶ‬ ‫דינען‬ ‫פריילי‪ ü‬א‪õ‬יף ֶדעם ָוואס ֶמען ֶקען ִ ֶ‬ ‫ְֵ ִ‬ ‫‪é‬מ‪õ‬צא‬ ‫אמרת‪ֵ ְ ý‬‬ ‫אנכי ַעל ִ ְ ָ ֶ‬ ‫"‪ִ ֹ ָ łł‬‬ ‫געזאגט ָ‬‫ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫‪õô‬רה א‪ä‬ן ִמיט‬ ‫ע‪õ‬סק ֵזיין ִאין ִדי ָ‬ ‫השי"ת‪ ,‬א‪ä‬ן ֵ‬ ‫ק‪ä‬מט א‪õ‬יס ַאז‬ ‫ְ‬ ‫‪Ł‬לל ָרב" )תהלים קיט קסב(‪.‬‬ ‫ָ ָ‬ ‫מצו‪õ‬ת‪ .‬ד‬ ‫ִדי ִ ְ‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין ָוואס ֶעס‬ ‫‪ô‬כלית צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫גאנצע ַ ְ ִ‬‫ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫‪é‬די צ‪ä‬‬ ‫‪õô‬רה‪ִ ,‬איז ָנאר ְ ֵ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ֶדער ָ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫‪õà‬רא ָ‪é‬ל‬ ‫פארן ֵ‬ ‫ר‪ä‬ח ַ ְ‬ ‫ַ‬ ‫נחת‬‫פאר‪Ł‬אפן ַא ַ ַ‬‫ַ ְ ַ ְ‬ ‫‪‬מחה?‬ ‫ז‪‬כה צ‪ָ ְ ִ ‬‬ ‫ִווי ַאז‪‬י ִאיז ֶמען ֶ‬ ‫ה‪fi‬מחה‬ ‫חלק ַ ִ ְ ָ‬ ‫מ‪ë‬ילא ִאיז ֶדער ֵ ֶ‬ ‫ע‪õ‬למים‪ָ ֵ ִ ,‬‬ ‫ִָ‬ ‫געדאנק‪,‬‬ ‫אריין ִאין ֶדער ֶ ַ ְ‬ ‫ֶווען ֶמען ְ ַ ְ‬ ‫טראכט ַ ֵ‬ ‫מצוה‬ ‫ח‪äŁ‬ב'ער ִווי ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫‪Ł‬טערקער א‪ä‬ן ָ ֶ‬ ‫ְ ֶ ְֶ‬ ‫געגע‪à‬ן‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ֶ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָהאט ְ‬ ‫ַאז ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫‪à‬רענגט צ‪ֶ ä‬דער ִ ְ ָ‬ ‫אליין‪ֵ ,‬ווייל ָדאס ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ֵַ‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מען‬ ‫ֶ‬ ‫מצ‪õ‬ת א‪ä‬ן ַ‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין ִ ְ‬ ‫זכ‪ç‬ה צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫ֶדער ְ ִ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַאן‬ ‫מצוה ִאיז ִ ְ‬ ‫‪ł‬מחה ֶ‪Ł‬ל ִ ְ ָ‬ ‫ִווי‪à‬אלד ִ ְ ָ‬ ‫ַ ְ‬ ‫אינערליכער ֶזעל‬ ‫ווערט ֶדער ִ ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫‪ł‬כר ֶדער‪õ‬יף‪ְ ֶ ,‬‬ ‫ְ ַ‬ ‫פעלט ֶעס‬ ‫‪ł‬מחה ֶ ְ‬ ‫מעלה‪ָ ,‬נאר ָאן ִ ְ ָ‬ ‫עקסטערע ַ ְ ָ‬ ‫ְֶ ְ ֶ ֶ‬ ‫אהבה ִאין‬ ‫אנגעפילט ִמיט ַ ֲ ָ‬ ‫א‪õ‬טאמאטי‪ְ ִ ֶ ְ ָ Ł‬‬ ‫ָ ַ ִ‬ ‫צ‪ä‬גאנג צ‪ַ ä‬א‬ ‫ה‪ë‬צוה‪ֶ ,‬דער ַ ְ‬ ‫‪ô‬כלית ַ ִ ְ ָ‬ ‫ִאין ֶדער ַ ְ ִ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ü‬‬ ‫ע‪õ‬לם‪ ,‬א‪ä‬ן ְ‬ ‫לי‪Łà‬אפט צ‪ä‬ם ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל ָ‬ ‫ִ ְַ ְ‬ ‫‪ł‬מחה‪.‬‬ ‫מצוה ִאיז ָנאר ִמיט ִ ְ ָ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫‪łà‬מחה‪.‬‬ ‫ק‪ä‬מט ֶמען צ‪ ä‬צ‪ֵ ä‬זיין ְ ִ ְ ָ‬ ‫ֶדעם ְ‬ ‫טאקע ַאז‪õ‬י ֶדער‬ ‫דינט ַ ֶ‬ ‫איינער ִ ְ‬‫א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ֶ ֵ à‬‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין‬‫‪à‬אקאנט ָדאס ָוואס ְ ֵ‬ ‫ֶעס ִאיז ַ ַ ְ‬ ‫פריילי‪ü‬‬ ‫‪Ł‬טענדיג ְ ֵ ִ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ִ ,‬איז ֶער ְ ֶ ְ ִ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫"ה‪fi‬מחה‬ ‫רמ‪"à‬ם )סוף הלכות לולב‪‬פרק ח'( ַ ִ ְ ָ‬ ‫ַ ְַ‬ ‫אנגעפילט ִמיט‬ ‫אליין ָ ְ ֶ ִ ְ‬ ‫ווערט ַ ֵ‬ ‫הארץ ֶ ְ‬‫א‪ä‬ן ֵזיין ַ ְ‬ ‫‪ä‬באהבת‬ ‫ה‪ë‬צוה ְ ַ ֲ ַ‬‫‪à‬ע‪çł‬ת ַ ִ ְ ָ‬‫האדם ַ ֲ ִ ַ‬ ‫‪łçŁ‬מח ָ ָ ָ‬‫ְִֶ ַ‬ ‫מצוה‪ ,‬א‪ä‬ן ָדאס ִאיז‬ ‫יעדע ִ ְ ָ‬ ‫‪ł‬מחה ֵ‪à‬יי ֶ ֶ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫וכל‬ ‫‪á‬ד‪õ‬לה ִהיא‪ָ ְ ,‬‬‫עב‪õ‬דה ְ ָ‬ ‫‪à‬הן ֲ ָ‬ ‫‪äðŁ‬ה ָ ֶ‬ ‫הקל ֶ ִ ָ‬‫ֵָ‬ ‫‪łà‬מחה"‬ ‫"א ִאיד ‪ָ ְ ִ ְ ‬‬‫לע‪à‬ן ִווי ַ‬ ‫א‪ä‬נזער ִח‪äç‬ב צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫ְֶ‬ ‫מ‪äìë‬‬ ‫לה‪ï‬רע ִ ֶ‬ ‫מ‪fi‬מחה ז‪ָ õ‬רא‪ä‬י ְ ִ ָ ַ‬ ‫עצמ‪ָ ְ ִ ִ õ‬‬ ‫ה‪õë‬נע ַ ְ‬ ‫ַ ֵַ‬ ‫‪Ł‬ליסל א‪ä‬ן ֶדער‬‫ווי‪à‬אלד ָדאס ִאיז ֶדער ְ ִ ְ‬‫א‪ä‬ן ִ ַ ְ‬ ‫אלקי‪ý‬‬ ‫עבד‪ֶ ô‬את ה' ֱ ֶֹ‬ ‫לא ָ ַ ְ ָ‬‫א‪Ł‬ר ֹ‬ ‫'‪ô‬חת ֲ ֶ‬‫‪ìŁ‬אמר ַ ַ‬‫ֶ ֱֶ ַ‬ ‫פאר‪Ł‬טייט ֶמען‬ ‫מצ‪õ‬ת ַ ְ ְ ֵ‬ ‫אלע ִ ְ‬ ‫ס‪à‬ה צ‪ֶ ַ ä‬‬ ‫ִָ‬ ‫האלט ִזי‪ָ ü‬אפ‬‫לבב" ֶווער ֶעס ַ ְ‬ ‫‪ä‬בט‪ä‬ב ֵ ָ‬ ‫‪łà‬מחה ְ‬ ‫ְ ִ ְָ‬ ‫‪Ł‬ווערע‬ ‫אזעלכע ְ ֶ ֶ‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מט ַ ֶ ְ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫פארוואס ֶמען ַ‬‫ַ ְָ‬ ‫ד‪ .‬דער חת"ס )פר' ראה ד"ה ראה אנכי וכו'( שרייבט "והקללה ‪ ‬אפילו א‪ ‬ישמור כל המצות א‪‬‬ ‫ה‪ ‬עליו לעול ולמשא‪ ,‬וסופו עונשו מרובה כדכתיב תחת אשר עבדת את ה' אלקי‪ ‬בשמחה‬ ‫ובטוב לבב וכו' וסופו לעבוד עבודה זרה רח"ל" דער וואס איז מקיי‪ ‬דער מצוות ה' אבער‬ ‫מיט א כונה צו פטר'‪ ‬די מצוה‪ ,‬ער פילט אז דער מצוה איז צו שווער פאר אי‪ ,‬ער טוט דאס‬ ‫נאר ווייל ער וויל פארטיג ווער‪ ‬מיט דער מצוה‪ ,‬דאס איז דער פארקערטער פו‪ ‬דער תכלית‬ ‫המצוה צו האב‪ ‬א גוטע געפיל או‪ ‬צו ווער‪ ‬נאנטער צו השי"ת דור‪ ‬מקיי‪ ‬זיי‪ ‬מצות‪ .‬אויב‬ ‫איינער וועט לעב‪ ‬אזא סארט לעב‪ ‬פו‪ ‬זוכ‪ ‬צו פטור ווער‪ ‬פו‪ ‬די מצות או‪ ‬עס טו‪ ‬נאר כדי‬ ‫יוצא צו זיי‪ ,‬וועט ער באקומע‪ ‬גרויסע עונשי‪ ,‬או‪ ‬דער סו‪ ‬וועט זיי‪ ‬אז ער וועט צוקומע‪‬‬ ‫צו דינע‪ ‬עבודה זרה‪.‬‬ ‫יג‬ ‫לב שומע ‪ ‬עבדו את ה' בשמחה‬ ‫דינט הקב"ה‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫‪łà‬מחה ֶווען ֶמען ִ ְ‬ ‫ֵזיין ְ ִ ְ ָ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דעם ָוואס‬ ‫‪ł‬מחה ִ‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫פ‪ä‬ן ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ווערט ַא‬ ‫מצ‪õ‬ת‪ְ ֶ ,‬‬‫זיינע ִ ְ‬‫מקיים ֵ ֶ‬ ‫ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫גע‪à‬ן א‪õ‬יף ֵזיין ָ‪é‬ב‪õ‬ד‪ֶ ,‬עס‬ ‫אכט‪ä‬נג ֶ ְ‬ ‫ֶער ִוויל ַ ְ‬ ‫‪Ł‬טייגט‬ ‫מדרגה א‪ä‬ן ֶער ְ ֵ ְ‬ ‫העכערע ַ ְ ֵ ָ‬ ‫מענט‪ַ Ł‬א ֶ ֶ ֶ‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫סארט‬ ‫יעדער ָ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט צ‪ ä‬ט‪ä‬ן ֶ ֶ‬ ‫‪ï‬אסט ִאים ִ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫ה‪‬ם ִמיט ֶדעם ָוואס ֶער‬ ‫עב‪õ‬דת ַ ֵ‬ ‫ֶמער ִאין ֲ ַ‬ ‫‪ł‬מחה ֶ‪Ł‬ל‬ ‫‪à‬רענגט ַאר‪õ‬יס ִ ְ ָ‬ ‫‪ï‬ע‪ä‬לה ָוואס ְ ֶ ְ‬ ‫ְ ָ‬ ‫‪łà‬מחה‪.‬‬ ‫ִאיז ְ ִ ְ ָ‬ ‫גר‪õ‬יסע‬ ‫פאררעכנט ִווי ַא ְ ֶ‬ ‫ווערט ָדאס ַ ֶ ְ ְ‬ ‫מצוה‪ְ ֶ ,‬‬ ‫ִ ְָ‬ ‫דינט‬‫פארקערט ֶדער ָוואס ִ ְ‬ ‫ווידער ַ ֶ‬ ‫עבירה‪ֶ ִ ,‬‬ ‫ֵַָ‬ ‫לל‪ë‬ד‪ý‬‬ ‫‪á‬מרא )שבת ל‪ְ ֶ ַ ְ " (:‬‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ְ ָ ָ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫אהבת‬ ‫‪łà‬מחה ק‪ä‬מט ָדאס פ‪ä‬ן ַ ַ ַ‬ ‫ֶדער רבוש"ע ְ ִ ְ ָ‬ ‫עצל‪ä‬ת‬ ‫לא ִמ‪ְ ַ üõô‬‬ ‫‪õŁ‬רה ֹ‬‫ה‪‬כינה ָ‬ ‫‪Ł‬אין ַ ְ ִ ָ‬ ‫ֵֶ‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט‬ ‫י‪Ł‬רים ְ ֵ ְ‬ ‫מס‪ê‬ת ְ ָ ִ‬ ‫ה‪Ł‬ם‪ .‬א‪ä‬ן ִווי ֶדער ְ ִ ַ‬ ‫ֵַ‬ ‫ולא‬ ‫ולא ִמ‪łְ üõô‬ח‪õ‬ק ְ ֹ‬ ‫עצב‪ä‬ת ְ ֹ‬ ‫ְולא ִמ‪ְ ַ üõô‬‬ ‫ֹ‬ ‫‪ł‬מחה‪.‬‬ ‫אהבה‪ִ ,‬איז ִ ְ ָ‬ ‫‪à‬אדייט פ‪ä‬ן ַ ֲ ָ‬ ‫)פרק יט( ֶדער ַ ֵ‬ ‫‪ł‬יחה‬ ‫ולא ִמ‪ָ ִ üõô‬‬ ‫ִמ‪ַ üõô‬ק‪äê‬ת ֹרא‪ֹ ְ Ł‬‬ ‫מענט‪ָ Ł‬האט צ‪ä‬ם‬ ‫אהבה ַא ֶ ְ ְ‬ ‫א‪ä‬ן ִווי ֶמער ַ ֲ ָ‬ ‫א‪ê‬א ִמ‪üõô‬‬ ‫‪à‬טלים‪ָ ֶ ,‬‬ ‫‪â‬ברים ְ ֵ ִ‬ ‫ְולא ִמ‪ִ ָ ְ üõô‬‬ ‫ֹ‬ ‫‪ł‬מחה ָהאט ֶער‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִפיל ִ ְ ָ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫‪łà‬מחה ֶקען ֶדער‬ ‫‪ł‬מחה" ָנאר ֶווען ֶמען ִאיז ְ ִ ְ ָ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪,‬‬ ‫דינען ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫ִמיט ֶדעם ַאז ֶער ֶקען ִ ֶ‬ ‫מענט‪ַ ,Ł‬אז‪õ‬י א‪õ‬י‪ü‬‬ ‫ר‪ä‬ען א‪õ‬יף ֶדער ֶ ְ ְ‬ ‫‪Ł‬כינה ֶ‬ ‫ְ ִ ָ‬ ‫ה‪‬ירים‬ ‫זאגט ִאין ִ‪Ł‬יר ַ ִ ִ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ְ ָ ü‬‬‫‪Ł‬למה ַ ֶ ֶ‬‫ַאז‪õ‬י ִווי ְ ֹ ֹ‬ ‫געקענט ֶזען ְנב‪ä‬א‪õ‬ת‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ֶ ְ‬ ‫נביאים ִ ְ‬ ‫הא‪à‬ן ִדי ְ ִ ִ‬ ‫ָ ְ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ü‬‬ ‫הביאני ַ ֶ ֶ‬ ‫‪ì‬ר‪ä‬צה ֱ ִ ַ ִ‬ ‫אחרי‪ָ ָ ý‬‬ ‫"מ‪Ł‬כני ַ ֲ ֶ‬ ‫)א ד( ָ ְ ֵ ִ‬ ‫וועגן‬ ‫‪ł‬מחה‪ְ ֶ ,‬‬ ‫געהער‪Ł‬ט ִ ְ ָ‬‫ָנאר ֶווען ֶעס ָהאט ֶ ֶ ְ ְ‬ ‫ונ‪ł‬מחה ָ‪ָ "üà‬וואס ֶמער ַא‬ ‫נגילה ְ ִ ְ ְ ָ‬ ‫חדריו ָ ִ ָ‬‫ֲָָ‬ ‫גע‪à‬רענגט‬ ‫ה‪ì‬ביאים ֶ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫‪à‬ני ַ ְ ִ ִ‬ ‫הא‪à‬ן ִדי ְ ֵ‬ ‫ֶדעם ָ ְ‬ ‫‪á‬דל‪ä‬ת‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ִאין ַ ְ‬‫ז‪õ‬כה צ‪ֵ ְ ְ ַ ä‬‬ ‫מענט‪ִ Ł‬איז ֶ‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫דערנא‪ü‬‬ ‫מ‪ä‬זיקאנטן‪ ,‬א‪ä‬ן ֶ ְ ָ‬‫ִ ַ ְְ‬ ‫‪ïŁ‬יל‪‬געצייג א‪ä‬ן‬ ‫ְ ִ ֶ ֵ‬ ‫‪ł‬מחה‬ ‫גרעסער ִאין ִאים ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ווערט ְ ֶ ֶ‬ ‫ה‪õà‬רא‪ְ ֶ ,‬‬ ‫ַ ֵ‬ ‫‪Ł‬טייט‬ ‫נב‪ä‬אה ַאז‪õ‬י ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫געזאגט ְ ָ‬ ‫הא‪à‬ן ֵזיי ֶ ָ ְ‬‫ָ ְ‬ ‫‪â‬וד‬ ‫געפינען ִמיר ֵ‪à‬יי ָ ִ‬ ‫צ‪ ä‬הקב"ה‪ַ ,‬אז‪õ‬י א‪õ‬י‪ֶ ִ ֶ ü‬‬ ‫המנ‪á‬ן‬ ‫‪é‬נ‪á‬ן ַ ְ ַ ֵ‬ ‫"והיה ְ ַ ֵ‬ ‫ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )מלכים ב ג טו( ְ ָ ָ‬ ‫מעלה‬ ‫אנגעק‪ä‬מען צ‪ֶ ä‬דער ַ ֲ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ה‪ë‬ל‪ַ ü‬אז ֶער ִאיז ָ ְ ֶ‬ ‫ֶֶַ‬ ‫עליו ַיד ה'"‪.‬‬ ‫ו‪ô‬הי ָ ָ‬‫ְַ ִ‬ ‫געווען ַאז‬ ‫ז‪õ‬כה ֶ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה‪àִ ,‬יז ֶער ָהאט ֶ‬ ‫פ‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫גע‪Ł‬אקלט א‪ä‬ן‬ ‫אליינס ֶ ָ ְ ְ‬ ‫הא‪à‬ן ִזי‪ְ ֵ ַ ü‬‬ ‫לי‪ï‬ן ָ ְ‬ ‫זיינע ִ ְ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫אהבה ִווי‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ִמיט ַ ֲ ָ‬ ‫געל‪õ‬י‪à‬ט ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶ‬ ‫החרדים )הקדמה ד"ה התנאי הרביעי(‬ ‫ֶדער ֵ ֶ‬ ‫ספר ַ ֲ ֵ ִ‬ ‫‪ł‬פתי ִ‪é‬י‬ ‫"‪ô‬ר‪ìì‬ה ְ ָ ַ‬‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ְ ַ ֵ ָ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫חיד"א ְ ֵ ְ‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ן )בספרו עבודת‬ ‫א‪ä‬ן ֶדער ִ ָ‬ ‫אז‪ë‬רה ָ‪) "üê‬תהלים עא כג(‪.‬‬ ‫ֲַ ְ ָ‬ ‫געזאגט א‪õ‬יף‬ ‫אריז"ל ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫הקודש( ַאז ֶדער ֲ ִ ַ‬ ‫געווען צ‪ֶ ä‬דער‬ ‫ז‪õ‬כה ֶ ֶ‬‫"אז ֶער ָהאט ֶ‬ ‫ִזי‪ַ ü‬‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דעם‬ ‫חכמה ָנאר ִ‬ ‫מדרג‪õ‬ת א‪ä‬ן ָ ְ ָ‬ ‫גר‪õ‬יסע ַ ְ ֵ‬ ‫ְ ֶ‬ ‫‪‬מחה‬ ‫מעלה פ‪‬ן ֵזיין ְ ִ ְ ָ‬ ‫ֶדער ַ ֲ ָ‬ ‫לערנען‬ ‫‪łà‬מחה ֵ‪à‬יים ֶ ְ ֶ‬ ‫געווען ְ ִ ְ ָ‬ ‫ָוואס ֶער ִאיז ֶ ֶ‬ ‫מעל‪õ‬ת‪,‬‬ ‫אסא‪ֲ ַ ü‬‬ ‫ָהאט ִאין ִזי‪ַ ַ ü‬‬ ‫‪ł‬מחה‬ ‫ִ ְָ‬ ‫מצו‪õ‬ת"‪ .‬ה‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין ִ ְ‬ ‫א‪ä‬ן ֵ‪à‬יי ְ ַ ֵ‬ ‫דארף‬ ‫א‪õ‬יסער ֶדעם ָוואס ֶמען ַ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ה‪ .‬דער אריז"ל שרייבט )שער המצות( אז ווע‪ ‬מע‪ ‬האט דער זכיה צו מקיי‪ ‬זיי‪ ‬א מצוה זאל‬ ‫מע‪ ‬זי‪ ‬פארשטעל‪ ‬כאילו מע‪ ‬פארדינט יעצט טויזענטער טויזענטער גאלדענע רענדלע‪,‬‬ ‫או‪ ‬מיט אזא חשק או‪ ‬שמחה זאל מע‪ ‬טו‪ ‬דע‪ ‬ציווי הש‪ ,‬או‪ ‬ער לייגט צו מורא'דיגע‬ ‫ווערטער "וכפי גודל שמחתו באמת ובטוב לבב פנימי‪ ,‬כ‪ ‬יזכה לקבל אור העליו‪ ‬וא‪ ‬יתמיד‬ ‫בזה אי‪ ‬ספק שישרה עליו רוח הקודש ועני‪ ‬זה נוהג בי‪ ‬בקיו‪ ‬כל המצות כול‪ ‬בי‪ ‬שעת‬ ‫שעוסק בתורה שיהיה בחשק גדול ובתלהבות עצומה" וואס מער פריילי‪ ‬או‪ ‬חשק מע‪ ‬דינט‬ ‫השי"ת‪ ,‬וועט מע‪ ‬זוכה זיי‪ ‬צו א הייליגע ליכטיקייט אי‪ ‬צו רוח הקודש‪.‬‬ ‫פרשת כי תבוא ‪ ‬לב שומע‬ ‫יד‬ ‫‪à‬כלל‬ ‫פארגעסן פ‪ä‬ן ווא‪ֶ ä‬ער ִאיז ִ ְ ָ‬ ‫הא‪à‬ן ‪õŁ‬ין ַ ְ ֶ ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫א‪‬צר‬ ‫טייערע ָ‬ ‫מצוה ‪ַ ‬א ֵ ֶ‬ ‫יעדע ִ ָ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ֵריי‪ְ ָ ֶ ü‬‬ ‫מס‪à‬יר‬‫ח‪ç‬ים )שם עולם פרק כ( ו ִאיז ַ ְ ִ‬ ‫חפץ ַ ִ‬‫ֶדער ָ ֵ‬ ‫‪ł‬מחה פ‪ä‬ן‬ ‫אידי‪Ł‬ע ִ ְ ָ‬ ‫ענין פ‪ä‬ן ַא ִ ִ ֶ‬ ‫ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫סע‪ä‬דה‬‫יערליכע ְ ָ‬ ‫אינמיטן ֶדער ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫איינמאל ִ ְ ִ ְ‬ ‫ֵ ְָ‬ ‫דארפן ֵזיין‬‫א‪ä‬נז ַ ְ ְ‬ ‫‪Ł‬טארק ְ‬ ‫מצוה א‪ä‬ן ִווי ְ ַ ְ‬ ‫ַא ִ ְ ָ‬ ‫פאר‪à‬רענגט ִמיט‬ ‫ָוואס ֶער ָהאט ַ ְ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫מק‪ç‬ם‬ ‫זכ‪ç‬ה צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫הא‪à‬ן ֶדער ְ ִ ָ‬ ‫פריילי‪ֶ ü‬ווען ִמיר ָ ְ‬ ‫ְֵ ִ‬ ‫ע‪Ł‬ירים‪ָ ,‬האט ֶער ֵזיי‬ ‫‪ł‬רים א‪ä‬ן ֲ ִ ִ‬ ‫אלע ָ ִ‬ ‫ֶַ‬ ‫ה‪õà‬רא‪,‬‬‫מצ‪õ‬ת א‪ä‬ן צ‪ ä‬ט‪ä‬ן ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫ֵזיין ִ ְ‬ ‫‪à‬עסטע‬ ‫מיינט ִאיר ִאיז ֵמיין ֶ ְ ֶ‬ ‫"וואס ֵ ְ‬ ‫געפרעגט ָ‬ ‫ֶ ְֶ ְ‬ ‫איינער ָוואס ָהאט‬ ‫מ‪Ł‬ל‪ ,‬צ‪ֶ ֵ ä‬‬ ‫ִמיט ַא ָ ָ‬ ‫‪à‬אלד‬ ‫הא‪à‬ן ַ ְ‬ ‫אלע ָ ְ‬ ‫פ‪ä‬נעם ָיאר?" ַ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ָטאג‬ ‫קעניג פ‪ä‬ן ַא‬ ‫פ‪ä‬נעם ֶ ִ‬ ‫קינד ֶ‬‫געראטעוועט ַא ִ ְ‬ ‫ֶ ַ ֶ ֶ‬ ‫היינט‬ ‫זיכער ֵ ְ‬ ‫הייסט? ִ ֶ‬ ‫"וואס ֵ ְ‬ ‫געענטפערט‪ָ ,‬‬ ‫ֶ ְְֶ ֶ ְ‬ ‫‪à‬אל‪õ‬ינען‬ ‫ֶ‬ ‫‪é‬די ִאים צ‪ַ ä‬‬ ‫זיכערע ט‪õ‬יט‪ ,‬א‪ä‬ן ְ ֵ‬ ‫ִ ֶ ֶ‬ ‫מכ‪à‬ד'יג א‪ä‬ן ֶעס‬ ‫זיצט ָדא ַאז‪õ‬י ְ ֻ ָ ִ‬ ‫ֶווען ד‪ְ ִ ä‬‬ ‫אריין‬ ‫ערל‪õ‬י‪à‬ט צ‪ֵ ַ ä‬‬ ‫קעניג ִאים ֶ ְ ְ‬ ‫ָהאט ֶדער ֶ ִ‬ ‫‪à‬עסטע א‪ä‬ן‬ ‫סערווירט פ‪ä‬ן ֶדער ֶ ְ ֶ‬ ‫ווערט ֶ ְ ִ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫נעמען ָוואס ֶער‬ ‫‪ï‬אלאץ ִאין ֶ ֶ‬ ‫ק‪ä‬מען ִאין ֵזיין ַ ַ‬ ‫ֶ‬ ‫זיצט ַאז‪õ‬י ֵ‪Ł‬יין‬ ‫מאכלים‪ ,‬א‪ä‬ן ד‪ְ ִ ä‬‬ ‫‪Ł‬ענסטע ַ ֲ ָ ִ‬‫ֶ ְְ ֶ‬ ‫צוואנציג‬ ‫א‪à‬ער ָנאר ַפאר ִפיר א‪ä‬ן ְ ָ ְ ִ‬ ‫ִוויל‪ֶ ָ ,‬‬ ‫גאלד א‪ä‬ן‬ ‫גענ‪ä‬מען ִמיט ָ ְ‬ ‫אנגעט‪ä‬ן ַאר‪ä‬ם ֶ ֶ‬ ‫ָ ְֶ‬ ‫געווען‬ ‫לעת ָוואס ֶער ִאיז ֶ ֶ‬ ‫מעת ְ ֵ‬ ‫יענע ֵ ֵ‬‫‪Ł‬עה‪ֶ ֶ .‬‬ ‫ָָ‬ ‫ק‪ä‬מען צ‪ִ ä‬דיר‬ ‫ֶ‬ ‫הארן‬ ‫אלע ַ ְ‬ ‫זיל‪à‬ער‪ ,‬א‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫ִ ְֶ‬ ‫זייער‬ ‫‪ï‬אלאץ ָהאט ֶער ֵ ֶ‬ ‫קעניג ִאין ַ ַ‬ ‫ֵ‪à‬יים ֶ ִ‬ ‫מל‪ä‬כה" ָהאט ֶער ֵזיי‬ ‫א‪ï‬צ‪ä‬גע‪à‬ן ָ‪é‬ב‪õ‬ד ְ ָ‬ ‫ְָ ֶ ְ‬ ‫ָהאט‬ ‫ֶער‬ ‫געאר‪à‬עט א‪ä‬ן‬ ‫ֶ ְַ ֶ‬ ‫‪Ł‬ווער‬ ‫ְֶ‬ ‫"ניין! ֵאיין ָטאג ָוואס ָדאס ִאיז‬ ‫געענטפערט ֵ‬ ‫ֶ ְְֶ ֶ ְ‬ ‫געזען ִאין‬ ‫איינגעזאמלט ָוואס ֶער ָהאט ָנאר ֶ ֶ‬ ‫ֵ ְֶ ַ ְ ְ‬ ‫לע‪à‬ן ִאיז‬ ‫‪à‬עסטע ָטאג ִאין ֵמיין ֶ ְ‬ ‫געווען ֶדער ֶ ְ ֶ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫‪ï‬אלאץ‪ֶ ,‬ער ָהאט‬ ‫קעניגליכע ַ ַ‬ ‫ֶדער ֶ ִ ְ ִ ֶ‬ ‫‪äŁï‬טע‬ ‫געגאנגען ִמיט ָ ֶ‬ ‫געווען‪ֶ ,‬ווען ִאי‪àִ ü‬ין ֶ ַ ְ ֶ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫זיל‪à‬ער‬‫גאלד ִאין ִ ְ ֶ‬ ‫אסא‪ְ ָ ü‬‬ ‫זייער ַ ַ‬ ‫צאמגענ‪ä‬מען ֵ ֶ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫גאנצע ָטאג‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫געה‪ä‬נגערט ַא ַ ְ ֶ‬ ‫קליידער א‪ä‬ן ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫ְ ֵ ֶ‬ ‫ווערדפ‪ä‬לע א‪õ‬צר‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן ָדאס‬ ‫ֶ‬ ‫טייערע ֶ ְ‬ ‫א‪ä‬ן ֵ ֶ ֶ‬ ‫געפריידט ִווי‬ ‫אפ‪ַ äê‬אז‪õ‬י ָהא‪ִ à‬אי‪ִ ü‬מי‪ֶ ü‬מער ֶ ְ ֵ ְ‬ ‫ֲִ‬ ‫האנדלען‪,‬‬ ‫קענען ַ ְ ְ ֶ‬ ‫גע‪à‬רענגט צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ָהאט ִאים ֶ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫געגע‪à‬ן‬ ‫יעצט"‪ָ .‬האט ֶער ֵזיי ֶ ֶ ְ‬ ‫פרייד ִזי‪ְ ֶ ü‬‬ ‫ִאי‪ֵ ְ ü‬‬ ‫צ‪ä‬גע‪à‬רענגט ַא‬ ‫א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י ָהאט ִאים ֶעס ֶ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫געווען ֶדער ָטאג‬ ‫"דאס ִאיז ֶ ֶ‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ָ‬ ‫צ‪ֵ ְ ְ ַ ä‬‬ ‫געווארן ֶמער‬ ‫רייכט‪ä‬ם‪ֶ ,‬ער ִאיז ֶ ָ ְ‬ ‫מ‪õ‬רא'דיגע ֵ ְ‬ ‫ָ ִ ֶ‬ ‫א‪õ‬צר פ‪ä‬ן ֶדער‬ ‫אינעם ָ‬ ‫געווען ִ ֶ‬‫ָוואס ִאי‪àִ ü‬ין ֶ ֶ‬ ‫געווארן ָגאר ַא‬ ‫א‪ä‬ן ֶמער ֵריי‪àִ ,ü‬יז ֶער ִאיז ֶ ָ ְ‬ ‫גאנצע ָטאג‬ ‫‪ï‬אלאץ! ִאי‪ָ ü‬הא‪ַ à‬א ַ ְ ֶ‬ ‫קעניגס ַ ַ‬ ‫ֶ ִ ְ‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫ע‪Łõ‬ר ִאין ִדי ֶ ְ‬ ‫מפרסם'דיגע ֶ‬ ‫ְ ְֻ ָ ִ ֶ‬ ‫קליידער א‪ä‬ן‬ ‫‪äŁï‬טע ְ ֵ ֶ‬ ‫גע‪Ł‬וויצט ִמיט ָ ֶ‬ ‫ֶ ְִ ְ‬ ‫וויסנדיג‬ ‫גענ‪ä‬מען ִאין מ‪õ‬יל ‪ִ ְ ְ ִ ‬‬ ‫אריין ֶ ֶ‬ ‫גארני‪Ł‬ט ַ ֵ‬ ‫ָ ְִ ְ‬ ‫‪ï‬ראווענען ַא‬ ‫פלעגט ֶער ְ ַ ֶ ֶ‬‫יעדער ָיאר ְ ֶ ְ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫יעצט ִ‪à‬ין ִאי‪ü‬‬ ‫ַאז ָוואס ִאי‪ַ ü‬כא‪ְ ֶ ï‬‬ ‫דאזיגע‬ ‫סע‪ä‬דה ִאין ֶדער ָ ִ ֶ‬ ‫גר‪õ‬יסע ְ ָ‬‫ְ ֶ‬ ‫אהיים‬ ‫פארזיכערט‪ ,‬א‪ä‬ן ָנאר ָדאס ֶקען ִאי‪ֵ ַ ü‬‬ ‫ַ ְִ ֶ ְ‬ ‫געמאכט ֵריי‪ ,ü‬א‪ä‬ן‬ ‫ָטאג ָוואס ָהאט ִאים ֶ ַ ְ‬ ‫געהאט ֵקיין ֵצייט‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ַ‬ ‫נעמען‪ִ ,‬אי‪ָ ü‬הא‪ְ ִ à‬‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫ק‪ä‬מען ִזי‪ü‬‬ ‫ֶ‬ ‫פלעגן‬ ‫ע‪Ł‬ירים ְ ֶ ְ‬ ‫גר‪õ‬יסע ֲ ִ ִ‬ ‫אלע ְ ֶ‬ ‫ֶַ‬ ‫פארנ‪ä‬מען‬ ‫געווען ַ ְ ֶ‬ ‫‪Ł‬לאפן ָנאר ֶ ֶ‬ ‫עסן צ‪ְ ָ ְ ä‬‬ ‫צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫סע‪ä‬דה‪ַ .‬אז‪õ‬י ִאיז‬ ‫‪à‬אטייליגן א‪ä‬ן ֵזיין ְ ָ‬ ‫ַ ֵ ִ ְ‬ ‫נעמען א‪ä‬ן‬ ‫זייגער צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ר‪ä‬נדע ַאר‪ä‬ם ֶדער ֵ ֶ‬ ‫ְֶ‬ ‫אלע‬ ‫א‪ï‬אר ָיאר ִ‪à‬יז ַ ֶ‬‫אנגעגאנגען ַפאר ַ ָ‬ ‫ָ ְֶ ַ ְֶ‬ ‫ו‪ .‬איינער פו‪ ‬די תלמידי‪ ‬פונע‪ ‬חפ‪ ‬חיי‪ ‬האט פארציילט אז איינמאל האט ער זי‪ ‬אונטער‬ ‫געהערט ווי דער חפ‪ ‬חיי‪ ‬מאכט זי‪ ‬א חשבו‪ ‬הנפש‪ ,‬או‪ ‬זאגט זי‪ ‬מוסר‪ ,‬ער האט‬ ‫אויסגערעכנט אלע לא תעשה או‪ ‬אלע מצות עשה פו‪ ‬די תורה הק'‪ ,‬או‪ ‬אינמיט‪ ‬האט ער‬ ‫זי‪ ‬שטארק צו‪‬וויינט או‪ ‬געזאגט "ישראל מאיר וואס האסטו פו‪ ‬דע‪ ‬אז דו טוסט אלע מצות‬ ‫טו‬ ‫לב שומע ‪ ‬עבדו את ה' בשמחה‬ ‫‪Ł‬טענדיג‬ ‫פעלט ִזי‪ ü‬א‪õ‬י‪ ü‬א‪õ‬יס ֶמען ָזאל ֵזיין ְ ֶ ְ ִ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫גאלד‬ ‫א‪õ‬צר‪õ‬ת פ‪ä‬ן ָ ְ‬ ‫ְ‬ ‫איינזאמלען ָוואס ֶמער‬ ‫ֵ ְַ ְ ֶ‬ ‫מק‪ç‬ם ַא‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ַ ֵ‬ ‫אפ‪ֶ äê‬ווען ֶמען ִאיז ִ ְ‬ ‫פריילי‪ִ ֲ ü‬‬ ‫ְֵ ִ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫א‪à‬ער ִאי‪ָ ü‬הא‪ְ ִ à‬‬ ‫זיל‪à‬ער‪ֶ ָ .‬‬ ‫ִאין ִ ְ ֶ‬ ‫א‪õ‬יפן‬ ‫ְ‬ ‫‪Ł‬מייכל‬ ‫לייגן ַא ְ ֵ ְ‬ ‫מיטן ַאר‪õ‬יף ֵ ְ‬ ‫מצוה‪ְ ִ ,‬‬ ‫ִ ְָ‬ ‫צער; ֵווייל ִאי‪àִ ü‬ין‬ ‫גע‪ïŁ‬ירט ֵקיין ‪äŁ‬ם ַ ַ‬ ‫ֶ ְ ִ ְ‬ ‫קאסט‬ ‫פארדינען‪ֶ ,‬עס ָ ְ‬ ‫געזיכט‪ֶ ,‬קען ֶמען ָנאר ַ ְ ִ ֶ‬ ‫ֶ ִ ְ‬ ‫ווערן ֵריי‪,ü‬‬ ‫‪łà‬מחה ַאז ִאי‪ֵ ü‬גיי ֶ ְ‬ ‫געווען ְ ִ ְ ָ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫ווערד ַא‬ ‫א‪à‬ער ֶעס ִאיז ֶ ְ‬ ‫געלט‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ֶ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫איינמאל ִאי‪àִ ü‬ין ‪õŁ‬ין‬ ‫יעצט ֵ ְ ָ‬‫א‪à‬ער ֶ ְ‬ ‫ֶָ‬ ‫טראגסט ַא‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם ָוואס ֶמען ְ ָ ְ ְ‬ ‫מיליאן‪ְ .‬‬ ‫ִ ְָ‬ ‫‪Ł‬טייגער ָהא‪à‬‬ ‫רייכער ְ ֵ ֶ‬ ‫געווא‪õ‬ינט צ‪ֵ ä‬מיין ֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶ‬ ‫‪łà‬מחה א‪ä‬ן‬ ‫ווערן ְ ִ ְ ָ‬‫‪ï‬נים‪ְ ֶ ,‬‬ ‫‪Ł‬מייכל א‪õ‬יפן ָ ִ‬ ‫ְ ֵ ְ‬ ‫‪ł‬מחה"‪.‬‬ ‫מ‪õ‬רא'דיגע ִ ְ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַאזא ָ ִ ֶ‬ ‫ִאי‪ְ ִ ü‬‬ ‫קיינמאל‬‫צ‪ä‬ק‪ä‬קער‪ֶ .‬מען ֶקען ֵ ְ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫אלע‬ ‫ג‪ä‬טמ‪ä‬טיג ַ ֶ‬‫ְ ִ‬ ‫מס‪à‬יר ֶדער‬ ‫ח‪ç‬ים ַ ְ ִ‬ ‫ִמיט ֶדעם ִאיז ֶדער ָ ֵ‬ ‫חפץ ַ ִ‬ ‫זאכן ֶמען‬ ‫ג‪ä‬טע ַ ְ‬ ‫וואספארא ֶ‬ ‫וויסן ָ ְ ַ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫א‪ä‬נז‬ ‫מ‪ô‬נה ָוואס ְ‬ ‫ח‪Ł‬יב‪ä‬ת א‪ä‬ן ֶדער ַ ָ ָ‬ ‫ֲִ‬ ‫יענעם ֶווען ֶמען ָהאט ַא‬ ‫‪õï‬על'ט ַפאר ֶ ֶ‬ ‫ְֵ‬ ‫איינזאמלען ָנא‪ü‬‬ ‫הא‪à‬ן צ‪ֵ ä‬זיין ַא ִאיד‪ ,‬א‪ä‬ן ֵ ְ ַ ְ ֶ‬ ‫ָ ְ‬ ‫חסד ָוואס‬ ‫‪ï‬נים‪ָ ,‬דאס ִאיז ֶ ֶ‬ ‫א‪õ‬יפן ָ ִ‬ ‫ְ‬ ‫‪Ł‬מייכל‬ ‫ְ ֵ ְ‬ ‫ט‪õ‬בים‪ָ ,‬נא‪ַ ü‬א‬ ‫ִ‬ ‫‪ä‬מע‪ł‬ים‬ ‫מצ‪õ‬ת ַ ֲ ִ‬ ‫א‪ä‬ן ָנא‪ְ ִ ü‬‬ ‫אנדעם ָוואס ֶמען ָזאל ִזי‪ü‬‬ ‫מ'קען ט‪ä‬ן ָ ְ ֶ‬ ‫ְ ֶ‬ ‫אד‪ä‬ר‪ü‬‬ ‫סגיא ַ ְ‬ ‫‪á‬מרא ִאין ָנא‪ַ ü‬א ֻ ְ ָ‬ ‫‪à‬לאט ְ ָ ָ‬ ‫ְַ‬ ‫‪Ł‬מייכל ֶקען ֶמען‬ ‫אנ‪Ł‬טרענגען‪ ,‬א‪ä‬ן ִמיט ַא ְ ֵ ְ‬ ‫ָ ְ ְ ְ ֶ ְֶ‬ ‫ריכטיג‬ ‫וועלן ִ ְ ִ‬ ‫לערנען‪ ,‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ִ à‬מיר ֶ ְ‬ ‫ֶ ְֶ‬ ‫חלילה‬ ‫צ‪ä‬ק‪ä‬נפט‪ .‬א‪ä‬ן ָ ִ ָ‬ ‫ְְ‬ ‫יענעמ'ס‬ ‫ט‪õ‬י‪Ł‬ן ֶ ֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫יעצט ִאיז ֶדער ֵצייט צ‪ä‬‬ ‫פאר‪Ł‬טיין ַאז ֶ ְ‬ ‫ַ ְ ְ ֵ‬ ‫דרייט ִזי‪ַ ü‬אר‪ä‬ם‬ ‫פארקערט ֶווען ֶמען ְ ֵ‬ ‫ַ ְֶ ְ‬ ‫וועלן ִמיר‬‫מצו‪õ‬ת ֶ ְ‬ ‫איינזאמלען ָנא‪ ü‬א‪ä‬ן ָנא‪ְ ִ ü‬‬ ‫ֵ ְַ ְ ֶ‬ ‫גע‪Ł‬טאלט‪,‬‬ ‫ז‪õ‬יערע ֶ ְ ַ ְ‬ ‫פאר‪à‬יטערט א‪ä‬ן ִמיט ַא ֶ ֶ‬ ‫ַ ְ ִ ֶ ְ‬ ‫ז‪ä‬כן ָנאר צ‪ä‬‬ ‫וועלן ְ‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ְ‬ ‫פריילי‪ְ ü‬‬‫ֵזיין ַאז‪õ‬י ְ ֵ ִ‬ ‫ז‪õ‬יער א‪ä‬ן ֶעס‬ ‫איינקלאנג פ‪ä‬ן ֶ‬ ‫גי‪à‬ט ָדאס ַאן ֵ ְ ְ ַ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫מע‪ł‬ים‬ ‫מצ‪õ‬ת א‪ä‬ן ַ ֲ ִ‬ ‫גאנצע ֵצייט ִ ְ‬ ‫ט‪ä‬ן ַא ַ ְ ֶ‬ ‫אנדערע ִאין‬ ‫מענט‪ Ł‬א‪ä‬ן ַ ְ ֶ ֶ‬ ‫אריין ֶדער ֶ ְ ְ‬ ‫לייגט ַ ֵ‬‫ֵ ְ‬ ‫‪Ł‬ווער‪ֶ ,‬ווען ֶעס‬ ‫אפ‪ֶ äê‬ווען ֶעס ֵגייט ְ ֶ‬ ‫ט‪õ‬בים‪ִ ֲ ,‬‬‫ִ‬ ‫גייסטער‪.‬‬ ‫ג‪ä‬טע ֵ ְ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַא ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫צייטן‬ ‫‪à‬אקוועם‪ָ ,‬אט ִאין ִדי ֵ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ְ ֶ‬ ‫ִאיז ִ ְ‬ ‫צדקה‬ ‫מצות ְ ָ ָ‬‫ַאז‪õ‬י א‪õ‬י‪ֶ ü‬זען ִמיר ֵ‪à‬יי ֶדער ִ ְ ַ‬ ‫‪ł‬מחה ַאז‬ ‫מ‪õ‬ר'דיגע ִ ְ ָ‬‫‪ïŁ‬ירן ַא ְ ִ ֶ‬ ‫דארף ֶמען ְ ִ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫גע'‪ï‬סק'נט ִאין שו"ע )הל' צדקה‬ ‫ווערט ֶ ַ ְ ְ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫מקיים‬‫ז‪õ‬כה צ‪ֵ ä‬זיין ַא ִאיד א‪ä‬ן צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫ֶמען ִאיז ֶ‬ ‫‪ï‬נים‬ ‫‪à‬סבר ָ ִ‬ ‫צדקה ְ ֵ ֶ‬ ‫ל‪ô‬ן ְ ָ ָ‬‫צרי‪ֵ ִ ü‬‬ ‫סימן רמט ס"ג( " ָ ִ‬ ‫מצוה‪ָ ,‬וואס ָדאס ִאיז ָדא‪ֶ ü‬דער‬ ‫ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫העני‬ ‫‪ä‬מתא‪õ‬נן ִעם ֶ ָ ִ‬ ‫לבב ִ ְ ֵ‬ ‫‪ä‬בט‪ä‬ב ֵ ָ‬ ‫‪łà‬מחה ְ‬ ‫ָיפ‪õ‬ת ְ ִ ְ ָ‬ ‫ט‪ä‬הן‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ ,‬צ‪ְ ä‬‬ ‫פארן ַ ֶ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה ַ ְ‬ ‫גרעסטע ִ ְ ָ‬‫ְֶ ְ ֶ‬ ‫ואם ְ ָ ָ‬ ‫נתנ‪ã‬‬ ‫תנח‪ä‬מין‪ִ ְ ,‬‬ ‫‪â‬ברי ַ ְ ִ‬ ‫‪ä‬מד‪à‬ר ל‪ֵ ְ ִ õ‬‬ ‫‪à‬צער‪ֵ ַ ְ õ‬‬ ‫ְֲַ‬ ‫א‪ä‬נז‬ ‫מאכט ְ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן ָדאס ַ ְ‬ ‫ָנא‪ ü‬א‪ä‬ן ָנא‪ְ ִ ü‬‬ ‫צדקה‬ ‫הפסיד ְזכ‪ä‬ת‪ָ ָ ְ "õ‬‬ ‫ז‪õ‬עפ‪õ‬ת ְ ָורע‪õ‬ת ִ ְ ִ‬ ‫‪à‬פנים ֲ‬ ‫ְ ִָ‬ ‫מקיים ֵזיין‬ ‫קענען ְ ַ ֵ‬ ‫פריילי‪ ü‬צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫גליקלי‪ ü‬א‪ä‬ן ְ ֵ ִ‬ ‫ְִ ְ ִ‬ ‫‪Ł‬מייכל‪ ,‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪à‬‬ ‫גע‪à‬ן ִמיט ַא ְ ֵ ְ‬ ‫דארף ֶמען ֶ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫ה‪õà‬רא‪.‬‬ ‫ֶדער ִצ‪ää‬י ַ ֵ‬ ‫ארימאן ִמיט ַא‬ ‫צדקה ַפאר ַאן ָ ִ ַ‬ ‫גי‪à‬ט ְ ָ ָ‬ ‫ֶמען ִ ְ‬ ‫פארדינט‬ ‫ני‪Ł‬ט ָנאר ָוואס ֶמען ַ ְ ִ ְ‬ ‫‪ï‬נים‪ְ ִ ,‬‬ ‫ז‪õ‬יערע ָ ִ‬ ‫ֶֶ‬ ‫‪‬נים‬ ‫‪‬נים ֶאל ָ ִ‬ ‫‪‬ים ָ ִ‬ ‫ִַַ‬ ‫'פארלירט‬ ‫‪ł‬כר‪ָ ,‬נאר ֶמען ַ ְ ִ ְ‬ ‫דערפ‪ä‬ן ֵקיין ְ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫‪Łà‬עת‬ ‫‪łà‬מחה ִ ְ ַ‬ ‫א‪õ‬יסער ֶדער ִ ְ ַ‬ ‫ענין פ‪ä‬ן ֵזיין ְ ִ ְ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫מצוה' ז‬ ‫ֶדער ְזכ‪ä‬ת פ‪ä‬ן ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫מק‪ç‬ם ַא ִ ְ ָ‬ ‫ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫או‪ ‬ס'פעלט דער עיקר דער שמחה של מצוה?!" אזוי האט דער חפ‪ ‬חיי‪ ‬דאס איבער‬ ‫גע'חזר'ט אסא‪ ‬מאל מיט הייסע טרער‪.‬‬ ‫ז‪ .‬עס שטייט אי‪ ‬גמרא )בבא בתרא ט‪ (:‬אז איינער וואס גיבט צדקה פאר א‪ ‬ארימא‪ ‬ווערט‬ ‫געבענטש מיט זעקס ברכות‪ ,‬אבער "והמפייסו בדברי‪ ‬מתבר‪ ‬בי"א" ווע‪ ‬מע‪ ‬גיבט א‬ ‫שמייכל פאר‪ ‬ארימא‪ ‬מיט א גוט ווארט באקומט מע‪ ‬אסא‪ ‬מער ברכות‪.‬‬ ‫פרשת כי תבוא ‪ ‬לב שומע‬ ‫טז‬ ‫)בעל התניא‬ ‫חסידי‪Ł‬ע ְ ָ ִ‬ ‫ספרים‬ ‫חר‪à‬נ‪õ‬ת‪ִ .‬די ֲ ִ ִ ֶ‬ ‫ְֻ ָ‬ ‫מ‪Ł‬נה )אבות א‬ ‫ערקלערט ִדי ִ ְ ָ‬ ‫רמ‪"à‬ם ֶ ְ ְ ֶ ְ‬ ‫ַ ְַ‬ ‫ֶדער‬ ‫איגרת הקודש פי"א‪ ,‬פרי הארץ פר' מטות מסעי(‬ ‫‪ï‬נים ָיפ‪õ‬ת‪,‬‬ ‫‪à‬סבר ָ ִ‬ ‫אדם ְ ֵ ֶ‬‫‪ä‬מק‪à‬ל ָ‪é‬ל ָ ָ‬ ‫טו( ְ ַ ֵ‬ ‫זרה א‪ä‬ן‬ ‫עב‪õ‬דה ָָ‬‫עצב‪ä‬ת ִאיז ֲ ָ‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ן ַאז ַ ְ‬ ‫ְֵ ְ‬ ‫‪ï‬נים‪.‬‬ ‫לעכטיגע ָ ִ‬ ‫צ‪õ‬הל‪õ‬ת" ִמיט ַא ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫ֲ‬ ‫"‪à‬פנים‬ ‫ְ ִָ‬ ‫אינעם‬ ‫מר‪ë‬ז ִ ֶ‬‫‪é‬פירה ִאין השי"ת‪ ,‬א‪ä‬ן ֶעס ִאיז ְ ֻ ָ‬ ‫ְִ ָ‬ ‫מענט‪Ł‬‬ ‫לערנען ַאז ַא ֶ ְ ְ‬ ‫א‪ä‬נז צ‪ֶ ְ ֶ ä‬‬ ‫ק‪ä‬מט ְ‬ ‫ָדאס ְ‬ ‫עצב‪ä‬ת‬‫ווארט ַ ְ‬ ‫‪Ł‬ר‪ Ł‬פ‪ä‬ן ֶדער ָ ְ‬ ‫ווארט‪ֶ ,‬דער ֶֹ‬‫ָ ְ‬ ‫‪Ł‬מייכל‬ ‫איי‪à‬יג ַאר‪ä‬ם ֵגיין ִמיט ַא ְ ֵ ְ‬ ‫דארף ֵ ִ‬‫ַ ְ‬ ‫זרה‪.‬‬ ‫עב‪õ‬דה ָ ָ‬ ‫‪à‬אדייט ֲ ָ‬ ‫עצב ָוואס ָדאס ַ ֵ‬ ‫ִאיז ֶ ֵ‬ ‫‪à‬אגריסן‬ ‫יעדעם ֵ‪Ł‬יין ַ ְ ִ ְ‬ ‫‪ï‬נים א‪ä‬ן ֶ ֶ‬ ‫א‪õ‬יף ֵזיין ָ ִ‬ ‫‪ł‬מחה‪.‬‬ ‫ִמיט ַא ִ ְ ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫קארלינ'ער ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫‪Ł‬למה ַ ְ ִ ֶ‬ ‫הרה"ק ר' ְ ֹ ֹ‬ ‫פארהאנען ַא‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ְ ַ ֶ‬ ‫ַאז ֶעס ִאיז ִ ְ‬ ‫מאכן‬ ‫אפט ָמאל ַ ְ‬ ‫אפ‪ֶ äê‬עס ֶקען ִזי‪ְ ָ ü‬‬ ‫ֲִ‬ ‫א‪à‬ער ֶווען ֶמען ִאיז‬‫‪łà‬מחה‪ֶ ָ ,‬‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן ֵזיין ְ ִ ְ ָ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫‪Ł‬מייכל‬ ‫א‪à‬ער פ‪ä‬ן ְ ֵ ְ‬ ‫צייטן‪ֶ ָ ,‬‬ ‫‪Ł‬ווערע ֵ ְ‬ ‫ְֶ ֶ‬ ‫מצו‪õ‬ת‪,‬‬ ‫אלע ִ ְ‬ ‫צ‪ä‬ק‪ä‬מען צ‪ֶ ַ ä‬‬‫ֶ‬ ‫‪łà‬מחה ֶקען ֶמען‬ ‫ְ ִ ְָ‬ ‫פארגעסן‪ַ ,‬אר‪ä‬ם‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ְ ֶ ְ‬‫קיינמאל ִ ְ‬ ‫ָטאר ֶמען ֵ ְ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ִא‪äí‬ר‪,‬‬ ‫עצב‪ä‬ת ִ ְ‬ ‫ַאז‪õ‬י א‪õ‬י‪ִ ü‬איז ַ ְ‬ ‫געזיכט ִאיז ֶדער‬ ‫פרייליכער ֶ ִ ְ‬ ‫ֵגיין ִמיט ַא ְ ֵ ִ ֶ‬ ‫צ‪ä‬ק‪ä‬מען צ‪ä‬‬ ‫ֶ‬ ‫עצב‪ä‬ת ֶקען ֶמען‬ ‫א‪à‬ער ִמיט ַ ְ‬ ‫ֶָ‬ ‫מיטל ִזי‪ַ ü‬אר‪õ‬יס צ‪ֶ ä‬זען‬‫הייל‪ä‬נגס ִ ְ‬ ‫‪à‬עסטע ֵ ְ ְ‬ ‫ֶ ְֶ‬ ‫עבר‪õ‬ת‪ .‬ט‬ ‫אלע ֲ ֵ‬‫ֶַ‬ ‫ליידן‪.‬‬ ‫‪Ł‬ווערע ֵ‪ï‬יין א‪ä‬ן ֵ ְ‬ ‫אלע ְ ֶ ֶ‬‫פ‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט‪ַ ,‬אז ִדי‬ ‫י‪ł‬ראל )פר' ראה( ְ ֵ ְ‬ ‫ֶדער ִ ְ ַ‬ ‫י‪ł‬מח ִ ְ ָ ֵ‬ ‫‪‬מחה‬ ‫‪‬בה ט‪‬ן ִמיט ִ ְ ָ‬ ‫ְ ָ‬ ‫מח" ִאיז‬‫היית ַא‪ַ ֵ łָ ü‬‬ ‫ווערטער פ‪ä‬ן "ְו ָ ִ ָ‬‫ֶ ְ ֶ‬ ‫‪äŁô‬בה‬ ‫האלטן ִאין ִדי ֶטעג פ‪ä‬ן ְ ָ‬ ‫ֶווען ִמיר ַ ְ ְ‬ ‫מיינט‬ ‫פאלט‪ָ ,Ł‬דאס ֵ ְ‬ ‫‪Ł‬וא – ַ ְ ְ‬ ‫רא‪Ł‬י ֵ‪ô‬ב‪õ‬ת ָ ְ‬ ‫ָ ֵ‬ ‫"‪äŁô‬בה" ִאיז ַא‬ ‫וויסן ַאז ְ ָ‬ ‫דארף ֶמען ִ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫‪à‬עסער‬ ‫‪ł‬מחה‪ִ ,‬איז ֶ ֶ‬‫פאלט‪Ł‬ע ִ ְ ָ‬‫אפ‪ַ äê‬א ַ ְ ְ ֶ‬ ‫ַאז ֲ ִ‬ ‫‪Ł‬ח‪õ‬רה‪ .‬ח‬ ‫מרה ְ ָ‬ ‫עצב‪ä‬ת א‪ä‬ן ָ ָ‬ ‫ִווי ַ ְ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין‬ ‫ה‪õô‬רה ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫ע‪ł‬ה ִמן ַ ָ‬ ‫מצות ֲ ֵ‬ ‫ִ ְַ‬ ‫אלקי‪) "ý‬דברים ד ל(‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫ו‪Ł‬ב‪ַ ô‬עד ה' ֱ ֶֹ‬‫ָ‪ï‬ס‪ä‬ק "ְ ַ ְ ָ‬ ‫מח‪ç‬ב‬ ‫ע‪ł‬ה ִאיז ֶמען ְ ֻ ָ‬‫מצות ֲ ֵ‬‫יעדע ִ ְ ַ‬‫‪äï‬נקט ִווי ֶ ֶ‬ ‫ְְ‬ ‫זרה‬ ‫עב‪‬דה ָ ָ‬ ‫עצב‪‬ת ִאיז ֲ ָ‬ ‫ְַ‬ ‫‪äŁô‬בה‬ ‫דארף ֶמען א‪õ‬י‪ָ ְ ü‬‬ ‫‪łà‬מחה‪ְ ַ ,‬‬ ‫צ‪ ä‬ט‪ä‬ן ְ ִ ְ ָ‬ ‫'עצב‪ä‬ת'‪,‬‬ ‫‪ł‬מחה ִאיז ַ ְ‬ ‫ֶדער ַ ְ ֶ ְ ֶ‬ ‫פארקערטער פ‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫ענין פ‪ä‬ן‬ ‫או‪â‬אי ִאיז ָדא ַא ִ ְ ַ‬‫‪łà‬מחה‪ַ ַ ַ  ,‬‬ ‫ט‪ä‬ן ְ ִ ְ ָ‬ ‫ליידער ָנאר‬ ‫‪à‬רענגט ֵ ֶ‬ ‫ָוואס ָדאס ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ח‪ .‬אי‪ ‬האב געהערט אמאל פו‪ ‬א חשובע 'בעל תשובה' וואס האט געוואוינט דא אי‪ ‬לאנדא‪,‬‬ ‫ער איז נעבע‪ ‬אויפגעוואקס‪ ‬אלס א גוי‪ ,‬או‪ ‬זיי‪ ‬אטמאספער איז אייביג געווע‪ ‬פארביטערט‬ ‫או‪ ‬אנגעצויג‪ ,‬ער איז אריבער א שווערע תקופה וואס ער איז אריי‪ ‬אי‪ ‬א ביטערע דיפרעשעי"‪,‬‬ ‫איינמאל איז ער געווע‪ ‬אי‪ ‬א קרעטשמער אי‪ ‬געזעצע‪ ‬אוי‪ ‬איי‪ ‬פלא‪ ‬פאר לאנגע שעה'‪‬‬ ‫או‪ ‬גארנישט געטו‪ ,‬ער איז געווע‪ ‬שטארק פארביטערט או‪ ‬אומצופריד‪ ‬מיט זיי‪ ‬מצב‪ ,‬ער‬ ‫האט נישט געהאט קיי‪ ‬שו‪ ‬חשק ווייטער אנצוגיי‪ ‬אי‪ ‬זיי‪ ‬לעב‪ ,‬ווע‪ ‬פלוצלינג איז ארוי‪‬‬ ‫געשפרינגע‪ ‬אויפ‪ ‬טיש עפעס א קליינע שפילצייג "א קלאו"‪ – ‬א לאכעדיגע אויסקוק"‪ ,‬או‪‬‬ ‫ער האט זי‪ ‬גענומע‪ ‬אזוי שטארק צו לאכ‪ ‬פו‪ ‬דע‪ ,‬ביז ער האט ארויס געגעב‪ ‬זיי‪ ‬גאנצע‬ ‫אנגעצויגענקייט פו‪ ‬זי‪ ,‬ער איז ארויסגעקראכ‪ ‬פו‪ ‬זיי‪ ‬מצב‪ ,‬או‪ ‬ער האט אנגעהויב‪ ‬מיט א‬ ‫פרישקייט זוכ‪ ‬א "פלא‪ "‬פאר א נייע לעב‪ ,‬ביז ער איז געוואר‪ ‬א פולקאמע בעל תשובה‪.‬‬ ‫ט‪ .‬ר' שלמה קארלינער זי"ע האט געזאגט אז ער וואלט ליבערשט גערעדט מיט א מגוש‪'‬דיגע‬ ‫בעל תאוה‪ ,‬ווי איינער וואס איז מרה שחורה'דיג‪ ,‬אוי‪ ‬ווערט געברענגט אז ער האט זייער‬ ‫מקפיד געווע‪ ‬נישט אנצוכאפ‪ ‬א בגד פו‪ ‬איינער וואס מרה שחורה'דיג‪.‬‬ ‫יז‬ ‫לב שומע ‪ ‬עבדו את ה' בשמחה‬ ‫איי‪à‬יג‬ ‫דארף ֵ ִ‬ ‫מענט‪ְ ַ Ł‬‬ ‫ני‪Ł‬ט ַאז ַא ֶ ְ ְ‬ ‫מיינט ִ ְ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫עביר‪õ‬ת‪,‬‬ ‫צ‪àä‬ראכן ַאז ֶמען ָהאט ֶגעט‪ä‬ן ֲ ֵ‬ ‫ֵזיין ְ ָ ְ‬ ‫זיינע‬ ‫אריינטראכטן ִטיף א‪õ‬יף ֵ ֶ‬ ‫ק‪ä‬קן א‪ä‬ן ַ ֵ ְ ְ ַ ְ ְ‬ ‫ְ‬ ‫עביר‪õ‬ת‬ ‫אלע ֲ ֵ‬ ‫געפילן א‪õ‬יף ַ ֶ‬ ‫חרטה ֶ ִ ְ‬ ‫הא‪à‬ן ֲ ָ ָ‬ ‫א‪ä‬ן ָ ְ‬ ‫צ‪àä‬רענגן צ‪ä‬‬ ‫ח‪æ‬אים‪ֵ ,‬ווייל ָדאס ֶוועט ִאים ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ִַָ‬ ‫א‪à‬ער ֶמען‬ ‫געפאלן‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ד‪ä‬ר‪ְ ַ ֶ ü‬‬ ‫ָוואס ֶמען ִאיז ְ‬ ‫דינען‬ ‫קענען ִ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ֶ‬ ‫עצב‪ä‬ת א‪ä‬ן ֶער ֶוועט ִ ְ‬ ‫ְַ‬ ‫עצב‪ä‬ת‪ִ .‬ווי ֶדער‬ ‫פאלן ִאין ַ ְ‬‫אריין ַ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ֵ‬ ‫ָטאר ִ ְ‬ ‫ס'דארף צ‪ֵ ä‬זיין‪ָ ,‬נאר‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ִווי ְ ַ ְ‬ ‫ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫זאגט ַאז ָדאס ִאיז ֶדער ֶוועג פ‪ä‬ן‬ ‫י‪õ‬נה ָ ְ‬ ‫ר‪à‬נ‪ָ ä‬‬ ‫ֵַ‬ ‫מאכן ַא‬‫דארף ֶער ַ ְ‬ ‫פ‪ä‬ן ֵצייט צ‪ֵ ä‬צייט ַ ְ‬ ‫חרטה‬ ‫אמת'ע ֲ ָ ָ‬ ‫דערגרייכן ַאן ֱ ֶ ֶ‬ ‫‪äŁô‬בה‪ ,‬צ‪ְ ֵ ְ ְ ֶ ä‬‬ ‫ְ ָ‬ ‫ח‪õàŁ‬ן‬‫]א‪à‬ער ַא ֶ ְ‬ ‫הת‪õà‬ננ‪ä‬ת ָ ֶ‬‫‪Ł‬טארקער ִ ְ ְ‬ ‫ְ ַ ְֶ‬ ‫מענט‪Ł‬‬ ‫רייכער ֶ ְ ְ‬ ‫‪äï‬נקט ִווי ַא ֵ ֶ‬ ‫הארץ‪ְ ְ ,‬‬ ‫ִטיף ִאין ַ ְ‬ ‫דארף‬ ‫מע‪ł‬ים‪ְ ַ ,‬‬ ‫זיינע ַ ֲ ִ‬ ‫ק‪ä‬קן ֵ ֶ‬‫אד‪ä‬ר‪ְ ü‬‬‫ה‪ì‬פ‪ Ł‬א‪ä‬ן ַ ְ‬ ‫ֶֶַ‬ ‫געלט ִאין ַא‬ ‫אריינגעלייגט ֵזיין ֶ ְ‬ ‫ָוואס ָהאט ַ ֵ ְ ֶ ֵ ְ‬ ‫טיפער א‪ä‬ן‬ ‫מאכן‪ָ ,‬נאר ֶדער ִ ֶ‬ ‫איי‪à‬יג ַ ְ‬‫ֶמען ֵ ִ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם‬ ‫ְ‬ ‫אינוועסמענ"ט א‪ä‬ן‬ ‫נארי‪Ł‬ע ִ ְ ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫ַ ִ ֶ‬ ‫פעלט ָנאר א‪õ‬יס פ‪ä‬ן‬ ‫מח‪Ł‬ב‪õ‬ת ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬טארקער ַ ֲ ָ‬ ‫ְ ַ ְֶ‬ ‫דארף ַא‬ ‫פארמעגן‪ַ ,‬אז‪õ‬י ַ ְ‬ ‫דערלייגט ֵזיין ַ ְ ֶ ְ‬ ‫ֶ ְ ֵ ְ‬ ‫ֵצייט צ‪ֵ ä‬צייט[‪.‬‬ ‫נארי‪ַ Ł‬אז ֶער ָהאט‬ ‫‪ïŁ‬ירן ַ ִ‬ ‫מענט‪ִ Ł‬זי‪ְ ִ ְ ü‬‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫חסידי‪Ł‬ע‬ ‫א‪à‬ער ֶדער ֲ ִ ִ ֶ‬ ‫עבירה‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ֶגעט‪ä‬ן ַאן ֲ ֵ ָ‬ ‫‪Ł‬טעלט ֶעס צ‪ ,ä‬צ‪ֶ ä‬דער‬ ‫ר‪à‬י זי"ע ְ ֶ ְ‬ ‫ִאין ֶדער ַ ִ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫‪à‬כלל ִ ְ‬ ‫א‪ä‬נז ַאז ֶעס ִאיז ִ ְ ַ‬ ‫לערנען ְ‬ ‫ספרים ֶ ְ ֶ‬ ‫ְ ִָ‬ ‫כאט‪Ł‬‬ ‫עמלק‪ָ ,‬וואס ָ ְ‬ ‫זכירת ֲ ָ ֵ‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן ְ ִ ַ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫דארף‬ ‫‪ł‬מחה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען ַ ְ‬ ‫ס‪ô‬ירה ִמיט ִ ְ ָ‬ ‫ֵקיין ְ ִ ָ‬ ‫‪Ł‬טענדיג ָדא ֶדער ִח‪äç‬ב פ‪ä‬ן‬ ‫עס ִאיז ְ ֶ ְ ִ‬ ‫‪à‬יידע‪ֵ ,‬סיי‬‫הארץ ַפאר ֵ ֶ‬ ‫‪ï‬לאץ א‪ä‬ן ַ ְ‬ ‫הא‪à‬ן ְ ַ‬‫ָ ְ‬ ‫איי‪à‬יג‬ ‫דארף ֶעס ֵ ִ‬ ‫עמלק‪ִ ,‬אין ֶמען ַ ְ‬‫אויסרייסן ֲ ָ ֵ‬ ‫ֹ ְֵ ְ‬ ‫‪ł‬מחה ַאז‬‫געפילן‪ ,‬א‪ä‬ן ֵסיי ַפאר ִ ְ ָ‬ ‫חרטה ֶ ִ ְ‬ ‫ַפאר ֲ ָ ָ‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ה‬ ‫ליינען ִמיר ֶדער ָ ָ ָ‬ ‫טראצדעם ֵ ֶ‬ ‫מק‪ç‬ם ֵזיין‪ֶ ְ ָ ְ ,‬‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫‪äŁô‬בה ט‪ä‬ן‪ֶ ,‬עס‬ ‫זכ‪ç‬ה צ‪ָ ְ ä‬‬ ‫ֶמען ָהאט ֶדער ְ ִ ָ‬ ‫איינמאל ַא ָיאר‪.‬‬ ‫עמלק ָנאר ֵ ְ ָ‬ ‫פ‪ä‬ן ֲ ָ ֵ‬ ‫‪łô‬מח‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )ירמיהו לא יב( ָאז ִ ְ ַ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט ַאז‬ ‫‪â‬ר‪õŁ‬ת( ְ ֵ ְ‬ ‫חתם ס‪ֵ õ‬פר ָ ְ ַ ְ‬ ‫)אנפאנג ְ ָ‬ ‫ֶדער ֲ ַ‬ ‫י‪łfi‬כר‬ ‫‪à‬ני ִ ָ ָ‬ ‫טייט‪Ł‬ט ֶדער ְ ֵ‬ ‫‪à‬מח‪õ‬ל ַ ְ ְ ְ‬ ‫‪à‬ת‪ä‬לה ְ ָ‬‫ְ ָ‬ ‫‪łà‬מחה‪,‬‬ ‫דארף ֶמען ֵזיין ְ ִ ְ ָ‬ ‫ה‪‬נה ַ ְ‬‫ֹרא‪ָ ָ ַ Ł‬‬ ‫‪ï‬נים ָיפ‪õ‬ת ַאז ָדאס ֵגייט ַאר‪õ‬יף‬ ‫א‪ä‬ן ֶדער ָ ִ‬ ‫אינעם ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )תהלים יד ז(‬ ‫מר‪ë‬ז ִ ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ֶעס ִאיז ְ ֻ ָ‬ ‫‪à‬ת‪ä‬לה ִאיז ָדא‪ü‬‬ ‫חד‪ֱ Ł‬אל‪ä‬ל‪ָ – ,‬וואס ְ ָ‬ ‫א‪õ‬יף ֶֹ‬ ‫‪äŁô‬בה‬ ‫ט‪ä‬הן ְ ָ‬ ‫ְ‪äŁà‬ב ה' ְ‪Ł‬ב‪ä‬ת ַע‪ֶ õë‬ווען ִמיר ְ‬ ‫דארף‬ ‫‪äŁô‬בה ַ ְ‬ ‫ט‪ä‬ען ְ ָ‬ ‫מ‪å‬ל ֱאל‪ä‬ל ‪ֶ ‬ווען ִמיר ֶ‬ ‫ַָ‬ ‫‪łà‬מחה‪ .‬י‬ ‫ֶעס ֵזיין ְ ִ ְ ָ‬ ‫ריכטיגן ֶוועג‪,‬‬ ‫א‪õ‬יפן ִ ְ ִ ְ‬ ‫ְ‬ ‫צ‪ä‬ריק‬ ‫קערן ִזי‪ִ ü‬‬‫א‪ä‬ן ֶמען ֶ ְ‬ ‫דארף ֶמען ֵזיין‬ ‫י‪ł‬ראל ַ ְ‬‫י‪ł‬מח ִ ְ ָ ֵ‬‫יעקב ִ ְ ַ‬ ‫יגל ַ ֲ ֹ‬ ‫ֵָ‬ ‫‪łà‬מחה‪.‬‬ ‫פריילי‪ ü‬א‪ä‬ן ֶעס ט‪ä‬ן ְ ִ ְ ָ‬ ‫ְֵ ִ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬ ‫‪à‬רענגט ֶ‬ ‫רביה"ק ִ ַ ְ ָ‬ ‫מסאטמאר זי"ע ְ ֶ ְ ְ‬ ‫מ‪àäê‬לין זי"ע )דברי יואל‬‫ח‪õ‬זה ִ ְ ִ‬‫ֶ‬ ‫ס‪õ‬פר ְ ָ‬ ‫)‪â‬ר‪õŁ‬ת‬ ‫חתם ֵ‬ ‫ַאז‪õ‬י א‪õ‬י‪ְ ֵ ְ ü‬‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט ֶדער ֲ ַ‬ ‫‪Ł‬טייט‬‫פרשת צו ד"ה והנה כתבו( ַאז ָדאס ָוואס ְ ֵ‬ ‫כז אלול דף שנו( א‪õ‬יף ִדי ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )תהלים פט‬ ‫תמיד‬ ‫נג‪â‬י ָ ִ‬ ‫וח‪æ‬אתי ֶ ְ ִ‬ ‫ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )תהלים נא ה( ְ ַ ָ ִ‬ ‫י‪ .‬דער פני‪ ‬יפות )סו‪ ‬פרשת אחרי( לייגט צו נא‪ ‬א ווארט‪ ,‬א שיינע פשט אוי‪ ‬דער פסוק )ירמיהו‬ ‫נ כ( "בימי‪ ‬הה‪ ‬ובעת ההיא נא‪ ‬יהוה יבקש את עו‪ ‬ישראל ואיננו" אי‪ ‬די טעג פו‪ ‬אלול‬ ‫– תשרי זענע‪ ‬אנגעפילטע טעג או‪ ‬מע‪ ‬קע‪ ‬אסא‪ ‬קונה זיי‪ ‬אי‪ ‬די קורצע תקופה‪ ,‬או‪ ‬עס‬ ‫איז מרומז אינע‪ ‬פסוק בימי‪" ‬הה‪ "‬איז בגימטריא ‪ 50‬וואס דאס איז דער פופציג טעג פו‪‬‬ ‫ר"ח אלול ביז הושענא רבא‪ ,‬ובעת "ההיא" איז בגימטריא ‪ 21‬וואס דאס זענע‪ ‬די איי‪ ‬או‪‬‬ ‫צוואנציג טעג פו‪ ‬ראש השנה ביז הושענא רבה‪ ,‬אי‪ ‬די טעג דאר‪ ‬מע‪ ‬תשובה טו‪" ‬יבוקש‬ ‫עו‪ ‬ישראל ואיננו"‪.‬‬ ‫פרשת כי תבוא ‪ ‬לב שומע‬ ‫יח‬ ‫לאמיר‬‫יעצט ס‪õ‬ף ָיאר‪ִ ָ ,‬‬ ‫ֶווען ִמיר ַ ְ ְ‬ ‫האלטן ֶ ְ‬ ‫‪Ł‬מ‪ְ ý‬י ִגיל‪ä‬ן ָ‪é‬ל ַה‪õç‬ם" ָוואס ִמיר ָ ְ‬ ‫זאגן‬ ‫יז( " ְ‪ְ ִ à‬‬ ‫נייעם ָיאר‪ ,‬צ‪ä‬‬ ‫פאר'ן ֵ ֶ‬ ‫מק‪à‬ל ֵזיין ַ ְ‬‫ִזי‪ֵ ַ ְ ü‬‬ ‫‪à‬כ‪ç‬ה –‬ ‫רא‪Ł‬י ֵ‪ô‬ב‪õ‬ת ְ ִ ָ‬ ‫‪õŁ‬פר‪ִ ,‬איז ָ ֵ‬‫‪ô‬קיעת ָ‬‫ָנא‪ַ ִ ְ ü‬‬ ‫‪ł‬מחה א‪ä‬ן ִזי‪ü‬‬ ‫דינען השי"ת ִמיט ֶמער ִ ְ ָ‬ ‫ִ ֶ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ü‬‬ ‫‪äŁô‬בה ִאיז ְ‬‫אמת'ע ְ ָ‬ ‫געוויין‪ֶ ,‬דער ֱ ֶ ֶ‬‫ַא ֶ ֵ‬ ‫עז צ‪ ä‬ט‪ä‬ן‬ ‫‪ä‬ביתר ֹ‬ ‫‪ł‬את ְ ֶ ֶ‬ ‫‪à‬יתר ְ ֵ‬‫מח‪å‬ק ֵזיין ְ ֶ ֶ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫‪â‬בק‪ä‬ת‬‫פרייען א‪õ‬יף ְ ֵ‬ ‫‪Łà‬מ‪ִ ְ ý‬יגיל‪ä‬ן – ִזי‪ֶ ֵ ְ ü‬‬ ‫ְ ִ ְ‬ ‫מצוה‪,‬‬‫‪ł‬מחה ֶ‪Ł‬ל ִ ְ ָ‬ ‫ה‪‬ם ִמיט ַא ִ ְ ָ‬ ‫ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫לייגט צ‪ֶ ִ ְ ַ ֶ ä‬‬ ‫השי"ת‪ ,‬א‪ä‬ן ֶער ֵ ְ‬ ‫ג‪ä‬טע‬‫אלע ֶ‬ ‫ז‪õ‬כה ֵזיין צ‪ֶ ַ ä‬‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ְ‬ ‫‪õá‬רם א‪õ‬יף‬ ‫‪ł‬מחה ִאיז ֶמען ֵ‬ ‫"מיט ִ ְ ָ‬ ‫ווערטער ִ‬ ‫ֶ ְ ֶ‬ ‫‪ô‬פ‪õê‬ת‬ ‫א‪ä‬נזער ְ ִ‬ ‫ְֶ‬ ‫ה‪ïŁ‬ע‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן‬‫‪à‬רכ‪õ‬ת א‪ä‬ן ַ ְ ָ‬ ‫ְָ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם‬‫‪ô‬עניתים‪ ,‬א‪ä‬ן ְ‬ ‫רחמים ֶמער ִווי ַ ֲ ִ ִ‬ ‫ִזי‪ִ ֲ ַ ü‬‬ ‫לפני ֲאד‪õ‬ן ֹ‪é‬ל‪,‬‬ ‫אנגענ‪ä‬מען ִ ְ ֵ‬ ‫ווערן ָ ְ ֶ ֶ‬ ‫זאלן ֶ ְ‬‫ָ ְ‬ ‫א‪ä‬נז ָדאס ָא‪ï‬‬‫‪łà‬מחה ִהיט ְ‬ ‫ָוואס ֶמען ִאיז ְ ִ ְ ָ‬ ‫‪ä‬ברכ‪õ‬תיה‪.‬‬ ‫‪Ł‬נה ִ ְ ֶ ָ‬ ‫‪ô‬חל ָ ָ‬ ‫וק‪ê‬ל‪õ‬תיה ָ ֵ‬ ‫‪Ł‬נה ְ ִ ְ ֶ ָ‬ ‫‪ô‬כלה ָ ָ‬ ‫ִ ְֶ‬ ‫גזיר‪õ‬ת"‪.‬‬ ‫‪Ł‬ווערע ְ ֵ‬ ‫אלע ְ ֶ ֶ‬ ‫פ‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫‪‬‬