gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫עש"ק פרשת כי תבא תשפ"ב‬ ‫תכלה שנה וקללותיה‬ ‫חסד און אחדות אן הכנה לימי הדין‬ ‫ועל‬ ‫ידי קריאת הפרשה יתעורר כל אחד לתקן פגם שנאת חנם שעל ידי שיזכו‬ ‫ליראה מדת יוסף כנ"ל יזכו למדת שלום ויעשו כולם אגודה אחת לעשות‬ ‫רצונך בלבב שלם‪.‬‬ ‫תוכן המאמר‪ :‬תכלה השנה וקללותיה; מה שיש נפילות בתחילה העבודה זה סימן שהוא‬ ‫אדם בריא ומביא תענוג נפלא בשמים ממעל ‪ /‬לצאת בשלום מהימים הנוראים על ידי אחדות‬ ‫‪ /‬החשיבות של מעשה חסד‪.‬‬ ‫תענוג אויבן אין‬ ‫די נפילות פון‬ ‫הימל‬ ‫אנפאנג ווייזן אויף‬ ‫אמאל איז אריינגעקומען א איד צו‬ ‫א געזונטער‬ ‫זיין רבי'ן‪ ,‬און ער זאגט אים‪" :‬רבי‬ ‫מענטש און ברענגט‬ ‫טייערע‪ ,‬איך בין געווען אין זייער נישט‬ ‫א געוואלדיגער‬ ‫א‬ ‫הערשט אנגעפאנגן שפאצירן אויף די‬ ‫קיין גוטער מצב ברוחניות‪ ,‬איך בין יעצט‬ ‫פיס‪ ,‬ער פאלט אראפ און הייבט זיך‬ ‫אין א מצב וואס איך טו תשובה‪ ,‬איך פיר‬ ‫אויף‪ ,‬און ער קומט צום טאטען‪ ,‬האט‬ ‫זיך אויף אויף בעסערע וועגן‪ ,‬איך קער‬ ‫דער טאטע אסאך מער הנאה‪ ,‬עס‬ ‫זיך צוריק צו די ריכטיגע וועגן‪ ,‬שוין א‬ ‫מאכט אים מורא'דיג פרייליך‪ ,‬ער האט‬ ‫פאר חדשים‪ .‬אבער נאכאלץ‪ ,‬דא פאל‬ ‫א געשמאק אין דעם‪ ,‬מער ווי פונעם‬ ‫איך א דורך מיט אן עבירה‪ ,‬דא פאל איך‬ ‫דריי יעריגער יונגל‪.‬‬ ‫א דורך מיט אן עבירה‪ .‬רבי טייערע! איך‬ ‫זאגט אים דער רבי‪ :‬פערציג יאר‬ ‫זאל ווייטער עוסק זיין בתשובה? איך זע‬ ‫דאווען איך און איך לערן תורה‪ ,‬און איך‬ ‫דאך‪ ,‬איך האלט אין איין דורכפאלן!"‪...‬‬ ‫קען מיר שוין זייער גוט מיטן‬ ‫מיר האבן אלע די שאלה פונעם‬ ‫אייבערשטן‪ .‬ווען איך קום צום‬ ‫הייליגן באשעפער‪ .‬מיר זענען מקבל‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ווערט דער אייבערשטער‬ ‫קבלות טובות‪ ,‬און מיר נעמען זיך‬ ‫שוין נישט אזוי נתפעל‪ .‬אבער דו‬ ‫אונטער אזעלכע שיינע זאכן‪ ,‬אבער‬ ‫הייבסט יעצט אן ווי א קינד פון איין יאר‪,‬‬ ‫רבוש"ע! דער יצר הרע רוט נישט‪ ...‬זאל‬ ‫דו הייבסט אן גיין צום באשעפער‪ ,‬דו‬ ‫מען ווייטער אנגיין אין די דרך‬ ‫פאלסט אראפ דו גייסט ווייטער‪ ,‬דו‬ ‫התשובה? זאלן מיר ווייטער אנגיין אין‬ ‫פאלסט אראפ‪ ,‬און דו הייבסט זיך‬ ‫אונזער דרך אין עבודת השם‪ ,‬אפילו ווען‬ ‫ווידער אויף ‪ -‬פון דיר האט דער‬ ‫עס איז דא אזויפיל נפילות?‬ ‫הייליגער באשעפער א געוואלדיגע‬ ‫האט אים געענטפערט זיין רבי‪:‬‬ ‫תענוג‪ ,‬א געוואלדיגער נחת רוח‪.‬‬ ‫זאלסטו וויסן‪ ,‬דער הייליגער באשעפער‬ ‫און דו ווייסט פארוואס? פארוואס‬ ‫האט דיך‪ ,‬מיין טייערער חסיד און‬ ‫האט א טאטע הנאה פון א קינד וואס‬ ‫תלמיד‪ ,‬ליב‪ ,‬מער ווי דער רבי! איך וועל‬ ‫ער קומט שפאצירן און ער פאלט‬ ‫דיר ברענגען א משל‪:‬‬ ‫אראפ?! ווייל ער ווייסט‪ ,‬אז דאס איז‬ ‫א טאטע‪ ,‬וואס ער האט צוויי קינדער‪,‬‬ ‫נישט קיין צעבראכענע פיס‪ ,‬דאס איז‬ ‫איינער איז אלס איין יאר‪ ,‬און איינער‬ ‫נישט קיין חולשה אינעם גוף‪ ,‬דאס איז‬ ‫איז אלט דריי יאר‪ ,‬לאמיר זיי רופן ראובן‬ ‫א וועג צו אנפאנגן שפאצירן ווי עס‬ ‫און שמעון‪ .‬דער טאטע זאגט "ראובן‬ ‫באדארף צו זיין‪.‬‬ ‫און שמעון קומט אהער!"‪ .‬דער דריי‬ ‫די זעלבע זאך איז מיט דיר‪ ,‬אוודאי‬ ‫יעריג יונגל קומט צו לויפן‪ ,‬א א רגע איז‬ ‫זאלסטו נישט בלייבן אזוי‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫ער ביים טאטען‪ .‬דער איין יעריגער‪ ,‬ער‬ ‫מען בלייבט אזוי‪ ,‬איז עס א חולשה‪ ,‬איז‬ ‫הייבט אן קומען שפאצירן‪ ,‬ער פאלט‬ ‫עס א צעבראכענע שוואכע פיס‪ .‬אבער‬ ‫אראפ‪ ,‬ער הייבט זיך אויף‪ ,‬ער פאלט‪ ,‬און‬ ‫טאמער עס איז נאר ביי די התחלה‪,‬‬ ‫ער הייבט זיך ווידער אויף‪ .‬דער טאטע‬ ‫בשעת מען הייבט אן מאכן די נייע‬ ‫האט הנאה פון ביידע קינדער אז זיי‬ ‫קבלות אין תשובה‪ ,‬דעמאלסט‪ ,‬אויב‬ ‫זענען ברוך השם אנגעקומען צו אים‪,‬‬ ‫מען גייט ארויף און מען גייט אראפ‪,‬‬ ‫אבער פונעם קינד פון איין יאר‪ ,‬וואס ער‬ ‫מוטשעט זיך אזוי‪ ,‬ער האט יעצט‬ ‫ב‬ ‫איז דא אין די מדברות‪ ,‬איז בעיקר‪ ,‬ווען‬ ‫דאס איז א תענוג און א נחת רוח פארן‬ ‫מען גייט אליינס‪ .‬אבער ווען מען גייט‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫בחבורה‪ ,‬איז עס נישט אזא גרויסע‬ ‫סכנה‪.‬‬ ‫דורכגיין בשלום די‬ ‫ימים נוראים דורך‬ ‫ווען עס קומט די הייליגע טעג‪ ,‬אויב‬ ‫אחדות‬ ‫מען גייט בחבורה‪ ,‬באהבה אחוה שלום‬ ‫מען פארציילט‪ ,‬אז אין קעלם‪ ,‬האט‬ ‫וריעות‪ ,‬מען בעט זיך איבער‪ ,‬מען טוט‬ ‫מען אויפגעהאנגן אין אלול א צעטיל‪,‬‬ ‫זיך מוחל זיין‪ ,‬מוותר זיין‪ ,‬אפשטעלן‬ ‫וואס עס איז געשטאנען דארט‪:‬‬ ‫יעדע פירוד לבבות‪ ,‬אפשטעלן יעדע‬ ‫"לכאורה‪ ,‬דארף מען גומל בענטשן נאך‬ ‫מחלוקה‪ ,‬יעדע כעס גאווה קנאה שנאה‪,‬‬ ‫שמחת תורה‪ ,‬אזויווי די הולכי‬ ‫אלעס אפשטעלן‪ ,‬דעמאלסט קען מען‬ ‫מדבריות"‪ ...‬ווען מען גייט אריין אין א‬ ‫ארויסגיין בשלום‪ ,‬ווי די הולכי מדברות‬ ‫מדבר‪ ,‬אויב מען קומט ארויס בשלום פון‬ ‫גייען נאר בשיירה‪ ,‬נאר צוזאמען‪ ,‬נאר‬ ‫די סכנה‪ ,‬דארף מען גומל בענטשן‪ .‬די‬ ‫מיט אן אחדות אהבה אחוה שלום‬ ‫זעלבע זאך‪ ,‬ימים נוראים גייט מען אריין‬ ‫וריעות‪.‬‬ ‫במקום סכנה‪ ,‬און אז דער הייליגער‬ ‫באשעפער העלפט‪ ,‬אז מען גייט ארויס‬ ‫דאס חשיבות פון א‬ ‫בשלום‪ ,‬וואלט מען ווען געדארפט גומל‬ ‫מעשה חסד‬ ‫מען פארציילט‪ ,‬אז דער אלטער פון‬ ‫בענטשן?‬ ‫קעלם האט אין די עשרת ימי תשובה‬ ‫אבער עס איז דא גרויסע חילוק‬ ‫געהאט זייער אן אינטערעסאנטער‬ ‫צווישן די הולכי מדבריות און די הייליגע‬ ‫חלום‪ .‬ער חלומ'ט זיך‪ ,‬ווי דער הייליגער‬ ‫טעג‪ .‬ווייל די הולכי מדבריות‪ ,‬איינמאל‬ ‫רבינו יונה‪ ,‬דער שערי תשובה‪ ,‬קומט‬ ‫ער איז ארוסגעקומען‪ ,‬ווייסט ער‪ ,‬אז ער‬ ‫אריין אין די בית המדרש אין קעלם‪ ,‬און‬ ‫איז מער נישט אין די סכנה‪ ,‬ער איז פריי‪,‬‬ ‫ער וויל געבן א מוסר דרשה פאר די ימים‬ ‫ער קען שוין גומל בענטשן‪ .‬אבער ווען‬ ‫נוראים‪ .‬פארשטייט זיך‪ ,‬אז די גאנצע‬ ‫איינער האט אפגעדאווענט אין די‬ ‫שטאט איז אין א געוואלדיגע‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬וויאזוי ווייסט ער אסרו חג‪,‬‬ ‫התרגשות‪ ,‬און יעדער איינער לויפט‪,‬‬ ‫אז ער איז ארויס פון די סכנה? וויאזוי‬ ‫'רבינו יונה געבט א דרשה'‪...‬‬ ‫ווייסט ער‪ ,‬ער איז פארשריבן געווארן צו‬ ‫דער אלטער פון קעלם גייט אויך‪.‬‬ ‫א לעכטיג זיסע יאר?!‬ ‫אבער ווען ער קומט אן צום טיר‪ ,‬זעט ער‬ ‫די תשובה אויף דעם איז‪ ,‬וויאזוי גייט‬ ‫אז עס איז דא א שומר‪ ,‬דער שומר קוקט‬ ‫מען אין די מדבר באופן עס זאל נישט‬ ‫אים אן זייער פארטרויערט‪ ,‬און ער‬ ‫זיין אזא שטארקע סכנה? ווען מען גייט‬ ‫זאגט אים‪" ,‬דו קענסט נישט אריינגיין!"‪.‬‬ ‫אין א שיירה‪ ,‬מען גייט א גאנצע גרופע‬ ‫פרעגט ער אים "פארוואס קען איך‬ ‫צוזאמען‪ ,‬דאמאלסט איז מען מער‬ ‫נישט אריינגיין? דו ווייסט ווער איך בין?‬ ‫פארזיכערט אז מען גייט ארויסקומען‬ ‫איך בין דער אלטער פון קעלם‪ ,‬דער‬ ‫בשלום‪ ,‬ווייל די אלע סכנות וואס עס‬ ‫ג‬ ‫אויפגעוועקט! פארשטייט זיך‪ ,‬נישט‬ ‫ראש ישיבה דא!"‪ .‬זאגט ער "עס גייט‬ ‫קיין דרשה‪ ,‬נישט קיין רבינו יונה‪...‬‬ ‫מיר נישט אן‪ ,‬דו קענסט נישט‬ ‫ער האט שנעל געלאזט רופן זיין זון‪,‬‬ ‫אריינגיין!"‪ .‬אין די זעלבע צייט לאזט ער‬ ‫ער פארציילט אים די חלום‪ ,‬און ער‬ ‫אנדערע מענטשן יא אריין אין בית‬ ‫פרעגט אים‪ :‬פארצייל מיר די אנדערע‬ ‫המדרש‪ ...‬אזוי חלומ'ט זיך דער אלטער‬ ‫זייט פון די מעשה‪ ,‬עפעס א זכות‬ ‫פון קעלם‪ ,‬אבער בשום אופן‪ ,‬לאזט ער‬ ‫האסטו‪ ,‬אז איך בין אריין אין בית‬ ‫אים נישט אריין‪.‬‬ ‫המדרש נאר אין דיין זכות‪ ,‬אז פון הימל‬ ‫רופט זיך אן דער אלטער פון קעלם‬ ‫האט מען מיר געשיקט אזא חלום‪ ,‬וויל‬ ‫"איך בין דער רב‪ ,‬איך בין דער ראש‬ ‫מען מיר עפעס לערנען דערפון‪.‬‬ ‫ישיבה‪ ,‬וואס טוט זיך דא? יעדעם לאזטו‬ ‫האט אים געזאגט זיין זון וועלוול‪,‬‬ ‫אריין נאר נישט מיר? איך בין א מרביץ‬ ‫"איך האב עפעס א קליינע מעשה חסד‬ ‫תורה‪ ,‬איך פסק'ען הלכות!!"‪ .‬פרעגט‬ ‫וואס איך האב געטון"‪:‬‬ ‫אים דער שומר "נא‪ ,‬וואס איז?!"‪ .‬ער‬ ‫לאזט אים נישט אריין‪ .‬זאגט דער‬ ‫אינמיטן ווינטער האט ער באמערקט‬ ‫אלטער פון קעלם פאר דעם שומר "דו‬ ‫אז זיין שיך איז אים צעריסן‪ ,‬די שניי‬ ‫זעסט? דער רבינו יונה איז געקומען‬ ‫גייט אים אריין אין שיך‪ ,‬און די פיס‬ ‫אויף קעלם‪ ,‬פארוואס איז ער געקומען‬ ‫ווערט אים ממש פארפרוירן‪ ,‬ער איז‬ ‫אויף קעלם? ווייל דא פארקויפט מען‬ ‫געגאנגן צו א שוסטער‪ ,‬און ער האט‬ ‫תורה‪ ,‬מוסר‪ ,‬אלע אידשקייט ענינים‪,‬‬ ‫געזען דארטן א פאר שיך וואס איז‬ ‫אויף זייער א שטארקע פארנעם‪ ,‬א‬ ‫געווען הויכע שיך‪ ,‬אזעלכע שטיוול שיך‪,‬‬ ‫געוואלדיגע עבודת השם‪ ,‬צעברעכן‬ ‫און עס האט געהאט אויך פעל פון‬ ‫דעם גוף‪ ...‬איך לערן אויס פאר די‬ ‫אינעווענדיג צו ווארימען‪ .‬צוויי חדשים‬ ‫שטאט‪-‬לייט די אלע זאכן!"‪ .‬דער שומר‬ ‫האט ער איינגעזאמלט א פרוטה נאך א‬ ‫מאכט זיך בכלל נישט וואוסנדיג‪ .‬דער‬ ‫פרוטה‪ ,‬און אביסל געבארגט דא און‬ ‫אלטער פון קעלם ווערט אינגאנצן‬ ‫דארט‪ ,‬ביז ער האט זיך איינגעקויפט די‬ ‫צעבראכן‪ .‬די גאנצע שטאט‪ ,‬זיינע‬ ‫שיך‪.‬‬ ‫תלמידים‪ ,‬זענען אינעווענדיג‪ ,‬ער איז‬ ‫דער יצר הרע האט אים איינגערעדט‬ ‫אינדרויסן?! ער קען נישט הערן די‬ ‫‪ -‬אזוי פארציילט ער ‪ -‬דווקא צו קויפן די‬ ‫דרשה! אוי! אזא בושה! אזוי‬ ‫טייערע שיך מיט די ווארימע פעל פון‬ ‫פארשעמט צו זיין!‬ ‫אינעווענדיג‪ ,‬און ער האט עס טאקע‬ ‫אינמיטן זאגט דער אלטער פון קעלם‬ ‫אפגעקויפט‪ ,‬און ער האט עס‬ ‫פאר דעם שומר "דו ווייסט אז איך בין‬ ‫אוועקגעלייגט ער זאל עס אנטון אויף‬ ‫דער טאטע פון נחום זאב‪ ,‬פון וועלוול‪,‬‬ ‫שבת‪ ,‬ער וועט עס באנייען אויף שבת‬ ‫ער איז מיין זון!!"‪ .‬זאגט אים דער שומר‬ ‫קודש‪ .‬עס איז געקומען דאנערשטאג‬ ‫"אזוי?! וואס זאגסטו נישט פריער? שוין‬ ‫ביינאכט‪ ,‬עס האט געקלאפט אן‬ ‫גיי אריין!"‪ .‬מיט כבוד מלכים האט ער‬ ‫ארימאן בעטן צדקה‪ .‬דער רבי וועלוול‬ ‫אים אריינגעלאזט‪ .‬און ער האט זיך‬ ‫האט אים אריינגענומען‪ ,‬ער האט אים‬ ‫ד‬ ‫מען גרייט זיך צו סליחות‪ ...‬דארף מען‬ ‫אנגעווארימט ביי די אויוון‪ ,‬ער האט אים‬ ‫טון חסד‪ ,‬חסד קען מען טון‪ ,‬אין שטוב‪,‬‬ ‫געגעבן אביסל טיי‪ ,‬אביסל קיכעלעך‪,‬‬ ‫דער מאן און ווייב‪ ,‬קינדער מיט די‬ ‫אביסל פירות‪ ,‬און אים זייער בארואיגט‪.‬‬ ‫עלטערן‪ ,‬ברודער און שוועסטער‪ ,‬בני‬ ‫ער האט אים אויך געגעבן א פאר רובל‬ ‫משפחה‪ ,‬חברים‪ ,‬אלע זאלן זיך‬ ‫פאר צדקה‪ ,‬און דער ארימאן האט אים‬ ‫איבערבעטן‪ ,‬זיך רופן און מקשר זיין און‬ ‫זייער באדאנקט‪.‬‬ ‫זיך איבערבעטן‪ ,‬יעדער זאל זיך מוחל‬ ‫אזויווי דער ארימאן גייט ארויס‪ ,‬ער‬ ‫זיין‪ .‬און דער הייליגער באשעפער וועט‬ ‫קושט די מזוזה‪ ,‬און עס איז געווען זייער‬ ‫העלפן‪ ,‬ער וועט אונז מוחל זיין‪ ,‬און‬ ‫א שנייאיגע טאג‪ ,‬זעט ער‪ ,‬אז דער איד‬ ‫אונזערע תפילות וועלן נתקבל ווערן‬ ‫קומט בארפיסיג‪ ,‬קיין שיך נישט! אפילו‬ ‫לרחמים ולרצון‪ .‬פועל'ט אלעס גוטס‪ ,‬א‬ ‫נישט צעריסן! ער האט נישט געווארט‬ ‫כתיבה וחתימה טובה און א לעכטיגן‬ ‫קיין רגע‪ ,‬ער איז צוגעגאנגן צום‬ ‫תמיד‪ ,‬אמן כן יהי רצון‪.‬‬ ‫ווינקעלע‪ ,‬ער האט גענומען די פאר‬ ‫מעשה בחסיד אחד‬ ‫שטיוול וואס ער האט געקויפט‪ ,‬די‬ ‫געשמאקע שטיוול מיט די פעל פון‬ ‫פארציילט א יונגערמאן‪ :‬איין טאג‬ ‫אינעווענדיג‪ ,‬וואס ער האט זיך‬ ‫האט אים זיין טאטע ‪ -‬וואס וואוינט אין‬ ‫צאמגעבארגט און צאמגעקראצט‪,‬‬ ‫אן אנדערע שטאט פון וואו ער וואוינט‬ ‫פרוטה אויף פרוטה‪ ,‬און ער האט‬ ‫– אנגערופן‪ ,‬אז ער האט א געוויסע‬ ‫אפוינטמענט אין א געוויסן פלאץ‪ ,‬און‬ ‫געבעטן דער ארימאן זאל קוקן‪ ,‬אויב עס‬ ‫ער בעט אים ברחמים‪ ,‬אז ער וויל‪ ,‬ער‬ ‫שטימט די מאס אויף זיין פיס‪ .‬און‬ ‫זאל מיט אים מיטקומען צו די‬ ‫אזויווי ער האט געזען אז עס שטימט‬ ‫אפוינטמענט‪ .‬די אפוינטמענט איז‬ ‫אויף זיין פיס‪ ,‬איז ער געווארן מורא'דיג‬ ‫גערופן אויף ‪ 11:30‬צופרי‪ ,‬ער זאל‬ ‫בשמחה‪ ,‬און ער האט געזאגט פאר דעם‬ ‫דאווענען פרי‪ ,‬ער זאל זיך ארויפזעצן‬ ‫אויף א באס‪ ,‬און ער זאל קומען צו פארן‬ ‫ארימאן "עס איז דיינס! נעם עס דיר!"‪.‬‬ ‫אין צייט‪ ,‬אז זיי זאלן קענען ערלעדיגן‬ ‫דער ארימאן האט אים אנגעקוקט‬ ‫די אפוינטמענט‪.‬‬ ‫מיט אפענע אויגן‪ ,‬מיט א געוואלדיגע‬ ‫דער אינגערמאן האט זיך זייער‬ ‫שמחה‪" ,‬איך האב נישט קיין ווערטער‬ ‫געפריידט אז ער גייט קענען מקיים זיין‬ ‫פאר אייך ‪ -‬רבי וועלוול! איך האב אייך‬ ‫'כיבוד אב'‪ .‬ער איז אויפגעשטאנען‬ ‫נישט מיט וואס צו באדאנקן! דער‬ ‫צופרי מיט שמחה‪ ,‬אז ער גייט קענען‬ ‫הייליגער באשעפער זאל אייך‬ ‫מקיים זיין אזא גרויסע מצוה‪ ,‬ער האט‬ ‫באצאלן!"‪.‬‬ ‫אפגעדאווענט‪ ,‬און געגאנגן צום באס‬ ‫סטאנציע‪ .‬ער האט אפילו מיטגענומען‬ ‫דער טאטע‪ ,‬דער אלטער פון קעלם‪,‬‬ ‫זיין טלית און תפילין‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫הערט די מעשה‪ ,‬געבט ער אים א קוש‬ ‫נישט געוואלט זיך אפשטעלן אין שטוב‪,‬‬ ‫און ער זאגט‪ :‬יא יא! א מעשה חסד איז‬ ‫אראפצולייגן זיין טלית און תפילין‪ ,‬ווייל‬ ‫גענוג גרויס‪ ,‬אז לכבוד דעם זאל מען‬ ‫אפשר גייט ער פארשעפטיגן די באס‪ .‬ער‬ ‫האט געטראכט‪ ,‬גלייך נאכן דאווענען‬ ‫אריינלאזן די טאטע פון דעם זון‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי נאר ער לייגט צוזאם טלית און‬ ‫חשוב אין הימל איז א מעשה חסד!‬ ‫ה‬ ‫יעדער איינער קען זיך אליינס‬ ‫תפילין גייט ער צום באס‪ ,‬ענדערשער‬ ‫פארשטעלן‪ ,‬וואס עס איז פארגעקומען‬ ‫זאל ער אנקומען פריער ווי שפעטער‪,‬‬ ‫אין דעם אינגערמאנ'ס קאפ‪ ...‬איך האב‬ ‫זיין טאטע זאל זיין צופרידן‪.‬‬ ‫אזוי שטארק געוואלט מקיים זיין מצוות‬ ‫כיבוד אב‪ ,‬איך בין אויפגעשטאנען‬ ‫ער גייט צום באס סטאנציע‪ .‬עס‬ ‫צופרי‪ .‬וואס האב איך נישט גוט געטון?‬ ‫פארט א דורך די ערשטע באס‪ ,‬די באס‬ ‫אפשר וואלט איך שוין געדארפט‬ ‫שטעלט זיך נישט אפ‪ .‬עס פארט א דורך‬ ‫ביינאכט ארויספארן‪ ,‬און נישט ווארטן‬ ‫נאך א באס‪ ,‬עס שטעלט זיך נישט אפ‪.‬‬ ‫ביז צופרי? אפשר וואלט איך געדארפט‬ ‫דער טאטע רופט אים "ביסט שוין‬ ‫פריער דאווענען? איר ווייסט דאך‬ ‫ארויסגעפארן?" זאגט ער "טאטע ניין‪,‬‬ ‫וויאזוי מען הייבט זיך אן צו צעברעכן‬ ‫ער שטייט נאך דא און ער ווארט‪ ,‬ווייל‬ ‫און צעקלאפן‪ ,‬ער שפירט זיך ווי א‬ ‫די ערשטע און צווייטע באס זענען‬ ‫דורכפאל‪ .‬ער האט אזוי שטארק‬ ‫דורכגעפארן‪ .‬מיטן אייבערשטנס הילף‪,‬‬ ‫געוואלט העלפן זיין טאטען‪ ,‬און עפעס‬ ‫ער גייט נעמען די דריטע באס‪ ,‬און ער‬ ‫די שלימזל האט אים נאכגעגאנגן די‬ ‫גייט פארן‪ ,‬און ער גייט לכאורה בדרך‬ ‫גאנצע צופרי‪.‬‬ ‫הטבע‪ ,‬מיטן אייבערשטנס הילף‪ ,‬נאך‬ ‫אנקומען אין צייט"‪.‬‬ ‫נאכדעם האט ער זיך מחזק געווען‬ ‫מיט אמונה פשוטה‪ ,‬מיר ווייסן דאך‪ ,‬אז‬ ‫די דריטע באס איז אנגעקומען‪ ,‬ער‬ ‫'מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה'‪,‬‬ ‫איז טאקע ארויפגעגאנגן אויפן באס‪.‬‬ ‫איך האב געטון וואס איך האב געקענט‪,‬‬ ‫אבער מעשה שהיה כך היה‪ ,‬דער‬ ‫וואס נאך קען איך טון? וואס נאך האב‬ ‫דרייווער האט זיך מיט איינע פון די‬ ‫איך געקענט מאכן? מען איז זיך מחזק‬ ‫פאסאנדזשירן ארומגעקריגט וועגן‬ ‫מיט אמונה‪ ,‬אלעס איז פונעם‬ ‫פעקליך ארויף פעקליך אראפ‪ ,‬גיי ארויף‬ ‫אייבערשטן‪ .‬אבער פון די אנדערע זייט‪,‬‬ ‫גיי אראפ‪ .‬ביז ענדליך עס איז געווארן‬ ‫האט ער זיך געשפירט עפעס זייער‬ ‫שלום דארט‪ ,‬מען האט אנגעפאנגן‬ ‫צעקלאפט‪ ,‬עס איז נישט געלונגען די‬ ‫פארן‪ .‬דער דרייווער איז געווען אין א‬ ‫טאג‪ .‬יעדער איינער האט די נאטור‪ ,‬מיר‬ ‫גיסטע צו פארן שטייט‪ ,‬נאכדעם איז ער‬ ‫זענען דאך 'בשר ודם'‪.‬‬ ‫אריינגעפארן אין טראפיק‪ .‬איז‬ ‫אויסגעקומען‪ ,‬אז ווען ער איז‬ ‫אזוי ווי די מח האט אים אנגעהויבן‬ ‫אנגעקומען צום אנדערן שטאט‪ ,‬איז‬ ‫זיך רעגן אויף די באסעס וואס האבן‬ ‫שוין געווען גאנץ גאנץ שפעט‪.‬‬ ‫אים איבערגעלאזט‪ ,‬די מח האט זיך‬ ‫אנגעהויבן קאכן מיט נעגעטיוו און מיט‬ ‫דער טאטע רופט אים אריין‪ ,‬וואו ער‬ ‫ווייטאג‪ ,‬האט ער געטראכט צו זיך‪ :‬ער‬ ‫איז‪ .‬אויף דעם זאגט ער "איך בין שוין‬ ‫גייט אריינגיין אין א געשעפט‪ ,‬און ער‬ ‫דא‪ ,‬איך קום יעצט צו לויפן‪ ,‬איך וועל‬ ‫גייט קויפן א פרישטאג‪ ,‬און ער גייט זיך‬ ‫דארטן זיין‪ ,‬ממש ממש עטליכע מינוט‬ ‫זעצן עסן‪ ,‬זאל ער כאטש האבן כח‪ .‬ווייל‬ ‫ארום‪ ,‬אבער איך וועל דארט זיין!"‪.‬‬ ‫ווען מען איז הונגעריג איז מען מער‬ ‫זאגט אים דער טאטע "עס פעלט שוין‬ ‫צעקלאפט‪ ,‬און מער כעס'עריש‪ .‬עס איז‬ ‫נישט אויס!" ער איז שוין אריינגעגאנגן‪,‬‬ ‫באקאנט‪ ,‬אז ווען מען עסט גייט אוועק‬ ‫ער איז שוין געווען ביי די אפוינטמענט‪,‬‬ ‫אלע אומרואיגקייט‪ ,‬אלע כעס‪.‬‬ ‫ער האט שוין אלעס מסדר געווען‪" ,‬עס‬ ‫איז גוט‪ ,‬עס איז מסודר‪ ,‬ש'כח ש'כח!"‪.‬‬ ‫ער גייט אריין אין איין געשעפט‪ ,‬די‬ ‫געשעפט איז נאך געווען ליידיג‪ ,‬עס איז‬ ‫ו‬ ‫צו די ארבעט‪ ,‬לייגט ער תפילין‪ ,‬ער‬ ‫נאך געווען גאר אנפאנג טאג‪ .‬דער‬ ‫לאזט עס נישט אויס קיין איין טאג‪ ,‬יעדן‬ ‫געשעפטסמאן וואס איז דארט‬ ‫טאג לייגט ער תפילין‪ ,‬נישט קיין חילוק‪,‬‬ ‫געשטאנען‪ ,‬איז נעבעך נישט געווען א‬ ‫זאל עס זיין די שווערסטע טאג‪ ,‬פאר ער‬ ‫איד וואס האט אויסגעזען ווי א גרויסער‬ ‫גייט אריין אין די ארבעט טוט ער אן‬ ‫שומר תורה ומצוות‪ .‬די הכשר איז אבער‬ ‫תפילין!‬ ‫געווען א גוטע‪ .‬ער גייט צי צו דעם איד‪,‬‬ ‫און ער פרעגט אים‪ ,‬צי ער האט וואו זיך‬ ‫פארציילט ער ווייטער‪ :‬עס איז‬ ‫צו וואשן אויף פרישטאג? זאגט ער אים‬ ‫געקומען איין טאג‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫"יא‪ ,‬קום אריין‪ ,‬מען וועט דיר צושטעלן‬ ‫אנגעפאנגן צו מאכן א חשבון הנפש‪ ,‬און‬ ‫א פרישטאג‪ ,‬דארט איז די סינק‪ ,‬גיי‬ ‫דער יצר הרע האט אים באגלייט ביי‬ ‫וואש דיך!"‪ .‬האט ער אים געפרעגט‬ ‫דעם חשבון הנפש‪ .‬און דער יצר הרע‬ ‫"וואו קען איך אראפלייגן די פעקליך‬ ‫זאגט אים "דו היטסט נישט געהעריג די‬ ‫ביז דערווייל?"‪ .‬פרעגט ער אים "וואס‬ ‫תורה‪ ,‬דו ביסט עובר די עבירה דא‪,‬‬ ‫הייסט? לייגט עס אראפ אויף די ערד‬ ‫היטסט נישט די מצוה ‪ -‬דו לייגסט‬ ‫און וואש דיך‪ ,‬און הייב עס צוריק אויף!‬ ‫תפילין? ווער האט דיר איינגערעדט אז‬ ‫וואס פרעגסטו אזא שאלה?!"‪ .‬זאגט ער‬ ‫דער אייבערשטער דארף דיין תפילין?‬ ‫אים "ניין‪ ,‬איך קען עס נישט לייגן אויף‬ ‫וואס עפעס דארף דער אייבערשטער‬ ‫די ערד‪ ,‬ח"ו עס ליגט דאך דא טלית און‬ ‫דיין תפילין? מען דארף מקיים זיין די‬ ‫תפילין אין מיין זעקל! אז עס איז דא‬ ‫גאנצע תורה‪ ,‬מען קען נישט האבן נאר‬ ‫טלית און תפילין טאר מען עס נישט‬ ‫איין מצוה פון לייגן תפילין?!"‪ .‬אזוי‬ ‫לייגן אויף די ערד!"‪.‬‬ ‫האט אים דער יצר הרע אריינגעלייגט‬ ‫מחשבות אין קאפ‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫אזויווי ער געבט א זאג ארויס די‬ ‫אנגעפאנגן שלאגן מיט זיך‪ .‬דער יצר‬ ‫ווערטער "איך האב טלית און תפילין"‪,‬‬ ‫טוב האט דאך אויך געהאט א מיינונג‪,‬‬ ‫יענער ווערט בלאס‪ ,‬און ער זאגט‬ ‫און אים געזאגט "לייג תפילין! געב‬ ‫"וואס?! דו האסט דא טלית און תפילין‬ ‫נישט אויף די קבלה טובה!"‪ .‬זאל ער יא‬ ‫אין דיין זעקל?! דו זאגסט מיר צו?! ווייז‬ ‫לייגן תפילין? זאל ער נישט לייגן‬ ‫עס מיר!!"‪ .‬ער נעמט ארויס די טלית און‬ ‫תפילין? אינמיטן געבט ער זיך א רוף אן‪:‬‬ ‫תפילין‪ ,‬און ער ווייזט עס אים‪ .‬דער איד‬ ‫"הייליגער באשעפער! אויב דו האסט‬ ‫איז געווארן מורא'דיג בשמחה‪ .‬א‬ ‫מיר באמת ליב‪ ,‬און דו ווילסט באמת‬ ‫שוואכער איד און ער ווערט אזוי‬ ‫איך זאל לייגן תפילין אפילו אין די מצב‪,‬‬ ‫פרייליך‪ ,‬אזוי אויפגעלייגט‪.‬‬ ‫איך גיי אין די ארבעט אן קיין תפילין‪,‬‬ ‫ווייז מיר אז דו ווילסט איך זאל לייגן‬ ‫ער קוקט אים אן‪" ,‬וואס איז געשען‬ ‫תפילין! הייליגער באשעפער ווייז מיר!‬ ‫ר' איד? וואס האב איך געטון פאר‬ ‫געב מיר עפעס אן אות ומופת!"‪ .‬און‬ ‫דיר?!"‪.‬‬ ‫יעצט קומסטו אריין און דו האסט דא‬ ‫פארציילט ער אים‪ :‬דו קוקסט מיר אן‬ ‫טלית און תפילין‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫וואו א שוואכער איד‪ ,‬ער זעט נישט אויס‬ ‫באשעפער האט מיר געשיקט א‬ ‫ווי א גרויסע שומר תורה ומצוות‪ .‬דו‬ ‫מעסעדזש פון הימל "מיין טייער קינד‪,‬‬ ‫זעסט נישט שלעכט‪ .‬אבער זאלסטו‬ ‫איך האב דיר ליב וויאזוי דו ביסט‪ ,‬איך‬ ‫וויסן‪ ,‬ער מושטעט זיך‪ ,‬ער האט גרויסע‬ ‫וויל דו זאלסט לייגן תפילין!!"‪.‬‬ ‫יצר הרע'ס‪ ,‬ער האט שווערע שווערע‬ ‫דער אינגערמאן שטייט דא און ער‬ ‫נסיונות‪ .‬אבער איין זאך טוט ער יעדן‬ ‫טראכט זיך איבער‪ ,‬דער רבוש"ע האט‬ ‫טאג פארן הייליגן באשעפער‪ .‬פארן גיין‬ ‫ז‬ ‫מצוות‪ ,‬קום ווערן א בעל תשובה‪ ,‬יא!‬ ‫אים געפירט דעם גאנצן טאג‪ .‬ער האט‬ ‫איך האב דיר ליב! איך בין דיך מחשיב!‬ ‫טאקע נישט געקענט מקיים זיין‪ ,‬זיין‬ ‫איך בין מחשיב דיין לייגן תפילין! נישט‬ ‫כיבוד אב וואס ער האט גע'חשבונ'ט‪,‬‬ ‫קיין חילוק אין וואסערע מצב דו ביסט!‬ ‫אבער ער איז געווען א שליח פונעם‬ ‫מיין קינד קום קום! איך וועל דיך‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬צו מעלדן פאר א‬ ‫ארייננעמען מיט ווארעמקייט!"‪ .‬און‬ ‫צעבראכענעם איד ברוחניות ובגשמיות‪,‬‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬דער איד איז שוין‬ ‫דער אייבערשטער האט אויך ליב דיין‬ ‫געווארן א ווארימער ערליכער איד‪.‬‬ ‫תפילין! און דער הייליגער באשעפער‬ ‫זאגט "מיין קינד‪ ,‬קום‪ ,‬זיי מקיים תרי"ג‬ ‫דאס איז נישט קיין עצה טובה אז יעדער מענטש זאל זיך מאכן‬ ‫סימנים מיטן רבוש"ע‪ ,‬דו ווילסט מיין תפילין? דו ווילסט מיין‬ ‫ציצית? דו ווילסט מיין דאווענען? דו ווילסט מיין לערנען?‪ ...‬אבער‬ ‫דא רעדט מען נעבעך פון אן עני בדעת‪ ,‬ער האט געהאט א גרויסער‬ ‫כח היצר איבער אים‪ ,‬און אין זיין שווערע מצב‪ ,‬אין זיין נידריגע מצב‪,‬‬ ‫האט ער געוואלט שפירן אז דער הייליגער באשעפער האט ליב יעדן‬ ‫איד‪ ,‬און דער הייליגער באשעפער האט אים געשיקט א שליח מיוחד‬ ‫פון א צווייטן שטאט‪ ,‬זאל אים קומען געבן די מעלדונג‪ .‬דער איד‬ ‫איז שוין נישט געווען צעבראכן! ער האט געזען אז יעדער איד האט‬ ‫א תפקיד‪ ,‬יעדער איד האט פארוואס ער איז באשאפן געווארן‪ ,‬מען‬ ‫לעבט נישט אין אייגענע רצונות‪ ,‬מען לעבט נישט אין קנאה אין‬ ‫שנאה‪ ,‬יעדער איד‪ ,‬יעדער תנועה‪ ,‬יעדע זאך וואס דרייט זיך אויף די‬ ‫וועלט‪ ,‬איז פאר דיין תפקיד החיים‪ ,‬אמאל זעסטו עס‪ ,‬און אמאל‬ ‫גלייבסטו עס ‪ -‬שטענדיג דארף מען גלייבן!‬ ‫האבן מיר פון די מעשה ארויסגענומען צוויי שטארקע נקודות‪ .‬די‬ ‫ערשטע נקודה‪ :‬יא! דער הייליגער באשעפער האט ליב זיינע‬ ‫קינדערליך וויאזוי זיי זענען! אוודאי‪ ,‬דער באשעפער וויל אז זיי זאלן‬ ‫זיין בעלי תשובות‪ ,‬זיי זאלן זיין ערליך אין הויכע מדריגות‪ ,‬דבוק‬ ‫אינעם איבערשטען‪ ,‬חלילה חלילה נישט עובר זיין עבירות‪ ,‬און נישט‬ ‫שפירן קיין לייכטקייט אין די עבודת השם און תיקון המידות ח"ו‪.‬‬ ‫אבער דער הייליגער באשעפער‪ ,‬דער משגיח מן החלונות ומציץ מן‬ ‫החרכים‪ ,‬אונזער זיסער לעכטיגער גרויסער טאטע אין הימל‪ ,‬האט‬ ‫אזוי ליב זיינע קינדער‪ ,‬ער זארגט פאר זיינע קינדער‪ ,‬און ער זארגט‬ ‫אז איין קינד פארן צווייטן זאלן זיך ארויסהעלפן‪.‬‬ ‫די צווייטע נקודה‪ :‬דער רבוש"ע האט געוואלט שיקן דעם‬ ‫מעסעדש פאר דעם איד‪ ,‬דווקא דורך א צווייטן איד פון א צווייטן‬ ‫שטאט‪ ,‬אז מען זאל זיך אויסלערנען‪ ,‬אז ווען מען איז אין טראפיק‪,‬‬ ‫אדער ווען די באס פארט אוועק‪ ,‬אדער ווען דער באס דרייווער‬ ‫ח‬ ‫קריגט זיך ארום און ער פארט שטייט ‪ -‬ווער נישט אין כעס‪ ,‬ווער‬ ‫נישט אויפגערעגט‪ ,‬דו פארשפעטיגסט גארנישט! דו האסט א‬ ‫תפקיד! דו טוסט דיין תפקיד! דו האסט א שליחות! זאג "ברוך‬ ‫הוי"ה ברוך הוא!" "טאטע איך האב דיר ליב! טאטע איך דאנק דיך‬ ‫און איך לויב דיך! טאטע איך טראסט דיך! איך גלייב אין דיר! איך‬ ‫בין פרייליך און גליקליך און רואיג‪ ,‬איך פאל נישט אריין אין קיין‬ ‫שום אויפרעגעניש פון קיין שום זאך נישט!"‪.‬‬ ‫אויסדאווענען און אויסבעטן‪ ,‬לאמיר‬ ‫אונז גיי מיר צוגיין צו סליחות בעזר ה'‬ ‫אונז גלייבן אינעם באשעפער‪ ,‬לאמיר‬ ‫ובס"ד מיט די שמחה‪ ,‬מיט די מעלדונג‪.‬‬ ‫מוחל זיין אלע אידן‪ ,‬לאמיר נישט האבן‬ ‫דער הייליגער באשעפער זאגט‪ :‬מיינע‬ ‫קיין שום רוגזא אויף די הייליגער‬ ‫קינדערליך‪ ,‬קומטס! דרשו ה' בהמצאו‬ ‫באשעפערס קינדער‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫קראוהו בהיותו קרוב‪ ,‬איר זאלט זוכן‬ ‫באשעפער זאל העלפן‪ ,‬אלע תפילות‬ ‫דעם אייבערשטן ווען ער איז נאנט‪,‬‬ ‫זאלן נתקבל ווערן לרחמים ולרצון‪.‬‬ ‫יעצט אין די ימים נוראים‪ .‬דער הייליגער‬ ‫באשעפער איז נאנט צו אונז‪ ,‬לאמיר זיך‬ ‫צו ערהאלטן אונזערע גליונות יעדע וואך‪ ,‬שיקט צו‪:‬‬ ‫‪gilyonospm@gmail.com‬‬ ‫המשך מעמוד יב‪:‬‬ ‫פארן קיין ליזשענסק צום הייליגן רבי'ן‪ ,‬ר' אלימלך‪ ,‬דעם‬ ‫עס שטייט פון די גדולי התלמידים פון בעל שם טוב‬ ‫גרויסן בעל מופת‪ .‬דער איד איז נישט געווען קיין חסיד‪,‬‬ ‫אז אין אלול און תשרי דארף א מענטש אוועקלייגן א צייט‬ ‫אבער ער איז געפארן‪ .‬אויפן וועג האט אים אפגעשטעלט‬ ‫פאר התבודדות‪ ,‬פאר חשבון הנפש‪ .‬ער זאל זיך אפרייסן‬ ‫אן אלטער מענטש און געגעבן עפעס פאר דעם קראנקן‬ ‫פון אלע וועלטליכע זאכן און זיך אוועקזעצן טראכטן וואס‬ ‫בחור'ל צו נעמען‪ ,‬און ער איז באלד געזונט געווארן‪ .‬דער‬ ‫ער דארף פאררעכטן‪ .‬ער זאל טראכטן וועגן דביקות‬ ‫רייכער איד האט אויסגערופן‪" ,‬ס'איז א וואונדער! מען‬ ‫הבורא‪ ,‬וועגן זיין אמונה‪ ,‬זיין בטחון‪ ,‬און וועגן זיך מבטל זיין‬ ‫פארט צו א צדיק‪ ,‬און שוין פאר מען קומט אן‪ ,‬ווערט מען‬ ‫צו דעם רצון השם‪ .‬יעדער איד זאל אין אלול און תשרי‬ ‫געהאלפן!" אבער ער האט באשלאסן ווייטער צו פארן‬ ‫קביעות'דיג‪ ,‬יעדע נאכט אדער כאטש יעדע עטליכע טעג‪,‬‬ ‫צום רבי'ן ר' אלימלך‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען‪ ,‬איז געווען‬ ‫זיך אפגעבן מיט התבודדות און חשבון הנפש‪ ,‬זיצן און‬ ‫אינמיטן אלול‪ .‬אין אלול פלעגט רבי ר' אלימלך נישט‬ ‫טראכטן וועגן זיינע חיובים אין די טעג‪ ,‬וואס ער וועט אויף‬ ‫אויפנעמען דעם עולם; עס איז נישט געווען קיין קבלת‬ ‫זיך נעמען‪ ,‬וואס ער וועט טון‪ ,‬וואס זיינע גוטע קבלות וועלן‬ ‫קהל‪ .‬אבער דער רייכער איד האט אסאך געלט משחד‬ ‫זיין‪ .‬אויף דעם אופן קען מען צוגיין צו די הייליגע טעג מיט‬ ‫געווען די גבאים און די הויז מענטשן ביז זיי האבן אים‬ ‫א געוואלדיגע התרגשות‪ ,‬א גרויסע התעוררות‪ ,‬און א‬ ‫געעפנט די טיר און אריינגעלאזט צום רבי'ן ר' אלימלך‪.‬‬ ‫הייליגע פארשטאנד פון אונזער עבודה אין די הייליגע‬ ‫ווען ער איז אריינגעקומען‪ ,‬האט אים רבי ר' אלימלך‬ ‫טעג‪.‬‬ ‫געזאגט‪" ,‬ווער עס איז געווען ווערד צו זען אליהו הנביא‬ ‫דער פריערדיגער לעלובער רבי שרייבט אז ער האט‬ ‫זכור לטוב פנים אל פנים‪ ,‬זאל צו מיר קומען‪ ".‬פון דעם‬ ‫געזען פון איינעם פון די משפחה מיטגלידער פון דעם‬ ‫זעען מיר אז די הייליגע עבודה פון רבי'ן ר' אלימלך אין‬ ‫הייליגן רבי'ן‪ ,‬ר' אלימלך‪ ,‬ווי פאלגענד‪ :‬עס איז געווען א‬ ‫אלול איז געווען אזוי טייער אין הימל אז מען האט‬ ‫רייכער איד וואס זיין זון איז ליידער קראנק געווארן‪ ,‬און‬ ‫אראפגעשיקט אליהו הנביא צו היילן דעם קראנקן כדי‬ ‫זיין מצב האט זיך פארערגערט ביז די דאקטוירים האבן‬ ‫מען זאל נישט שטערן דעם רבי'ן ר' אלימלך‪.‬‬ ‫אינגאנצן אויפגעגעבן האפענונג‪ .‬מען האט אים געראטן צו‬ ‫המשך יבוא אי"ה‬ ‫ט‬ ‫אל הנער הזה התפללתי‬ ‫אזוי ווי מיר באקומען אפט בקשות פאר חיזוק פון פארפעלקער וואס האבן‬ ‫חתונה געהאט בשעה טובה ומוצלחת אבער האבן נאכנישט זוכה געווען צו האלזן‬ ‫אן אייגן קינד‪ ,‬און זיי בעטן פאר חיזוק‪ ,‬האבן מיר געטראכט אז טראץ אלע אונזערע‬ ‫שיעורים‪ ,‬וואס מיר האבן אסאך שיעורים אויף חיזוק‪ ,‬דארפן נאך אלץ ספעציפישע‬ ‫חיזוק פאר יעדע איינציגע מצב‪ .‬טאקע‪ ,‬אזא געברויך עקזיסטירט‪ .‬דעריבער האבן‬ ‫מיר באשלאסן צו מחזק זיין די אידן דורך פארשטעלן פאר זיי סגולות וואס ווערן‬ ‫דערמאנט אין הייליגע ספרים וואס העלפן צו האבן קינדער‪.‬‬ ‫אלס א הקדמה‪ ,‬איז וויכטיג צו פארשטיין אז קינדער זענען א מתנה פון דעם‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬א ברכה פון דעם בורא עולם‪ .‬עס איז אויסגעשריבן אין הימל ווען‬ ‫יעדער מענטש וועט האבן קינדער‪ ,‬וויאזוי ער וועט האבן קינדער‪ ,‬און וויפיל‬ ‫קינדער ער וועט האבן‪ .‬אלעס איז פונקטליך באשטימט מיט גרויס חכמה‪ .‬מיר‬ ‫קענען גארנישט טון קעגן דעם רצון השם‪ .‬מיר גלייבן נאר אין דעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫אין דעם כל יכול‪ ,‬אין "טוב ה' לכל ורחמיו על כל מעשיו‪ ".‬אבער‪ ,‬מיר גלייבן אויך‬ ‫אז דער הייליגער באשעפער האט באשאנקען אונזערע צדיקים און גרויסע מנהיגים‬ ‫מיט חכמה‪ ,‬און געגעבן רמזים אין די תורה פאר סגולות‪ ,‬ווייל דאס איז דער רצון‬ ‫השם‪ .‬דעריבער‪ ,‬ווען מען טוט די סגולות‪ ,‬איז דאס ווייל עס איז דער רצון השם‪,‬‬ ‫נישט ווייל איך גלייב אז די סגולות אליין ברענגען קינדער‪ .‬קינדער ווערן געברענגט‬ ‫דורך דעם אויבערשטן; קינדער ווערן געגעבן דורך דעם אויבערשטן‪ .‬מיר טוען די‬ ‫סגולות אלס א טייל פון אונזערע תפילות און השתדלות‪ ,‬לויט דעם רצון השם‪.‬‬ ‫זייער אפט שפירט א פארפאלק זיך איבערגעשטרענגט נאכ'ן טון סגולה נאך‬ ‫סגולה‪ .‬צוליב דעם האבן מיר דא צוזאמגענומען סגולות‪ .‬דאס מיינט נישט אז יעדער‬ ‫איינער דארף טון אלע סגולות‪ .‬עס מיינט אז יעדער פארפאלק דארף א התחדשות‪.‬‬ ‫איינס פון די זאכן וואס גיבט חיזוק און כח ווייטער אנצוגיין ווען מ'ווארט יעדן‬ ‫חודש צו זען‪" ,‬וועלן מיר שוין האבן א קינד? האט דער אייבערשטער שוין‬ ‫געהאלפן?" און אפט ווערט מען צעבראכן און פארצווייפלט‪ .‬התחדשות ברענגט‬ ‫פרישקייט‪ ,‬א פרישע האפענונג‪ .‬עס ברענגט חיזוק‪ .‬עס ברענגט א באנייטע‬ ‫התקשרות‪" ,‬אה‪ ,‬מיר וועלן טון נאך א סגולה‪ ,‬מיר וועלן טון נאך אן פעולה‪".‬‬ ‫דעריבער‪ ,‬אוודאי איז אלעס תפילה‪ ,‬אלעס איז אמונה‪ ,‬אמונה פשוטה אינעם‬ ‫אייבערשטן‪ .‬אבער מיר גייען דא פארשטעלן זאכן וואס זענען זייער גוט פאר'ן‬ ‫פארפאלק צו טון מיט תפילות‪ ,‬מיט אמונה און בטחון‪ ,‬מיט די מנוחה וואס זיי‬ ‫האבן‪ ,‬גלייבנדיג אז דער הייליגער באשעפער וועט שיקן קינדער‪ ,‬בעז"ה‪ ,‬אויפ'ן‬ ‫דרך התורה‪ ,‬אויפ'ן מסורה'דיגן וועג‪ ,‬אויפ'ן גלייכן וועג‪ ,‬אן קיין שום מניעות‪ ,‬אי"ה‪.‬‬ ‫אבער עס ברענגט א פרישקייט; מען טוט א תורה'דיגע השתדלות לויט די תורה‪.‬‬ ‫מיר וועלן נאר נאכברענגען גרינגע סגולות און נאר סגולות וואס האבן מקורות מפי‬ ‫ספרים וסופרים אשר מפיהם אנו חיים‪.‬‬ ‫י‬ ‫אונזערע חז"ל זאגן‪" ,‬כל המבקש רחמים על חברו‪ ,‬הוא נענה תחילה"‪ .‬איינער‬ ‫וואס בעט רחמים פאר זיין חבר‪ ,‬און ער אליין דארף די זעלבע זאך‪ ,‬ווערט‬ ‫געענטפערט פריער‪ .‬אזוי ווי עס שטייט "ויתפלל אברהם אל האלקים" ‪ -‬אברהם‬ ‫אבינו האט מתפלל געווען צום רבוש"ע‪ ,‬און דער אייבערשטער האט געהאלפן‬ ‫אבימלך און זיין גאנצע הויזגעזינד זאלן געהיילט ווערן‪ .‬וואס שטייט גלייך‬ ‫דערנאך? "וה' פקד את שרה‪ ".‬דער אייבערשטער האט געהאלפן שרה נאך‬ ‫איידער אבימלך איז געהיילט געווארן‪ .‬אזוי זאגט רש"י‪ .‬דאס איז די ערשטע‬ ‫סגולה וואס אונזערע חז"ל דערמאנען‪ :‬אז א איד זאל מתפלל זיין פאר אנדערע‪.‬‬ ‫יעדער וואס האט נישט קיין קינדער‪ ,‬וואס האט נאכנישט זוכה געווען צו‬ ‫האבן קינדער‪ ,‬זאל מאכן א ליסטע פון אלע פארפעלקער וואס ער קען געוואר‬ ‫ווערן וועגן זיי‪ ,‬וואס ווארטן אויף זרע של קיימא‪ .‬ער זאל זאגן א ספעציעלע‬ ‫תפילה‪ ,‬א קאפיטל תהלים‪ ,‬און אויסרעכענען די אלע נעמען‪ .‬דאס איז די‬ ‫ערשטע סגולה וואס אונזערע חז"ל דערמאנען‪ ,‬און עס מאכט אויך א מענטש‬ ‫זיך שפירן גוט אז עס איז א צרת רבים און מענטשן זענען מתפלל איינער פאר'ן‬ ‫צווייטן‪ .‬מען שפירט זיך גוט; עס שאפט א גוטע געפיל‪ .‬און אונזערע חז"ל זאגן‪,‬‬ ‫"ער ווערט געענטפערט פריער‪".‬‬ ‫אבער גלייב דערין אמת'דיג‪ .‬זאג נישט‪" ,‬אה‪ ,‬עס האט געארבעט‪ ".‬דאס איז‬ ‫נישט קיין אמונה‪ .‬אמונה מיינט לעבן רואיג‪ ,‬לעבן זיכער‪ ,‬לעבן מיט גרויס הנאה‪,‬‬ ‫נישט צופיל טראכטן‪ ,‬נישט נאכקוקן אויב עס ארבעט אדער נישט‪ .‬גלייב‪.‬‬ ‫אונזערע חז"ל האבן געזאגט‪" ,‬איך גלייב‪ ".‬אלע סגולות מוזן קומען מיט אמונה‪,‬‬ ‫נישט מיט נאכקוקן‪.‬‬ ‫נאכדעם איז דא נאך א סגולה‪ .‬רבי חמא בר חנינא זאגט אז ווען א מענטש‬ ‫זעט אז ער האט געדאווענט און דער אייבערשטער האט נאכנישט געענטפערט‪,‬‬ ‫זאל ער נאכאמאל דאווענען‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט אין פסוק‪" ,‬קוה אל ה'; חזק‬ ‫ויאמץ לבך; וקוה אל ה'"‪ .‬דער אייבערשטער גלוסט צו די תפילות פון צדיקים‪.‬‬ ‫זייער אפט וויל דער אייבערשטער דיין תפילה נאכאמאל און נאכאמאל‪ .‬און דו‬ ‫דארפסט דאווענען ביז דו האסט געזאגט אלע תפילות וואס דער אייבערשטער‬ ‫וויל הער ן פון דיר‪ .‬דערפאר שטייט אין ברכות ל"ב ע"ב אז פיר זאכן דארפן‬ ‫חיזוק‪ :‬תורה‪ ,‬מעשים טובים‪ ,‬תפילה‪ ,‬און דרך ארץ‪ .‬תפילה איז איינע פון די זאכן‬ ‫וואס א מענטש דארף זיך שטארקן אין‪.‬‬ ‫המשך יבוא אי"ה‬ ‫מען קען הערן תשובות בכל תחומי החיים אויפן ליניע אויף‬ ‫קנעפל‪.511 :‬‬ ‫יא‬ ‫שיחת הכנה לחודש אלול‬ ‫זוהר איז א וויכטיגע עבודה דורכאויס די הייליגע טעג פון‬ ‫המשך משבוע העבר‪:‬‬ ‫אלול און תשרי‪.‬‬ ‫דער מטה אהרן פון פינסק‪-‬קארלין זצ"ל האט‬ ‫געוויסע צדיקים האבן עס געלערנט מיט די טלית און‬ ‫דערציילט אז פון ערב ראש חודש אלול אין די אלטע‬ ‫תפילין‪ ,‬ספעציעל מיט רבינו תם'ס תפילין‪ ,‬און מיט בכיות‬ ‫היים‪ ,‬האט מען שוין געקענט שפירן די אנקום פון די‬ ‫נוראות‪ .‬דער הייליגער סאטמארער רבי זי"ע פלעגט‬ ‫הייליגע טעג‪ .‬א ערנסטקייט האט דורכגעדרונגען די‬ ‫אנהייבן לערנען תיקוני זוהר מיט זיין טלית און רבינו תם'ס‬ ‫גאסן; פשוט'ע בעלי בתים האבן זיך צוריקגעהאלטן פון‬ ‫תפילין פון ט"ו באב ביז יום כיפור‪ .‬ער האט עס געלערנט‬ ‫רעדן דברים בטלים‪ ,‬געארבעט ווייניגער‪ ,‬און מער צייט‬ ‫מיט אן אומגעהויערע התלהבות‪ ,‬מיט א פייערדיגן ברען‪,‬‬ ‫געווידמעט צו לערנען מוסר‪ ,‬גמרא‪ ,‬און זאגן תהלים‪ .‬אזוי‬ ‫און אפט האט מען געקענט ארויסהערן ווי ער קרעכצט‪,‬‬ ‫ווי שלמה המלך זאגט אין קהלת‪" ,‬זאג נישט‪' ,‬פארוואס‬ ‫זאגנדיג עס מיט אזא צובראכן הארץ‪ ,‬מיט אזא מורא‬ ‫זענען די פריערדיגע טעג געווען בעסער פון די‬ ‫פארן יום הדין‪.‬‬ ‫יעצטיגע?'" נישט אז די פריערדיגע טעג זענען געווען‬ ‫בעסער; נאר מיר דארפן לערנען פון זיי‪ .‬מיר זאלן זאגן‪,‬‬ ‫איינער האט אמאל געפרעגט דעם סטייפלער גאון‪,‬‬ ‫"מיר זענען אנדערש פון די פריערדיגע טעג‪ ",‬און "מיר‬ ‫יענער איז געווען אן אייניקל פונעם "יש נחלין"‪ ,‬וואס‬ ‫זענען די זעלבע‪ ".‬מיר דערציילן נישט וואס אלול און‬ ‫שרייבט אין זיין צוואה אז מען דארף לערנען תיקוני זוהר‪,‬‬ ‫תשרי האבן אויסגעזען אין דער פארגאנגענהייט‪ ,‬חס‬ ‫וואס ער פארשטייט עס נישט‪ .‬דער סטייפלער האט‬ ‫ושלום‪ ,‬אונז צו מייאש זיין‪ .‬פארקערט‪ ,‬עס זאל אונז‬ ‫געענטפערט‪" ,‬תיקוני זוהר דארף מען לערנען אפילו‬ ‫שטארקן‪ .‬מיר זאלן שטרעבן צו טון די זעלבע זאכן‪,‬‬ ‫מ'פארשטייט נישט; מען זאגט עס סיי ווי‪".‬‬ ‫יעדער לויט זיינע מעגליכקייטן און מדריגה‪.‬‬ ‫רבי ישעי' אשר זעליג מרגליות האט געהאט א מנהג‬ ‫עס ווערט דערמאנט אז דורכאויס די חדשים אלול‬ ‫צו לערנען דאס ספר "עטרת ראש" פונעם מיטעלער‬ ‫און תשרי‪ ,‬פלעגט דער מהר"ם אש לערנען תיקוני זוהר‬ ‫רבי'ן פון ליובאוויטש יעדעס יאר אין אלול‪ .‬איינמאל האט‬ ‫בעיון‪ .‬נישט סתם געזאגט ‪ -‬אינמיטן יאר האט ער געזאגט‬ ‫אים זיין טאטע געפרעגט פארוואס ער לערנט דאס‬ ‫אפשר‪ ,‬אבער אין אלול און תשרי האט מען עס געלערנט‬ ‫זעלבע ספר יעדעס יאר‪ ,‬ווייל עס איז דאך נישט אזוי‬ ‫מיט א עיון‪.‬‬ ‫גרויס אז עס דארף א יערליכן חזרה; ער קען עס אפילו‬ ‫דורכלערנען אין איין יאר‪ .‬רבי ישעי' אשר זעליג האט‬ ‫אין אלול תרל"א איז דער אמרי יוסף פון ספינקא‬ ‫געענטפערט אז וואס מער ער לערנט עס‪ ,‬אלץ מער זאכן‬ ‫געפארן צו זיין רבי'ן אין זידיטשויב‪ ,‬און פון דארט איז ער‬ ‫ווערן אנטפלעקט פאר אים וואס ער האט פריער נישט‬ ‫געגאנגען קיין צאנז‪ .‬איין אינדערפרי איז ער‬ ‫פארשטאנען‪ .‬ווען מען לערנט עס בעיון זעט מען ווי‬ ‫אריינגעגאנגען אין שטוב פונעם הייליגן צאנזער רב‪,‬‬ ‫וואונדערליכע זאכן ווערן אנטפלעקט‪ .‬און אזוי פלעגט ער‬ ‫וועלכער האט אים געפרעגט‪" ,‬לערנסטו תיקוני זוהר אין‬ ‫ענטפערן ווען מען האט אים געפרעגט וואס צו לערנען‬ ‫אלול‪ ,‬ווי דער מנהג פון די ערליכע אידן?" דער אמרי יוסף‬ ‫אין אלול‪ :‬ער פלעגט רעקאמענדירן צו לערנען דאס ספר‬ ‫האט געענטפערט‪" ,‬יא‪ ".‬דער רבי האט דאן געפרעגט‪,‬‬ ‫"עטרת ראש" פונעם מיטעלער רבי'ן פון ליובאוויטש‪.‬‬ ‫"האסטו מיטגעברענגט דיין תיקונים?" ער האט געזאגט‪,‬‬ ‫"יא‪ ".‬דער רבי האט דאן געזאגט‪" ,‬ברענג עס אהער‪ ".‬דער‬ ‫דער אלטער סקווערער רבי זצ"ל פלעגט לערנען דעם‬ ‫צאנזער רב האט ארויסגענומען זיין אייגענע תיקוני זוהר‪,‬‬ ‫ספר "מקור חיים טור ברקת" (ער האט עס גערופן "די‬ ‫וואס איז געווען א שענערע און בעסערע דרוק‪ ,‬און האט‬ ‫טורים")‪ .‬ער האט עס געלערנט בכלל‪ ,‬אבער אין די טעג‬ ‫עס אויסגעביטן מיטן אמרי יוסף‪ .‬ער האט גענומען די‬ ‫פון אלול און תשרי האט ער זיך אריינגעטיפט דערין גאר‬ ‫ווייניגער פיינע דרוק פונעם אמרי יוסף און האט אים‬ ‫שטארק‪.‬‬ ‫געגעבן א בעסערע‪ .‬מיט דעם האט דער צאנזער רב‬ ‫המשך בעמוד ט‬ ‫געוויזן זיין צופרידנהייט אז דער אמרי יוסף לערנט קבלה‪.‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ,‬פון דעם זעען מיר אז לערנען תיקוני‬ ‫קול פנים מאירות‬ ‫שיעורי כ"ק מרן אדמו"ר מפנים מאירות סיקסא שליט"א‬ ‫צענטראלע נומער‪| 845-414-0076 :‬א"י‪ | 072-370-1823 :‬ענגלאנד‪| 0330-350-3190 :‬ארגענטינע‪:‬‬ ‫‪| 5411-2152-7691‬אנטווערפן‪| 323-346-0673 :‬מאנטריאל‪438-228-2500 :‬‬ ‫יב‬ ‫גליון‬ ‫~ אידיש ~‬ ‫כי תבא תשפ"ה‬ ‫מאמר‪ :‬ואמרת אליו‪ :‬שאינך כפוי‬ ‫טובה‬ ‫יצא לאור‬ ‫על ידי מערכת פנים‬ ‫מאירות סיקסא‬ ‫ב‬ ‫ואמרת אליו;‬ ‫שאינך כפוי טובה‬ ‫אז אליפז איז אויפגעצויגן געווארן ביי‬ ‫עמלק איז געווען א כפוי טובה און בכורים קומט‬ ‫לערנען די מידה פון הכרת הטוב‬ ‫יצחק אבינו אין שטוב צוזאמען מיט‬ ‫עס איז דא א ספר 'אהבת ציון' פון‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬נאכדעם איז ער אים‬ ‫אן אייניקל פון רש"י‪ ,‬אן אייניקל פון‬ ‫נאכגעלאפן און אים אויסגעליידיגט‪.‬‬ ‫'מחזור ויטרי'‪ ,‬ער איז שוין אוועק אין‬ ‫ממילא זעט מען אז ער איז א כפוי‬ ‫ת"ט‪ ,‬אין די גזירת ת"ח ות"ט‪ .‬ער‬ ‫טובה‪.‬‬ ‫ברענגט אין די וואכענדיגע סדרה‪ ,‬וואס‬ ‫איז די סמיכה אז פארגאנגענע וואך‬ ‫נאך א פשט ברענגט ער‪ ,‬אז יעקב‬ ‫האט זיך די סדרה געענדיגט מיט‬ ‫אבינו האט מקבל געווען די 'ברית בין‬ ‫'מחיית עמלק' און די וואך הייבט זיך די‬ ‫הבתרים'‪ ,‬יעקב אבינו האט גענומען‬ ‫סדרה אן מיט די מצוה פון 'ביכורים' ‪-‬‬ ‫אויף זיך די עול הגלות‪ ,‬עשיו האט נישט‬ ‫וואס איז די סמיכות פון די צוויי?‬ ‫גענומען קיין גלות אויף זיך‪ ,‬און‬ ‫נאכדעם וואס ער קומט ארויס פון‬ ‫עס איז דא א מדרש אין פרשת‬ ‫מצרים‪ ,‬קומסטו אנטקעגן אים‬ ‫בשלח‪ :‬עס גייט קומען עמלק וואס איז‬ ‫שלעכטס טון?! דאס איז די סמיכות פון‬ ‫כפוי טובה‪ ,‬און באשטראפן די אידן‬ ‫מחיית עמלק און די פרשה פון ביכורים‪.‬‬ ‫וואס זענען כפוי טובה‪ .‬מיט דעם‬ ‫דער גרויסער חיוב פון 'הכרת הטוב'‬ ‫פארענטפערט ער‪ ,‬פארוואס עס שטייט‬ ‫דער קב הישר (פרק יח) האט א‬ ‫פרשת בכורים סמוך צו מחיית עמלק‪,‬‬ ‫גאנצע פרק אויף די ענין פון הכרת‬ ‫וויבאלד 'ביכורים' איז א 'יישר כח' פאר'ן‬ ‫הטוב‪ .‬דארט שרייבט ער‪ :‬דוד המלך‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬עס קומט צו זאגן אז מען‬ ‫זאגט אין תהילים‪' :‬מה רבו מעשיך ה'‬ ‫זאל נישט זיין קיין כפוי טובה אזויווי‬ ‫כולם בחכמה עשית'‪ ,‬חז"ל האבן מתקן‬ ‫עמלק‪ ,‬דאס איז די סמיכות צווישן די‬ ‫געווען‪ ,‬מען זאל זאגן יעדן טאג ביים‬ ‫צוויי‪ .‬מען דארף אבער פארשטיין‪ :‬וואו‬ ‫דאווענען 'מזמור לתודה'‪ ,‬קאפיטל ק'‪,‬‬ ‫זעט מען אז עמלק איז געווען א כפוי‬ ‫וואס איז פשט דערפון? זאגט ער אז‬ ‫טובה?‬ ‫פשט דערפון איז‪ ,‬אז יעדן טאג האבן‬ ‫אידן ניסים‪ ,‬און זיי ווייסן ניטאמאל‬ ‫די מפרשים זאגן עטליכע מהלכים‬ ‫וויפיל ניסים זיי האבן‪ ,‬און ווען מען‬ ‫אויף דעם‪ .‬דער 'משך חכמה' ברענגט‪,‬‬ ‫ג‬ ‫פארנט פון די דריי תנאים‪ .‬האט רבי‬ ‫זאגט יעדן טאג ביים דאווענען די‬ ‫שמעון בן יוחאי געזאגט‪ ,‬יעצט וועט‬ ‫'מזמור לתודה'‪ ,‬און מען האט אינזין צו‬ ‫איר זען א נס‪ ...‬עס איז דא א שלאנג‬ ‫דאנקן אויף די ניסים וואס ער האט‪,‬‬ ‫וואס הייסט 'אפעה'‪ ,‬און דער שלאנג‬ ‫אפילו מען ווייסט נישט‪ ,‬איז עס אזויווי‬ ‫אפעה האט א נאטור‪ ,‬אז אויב עס קוקט‬ ‫מען איז מקריב א קרבן תודה‪.‬‬ ‫אויף א מענטש‪ ,‬אדער אויב א מענטש‬ ‫קוקט אויף איר‪ ,‬שטארבט גלייך דער‬ ‫עס איז געווען א מנהג הקדמונים‪,‬‬ ‫מענטש‪ .‬די שלאנג וואס האט יעצט‬ ‫אז יעדע זאך וואס האט זיך געמאכט‬ ‫ארויסגעשפראצט האט זיך גענומען‬ ‫ביי זיי‪ ,‬האבן זיי געגעבן א שבח והודאה‬ ‫קריגן מיט די שלאנג 'אפעה' ביז זיי‬ ‫פאר'ן אייבערשטן‪ ,‬זיי האבן תיכף מכיר‬ ‫זענען ביידע געשטארבן‪ .‬ווען די דריי‬ ‫געווען אז זיי דארפן גיבן א שבח‬ ‫תנאים זענען אנגעקומען האבן זיי שוין‬ ‫והודאה פאר'ן אייבערשטן‪ ,‬זיי האבן‬ ‫געטראפן די שלאנג טויט‪ ,‬האט רבי‬ ‫שטענדיג געדענקט יעדע השגחה און‬ ‫שמעון בן יוחאי געזאגט 'לא תאונה‬ ‫יעדע נס וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫אליך רע'‪ ,‬עס וועט נישט געשען פאר‬ ‫געטון מיט זיי‪.‬‬ ‫דיר קיין רע‪ ,‬וויבאלד די נחש מיט די‬ ‫אפעה האבן זיך שוין לאנג‬ ‫דער קב הישר ברענגט א‬ ‫אויסגעקריגט‪ ,‬נאך פאר זיי האבן‬ ‫הפלא'דיגע מעשה פון די זוהר הקדוש‪:‬‬ ‫געקענט שעדיגן‪.‬‬ ‫רבי שמעון בן יוחאי און רבי אבא און‬ ‫רבי יוסי זענען אנגעקומען צו א‬ ‫מיר קענען עס פארשטיין מיט א‬ ‫וואסער‪ ,‬און רבי יוסי איז אריינגעפאלן‬ ‫סקאנק און א ריקאן‪ ...‬אבער יעדע‬ ‫אין די וואסער‪ ,‬און עס איז שמוציג‬ ‫באשעפעניש דארף מען מחשיב זיין‪,‬‬ ‫געווארן זיינע קליידער‪ .‬ר' יוסי האט זיך‬ ‫דער הייליגער באשעפער האט אלעס‬ ‫אנגערופן אזוי בייז "הלוואי וואלט עס‬ ‫באשאפן אין א בחינה פון 'טוב מאוד'‪,‬‬ ‫קיינמאל נישט באשאפן געווארן!"‪ ,‬רבי‬ ‫אז דו האסט מורא פון די חיה דארפסטו‬ ‫שמעון בן יוחאי האט אים אנגעשריגן‬ ‫תשובה טון‪.‬‬ ‫דערפאר‪ ,‬וויבאלד דאס איז געמאכט צו‬ ‫באדינען די וועלט‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫ממילא‪ ,‬א קל וחומר בן בנו של קל‬ ‫באשעפער האט געזאגט אז זיין וועלט‬ ‫וחומר‪ ,‬אן אידיש קינד‪ ,‬א בן מלך‪ ,‬די עם‬ ‫איז 'טוב מאוד'‪ ,‬דו זאג נישט אנדערש‪,‬‬ ‫סגולה‪ ,‬ווי מען טאר נישט וויי טון קיין‬ ‫אפילו נחשים ועקרבים זענען משמשי‬ ‫איד אפילו א משהו‪ ,‬טייטשט דער קב‬ ‫דעלמא‪ ,‬מען קען זיי נישט אוועקמאכן‪.‬‬ ‫הישר מיט דעם די פסוק‪' ,‬מה רבו‬ ‫מעשיך ה' כולם בחכמה עשית'‪ ,‬מען‬ ‫אזויווי רבי שמעון האט געענדיגט‬ ‫דאנקט און לויבט דעם אייבערשטן‬ ‫זאגן די תורה‪ ,‬האט ארויסגעשפראצט א‬ ‫אויף אלע זיינע מעשים‪ ,‬נישטא קיין‬ ‫שלאנג‪ ,‬און ער האט געטאנצן אין‬ ‫ד‬ ‫צי דו זאלסט לעבן צי נישט‪ ,‬למעשה‬ ‫חוץ‪ ,‬אויף אלע מעשים‪ ,‬אז דער‬ ‫האסטו געהאט גענוג זכותים צו בלייבן‬ ‫הייליגער באשעפער האט דיר געמאכט‬ ‫לעבן‪ .‬די מעשה איז געווען‪ ,‬דריי טאג‬ ‫א נס אז דו האסט געראטעוועט‬ ‫פאר שבועות‪ ,‬שבועות איז ער שוין‬ ‫געווארן פון אש ומים און אפילו‬ ‫געגאנגען אין בית המדרש‪ ,‬כאחד‬ ‫פשוט'ע זאכן‪ ,‬דארפסטו געבן א קרבן‬ ‫האדם‪.‬‬ ‫תודה פאר'ן באשעפער‪.‬‬ ‫וואס האט ער געטון אלס א מזמור‬ ‫דער ספר 'שבלי לקט' אלס הודאה פארן בלייבן לעבן‬ ‫לתודה? ער האט געמאכט זיין פירוש‬ ‫דער מחבר פון די ספר 'שבלי‬ ‫אויף תורה נבואים וכתובים 'שבלי‬ ‫לקט'‪ ,‬ער דערציילט די נסים וואס דער‬ ‫לקט'‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט געטון מיט אים‪ .‬ער‬ ‫איז געווען זייער נישט געזונט‪ ,‬ער איז‬ ‫די ספר ברכת שמים אויף מכות אלס הודאה פארן‬ ‫געווען אין א מצב וואו זיין קאפ איז‬ ‫איבערלעבן די קריג‬ ‫נישטא געווען‪ ,‬ער האט שוין געטראכט‬ ‫דער זיידע ז"ל [כ"ק הגה"ק בעל‬ ‫צו זיך וואס עס גייט זיין די סוף מיט‬ ‫ברכת שמים מקאשוי זצוק"ל] האט‬ ‫אים‪ ,‬זיינע קרובים האבן זיך שוין‬ ‫אויך זיך אונטערגענומען ביים קריג‪ ,‬אז‬ ‫דערווייטערט פון אים‪ ,‬מען האט שוין‬ ‫אויך ער גייט געראטעוועט ווערן‪ ,‬גייט‬ ‫גערופן די חברא קדישא‪ ,‬מען האט‬ ‫ער מאכן א ספר אויף מסכת מכות‪ .‬די‬ ‫געווארט אז עס זאל זיך ענדיגן‪ ,‬ער איז‬ ‫ספר איז געווארן אנגענומען בכל קצוי‬ ‫שוין אפילו געווארן קאלט‪ ,‬מען האט‬ ‫תבל‪ ,‬נאך פאר עס איז געווען‬ ‫ארויסגעשיקט זיין ווייב און קינדער אז‬ ‫'ארטסקרול' האט מען אנגענומען די‬ ‫זיי זאלן נישט מיטהאלטן די 'יציאת‬ ‫ספר‪ ,‬עס איז געווען אנגענומען אז‬ ‫נשמה'‪.‬‬ ‫מסכת מכות לערנט מען מיט'ן ספר‬ ‫'ברכת שמים'‪...‬‬ ‫פלוצלינג האט ער געזען א‬ ‫דורך די מידה פון הכרת הטוב קען מען מקבל זיין‬ ‫מענטש מיט א לעכט‪ ,‬און ער לעשט עס‬ ‫יסורים באהבה‬ ‫אויס‪ ,‬אבער ער צינדט עס שנעל אן‪.‬‬ ‫דער זיידע ז"ל [כ"ק הגה"ק בעל‬ ‫האט ער אים געפרעגט פשט דערפון?‬ ‫ברכת שמים מקאשוי זצוק"ל] איז‬ ‫האט ער אים געזאגט‪ ,‬אז די לעכט איז‬ ‫אמאל געזעסן אין די סוכה‪ ,‬און עס איז‬ ‫קעגן די 'נשמת אדם'‪ ,‬עס האט שוין‬ ‫אריינגעקומען א חברה בינען‪ ,‬עס איז‬ ‫אויסגעקוקט ווי עס האט זיך שוין‬ ‫געווארן א בהלה‪ ,‬די עולם איז זיך‬ ‫אויסגעלאשן‪ ,‬און אזוי שנעל ווי איך‬ ‫צעלאפן‪ ,‬עס איז ארויפגעקומען א‬ ‫האב עס צוריק אנגעצינדן‪ ,‬וועסטו‬ ‫מחנה בינען אויף זיין שטערן‪ ,‬און איך‬ ‫ווערן צוריק געזונט‪.‬‬ ‫האב זיי געוואלט פארשיקן‪ .‬און ער‬ ‫ווייזט מיר‪ ,‬אז ער דארף נישט‪ ,‬און ער‬ ‫עס איז שוין געווען א משפט‬ ‫ווייזט מיט די הענט אז זיי זאלן‬ ‫אויבן אין הימל‪ ,‬און מען האט דן געווען‬ ‫ה‬ ‫מכיר טוב זיין דעם אייבערשטן אויף‬ ‫זענען‬ ‫זיי‬ ‫און‬ ‫אוועקגיין‪,‬‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫אוועקגעגאנגען‪ .‬און ער רופט זיך נאך‬ ‫אן 'ורחמיו על כל מעשיו'‪...‬‬ ‫א מצוות עשה צו דאנקן דעם באשעפער‬ ‫אין ספר חרדים שטייט אז עס איז‬ ‫אז א איד ווייזט אין זיין עבודה‪,‬‬ ‫א מצוות עשה דאורייתא‪ ,‬אז ווען‬ ‫וויאזוי ער קוקט אן די בעלי חיים פון די‬ ‫מענטשן באקומען גוטע זאכן פון‬ ‫וועלט‪ ,‬ווייזט ער פאר דעם אייבערשטן‬ ‫באשעפער‪ ,‬דארפן זיי דאנקן דעם‬ ‫זיין הכרת הטוב אויף די וועלט‪ ,‬ער‬ ‫באשעפער דערויף‪ ,‬און דאס לערנט‬ ‫ווייזט פאר'ן אייבערשטן אז ער גלייבט‬ ‫מען ארויס פון די פסוק אין די‬ ‫אינעם 'טוב ה' לכל'‪ .‬א מענטש וואס‬ ‫וואכענדיגע סדרה 'הגדת היום לה'‬ ‫קען גלייבן‪ ,‬אז א בעל חי‪ ,‬אפילו די‬ ‫אלוקיך כי באתי להארץ'‪.‬‬ ‫ערגסטע און די שמוציגסטע‪ ,‬איז נישט‬ ‫געגעבן א נאמען צו דאנקן כסדר אויף די ישועה‬ ‫באשאפן געווארן לטובת האדם‪ ,‬אזא‬ ‫דער 'קב הישר' ברענגט נאך א‬ ‫מענטש איז אויך נישט קיין מכיר טוב‬ ‫מעשה‪ ,‬עס איז געווען אן איש זקן וואס‬ ‫פאר'ן אייבערשטן‪ ,‬ער איז נישט קיין‬ ‫האט געלעבט אין די גזירת ספרד אין‬ ‫מכיר טוב פאר'ן אייבערשטן אויף זיינע‬ ‫שפאניע‪ ,‬ער האט געהייסן רבי יחיאל‪,‬‬ ‫יסורים‪ .‬אבער אז א מענטש לעבט אז‬ ‫ער האט געוואוינט נעבן די וואסער‪ ,‬עס‬ ‫אלעס איז גוט‪ ,‬אויף יעדע תנועה קלה‬ ‫איז געווען שווערע גזירות אין שפאניע‪,‬‬ ‫און יעדע זאך איז רחמים וחסדים‪ ,‬ער‬ ‫ער האט געלעבט נעבן די וואסער‪ ,‬און‬ ‫קען מקבל זיין די רחמים פונעם‬ ‫די אלע וואס זענען אנטלאפן זענען‬ ‫אייבערשטן באהבה‪ ,‬און אזוי אויך‬ ‫געקומען צו אים‪ ,‬נישט נאר ער האט זיי‬ ‫שוועריקייטן קען ער מקבל זיין באהבה‪.‬‬ ‫געגעבן צו עסן‪ ,‬נאר ער האט זיי געגעבן‬ ‫מען דארף אויף אלעס מכיר טוב זיין דעם אייבערשטן‬ ‫געלט און 'צדה לדרך' צו גיין ווייטער‪.‬‬ ‫דער קב הישר זאגט‪ ,‬אז אזוי זאל‬ ‫א מענטש לעבן‪ ,‬וויבאלד עס איז‬ ‫איין טאג זענען געקומען פיר‬ ‫נישטא קיין מענטש וואס גייט נישט‬ ‫זקנים‪ ,‬זיי האבן געזען וואס עס טוט זיך‬ ‫דורך קיין ניסים‪ ,‬ער זאגט שוין בזמנו‪,‬‬ ‫אין זיין הויז‪ ,‬זיין צדקה וחסד‪ ,‬זיין‬ ‫אז עס איז אזא שווערע זמן און עס איז‬ ‫מצוות ומעשים טובים‪ .‬האבן זיי‬ ‫שטענדיג דא סכנות‪ ,‬א מענטש דארף‬ ‫געפרעגט וואס ער וויל בעטן פונעם‬ ‫מכיר טוב זיין אויף יעדע קלייניקייט‪.‬‬ ‫אייבערשטן? האט ער געענטפערט‪ ,‬אז‬ ‫מען קוקט זיך ארום‪ ,‬אז מען האט א‬ ‫ער האט נאכנישט קיין קינדער‪ .‬האבן‬ ‫הויז‪ ,‬עס קומט אזוי? ניין‪ ,‬מען דארף‬ ‫זיי געזאגט‪ ,‬אז ער האט גע'פועל'ט‪ ,‬ער‬ ‫מכיר טוב זיין דעם אייבערשטן אויף‬ ‫גייט האבן א קינד ביז א יאר‪ ,‬ער גייט‬ ‫דעם! מען קוקט ארום‪ ,‬אז מען האט‬ ‫זיין א גדול בתורה‪ ,‬אבער ער דארף אים‬ ‫פרנסה‪ ,‬איז עס נארמאל? מען דארף‬ ‫רופן אברהם‪ ,‬פארוואס אברהם? ער זאל‬ ‫ו‬ ‫האב נישט קיין ווערטער'‪' ...‬בין אדם‬ ‫האבן הכרת הטוב אז ער האט געהאט א‬ ‫למקום' האבן אונז יא פערטיגע‬ ‫קינד אין די זכות וואס דו ביסט געווען‬ ‫ווערטער ‪ -‬די סידור! דארפסט‬ ‫מזרע אברהם‪ ,‬און געטון הכנסת‬ ‫גארנישט מחדש זיין‪ ,‬דארפסט נאר זאגן‬ ‫אורחים אזויווי אברהם אבינו‪ .‬האסט‬ ‫די ווערטער פון די סידור‪.‬‬ ‫געהאט א זון‪ ,‬אנשטאט גיבן א נאמען‬ ‫נאך א זיידן‪ ,‬זאלסטו גיבן די נאמען‬ ‫די נשמה בלייבט מיט די שלעכטע מידות און תאוות‬ ‫'אברהם'‪ ,‬און זען אויף יעדע טריט און‬ ‫אויך נאך די פטירה‬ ‫הג"ר רבי אליהו לאפיאן ז"ל (יא"צ‪:‬‬ ‫שריט די ישועה גדולה וואס דו האסט‬ ‫כ' אלול) האט פארציילט א הפלא'דיגע‬ ‫געהאט‪ ,‬אז דו האסט געהאט א קינד‪.‬‬ ‫מורא'דיגע מעשה‪:‬‬ ‫נישט נאר א ברכה‪ ,‬נאר אויך דאנקן דעם באשעפער‬ ‫עס שטייט אין ספר חסידים‪ ,‬עס‬ ‫אין די שטאט קעלם איז געווען‬ ‫איז געווען א איד וואס איז אוועק‬ ‫אמאל א דיבוק‪ ,‬עס איז געווען א נשמה‬ ‫רחמנא ליצלן פאר די צייט‪ ,‬נאך צוועלף‬ ‫פון א פרוי‪ ,‬איינע פון אירע עבירות איז‬ ‫חדשים איז ער געקומען אין חלום צו‬ ‫געווען‪ ,‬אז זי איז געווען חתונה געהאט‬ ‫זיינע קרובים זאגן‪ ,‬אז ער ווערט יעדן‬ ‫צו א מאן א בן תורה‪ ,‬און זי האט אים‬ ‫טאג גע'משפט אויף דעם וואס ער האט‬ ‫געשטערט פון לערנען‪ .‬אבער נישט‬ ‫נישט געמאכט די ברכת המוציא‪ ,‬ברכת‬ ‫דאס איז געווען די מעשה‪ ,‬די דיבוק‬ ‫הפירות‪ ,‬ברכת המזון בכוונה‪ ,‬נישט אז‬ ‫פלעגט שרייען קולות אז עס ציטערט‬ ‫ער האט נישט געמאכט‪ ,‬נאר ער האט‬ ‫פון די מלאכי חבלה‪ ,‬שרעקעדיגע‬ ‫נישט געדאנקט דעם אייבערשטן‬ ‫קולות אז די מלאכי חבלה ווילן איר‬ ‫בשעת'ן עס מאכן‪ ,‬האט אים דער קרוב‬ ‫צערייסן‪ ,‬נאכדעם וואס זי האט‬ ‫געפרעגט‪ ,‬אז עס שטייט דאך אז מען‬ ‫געענדיגט די קולות‪ ,‬האט זי זיך‬ ‫ווערט גע'משפט נאר צוועלף חדשים‬ ‫גענומען רעדן ניבול פה ממש‪ ,‬אז עס‬ ‫אין גיהנום? האט ער אים געענטפערט‪:‬‬ ‫איז געווען אן איסור גמור צו שטיין‬ ‫מען משפט אויך אינדרויסן פון גיהנום‪.‬‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫זאגט דער קב הישר‪ :‬דארף מען‬ ‫האט איינער אמאל געפרעגט די‬ ‫וויסן‪ ,‬אז יעדע קלייניקייט וואס מען‬ ‫נשמה‪ ,‬ביסט שוין א נשמה‪ ,‬ביסט דאך‬ ‫טוט אויף די וועלט‪ ,‬מאכט א רושם אויף‬ ‫נישט קיין בשר ודם‪ ,‬וואו דערוואגסטו‬ ‫יענע וועלט‪ ,‬מען ווערט גע'משפט בזה‬ ‫זיך צו רעדן אזעלכע מיאוס'ע‬ ‫ובבא‪ .‬ווען א מענטש מאכט א ברכה‪,‬‬ ‫ווערטער? האט די נשמה געענטפערט‪:‬‬ ‫דארף ער נישט אינזין האבן נאר צו‬ ‫א מענטש בלייבט מיט אלע זיינע‬ ‫מאכן א ברכה‪ ,‬נאר ער דארף ארויסגעבן‬ ‫חטאים און תאוות‪ ,‬ביז מען ענדיגט אים‬ ‫זיין הכרת הטוב פאר'ן אייבערשטן‪ .‬אין‬ ‫משפט'ן‪ ,‬אלע נסיונות וואס מען האט‬ ‫די וועלט זאגט מען‪ ,‬ווען מען האט פאר‬ ‫אויף די וועלט‪ ,‬האט מען עס אויף יענע‬ ‫איינעם שטארקע הכרת הטוב‪' ,‬איך‬ ‫ז‬ ‫ער אייביג געדארפט ארבעטן‪ ,‬אבער ער‬ ‫וועלט אויך‪ ,‬ביז מען ענדיגט עס‬ ‫האט נישט געברענגט געלט‪ ...‬האט ער‬ ‫משפט'ן‪.‬‬ ‫מיר אמאל געזאגט‪ :‬אלע אלטע אידן‬ ‫קענען לערנען זייער לעצטע צוואנציג‬ ‫רבי שלום שוואדראן ז"ל האט‬ ‫יאר פון די ‪ 80‬ביז די הונדערט‪ ,‬זיי זענען‬ ‫צוגעלייגט אויף די מעשה‪:‬‬ ‫זיכער‪ ,‬אז מען גייט נאר קענען רעדן‬ ‫מיט זיי אין לערנען אויף יענע וועלט‪...‬‬ ‫די גמרא זאגט‪ ,‬אז ווען מען גייט‬ ‫אבער למעשה‪ ,‬אויף יענע וועלט גייט‬ ‫שחט'ן די יצר הרע‪ ,‬גייען די צדיקים‬ ‫מען אויך צוריק צו די יארן ווען ער האט‬ ‫וויינען‪" :‬אזא בארג‪ ,‬און אונז האבן עס‬ ‫געארבעט‪ ...‬האט ער מיר געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫געקענט כובש זיין? הפלא ופלא!!"‪ .‬די‬ ‫ער האט אבער אייביג געלערנט‪ ,‬ער איז‬ ‫רשעים גייען אויך וויינען‪" :‬אזא חוט‬ ‫פארזיכערט אז צו אים גייט מען נאר‬ ‫השערה‪ ,‬און אונז קענען עס נישט כוכש‬ ‫קענען רעדן אין לערנען‪ ,‬ער איז‬ ‫זיין?!"‪ .‬פרעגט רבי שלום שוואדראן‪:‬‬ ‫פארזיכערט‪...‬‬ ‫איך פארשטיי נישט‪ ,‬די רשעים וועלן‬ ‫דאך זען ווי די צדיקים וויינען פאר‬ ‫עס זענען דא בחורים וואס מיינען‬ ‫שמחה‪ ,‬אז עס איז א בארג‪ ,‬פארוואס‬ ‫אז ווען מען האט חתונה איז אזויווי א‬ ‫נוצט ער נישט וואס די צדיקים זאגן‬ ‫'גירות' אלעס הייבט זיך אן פון פריש‪,‬‬ ‫אלץ תירוץ? ענטפערט רבי שלום‬ ‫'כקטן שנולד'‪ ...‬עס גייט נישט אזוי! אז‬ ‫שוואדראן‪ :‬אלא מאי‪ ,‬א רשע בלייבט‬ ‫מען הארעוועט נישט‪ ,‬בלייבט מען מיט‬ ‫לאחר פטירתו אויך‪ ,‬אז ער איז געווען א‬ ‫די זעלבע שלעכטע מידות‪ ,‬אויף עבודת‬ ‫רשע בחייו און נישט געגלייבט וואס די‬ ‫ה' דארף מען הארעווען‪ ,‬אז מען לייגט‬ ‫צדיקים זאגן‪ ,‬וועט ער אויך נישט גלייבן‬ ‫אריין כוחות‪ ,‬האט מען סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫אין וואס די צדיקים זאגן‪ ,‬נאך וואס‬ ‫משיח וועט קומען‪.‬‬ ‫מיר זעען אויך ניסים אזויווי אמאל‬ ‫רבי אליהו לאפיאן ז"ל האט‬ ‫אז מען הארעוועט נישט בלייבט מען מיט אלע‬ ‫געזאגט‪ :‬מענטשן זאגן‪ :‬אמאל איז‬ ‫שלעכטע נאטורן‬ ‫מיין שווער [הרה"ח ר' יוסף הלוי‬ ‫געווען צדיקים‪ ,‬אמאל איז געווען‬ ‫ראזנבערג ז"ל]‪ ,‬האט כל ימיו עוסק‬ ‫ניסים‪ ,‬אז דער רבונו של עולם וואלט‬ ‫געווען בפרנסה‪ ,‬אבער ער האט נישט‬ ‫אונז היינט געמאכט יציאת מצרים‪,‬‬ ‫אריינגעברענגט געלט‪ ...‬ער האט‬ ‫וואלטן אונז אויך געווען צדיקים אזויווי‬ ‫פארטאגס‬ ‫אויפשטיין‬ ‫געדארפט‬ ‫יענע דור‪ ...‬זאגט ער אויף דעם‪ :‬די‬ ‫לערנען און דאווענען‪ ,‬נאכ'ן דאווענען‬ ‫ערשטע זאך איז‪ ,‬אז דו זאגסט יעדן‬ ‫דארף מען לייגן 'רבינו תם'‪ ,‬דערנאך נאך‬ ‫טאג ביים דאווענען 'על ניסיך שבכל יום‬ ‫א בלאט גמרא און תהילים‪ ...‬און נאך‬ ‫עמנו ועל נפלאותך וטובותיך שבכל‬ ‫אזא ווערטשאפט האט אים יעדער‬ ‫עת'‪ ,‬וואס זאגסטו אז דו האסט נישט‬ ‫בעל‪-‬הבית ארויסגעווארפן‪ ...‬אזוי האט‬ ‫ח‬ ‫פון בריאת העולם ביז יעצט איז א‬ ‫היינט קיין ניסים? האסט דאך יא! אבער‬ ‫חשבון אין ראש השנה‪ ,‬ווען דו הייבסט‬ ‫דו לייגסט עס אריין אין טבע‪ ,‬ווען‬ ‫אן מאכן חשבונות וואס עס טוט זיך פון‬ ‫שטייט 'ויאמנו בה' ובמשה עבדו'? נאך‬ ‫בריאת העולם ביז ראש השנה איז א‬ ‫קריאת ים סוף! זיי האבן נישט‬ ‫וועלט פון סתירות‪ ,‬דא איז געווען א‬ ‫געגלייבט אויף יעצט‪ ,‬יעצט האבן זיי‬ ‫גירוש שפאניע אין א צווייטע שטאט‬ ‫געזען‪ ,‬זיי האבן יעצט געגלייבט אויף‬ ‫האט מען געטאנצן הכנסת ספרי‬ ‫אלעס אין מצרים! די אידן אין דור‬ ‫תורה‪ ...‬ראש השנה הייסט 'ראש'‬ ‫המדבר האבן אויסגעזען פונקט ווי דיר‪,‬‬ ‫וויבאלד עס איז 'למעלה מן הזמן'‪' .‬ראש‬ ‫זיי האבן אויך אלעס געזען אין טבע‬ ‫חודש' איז יא 'זמן' 'המקדש ישראל‬ ‫קודם‪ ,‬ווען האבן די אידן געזאגט 'זה א‪-‬‬ ‫והזמנים'‪ ,‬וואס איז די סתירה צווישן די‬ ‫לי ואנוהו'‪ ,‬זיי האבן זיך דערמאנט די‬ ‫צוויי זאכן? אויף דעם קומט די שופר‬ ‫אלע ניסים פון מצרים‪ ,‬אז די קינדער‬ ‫און מען בלאזט און מען זאגט 'תקע‬ ‫זענען נישט אריינגעפאלן אין וואסער‪,‬‬ ‫בשופר גדול לחירותינו'‪ ,‬אבער יעצט‬ ‫זיי האבן געמיינט אז אזוי ווערן געבוירן‬ ‫אויף די וועלט גייט נישט קלאפן‪ ,‬און‬ ‫קינדער‪ ,‬אז ווען מען געבוירט א קינד‬ ‫עס גייט זיין א סתירה צווישן אסאך‬ ‫פאלט ער אריין אין וואסער‪ ,‬און ער‬ ‫זאכן‪ ,‬דו דארפסט אבער גלייבן‪ .‬די אידן‬ ‫ווערט דארט אויפגעצויגן ביז זיי ווערן‬ ‫פריער האבן אויך נישט געזען קיין‬ ‫גרויס‪ ...‬ערשט שפעטער האבן זיי‬ ‫ניסים‪ ,‬זיי האבן אויך געזען טבע אין‬ ‫געזען‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט זיך‬ ‫אלעם‪ .‬אונז דארפן גלייבן אז אונז האבן‬ ‫מגלה געווען פאר זיי‪.‬‬ ‫ניסים ונפלאות פאר'ן אייבערשטן און‬ ‫אונז דארפן האבן הכרת הטוב פאר'ן‬ ‫ממילא זאגט רבי אליהו לאפיאן‪:‬‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫דו זאג ווייטער 'על נפלאותיך וטובותיך‬ ‫שבכל עת'‪ ,‬און דו וועסט שפעטער זען‬ ‫די שם הוי"ה פון די תוכחה איז אונזער נחמה‬ ‫די ניסים‪ ,‬בשעת מעשה וועסטו אויף‬ ‫אין תשובת רדב"ז פרעגט אים‬ ‫יעדע זאך טרעפן פארוואס עס איז‬ ‫איינער‪ :‬פארוואס עס שטייט נישט‬ ‫טבע‪ ,‬דו קענסט נישט זען בשעת‬ ‫'דברי נחמה' אין די תוכחה פון פרשת כי‬ ‫מעשה די נס‪.‬‬ ‫תבא‪ ,‬אזויווי אין די תוכחה פון פרשת‬ ‫בחוקותי? ענטפערט ער פאר יענעם‬ ‫עס איז דא סתירות אבער מיר האבן אמונה‬ ‫דריי תירוצים‪ .‬איינס‪ ,‬וויבאלד די‬ ‫איינער פון די סקוליענע רבי'ס‬ ‫פסוקים איז פול מיט די שם הוי"ה‪ ,‬דאס‬ ‫זאגט א הפלא'דיגע זאך‪' :‬ראש השנה'‬ ‫איז די נחמה‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫רופן אונז 'יום הזכרון'‪ ,‬וואס נאך האבן‬ ‫זאגט די תוכחה‪ ,‬עס שטייט אין איוב 'כי‬ ‫אונז אינזין? ראש חודש! ביידע זענען א‬ ‫הוא יחוב והוא יחבש' די זעלבע זאך‬ ‫יום זכרון‪ ,‬די זכרון פון ראש השנה איז‬ ‫וואס צעברעכט דאס איז די רפואה‪,‬‬ ‫פשט 'אתה זוכר מעשה עולם ופוקד כל‬ ‫יצורי קדם'‪ ,‬דאס איז 'עבר הוה עתיד'‬ ‫ט‬ ‫אנדערש‪ ,‬אבער איך וועל עס פארציילן‬ ‫'הוא ימחץ' ער צוברעכט און ער היילט‬ ‫אזויווי עס שטייט אין מחזיר אליהו‪ .‬עס‬ ‫אונז אויס‪ ,‬אז א מענטש ווייסט אז אין‬ ‫איז געווען א פרייער איד‪ ,‬לאמיר אים‬ ‫יעדע זאך איז דא די שם הוי"ה‪ ,‬אז א‬ ‫רופן 'אבנר'‪ ,‬ער האט נישט געהיטן די‬ ‫מענטש ווייסט אז אין יעדע זאך איז דא‬ ‫תורה‪ ,‬און מען האט אים איינגעשפארט‬ ‫ניסים‪ ,‬דאס איז אונזער נחמה‪ ,‬דאס איז‬ ‫אין תפיסה‪ ,‬אין תפיסה האט ער געהאט‬ ‫אונזער וועג אנצוהאלטן אונזער‬ ‫אסאך צייט‪ .‬עס איז געקומען א‬ ‫דביקות הבורא‪ ,‬אונזער אמונה אינעם‬ ‫פרומער רב אים באזוכן אין תפיסה‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬איך וויל דו זאלסט זען אז‬ ‫אים ברענגן ספרים‪ ,‬ער האט אנגעהויבן‬ ‫אפילו ביי תוכחה איז די שם הוי"ה אין‬ ‫צוריקקומען צו אידישקייט‪ .‬איינמאל‬ ‫יעדע פסוק‪.‬‬ ‫קומט דער רב‪ ,‬אן און ער זעט ווי די‬ ‫פרייער איד וואס הייבט שוין אן תשובה‬ ‫מיט שמחה און הודאה קען מען אלעס אריבערגיין‬ ‫דער חת"ם סופר זאגט‪ :‬עס שטייט‬ ‫טון‪ ,‬קאכט זיך‪ .‬פרעגט ער אים‪ :‬וואס‬ ‫אין מזמור לתודה‪' ,‬עבדו את ה' בשמחה‬ ‫קאכסטו אזוי? זאגט ער‪ :‬וואס הייסט?‬ ‫בואו לפניו ברננה'‪' ,‬ברננה' קען אויך זיין‬ ‫איך גיי באפרייט ווערן פון תפיסה!‬ ‫א לשון פון צער און קרעכצן‪ ,‬איז עס‬ ‫פרעגט אים דער רב‪ :‬וואס הייסט? עס‬ ‫לכאורה א סתירה? זאגט ער‪ :‬יא‪ ,‬בעצם‪,‬‬ ‫איז דיר נאך געבליבן פופצן יאר?! זאגט‬ ‫'כי ה' הוא אלוקים הוא עשנו' 'ולו' איז א‬ ‫ער אים‪ :‬ער האט געטראפן א חז"ל‪,‬‬ ‫קרי און א כתיב‪ ,‬עס קען גיין מיט א ו'‬ ‫וואס זאגט אז ווען אידן וועלן היטן‬ ‫און א'‪' ,‬ולו' טאמער איז עס מיט א ו'‬ ‫צוויי שבתות וועלן זיי באפרייט ווערן!‬ ‫זענען אונז בשמחה‪ ,‬אבער טאמער איז‬ ‫דער רב האט אים פרובירט צו זאגן‪ ,‬אז‬ ‫עס 'ולא' מיט א' איז נישט‪ ,‬דעמאלסט‬ ‫דאס גייט נישט ארויף אויף תפיסה‪ ,‬און‬ ‫איז 'בואו לפניו ברננה'‪' ,‬בואו שעריו‬ ‫נישט אויף א יחיד‪ ,‬נאר אויף גאנץ כלל‬ ‫בתודה חצרתיו בתהלה' אז דו וועסט‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫אפילו הכי דאנקן דעם אייבערשטן ‪-‬‬ ‫דער בעל תשובה האט אים‬ ‫וועט אפילו פון די 'ברננה' ווערן א‬ ‫געזאגט‪ :‬וואס הייסט? איך קען ענגליש‬ ‫שמחה‪ ,‬מיט שמחה און שבח והודאה‬ ‫בעסער פון דיר‪ ,‬אין די ענגלישע בוך‬ ‫קענסטו אלעס דורכגיין‪.‬‬ ‫שטייט נישט מיט די אלע מפרשים‪,‬‬ ‫מיט די ריכטיגע אמונה קען מען זיין א פועל ישועות‬ ‫דארט שטייט אויב די אידן וועלן היטן‬ ‫עס איז דא א מעשה וואס ווערט‬ ‫צוויי שבתים וועלן זיי גלייך באפרייט‬ ‫געברענגט אין ספר מחזיר אליהו פון‬ ‫ווערן‪ .‬דער רב קומט צוריק אפאר וואכן‬ ‫רבי אליהו פאלט זצ"ל‪ ,‬אין די צווייטע‬ ‫שפעטער‪ ,‬און ער טרעפט נישט אבנר ‪-‬‬ ‫חלק אין די הקדמה‪ ,‬מיין פעטער‬ ‫אבנר איז באפרייט! ער גייט נאך וואס‬ ‫הרה"ח ר' משה מנחם טויבנפעלד‬ ‫די מעשה איז געווען‪ ,‬איז ער געוואויר‬ ‫שליט"א פארציילט עס אביסל‬ ‫געווארן‪ ,‬אז דער שופט פון אבנר האט‬ ‫י‬ ‫אכט פאר מען ווארפט עס אוועק‪ ,‬דער‬ ‫רעטייערט‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן‬ ‫זיידע ז"ל [כ"ק אדמו"ר הגה"ק בעל‬ ‫איבערשרייבן זיינע פסקים‪ .‬ער קען‬ ‫ברכת שמים מקאשוי זצוק"ל] פלעגט‬ ‫אבער נישט אפשרייבן יעדע קליינע‬ ‫צינדן צווישן זיבן אדער ניין לעכט מיט‬ ‫משפט‪ ,‬ער האט אבער געשריבן די‬ ‫איין שוועבל‪ .‬אסאך מאל פלעגט דער‬ ‫משפט פון דעם איד‪ ,‬ער האט געשריבן‬ ‫גבאי אנצינדן נאך איינס און אים‬ ‫אז עס קומט אים טאקע פופצן יאר‬ ‫פרובירט צו גיבן אבער ער האט‬ ‫תפיסה‪ ,‬אבער נאר טאמער עס איז‬ ‫קיינמאל נישט גענומען‪.‬‬ ‫אמת‪ ,‬אבער עס איז נישט אמת‪ ,‬דער‬ ‫שופט פילט נישט אז עס איז אמת‪ ,‬איז‬ ‫די געדאנק איז‪ ,‬אז מען דארף‬ ‫ער געגאנגען אריינגעבן אז ער איז‬ ‫נעמען די משמשים פון הקב"ה ערנסט‪,‬‬ ‫נישט באקוועם אז דער איד זיצט נאך‬ ‫דאס איז פארוואס יעקב אבינו איז‬ ‫אין תפיסה‪ ,‬ער פילט אז ער האט נישט‬ ‫צוריקגעגאנגען פאר פחים קטנים‪ ,‬ביי‬ ‫גוט גע'פסק'נט‪ ,‬האבן זיי אים געזאגט‬ ‫צדיקים איז ממונם וויכטיגער ביי זיי ווי‬ ‫אז דו ביסט נישט באקוועם‪ ,‬נעמט מען‬ ‫זייער גוף‪ ,‬וויבאלד דאס איז משמשים‬ ‫אים ארויס!‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬האט מען עס‬ ‫גענומען מיט אן ערנסקייט‪ .‬אונז דארפן‬ ‫אז א איד גלייבט‪ ,‬אז עס שטייט‬ ‫ארויסנעמען די מידה פון הכרת הטוב‬ ‫אין די גמרא ‪ -‬שטייט עס אין די גמרא!‬ ‫פון די די וואכענדיגע סדרה‪.‬‬ ‫ווען א איד איז אין אן ענגע מצב‪ ,‬איז עס‬ ‫אויך א סגולה‪ .‬אבער איר זעט וואס עס‬ ‫אז מען לעבט פארן אייבערשטן ווערט מען געהאלפן‬ ‫טוט זיך דא?! ווען א איד גלייבט אינעם‬ ‫אין מחזור אליהו ברענגט ער א‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬ער זעט עס אין‬ ‫מעשה‪ :‬עס איז געווען א מרביץ תורה‪,‬‬ ‫חז"ל‪ ,‬און דער אייבערשטער זאגט צו‬ ‫א מחנך‪ ,‬ער האט געדרייווט א קאר‬ ‫אים‪ :‬יא! דאס איז אמונה פשוטה אינעם‬ ‫העכער די ספיד לימיט‪ ,‬מען האט אים‬ ‫אייבערשטן‪ .‬ווען אונז האבן עכטע‬ ‫געוואלט צונעמען די לייסענס‪ ,‬ער האט‬ ‫הכרת הטוב‪ ,‬קען מען אהיימגיין פריי‪,‬‬ ‫עס אבער זייער שטארק געדארפט פאר‬ ‫אונזער פראבלעם איז‪ ,‬אז אונז זענען‬ ‫זיין הרבצת התורה‪ ,‬ער האט געגלייבט‬ ‫אויבער חכמים‪ ,‬איך בין נישט דער‬ ‫אינעם אייבערשטן אז די כח הרבים‬ ‫תמים‪ ,‬ביי מיר גייט עס נישט געשען‪...‬‬ ‫וועט זיכער מגין זיין‪ .‬עס איז געקומען‬ ‫צום משפט און דער שופט האט‬ ‫ביי צדיקים איז גאר חשוב ממונם‬ ‫פארלאנגט די בילדער פון די קאמערע‬ ‫אין 'ספר חסידים' שטייט אז מען‬ ‫אז ער איז געפארן העכער די ספיד‪ ,‬די‬ ‫זאל נישט אויסבלאזן קיין פייער‪ ,‬די‬ ‫פראסעקיוטער האט געקוקט און ער‬ ‫בעלזא רעבעצין זאגט‪ ,‬אז 'ווער עס‬ ‫האט עס נישט געטראפן‪ ,‬דער שופט‬ ‫בלאזט א שוועבל איז נישט ווערד א‬ ‫האט געזאגט "אראפ מיט די משפט! ער‬ ‫שוועבל'‪ ,‬נישט אייביג צינדט זיך אן א‬ ‫קען אהיימגיין מיט די לייסענס!"‪ .‬פון אז‬ ‫שוועבל גלייך‪ ,‬די עלטערע דור גיבט‬ ‫יא‬ ‫פון שמחה און התלהבות‪ ,‬עצלות און‬ ‫מעשה זעט מען‪ ,‬אז ווען א איד לעבט‬ ‫עצבות האלט אפ פון תשובה טון‪,‬‬ ‫'בנפלאותיך‬ ‫אייבערשטן‪,‬‬ ‫פאר'ן‬ ‫אזויווי עס שטייט אין פרשת כי תבא‬ ‫וטובותיך שבכל עת' ווערט ער‬ ‫'תחת אשר לא עבדת את ה' אלוקיך‬ ‫געהאלפן‪ ,‬מען קען עס נישט אלס זען‪.‬‬ ‫בשמחה ובטוב לבב'‪.‬‬ ‫די פיר זאכן וואס מען דארף צו טון צו קענען תשובה‬ ‫טון‪ :‬התבודדות; זהירות אפילו בקל שבקלים; כל‬ ‫דער חת"ם סופר טייטשט דאס‬ ‫הזמנים שווין; שמחה והתלהבות‬ ‫אריין אין די פסוק‪' ,‬כי יקח איש אשה‬ ‫דער הייליגע חת"ם סופר ברענגט‬ ‫חדשה'‪ ,‬א מענטש וויל זיך מחדש זיין‪,‬‬ ‫אין פרשת כי תצא‪ ,‬עס שטייט אין פסוק‬ ‫ווערן א בריה חדשה‪ ,‬ער וויל זיך‬ ‫'כי יקח איש אשה חדשה לא יצא בצבא‬ ‫צוריקקערן צום אייבערשטן‪ ,‬די‬ ‫ולא יעבר עליו לכל דבר נקי יהיה לביתו‬ ‫ערשטע זאך איז 'לא יצא לצבא'‪ ,‬גיי‬ ‫שנה אחת ושמח את אשתו אשר לקח'‪,‬‬ ‫נישט צו קיין חבורות וואו עס איז נישט‬ ‫זאגט דער הייליגער חת"ם סופר‪ ,‬אז‬ ‫דא קיין עבודת ה'‪ ,‬די צווייטע זאך איז‪,‬‬ ‫דאס איז מרמז אויף זאכן וואס מען‬ ‫'ולא יעבר עליו לכל דבר' ער זאל נישט‬ ‫דארף האבן אויף תשובה‪ ,‬מען איז אין די‬ ‫עובר זיין אויף קיין קל שבקלים‪ ,‬די‬ ‫ימי אלול מען דארף תשובה טון‪ ,‬זאגט‬ ‫דריטע זאך איז‪' ,‬נקי יהיה לביתו שנה‬ ‫די פסוק פיר זאכן וואס מען דארף טון‬ ‫אחת'‪' ,‬שנה' איז א לשון פון 'זמן'‪ ,‬אין‬ ‫צו תשובה טון‪ ,‬די ערשטע זאך איז‬ ‫יעדע זמן זאל ער דינען דעם‬ ‫'התבודדות'‪ ,‬א מענטש דארף אוועקגיין‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און די פערטע זאך איז‪,‬‬ ‫פון א חבורה פון מענטשן וואס שטערן‬ ‫'ושמח את אשתו אשר לקח' ער זאל‬ ‫אים אין עבודת ה'‪ ,‬דאס איז די ערשטע‬ ‫לעבן בשמחה‪.‬‬ ‫זאך‪ ,‬אז א מענטש דארף נעמען א‬ ‫חבורה וואס ברענגט אים תורה און‬ ‫דער חת"ם סופר שטעלט דא‬ ‫יראת שמים און עבודת ה'‪ .‬די צווייטע‬ ‫אוועק א געוואלדיגע יסוד‪ ,‬פאר מען‬ ‫זאך איז‪ ,‬אז מען טאר נישט טון קיין‬ ‫טוט תשובה דארף מען קוקן די חבורה‬ ‫שום עבירה אפילו קל שבקלים‪ .‬די‬ ‫אין וועלכע מען דרייט זיך‪ ,‬מען דארף‬ ‫דריטע זאך‪ ,‬זיין עסן זיין טרונקן און זיין‬ ‫זען די עבירות וואס מען רופט היינט‬ ‫שלאפן‪ ,‬נישט קיין חילוק וועלכע צייט‪,‬‬ ‫"איך בין נישט אין די מדריגה"‪ ,‬וועלכע‬ ‫ער זאל נישט מאכן קיין חילוק אין‬ ‫זמן נעם איך פאר לייכט‪ ,‬צי בין איך‬ ‫צייט‪ ,‬ער זאל אייביג דינען דעם‬ ‫בשמחה און בהתלהבות אין יעדע‬ ‫אייבערשטן‪ .‬ער ברענגט די של"ה‬ ‫עבודה‪ ,‬און וועלכע פון די פיר זאכן ער‬ ‫הקדוש‪ ,‬וואס האט זיך זייער געבייזערט‬ ‫איז שוואך דערינען דארף ער האבן א‬ ‫אויף בין הזמנים‪ ,‬אז יעצט איז בין‬ ‫תיקון‪.‬‬ ‫הזמנים מען דארף נישט לערנען‪ ,‬דער‬ ‫חת"ם סופר זאגט‪ ,‬א איד דארף זיין 'כל‬ ‫הזמנים שוין'‪ .‬די פערטע זאך‪ ,‬די ענין‬ ‫יב‬ ‫שמחה דארף זיין בשלימות‬ ‫א איד דארף האבן א סדר פון‬ ‫עס איז דא די באקאנטע חתם‬ ‫'תורה עבודה'‪ ,‬זיין דבוק צום‬ ‫סופר אין פרשת ויחי‪' ,‬וירא יוסף‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬נישט האבן קיין‬ ‫לאפרים בני שלשים גם בני מכיר בן‬ ‫התרשלות‪ ,‬עס איז נישטא קיין 'בין‬ ‫מנשה ילדו על ברכי יוסף'‪ ,‬פרעגט דער‬ ‫הזמנים'‪ ,‬עס איז נישטא קיין זמן ווען צו‬ ‫חת"ם סופר וואס איז די "גם" ‪ -‬גם בני‬ ‫נתרשל ווערן‪ ,‬אפהיטן די חבורה און‬ ‫מכיר בן מנשה? זאגט דער הייליגער‬ ‫נישט האבן קיין געוויסע מצוות‪,‬‬ ‫חתם סופר‪ ,‬אז דער מגן אברהם (סימן‬ ‫עבירות‪ ,‬עשה‪ ,‬לאו‪ ,‬אדער מנהג‪ ,‬אפילו‬ ‫רכ"ה סעיף קטן ד') ברענגט בשם די‬ ‫וואס איז נישט פאר מיר‪ ,‬און די עיקר‬ ‫'ילקוט חדש'‪ ,‬אז מען זאל מאכן א‬ ‫זאך איז‪ :‬לעבן מתוך שמחה‪.‬‬ ‫סעודה און א שמחה ווען מען ווערט בר‬ ‫מצוה פונקט ווי מען האט חתונה‪ ,‬די‬ ‫די גרעסטע שמחה איז אז מען קען דאנקן דעם‬ ‫מקור דערפון איז זוהר החדש אויף די‬ ‫באשעפער‬ ‫דער חתם סופר זאגט אין פרשת‬ ‫פסוק 'צאנה וראינה בנות ציון במלך‬ ‫יתרו‪' ,‬ויחד יתרו על כל הטובה ויאמר‬ ‫שלמה בעטרה שעטרה לו אמו ביום‬ ‫ברוך ה''‪ ,‬זאגט דער חת"ם סופר‪ ,‬אז‬ ‫חתנתו וביום שמחת לבו' פרעגט דער‬ ‫יתרו האט געוואלט דאנקן דעם‬ ‫חת"ם סופר‪ :‬פארוואס דערמאנט מען‬ ‫אייבערשטן אויף דעם אז ער האט‬ ‫נישט זיין טאטע‪ ,‬נאר זיין מאמע‬ ‫געראטעוועט די אידן‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫(בעטרה שעטרה לו אמו)‪ ,‬זאגט דער‬ ‫געקומען דאנקן און לויבן דעם‬ ‫חת"ם סופר‪ :‬אז דער טאטע איז טאקע‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬איז ער געווען אזוי‬ ‫זייער בשמחה ביי די בר מצוה פון זיין‬ ‫בשמחה‪ ,‬אבער זיין שמחה איז געווען‬ ‫קינד‪ ,‬אז זיין קינד האט חכמה בינה‬ ‫אז ער האט די זכיה צו דאנקן און לויבן‬ ‫דעת‪ ,‬אז ער איז מקבל די עול התורה‬ ‫דעם אייבערשטן‪ ,‬און מיט די עבודה איז‬ ‫ומצוות‪ ,‬אבער פון די אנדערע זייט‪ ,‬איז‬ ‫ער געווען אזוי בשמחה‪ ,‬און ער האט‬ ‫ער בצער‪ ,‬אז ער קען מער נישט מקיים‬ ‫זיך געפריידט אסאך מער אז ער האט‬ ‫זיין די מצוה פון חינוך‪ .‬א נזיר ברענגט א‬ ‫די זכיה צו דאנקן און לויבן דעם‬ ‫קרבן אויף א מצווה וואס ער האט‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬אסאך מער ווי די אידן‬ ‫געענדיגט‪ ,‬קומט אויס אז אין די נאכט‬ ‫האבן זיך געפריידט אז זיי זענען‬ ‫פון די בר מצווה איז די שמחה פון די‬ ‫געראטעוועט געווארן פון די מצרים‪.‬‬ ‫טאטע נישט בשלמות‪ ,‬די מאמע האט‬ ‫'ויחד יתרו' יתרו האט זיך געפריידט‪,‬‬ ‫יא א שמחה בשלימות‪ ,‬וויבאלד זי האט‬ ‫אסאך מער אז ער קען דאנקן דעם‬ ‫נישט די חיוב ‪ -‬אזויווי די טאטע ‪ -‬אין‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ווי 'לכל אשר עשה ה'‬ ‫חינוך‪ ,‬פארדעם שטייט 'שעטרה לו אמו'‬ ‫למשה ולישראל עמו' אז ער קען זאגן‬ ‫ביי די בר מצוה‪ ,‬וויבאלד שמחה דארף‬ ‫'ברוך ה' אשר הציל'‪.‬‬ ‫זיין מיט א שלימות‪ .‬פארדעם‪ ,‬א אידיש‬ ‫קינד ווען ער ווערט בר מצוה דארף ער‬ ‫יג‬ ‫די רמזים פון אלו"ל‬ ‫זיין בשמחה‪ ,‬וויבאלד שמחה איז א‬ ‫עס שטייט אין די קדמונים‪ ,‬אז‬ ‫מצוות עשה מדאורייתא‪.‬‬ ‫אלול איז ראשי תיבות א'ני ל'דודי ו'דודי‬ ‫ל'י‪ .‬זאגט דער חידושי הרי"ם‪ ,‬אז אלול‬ ‫שמחה דארף קומען פון הארץ‬ ‫איז אויך די צירוף האותיות 'ל"א אנחנו‬ ‫זאגט ער א מורא'דיגע זאך‪ .‬עס‬ ‫– ל"ו אנחנו' ביי מזמור לתודה‪ ,‬וואס די‬ ‫שטייט נישט אז די בר מצוה בחור‬ ‫קרי איז 'לו' און די כתיב איז 'לא'‪ ,‬זאגט‬ ‫דארף זיך פרייען‪ ,‬עס שטייט אויך נישט‬ ‫ער 'ולו אנחנו' אונז באלאנגן צום‬ ‫אז אין די טאג פון מתן תורה דארף מען‬ ‫אייבערשטן אין יעדן מצב‪' ,‬ולא אנחנו'‬ ‫זיך פרייען‪ .‬פארוואס שטייט נישט אז א‬ ‫אונז זענען גארנישט און אונז זענען‬ ‫בר מצוה בחור דארף זיך פרייען? און‬ ‫מבטל די גאנצע עצמיות להקדוש ברוך‬ ‫פארוואס שטייט נישט אז אין די טאג‬ ‫הוא‪' ,‬ולו אנחנו' פאר אים זענען אונז א‬ ‫פון מתן תורה דארף מען זיך פרייען?‬ ‫פאלק‪' ,‬ולא אנחנו' פאר אונז זענען אונז‬ ‫זאגט דער חת"ם סופר‪ ,‬אז עס איז נישט‬ ‫גארנישט‪ ,‬זאגט ער אז מען איז זיך‬ ‫קיין מצוה זיך צו פרייען אלס אן עול‪,‬‬ ‫מכניע פאר'ן אייבערשטן איז 'אלול'‬ ‫וויבאלד טאמער איז עס א מצוה איז‬ ‫ראשי תיבות א'הוב ל'מעלה ו'נחמד‬ ‫עס אן עול‪ ,‬עס איז א שמחה וואס אונז‬ ‫ל'מטה‪.‬‬ ‫פרייען זיך פון זיך אליינס! און אדרבה‪,‬‬ ‫די מצוה דארף מאכן פארגעסן פון‬ ‫די ראש דארף זיין תקיף‬ ‫גשמיות‪ ,‬דאס דארף זיין ביי די בר מצוה‪,‬‬ ‫אין ישמח ישראל ברענגט ער‪ :‬עס‬ ‫די בר מצוה בחור דארף זיין אזוי‬ ‫שטייט אין די תורה 'ונתנך ה' לראש ולא‬ ‫בשמחה‪ ,‬אז עס זאל מאכן פארגעסן פון‬ ‫לזנב'‪ ,‬די תרגום זאגט 'לתקיף ולא‬ ‫די עולם הזה ‪,‬און נישט נאר ביי די בר‬ ‫לחלש' א שטארקער נישט קיין‬ ‫מצוה דארף מען אזוי מקבל זיין די עול‬ ‫שוואכער‪ .‬ראש השנה זאגט מען 'יהיו‬ ‫התורה ומצוות‪ ,‬נאר יעדן טאג 'המחדש‬ ‫לרצון שנהיה לראש ולא לזנב'‪ ,‬שלמה‬ ‫בטובו בכל יום תמיד' א יעדן טאג דארף‬ ‫המלך זאגט אין משלי‪ ,‬אז יעדע מחלה‬ ‫מען זיין בשמחה‪ ,‬אז מען קען מקיים‬ ‫בגוף ובנפש איז די עיקר צו שטארקן די‬ ‫זיין די מצוות‪ ,‬א שמחה פון טיפעניש‬ ‫דעת‪ ,‬אז די דעת וועט זיין שטארק און‬ ‫פון הארץ‪ ,‬הכרת הטוב פאר'ן‬ ‫משולט קעגן די רגשי הלב‪ ,‬וועט ער זיך‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬פאר די זכיה אז אונז זענען‬ ‫קענען שטארקן אויף זיין מחלה‪ .‬אונז‬ ‫בני מלכים‪ ,‬פאר די זכיה אז אונז זענען‬ ‫בעטן ביים אייבערשטן‪ ,‬אז אונז זאלן‬ ‫די עם סגולה‪ ,‬פאר די זכיה אז דער‬ ‫האבן א קלארע דעת ונהיה לראש‪ ,‬די‬ ‫אייבערשטער האט אונז געהאלפן‬ ‫ראש זאל זיין די תקיף‪ ,‬און נישט חלש‪.‬‬ ‫מקיים זיין די תורה ומצוות‪.‬‬ ‫יד‬ ‫די ארבעטער‪ ,‬און ער זאל מפקיר זיין די‬ ‫נאכן הערן דברי התעוררות דארף מען עס מקיים זיין‬ ‫תיכף ומיד‬ ‫זיתים פעלדער פאר די עניים‪.‬‬ ‫אבער צו דעם דארף מען צולייגן‬ ‫וואס ר' אליהו דעסלער ברענגט אין‬ ‫זאגט רבי ישראל סאלאנטער‪ ,‬אז‬ ‫'מכתב מאליהו'‪ :‬ווען א מענטש וויל‬ ‫רבי אלעזר בן צדוק האט אזוי‬ ‫באמת תשובה טון‪ ,‬ער וויל באמת טון די‬ ‫אויסגערימט די מענטש‪ ,‬וויבאלד דאס‬ ‫מעשים טובים וואס ער הערט ביי‬ ‫איז א ירא חטא‪ ,‬ער הערט אז ער טוט‬ ‫שיעורים און ער לערנט ספרי מוסר‪,‬‬ ‫נישט ריכטיג‪ ,‬קודם שטעלט ער אפ די‬ ‫דארף דאס געשען תיכף ומיד‪ ,‬מען טאר‬ ‫ארבעטער‪ ,‬און דערנאך קומט ער צוריק‬ ‫דאס נישט אפשטופן אויף שפעטער‪.‬‬ ‫פרעגן וואס צו טון ווייטער‪ .‬פארשטייט‬ ‫ער ברענגט אז ר' ישראל סאלאנטער‬ ‫זיך אז מען דארף אלעס טון מיט ישוב‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬אז א מענטש וויל וויסן‬ ‫הדעת‪ ,‬אבער נאכדעם דארף מען גלייך‬ ‫צי ער איז אן ערליכער איד‪ ,‬זאל ער‬ ‫טון‪.‬‬ ‫קוקן צי ער איז מקבל וואס ער לערנט‬ ‫נישט זיך אפשטעלן אין די ירידה‬ ‫תיכף ומיד‪ .‬ברענגט ער א שיינע ראיה‬ ‫דער ישמח ישראל אין הגדה של‬ ‫פון די גמרא (סוכה מד) אייבו איז‬ ‫פסח זאגט אזוי‪ ,‬אונז זאגן ביי הלל 'ולא‬ ‫געשטאנען פאר ר' אליעזר בן צדוק‪ ,‬איז‬ ‫המתים יהללו י‪-‬ה ולא כל יורדי דומה'‪,‬‬ ‫געקומען א מענטש זאגן אז ער האט‬ ‫ברענגט ער פון דעם רוזשינער‪ :‬אפילו א‬ ‫שטעט‪ ,‬וויינגערטנער און זיתים‬ ‫מענטש איז אין א בחינה פון 'ירידה' ‪-‬‬ ‫פעלדער‪ ,‬זענען געקומען צו אים די‬ ‫שטעל דיר נישט אפ דא‪ ,‬נאר הייב אן‬ ‫דערפישע מענטשן ארבעטן אין די‬ ‫דאנקן און לויבן דעם אייבערשטן‪ ,‬אז א‬ ‫וויינגערטנער שמיטה און איך גיב זיי‬ ‫מענטש איז אזוי קראנק אז לויט די‬ ‫באצאלט פון די זיתים פעלדער‪ ,‬טוה‬ ‫טבע האט ער נישט קיין רפואה‪ ,‬זאל ער‬ ‫איך ריכטיג אדער נישט? האט אים רבי‬ ‫זיך מחזק זיין אז דער אייבערשטער איז‬ ‫אליעזר בן צדוק געזאגט אז ניין דו‬ ‫א בעל רחמים‪ ,‬א כל יכול אן קיין שום‬ ‫טוסט נישט ריכטיג‪ .‬אזויווי רבי אלעיזר‬ ‫גרעניצן‪ ,‬און ער וועט דיר שיקן א‬ ‫בן צדוק האט געזאגט די ווערטער איז‬ ‫רפואה למעלה מן הטבע‪ ,‬אזויווי עס‬ ‫אייבו ארויס‪ ,‬האט רבי אלעיזר בן צדוק‬ ‫שטייט אין פסוק 'ורוח איש יכלכל‬ ‫פארשטאנען אז יענער גייט זאגן פאר‬ ‫מחלהו' דורך דעם וואס א מענטש איז‬ ‫די ארבעטער אז זיי קענען נישט נעמען‬ ‫זיך מחזק‪ ,‬דאס איז די בעסטע עצה‬ ‫זיתים פעלדער פאר באצאלט‪ ,‬האט ער‬ ‫פאר ישועת הנפש ורפואת הגוף‪ ,‬אויף‬ ‫געזאגט אז ער וואוינט שוין אין די‬ ‫דעם דאווענען אונז 'ותקנינו בעצה‬ ‫שטאט פערציג יאר און ער האט נישט‬ ‫טובה "מלפניך"' נישט פון קיין מלאך‪,‬‬ ‫געטראפן אזא ערליכע מענטש‪.‬‬ ‫נישט פון קיינעם‪ ,‬נאר מלפניך‪ ,‬ווען עס‬ ‫שפעטער איז ער צוריקגעקומען פרעגן‬ ‫קוקט אויס אז אונז האבן שוין‬ ‫וואס ער זאל יא טון‪ ,‬האט ער אים‬ ‫גארנישט‪ ,‬גיב אונז מלפניך‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬ער זאל באצאלן פון זיין טאש‬ ‫טו‬ ‫אמונה און הכרת הטוב פאר'ן‬ ‫זאל דער הייליגער באשעפער‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬וועלן אידישע קינדער זען‬ ‫טאקע העלפן‪ ,‬אידישע קינדער זאלן‬ ‫כל מיני ישועות וברכות‪.‬‬ ‫קיינמאל נישט אוועקפאלן‪ ,‬קיינמאל‬ ‫נישט אויפגיבן‪ ,‬נאר זיי זאלן האבן די‬ ‫טז‬