gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת כי תבא‬ ‫מאמר מרדכי‬ ‫גליון‬ ‫די בעסטע פארן‬ ‫אויבערשטן‪.‬‬ ‫שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א‬ ‫זיך אריין אין דעם געשעפט וואס ער פארהאנדלט צו באקומען‬ ‫פאר מיר גייען צום שיעור‪ ,‬וויל איך רעדן נאכאמאל פון דער‬ ‫דעם בייק‪.‬‬ ‫ענין וואס מיר האבן געהאט געווען פאריגע וואך‪.‬‬ ‫ער קומט אריין אפאר טעג אינעם געשעפט‪ ,‬ער קומט וויינען‬ ‫איך האב באקומען זייער אסאך פאון קאלס פון מענטשן וואס‬ ‫צום טאטן‪ .‬ער זאגט‪ ,‬קוק אן טאטי‪ ,‬ס’ארבעט נישט‪.‬‬ ‫איך קען נישט‪ ,‬זיי האבן מיר גערופן‪ ,‬איך בין זיי זייער דאנקבאר‪,‬‬ ‫אלע מיינע חברים אינדרויסן אויף די גאס‪ ,‬יעדער שפילט‬ ‫איבערשמועסן די רבינו בחיי (כי תצא ד”ה ככי יפול הנופל) וואס‬ ‫זיך‪ ,‬יעדער האט וואס ער וויל‪ .‬איך דארף זיין איינגעשפארט‬ ‫מ’האט געהאט פאריגע וואך גערעדט‪.‬‬ ‫אינדערהיים לערנען א גאנצע שעה‪ .‬איך האב שוין געלערנט א‬ ‫אז יעדע זאך וואס געשעט איז א מענטש מקבל‪ ,‬רצו וקבלו‪,‬‬ ‫גאנצן טאג אין חדר‪ ,‬און ער וויינט‪.‬‬ ‫פאר ער קומט אראפ אויף די וועלט‪ .‬יעדע זאך וואס קען עס‬ ‫יעדער טאטע ווערט צונומען‪ .‬קיין טאטע גייט נישט זאגן‪,‬‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫אקעי‪ ,‬די דיעל איז דיעל‪ ,‬ווילסטו נישט‪ ,‬קענסטו גיין שפילן‪ ,‬זיי‬ ‫הבוחר בעמו ישראל‬ ‫געזונט‪ ,‬א גוטע נאכט‪.‬‬ ‫און מענטשן האבן געהאט עטליכע שאלות האבן מענטשן‬ ‫ס’וועט יעדער נארמאלער טאטע פארהאנדלען מיט’ן קינד‪.‬‬ ‫געהאט אויף דעם נושא‪.‬‬ ‫ער רעדט מיט אים דברים של טעם‪ .‬קען זיין א שעה צייט איז‬ ‫אם כן קומט אויס‪ ,‬ס’איז געווען איינע פון די שטערקסטע‬ ‫צו סאך‪ ,‬אקעי‪ ,‬מיר וועלן עס מאכן א האלבע שעה‪ ,‬מיר וועלן‬ ‫שאלות‪ ,‬מיר האבן עס איבערגערעדט נעקסטע טאג ביים שיעור‬ ‫מאכן א האלבע מסכתא‪ ,‬מיר וועלן טרייען צו פארהאנדלען‬ ‫אויך‪ ,‬דעמאלטס קומט אויס אז די כח התפלה גייט אוועק‪.‬‬ ‫מיט אים‪ ,‬ער זאל ווייטער קענען באקומען די מתנה וואס דער‬ ‫טאמער א מענטש איז זייער קלאר אין די חלק וואס דער‬ ‫טאטע באמת וויל אים געבן‪.‬‬ ‫רבינו בחיי זאגט‪ ,‬אז יעדע זאך וואס גייט פאר אויף די וועלט‬ ‫גם מזה אל תנח ידך‬ ‫איז הכל רצו וקבלו‪ ,‬דו האסט אלעס געוואלט‪ ,‬דו האסט אלעס‬ ‫ווען א איד פאר ער איז אראפגעקומען אויף דער וועלט‬ ‫מקבל געווען‪ ,‬קומט דאך אויס אז וואסערע פוינט האט פון גיין‬ ‫האט אויסגעוועלט זיין פעקל‪ ,‬האט ער געזען ווי אונזערע‬ ‫מתפלל זיין? וואס גייסטו יעצט דאווענען? וואס גייסטו יעצט‬ ‫קינדער האבן געזען‪ ,‬איך גיי לערנען יעדן טאג א שעה וועל איך‬ ‫פארפירן? דאס האסטו באשטעלט‪ ,‬די שוועריגקייט האסטו‬ ‫באקומען די מתנה‪.‬‬ ‫באשטעלט‪.‬‬ ‫אבער טאמער וויינט מען צום רבונו של עולם‪ ,‬קען דער‬ ‫למעשה האבן מיר גארנישט גערעדט‪ ,‬דאס איז געווען איין‬ ‫אויבערשטער ווייטער מאכן‪ ,‬דו זאלסט ווייטער באקומען דיין‬ ‫שאלה‪.‬‬ ‫מתנה וואס דו האסט געהאט באשטעלט אויבן‪.‬‬ ‫די צווייטע שאלה איז געווען די חלק התפלה שבו‪.‬‬ ‫פון די סיבה פארוואס דו האסט מסכים געווען דורכצוגיין די‬ ‫מעג מען מתפלל זיין? מעג מען נישט מתפלל זיין? קומט‪ ,‬מען‬ ‫אלע יסורים‪ ,‬און נאך אלץ וועט דער אויבערשטער געבן די אלע‬ ‫זאל מתפלל זיין‪.‬‬ ‫מתנות‪ ,‬אפילו וועט ער אוועקנעמען די יסורים אויך‪.‬‬ ‫נאך א איד האט מיר געפרעגט‪ ,‬ס’שטייט דאך אין די גמרא‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער קען דאס אויך באווייזן‪ .‬און דאס געשעט‬ ‫בעל כרחך אתה חי‪ ,‬וואס הייסט דו געסט אים א טשויס? וואס‬ ‫נאר דורך תפלה‪ .‬א איד דארף מתפלל זיין‪ ,‬אנקאנדישענלי‪ ,‬איך‬ ‫הייסט ער קען זיך וועלן? בעל כרחך אתה חי‪ ,‬בעל כרחך אתה‬ ‫בעט רבונו של עולם‪ ,‬איך בין מתפלל‪ ,‬איך בין מתפלל‪ ,‬איינמאל‬ ‫מת‪ ,‬מ’שיקט דיך אראפ‪.‬‬ ‫און נאכאמאל און נאכאמאל‪ ,‬נאכאמאל מתפלל‪ ,‬נאכאמאל‬ ‫חציה במכירה‪ ,‬וחציה במתנה‬ ‫מתפלל‪ .‬צום סוף קומט מען אן‪.‬‬ ‫איז אויף די נושא וואס יענער האט געהאט געפרעגט‪ ,‬די‬ ‫ואת לחצינו זו הדחק‬ ‫וואס האבן געפרעגט די שאלה‪ ,‬אז אויב האסטו דאס געבעטן‪,‬‬ ‫איך האב פונקט היינט געזאגט‪ ,‬די מנהלים זענען געווען אין‬ ‫דעמאלטס וואס איז דער ענין פון מתפלל זיין? וואס איז דער‬ ‫ישיבה‪ .‬און ס’איז ממש א חורבן‪ ,‬ס’איז נישטא קיין פלאץ‪.‬‬ ‫ענין פון בעטן דעם אויבערשטן? דאס איז א פעקעלע וואס דו‬ ‫קען זיין יעצט וועט מען בויען און מ’וועט צובויען‪ ,‬אבער‬ ‫האסט פארדעם באשטעלט פון הימל?‬ ‫מ’רייסט שטיקער‪ ,‬א גאנצן טאג גייט‪...‬‬ ‫שטייט אין חובת הלבבות‪ ,‬און וואס קומט ארויס‪ ,‬מ’קען עס‬ ‫דו ווייסט ווער ס’גייט צום סוף געווינען? אפילו ס’איז נישטא‬ ‫פארשטיין אביסל אין דעם משל‪ ,‬לאמיר אראפגיין צו א משל‪.‬‬ ‫קיין פלאץ‪ ,‬וועסטו זען‪ ,‬דער טאטע וואס גייט נישט אויפגעבן‪.‬‬ ‫שטעלט אייך פאר א טאטע זאגט פאר א קינד‪ ,‬הער זיך‬ ‫איינמאל און נאכאמאל און נאכאמאל‪ ,‬ער גייט צום סוף‪ .‬ווייל‬ ‫איין יענקעלע‪ ,‬קומסט אהיים פון חדר‪ ,‬אויב גייסטו יעדן טאג‬ ‫יעדע זאך גייט אזוי‪ ,‬ער גייט צום סוף אנקומען‪.‬‬ ‫לערנען א שעה צייט‪ .‬דו וועסט זיך פארהערן צום סוף מסכת‬ ‫איי‪ ,‬דו האסט נישט קיין פלאץ? ער וועט הענגן אויפ’ן דאך‪,‬‬ ‫ברכות‪ ,‬מסכת תענית‪ ,‬דו וועסט דאך עפעס פארהערן‪ ,‬גיי איך‬ ‫ער וועט זען וואס ער קען טון‪ .‬ער גייט צום סוף מאכן דעם‬ ‫דיר קויפן די און די טייערע בייק‪ ,‬איך וועל דיר קויפן א מתנה‪.‬‬ ‫געשעפט געשען‪.‬‬ ‫דער קינד נעמט עס אן‪ ,‬אוודאי נעמט ער עס אן‪ ,‬ער וועלט‬ ‫איך האב עס געזאגט‪ ,‬די זעלבע זאך איז ביי תפילה‪ ,‬ווען א‬ ‫אויס‪ ,‬אקעי‪ ,‬ניין‪ ,‬ברכות איז צו גרויס‪ ,‬איך וועל גיין צו תענית‪,‬‬ ‫מענטש‪“ ,‬קוה אל ה’ חזק ויאמץ לבך וקוה אל ה’”‪ .‬די זעלבע‬ ‫איך וועל גיין צו מגילה‪ .‬ער וועלט אויס א מסכתא‪ ,‬און ער לאזט‬ ‫נארמאלערהייט וואלט ער מיט דעם געדארפט מאכן זיין‬ ‫זאך‪ ,‬אמונה‪ ,‬בטחון‪ ,‬געב נישט אויף‪ ,‬לאז נישט נאך‪ ,‬שטיי‪.‬‬ ‫ערשטע סעודה’לע אינדערהיים‪ ,‬זאגט אים די תורה‪ ,‬ניין‪ ,‬דו געב‬ ‫האסט געהערט א ניין? א ניין איז אסאך מאל די אנהייב פון א‬ ‫אוועק דיין בעסטע זאך וואס דו האסט פאר’ן רבונו של עולם‪,‬‬ ‫קאנווערסעישאן‪ ,‬ס’איז נישט קיין ענד‪ .‬האסט געהערט דעם‬ ‫געב עס אוועק פאר’ן רבונו של עולם שטארק‪.‬‬ ‫ניין‪ ,‬גיי ווייטער אריין מיט א פרישקייט‪ .‬שוין‪ ,‬בכל אופן‪ ,‬דאס‬ ‫איז די נקודה‪.‬‬ ‫הני תפילין דמרי אבי‬ ‫וואס איז געווען די אנדערע זאך וואס מ’האט געהאט‬ ‫זיי ברענגן נאך אז דער אמרי אמת האט געהאט פון זיין טאטן‪,‬‬ ‫גערעדט‪ ,‬וואס יענער האט געהאט געפרעגט וועגן די רבינו‬ ‫פון שפת אמת‪ ,‬האט ער געהאט באקומען בירושה די שפת אמת‬ ‫בחיי‪ ,‬נאכאמאל וועגן תפילה‪ ,‬וואס דאס איז געווען די דאנק‪,‬‬ ‫תפילין‪ .‬ס’איז געווען א געוואלדיגע חשיבות ביי אים‪.‬‬ ‫אפילו אויף דעם זאלסטו ווייטער מתפלל זיין?‬ ‫ער האט עס גענוצט‪ ,‬איינמאל א יאר האט ער עס גענוצט ערב‬ ‫און די “בעל כרחך אתה חי”‪ ,‬האב איך געזאגט‪ ,‬אוודאי “בעל‬ ‫יום כיפור פלעגט ער אנטון די תפלין‪ ,‬פלעגט דער אמרי אמת‬ ‫כרחך אתה חי”‪ ,‬דו גייסט ווייטער געבוירן ווערן‪ ,‬אבער וועלכע‬ ‫אנטון די תפלין‪.‬‬ ‫מין לעבן דו זאלסט לעבן‪ ,‬דאס געבט מען די דיר א טשויס דו‬ ‫איינמאל האט ער געהאט‪ ,‬ס’איז געקומען א איד צום רבי’ן‪,‬‬ ‫זאלסט קענען אויסוועלן וויאזוי די זאך זאל קענען גיין‪.‬‬ ‫ער האט געוויינט‪ ,‬און וואס איז? ער איז דא געווען אין בית‬ ‫אויף דעם איז רצו וקבלו‪ ,‬דו ביסט מקבל וועלכע מין לעבן‬ ‫המדרש‪ ,‬ער האט זיך געדרייט אהער‪ ,‬ער האט זיך געדרייט אהין‪,‬‬ ‫זאלסט קענען גיין‪.‬‬ ‫ס’איז אים נעלם געווארן זיין תפילין‪ ,‬ער האט נישט קיין תפילין‬ ‫צו לייגן קיין תפילין‪.‬‬ ‫מלא ברכות‬ ‫דערציילן זיי אז דער הייליגער אמרי אמת האט זיך געגעבן א‬ ‫די וואך שטייען מיר אין א סדרה‪ ,‬קודם הייבט זיך אן מיט‬ ‫הייב אויף‪ ,‬צוגעלאפן צום שאנק‪ ,‬ארויסגענומען די תפילין פון‬ ‫ביכורים‪ ,‬וואס דאס איז פול מיט חיות‪ ,‬פול מיט הדרכה‪ ,‬פול מיט‬ ‫זיין טאטן‪ ,‬דער שפת אמת‪ .‬ער זאגט אים‪ ,‬מיין טייערער‪ ,‬גיי‪,‬‬ ‫לעבן‪ .‬נאכדעם האבן מיר די תוכחה די וואך‪ ,‬ס’איז באקאנט דער‬ ‫האסטו‪ ,‬לייג מיר דעם תפילין‪ ,‬ביז דו וועסט אי”ה טרעפן דיין‬ ‫זוהר הקדוש זאגט די תוכחה איז פול מיט ברכות‪.‬‬ ‫תפילין וועסטו מיר צוריקגעבן דעם תפילין‪.‬‬ ‫לאמיר אביסל געבן א גיי אריין אויף א שפיץ גאפל‪ ,‬אביסל‬ ‫געבן א טאטש אביסל אין דעם סדרה‪ ,‬און קענען אביסל‬ ‫עוד יותר טוב‬ ‫ווייטער גיין‪.‬‬ ‫ס’איז געווען א געוואלדיגע חידוש‪ .‬מ’קומט‪ ,‬די גבאים זענען‬ ‫ס’שטייט אין מדרש אין פרשת בראשית‪ ,‬שטייט דאך אין‬ ‫געקומען פרעגן דעם אמרי אמת‪ ,‬עד כדי כך? אוועקגעבן די‬ ‫פסוק‪ ,‬בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ‪.‬‬ ‫שפת אמת’ס תפילין‪ ,‬דעם טאטנ’ס תפילין‪.‬‬ ‫זאגט דער מדרש (בראשית רבה א ד) אמר רבי מתנה‪ ,‬בזכות ג’‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אונז זעען מיר ביי ביכורים אז ס’שטייט אז א מענטש‬ ‫דברים נברא העולם‪.‬‬ ‫זאל אוועקגעבן זיין שטערקסטע וואס ער האט ביי זיך‪.‬‬ ‫די וועלט איז באשאפן געווארן וועגן דריי זאכן‪ :‬בזכות חלה‪,‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬דאס איז געווען מיין שטערקסטע זאך‪ ,‬מיין‬ ‫בזכות מעשרות‪ ,‬און בזכות ביכורים‪.‬‬ ‫שטערקסטע זאך וואס איך האב געקענט האבן ביי מיר‪ ,‬וואס‬ ‫ווייל ביי אלע דריי שטייט “ראשית”‪ .‬ס’שטייט ביי חלה שטייט‬ ‫איך האב‪ ,‬איז מיין טאטנ’ס תפילין‪.‬‬ ‫“ראשית ערסתכם”‪ ,‬ביי מעשר שטייט “ראשית דגנך”‪ ,‬און ביי‬ ‫א איד איז געקומען בעטן א טובה‪ ,‬א איד איז געקומען בעטן‪,‬‬ ‫ביכורים שטייט די וואך אין די סדרה “ראשית בכורי אדמתך”‪.‬‬ ‫ער האט געדארפט א ישועה‪ ,‬האב איך מיר געוואלט אוועקגעבן‬ ‫איז די דריי “בראשית”‪ ,‬דאס האט געמאכט די וועלט זאל ווערן‬ ‫די בעסטע וואס איך האב געקענט‪.‬‬ ‫באשאפן‪.‬‬ ‫כל חלב לה’‪ ,‬די בעסטע זאך וואס א מענטש האט‪ ,‬געבט ער‬ ‫אוועק‪ .‬ס’איז א שטארקע נקודה וואס איז דא‪.‬‬ ‫מצוה החביבה‬ ‫איז דארף מען דאך פארשטיין די ענין פון ביכורים‪ ,‬וואס איז‬ ‫תשמשי מצוה נזרקים‬ ‫די מורא’דיגע זאך?‬ ‫און מ’זעט עס אסאך מאל‪ .‬אין בית המדרש למשל‪ ,‬איז‬ ‫ס’האט געוואקסן מיין פייג‪ ,‬ס’איז געווארן געצייטיגט א‬ ‫געווארן אויסגעשטעלט עמטליך‪ ,‬א מענטש פאר זיך וועט ער‬ ‫פייג ביי יענקעלע אין וויינגארטן‪ ,‬און מורא’דיג‪ ,‬ער האט עס‬ ‫טרייען צו נעמען די בעסטע‪ ,‬ער האט אפגענוצט זיין טלית‪ ,‬ער‬ ‫ארומגענומען און ער טראגט עס ארויף‪ .‬וואס איז די מורא’דיגע‬ ‫האט שוין פיל לעכער מיט אפאר מצות אין די בעק‪ ,‬ער האט עס‬ ‫זאך?‬ ‫אריינגעדאמבט אין בית המדרש פסח‪.‬‬ ‫מ’זעט אין די משנה וואס איז געגאנגען‪ ,‬מ’האט אנגעבינדן‬ ‫מורא’דיג‪ ,‬ער פילט גוט‪ ,‬ער האט מזכה געווען כלל ישראל מיט‬ ‫דעם שור‪ ,‬אנגעבינדן מיט קרוינען‪ ,‬מ’האט געדארפט שלאפן‬ ‫א טלית‪.‬‬ ‫אויפן גאס‪ ,‬און מ’האט געזינגען פון אלע פענסטער “שמחתי‬ ‫ס’קומט אריין פסח‪ ,‬מען זעט געלע טליתים אנגעווארפן אין‬ ‫באמרים לי בית השם נלך”‪ .‬וואס איז געווען די געוואלדיגע‬ ‫בית המדרש‪ ,‬דער איד איז א געוואלדיגער נדבן‪.‬‬ ‫איבערדרייעניש מיט די ענין פון ביכורים? וואס איז די‬ ‫די בלויע מילך וואס ער באקומט פון וויק וועט ער טראגן אין‬ ‫מעסעדזש פון ביכורים?‬ ‫בית המדרש‪ ,‬די רויטע וועט ער טרינקן פאר זיך‪.‬‬ ‫די אלע זאכן וואס א מענטש האט איז די סדר העולם‪ ,‬נישט‬ ‫מובחר מן המובחר‬ ‫ס’איז דא א נקודה למשל‪ ,‬ווען א מענטש‪ ,‬כדי ס’זאל קענען‬ ‫קיין פראבלעם‪ ,‬פאר מיר געב אהער די בעסטע‪.‬‬ ‫אויסגענוצטע זאכן‪ ,‬אלטע אפגעדינטע זאכן טראגט מען אין‬ ‫וואקסן תבואות‪ ,‬ס’זאל קענען וואקסן פירות‪ ,‬האט דער מענטש‬ ‫געדארפט שווער ארבעטן‪ ,‬ער האט געדארפט אקערן‪ .‬ער האט‬ ‫בית המדרש‪ ,‬א גמרא וואס ער דארף שוין נישט‪ ,‬איז ער ווייטער‬ ‫מזכה הרבים אין בית המדרש‪ ,‬וואס איז דער בית המדרש‬ ‫געדארפט ארויסגיין אויפ’ן פעלד אין קעלט‪ ,‬אין היצן‪ ,‬האט ער‬ ‫אנדערש?‬ ‫געדארפט שטיין און באארבעטן דעם פעלד‪.‬‬ ‫ווען ס’קומט ס’וואקסט די ערשטע פייג קומט ארויס‪,‬‬ ‫ס’דאווענען עפעס מעקסיקאנער חברה אין בית המדרש ?‬ ‫געווענליך האט א מענטש זייער ליב אן ערשטע זאך‪ ,‬ער האט‬ ‫ס’דאווענען טשייניזער אין בית המדרש ? וואס איז דער בית‬ ‫א געוואלדיגע געפיל צו דעם‪ ,‬אן ערשטן קינד‪ ,‬אן ערשטע זאך‬ ‫המדרש ‪ ,‬דער דאמפיארד‪ ,‬וואו דארט לייגט מען עס אריין?‬ ‫האט ער א געוואלדיגע געפיל‪.‬‬ ‫וכשם שאני בטלית‪ ..‬כך אזכה‬ ‫ווען ס’איז געקומען צו די געדאנק‪ ,‬דער מענטש האט געזען‬ ‫כל חלב לה’‪ ,‬ווען א מענטש האט א גוטע זאך‪ ,‬פארקערט‪,‬‬ ‫אז ער האט א תאנה שביכרה‪ ,‬ער זעט אן ערשטע פייג ווערט‬ ‫האסט א גוטע זאך‪ ,‬האסט א נייע טלית‪ ,‬לאמיר זען ס’זאל דיר‬ ‫געצייטיגט‪.‬‬ ‫איך יאג מיך מורא’דיג שטארק‪ ,‬און איך מוז גיין צו א ביזנעס‬ ‫בייפאלן‪ .‬איך קויף יעצט א נייע טלית פאר מיר לכבוד יום טוב‪,‬‬ ‫מיטינג‪ ,‬וואס איז א וויכטיגע מיטינג‪.‬‬ ‫לאמיר קויפן פאר די בית המדרש אויך‪.‬‬ ‫איך האב מחליט געווען ניין‪ ,‬איך גיי עס נישט אויפטוישן אויף‬ ‫איך באטראכט טאקע די בעל תפילה יעדע וואך ווי ער‬ ‫א מנין מנחה‪ .‬אפילו דער בעל שם הקדוש האט געזאגט אז ער‬ ‫דאווענט דארט מיט א געלעכערטן‪ ,‬געמאצערטן טלית‪ ,‬לאמיר‬ ‫טוט געוואלדיגע זאכן ווען א איד האלט אינמיטן טון זאכן‪ ,‬און‬ ‫זען אז איך קען גיין קויפן א נייע טלית פאר אים מיט א שיינע‬ ‫ער געבט א זאג‪ ,‬אוי‪ ,‬איך האב נאך נישט געדארפט קיין מנחה‬ ‫עטרה‪.‬‬ ‫וואס שאקלט הימלען‪.‬‬ ‫נישט אז איך זאל אריינקומען אין בית המדרש‪ ,‬ווי איצל אין‬ ‫א איד מאכט א חשבון‪ ,‬איך געב דאס אוועק‪ ,‬איך גיי‬ ‫גן עדן‪ ,‬איך וואק אריין מיט א שיין טלית‪ ,‬און דער בעל תפילה‬ ‫אוועקגעבן א וויכטיגע מיטינג‪ ,‬איך גיי אוועקגעבן א חלק ווייל‬ ‫וואקט דארטן ביי לכו נרננה‪ ,‬ציט ער אן אלטן געלן טלית‪ .‬לאמיר‬ ‫איך וויל דאווענען מיט מנין‪ .‬האסט אוועקגעגעבן‪ ,‬האסט‬ ‫גיין אים אויך קויפן א נייע טלית‪ .‬דאס איז א שיינקייט וואס קען‬ ‫געגעבן ביכורים‪ ,‬בזמן הזה האסטו געברענגט ביכורים‪.‬‬ ‫זיין‪ .‬אדרבה‪ ,‬געב אוועק די בכורים פון דיר פאר’ן בית המדרש‪.‬‬ ‫עבדו את השם בשמחה‬ ‫האסט א גוטן חפץ אינדערהיים? קויפסט א גוטע געשעפט?‬ ‫לאמיר עס ברענגען פון דעם‪ .‬נישט אן אפגעלאזטע‪.‬‬ ‫אין פסוק זעען מיר אין חלק פון תוכחה‪ ,‬שטייט דארטן‪ ,‬דער‬ ‫פסוק רעכנט אויס די אלע זאכן וואס די תוכחה איז‪ ,‬זאגט דער‬ ‫ווייסט‪ ,‬עפעס אן אלטע מאכל וואס ליגט אין פרידזשידער‪,‬‬ ‫פסוק “תחת אשר לא עבדת את השם אלקיך בשמחה ובטוב‬ ‫לאמיר עס טראגן אין בית המדרש אויף די שלש סעודות‪,‬‬ ‫לבב מרוב כל”‪.‬‬ ‫פארשארפענען אפאר אידן די מאגן‪.‬‬ ‫אויב מ’לערנט פשוט אפ‪ ,‬זעט מען אז דאס איז דער פשט‬ ‫ברענג אהער א געהעריגע זאך וואס דו האסט‪ ,‬שטעל דיר צו‬ ‫געווען אז די תוכחה איז געקומען ווייל אידן האבן נישט געדינט‬ ‫לכבוד שבת‪ ,‬ס’זאל זיין א געהעריגע אהערגעשטעלט‪ .‬דאס איז‬ ‫דעם אויבערשטן מיט שמחה‪.‬‬ ‫אן ענין וואס א מענטש דארף געהעריג געבן‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬דער ענין פון שמחה איז א שמועס נישט פון א האלבע‬ ‫בכל לבבך‬ ‫שעה‪ ,‬נישט פון קיין פופצן מינוט‪ ,‬ס’איז א טיפע טיפע‪.‬‬ ‫האב איך געזען‪ ,‬אבער די נקודה איז נאך טיפער פון דעם‪.‬‬ ‫מ’קוקט עס אן אז ס’איז אפאר משמחים‪ ,‬אפאר בדחנים‪ ,‬זיי‬ ‫ס’איז ידוע‪ ,‬דער הייליגער חפץ חיים האט געהאט א זון‪ ,‬ער‬ ‫פאלן אריין אין די קאטעגאריע פון משמחים‪ ,‬פון פרייליכע‬ ‫האט געהייסן ר’ אברהם‪ .‬ער איז אוועק נעבעך יונגערהייט‪ ,‬און‬ ‫מענטשן‪ .‬אבער דער אמת איז אז שמחה איז אן עבודה‪.‬‬ ‫א גרויס חלק פון משנה ברורה האט דער חפץ חיים געשריבן‬ ‫דער אר”י הקדוש האט געזאגט‪ ,‬איך בין צוגעקומען צו אלע‬ ‫צוזאמען מיט אים‪.‬‬ ‫מיינע מדריגות נאר ווייל איך האב געהאט שמחה של מצוה‪.‬‬ ‫ווען ער איז נעבעך נפטר געווארן‪ ,‬איז דער חפץ חיים נישט‬ ‫ס’איז א געוואלדיגע זאך‪.‬‬ ‫געווען אין ראדין‪.‬‬ ‫אגב‪ ,‬מ’האט שוין געשמועסט אז דער אר”י הקדוש שטייט‬ ‫און ער איז אנגעקומען האט מען געהאלטן נאך די קבורה‪.‬‬ ‫דארטן‪ ,‬ווען מ’גייט אין צפת‪ ,‬זעט מען אויסגערעכנט זאכן וואס‬ ‫מ’האט שוין געהאט אריינגעלייגט‪ ,‬און מ’האט געהאלטן‬ ‫דער אר”י הקדוש האט מקפיד געווען‪ ,‬און אויך האט ער זייער‬ ‫אינמיטן באדעקן‪ .‬דער חפץ חיים האט געהייסן אז מ’זאל זיין‬ ‫מקפיד געווען מכבד צו זיין זיין פרוי‪.‬‬ ‫שטיל‪ .‬איך וויל רעדן אפאר ווערטער‪.‬‬ ‫אויך געווען א שטארקע זאך וואס דער אר”י הקדוש האט‬ ‫דער חפץ חיים האט געזאגט אז ס’איז באקאנט אז ס’איז‬ ‫מקפיד געווען‪ ,‬ס’זאל ברענגען א מקור השפע‪ ,‬א מקור‬ ‫געווען ביי די שפאנישע אינקוויזיציע דעמאלטס‪ ,‬ביי די גירוש‬ ‫ההשפעה‪.‬‬ ‫שפאניע‪ ,‬א באקאנטע מעשה‪ ,‬ס’איז געווען אן אלמנה‪ ,‬זי איז‬ ‫בכל אופן‪ ,‬צוריקקומען צו דעם‪ ,‬זאגט דער אר”י הקדוש‪,‬‬ ‫אוועקגעלאפן מיט איר קינד‪ .‬איר קינד איז געהארגעט געווארן‬ ‫ר’ חיים וויטאל שרייבט עס‪ ,‬מיין רבי דער אר”י הקדוש האט‬ ‫אויפ’ן וועג‪ ,‬נעבעך אויסגעגאנגען פון הונגער‪.‬‬ ‫געזאגט אויף זיך‪ ,‬איך בין אנגעקומען צו אלע מדריגות‪ ,‬ווייל‬ ‫האט זי געזאגט‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬ביז יעצט ס’שטייט דאך‬ ‫איך האב געהאט א שמחה של מצוה‪.‬‬ ‫ואהבת את ה’ אלקיך בכל לבבך‪ .‬וואס זאל איך טון? איך האב‬ ‫איך בין צו יעדע זאך צוגעגאנגען מיט א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫געהאט איין בן יחיד‪ ,‬און איך האב דיר געהאט רבונו של עולם‪.‬‬ ‫ריקודין של מצוה‬ ‫מיין הארץ איז מיר געווען איינגעטיילט אין צוויי‪ ,‬איך האב ליב‬ ‫געהאט האלב דיר‪ ,‬האלב מיין קינד‪ .‬יעצט‪ ,‬מיין קינד איז מער‬ ‫און דער אמת‪ ,‬אז מ’קוקט אריין אין רמב”ם‪ ,‬איך וועל נאכזאגן‬ ‫נישט דא‪ .‬רבונו של עולם‪ ,‬איך פריי מיך אז איך קען דיר אליינס‬ ‫די לשון הרמב”ם אין הלכות לולב‪ ,‬סוף הלכות לולב‪ ,‬הלכה ט”ו‪,‬‬ ‫ליב האבן‪ ,‬מיין גאנצע הארץ קען איך דיר ליב האבן‪.‬‬ ‫זאגט דארטן דער רמב”ם א לשון‪ ,‬ס’איז ווערד צו זאגן די לשון‪:‬‬ ‫דער חפץ חיים איז געשטאנען ביי זיין זון’ס קבר‪ ,‬האט ער‬ ‫“השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה ובאהבת הא‪-‬ל שצוה‬ ‫געזאגט‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬איך געב אוועק די חלק הארץ‪ ,‬וואס‬ ‫בהן עבודה גדולה היא”‪ .‬זאגט ער‪ ,‬דאס איז א געוואלדיגע‬ ‫איך האב געהאט פאר מיין קינד‪ ,‬געב איך אוועק פאר דיר‪ .‬איך‬ ‫גרויסע עבודה‪ ,‬מ’זאל זיין עכט בשמחה‪.‬‬ ‫געב עס אוועק פאר דיר‪.‬‬ ‫“וכל המונע עצמו משמחה זו ראוי להפרע ממנו”‪ ,‬איז אים‬ ‫ווערד חלילה צו ווערן געשטראפט‪“ ,‬שנאמר תחת אשר לא‬ ‫בימים ההם‪ ,‬ובזמן הזה‬ ‫עבדת את ה’ אלהיך בשמחה ובטוב לבב”‪.‬‬ ‫פשט איז‪ ,‬אונז אידישע קינדער לעבן מיט דעם‪.‬‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬וכל המגיס דעתו וחולק כבוד לעצמו ומתכבד בעיניו‬ ‫מ’קען נישט אייביג גיין ברענגען א קרבן‪ ,‬נישט יעדער האט א‬ ‫במקומות אלו חוטא ושוטה”‪ .‬ווער ס’טראכט ביי זיך אז ער‬ ‫פעלד‪ ,‬ער קען גיין ברענגען ביכורים‪ ,‬ער קען די אלע זאכן טון‪.‬‬ ‫דארף נישט די אלע זאכן‪ ,‬ער איז א שוטה‪.‬‬ ‫ס’איז דא ביי אונז א נקודה פון אוועקגעבן‪ ,‬אוועקגעבן א חלק‪,‬‬ ‫ווי מ’זעט טאקע ביי דוד המלך‪ ,‬שטייט דארטן אין פסוק אז‬ ‫אוועקגעבן א נשמה’דיגע חלק‪.‬‬ ‫דוד המלך איז געווען “מפזז ומכרכר”‪ ,‬ער האט זיך געקלאטשט‬ ‫דו געסט אוועק א האלבע שעה פארטאגס‪ ,‬איך זאג‪ ,‬רבונו של‬ ‫און געמאכט א טאמבלסאס‪.‬‬ ‫עולם‪ ,‬איך וויל יעצט עכט שלאפן‪ ,‬איך געב עס אוועק פאר דיר‪.‬‬ ‫פשוט פשט‪ ,‬דוד המלך איז געווען מלך ישראל‪ ,‬ער איז‬ ‫דו יאגסט זיך ביים דאווענען‪ ,‬געסט אוועק אפאר קאפיטלעך‬ ‫געגאנגען מיט א קרוין‪ ,‬און ער האט געזען אז ס’איז געגאנגען‪,‬‬ ‫תהלים‪ ,‬באשעפער‪ ,‬איך געב עס פאר דיר‪ .‬ס’איז דא אזעלכע‬ ‫דער ארון אלקים איז געגאנגען‪ ,‬איז דוד המלך געגאנגען‬ ‫זאכן‪ ,‬דער רבונו של עולם‪ ,‬מיט דיר וועלן עס וויסן‪ ,‬קיינער וועט‬ ‫פארדעם און געפאטשט‪.‬‬ ‫עס נישט וויסן‪ ,‬אבער איך געב אוועק א חלק‪ ,‬א וויכטיגע חלק‪,‬‬ ‫דעמאלטס טאקע מיכל האט אראפגעקוקט‪ ,‬שטייט דארטן‪,‬‬ ‫איך געב עס אוועק פאר דיר‪.‬‬ ‫א מאראקא אתרוג‪ ,‬און ער קומט אהיים‪ ,‬ער גייט צו א שכן‪,‬‬ ‫דער נביא זאגט‪ ,‬זי האט אראפגעקוקט פון די פענסטער און זי‬ ‫“איך קען אפשר בארגן דעם יאנעווען אתרוג‪ ”.‬ווען קען מען‬ ‫איז נענש געווארן פאר דעם‪.‬‬ ‫אידענטיפייען אז דאס איז נישט קיין ‪ ?OCD‬אז ער איז רואיג‪,‬‬ ‫דוד המלך איז געגאנגען‪ ,‬א מלך שטעלט זיך אראפ‪ ,‬ער איז‬ ‫אפשר דאס אז ער לויפט יעצט צום שכן ווייל ער איז נישט אז‬ ‫געגאנגען‪ ,‬ער האט געמאכט טאמבלסאסעס אין פראנט‪ ,‬זיך‬ ‫ער האט געשאקלט געהעריג‪ ,‬אפשר איז דאס איז אן אתרוג‪,‬‬ ‫פרייען מיט א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫אפשר איז דאס א לעמאן‪ ,‬אפשר איז א מורכב‪ ,‬אפשר איז אהין‪,‬‬ ‫איז זאגט דער רמב”ם‪ ,‬ווען א מענטש גייט ער שאקלט לולב‪,‬‬ ‫בכל אופן וואס קענען זיין די מחשבות‪.‬‬ ‫ער טוט די אלע זאכן‪ ,‬זאל ער עס טון מיט א געוואלדיגע שמחה‬ ‫אשרינו שזכינו‬ ‫וואס זאל נאר זיין‪.‬‬ ‫האט דארטן איינער פון די רבנים געזאגט א מורא’דיגע זאך‪:‬‬ ‫ושמחתם לפני השם אלוקיכם‪ ,‬שבעת ימים‬ ‫דאס אז א איד קומט אהיים און ער האט א מאראקא אתרוג‬ ‫איך האב געהערט פון מיין טאטע זאל זיין געזונט‪ ,‬די וואך האט‬ ‫אדער א יאנאווער אתרוג‪ ,‬ער וויל גיין צו א שכן בארגן נאכדעם‬ ‫ער גערעדט ביי שלש סעודות‪ ,‬ער איז געווען דא ביי א שמחה‪,‬‬ ‫אן אנדערע אתרוג‪ ,‬דאס איז א חביבות המצוה‪ ,‬דאס איז קלאר‪.‬‬ ‫ער איז געווען דארטן שלש סעודות אין ראדאשיץ‪ .‬מיין ברודער‬ ‫ער וויל זיכער זיין‪ ,‬ער וויל האבן געשאקלט‪ ,‬ער וויל יוצא זיין‬ ‫הרב ר’ שמואל האט געהאט דארטן א הערליכע שלש סעודות‪,‬‬ ‫אלע שיטות‪.‬‬ ‫זייער שיינע שלש סעודות איז געווען‪.‬‬ ‫אויב זעסטו נאכדעם וואס ער האט געענדיגט גיין צום שכן און‬ ‫מיין טאטע האט דארטן גערעדט‪ ,‬האט ער ארויסגעברענגט‬ ‫ער האט גענומען דעם אנדערן אתרוג‪ ,‬איז ער רואיג‪ ,‬ער קלאטשט‬ ‫די נקודה פון דעם‪ ,‬אז מענטשן גייען‪“ ,‬אה‪ ,‬דאס יאר וועט זיין‬ ‫און ער טאנצט‪“ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬איך האב געהאט די זכיה‪ ,‬אשרינו‬ ‫די ערשטע טאג איז נאר שבת‪ ,‬אה‪ ,‬ס’איז נישטא קיין פרעשור‪,‬‬ ‫שזכינו‪ ,‬איך האב געקענט שאקלען מיט א מאראקא‪ ,‬מיט א‬ ‫מ’דארף נישט שאקלען קיין לולב”‪.‬‬ ‫יאנאווער‪ ,‬הייליגער באשעפער‪ ,‬איך דאנק דיר‪”.‬‬ ‫ס’איז אזא מין געדאנק וואס מענטשן האבן‪“ ,‬ס’איז נאר א‬ ‫ער גייט טאנצן מיט די קינדערלעך‪ ,‬דאס איז א סימן אז ס’איז‬ ‫דרבנן‪ ,‬ס’איז אהער‪ ,‬ס’איז אהין”‪ ,‬ס’איז דא אלע זאכן וועט‬ ‫געקומען מחמת חביבות המצוה‪.‬‬ ‫קענען זיין‪.‬‬ ‫אויב נאכדעם גייט עס ווייטער און ער ענדיגט‪ ,‬און זיכער‬ ‫פארקערט‪ ,‬מ’דארף זיין ווי דער הייליגער בארדיטשובער‬ ‫אפשר גייט ער נאך א שכן‪ ,‬אפשר איז די מאראקא נישט געווען‬ ‫רב וואס האט געוואלט אויסברעכן דעם גלאז‪ ,‬ער האט‬ ‫ממש קיין מאראקא‪ ,‬אפשר איז געווען אין א מאריקע‪ ,‬אפשר‬ ‫אויסגעבראכן דעם שאנק צו קענען נעמען דעם אתרוג‪.‬‬ ‫איז געווען אהער‪ ,‬אפשר איז געווען אהין‪ ,‬דעמאלט וועסטו‬ ‫מ’דארף ארויסבענקען דערויף‪ .‬ווען א מענטש גייט צו‪ ,‬ס’איז א‬ ‫וויסן אז דאס קומט פון א קראנקן מקום‪ ,‬דאס קומט נישט פון‬ ‫שמחה’דיגע זאך‪ ,‬קוקט ער עס אנדערש אן‪.‬‬ ‫א געזונטן מקום‪.‬‬ ‫עולם האצילות‬ ‫אבער טאמער פרייט זיך א מענטש‪ ,‬דער גאנצער מענטש‬ ‫זיי פארציילן ביים יסוד העבודה‪ ,‬איז אמאל געווען‪,‬‬ ‫באשטייט פון דעם‪.‬‬ ‫אריינגעקומען אינמיטן טיש‪ ,‬איז אריינגעקומען א קאנטאניסט‬ ‫אויב נאכדעם וואס דו האסט זוכה געווען צו טון א מצוה‪ ,‬דו‬ ‫נעבעך‪ ,‬א סאלדאט‪.‬‬ ‫האסט געהאט א דאווענען‪ ,‬דו גייסט ארויס נאך א דאווענען‪ ,‬דו‬ ‫ער האט געזען עפעס א געוואלדיגע אצילות אויף אים‪ ,‬ס’האט‬ ‫האסט געפילט א דביקות אינעם דאווענען‪ ,‬דו גייסט ארויס מיט‬ ‫אויסגעשיינט‪ .‬פרעגט ער אים‪“ ,‬וואס זע איך אויף דיין פנים?”‬ ‫א געשמאק‪ ,‬בוודאי‪ ,‬איך האב געדאווענט‪.‬‬ ‫זאגט ער אים‪“ ,‬איך בין א סאלדאט דא ביים רוסישן קייסער‪.‬‬ ‫ווען אידן זעצן זיך מאכן א לחיים‪ ,‬פארוואס האסטו געמאכט‬ ‫ס’איז געקומען סוכות‪ ,‬ס’איז געווען געפרוירן קאלט‪ ,‬און‬ ‫לחיים? ווייל אונז זענען מיר מיט א זיכערקייט‪ ,‬יעצט קומט‬ ‫ס’האט מיר אנגעכאפט א תשוקה צו קענען מאכן א ברכה‬ ‫א שטיקל קעיק מיט א לחיים‪ .‬מ’האט געדאווענט מיט א‬ ‫לישב בסוכה‪.‬‬ ‫התלהבות‪ ,‬מ’האט זוכה געווען צו מתפלל זיין צום רבונו של‬ ‫ס’האט געמבול’ט‪ ,‬ס’איז געווען קאלט‪ ,‬און איינער וואס‬ ‫עולם‪ .‬די אלע זאכן איז א געוואלדיגע זאך‪.‬‬ ‫לויפט ארויס איז אחת דתו להמית‪ .‬איך האב מחליט געווען‪,‬‬ ‫וזכינו לקבל שבתות‬ ‫איך לויף ארויס‪ ,‬איך יאג ארויס אין א גוטע נאכט‪ ”.‬זאגט ער‪,‬‬ ‫יעצט‪ ,‬ספעציעל אין די טעג וואס מ’שטייט אין אלול טעג‪ ,‬מיר‬ ‫“איך בין געלאפן‪ ,‬איך האב געטראפן א אידישע סוכה‪ ,‬איך האב‬ ‫שטייען מיר שוין צוויי וואכן‪ ,‬ס’איז ידוע‪ ,‬ס’שטייט אין ספרים‬ ‫אריינגעטאנצן‪ ,‬איך האב גענומען א שטיקל חלה” ‪ -‬ער האט‬ ‫הקדושים‪ ,‬דער הייליגער בארדיטשובער רב‪.‬‬ ‫מיטגענומען א שטיקל ברויט ‪“ -‬איך האב געמאכט א לישב‬ ‫די גמרא זאגט אין מסכת שבת‪ ,‬אילו שמרו ישראל שתי‬ ‫בסוכה‪”.‬‬ ‫שבתות מיד היו נגאלין‪ .‬אויב וואלט מען געהיטן צוויי שבתים‪,‬‬ ‫זאגט ער אים‪“ ,‬פיין‪ ,‬זייער גוט‪ ,‬אבער פאר דעם האסטו נאך‬ ‫וואלט מען געווארן אויסגעלייזט‪.‬‬ ‫נישט די אצילות‪ .‬פארצייל מיר נאך‪”.‬‬ ‫זאגט דער הייליגער בארדיטשובער רב‪ ,‬אז די וואך און‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬איך בין צוריקגעקומען אין מיין באראק‪ ,‬האב איך‬ ‫נעקסטע וואך איז די צוויי לעצטע שבתים וואס איז דא אין יאר‪.‬‬ ‫דריי שעה אין א צי געטאנצט און געשפרינגען פאר’ן רבונו של‬ ‫יא‪ ,‬נאכדעם איז שוין ראש השנה‪.‬‬ ‫עולם פאר די שמחה אז איך האב געקענט מאכן א ברכת לישב‬ ‫ווען כלל ישראל זאל זיך צוזאמנעמען און היטן מיט אן‬ ‫בסוכה‪”.‬‬ ‫אמת’דיג די צוויי שבתים‪ ,‬זאל עס אמת’דיג היטן וועט מען מיט‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬פארדעם שיינט דיר די פנים‪ ,‬פאר די שמחה וואס‬ ‫סיעתא דשמיא‪ ,‬זוכה זיין צו די גאולה‪.‬‬ ‫דו האסט נאכדעם געהאט אז דו האסט זוכה געווען צו דעם‪”.‬‬ ‫איז ממילא‪ ,‬מ’שטייט יעצט אין אזעלכע הייליגע צייטן‪,‬‬ ‫נפשי חולת אהבתך – חולי נפש‬ ‫אזעלכע הייליגע זמנים‪ ,‬יעדע ריר וואס א מענטש טוט שאקלט‬ ‫איך דערמאן מיר יעצט רעדנדיג‪ ,‬איך בין געווען ביי א מיטינג‬ ‫מען וועלטן‪ .‬דארף מען וויסן אז תשובה קומט אויך מיט שמחה‪.‬‬ ‫פון רבנים מיט דאקטוירים‪ ,‬מ’האט גערעדט וועגן די נושא פון‬ ‫ומתוך רוב שמחה‬ ‫מענטל העלט‪.‬‬ ‫דער הייליגער תפארת שלמה זאגט אין פרשת ויגש‪ ,‬זאגט‬ ‫דעמאלט איז געווען איינמאל‪ ,‬מ’האט צוענומען די נושא‪ ,‬ווען‬ ‫איז עס א בחינה פון ‪ ?OCD‬ווען מיינט מען איינער איז א מהדר דער תפארת שלמה‪“ ,‬ואתם אל תעצבו”‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬אין “ועתה”‬ ‫אלא תשובה‪ .‬אל תעצבו‪ ,‬טו נישט תשובה מיט קיין עצבות‪ ,‬טו‬ ‫במצוות?‬ ‫דאס הייסט למשל‪ ,‬יא‪ ,‬א איד‪ ,‬ס’איז א נארמאלע זאך‪ ,‬א תשובה מיט א שמחה‪.‬‬ ‫תשובה איז א זאך וואס דער רבונו של עולם האט אונז געגעבן‪,‬‬ ‫איד קומט אהיים‪ ,‬ער האט געשאקלט אין בית המדרש מיט‬ ‫אבי נישט בעצבות‬ ‫ס’איז א שמחה’דיגע זאך‪ ,‬מ’דארף תשובה טון‪ ,‬אוודאי מוז מען‬ ‫ס’איז באקאנט‪ ,‬ס’איז דא אין מאור ושמש‪ .‬אבער ס’איז אייביג‬ ‫תשובה טון און משיב זיין צום רבונו של עולם‪ .‬אבער ס’דארף‬ ‫ווערד נאכאמאל צו געבן א חזר איבער דעם הייליגן מאור‬ ‫זיין אויך מיט א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫ושמש‪ ,‬יוסף הצדיק איז געווען אין מצרים‪ ,‬אפילו ער איז געווען‬ ‫הוי מקבל את כל אדם בשמחה‬ ‫דארטן ביי פוטיפר און ער האט געהאט עשירות‪ ,‬ער האט‬ ‫איך האב געזען‪ ,‬רבי אלימלך בידערמאן ברענגט פון רבי אביגדור‬ ‫אלעס געהאט‪ ,‬אבער ער האט געוואוסט אז שכינתא בגלותא‪,‬‬ ‫מילער‪ ,‬רבי אביגדור מילער‪ ,‬א איד איז אמאל צוגעגאנגען ראש‬ ‫ער האט געוואוסט אז ער איז אפגעריסן פון זיין טאטע מיט‬ ‫השנה פאר תקיעת שופר‪.‬‬ ‫זיינע ברידער‪.‬‬ ‫רבי‪ ,‬ממש די הארץ קלאפט אים‪ ,‬וואס זאל איך מיך מקבל זיין‬ ‫איז די לשון פון מאור ושמש‪ ,‬זאגט דער הייליגער מאור‬ ‫יעצט ממש פאר תקיעת שופר‪ ,‬ממש מ’האלט פאר’ן דין?‬ ‫ושמש‪“ ,‬אף על פי כן בכל זאת עשה עצות בנפשו להרחיק‬ ‫האט רבי אביגדור מיט זיין שמייכל געזאגט‪“ ,‬גיב א סמייל‪”.‬‬ ‫לבו”‪ ,‬ער האט געטון אלע עצות אוועקצואווארפן פון זיך די‬ ‫און ער קוקט אים אן‪ ,‬ס’קען זיין אז דער רבי קאלעכט‪ ,‬און ער‬ ‫עצבות‪“ ,‬שזה מניעה גדולה”‪ ,‬זאגט דער הייליגער מאור ושמש‪,‬‬ ‫פרעגט אים נאכאמאל איבער‪ ,‬איך מיין דער רבי זאל מיר מוחל‬ ‫א געפערליכע מניעה‪“ ,‬שבכל המניעות”‪.‬‬ ‫זיין‪ ,‬מ’שטייט פאר פאר תקיעת שופר‪ ,‬וואס זאל איך עפעס א‬ ‫די ערגסטע פון אלע מניעות וואס איז דא איז דעפרעשאן‪ ,‬איז‬ ‫קבלה? זאגט רבי אביגדור‪ ,‬א סמייל‪ ,‬א שמייכל‪.‬‬ ‫עצבות‪ .‬די ערגסטע פון אלע מניעות וואס קען זיין‪.‬‬ ‫רבי אביגדור איז אים מסביר‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬יעדער איד‪ ,‬ס’קומט‬ ‫האט ער דאך מורא געהאט יוסף הצדיק אין מצרים אז ער‬ ‫איין מאל א יאר‪ ,‬ער האט פול מיט געשעפטן איבעראל‪ ,‬און‬ ‫גייט אנקומען צו דעפרעשאן‪ ,‬ער גייט אנקומען צו עצבות‪ .‬וואס‬ ‫איין מאל א יאר זעצט ער זיך אוועק מיט זיין בוקיפער‪ ,‬מיט זיין‬ ‫האט ער געטון צו דעם?‬ ‫אקאונטענט‪ ,‬מ’גייט דורך פונקטליך‪.‬‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬והיה בשמחה תמיד”‪ ,‬ער האט געוואלט זיין א‬ ‫לאמיר זען‪ ,‬דער ברענטש‪ ,‬דער פלאץ האט צופיל ארבעטערס‪,‬‬ ‫גאנצע צייט בשמחה‪“ ,‬כדי שיוכל לעבוד השם יתברך בשמחה‪,‬‬ ‫ס’איז אווער‪ ,‬מ’דארף אוועקנעמען אפאר ארבעטערס‪ ,‬מ’דארף‬ ‫היה אוכל ושותה מסלסל בשערו”‪ .‬ער האט געגעסן און‬ ‫זיי אוועקשיקן‪.‬‬ ‫געטרונקען‪ ,‬זיך געמאכט שיין די פאות‪ .‬אזוי זאגט דער הייליגער‬ ‫מאור ושמש‪ ,‬מ’קען עס אריינקוקן אין פרשת וישב‪.‬‬ ‫דא איז דא צו ווייניג‪ ,‬דא איז דא צו מער‪ ,‬מ’רוקט ארום אלע‬ ‫האט ער די אלע פעולות געטון כדי זיך צו האלטן די קאפ‬ ‫פאזישנס‪ ,‬רוקט מען דא‪ ,‬דא איז בעסער‪ ,‬דא איז שוואכער‪.‬‬ ‫העכער די וואסער‪ .‬מורא’דיג!‬ ‫ס’איז דא איינער וועמען מ’טאטשט נישט פון זיין פאזישן‪.‬‬ ‫דער מענטש וואס ברענגט אריין די קאסטומערס‪.‬‬ ‫נאר מיט שמחה‬ ‫טאמער איז דא א פרייליכער מענטש‪ ,‬ער ברענגט א ווייב‪ ,‬ער‬ ‫אזוי זאגט ער‪ ,‬איך האב געהערט פון מיין רבי’ן אויך‪ ,‬זאגט דער‬ ‫ברענגט א געשמאקע זאך אויפ’ן פלאץ אז א קאסטומער זאל‬ ‫הייליגער מאור ושמש‪“ ,‬משנכנס אב ממעטין” איז דורך שמחה‪.‬‬ ‫וועלן קומען‪ ,‬אים טאטשט מען נישט‪.‬‬ ‫“משנכנס אדר מרבין” איז בשמחה‪ .‬וואס דו ווילסט נאר טון מוז זיין‬ ‫אים וויל מען קיינמאל נישט רוקן‪ .‬ער איז דער ענטרי אז‬ ‫ווייטערדיגע שמחה‪ .‬דאס איז השגות וואס איז געוואלדיגע זאכן‪.‬‬ ‫מענטשן זאלן אריינקומען אינעם געשעפט‪.‬‬ ‫דער ברטנורא ברענגט אין אבות (ד ב) “העונג שאדם מתענג‬ ‫בעת עשיית מצוה”‪ ,‬דער עונג וואס א מענטש איז זיך מתענג‪ ,‬דו‬ ‫הכל על מקומו יבא בשמחה‬ ‫גייסט שאקלען לולב‪ ,‬יעדע ריר וואס דו טוסט‪ ,‬מ’שטייט אויף‬ ‫שטייען‬ ‫מיר‬ ‫עולם‪,‬‬ ‫זאגט אים רבי אביגדור‪ ,‬דער רבונו של‬ ‫פארטאגס‪ ,‬מ’גייט פאסטן‪ ,‬יעדע זאך וואס דו טוסט‪ ,‬אויב קומט‬ ‫יעצט‪“ ,‬ככל באי עולם יעברו לפניך כבני מרון”‪ ,‬מ’גייט דורך‪.‬‬ ‫עס מיט אן התענג‪ ,‬ס’קומט מיט אן עונג של שמחה‪ ,‬איז עס‬ ‫זאגט‪,‬‬ ‫דער רבונו של עולם גייט דורך זיין גאנצן דאס‪ ,‬און ער‬ ‫דא איז דא צופיל זאכן‪ ,‬דא גייען אהיימקומען אפאר‪ ,‬דא גייען מער ווי די גאנצע‪ ,‬באקומסטו שכר ווי די גאנצע מצוה אליינס‪.‬‬ ‫אהינגיין אפאר‪ ,‬דער וועט רייך ווערן‪ ,‬דער וועט ארעם ווערן‪.‬‬ ‫להתענג בתענוג של שמחה‬ ‫דער שמייכל’דיגער מענטש וואס ער ברענגט צו‪“ ,‬הנהו תרי‬ ‫ס’איז דא א באקאנטע מעשה‪ ,‬איך וויל נישט מאריך זיין‪ ,‬איך‬ ‫בדחני מזומני לחיי העולם הבא”‪ ,‬זאגט די גמרא אין מסכת‬ ‫תענית‪ ,‬די מענטשן וואס דרייען זיך מיט א שמייכל‪ ,‬די טאטש וועל ענדיגן מיט דעם‪.‬‬ ‫דער גר”א’ס ברודער האט געהייסן ר’ אברהם‪.‬‬ ‫מיר נישט‪.‬‬ ‫דער גר”א האט אים אמאל געשיקט א בריוו אז ער וויל לערנען‬ ‫פרעגסטו מיר וואס זאלסטו יעצט טון פאר’ן משפט? געב א‬ ‫מיט אים בחברותא‪ .‬האט ער געזאגט‪“ ,‬איך קען נישט אוועקגיין‬ ‫שמייכל‪ .‬זיי מיט א שמייכל‪.‬‬ ‫אוודאי דארף מען זיין מיט אן ערנסטקייט‪ ,‬אבער זיי מיט א פון דעם פלאץ וואו איך וואוין‪ ,‬ווייל אין דעם פלאץ וואו איך‬ ‫וואוין איז דא א מעשה אונטער דעם‪.‬‬ ‫שמחה‪ ,‬ס’זאל זיין מיט א געשעפט‪.‬‬ ‫אז איינמאל איז געווען א געוואלדיגע יוקר‪ ,‬ס’איז נישט געווען‬ ‫קיין אתרוג‪.‬‬ ‫דער שליסל צו הצלחה‬ ‫מ’האט געטרייט אהער‪ ,‬געטרייט אהין‪ ,‬ס’איז געקומען ערב‬ ‫פון‬ ‫יחיאל‬ ‫רבי‬ ‫פון‬ ‫ס’איז דא א הייליגע‪ ,‬א לעכטיגע ווארט‬ ‫אלכסנדר‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬ס’איז דא א פסוק אין ירמיה (יב א) פרעגט יום טוב‪ ,‬האט מען געזאגט‪ ,‬ממש איז נישטא צו באקומען קיין‬ ‫אתרוג נאר פאר גאר טייער געלט‪.‬‬ ‫ער דארטן‪“ ,‬מדוע דרך רשעים צלחה?”‬ ‫קהל האט געזאגט אז פאר די געלט קען מען נישט טון‪ .‬ער‬ ‫זאגט דער רבי יחיאל פון אלכסנדר‪ ,‬דער רשע‪ ,‬ס’גייט דאך אים‬ ‫גוט‪ ,‬ער דרייווט א יוקאן‪ ,‬ער דרייווט זייערע טייערע קארן‪ ,‬ער איז אהיימגעקומען‪ ,‬האט זיין רעביצין געזאגט‪“ ,‬וואס הייסט‪ ,‬דו‬ ‫האט אלע עולם הזה’ס‪ ,‬אויבנאויף איז ער גוט אויפגעלייגט‪ ,‬גייסט נישט שאקלען קיין אתרוג? אונז גייען מיר פארקויפן די‬ ‫הויז וואס איך האב באקומען נדן פון מיינע עלטערן‪”.‬‬ ‫ס’גייט אים לעכטיג‪.‬‬ ‫פיין‪ ,‬מ’איז געגאנגען‪ ,‬מ’האט פארקויפט דעם גאנצן הויז‪ ,‬דעם‬ ‫די גוט אויפגעלייגטקייט העלפט אים ער זאל קענען מצליח‬ ‫גאנצן הויז פארקויפט צו קענען קויפן איין אתרוג‪ .‬און מ’האט‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫פארדעם איז “מדוע דרך רשעים צלחה?”‪ ,‬ווייל זיי האבן אין געשאקלט די אתרוג‪.‬‬ ‫שרייבט ער צוריק פאר’ן ברודער‪ ,‬פאר’ן גר”א‪“ ,‬מיין רעבעצין‪,‬‬ ‫זיך‪ .‬ס’איז א חידוש’דיגע טייטש‪ ,‬אבער דאס איז די מציאות‪,‬‬ ‫ווען א מענטש איז בשמחה‪ ,‬און נאכאלץ‪“ ,‬תחת אשר לא עבדת יעדן טאג וויל זי נאכאמאל דורכגיין די פארקויפטע הויז‪ ,‬און זיך‬ ‫את ה’ אלקיך בשמחה”‪ ,‬מ’דארף דעם רבונו של עולם דינען מיט נאכאמאל מתענג זיין און משמח זיין פון די מצוה וואס זי האט‬ ‫געטון‪ ,‬פארקויפט איר הויז פאר אן אתרוג‪.‬‬ ‫א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫אויבערשטער גייט מיט‪ ,‬האבן מיר נישט קיין שום פראבלעם‪.‬‬ ‫אויב וועל איך קומען לערנען מיט דיר‪ ,‬וואס איז מורא’דיג‬ ‫איך האב אנגעגרייט אביסל מער מאריך צו זיין אין די נושא‪,‬‬ ‫לעכטיג פאר מיר‪ ,‬אבער גייען מיר פארלירן דעם עונג של שמחה‬ ‫ס’איז שפעט‪ ,‬און מיר וועלן דאס איבערלאזן בסייעתא דשמיא‬ ‫וואס מיין רעבעצין האט יעדע מאל וואס מ’גייט דורך דעם הויז‪”.‬‬ ‫פאר אן אנדערע געלעגנהייט‪.‬‬ ‫איך האב עס געזען אמאל שטיין אויף זיין שוויגער‪ ,‬אבער בכל‬ ‫אופן‪ ,‬איך האב עס געזען ברענגען אזוי‪ ,‬אז ס’איז געווען מיט‬ ‫ותגביה קרנינו למעלה‬ ‫זיין ברודער‪.‬‬ ‫איך וויל נאר ענדיגן די שיעור מיט א שטיקל חיזוק‪.‬‬ ‫מ’זעט אין די תוכחה ביי די ברכות‪ ,‬פאר די תוכחה שטייט אין‬ ‫ביומו תתן שכרו‬ ‫פסוק “והיית רק למעלה ולא תהיה למטה”‪ ,‬און די זעלבע פון‬ ‫זיי ברענגען אז א איד איז אמאל דורכגעפארן ראדין‪ ,‬ער האט‬ ‫תוכחה שטייט פארקערט‪ .‬וואס איז די ענין פון דעם “והיית רק‬ ‫געזען אז דער חפץ חיים פרייטאג נאכמיטאג לויפט ער ארום‬ ‫למעלה ולא תהיה למטה”?‬ ‫זיין טיש‪ ,‬ער טאנצט און ער קלאטשט און לויפט ארום זיין טיש‪.‬‬ ‫וואס איז די נקודה? די נקודה איז אזוי‪ :‬א מענטש דארף וויסן‬ ‫ער איז משוגע געווארן ווי דער חפץ חיים האט אזא מין‬ ‫זייער זייער קלאר‪:‬‬ ‫שמחה אויף שבת‪.‬‬ ‫ווען דו שטייסט ביים עטש‪ ,‬ווען דו שטייסט ביי א נקודה‪ ,‬ווען‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬רבי‪ ,‬ווי קויפט מען איין אזא שמחה של מצוה אויף‬ ‫דו זעסט יסורים קומט אויף דיין זייט‪ ,‬צרות קומט אויף דיין זייט‪,‬‬ ‫שבת קודש?”‬ ‫זאלסטו וויסן אז פון דא גייסטו נאר גיין ארויף‪.‬‬ ‫זאגט אים דער חפץ חיים‪“ ,‬דו האסט א טעות‪ ,‬איך טאנץ יעצט‬ ‫ס’וועט נאר זיין רק למעלה‪ ,‬דו גייסט פון דא נאר גיין העכער‪,‬‬ ‫נישט וועגן שבת‪.‬‬ ‫העכער‪ ,‬העכער‪ .‬דו וועסט נישט גיין נידריגער‪.‬‬ ‫יעצט טאנץ איך ווייל איך האב זוכה געווען צו באצאלן דעם‬ ‫ארבעטער וואס איז אוועקגעגאנגען פריער פון דא‪ ,‬איך האב‬ ‫ממנו תצא אורה‬ ‫נישט עובר געווען אויף ‘לא תלין פעולת שכיר’‪ ,‬איך האב‬ ‫דער מדרש זאגט‪“ ,‬יענך ה’ ביום צרה”‪ ,‬זאגט דער מדרש‪,‬‬ ‫באצאלט פאר איינעם ‘ביומו תתן שכרו’‪ .‬פאר דעם טאנץ איך‬ ‫א מורא’דיגער מדרש אין תהלים‪ ,‬מדרש תהלים‪ ,‬זאגט דער‬ ‫יעצט‪”.‬‬ ‫מדרש‪ ,‬א טאטע איז געגאנגען מיט א זון אויפ’ן וועג‪ ,‬דער זון‬ ‫נאכאמאל‪ ,‬דער חפץ חיים איז ארומגעטאנצן אין טיש ווייל ער‬ ‫איז געווארן מורא’דיג אויסגעמוטשעט פון גיין‪ ,‬ס’איז געווען‬ ‫האט באצאלט א פעיראל אין טיים”‪ .‬ס’איז פשט א שמחה של‬ ‫הייס‪ ,‬ס’איז געווארן דערהיידרעט‪ ,‬ער האט נישט געקענט‬ ‫מצוה יעדע זאך וואס איז נאר דא‪.‬‬ ‫וואקן ווייטער‪.‬‬ ‫האט דער זון געפרעגט דעם טאטן‪ ,‬ווען קומט מען שוין אן אין‬ ‫אין לה מנחם‬ ‫שטאט? איך קען שוין נישט‪.‬‬ ‫איך וועל געבן א קליינע נקודה‪ ,‬מ’זאל קענען אביסל‬ ‫האט דער טאטע געזאגט פאר די זון‪ ,‬מיין טייער קינד‪ ,‬ווען דו‬ ‫פארשטיין‪ .‬איך גיי נישט מאריך זיין דערין‪ ,‬אפשר נעקסטע וואך‬ ‫וועסט באמערקן די בית הקברות‪ ,‬זאלסטו וויסן אז נאכדעם איז‬ ‫וועלן מיר אויף דעם נושא מער מאריך זיין‪.‬‬ ‫דא א לעכטיגע שטאט‪ ,‬אונז קומען שוין אן אין שטאט‪.‬‬ ‫דער חתם סופר פרעגט‪ ,‬זאגט ער א נקודה‪ ,‬ער זאגט אזא‬ ‫א גאנצע צייט‪ ,‬זאגט דער מדרש‪ ,‬האט ער געקוקט‬ ‫שיינע זאך‪:‬‬ ‫ארויסצוקוקן ווען גייט מען אנקומען צום בית הקברות‪ ,‬ווייל‬ ‫מ’זעט דא צוויי תוכחות און קללות וואס איז דא אין די תורה‪,‬‬ ‫א בית הקברות איז אינדרויסן פון שטאט‪ ,‬דאס איז געווען דער‬ ‫פרשת בחוקותי און פרשת תבוא די וואך‪.‬‬ ‫סימן‪.‬‬ ‫פרשת בחוקותי ענדיגט די תורה צו דארטן דעם גאנצן פסוק‪,‬‬ ‫זאגט דער מדרש‪“ ,‬יענך ה’ ביום צרה”‪ ,‬דער אויבערשטער‪,‬‬ ‫“וזכרתי את בריתי יעקב ואף את בריתי יצחק ואף את בריתי‬ ‫ווען ס’קומט א יום צרה‪ ,‬דארף זיך א מענטש מחזק זיין‪ ,‬אז איך‬ ‫אברהם אזכר”‪.‬‬ ‫האלט שוין‪ ,‬אה‪ ,‬איך בין אנגעקומען צום בית הקברות‪ ,‬יעצט גיי‬ ‫ס’איז דא א נחמה נאך די תוכחה‪ ,‬גלעט אונז דער אויבערשטער‪,‬‬ ‫איך שוין אריינגיין אין שטאט‪.‬‬ ‫דער פסוק גלעט אונז‪ .‬איך געדענק‪ ,‬מ’וועט זיך מחזק זיין‪.‬‬ ‫ס’גייט שוין נאר קומען לעכטיגע זמנים‪ ,‬ס’גייט שוין נאר זיין‬ ‫די וואך שניידט מען שטיקער און מ’לאזט אונז געשניטן‪.‬‬ ‫לעכטיג‪.‬‬ ‫נישט דא קיין שום נחמה‪ .‬וואס איז די וואך אנדערש?‬ ‫ס’גייט זיין ווי די גמרא זאגט אין מסכת סנהדרין דף צ”ח‪ ,‬אמר‬ ‫עמו אנכי בצרה‬ ‫רבי יוחנן‪ ,‬אם ראית דור שצרות רבות באות עליו כנהר‪ ,‬ס’קומט‬ ‫זאגט דער חתם סופר מורא’דיגע ווערטער‪ .‬זאגט דער‬ ‫אזויפיל צרות ווי א טייך‪ ,‬זאגט ער דארטן‪ ,‬תחכה לו‪ ,‬זאלסטו‬ ‫הייליגער חתם סופר אז די וואך אין די סדרה שטייט אנדערש‬ ‫ארויסקוקן‪ ,‬ווייל ס’איז דא א פסוק אין ישעיה‪ ,‬דער פסוק זאגט‬ ‫ווי ס’שטייט ביי פרשת בחוקותי‪.‬‬ ‫“כי יבא כנהר צר רוח ה’ נססה בו”‪.‬‬ ‫אין פרשת בחוקותי שטייט “והכיתי” “והשלכתי”‪ ,‬ס’ווערט‬ ‫ווען ס’קומט צרות זאלסטו וויסן אז נאכדעם קומט א‬ ‫בכלל נישט דערמאנט דעם אייבערשטנ’ס נאמען‪.‬‬ ‫געוואלדיגע אור‪ ,‬ס’קומט א התפשטות פון א אור‪.‬‬ ‫די וואך ווען מ’וועט אריינקוקן אין די פסוקים זעט מען אז‬ ‫נישט בלייבן שטיין‪ ,‬א זאך וואס א מענטש גייט דורך א צרה‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער האט זיך מיטגעציילט צו יעדע צרה‪“ ,‬ישלח‬ ‫ער ווערט צוגענומען‪ ,‬ער ווערט צוקנאקט‪ ,‬ס’קען ווייטער נישט‬ ‫ה’ בך את המארה”‪“ ,‬ידבק ה’ בך את הדבר עד כלתו אתך מעל‬ ‫גיין‪ .‬ס’איז נישט אמת‪ .‬גיי דורך דעם טונקל‪ ,‬נאכדעם קומט א‬ ‫האדמה”‪“ ,‬יככה ה’ בשגעון”‪ ,‬דער אויבערשטער’ס נאמען גייט‬ ‫געוואלדיגע לעכטיגקייט‪.‬‬ ‫מיט מיט יעדע צרה‪.‬‬ ‫אין דער זכות זאל אונז דער אויבערשטער העלפן און מיר‬ ‫זאגט דער חתם סופר‪ ,‬ווען דער אויבערשטער גייט מיט דיר‬ ‫זאלן אלע זוכה זיין צו א כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬מיט א גוט‬ ‫מיט‪ ,‬איז עס נישט קיין תוכחה‪ ,‬דארף מען נישט קיין נחמה‬ ‫געבענטשט לעכטיג יאר‪.‬‬ ‫נאכדעם‪.‬‬ ‫חמד ‪929-295-3976‬‬ ‫און יעדער זאל געהאלפן ווערן מיט כל מילי דמיטב‪ ,‬און א‬ ‫ווי דוד המלך זאגט‪“ ,‬גם כי אלך בגיא צלמות לא אירא רע כי‬ ‫לעכטיגע שבת‪ .‬זייט געזונט אידן‪ ,‬א גוט שבת!‬ ‫אתה עמדי”‪ ,‬דער אויבערשטער גייט מיט דיר מיט‪ ,‬און ווען דער‬ ‫צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט‬ ‫‪845-777-9987‬‬