דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

גליון297
149 גליון
תשפ"ו
תשפ"ג תבאמסעי
כימטות
על ְּפט!
ילה ֶה ְּ
ְּת ִפ ָ
וייסט ְק ָלאר ַאז
יַ ְענְ ִקי ָהאט זֵ ייער ַר ֲח ָמנוּת אוֹ יף זַ יין פעטער ָא ׁ ֵשר .יַ ְענְ ִקי וֵ ְ וארןָ ,האט לֹוירן גֶ עוָ ְ
אר ְ נָ אכְ ֶדעם וָ ואס ַאלֶ ע ֶמענְ ְט ְשן פּונֶ עם ֶקענִ יג זֶ ענֶ ען ַפ ְ
ערט אוֹ יס אשעפער ה ְ על ְפט אוּן ַאז דער ַ ּב ׁ
ער ׁ ְש ְטן ה ְ
ַדאווענען צוּם אוֹ יבּ ְ ייסן ַפאר זַ יינֶ ע ֶמענְ ְט ְשן – וָ ואס עה ְ דּושה גֶ ֵ
ֶדער ַב ַעל ְת ִפילָ ה ִמיט זַ יין גְ רֹויס ְק ָ
עטל ִמיט זִ יךְ
עריבּ ער ְט ָראגְ ט ער ָדאס ְק ֵליינע צ ְ
ילה .ד ִ עדן ֵאיינעם'ס ְּת ִפ ָ
י ְ עטן
ייע ֶרע ֶטעג אּון נֶ עכְ ט ִמיט ַדאוֶ וענֶ ען – ַאז זֵ יי זָ אלְ ן ֶב ְ אר ְב ֶרענְ גְ ט זֵ ֶ אבן ַפ ְ
ָה ְ
ילה ַפאר ַא ׁ ִשידּ ו ְּך ַפאר ָא ׁ ֵשר ִמיט
יבן ַא ְּת ִפ ָ
עש ִר ְ ּ
עראל ,ווא ּו עס ׁ ְש ֵטייט ג ׁ ְ
ִאיבּ ָ אֹויפן ִריכְ ִטיגְ ן וֶ ועג כְ ֵדי זֵ יי זָ אלְ ן ֶקענֶ ען
ְ ער ְש ְטן ֶער זָ אל זֵ יי ִפ ְירן אֹויב ְ
ֶ ֶדעם
"א ׁ ֵשר בּ ן ַח ָ ּיה יענְ ָטאַ ,פאר ַא זִ י ּווּג ָהגוּןּ ְ ,ב ָקרוֹ ב ַמ ָמ ׁש"...
זַ יין נָ אמעןָ : עפינֶ ען ֶדעם ֶקענִ יג ִמיט זַ יינֶ ע ֶמענְ ְט ְשןֶ .ער ָהאט ֲא ִפילּו ְמ ַח ֵבר גֶ עוֶ וען גֶ ִ
יעלֶ ע ְת ִפיּלֹות וָ ואס זֵ יי זָ אלְ ן זָ אגְ ן .אֹויְך וֶ וען ֶער ִאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען צּום עצ ֶ
ְס ֶפ ִ
ערט מען
ערוַ וייל ה ְ
יפהערָ ,אבּ ער ד ְ
יַ ְענְ ִקי ַדאווענְ ט אוּן בּ עט ָאן אוֹ ְ עטן ַאז זֵ יי זָ אלְ ן אֹויְך עב ְארק גֶ ֶ ְממּונָ ה אּון צּו ֶדעם גִ יבֹורָ ,האט ֶער זֵ יי ְש ַט ְ
וערן ׁשוֹ ין
ערט ,זַ יינע יוּנְ גערע ֲח ֵב ִרים ו ְ
ארק ְישט ֵקיין נַ ייעס ַ ּביי ָא ׁ ֵשרַ .פ ְ
ארנִ ׁ ְ
גָ ְ ִמ ְת ַפּלֵ ל זַ יין ֶדערֹויף.
יך אוּנְ טער אוּן קוּמען ואק ְסן ׁשוֹ ין אוֹ ְ
עלייט ,זַ יינע ְ ּב ִרידער וַ ְ
ֲח ַתנִ ים אוּן ִאינְ ג ַ
אל ְטן ִאין ַא
עה ְ
עטל ,ג ַ
אש ִאיז געווען ַא ְק ֵליין ִליכְ ִטיג-גְ ִרין צ ְ
ִאין יַ ַענְ ִקי'ס ַט ׁ
ארן ,אוּן וָ ואס וועט זַ יין ִמיט ָא ׁ ֵשר? עס ִאיז ׁשוֹ ין ַא ִריבּ ער
ׁשוֹ ין נָ אנְ ט צ ּו ִדי יָ ְ
יטגענוּמען
עקל .ווא ּו ִאימער ער ִאיז געגַ אנְ געןָ ,האט ער עס ִמ ְ ְק ֵליינעם ז ְ
ַאזוֹ י ִפיל ַצייט... יךֲ .א ִפיל ּו ווען ער ָהאט זִ ְ
ִמיט זִ ְ
ת'דיגָ ,האט ער עסיך ָאנְ געטו ְּהן ׁ ַש ָ ּב ִ
אר'ן
ְצוֵ ויי יָ אר ׁ ְש ּפעטערָ ,האט ר ִ ּבי נַ ְח ָמן דער ְמ ַל ּ ֵמד ,גערו ְּפן יַ ְענְ ִקי ַפ ְ עשענעְּ ,כ ֵדי ער זָ אל עס קענען
ת'דיגע ק ׁ
עלייגְ ט ִאי ן ִדי ׁ ַש ָ ּב ִ
ערג ֵ
ַא ִריבּ ְ
אל ְסט
עטן ַאז ד ּו זָ ְ "דיין ַטאטע ָהאט גערו ְּפן אוּן געבּ ְ ׁ ִשיעוּר אוּן געזָ אגְ טַ : יצן ִאין יעדע ְפ ֵרייע ִמינוּט.
יסנעמען אוּן נִ ְ
ַארוֹ ְ
אפן
על ְיטן ִריסעס ִאיז יַ ְענְ ִקי ג ָ
ִאינְ ִמ ְ יקרו ְּפן ַ ּביי ִריסעס". ִאים גְ ַל ְ
ייך צו ִּר ְ
ארוָ ואס ָהאט ער עס
עטל? אוּן ַפ ְ
עש ַטאנען אוֹ יף דעם צ ְ וָ ואס ִאיז ג ׁ ְ
יפגעטוּן! ַדיינע
אבן אוֹ ְ
ער ְסט? ַדיינע ְּת ִפילּ וֹ ת ָה ְ ּ
עפאן" :יַ ְענְ ִקי ,ה ְ
צוּם טעל ָ עט ָראגְ ן ִמיט זִ ְ
עראל? יך ִאיבּ ָ ג ְ
ערט ַדיינע
יסגעה ְ
ער ׁ ְשטער ָהאט אוֹ ְ
אל ְפן! דער אוֹ יבּ ְ
עה ְ
אבן ג ָ
ְּת ִפילּ וֹ ת ָה ְ ּ
ַ ּב ָּק ׁשוֹ ת!" ערט ַא ַמ ֲעשה!
ה ְ
עפרעגְ ט ִמיט
עד ְסטוּ?" ָהאט יַ ְענְ ִקי ג ְ
עשען? פוּן וָ ואס ר ְ
"וָ ואס? וָ ואס ִאיז ג ׁ ייסט ָא ׁ ֵשרָ .א ׁ ֵשר ִאיז ׁשוֹ ין ְד ַריי אוּן ְצוָ ואנְ ִציג יַ ְענְ ִק י ָהאט ַא פעטער וָ ואס ֵה ְ
ישט ֵקיין ָח ָתןַ .אלע זַ יינע ֲח ֵב ִרים זענען יָ אר ַא ְלט ,אוּן ער ִאיז נָ ְ
אך ַא ְלץ נִ ׁ ְ
וואוּנְ דער.
יטאג!!!"
וארן ַהיינְ ט נָ אכְ ִמ ָ
"וועגְ ן ָא ׁ ֵשר! ָא ׁ ֵשר ִאיז ַא ָח ָתן געוָ ְ אבן ׁשוֹ ין ִקינְ דער ,אוּן ִפיר פוּן זַ יינע
עהאט; ֵטייל ָה ְ ּ ׁשוֹ ין ַלאנְ ג ֲחתוּנָ ה ג ַ
וארט נָ אךְ
אלאקע! ָאבּ ער ָא ׁ ֵשר וַ ְ
עפ ַראוועט ַא ַח ַ אבן ׁשוֹ ין ֲא ִפיל ּו ג ּ ְ
ֲח ֵב ִרים ָה ְ ּ
ישט; ִא ְ
יך ָהאבּ אר ׁ ְש ֵטיי נִ ׁ ְ "אבּ ער וָ ואס ָהאט ָדאס ִמיט ַמיינע ְּת ִפילּ וֹ ת? ִא ְ
יך ַפ ְ ָ
ַא ְלץ אוֹ יף זַ יין יְ ׁשו ָּעה.
וארן
ישט ֵקיין ָח ָתן געוָ ְ עדאווענְ ט אוּן ָא ׁ ֵשר ִאיז נָ ְ
אך ַא ְלץ נִ ׁ ְ ָד ְ
אך ַאזוֹ י ִפיל ג ַ
יסל ְקרו ְּמ ִל ְ
יך ,אוּן ער ִהינְ ְקט ווען ער גֵ ייט; ָדאס ָא ׁ ֵש ְר'ס רעכְ טע פוּס ִאיז ַא ִ ּב ְ
ִמיר"... וועגְ ן ישט
נִ ׁ ְ עס ִאיז ַה ְס ַּתם ִמן עצט,
י ְ ִ ּביז
ערט אוֹ יס
ער ׁ ְשטער ה ְ
ויסן ַאז דער אוֹ יבּ ְ
אל ְסט וִ ְ
"נֵ יין ,נֵ ייןַ ,טייערער יַ ְענְ ִקי ,זָ ְ קו ְּמט פוּן ַא ׁ ְשווערע ע ְק ִסידענְ ט וָ ואס ער ִאיז ַא ִריבּ ער ווען ער ִאיז געווען
ואר ְטן
ארף מען מער ִמ ְת ּ ַפ ֵּלל זַ יין אוּן צוּאוַ ְ
ילה אוּן ַ ּב ָּק ׁ ָשהַ .א ָמאל ַד ְ
יעדע ְּת ִפ ָ עק ַראכְ ט ִאין ִאים
ארן גָ אר ׁ ְשנעל אוּן ַא ַריינְ ג ְ עפ ְיקל ִאיז ג ָ יצ ְ
ִאין ִּכ ָּתה ה'ַ .א ִ ּב ִ
אך פוּן יענעם יידט ער נָ ְ אפטּ ִ .ביזְ ן ַהיינְ ִטיגְ ן ָטאג ַל ְ
ארקע ְק ַר ְ ִמיט ַא ׁ ְש ַט ְ
ילה ְ ּברענְ גְ ט נענְ טער
ִמיט געדו ְּלדָ ,אבּ ער ָדאס מוּזְ ט ּו געדענְ קען :יעדע ְּת ִפ ָ
אך יָ אר ,חוֹ ד ׁש נָ ְ
אך אוּן ַאזוֹ י גֵ ייט ַא ִריבּ ער יָ אר נָ ְ ע ְק ִסידענְ ט.
ִדי יְ ׁשו ָּעה!"
עפן ִדי עדאווענְ ט מען זָ אל ְטר ְ ארק ג ַ אבן ׁ ְש ַט ְ
ילה ָה ְ ּ
ִדי מענְ ְט ׁ ְשן פוּנעם ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ חוֹ ד ׁש ,אוּן ווער וִ ויל דען ַא ָח ָתן וָ ואס ִהינְ קעט?...
אבן זֵ יי זוֹ כה געווען צ ּו זען וִ וי זֵ ייער ְּת ִפ ָּלה
מענְ ְט ׁ ְשן פוּנעם קענִ יגּ ִ ,ביז ִמיט ִדי ַצייט ָה ְ ּ
ערט.
וערט געענְ ְטפ ְ ו ְ
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה ()15
ַמ ֲע ֶׂ
אּבין
מֹוחל גִ יוֶ וען ִדי ְמלּוכָ ה ָה ִ
ָהאט ִאים ֶדעם ֶמלֶ ְך ֵ יקּומען צּו ֶדעם ְממּונָ ה
ֶ ִאיז ֶדער ַּב ַּעל ְּת ִפלָּ ה גִ
וארין ַּביי זֵ יי ִאיז
ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך .וָ ִ
זֵ יי ִאים אֹויף גִ ֶ וישן זֵ יי גִ יוֶ וען ַא
ִמיט ֶדעם גִ ּבֹור ִאיז ּבְ וַ ְוד ַאי ְצוִ ְ
ֶדער ִע ָיקר ָחכְ ָמה. רֹויסע ִש ְמ ָחהִ .ש ְמחֹות אּון ּבְ כִ יֹות כַ נַ "ל.
גְ ֶ
אבין ִדי ְּד ַּריי גִ יזָּ אגְּ ט ְ(ד ַהיינּו ֶדער ְממּונָ ה ִמיט ֶדעם
ָּה ִ זֶ ענֶ ען ִדי ַּאלֶ ע ְּד ַּריי גִ יגַּ אנְּ גֶ ען ִאין ֵאיינֶ עם.
גִ ּבֹור ִמיט ֶדעם ַּב ַעל ְת ִפלָ ה) ַאז ֶסע ָהאט ַא ָפנִ ים ַאז ָדאס ְד ַהיינּו ֶדער ְממּונָ ה אּון ֶדער גִ ּבֹור אּון ֶדער ַּב ַעל
מּוז זַ יין אּונְ זֶ ער ָחכָ ם ְ(ד ַהיינּו ֶדער ָחכָ ם פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך) ֹויסע לַ ייט פּון ֶדער
אטין ְד ַהיינּו ִדי גְ ר ֶ
ְת ִפלָ ה .אּון ִדי גָ ִ
עטין .אֹויּב ֶסע ִאיז ֶמעגְ לִ יְך ַאז ֶמע זָ אל
אּבין זֵ יי גִ ֶיּב ִ
ָה ִ ְמ ִדינָ ה זֶ ענֶ ען ִמיט זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען.
ערטֶ .מע מּוז
עהן ִמיט ִאים ָהאט ֶמען זֵ יי גִ ֶיענְ ֶפ ְ
זִ יְך זֶ ְ זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַּ אנְּ גֶ ען אּון גִ יגַּ אנְּ גֶ ען .זֶ ענֶ ען זֵ יי
אּבין
ֶמעלְ ִדיוֶ וען .זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון ָה ִ יש ַטאנֶ ען
אר ִטין גִ ְ
יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִדינָ הִ .איז ָד ְ
ָאנְ גִ ֶ
ייסין זֵ יי ַא ַריין גֵ יין.
גִ ֶימעלְ ִדיוֶ ועט ָהאט ֶער גִ ֵיה ִ ואר ִטיס ַּביי ֶדער ְמ ִדינָ ה.
וַ ְ
יקּומען צּו ֶדעם
זֶ ענֶ ען זֵ יי ְ(ד ַהיינּו ִדי ְד ַריי) ַא ַריין גִ ֶ ואר ִטיס .וָ ואס ַפאר ַא
אּבין זֵ יי גִ ְיפ ֶרעגְ ט ִדי וַ ְ
ָה ִ
וארין ֶמלֶ ְך ִאין ֶדער ְמ ִדינָ ה.
ָחכָ ם וָ ואס ֶער ִאיז גִ יוָ ִ ְמ ִדינָ ה ִאיז ָדאס אּון וֶ וער ִאיז ַּביי ַאייְך ֶדער ֶמלֶ ְך.
ער ֶקענְ ט
ערע ֶד ְ
אּבין זֵ יי זִ יְך ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ
ָה ִ ערטַּ .ב ֲא ֶשרֶ .דעמּולְ ט
ואר ֶטעס גִ ֶיענְ ֶפ ְ
אּבין ִדי וַ ְ
ָה ִ
אקע גִ יוֶ וען ֶדער ָחכָ ם
וארין ֶדער ָחכָ םָ .דאס ִאיז ַט ֶ
וָ ִ רּוח ְס ָע ָרה ִאיז גִ יוֶ וען .וָ ואס ֶדעמּולְ ט ִאיז ִדי
ַאז ֶדער ַ
פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך ַהנַ "ל. וארין אֹויף כַ ָמה כִ תֹות ְ(ד ַהיינּו אֹויף
צּוטיילְ ט גִ יוָ ִ
וֶ ועלְ ט ֵ
רֹויסע ִש ְמ ָחהִ .ש ְמחֹות
ארט גִ יוֶ וען ַא גְ ֶ
ִאיז ּבְ וַ ְוד ַאי ָד ְ ערע ֵד ָעה
ִפיל ֵדעֹות וָ ואס ִא ְיטלִ יכֶ ע כִ ָתה ָהאט גִ ַיהאט ֵאיין ַאנְ ֶד ֶ
אּבין גִ יוֵ ויינְ ט וִ וי גִ ִיפינְ ט ֶמען
וארין זֵ יי ָה ִ
אּון ּבְ כִ יֹות .וָ ִ אּבין ִדי לַ ייט פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה זִ יְך
כַ נַ "ל) ֶדעמּולְ ט ָה ִ
נָ אְך ֶדעם ֶמלֶ ְך ִמיט ִדי ִאיּבְ ִריגֶ ע. אֹויסגִ ְיקלִ ִיּבין.
ְ
וייסט אבין זֵ יי גִ ְּ
יפ ֶרעגְּ ט ֶדעם ָּחכָּ ם .אֹויּב ֶער וֵ ְ ָּה ִ אּבין זִ יְך אֹויף
ַּאז ֶדער ִע ָּיקר ִאיז ָּחכְּ ָּמה .אּון ָה ִ
נִ יט פּון ֶדער יַ ד פּון ֶדעם ֶמלֶ ּך. ינּומען ַא גְ רֹו ִיסין ָחכָ ם ַפאר ַא ֶמלֶ ְך .נִ יט לַ אנְ ג.
גִ ֶ
ערטַ .אז ִדי יַ ד ִאיז ַּביי ִאים.
ָהאט ֶער זֵ יי גִ ֶיענְ ֶפ ְ רֹויסין ָחכָ ם וָ ואס
ייער ַא וִ וילְ ד גְ ִ
אּבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען זֵ ֶ
ָה ִ
נָ אר זִ ינְ ט ֶדעמּולְ ט ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען צּו ְש ְפ ֵרייט ייער.
רֹויסער ָחכָ ם זֵ ֶ
ֶער ִאיז ְמשּונָ ה ַא גְ ֶ
רּוח ְס ָע ָרה .פּון ֶדעמּולְ ט ָאן וִ ויל
דֹורְך ֶדעם ַ
וארין ְ
גִ יוָ ִ
וארין צּום ֶא ֶמת ִדי ַּאלֶ ע כִ תֹות ַּהנַּ "ל וָ ואס
וָּ ִ וארין ִדי
קּוקין ִאין ֶדער יַ ד ַא ַריין .וָ ִ
ֶער גָ אר נִ יט ַא ַריין ִ
יש ֵקייט.
אר ְ
ִא ְיטלִ יכֶ ע ָהאט זִ יְך אֹויס גִ ְיקלִ יּבְ ן ִאיר נַ ִ יַ ד ֶקער נָ אר צּום ֶמלֶ ְך ַאלֵ יין.
ִדי ָהאּבְ ן גִ יוָ ואלְ ט כָ בֹוד .אּון ִדי ְר ִצ ָיחה וְ כּו' כַ נַ "ל. יש ַטאלְ ט פּון
נָ אר ֶער ָהאט זִ יְך אֹויס גִ ְיק ִר ְיצט ָדאס גִ ְ
אר ִפ ְירט גִ יוֶ וען .אּון ֶמע ָהאט זֵ יי
זֶ ענֶ ען זִ יְך ַאלֶ ע ַפ ְ נּוצין
ֶדער יַ ד אֹויף ַא ְש ֵטיין כְ ֵדי ֶסע זָ אל ִאים ַא ִּב ִיסיל ִ
אר ְפט ַארֹויס ִפ ִירין אֹויף ֶדעם ֶרעכְ ִטין
אד ְ
ַאלֶ ע ַּב ַ קּוקט ֶער גָ אר
צּו זַ יין זַ אְךָ .א ֶּבער ִאין ֶדער יַ ד ַאלֵ יין ְ
ַתכְ לִ ית. נִ יט ַא ַריין.
אּבין זִ יְך אֹויס
וארין ַא ִפילּו ִדי כִ ָיתה וָ ואס זֵ יי ָה ִ
וָ ִ מּוסט ִמיט ֶדעם ָּחכָּ ם .וִ וי ַאזֹוי ֶער אבין זֵ יי גִ ְּ
יש ְּ ָּה ִ
אּבין אֹויְך
גִ ְיקלִ ִיּבין ַאז ֶדער ַתכְ לִ ית ִאיז ָחכְ ָמהִ .די ָה ִ ער ֵציילְ טַ .אז זִ ינְ ט
יקּומען ָהאט ֶער זֵ יי ֶד ְ
ִאיז ַא ֶהער גִ ֶ
ארף
אד ְ
ערלַ אנְ גְ ט ֶדעם ֶא ֶמ ִתין ַתכְ לִ ית .אּון זֵ יי ַּב ַ
נִ יט ֶד ְ רּוח ְס ָע ָרה ִאיז גִ יוֶ וען ִאיז ֶער
ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ
אּבין זִ יְך
וארין זֵ יי ָה ִ
ערפּון .וָ ִ
ֶמען אֹויְך ַארֹויס ִפ ִירין ֶד ְ גִ יגַ אנְ גֶ ען וִ וי ֶער ִאיז גִ יגַ אנְ גֶ ען.
יקֹור ִסית.
גִ ַיהאלְ ְטן ִאין ָחכְ מֹות ִחיצֹונִ יֹות אּון ַא ִפ ְ (אּון וִ וי ֶער ִאיז גִ יגַ אנְ גֶ עןִ .איז ֶער ִא ֶיּבער גִ יגַ אנְ גֶ ען ַאלֶ ע
יש ֵקייט ָקאן ֶמען גְ ִרינְ גֶ ער
אר ְּ
לּוש ִמיר פּון ַּאלֶ ע נַּ ִ
ְּ נָ אר ִא ֶיּבער זֵ יי ְד ַריי ְד ַהיינּו ִא ֶיּבער ֶדעם ָא ְרט פּון ֶדעם
ַארֹויס ִפ ִיריןָ .א ֶּבער ִדי ָדאזִ יגֶ ע .זֶ ענֶ ען ַאזֹוי ַּב ַעל ְת ִפלָ ה ִמיט ֶדעם גִ ּבֹור ִמיט ֶדעם ְממּונָ ה ִאיז ֶער נִ יט
ִא ֶיּבער גִ יגַ אנְ גֶ ען)
בֹודה זָ ָרה פּון גֶ עלְ ט.
וארין ִאין ֶדער ֲע ָ
אר ִפ ְירט גִ יוָ ִ
ַפ ְ
אּבין ִאים
אּבין ִאים גִ יפּונֶ ען .אּון ָה ִ
ִּביז ִדי ְמ ִדינָ ה ָה ִ
אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען ְד ִרינֶ ען ַאזֹוי ַא ַריין גִ ַיפאלִ ין .וָ ואס ֶסע
ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך.
אֹויף גִ ֶ
ערפּון.
עמען ֶד ְ
נִ יט גִ ָימאלְ ט זֵ יי ַארֹויס צּו נֶ ֶ
ועדלִ יג
ערוַ וייל מּוז ֶער זֵ יי ִפ ִירין וֶ ְ
אּון לְ ֵעת ַע ָתה ֶד ְ
ערטַ .אז ֶער
אּון ֶדער ָחכָ ם ָהאט זֵ יי אֹויְך גִ ֶיענְ ֶפ ְ
ערנָ אְך
ייע ֶרע ָחכְ מֹותִּ .ביז ֶד ְ
ועדלִ יג זֵ ֶ
ייער וֶ ועג .וֶ ְ
זֵ ֶ
ערט פּון ֶדעם ֶמלֶ ְךַ .אז פּון ַאלֶ ע
ָהאט אֹויְך גִ ֶיה ְ
וֶ ועט ֶער זֵ יי ַארֹויס ִפ ִירין אֹויף ֶדעם ֶרעכְ ִטין ֶא ֶמת.
עמען .נָ אר פּון ֶדער ַת ֲאוָ ה
ַת ֲאוֹות ָקאן ֶמען ַארֹויס נֶ ֶ
כח
מּוסט ִמיט ֶדעם ָּחכָּ םִ .מ ַ אבין זֵ יי גִ ְּ
יש ְּ ָּה ִ
עמען.
פּון גֶ עלְ ט ָקאן ֶמען נִ יט ַארֹויס נֶ ֶ
וארין
אר ִפ ְירט גִ יוָ ִ
ֶדער ְמ ִדינָ ה וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאזֹוי ַפ ְ
ארְך ֶדעם וֶ ועג וָּ ואס ֶסע ִאיז
יידין ָּד ְּ
ַּס ִ
ִאין ֶדעם גֶ עלְ ט .כַ נַ "ל.
וערד כַּ נַּ "ל.
אר ַּהאנְּ ִדין צּו ֶדער ְּשוֶ ְּ
ַּפ ְּ
אּבין גִ יזָ אגְ ט וֶ וען ִמיר זָ אלִ ין ֶמער נִ יט
אּון זֵ יי ָה ִ
ָּהאט ֶדער ָּחכָּ ם גִ יזָּ אגְּ טֶ .ער וֶ ועט אֹויְך גֵ יין ִמיט
וערין .נָ אר פּון
צּוש ְפ ֵרייט וֶ ִ
וערין .אּון ְ
ואר ִפין וֶ ִ
ארוָ ְ
ַפ ְ
אטין
זֵ יי ,זֶ ענֶ ען זֵ יי ַאלֶ ע ִפיר גִ יגַ אנְ גֶ ען .אּון ִדי גָ ִ
ֶדער ְמ ִדינָ ה וֶ ועגִ ין כְ ֵדי ֶמע זָ אל זֵ יי ַפאר ֶרעכְ ִטין אּון
ְ(ד ַהיינּו ִדי ַע ִש ִירים פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה) זֶ ענֶ ען אֹויְך ִמיט זֵ יי
וארין ִדי
ערין צּום ֶא ֶמתִ .איז אֹויְך כִ ַדאי .וָ ִ
אּום ֶק ִ
גִ יגַ אנְ גֶ ען.
וארין.
אר ִפ ְירט גִ יוָ ִ
זֶ ענֶ ען ַאזֹוי ַפ ְ
()15 די צוועלעווטע מעשה -דער בעל תפילה
ד .וועגן וועלכע זאך איז געווען כדאי אז די אנשי המלך זאלן א .צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם אנגעקומען ? און ווער
ווערן צושפרייט? איז זייער קעניג?
❑ כדאי צו טרעפן דער מלך מיט זיינע מענטשן ❑ צו די כתה פון חכמה און דער חכם איז זייער קעניג
❑ צו ארויס נעמען די מדינה פון תאוות ממון ❑ צו די כתה פון דיבור און דער מליץ איז זייער קעניג
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑ צו די כתה פון שמחה און דער אוהב נאמן איז זייער
ה .וועלכע כתות איז גרינגער צוריק צו קערן צום אמת? קעניג
❑ די מדינה של עשירות ב .פארוואס האט דער חכם נישט אריינגעקוקט אין יד?
❑ אלע כתות חוץ פון חכמה ❑ ווייל ער איז געווען בצער פון די רוח סערה
❑ אלע כתות חוץ פון תאוות ממון ❑ ווייל דאס איז נאר פאר'ן מלך
❑ ווייל ער האט נישט געהאט די יד
ו .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? ג .איבער וועלכע פלעצער איז דער חכם נישט אריבער?
❑ איינמאל ❑ איבער דעם פלאץ פון דער בעל תפלה און דער גבור
און דער ממונה
❑ צווימאל ❑ אין די מעשה שטייט נישט איבער וועם ער איז
❑ איך האב געוואלט אריבער
❑ איבער דעם פלאץ פון דער מליץ און דער אוהב נאמן
טיפער געטראכט
ווער זענען ִדי גְ רוֹ ֶיסע ַלייט פוּן די ְמ ִדינָ ה של עשירות ?
והיה שם שמחות ובכיות – רבינו מסביר למה היה שמחות ולמה היה בכיות ?
אטין ְ(ד ַהיינ ּו ִדי ַע ִש ִירים פוּן ֶדער ְמ ִדינָ ה) – קוק אריין אין די מעשה אויף
אוּן ִדי גָ ִ
לשה"ק וואסארא ווארט לייגט צו דער רבי אויף זיי ?
תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה ()14
ווער פון די אנשי המלך איז געגאנגן דער ערשטער אויפן וועג צום שוורד ? דער ממונה על האוצרות,
און וויפל אנשי המלך זענען געגאנגען צוזאמען דערווייל ? ביז דערווייל האבן געגאנגען דריי אנשי המלך
דער ממונה ,דער גבור און דער בעל תפילה
וויפל מאל זענען די מענטשן פון די מדינה של עשירות געגאנגען פון זייער מדינה ? דריי מאל
ערגאלין זוכִּ ין הוֹ יכֶ ע ֶב ְ יקט ֶמענְ ְט ְשןַ .אז זֵ יי זָ ִּ יש ְאבין זֵ יי גִּ ִּ
ָ .1ה ִּ
לוּחים ַא ִּהין צוּ ֶדער ְמ ִּדינָ ה ַהנַּ"ל יקט ְש ִּ יש ְ .2אוּן ָהאבִּּין גִּ ִּ
אלין ִּאין
אטין ַאז זֵ יי זָ ִּ
יסע ַלייט פון זֵ יי וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַביי זֵ יי גִּ יוֶ וען גָ ִּ יקט ִּדי גְ רוֹ ֶיש ְאבין ַארוֹ יס גִּ ִּ .3און ָה ִּ
וערד
ֵאיינֶ עם גֵ יין ִּמיט ֶדעם ְממונָ ה צו ֶדער ְשוֶ ְ
און וואס איז אנדערש די מאל וואס זיי זענען געגאנגען מיטן ממונה צו די פריערדיגע מאל ? די דריטע מאל
יטאן מיט ִּצירונְ ג יסע ַלייט ,און זֶ ענֶ ען גִּ יגַ אנְ גֶ ען ָאנְ גִּ ָ זענען געגאנגען ִּדי גְ רוֹ ֶ
