gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪297‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ו‬ ‫תשפ"ג‬ ‫תבאמסעי‬ ‫כימטות‬ ‫על ְּפט!‬ ‫ילה ֶה ְּ‬ ‫ְּת ִפ ָ‬ ‫וייסט ְק ָלאר ַאז‬ ‫יַ ְענְ ִקי ָהאט זֵ ייער ַר ֲח ָמנוּת אוֹ יף זַ יין פעטער ָא ׁ ֵשר‪ .‬יַ ְענְ ִקי וֵ ְ‬ ‫וארן‪ָ ,‬האט‬ ‫לֹוירן גֶ עוָ ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫נָ אכְ ֶדעם וָ ואס ַאלֶ ע ֶמענְ ְט ְשן פּונֶ עם ֶקענִ יג זֶ ענֶ ען ַפ ְ‬ ‫ערט אוֹ יס‬ ‫אשעפער ה ְ‬ ‫על ְפט אוּן ַאז דער ַ ּב ׁ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן ה ְ‬ ‫ַדאווענען צוּם אוֹ יבּ ְ‬ ‫ייסן ַפאר זַ יינֶ ע ֶמענְ ְט ְשן – וָ ואס‬ ‫עה ְ‬ ‫דּושה גֶ ֵ‬ ‫ֶדער ַב ַעל ְת ִפילָ ה ִמיט זַ יין גְ רֹויס ְק ָ‬ ‫עטל ִמיט זִ יךְ‬ ‫עריבּ ער ְט ָראגְ ט ער ָדאס ְק ֵליינע צ ְ‬ ‫ילה‪ .‬ד ִ‬ ‫עדן ֵאיינעם'ס ְּת ִפ ָ‬ ‫י ְ‬ ‫עטן‬ ‫ייע ֶרע ֶטעג אּון נֶ עכְ ט ִמיט ַדאוֶ וענֶ ען – ַאז זֵ יי זָ אלְ ן ֶב ְ‬ ‫אר ְב ֶרענְ גְ ט זֵ ֶ‬ ‫אבן ַפ ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫ילה ַפאר ַא ׁ ִשידּ ו ְּך ַפאר ָא ׁ ֵשר ִמיט‬ ‫יבן ַא ְּת ִפ ָ‬ ‫עש ִר ְ ּ‬ ‫עראל‪ ,‬ווא ּו עס ׁ ְש ֵטייט ג ׁ ְ‬ ‫ִאיבּ ָ‬ ‫אֹויפן ִריכְ ִטיגְ ן וֶ ועג כְ ֵדי זֵ יי זָ אלְ ן ֶקענֶ ען‬ ‫ְ‬ ‫ער ְש ְטן ֶער זָ אל זֵ יי ִפ ְירן‬ ‫אֹויב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶדעם‬ ‫"א ׁ ֵשר בּ ן ַח ָ ּיה יענְ ָטא‪ַ ,‬פאר ַא זִ י ּווּג ָהגוּן‪ּ ְ ,‬ב ָקרוֹ ב ַמ ָמ ׁש‪"...‬‬ ‫זַ יין נָ אמען‪ָ :‬‬ ‫עפינֶ ען ֶדעם ֶקענִ יג ִמיט זַ יינֶ ע ֶמענְ ְט ְשן‪ֶ .‬ער ָהאט ֲא ִפילּו ְמ ַח ֵבר גֶ עוֶ וען‬ ‫גֶ ִ‬ ‫יעלֶ ע ְת ִפיּלֹות וָ ואס זֵ יי זָ אלְ ן זָ אגְ ן‪ .‬אֹויְך וֶ וען ֶער ִאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען צּום‬ ‫עצ ֶ‬ ‫ְס ֶפ ִ‬ ‫ערט מען‬ ‫ערוַ וייל ה ְ‬ ‫יפהער‪ָ ,‬אבּ ער ד ְ‬ ‫יַ ְענְ ִקי ַדאווענְ ט אוּן בּ עט ָאן אוֹ ְ‬ ‫עטן ַאז זֵ יי זָ אלְ ן אֹויְך‬ ‫עב ְ‬‫ארק גֶ ֶ‬ ‫ְממּונָ ה אּון צּו ֶדעם גִ יבֹור‪ָ ,‬האט ֶער זֵ יי ְש ַט ְ‬ ‫וערן ׁשוֹ ין‬ ‫ערט‪ ,‬זַ יינע יוּנְ גערע ֲח ֵב ִרים ו ְ‬ ‫ארק ְ‬‫ישט ֵקיין נַ ייעס ַ ּביי ָא ׁ ֵשר‪ַ .‬פ ְ‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫גָ ְ‬ ‫ִמ ְת ַפּלֵ ל זַ יין ֶדערֹויף‪.‬‬ ‫יך אוּנְ טער אוּן קוּמען‬ ‫ואק ְסן ׁשוֹ ין אוֹ ְ‬ ‫עלייט‪ ,‬זַ יינע ְ ּב ִרידער וַ ְ‬ ‫ֲח ַתנִ ים אוּן ִאינְ ג ַ‬ ‫אל ְטן ִאין ַא‬ ‫עה ְ‬ ‫עטל‪ ,‬ג ַ‬ ‫אש ִאיז געווען ַא ְק ֵליין ִליכְ ִטיג‪-‬גְ ִרין צ ְ‬ ‫ִאין יַ ַענְ ִקי'ס ַט ׁ‬ ‫ארן‪ ,‬אוּן וָ ואס וועט זַ יין ִמיט ָא ׁ ֵשר? עס ִאיז ׁשוֹ ין ַא ִריבּ ער‬ ‫ׁשוֹ ין נָ אנְ ט צ ּו ִדי יָ ְ‬ ‫יטגענוּמען‬ ‫עקל‪ .‬ווא ּו ִאימער ער ִאיז געגַ אנְ גען‪ָ ,‬האט ער עס ִמ ְ‬ ‫ְק ֵליינעם ז ְ‬ ‫ַאזוֹ י ִפיל ַצייט‪...‬‬ ‫יך‪ֲ .‬א ִפיל ּו ווען ער ָהאט זִ ְ‬ ‫ִמיט זִ ְ‬ ‫ת'דיג‪ָ ,‬האט ער עס‬‫יך ָאנְ געטו ְּהן ׁ ַש ָ ּב ִ‬ ‫אר'ן‬ ‫ְצוֵ ויי יָ אר ׁ ְש ּפעטער‪ָ ,‬האט ר ִ ּבי נַ ְח ָמן דער ְמ ַל ּ ֵמד‪ ,‬גערו ְּפן יַ ְענְ ִקי ַפ ְ‬ ‫עשענע‪ְּ ,‬כ ֵדי ער זָ אל עס קענען‬ ‫ת'דיגע ק ׁ‬ ‫עלייגְ ט ִאי ן ִדי ׁ ַש ָ ּב ִ‬ ‫ערג ֵ‬ ‫ַא ִריבּ ְ‬ ‫אל ְסט‬ ‫עטן ַאז ד ּו זָ ְ‬ ‫"דיין ַטאטע ָהאט גערו ְּפן אוּן געבּ ְ‬ ‫ׁ ִשיעוּר אוּן געזָ אגְ ט‪ַ :‬‬ ‫יצן ִאין יעדע ְפ ֵרייע ִמינוּט‪.‬‬ ‫יסנעמען אוּן נִ ְ‬ ‫ַארוֹ ְ‬ ‫אפן‬ ‫על ְ‬‫יטן ִריסעס ִאיז יַ ְענְ ִקי ג ָ‬ ‫ִאינְ ִמ ְ‬ ‫יקרו ְּפן ַ ּביי ִריסעס‪".‬‬ ‫ִאים גְ ַל ְ‬ ‫ייך צו ִּר ְ‬ ‫ארוָ ואס ָהאט ער עס‬ ‫עטל? אוּן ַפ ְ‬ ‫עש ַטאנען אוֹ יף דעם צ ְ‬ ‫וָ ואס ִאיז ג ׁ ְ‬ ‫יפגעטוּן! ַדיינע‬ ‫אבן אוֹ ְ‬ ‫ער ְסט? ַדיינע ְּת ִפילּ וֹ ת ָה ְ ּ‬ ‫עפאן‪" :‬יַ ְענְ ִקי‪ ,‬ה ְ‬ ‫צוּם טעל ָ‬ ‫עט ָראגְ ן ִמיט זִ ְ‬ ‫עראל?‬ ‫יך ִאיבּ ָ‬ ‫ג ְ‬ ‫ערט ַדיינע‬ ‫יסגעה ְ‬ ‫ער ׁ ְשטער ָהאט אוֹ ְ‬ ‫אל ְפן! דער אוֹ יבּ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫אבן ג ָ‬ ‫ְּת ִפילּ וֹ ת ָה ְ ּ‬ ‫ַ ּב ָּק ׁשוֹ ת!"‬ ‫ערט ַא ַמ ֲעשה!‬ ‫ה ְ‬ ‫עפרעגְ ט ִמיט‬ ‫עד ְסטוּ?" ָהאט יַ ְענְ ִקי ג ְ‬ ‫עשען? פוּן וָ ואס ר ְ‬ ‫"וָ ואס? וָ ואס ִאיז ג ׁ‬ ‫ייסט ָא ׁ ֵשר‪ָ .‬א ׁ ֵשר ִאיז ׁשוֹ ין ְד ַריי אוּן ְצוָ ואנְ ִציג‬ ‫יַ ְענְ ִק י ָהאט ַא פעטער וָ ואס ֵה ְ‬ ‫ישט ֵקיין ָח ָתן‪ַ .‬אלע זַ יינע ֲח ֵב ִרים זענען‬ ‫יָ אר ַא ְלט‪ ,‬אוּן ער ִאיז נָ ְ‬ ‫אך ַא ְלץ נִ ׁ ְ‬ ‫וואוּנְ דער‪.‬‬ ‫יטאג!!!"‬ ‫וארן ַהיינְ ט נָ אכְ ִמ ָ‬ ‫"וועגְ ן ָא ׁ ֵשר! ָא ׁ ֵשר ִאיז ַא ָח ָתן געוָ ְ‬ ‫אבן ׁשוֹ ין ִקינְ דער‪ ,‬אוּן ִפיר פוּן זַ יינע‬ ‫עהאט; ֵטייל ָה ְ ּ‬ ‫ׁשוֹ ין ַלאנְ ג ֲחתוּנָ ה ג ַ‬ ‫וארט נָ אךְ‬ ‫אלאקע! ָאבּ ער ָא ׁ ֵשר וַ ְ‬ ‫עפ ַראוועט ַא ַח ַ‬ ‫אבן ׁשוֹ ין ֲא ִפיל ּו ג ּ ְ‬ ‫ֲח ֵב ִרים ָה ְ ּ‬ ‫ישט; ִא ְ‬ ‫יך ָהאבּ‬ ‫אר ׁ ְש ֵטיי נִ ׁ ְ‬ ‫"אבּ ער וָ ואס ָהאט ָדאס ִמיט ַמיינע ְּת ִפילּ וֹ ת? ִא ְ‬ ‫יך ַפ ְ‬ ‫ָ‬ ‫ַא ְלץ אוֹ יף זַ יין יְ ׁשו ָּעה‪.‬‬ ‫וארן‬ ‫ישט ֵקיין ָח ָתן געוָ ְ‬ ‫עדאווענְ ט אוּן ָא ׁ ֵשר ִאיז נָ ְ‬ ‫אך ַא ְלץ נִ ׁ ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫אך ַאזוֹ י ִפיל ג ַ‬ ‫יסל ְקרו ְּמ ִל ְ‬ ‫יך‪ ,‬אוּן ער ִהינְ ְקט ווען ער גֵ ייט; ָדאס‬ ‫ָא ׁ ֵש ְר'ס רעכְ טע פוּס ִאיז ַא ִ ּב ְ‬ ‫ִמיר‪"...‬‬ ‫וועגְ ן‬ ‫ישט‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫עס‬ ‫ִאיז‬ ‫ַה ְס ַּתם‬ ‫ִמן‬ ‫עצט‪,‬‬ ‫י ְ‬ ‫ִ ּביז‬ ‫ערט אוֹ יס‬ ‫ער ׁ ְשטער ה ְ‬ ‫ויסן ַאז דער אוֹ יבּ ְ‬ ‫אל ְסט וִ ְ‬ ‫"נֵ יין‪ ,‬נֵ יין‪ַ ,‬טייערער יַ ְענְ ִקי‪ ,‬זָ ְ‬ ‫קו ְּמט פוּן ַא ׁ ְשווערע ע ְק ִסידענְ ט וָ ואס ער ִאיז ַא ִריבּ ער ווען ער ִאיז געווען‬ ‫ואר ְטן‬ ‫ארף מען מער ִמ ְת ּ ַפ ֵּלל זַ יין אוּן צוּאוַ ְ‬ ‫ילה אוּן ַ ּב ָּק ׁ ָשה‪ַ .‬א ָמאל ַד ְ‬ ‫יעדע ְּת ִפ ָ‬ ‫עק ַראכְ ט ִאין ִאים‬ ‫ארן גָ אר ׁ ְשנעל אוּן ַא ַריינְ ג ְ‬ ‫עפ ְ‬‫יקל ִאיז ג ָ‬ ‫יצ ְ‬ ‫ִאין ִּכ ָּתה ה'‪ַ .‬א ִ ּב ִ‬ ‫אך פוּן יענעם‬ ‫יידט ער נָ ְ‬ ‫אפט‪ּ ִ .‬ביזְ ן ַהיינְ ִטיגְ ן ָטאג ַל ְ‬ ‫ארקע ְק ַר ְ‬ ‫ִמיט ַא ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ילה ְ ּברענְ גְ ט נענְ טער‬ ‫ִמיט געדו ְּלד‪ָ ,‬אבּ ער ָדאס מוּזְ ט ּו געדענְ קען‪ :‬יעדע ְּת ִפ ָ‬ ‫אך יָ אר‪ ,‬חוֹ ד ׁש נָ ְ‬ ‫אך‬ ‫אוּן ַאזוֹ י גֵ ייט ַא ִריבּ ער יָ אר נָ ְ‬ ‫ע ְק ִסידענְ ט‪.‬‬ ‫ִדי יְ ׁשו ָּעה!"‬ ‫עפן ִדי‬ ‫עדאווענְ ט מען זָ אל ְטר ְ‬ ‫ארק ג ַ‬ ‫אבן ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ילה ָה ְ ּ‬ ‫ִדי מענְ ְט ׁ ְשן פוּנעם ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ‬ ‫חוֹ ד ׁש‪ ,‬אוּן ווער וִ ויל דען ַא ָח ָתן וָ ואס ִהינְ קעט?‪...‬‬ ‫אבן זֵ יי זוֹ כה געווען צ ּו זען וִ וי זֵ ייער ְּת ִפ ָּלה‬ ‫מענְ ְט ׁ ְשן פוּנעם קענִ יג‪ּ ִ ,‬ביז ִמיט ִדי ַצייט ָה ְ ּ‬ ‫ערט‪.‬‬ ‫וערט געענְ ְטפ ְ‬ ‫ו ְ‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה (‪)15‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫אּבין‬ ‫מֹוחל גִ יוֶ וען ִדי ְמלּוכָ ה ָה ִ‬ ‫ָהאט ִאים ֶדעם ֶמלֶ ְך ֵ‬ ‫יקּומען צּו ֶדעם ְממּונָ ה‬ ‫ֶ‬ ‫ִאיז ֶדער ַּב ַּעל ְּת ִפלָּ ה גִ‬ ‫וארין ַּביי זֵ יי ִאיז‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך‪ .‬וָ ִ‬ ‫זֵ יי ִאים אֹויף גִ ֶ‬ ‫וישן זֵ יי גִ יוֶ וען ַא‬ ‫ִמיט ֶדעם גִ ּבֹור ִאיז ּבְ וַ ְוד ַאי ְצוִ ְ‬ ‫ֶדער ִע ָיקר ָחכְ ָמה‪.‬‬ ‫רֹויסע ִש ְמ ָחה‪ִ .‬ש ְמחֹות אּון ּבְ כִ יֹות כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫גְ ֶ‬ ‫אבין ִדי ְּד ַּריי גִ יזָּ אגְּ ט ְ(ד ַהיינּו ֶדער ְממּונָ ה ִמיט ֶדעם‬ ‫ָּה ִ‬ ‫זֶ ענֶ ען ִדי ַּאלֶ ע ְּד ַּריי גִ יגַּ אנְּ גֶ ען ִאין ֵאיינֶ עם‪.‬‬ ‫גִ ּבֹור ִמיט ֶדעם ַּב ַעל ְת ִפלָ ה) ַאז ֶסע ָהאט ַא ָפנִ ים ַאז ָדאס‬ ‫ְד ַהיינּו ֶדער ְממּונָ ה אּון ֶדער גִ ּבֹור אּון ֶדער ַּב ַעל‬ ‫מּוז זַ יין אּונְ זֶ ער ָחכָ ם ְ(ד ַהיינּו ֶדער ָחכָ ם פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך)‬ ‫ֹויסע לַ ייט פּון ֶדער‬ ‫אטין ְד ַהיינּו ִדי גְ ר ֶ‬ ‫ְת ִפלָ ה‪ .‬אּון ִדי גָ ִ‬ ‫עטין‪ .‬אֹויּב ֶסע ִאיז ֶמעגְ לִ יְך ַאז ֶמע זָ אל‬ ‫אּבין זֵ יי גִ ֶיּב ִ‬ ‫ָה ִ‬ ‫ְמ ִדינָ ה זֶ ענֶ ען ִמיט זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען‪.‬‬ ‫ערט‪ֶ .‬מע מּוז‬ ‫עהן ִמיט ִאים ָהאט ֶמען זֵ יי גִ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫זִ יְך זֶ ְ‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַּ אנְּ גֶ ען אּון גִ יגַּ אנְּ גֶ ען‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי‬ ‫אּבין‬ ‫ֶמעלְ ִדיוֶ וען‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון ָה ִ‬ ‫יש ַטאנֶ ען‬ ‫אר ִטין גִ ְ‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין ְמ ִדינָ ה‪ִ .‬איז ָד ְ‬ ‫ָאנְ גִ ֶ‬ ‫ייסין זֵ יי ַא ַריין גֵ יין‪.‬‬ ‫גִ ֶימעלְ ִדיוֶ ועט ָהאט ֶער גִ ֵיה ִ‬ ‫ואר ִטיס ַּביי ֶדער ְמ ִדינָ ה‪.‬‬ ‫וַ ְ‬ ‫יקּומען צּו ֶדעם‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי ְ(ד ַהיינּו ִדי ְד ַריי) ַא ַריין גִ ֶ‬ ‫ואר ִטיס‪ .‬וָ ואס ַפאר ַא‬ ‫אּבין זֵ יי גִ ְיפ ֶרעגְ ט ִדי וַ ְ‬ ‫ָה ִ‬ ‫וארין ֶמלֶ ְך ִאין ֶדער ְמ ִדינָ ה‪.‬‬ ‫ָחכָ ם וָ ואס ֶער ִאיז גִ יוָ ִ‬ ‫ְמ ִדינָ ה ִאיז ָדאס אּון וֶ וער ִאיז ַּביי ַאייְך ֶדער ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫ער ֶקענְ ט‬ ‫ערע ֶד ְ‬ ‫אּבין זֵ יי זִ יְך ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ָה ִ‬ ‫ערט‪ַּ .‬ב ֲא ֶשר‪ֶ .‬דעמּולְ ט‬ ‫ואר ֶטעס גִ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫אּבין ִדי וַ ְ‬ ‫ָה ִ‬ ‫אקע גִ יוֶ וען ֶדער ָחכָ ם‬ ‫וארין ֶדער ָחכָ ם‪ָ .‬דאס ִאיז ַט ֶ‬ ‫וָ ִ‬ ‫רּוח ְס ָע ָרה ִאיז גִ יוֶ וען‪ .‬וָ ואס ֶדעמּולְ ט ִאיז ִדי‬ ‫ַאז ֶדער ַ‬ ‫פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך ַהנַ "ל‪.‬‬ ‫וארין אֹויף כַ ָמה כִ תֹות ְ(ד ַהיינּו אֹויף‬ ‫צּוטיילְ ט גִ יוָ ִ‬ ‫וֶ ועלְ ט ֵ‬ ‫רֹויסע ִש ְמ ָחה‪ִ .‬ש ְמחֹות‬ ‫ארט גִ יוֶ וען ַא גְ ֶ‬ ‫ִאיז ּבְ וַ ְוד ַאי ָד ְ‬ ‫ערע ֵד ָעה‬ ‫ִפיל ֵדעֹות וָ ואס ִא ְיטלִ יכֶ ע כִ ָתה ָהאט גִ ַיהאט ֵאיין ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫אּבין גִ יוֵ ויינְ ט וִ וי גִ ִיפינְ ט ֶמען‬ ‫וארין זֵ יי ָה ִ‬ ‫אּון ּבְ כִ יֹות‪ .‬וָ ִ‬ ‫אּבין ִדי לַ ייט פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה זִ יְך‬ ‫כַ נַ "ל) ֶדעמּולְ ט ָה ִ‬ ‫נָ אְך ֶדעם ֶמלֶ ְך ִמיט ִדי ִאיּבְ ִריגֶ ע‪.‬‬ ‫אֹויסגִ ְיקלִ ִיּבין‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫וייסט‬ ‫אבין זֵ יי גִ ְּ‬ ‫יפ ֶרעגְּ ט ֶדעם ָּחכָּ ם‪ .‬אֹויּב ֶער וֵ ְ‬ ‫ָּה ִ‬ ‫אּבין זִ יְך אֹויף‬ ‫ַּאז ֶדער ִע ָּיקר ִאיז ָּחכְּ ָּמה‪ .‬אּון ָה ִ‬ ‫נִ יט פּון ֶדער יַ ד פּון ֶדעם ֶמלֶ ּך‪.‬‬ ‫ינּומען ַא גְ רֹו ִיסין ָחכָ ם ַפאר ַא ֶמלֶ ְך‪ .‬נִ יט לַ אנְ ג‪.‬‬ ‫גִ ֶ‬ ‫ערט‪ַ .‬אז ִדי יַ ד ִאיז ַּביי ִאים‪.‬‬ ‫ָהאט ֶער זֵ יי גִ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫רֹויסין ָחכָ ם וָ ואס‬ ‫ייער ַא וִ וילְ ד גְ ִ‬ ‫אּבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען זֵ ֶ‬ ‫ָה ִ‬ ‫נָ אר זִ ינְ ט ֶדעמּולְ ט ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען צּו ְש ְפ ֵרייט‬ ‫ייער‪.‬‬ ‫רֹויסער ָחכָ ם זֵ ֶ‬ ‫ֶער ִאיז ְמשּונָ ה ַא גְ ֶ‬ ‫רּוח ְס ָע ָרה‪ .‬פּון ֶדעמּולְ ט ָאן וִ ויל‬ ‫דֹורְך ֶדעם ַ‬ ‫וארין ְ‬ ‫גִ יוָ ִ‬ ‫וארין צּום ֶא ֶמת ִדי ַּאלֶ ע כִ תֹות ַּהנַּ "ל וָ ואס‬ ‫וָּ ִ‬ ‫וארין ִדי‬ ‫קּוקין ִאין ֶדער יַ ד ַא ַריין‪ .‬וָ ִ‬ ‫ֶער גָ אר נִ יט ַא ַריין ִ‬ ‫יש ֵקייט‪.‬‬ ‫אר ְ‬ ‫ִא ְיטלִ יכֶ ע ָהאט זִ יְך אֹויס גִ ְיקלִ יּבְ ן ִאיר נַ ִ‬ ‫יַ ד ֶקער נָ אר צּום ֶמלֶ ְך ַאלֵ יין‪.‬‬ ‫ִדי ָהאּבְ ן גִ יוָ ואלְ ט כָ בֹוד‪ .‬אּון ִדי ְר ִצ ָיחה וְ כּו' כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫יש ַטאלְ ט פּון‬ ‫נָ אר ֶער ָהאט זִ יְך אֹויס גִ ְיק ִר ְיצט ָדאס גִ ְ‬ ‫אר ִפ ְירט גִ יוֶ וען‪ .‬אּון ֶמע ָהאט זֵ יי‬ ‫זֶ ענֶ ען זִ יְך ַאלֶ ע ַפ ְ‬ ‫נּוצין‬ ‫ֶדער יַ ד אֹויף ַא ְש ֵטיין כְ ֵדי ֶסע זָ אל ִאים ַא ִּב ִיסיל ִ‬ ‫אר ְפט ַארֹויס ִפ ִירין אֹויף ֶדעם ֶרעכְ ִטין‬ ‫אד ְ‬ ‫ַאלֶ ע ַּב ַ‬ ‫קּוקט ֶער גָ אר‬ ‫צּו זַ יין זַ אְך‪ָ .‬א ֶּבער ִאין ֶדער יַ ד ַאלֵ יין ְ‬ ‫ַתכְ לִ ית‪.‬‬ ‫נִ יט ַא ַריין‪.‬‬ ‫אּבין זִ יְך אֹויס‬ ‫וארין ַא ִפילּו ִדי כִ ָיתה וָ ואס זֵ יי ָה ִ‬ ‫וָ ִ‬ ‫מּוסט ִמיט ֶדעם ָּחכָּ ם‪ .‬וִ וי ַאזֹוי ֶער‬ ‫אבין זֵ יי גִ ְּ‬ ‫יש ְּ‬ ‫ָּה ִ‬ ‫אּבין אֹויְך‬ ‫גִ ְיקלִ ִיּבין ַאז ֶדער ַתכְ לִ ית ִאיז ָחכְ ָמה‪ִ .‬די ָה ִ‬ ‫ער ֵציילְ ט‪ַ .‬אז זִ ינְ ט‬ ‫יקּומען ָהאט ֶער זֵ יי ֶד ְ‬ ‫ִאיז ַא ֶהער גִ ֶ‬ ‫ארף‬ ‫אד ְ‬ ‫ערלַ אנְ גְ ט ֶדעם ֶא ֶמ ִתין ַתכְ לִ ית‪ .‬אּון זֵ יי ַּב ַ‬ ‫נִ יט ֶד ְ‬ ‫רּוח ְס ָע ָרה ִאיז גִ יוֶ וען ִאיז ֶער‬ ‫ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ‬ ‫אּבין זִ יְך‬ ‫וארין זֵ יי ָה ִ‬ ‫ערפּון‪ .‬וָ ִ‬ ‫ֶמען אֹויְך ַארֹויס ִפ ִירין ֶד ְ‬ ‫גִ יגַ אנְ גֶ ען וִ וי ֶער ִאיז גִ יגַ אנְ גֶ ען‪.‬‬ ‫יקֹור ִסית‪.‬‬ ‫גִ ַיהאלְ ְטן ִאין ָחכְ מֹות ִחיצֹונִ יֹות אּון ַא ִפ ְ‬ ‫(אּון וִ וי ֶער ִאיז גִ יגַ אנְ גֶ ען‪ִ .‬איז ֶער ִא ֶיּבער גִ יגַ אנְ גֶ ען ַאלֶ ע‬ ‫יש ֵקייט ָקאן ֶמען גְ ִרינְ גֶ ער‬ ‫אר ְּ‬ ‫לּוש ִמיר פּון ַּאלֶ ע נַּ ִ‬ ‫ְּ‬ ‫נָ אר ִא ֶיּבער זֵ יי ְד ַריי ְד ַהיינּו ִא ֶיּבער ֶדעם ָא ְרט פּון ֶדעם‬ ‫ַארֹויס ִפ ִירין‪ָ .‬א ֶּבער ִדי ָדאזִ יגֶ ע‪ .‬זֶ ענֶ ען ַאזֹוי‬ ‫ַּב ַעל ְת ִפלָ ה ִמיט ֶדעם גִ ּבֹור ִמיט ֶדעם ְממּונָ ה ִאיז ֶער נִ יט‬ ‫ִא ֶיּבער גִ יגַ אנְ גֶ ען)‬ ‫בֹודה זָ ָרה פּון גֶ עלְ ט‪.‬‬ ‫וארין ִאין ֶדער ֲע ָ‬ ‫אר ִפ ְירט גִ יוָ ִ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אּבין ִאים‬ ‫אּבין ִאים גִ יפּונֶ ען‪ .‬אּון ָה ִ‬ ‫ִּביז ִדי ְמ ִדינָ ה ָה ִ‬ ‫אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען ְד ִרינֶ ען ַאזֹוי ַא ַריין גִ ַיפאלִ ין‪ .‬וָ ואס ֶסע‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫אֹויף גִ ֶ‬ ‫ערפּון‪.‬‬ ‫עמען ֶד ְ‬ ‫נִ יט גִ ָימאלְ ט זֵ יי ַארֹויס צּו נֶ ֶ‬ ‫ועדלִ יג‬ ‫ערוַ וייל מּוז ֶער זֵ יי ִפ ִירין וֶ ְ‬ ‫אּון לְ ֵעת ַע ָתה ֶד ְ‬ ‫ערט‪ַ .‬אז ֶער‬ ‫אּון ֶדער ָחכָ ם ָהאט זֵ יי אֹויְך גִ ֶיענְ ֶפ ְ‬ ‫ערנָ אְך‬ ‫ייע ֶרע ָחכְ מֹות‪ִּ .‬ביז ֶד ְ‬ ‫ועדלִ יג זֵ ֶ‬ ‫ייער וֶ ועג‪ .‬וֶ ְ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ערט פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך‪ַ .‬אז פּון ַאלֶ ע‬ ‫ָהאט אֹויְך גִ ֶיה ְ‬ ‫וֶ ועט ֶער זֵ יי ַארֹויס ִפ ִירין אֹויף ֶדעם ֶרעכְ ִטין ֶא ֶמת‪.‬‬ ‫עמען‪ .‬נָ אר פּון ֶדער ַת ֲאוָ ה‬ ‫ַת ֲאוֹות ָקאן ֶמען ַארֹויס נֶ ֶ‬ ‫כח‬ ‫מּוסט ִמיט ֶדעם ָּחכָּ ם‪ִ .‬מ ַ‬ ‫אבין זֵ יי גִ ְּ‬ ‫יש ְּ‬ ‫ָּה ִ‬ ‫עמען‪.‬‬ ‫פּון גֶ עלְ ט ָקאן ֶמען נִ יט ַארֹויס נֶ ֶ‬ ‫וארין‬ ‫אר ִפ ְירט גִ יוָ ִ‬ ‫ֶדער ְמ ִדינָ ה וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאזֹוי ַפ ְ‬ ‫ארְך ֶדעם וֶ ועג וָּ ואס ֶסע ִאיז‬ ‫יידין ָּד ְּ‬ ‫ַּס ִ‬ ‫ִאין ֶדעם גֶ עלְ ט‪ .‬כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫וערד כַּ נַּ "ל‪.‬‬ ‫אר ַּהאנְּ ִדין צּו ֶדער ְּשוֶ ְּ‬ ‫ַּפ ְּ‬ ‫אּבין גִ יזָ אגְ ט וֶ וען ִמיר זָ אלִ ין ֶמער נִ יט‬ ‫אּון זֵ יי ָה ִ‬ ‫ָּהאט ֶדער ָּחכָּ ם גִ יזָּ אגְּ ט‪ֶ .‬ער וֶ ועט אֹויְך גֵ יין ִמיט‬ ‫וערין‪ .‬נָ אר פּון‬ ‫צּוש ְפ ֵרייט וֶ ִ‬ ‫וערין‪ .‬אּון ְ‬ ‫ואר ִפין וֶ ִ‬ ‫ארוָ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אטין‬ ‫זֵ יי‪ ,‬זֶ ענֶ ען זֵ יי ַאלֶ ע ִפיר גִ יגַ אנְ גֶ ען‪ .‬אּון ִדי גָ ִ‬ ‫ֶדער ְמ ִדינָ ה וֶ ועגִ ין כְ ֵדי ֶמע זָ אל זֵ יי ַפאר ֶרעכְ ִטין אּון‬ ‫ְ(ד ַהיינּו ִדי ַע ִש ִירים פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה) זֶ ענֶ ען אֹויְך ִמיט זֵ יי‬ ‫וארין ִדי‬ ‫ערין צּום ֶא ֶמת‪ִ .‬איז אֹויְך כִ ַדאי‪ .‬וָ ִ‬ ‫אּום ֶק ִ‬ ‫גִ יגַ אנְ גֶ ען‪.‬‬ ‫וארין‪.‬‬ ‫אר ִפ ְירט גִ יוָ ִ‬ ‫זֶ ענֶ ען ַאזֹוי ַפ ְ‬ ‫(‪)15‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫ד‪ .‬וועגן וועלכע זאך איז געווען כדאי אז די אנשי המלך זאלן‬ ‫א‪ .‬צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם אנגעקומען ? און ווער‬ ‫ווערן צושפרייט?‬ ‫איז זייער קעניג?‬ ‫❑ כדאי צו טרעפן דער מלך מיט זיינע מענטשן‬ ‫❑ צו די כתה פון חכמה און דער חכם איז זייער קעניג‬ ‫❑ צו ארויס נעמען די מדינה פון תאוות ממון‬ ‫❑ צו די כתה פון דיבור און דער מליץ איז זייער קעניג‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ צו די כתה פון שמחה און דער אוהב נאמן איז זייער‬ ‫ה‪ .‬וועלכע כתות איז גרינגער צוריק צו קערן צום אמת?‬ ‫קעניג‬ ‫❑ די מדינה של עשירות‬ ‫ב‪ .‬פארוואס האט דער חכם נישט אריינגעקוקט אין יד?‬ ‫❑ אלע כתות חוץ פון חכמה‬ ‫❑ ווייל ער איז געווען בצער פון די רוח סערה‬ ‫❑ אלע כתות חוץ פון תאוות ממון‬ ‫❑ ווייל דאס איז נאר פאר'ן מלך‬ ‫❑ ווייל ער האט נישט געהאט די יד‬ ‫ו‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫ג‪ .‬איבער וועלכע פלעצער איז דער חכם נישט אריבער?‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ איבער דעם פלאץ פון דער בעל תפלה און דער גבור‬ ‫און דער ממונה‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫❑ אין די מעשה שטייט נישט איבער וועם ער איז‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫אריבער‬ ‫❑ איבער דעם פלאץ פון דער מליץ און דער אוהב נאמן‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫ווער זענען ִדי גְ רוֹ ֶיסע ַלייט פוּן די ְמ ִדינָ ה של עשירות ?‬ ‫והיה שם שמחות ובכיות – רבינו מסביר למה היה שמחות ולמה היה בכיות ?‬ ‫אטין ְ(ד ַהיינ ּו ִדי ַע ִש ִירים פוּן ֶדער ְמ ִדינָ ה) – קוק אריין אין די מעשה אויף‬ ‫אוּן ִדי גָ ִ‬ ‫לשה"ק וואסארא ווארט לייגט צו דער רבי אויף זיי ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)14‬‬ ‫ווער פון די אנשי המלך איז געגאנגן דער ערשטער אויפן וועג צום שוורד ? דער ממונה על האוצרות‪,‬‬ ‫און וויפל אנשי המלך זענען געגאנגען צוזאמען דערווייל ? ביז דערווייל האבן געגאנגען דריי אנשי המלך‬ ‫דער ממונה‪ ,‬דער גבור און דער בעל תפילה‬ ‫וויפל מאל זענען די מענטשן פון די מדינה של עשירות געגאנגען פון זייער מדינה ? דריי מאל‬ ‫ערג‬‫אלין זוכִּ ין הוֹ יכֶ ע ֶב ְ‬ ‫יקט ֶמענְ ְט ְשן‪ַ .‬אז זֵ יי זָ ִּ‬ ‫יש ְ‬‫אבין זֵ יי גִּ ִּ‬ ‫‪ָ .1‬ה ִּ‬ ‫לוּחים ַא ִּהין צוּ ֶדער ְמ ִּדינָ ה ַהנַּ"ל‬ ‫יקט ְש ִּ‬ ‫יש ְ‬‫‪ .2‬אוּן ָהאבִּּין גִּ ִּ‬ ‫אלין ִּאין‬ ‫אטין ַאז זֵ יי זָ ִּ‬ ‫יסע ַלייט פון זֵ יי וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַביי זֵ יי גִּ יוֶ וען גָ ִּ‬ ‫יקט ִּדי גְ רוֹ ֶ‬‫יש ְ‬‫אבין ַארוֹ יס גִּ ִּ‬ ‫‪ .3‬און ָה ִּ‬ ‫וערד‬ ‫ֵאיינֶ עם גֵ יין ִּמיט ֶדעם ְממונָ ה צו ֶדער ְשוֶ ְ‬ ‫און וואס איז אנדערש די מאל וואס זיי זענען געגאנגען מיטן ממונה צו די פריערדיגע מאל ? די דריטע מאל‬ ‫יטאן מיט ִּצירונְ ג‬ ‫יסע ַלייט‪ ,‬און זֶ ענֶ ען גִּ יגַ אנְ גֶ ען ָאנְ גִּ ָ‬ ‫זענען געגאנגען ִּדי גְ רוֹ ֶ‬