gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫דעם רבינ'ס‬ ‫כי תבא תשפ"ו‬ ‫בס"ד‬ ‫ליכט ‬ ‫גליון ‪297‬‬ ‫דער‬ ‫יע ַזיין‬ ‫מֹוד ַ‬ ‫אלט ִאיר ִ‬ ‫יערע ִקינְ ֶדער ָז ְ‬‫ַאיֶ ֶ‬ ‫ריינער קוואל‬ ‫יטאן (שיהר"ן ר"ט)‬ ‫ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ‬ ‫ביכורים תשפ"ו‬ ‫ישן‪ ,‬וַ וייל ִמיר‬ ‫עמ ׁ ְ‬ ‫ישט ֶצ ִ‬ ‫ועלט ֶקען אוּנְ ז נִ ׁ ְ‬ ‫ֶדער וֶ ְ‬ ‫יך וִ ויל ַא ְ‬ ‫ייך ְפ ֶרעגְ ן ַא ׁ ְש ֵא ָלה‪.‬‬ ‫ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ִא ְ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫וערט גֶ עטוּן דו ְּר ְך ֶדעם‬‫ייבן ַאז ַא ֶלעס קו ְּמט אוּן וֶ ְ‬ ‫גְ ֵל ְ ּ‬ ‫ייטן ֶקען ֶמען ְ ּב ֶרענְ גֶ ען ִ ּבכּ ו ִּרים?!‬ ‫ַהיינְ ִטיגֶ ע ַצ ְ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‪.‬‬ ‫יב ְ‬ ‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫ישט ַקיין ֵ ּבית‬ ‫אבן נִ ׁ ְ‬ ‫וָ ואס ִאיז ִ ּב ְכ ַלל ִדי ׁ ְש ֵא ָלה? ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫אר ַלאנְ גְ ט זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫עדענְ ֶקען ַפ ְ‬ ‫ויסן אוּן גֶ ֶ‬ ‫ְּכ ֵדי ָדאס צ ּו וִ ְ‬ ‫ישט ַקיין כּ ֵֹהן ָ ּגדוֹ ל‪ ,‬נִ ׁ ְ‬ ‫ישט ַקיין ִמזְ ֵ ּב ַח ווא ּו‬ ‫ַה ּ ִמ ְק ָ ּד ׁש‪ ,‬נִ ׁ ְ‬ ‫ישן‪ַ .‬אז ֲא ִפיל ּו אוֹ יבּ‬ ‫יפ ִר ׁ ְ‬ ‫ִה ְת ַח ְ ּד ׁשוּת‪ֶ ,‬מען זָ אל זִ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫ישע ְפרו ְּכט פוּן ִדי‬ ‫ארבּ ִמיט ְפ ִר ׁ ֶ‬ ‫אפצו ֵּלייגְ ן ִדי ָק ְ‬ ‫ַא ָר ּ ְ‬ ‫אפט אוּן‬ ‫עפ ּ ְ‬ ‫יסגֶ ָ‬ ‫ַחס וְ ׁ ָשלוֹ ם ָל ָבן ָה ֲא ַר ּ ִמי ָהאט ִדיך אוֹ ְ‬ ‫ארע ְּת ׁשו ָּבה‪,‬‬ ‫וייסט ּו ׁשוֹ ין ַא ְק ָל ֶ‬ ‫ׁ ִש ְב ַעת ַה ּ ִמינִ ים‪ .‬נָ א‪ ,‬וֵ ְ‬ ‫יך וִ וי ַא‬ ‫אפט ִאין זַ יין זַ אק אוּן ִדי ׁ ְש ּ ִפ ְיר ְסט זִ ְ‬ ‫אר ַכ ּ ְ‬‫ַפ ְ‬ ‫ישט!‬ ‫יכער ֶקען ֶמען נִ ׁ ְ‬ ‫זִ ֶ‬ ‫ישן אוּן‬ ‫יפ ְפ ִר ׁ ְ‬ ‫ארף ֶמען זִ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫יכט‪ַ ,‬ד ְ‬ ‫אשענֶ ע ִל ְ‬ ‫אר ָל ׁ ֶ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אדע יָ א ָדא ַאזַ א ְ ּב ִחינָ ה פוּן ִ ּבכּ ו ִּרים‬ ‫ָא ֶ ּבער נֵ יין‪ֶ ,‬עס ִאיז גְ ַר ֶ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן ַאזוֹ י וִ וי ֶמען זָ אגְ ט ַ ּביים וִ ּדוּי‬ ‫יב ְ‬ ‫ארן אוֹ ֶ ּ‬ ‫זָ אגְ ן ַפ ְ‬ ‫ייטן‪ ,‬ח ֶֹד ׁש ֱאלוּל תשפ"ו‪ֲ ,‬א ִפיל ּו ַפאר‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יך ַהיינְ ִטיגֶ ע ַצ ְ‬ ‫יך וֵ וייס‬‫עפער‪ִ ,‬א ְ‬ ‫אש ֶ‬ ‫"ב ׁ ֶ‬ ‫ְ ּב ׁ ַש ַע ְת'ן ְ ּב ֶרענְ גֶ ען ִדי ִ ּבכּ ו ִּרים‪ּ ַ :‬‬ ‫אר ְטן ִמיט ְפרו ְּכט‬ ‫ישט ַקיין גָ ְ‬ ‫ַאזַ א ֵאיינֶ ער וָ ואס ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫יסגֶ ענו ֶּמען פוּן ִמ ְצ ַריִ ם‪ ,‬אוּן ִמיר‬ ‫אסט אוּנְ ז ַארוֹ ְ‬‫ַאז ד ּו ָה ְ‬ ‫אדע‬ ‫ארנְ ט פוּן זַ יין ִ ּד ָירה‪ֶ ,‬ער וואוֹ ינְ ט גְ ַר ֶ‬ ‫יימער ִאין ָפ ְ‬ ‫ֵ ּב ֶ‬ ‫ערן‬ ‫יט ְ‬ ‫יסגֶ ענו ֶּמען פוּן ַמיין ִ ּב ֶ‬ ‫יך ַארוֹ ְ‬‫אסט ּו אוֹ ְ‬‫ּ ְפ ִריוַ ואט ָה ְ‬ ‫יפ ְטן ׁ ְש ָטאק‪...‬‬ ‫יפן ִפ ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יסן ַצ ִ ּדיק‪,‬‬ ‫אסט ּו ִמיר ְמ ַק ֵרב גֶ עוֶ וען צ ּו ַאזַ א גְ רוֹ ְ‬ ‫גָ לוּת‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫יך ִ ּבין גְ ֵרייט‪ִ ...‬א ְ‬ ‫ערן‪ִ ,‬א ְ‬ ‫יך‬ ‫עסאנְ ט צ ּו ֶה ְ‬ ‫ער ַ‬ ‫ָא ֶקעי‪ִ ,‬אינְ ֶט ֶ‬ ‫עפער ַפאר ַא ֶלע ֲח ָס ִדים אוּן‬ ‫אש ֶ‬ ‫ִא ְ‬ ‫יך ַדאנְ ק ִדיר ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ייטיגֶ ע ּ ְפ ֶלענֶ ער‪ַ ,‬מיינֶ ע‬ ‫ֵלייגְ ן ׁשוֹ ין ַאוֶ ועק ַא ֶלע ַמיינֶ ע זַ ִ‬ ‫וואוּנְ ֶדער וָ ואס ד ּו טו ְּסט צ ּו ִמיר"‪.‬‬ ‫יך גְ ָראד אוֹ יס ַמיין רו ְּקן גְ ַל ְ‬ ‫ויכ ִטיגֶ ע ִענְ יָ נִ ים‪ ,‬אוּן ִא ְ‬ ‫ייך‬ ‫וִ ְ‬ ‫אקאנְ ֶטע‬ ‫ֶעס ִאיז אוֹ ְ‬ ‫יך ָדא ַא ּ ָפסוּק ַהיינְ ִטיגֶ ע ּ ַפ ְר ׁ ֶשה‪ַ ,‬א ַ ּב ַ‬ ‫ערן‪.‬‬ ‫יע ְרן גְ ֵרייט צ ּו ֶה ְ‬ ‫יצ ֶטע אוֹ ֶ‬ ‫עש ּ ִפ ְ‬ ‫ִמיט ָאנְ גֶ ׁ ְ‬ ‫יך ְמ ַצ ְּו ָך ַל ֲעשׂ וֹ ת" אוּן נָ ְ‬ ‫אך‬ ‫"היּוֹ ם ַה ֶזּה ה' ֱאל ֹ ֶק ָ‬ ‫ּ ָפסוּק‪ַ ,‬‬ ‫יסט‬ ‫אסט ּו ׁשוֹ ין גֶ עזָ אגְ ט‪ִ ,‬די ִ ּב ְ‬ ‫אל ֶ ּבע ְּת ׁשו ָּבה ָה ְ‬ ‫ָאה‪ַ ,‬א ַה ְ‬ ‫ית ְל ָעם"‪ִ ,‬די ַא ֶלע ּ ְפסו ִּקים‬ ‫"היּוֹ ם ַה ֶזּה נִ ְהיֵ ָ‬ ‫ַא ּ ָפסוּק ַ‬ ‫יסט ָדא‪ָ ,‬דאס ִאיז פוּן ַדיין זַ ייט‬ ‫ערן אוּן ד ּו ִ ּב ְ‬ ‫גְ ֵרייט צ ּו ֶה ְ‬ ‫עבן ִדי ּ ַפ ְר ׁ ֶשה פוּן ִ ּבכּ ו ִּרים אוּנְ ז צ ּו וַ וייזְ ן‬ ‫ייען ַאיין נֶ ְ ּ‬ ‫ׁ ְש ֵט ֶ‬ ‫ערן ֶע ּ ֶפעס נֵ יי‪ ,‬וַ וייל‬ ‫יסט גְ ֵרייט צ ּו ֶה ְ‬ ‫ַא ִה ְת ַח ְ ּד ׁשוּת‪ּ ִ ,‬ב ְ‬ ‫עדע ׁ ָש ָעה‪,‬‬ ‫עדן ָטאג‪ ,‬יֶ ֶ‬ ‫ַאז ַא ִא ִיד ׁיש ִקינְ ד ֶקען זִ ְ‬ ‫יך יֶ ְ‬ ‫יקר ִח ּיוּב פוּן ִ ּבכּ ו ִּרים וַ וייזְ ט אוֹ יף ִה ְת ַח ְ ּד ׁשוּת‪,‬‬ ‫ֶדער ִע ָ‬ ‫ישט ַקיין ִחילוּק וִ וי ִטיף ֶדער‬ ‫ייען‪ ,‬נִ ׁ ְ‬ ‫עדע ֶרגַ ע זִ ְ‬ ‫יך ַ ּבאנַ ֶ‬ ‫יֶ ֶ‬ ‫יש ֵקייט!‬ ‫ְפ ִר ׁ ְ‬ ‫"היּוֹ ם!!" ַהיינְ ט‬‫אלן‪ַ ,‬‬ ‫עפ ְ‬ ‫יידער גֶ ַ‬ ‫יידער ַל ֶ‬‫ֶמענְ ְט ׁש ִאיז ַל ֶ‬ ‫ֵהייבּ ִא ְ‬ ‫ארף‬ ‫עדער ִאיד ַד ְ‬ ‫אטע ָא ֶדער יֶ ֶ‬ ‫ַא ִאינְ גְ ל‪ַ ,‬א ָ ּבחוּר‪ַ ,‬א ַט ֶ‬ ‫יכער‬ ‫וערן ַא ֶע ְר ִל ֶ‬ ‫יך ָאן ְפ ִר ׁיש ִמיט ַא ַ ּבאנַ ייאוּנְ ג וֶ ְ‬ ‫ישט‪.‬‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫ישט‪ ,‬גָ ְ‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫ישט‪ ,‬גָ ְ‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫וייסט גָ ְ‬ ‫ויסן ַאז ֶער וֵ ְ‬ ‫וִ ְ‬ ‫ִאיד‪.‬‬ ‫ערע‬ ‫אבן ַ ּבאקו ֶּמען פוּן אוּנְ זֶ ֶ‬ ‫ָדאס ֵמיינְ ט ֱאמוּנָ ה! ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫יפן ֶע ְר ׁ ְש ְטן ּ ָפסוּק‬ ‫ֲח ָכ ֵמינ ּו זִ ְכרוֹ נָ ם ִל ְב ָר ָכה ַד ְר ֶש'נֶ ען אוֹ ְ‬ ‫"אמוּנָ ה"‪ַ ,‬אז ַקיין ׁשוּם זַ ְ‬ ‫אך אוֹ יף‬ ‫ערן ַא ַמ ָּתנָ ה‪ֱ ,‬‬ ‫ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫ישע ִ ּבכּ ו ִּרים‬ ‫ישע שֵׂ ֶכל‪ ,‬אוּן ְ ּב ֶרענְ גֶ ען ַא ְפ ִר ׁ ֶ‬ ‫אר ׁ ֶ‬ ‫אוּנְ זֶ ער נַ ִ‬ ‫אשית' ִ ּב ׁ ְש ִביל ִ ּבכּ ו ִּרים ׁ ֶש ִ ּנ ְק ָרא‬ ‫'ב ֵר ׁ ִ‬ ‫פוּן ֶדער ּתוֹ ָרה‪ּ ְ ,‬‬ ‫עפער‬ ‫אש ֶ‬ ‫ארן ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ארגִ ינֶ ען צ ּו זִ ינְ גֶ ען ַא נִ יגוּן ַפ ְ‬ ‫אוּן זִ ְ‬ ‫יך ַפ ְ‬ ‫אשאפוּנְ ג פוּן ֶדער גַ אנְ ֶצער‬ ‫יקר ַ ּב ׁ ַ‬ ‫אשית‪ֶ ,‬דער ִע ָ‬ ‫ֵר ׁ ִ‬ ‫ישע ִקינְ ֶדער‪,‬‬ ‫ִמיט לוֹ יבּ אוּן ַדאנְ ק ַאז ִמיר זֶ ענֶ ען ִא ִיד ׁ ֶ‬ ‫'בכּ ו ִּרים'‪ּ ַ ,‬באנַ יי זִ ְ‬ ‫יך! ַא‬ ‫יאה ִאיז גֶ עוֶ וען ַפאר ִדי זַ ְ‬ ‫אך‪ּ ִ ,‬‬ ‫ְ ּב ִר ָ‬ ‫ְ ּבנֵ י ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק וְ יַ ֲעקֹב‪.‬‬ ‫יאה וִ וי‬ ‫ייבן ִדי ְ ּב ִר ָ‬ ‫עדן ָטאג ָאנְ ֵה ְ ּ‬ ‫ֶמענְ ְט ׁש זָ אל אוּן ֶקען יֶ ְ‬ ‫נָ א‪ ,‬גֶ עגַ אנְ גֶ ען ַא ְצוֵ ויי ִמינוּט הוֹ ָד ָאה!!‪ַ ,‬דאנְ ק ֶדעם‬ ‫אסנַ יי‪ ,‬וָ ואס‬ ‫וארן פוּן ָד ְ‬ ‫אפן גֶ עוָ ְ‬ ‫אש ְ‬ ‫ואלט ַהיינְ ט ַ ּב ׁ ַ‬ ‫ֶעס וָ ְ‬ ‫עלע‬ ‫ער ֶ ּב ֶ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן ִמיט ַדיין ׁ ְש ּ ְפ ַר ְ‬ ‫אך‪ִ ,‬מיט ַדיין ֶק ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫ועלט ִאיז נַ יי‪ ,‬יָ א! ִמיר זָ אגְ ן‬ ‫ָדאס ִאיז ֶ ּב ֱא ֶמת ַאזוֹ י‪ִ ,‬די וֶ ְ‬ ‫וערן‬ ‫ועלט וֶ ְ‬ ‫ְפרו ְּכט אוּן נְ קוּדוֹ ת טוֹ בוֹ ת וֶ ועט ִדיר ִדי וֶ ְ‬ ‫עדן ָטאג ַ ּביים ַדאוֶ וענֶ ען "ו ְּבטוּבוֹ ְמ ַח ֵ ּד ׁש ְ ּב ָכל‬ ‫ָדאס יֶ ְ‬ ‫ַמ ּ ָמ ׁש וִ וי נַ יי‪.‬‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ִמיט‬ ‫יב ְ‬ ‫אשית‪ֶ ",‬דער אוֹ ֶ ּ‬ ‫יוֹ ם ָּת ִמיד ַמ ֲעשֵׂ י ְ ּב ֵר ׁ ִ‬ ‫ועלט ַאזוֹ י וִ וי‬ ‫עדן ָטאג ִדי וֶ ְ‬ ‫אפט יֶ ְ‬ ‫אש ְ‬ ‫זַ יין גו ְּט ְס ֵקייט ַ ּב ׁ ַ‬ ‫וער ֶטער פוּן ִל ּקו ֵּטי ֲה ָלכוֹ ת ָ ּבשָׂ ר וְ ָח ָלב ד'‬ ‫(לוֹ יט ִדי וֶ ְ‬ ‫ועלט קו ְּקט אוֹ יס‬ ‫אשאפוּנְ ג‪ַ ,‬איי ִדי וֶ ְ‬ ‫ַ ּביים ָאנְ ֵהייבּ ַ ּב ׁ ַ‬ ‫אוֹ ת י"ג)‬ ‫אליגֶ ע ָצרוֹ ת‪,‬‬ ‫ַאזוֹ י ַא ְלט‪ִ ,‬מיט ַא ְל ֶטע זִ ְכרוֹ נוֹ ת פוּן ַא ָמ ִ‬ ‫ימה טוֹ ָבה‬ ‫יבה וַ ֲח ִת ָ‬ ‫ַא גוּט ׁ ַש ָ ּבת‪ַ ,‬א ְּכ ִת ָ‬ ‫ואר ְפן‬ ‫ועקוַ ְ‬ ‫אמיר ַאוֶ ְ‬ ‫ָדאס ִאיז ַא ֶלעס ַ ּביי אוּנְ ז ִאין מ ַֹח‪ָ .‬ל ִ‬ ‫יׁשט‬ ‫זֹויפיל ָׁש ֶָע ֶה'ן אּון נִ ְ‬ ‫ארן ַא ִ‬ ‫ארף ָפ ְ‬ ‫ֶמען ַד ְ‬ ‫מיין‬ ‫מעשה'לע‬ ‫ייכן ֶדעם ִציל‪.‬‬ ‫ערגְ ֵר ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עלט‬ ‫עׁש ֶט ְ‬ ‫יטן ֶוועג ָהאט זִ יְך ֶדער ָּבאס ָא ְּפגֶ ְ‬ ‫ִאינְ ִמ ְ‬ ‫אּון ֶמען ָהאט גֶ עזִ ינְ גֶ ען נִ ּגּונִ ים ֶוועגְ ן ְׁש ִמ ַירת‬ ‫'ה ֲע ֵבר ֵעינַ י ֵמ ְראֹות ָׁש ְוא' אּון נָ אְך‪.‬‬ ‫ֵעינַ יִ ם ִווי‪ַ ,‬‬ ‫עקענְ ט ָאנְ זֶ ען ַאז ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ע‬ ‫ֶמען ָהאט ְק ָלאר גֶ ֶ‬ ‫אות ׁ ָשוְ א‬ ‫ַה ֲע ֵבר ֵע ַיני ֵמ ְר ֹ‬ ‫ועלט‪,‬‬ ‫ארט ֶו ְ‬ ‫ערע ָס ְ‬ ‫עּבן ִאין ַאן ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ֲח ִס ִידים ֶל ְ‬ ‫ארן‬ ‫צּופ ְ‬ ‫רֹויס ָ‬ ‫אּונְ זֶ ער ֵח ֶדר ָהאט זִ יְך גֶ עגְ ֵרייט ַא ְ‬ ‫ׁשּוכען ָא ֶּבער ִאין‬ ‫אֹויס ְט ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אקע זִ יְך‬ ‫ֶמען ִוויל ַט ֶ‬ ‫יח ָהאט אּונְ ז ַפאר‬ ‫יעה‪ֶ ,‬דער ַמ ְׁשּגִ ַ‬ ‫אֹויף ַא נְ ִס ָ‬ ‫עטן‬ ‫יׁשט ָא ְּפ ְט ֶר ְ‬ ‫ועלן ִמיר נִ ְ‬ ‫על ֶּבער ַצייט ֶו ְ‬ ‫ֶדער זֶ ְ‬ ‫קּומען‬ ‫ֶדעם ָאנְ גֶ עזָ אגְ ט ַאז אֹויּב ֶמען ֶוועט ָאנְ ֶ‬ ‫פּונֶ עם ֻׁש ְל ָחן ָערּוְך‪.‬‬ ‫אסיג‬ ‫יׁשט ַּפ ִ‬ ‫צּו ַא ְּפ ַלאץ וואּו ֶעס ֶוועט זַ ייט נִ ְ‬ ‫עקּומען צּום ָדאזִ יגְ ן‬ ‫ֶ‬ ‫ִווי נָ אר ִמיר זֶ ענֶ ען ָאנְ גֶ‬ ‫אּבן‬ ‫יׁשט ֶקענֶ ען ָה ְ‬ ‫ַפאר אּונְ ז‪ֶ ,‬מען ֶוועט נִ ְ‬ ‫יח גֶ עזֶ ען ַאז ָדאס‬ ‫ואסער‪ָ ,‬האט ֶדער ַמ ְׁשּגִ ַ‬ ‫ַו ֶ‬ ‫ארט ְׁש ִמ ַירת ֵעינַ יִ ם‪ֶ ,‬וועט ֶמען זִ יְך גְ ַלייְך‬ ‫ָד ְ‬ ‫עאייגְ נְ ט‪ִ ,‬מיר זֶ ענֶ ען ׁשֹוין‬ ‫יׁשט גֶ ֵ‬ ‫ְּפ ַלאץ ִאיז נִ ְ‬ ‫אּבן‬ ‫ארן‪ֲ ,‬א ִפילּו ִמיר ָה ְ‬ ‫ועק ָפ ְ‬ ‫ייען אּון ַא ֶו ְ‬ ‫אֹויס ְד ֵר ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ואסער‪,‬‬ ‫צּוטאנְ ְצן ִאין ַו ֶ‬ ‫עווען גְ ֵרייט ַא ַריינְ ַ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫אראֹויס‪.‬‬ ‫עלט פּון ָפ ְ‬ ‫אלט ָדאס גֶ ְ‬ ‫עצ ְ‬ ‫ׁשֹוין ַאיינְ גֶ ָ‬ ‫צּוריק‬ ‫עד ֵרייט ִ‬ ‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫אּבן זִ יְך‬ ‫ָא ֶּבער ַא ֶלע ָה ְ‬ ‫עווען ַּביים ֵק ֶבר‬ ‫אמען ִמ ְת ַּפ ֵּלל גֶ ֶ‬ ‫אּבן צּוזַ ֶ‬ ‫ִמיר ָה ְ‬ ‫אּבן‬ ‫אֹויף ִדי ָּבאס‪ֵ ,‬קיינֶ ער פּון ִדי ִקינְ ֶדער ָה ְ‬ ‫יטן‬ ‫אלן ֶקענֶ ען ִה ְ‬ ‫פּון חֹונִ י ַה ַּמ ְעּגָ ל ַאז ִמיר זָ ְ‬ ‫ימט‬ ‫עק ִר ְ‬ ‫יׁשט גֶ ְ‬ ‫יּפס אּון נִ ְ‬ ‫יׁשט גֶ עזָ אגְ ט ַקיין ִּפ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫ענּומען ַאז‬ ‫ֶ‬ ‫ערגֶ‬ ‫יּב ְ‬ ‫וערן ִא ֶ‬ ‫יׁשט ֶו ְ‬ ‫ִדי אֹויגְ ן אּון נִ ְ‬ ‫אלגְ ט‪ ,‬זִ יְך‬ ‫עפ ְ‬ ‫ִמיט ִדי נָ אז‪ ,‬נָ אר גְ ַלייְך גֶ ָ‬ ‫עלט‪ָ ,‬א ֶדער ַאז‬ ‫אלט גֶ ְ‬ ‫עצ ְ‬ ‫ֶמען ָהאט ׁשֹוין ַאיינְ גֶ ָ‬ ‫‪2‬‬ ‫אכן ַמיינֶ ע אֹויגְ ן ַאזֹוי ְׁשנֶ על‪ָ ,‬דאס‬ ‫אר ַמ ְ‬ ‫יׁשט ַפ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫קּומענְ ִדיגְ ן ָא ְרט‪.‬‬ ‫ארן צּום ֶ‬ ‫ייטנְ ִדיג צּו ָפ ְ‬ ‫גְ ֵר ְ‬ ‫עּפט ִמיר ַאז ִאיְך ְׁש ָלאף ַאיין ְׁש ֶּפעט‬ ‫אר ְש ֶׁל ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫יּבער ְצ ָוואנְ ִציג ִמינּוט ֶווען ֶדער‬ ‫ֶעס ִאיז ַא ִר ֶ‬ ‫יּבער ֶקען ִאיְך‬ ‫ער ֶ‬ ‫עדט זִ יְך ַאיין ַאז ֶד ִ‬ ‫אּון ִאיְך ֶר ְ‬ ‫ל‪-‬ה ַּביִ ת פּון ֶדעם ְּפ ַלאץ ְק ִלינְ גְ ט אּונְ ז‬ ‫ַּב ַע ַ‬ ‫אֹויפ ְׁש ֵטיין‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫נִ ְ‬ ‫יח זָ אגְ ט‬ ‫ְפ ֶרעגְ ן וואּו ִמיר זֶ ענֶ ען? ֶדער ַמ ְׁשּגִ ַ‬ ‫אּבן‬ ‫עפאר ִמיר ָה ְ‬ ‫אכט ֶּב ָ‬ ‫עווען ֵאיין נַ ְ‬ ‫ֶעס ִאיז גֶ ֶ‬ ‫יכע ִא ְידן‪ִ ,‬מיר ֶקענֶ ען‬ ‫"מיר זֶ ענֶ ען ֶע ְר ִל ֶ‬ ‫ִאים‪ִ :‬‬ ‫ארן אֹויף‬ ‫ער ְפ ִרי ָפ ְ‬ ‫קּומענְ ִדיגְ ן ִאינְ ֶד ְ‬ ‫ֶ‬ ‫אר ְפט‬ ‫עד ְ‬ ‫גֶ ַ‬ ‫יׁשט‬ ‫יׁשט גֵ יין אֹויף ַא ְּפ ַלאץ ָוואס ִאיז נִ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫ענּומענְ ַקייט‬ ‫ֶ‬ ‫ערגֶ‬ ‫יּב ְ‬ ‫יעה‪ ,‬פּון גְ רֹויס ִא ֶ‬ ‫ַא נְ ִס ָ‬ ‫עלט"‪.‬‬ ‫מֹוחל ָדאס גֶ ְ‬ ‫ֵ‬ ‫יעּות'דיג‪ִ ,‬מיר זֶ ענֶ ען‬ ‫ִ‬ ‫ְצנִ‬ ‫ַמ ֲח ָׁשבֹות‬ ‫אר ְטן‬ ‫ָס ְ‬ ‫ַא ֶלעס‬ ‫אכ ְטנְ ִדיג‬ ‫ְט ַר ְ‬ ‫יח ַאז ָדאס ְּפ ַלאץ‬ ‫ארן ַמ ְׁשּגִ ַ‬ ‫ָא ֶקעי‪ֶ ,‬ער זָ אגְ ט ַפ ְ‬ ‫עווען‬ ‫יעה גֵ ייט זַ יין ִאיז ִמיר גֶ ֶ‬ ‫ויאזֹוי ִדי נְ ִס ָ‬ ‫ִו ַ‬ ‫אכט זִ יְך ִפיר ַאזֵ ייגֶ ער‪ְ ,‬ד ַריי ִמינּוט נָ אְך‬ ‫אר ַמ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ימ ֶלען‪ָ ,‬האּב ִאיְך זִ יְך‬ ‫צּוד ִר ְ‬ ‫אּומ ֶמעגְ ִליְך ַאיינְ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ייטיגְ ן‬ ‫קּומען צּו ֶע ֶּפעס ַא זַ ִ‬ ‫אלן ִמיר ַא ֶלע ֶ‬ ‫ִפיר זָ ְ‬ ‫ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן‪ּ'ְ ,‬ת ִפ ָּלה'‬ ‫ער ַמאנְ ט ִדי ֵע ָצה פּון ֵה ִ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ארט‪,‬‬ ‫יׁשט ָד ְ‬ ‫ִטיר וואּו ֵקיינֶ ער ְד ֵרייט זִ יְך נִ ְ‬ ‫עפער ִאיְך זָ אל‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫עווען צּום ַּב ֶ‬ ‫אּון ִמ ְת ַּפ ֵּלל גֶ ֶ‬ ‫יׁשט ַא ַריינְ ָלאזְ ן ֵקיינֶ עם‬ ‫עווענְ ִליְך ָטאר ֶער נִ ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫יׁשט‬ ‫ׁשּועה ָהאט נִ ְ‬ ‫אפן‪ ,‬אּון ִדי יְ ָ‬ ‫ֶקענֶ ען ַאיינְ ְׁש ָל ְ‬ ‫ַא ִמינּוט נָ אך ִפיר‪ָ ,‬א ֶּבער ַפאר אּונְ ז ֶוועט ֶער‬ ‫אפן‪.‬‬ ‫עׁש ָל ְ‬ ‫עטיגְ ט‪ִ ,‬איְך ִּבין ִטיף ַאיינְ גֶ ְ‬ ‫עׁש ֶּפ ִ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫ָדאס יָ א טּון‪.‬‬ ‫עקּומען ַצייט צּו‬ ‫ֶ‬ ‫ארגְ נְ ס ֶווען ֶעס ִאיז גֶ‬ ‫אֹויפ ָמ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ארט אּון‬ ‫עׁש ַטאנֶ ען ָד ְ‬ ‫יח ִאיז גֶ ְ‬ ‫ֶדער ַמ ְׁשּגִ ַ‬ ‫ואסער‬ ‫ל‪-‬ו ֶ‬ ‫אפן‪ִ ,‬איְך גְ ֵרייט זִ יְך צּו נֶ עגְ ַ‬ ‫גֵ יין ְׁש ָל ְ‬ ‫ִאיז‬ ‫ֶעס‬ ‫צּו‬ ‫זֶ ען‬ ‫אראֹויס‬ ‫ָפ ְ‬ ‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען‬ ‫יאת ְׁש ַמע ִמיט‬ ‫עּבן ֶּבעט אּון ִאיְך ֵליין ְק ִר ַ‬ ‫נֶ ְ‬ ‫אקע ַאזֹוי אּון ֶווען ֶער ָהאט גֶ עזֶ ען ַאז ִדי‬ ‫ַט ֶ‬ ‫ַה ַּמ ִּפיל‪ִ ,‬איְך ִליג ִאין ֶּבעט ָא ֶּבער ָדאס ָמאל‬ ‫אר ָלאזְ ט ָדאס‬ ‫אּבן ׁשֹוין ַפ ְ‬ ‫אּומגֶ עוואּונְ ְט ֶׁשענֶ ע ָה ְ‬ ‫יטל‬ ‫ועל ֶכע ִמ ְ‬ ‫עוואּוסט ֶו ְ‬ ‫ְ‬ ‫ָהאּב ִאיְך ׁשֹוין גֶ‬ ‫ארט‪,‬‬ ‫יּבן ֵקיינֶ ער ָד ְ‬ ‫עּב ִל ְ‬ ‫יׁשט גֶ ְ‬ ‫ְּפ ַלאץ‪ְ ,‬ס ִ'איז נִ ְ‬ ‫אפן‪ ,‬אּון‬ ‫נּוצן צּו ֶקענֶ ען ַאיינְ ְׁש ָל ְ‬ ‫ארף ְ‬‫ִאיְך ַד ְ‬ ‫ייער ֲהנָ ָאה‬ ‫זֶ ענֶ ען ִמיר ַא ִהינְ גֶ עגַ אנְ גֶ ען אּון זֵ ֶ‬ ‫עווען‬ ‫אכ ַא ָמאל ִמ ְת ַּפ ֵּלל גֶ ֶ‬ ‫אקע נָ ְ‬ ‫ִאיְך ָהאּב ַט ֶ‬ ‫רּוחנִ ּיּות‪.‬‬ ‫יכער ְּב ָ‬ ‫עהאט ַסיי ְּבגַ ְׁש ִמּיּות אּון זִ ֶ‬ ‫גֶ ַ‬ ‫ער ַּבאר! זַ ייט‬ ‫עפער‪ ,‬אּון‪ ...‬וואּונְ ֶד ְ‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫צּום ַּב ֶ‬ ‫אכ ַא ָמאל ְּת ִפ ָּלה‪ָ ,‬דאס ִאיז‬ ‫ְּת ִפ ָּלה‪ְּ ,‬ת ִפ ָּלה אּון נָ ְ‬ ‫ייטנְ ס‪.‬‬ ‫אצ ְ‬‫אל ְטס ְׁש ָלאף ִאיְך ׁשֹוין ַאיין ַּב ַ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ֶד ָ‬ ‫ער ְש ְׁטן ַא ֵליין!‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עּבן ִמיט‬ ‫ַא ֶל ְ‬ ‫עס ֶטע‬ ‫ֵאין ּכ ֵֹחינּו ֶא ָּלא ְּב ֶפה! ְּת ִפ ָּלה ִאיז ִדי ֶּב ְ‬ ‫עמען‪.‬‬ ‫אּב ֶל ֶ‬ ‫עצין ַפאר ַא ֶלע ְּפ ָר ְ‬ ‫עד ִ‬ ‫ֶמ ֶ‬ ‫יׁשר ּכ ַֹח ַפאר ִדי ַמ ֲע ִׂשּיֹות פּון ֶדער ּגִ ְליֹון ֶעס‬ ‫יִ ַ‬ ‫אפן ִזיס‬ ‫יינ ׁ ְש ָל ְ‬ ‫ֵע ָצה צ ּו ַא ְ‬ ‫עמאל ִמ ְת ַּפ ֵּלל זַ יין‬ ‫ִאיז ִמיר גָ אר ְמ ַחּזֵ ק צּו ַא ֶל ָ‬ ‫יטן‬ ‫יקייט ִמ ְ‬ ‫וער ַ‬ ‫גּוטן‪ַ ,‬אזֹוי ִווי ִאיְך ָהאּב ַא ְש ֶו ִ‬ ‫ַא ְ‬ ‫עפער‪.‬‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫צּום ַּב ֶ‬ ‫ער ְפ ִרי ֶווען ִדי זּון ַׁשיינְ ט‬ ‫אֹויפ ְׁש ֵטיין‪ִ ,‬אינְ ֶד ְ‬ ‫ְ‬ ‫אֹויף ְד ֵריי ִאיְך זִ יְך ַארּום אֹויף ַא ֶלע זַ ייט פּון‬ ‫יׁשט ַארֹויס‪.‬‬ ‫ֶדער ֶּבעט‪ָ ,‬א ֶּבער ִאיְך זֶ ע זִ יְך נִ ְ‬ ‫אּב ֶלעם נָ אְך‬ ‫ייּבט זִ יְך ָאן ֶדער ְּפ ָר ְ‬ ‫ְל ַמ ֲע ֶׂשה ֵה ְ‬ ‫ׁשּום‪-‬אֹופן‬ ‫ָ‬ ‫אפן‪ַ ,‬אז ִאיְך ֶקען ְּב‬ ‫ַּביים ַאיינְ ְׁש ָל ְ‬ ‫‪3‬‬ ‫ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת‬ ‫‪#50‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫ערשטן מאל אז ער האט אויך געשריבן אנדערע‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫חידושים אויף פיל א העכערן דרגה וואס עס איז‬ ‫רבי נתן מיט זיין חבר‪ ,‬רבי נפתלי קומען אפט‬ ‫אוממעגליך צו פארשטיין‪ ,‬נאר איינער וואס איז‬ ‫צום רבי'ן קיין ברסלב‪ .‬זיי האבן מער נישט קיין‬ ‫גאר א גרויסער צדיק‪ ,‬אן איינציגער אין זיין דור‬ ‫מניעות פון זייער משפחה‪ ,‬אבער אצינד איז‬ ‫און אין דער זעלבער צייט באהאוונט אין אלע‬ ‫זיי אונטערגעקומען א נייע מניעה‪ :‬יעדע מאל‬ ‫זיבן חכמות פון דער וועלט‪.‬‬ ‫זיי קומען צום רבי'ן‪ ,‬ווייזט דער רבי ארויס‬ ‫רבי נתן האט אין א שפעטערע תקופה‬ ‫אומצופרידנקייט‪ ,‬אבער זיי זענען זיך מתגבר‬ ‫איבערגעשריבן די חידושים אבער דערנאך‪ ,‬צוליב‬ ‫אויף די מניעה און זיי קומען ווייטער צום רבי'ן‪.‬‬ ‫פארהוילענע סיבות‪ ,‬האט דער רבי אים געהייסן‬ ‫רבי נתן טרעפט א תירוץ צו קומען צו בינדן‬ ‫דאס פארברענען‪ .‬דעם ספר רופט מען דערפאר‪,‬‬ ‫דעם רבינ'ס ספר‪ .‬יענע וואך האט דער רבי אסאך‬ ‫"ספר הנשרף"‪.‬‬ ‫גערעדט צו רבי נתן‪.‬‬ ‫**‬ ‫די הייליגע חידושים‬ ‫אצינד קומען מיר צום שלוס פון יאר תקס"ה –‬ ‫ווען עס איז ענדליך פארטיג געווארן דאס‬ ‫דער דריטער יאר פון רבי נתנ'ס התקרבות צום‬ ‫איינבינדן דעם ספר‪ ,‬האט רבי נתן דאס געברענגט‬ ‫רבי'ן‪ ,‬ווען עס האט זיך אים אנטפלעקט א נייע‬ ‫פאר'ן רבי'ן‪ .‬דער רבי האט ווייטער גערעדט דברי‬ ‫וועלט פון תורה ועבודה‪.‬‬ ‫חיזוק‪ .‬ער האט זיך אנגערופן צו רבי נתן‪" :‬דו‬ ‫מיר וועלן דא בעזר השם ברענגען אן איבערבליק‬ ‫ביסט נאכאלץ נישט פרייליך?! עס וועט קומען א‬ ‫פון יאר תקס"ה‪:‬‬ ‫צייט וואס דו וועסט פארשטיין מיין גרויסקייט‪".‬‬ ‫‪ -‬ראש השנה תקס"ה איז אויסגעקומען‬ ‫דער רבי האט דאן אנטפלעקט פאר רי נתן צום‬ ‫‪4‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫עקשנ'ט זיך‪ ,‬זאגט אים דער רבי אז דער אמת'ער‬ ‫דאנערשטאג און פרייטאג – דריי טעג יום טוב‪.‬‬ ‫אמת איז אז נישט‪ .‬רבי נתן איז שטענדיג דאנקבאר‬ ‫יענעם יאר‪ ,‬האט דער רבי געזאגט גאר א הויכע‬ ‫געווען פאר'ן אפזאגן דעם פאסטן ווייל אזוי ארום‬ ‫תורה‪ .‬רבי נתן האט זיך אויסגעדרוקט אז ווען ער‬ ‫האט ער זיך געקענט אפגעבן מיט'ן שרייבן און‬ ‫האט געהערט דעם רבינ'ס תורה‪ ,‬האט ער געשפירט‬ ‫דרוקן דעם רבינ'ס ספרים‪.‬‬ ‫דינערן און בליצן אין זיין קאפ!‬ ‫* חודש אדר א' האט דער רבי באפוילן פאר רבי‬ ‫* דער רבי באפעלט אז מען זאל אים אנטפלעקן‬ ‫נתן צו אנהייבן צו איבערשרייבן זיינע תורות אין‬ ‫די בשורה פון זיין טאכטער פייגא וואס איז נפטר‬ ‫א קונטרס‪ .‬רבי נפתלי האט אים געהאלפן דערצו‪.‬‬ ‫געווארן דעם פארגאנגענעם זומער‪ ,‬וואס ביז דאן‬ ‫האט מען פארהוילן פונעם רבי'ן די טראגעדיע‪ .‬מען‬ ‫* אין דעם זעלבן יאר‪ ,‬האט דער רבי געהייסן פאר‬ ‫האט זיך מטפל געווען מיט כישוף פאר איר רפואה‬ ‫רבי נתן צו צאמנעמען אין א באזונדערן חיבור די‬ ‫און דער רבי האט געדארפט מתקן זיין איר נשמה‪.‬‬ ‫פראקטישע עצות אין עבודת השם וואס מען לערנט‬ ‫ארויס פון זיינע תורות וואס רבי נתן האט שפעטער‬ ‫* מאנטאג ‪ -‬די פינפטע טאג פון עשרת ימי תשובה‪,‬‬ ‫גערופן‪ ,‬קיצור ליקוטי מוהר"ן‪.‬‬ ‫האט דער רבי‪ ,‬גאנץ אומגעראכטן‪ ,‬אנגעהויבן צו‬ ‫זאגן א לאנגע תורה וואס האט אנגעהאלטן פיר‬ ‫* סוף חודש אדר האט דער רבי געבוירן א זון‬ ‫שעה!‬ ‫וועמען ער האט א נאמען געגעבן שלמה אפרים‪.‬‬ ‫אין די טעג פון די שמחה האט רבי נתן געהערט פיל‬ ‫* זונטאג פרשת נח‪ ,‬ב' חשון‪ ,‬האט רבי נתן‬ ‫תורות און שמועסן פון דעם רבי'נס הייליג מויל‪.‬‬ ‫אויפגעהערט צו זאגן קדיש נאך זיין אומפארגעסליכע‬ ‫מאמע‪ ,‬הרבנית הצדיקת חי' לאנע ע"ה‪ ,‬וועלכע איז‬ ‫* ערב שבועות ווערט די קונטרס פון רבינ'ס תורות‬ ‫נפטר געווארן עלף חדשים פריער ‪ -‬דאנערשטאג‬ ‫גרייט צו גיין צום בינדער‪ .‬נאך שבועות קומט רבי‬ ‫פרשת תולדות‪ ,‬ב' כסלו תקס"ד‪ .‬דער רבי האט‬ ‫נתן קיין ברסלב צו שטיין ביי די ארבעט פון די‬ ‫געזאגט א תורה אין וועלכן ער האט אריינגעפאלכטן‬ ‫בינדעריי‪.‬‬ ‫דער ענין פון קדיש‪.‬‬ ‫* אין יענע תקופה האט דער רבי אנטפלעקט די‬ ‫* דער רבי הייסט זיינע תלמידים צו אריינטראכטן‬ ‫געוואלדיגע סוד פון דעם תיקון הכללי‪ .‬ביי דעם‬ ‫אין תורה אויף אן אופן צו קענען אויפקומען מיט‬ ‫פונקט האט דער רבי נאכנישט אנטפלעקט וועלכע‬ ‫פרישע חידושי תורה‪ ,‬אבער האט נאכנישט געהייסן‬ ‫צען קאפיטלען דאס זענען‪.‬‬ ‫דאס אראפשרייבן‪.‬‬ ‫פארזעצונג קומט אי"ה ווען מיר וועלן אריינגיין אין‬ ‫* מען טראגט אן פאר רבי נתן א רבנות פאסטן און‬ ‫די היסטאריע פון יאר תקס"ו‪.‬‬ ‫דער רבי גיבט אים זיין הסכמה אבער ווען רבי נתן‬ ‫‪5‬‬ ‫מיינע‬ ‫בחור'ישע‬ ‫יארן‬ ‫וארן [צוּם דֶּ ֶר ְך ַה ֲח ִסידוּת]‪.‬‬ ‫נִ ְת ָק ֵרב גֶ ָ‬ ‫עו ְ‬ ‫אפ‪ִ ,‬די ִה ְת ַק ְרבוּת פוּן ָה ַרב ֶה ָח ִסיד‬ ‫ִמיר ְּב ֶרענְ גֶ ען ַא ָר ּ‬ ‫יבן ַאן‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫עק ִל ְּ‬ ‫ֶדער אוֹ ְס ְטרוֹ ְב ֶצא ֶר ִּבי ָהאט אוֹ ְ‬ ‫ויאזוֹ י ֶער ָהאט‬ ‫עבן ִו ַ‬ ‫ערגֶ עגֶ ְּ‬ ‫יב ְ‬ ‫ר' ֵּב ֶירך רו ִּּבינְ זֹ ון זַ "ל ִא ֶּ‬ ‫אדזְ ׁש ַא ָּבחוּר ַ'א ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק'‪,‬‬ ‫יידעם ִאין ׁ ְש ָטאט ָל ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫יילט‪:‬‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ָדאס ַא ֵליין ֶד ְ‬ ‫ֶער ָהאט גֶ ׁ ְ‬ ‫עשמו ֶּע ְסט ִמיט ִאים אוּן גֶ עזֶ ען ַאז ֶער‬ ‫יך ִּבין ְמקו ָּרב‬ ‫אל ְפן ִא ְ‬ ‫עה ְ‬‫"ה ּׁ ֵשם יִ ְת ָּב ַר ְך ָהאט ִמיר גֶ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ִאיז ָמ ֵלא ְוגָ דוּׁש‪ָ ,‬האט ֶדער אוֹ ְס ְטרוֹ ְב ֶצער ֶר ִּבי‬ ‫ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן ַא ְלס ָּבחוּר‪ַ ,‬ה ּׁ ֵשם יִ ְת ָּב ַר ְך‬ ‫וארן צוּם ֵה ִ‬ ‫עו ְ‬ ‫גֶ ָ‬ ‫יידעם‪ֶ .‬דער‬ ‫גֶ ענו ֶּמען זַ יין ׁ ְש ָוואגֶ ְ‬ ‫ער'ס ַא ָּבחוּר ַא ְלס ֵא ֶ‬ ‫עלאזְ ט פוּנֶ עם‬ ‫ערגֶ ָ‬ ‫יב ְ‬ ‫עהאט אוּן ִמיר ִא ֶּ‬ ‫ָהאט ַר ֲח ָמנוּת גֶ ַ‬ ‫ייסן ר' ַח ִ ּיים יו ְּדל –‬ ‫עה ְ‬ ‫אטע פוּנֶ עם ָּבחוּר ָהאט גֶ ֵ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫יסן חו ְּר ָּבן ָוואס ִאיז גֶ ׁ ֶ‬ ‫עשען ָוואס גָ אר ֵוויינִ יג פוּן‬ ‫גְ רוֹ ְ‬ ‫ַא ׁ ְש ָוואגֶ ער פוּנֶ עם אוֹ ְס ְטרוֹ ְב ֶצער ֶר ִּבי‪ֶ .‬דער ָח ָתן –‬ ‫ייל ֶטע‪.‬‬ ‫עצ ְ‬‫יבן‪ַ ,‬מ ָּמׁש נָ אר גֶ ֵ‬ ‫ַאנְ ׁ ֵשי ׁ ְשלוֹ ֵמנ ּו זֶ ענֶ ען גֶ ְּ‬ ‫עב ִל ְּ‬ ‫ייסן‬ ‫עה ְ‬ ‫עווען ַמיין ֶר ִּבי – ָהאט גֶ ֵ‬ ‫ׁ ְש ּ ֶפ ֶ‬ ‫עטער ִאיז ֶער גֶ ֶ‬ ‫אבן גֶ עוואוֹ ינְ ט ִאין אוֹ ְס ְטרוֹ ְב ֶצא‪,‬‬ ‫ערן ָה ְּ‬ ‫ַמיינֶ ע ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫עבעך‬ ‫וייסזָ אנְ ד הי"ד‪ֶ .‬ער ִאיז נֶ ֶּ‬ ‫ר' ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק ַו ְ‬ ‫יאל‬ ‫אר ְטן ווא ּו ֶדער אוֹ ְס ְטרוֹ ְב ֶצא ֶר ִּבי ר' ֵמ ִאיר יְ ִח ֵ‬ ‫ָד ְ‬ ‫או ְּמגֶ עקו ֶּמען ִאין אוֹ ׁ ְש ִוויץ‪.‬‬ ‫ָהאט גֶ עוואוֹ ינְ ט‪.‬‬ ‫עווען ַא ּ ָפׁשו ֶּט'ער‬ ‫אטע פוּן ר' ַא ְב ָר ָהם ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ֶדער ַט ֶ‬ ‫יסגֶ עקו ֶּמען פוּן ַא ׁ ֵשיינֶ ע‬ ‫ערן זֶ ענֶ ען ַארוֹ ְ‬ ‫ַמיינֶ ע ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫יך ִמיר‪ֶ ,‬ער ָהאט ׁ ְש ֶווער‬ ‫אכט זִ ְ‬ ‫ִאיד‪ַ ,‬א ׁשו ְּס ֶטער ַד ְ‬ ‫אמע'ס יִ חוּס ִציט זִ ְ‬ ‫יך פוּנֶ עם חוֹ זֶ ה זי"ע‪,‬‬ ‫יִ חוּס‪ַ ,‬מיין ַמ ֶ‬ ‫עא ְר ֶּבעט ַפאר ּ ַפ ְרנָ ָסה צ ּו ְּב ֶרענְ גֶ ען ַא ׁ ְש ִט ְיקל ְּברוֹ יט‬ ‫גֶ ַ‬ ‫אוּן פוּן אוֹ ְס ְטרוֹ ְב ֶצא ָרב ֶדער ַּב ַעל זִ ְכרוֹ ן ׁ ְשמו ֵּאל‪.‬‬ ‫ועס ֶטער‬ ‫ַפאר ִדי ִקינְ ֶדער‪ֶ .‬ע ְט ִל ֶ‬ ‫יכע ְּברו ֶּדער אוּן ׁ ְש ֶו ְ‬ ‫[ת ְל ִמיד פוּן חוֹ זֶ ה‪ָ ,‬ה ַרב ַה ָּקדוֹ ׁש ְמ ָקאזְ נִ יץ ְו ָה ַרב‬ ‫ַּ‬ ‫ערנְ ט ִאין‬ ‫על ְ‬ ‫אבן גֶ ֶ‬ ‫עהאט‪ ,‬זֵ יי ָה ְּ‬ ‫ָהאט ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק גֶ ַ‬ ‫ַה ָּקדוֹ ׁש ְמ ַא ּ ְפ ָטא]‪ַ .‬מיין ַט ֶ‬ ‫אטע'ס יִ חוּס ִאיז פוּנֶ עם‬ ‫ישע ׁשו ֶּלעס‪ַ ,‬א ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק ִו ֶ‬ ‫וידער ָהאט‬ ‫אט ׁ ֶ‬ ‫ִדי ׁ ְש ָט ִ‬ ‫יס ָחא‪ֶ ,‬ער ָהאט ֶדעם ֶע ְרׁ ְש ְטן‬ ‫ַמ ִ ּגיד ר' ַא ְב ָר ָהם פוּן ּ ְפׁ ִש ְ‬ ‫אדזְ ׁש‪.‬‬ ‫ערנְ ט ִאין ַּת ְלמוּד ּתוֹ ָרה ִאין ׁ ְש ָטאט ָל ְ‬ ‫על ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫עב ֶרענְ גְ ט ֶדעם ָקאזְ נִ ֶ‬ ‫יצער ַמ ִ ּגיד צוּם ֶר ִּבי'ן ר'‬ ‫ָמאל גֶ ְּ‬ ‫אדזְ ׁש‬ ‫עווען ֶדער ָרב ִאין ׁ ְש ָטאט ָל ְ‬ ‫יֶ ענֶ ער ַצייט ִאיז גֶ ֶ‬ ‫עווען נָ אנְ ֶטע ֲח ֵב ִרים ‪ -‬אוּן‬ ‫על ֶקא‪ ,‬זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ ֶ‬ ‫ׁ ְש ֶמ ְ‬ ‫ר' ֵא ִל ָ ּיה ּו ַח ִ ּיים ַמייזֶ על זַ "ל‪ֶ ,‬ער ִאיז ִאיז גֶ ֶ‬ ‫עווען ֶדער‬ ‫וארן ְמקו ָּרב צוּם דֶּ ֶר ְך ַה ֲח ִסידוּת אוּן‬ ‫עו ְ‬ ‫ַאזוֹ י ִאיז ֶער גֶ ָ‬ ‫עווען‬ ‫עהער ִאין ַּת ְלמוּד ּתוֹ ָרה‪ֶ ,‬עס ַאז ַדאן גֶ ֶ‬ ‫אוֹ ְיפזֶ ֶ‬ ‫ארן צוּם ֶר ִּבי ר' ֶּבער‪.‬‬ ‫עפ ְ‬ ‫ִאיז גֶ ָ‬ ‫עהער פוּן ַּת ְלמוּד ּתוֹ ָרה‪,‬‬ ‫עפ ְירט ַאז ֶדער אוֹ ְיפזֶ ֶ‬ ‫ַאיינְ גֶ ִ‬ ‫עווען ַא‬ ‫יידע ֶדער ּ ְפׁ ִש ְ‬ ‫יס ָחא ַמ ִ ּגיד ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ַמיין זֵ ֶ‬ ‫ערן ִדי‬ ‫אר ֶה ְ‬ ‫עלייט ְפ ֶלעגְ ן ַפ ְ‬‫יכע ִאינְ גֶ ַ‬ ‫ִמיט נָ ְ‬ ‫אך ֶע ְט ִל ֶ‬ ‫ישט גֶ עוואו ְּסט‬‫אל ֶטענֶ ער ִאיד‪ֵ ,‬קיינֶ ער ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫אה ְ‬‫ַּב ַ‬ ‫אלן ַאז‬ ‫עפ ְ‬ ‫יסגֶ ַ‬ ‫אס ָמאל ִאיז אוֹ ְ‬ ‫ִקינְ ֶדער יֶ ְ‬ ‫עדן ׁ ַש ָּבת‪ָ .‬ד ְ‬ ‫פוּן ִאים‪ ,‬נָ אר ֶדער ֶר ִּבי ר' ֶּבער אוּן דו ְּר ְך ִאים ִאיז ֶער‬ ‫ערט ֶדעם ָּבחוּר‬ ‫ֶדער ָרב ר' ֵא ִל ָ ּיה ּו ַח ִ ּיים ָהאט ַפ ְ‬ ‫אר ֶה ְ‬ ‫‪6‬‬ ‫על ְס ְטן "וְ יֵ ַדע ָּכל ּ ָפע ּול‪ִּ ,‬כי‬ ‫ִמיט ַדיין ָּכבוֹ ד וִ וי ַא ְמ ׁ ְשנֶ ְ‬ ‫ַעל ֵּכן ַר ֵחם ָע ֵלינ ּו ְל ַמ ַען ׁ ְש ֶמ ָ‬ ‫ויסן ַאז‬ ‫עפענִ ׁיש זָ אל וִ ְ‬ ‫ך‪ָ ,‬האבּ ַר ֲח ָמנוּת אוֹ יף‬ ‫אוּנְ ז ַפאר ַדיין נָ ֶ‬ ‫אש ֶ‬‫עדע ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫אמען וֶ ועגְ‬ ‫ַא ָּתה ּ ְפ ַע ְל ּתוֹ ‪ ,‬אוּן יֶ ֶ‬ ‫ילף‬ ‫ן‪ְ ׁ ,‬ש ֵטיי צ ּו אוּנְ זֶ ער ִה ְ‬ ‫ִמיר זָ ְ‬ ‫עדער וָ ואס ָהאט ַא‬ ‫אפן‪ ,‬אוּן יֶ ֶ‬ ‫אש ְ‬ ‫אסט ִאים ַ ּב ׁ ַ‬ ‫עב ֶר ְ‬ ‫אלן זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו ֶצ ְ ּ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ֶדער גָ אט‬ ‫ד ּו ָה ְ‬ ‫עכן ַא ֶלע ְמנִ יעוֹ ת‪ ,‬אוּן‬ ‫זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו קו ֶּמ‬ ‫יין ֶקענִ יגְ ֵר ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫יך זָ אל זָ אגְ ן ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫ׁ ָש ָמה ִאין זִ ְ‬ ‫נְ‬ ‫אש‬ ‫יקים אוֹ יף רֹ ׁ‬ ‫ען צ ּו ִדי ֱא ֶמ ֶת'ע ַצ ִדּ ִ‬ ‫ַה ׁ ָשנָ ה אוּן זִ ְ‬ ‫ייך טוּט‬ ‫פוּן ִדי ִא ְידן ִאיז ֶדער ֶקענִ יג אוּן זַ‬ ‫יך ְמ ַק ּׁ ֵשר זַ יין צ ּו זֵ יי ִ‬ ‫מיט ַאן ֱא ֶמת‪ ,‬אוּן זוֹ ֶכה‬ ‫זַ יין‬ ‫עמען‪".‬‬ ‫ועל ִטיגְ ן אוֹ יף ַא ֶל ֶ‬ ‫גֶ עוֶ ְ‬ ‫עדאנְ ֶקען אוּן ַמ ֲח ׁ ָשבוֹ ת‪.‬‬ ‫ִ ּב ׁ ְש ֵלמוּת צ ּו ֵריינֶ ע גֶ ַ‬ ‫ייליגֶ ע‬ ‫ייליג אוּנְ ז ִמיט ַדיין ֵה ִ‬ ‫אלן זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו ַמ ְמ ִּת‬ ‫ִמיר זָ ְ‬ ‫זֵ יי אוּנְ ז ְמ ַט ֵהר אוּן ֵה ִ‬ ‫זַ‬ ‫ל‬ ‫ט‬ ‫ֵ‬ ‫ּ‬ ‫ב‬ ‫ַ‬ ‫מ‬‫ְ‬ ‫ו‬ ‫ּן‬ ‫א‬ ‫יין‬ ‫זַ‬ ‫יק‬ ‫יין ַא ֶלע‬ ‫ְ‬ ‫ִדּ ינִ ים אוּן ַ‬ ‫עמאל ָא ֵמן‬ ‫עצט ִ ּביז אוֹ יף ַא ֶל ָ‬ ‫יבענֶ ע ְקד ּו ׁ ָשה פוּן יֶ ְ‬ ‫מ ְמ ׁ ִשיך זַ יין אוֹ יף אוּנְ ז‬ ‫ערהוֹ ֶ ּ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫גו ֶּטע ֲח ָס ִדים‪ .‬זֵ יי אוּנְ ז‬ ‫ְמזַ ֶּכה ִדיר צ ּו ַאנֶ ְ‬ ‫ֶס ָלה‪.‬‬ ‫יבנְ ֵקייט‬‫ערהוֹ ְ ּ‬ ‫יסן ַדיין ֶד ְ‬ ‫ער ֶקענֶ ען אוּן צ ּו וִ ו ְ‬ ‫(שטיקל פון תפלה ע"ו)‬ ‫על ִטיגוּנְ ג אוֹ יף אוּנְ ז‪ ,‬ד ּו זָ‬ ‫אוּן ַדיין גֶ עוֶ ו ְ‬ ‫וּנְ ז‬‫א‬ ‫יף‬ ‫אוֹ‬ ‫ן‬ ‫יגְ‬ ‫ענִ‬ ‫ק‬‫ֶ‬ ‫ט‬ ‫ס‬‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫אל‬ ‫עהאט ַקיין אוֹ ְס ְטרוֹ ְב ֶצא‪,‬‬ ‫ֶווען ֶער ָהאט ֲחתוּנָ ה גֶ ַ‬ ‫ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק‪ֶ ,‬ער ָהאט גֶ עזֶ ען ַאז ֶער ָהאט ַא‬ ‫יבן ְמ ַק ֵרב צ ּו זַ יין‬ ‫ָהאט ֶער נָ ְ‬ ‫אך ִדי ֲחתוּנָ ה ָאנְ גֶ עהוֹ ְּ‬ ‫ארׁ ְש ַטאנְ ד‪ָ ,‬האט‬ ‫ארף ֶק ּ ְ‬ ‫עפל‪ִ ,‬מיט ַא גו ְּטן ַפ ְ‬ ‫ׁ ַש ְ‬ ‫עהאט ַא‬ ‫עלייט צוּם ֶר ִּבי'נְ ס זַ ְ‬ ‫אך‪ֶ .‬ער ָהאט גֶ ַ‬ ‫ִאינְ גֶ ַ‬ ‫ארגְ נְ ס זוּנְ ָטאג‬ ‫עטן ֶער זָ אל אוֹ ְיפ ָמ ְ‬ ‫אר ֶּב ְ‬ ‫ֶער ַפ ְ‬ ‫יסן ּ ֹכ ַח ַהדִּ ּבוּר‪ִ ,‬די ַמ ֲעלוֹ ת פוּן ֶדעם ר' ַא ְב ָר ָהם‬ ‫גְ רוֹ ְ‬ ‫אטן צ ּו ִאים‪.‬‬ ‫ער ְפ ִרי קו ֶּמען ִמיט זַ יין ַט ְ‬ ‫ִאינְ ֶד ְ‬ ‫ייבן‪ַ ,‬אן ָענָ יו‪ַ ,‬א ַּב ַעל‬ ‫ישט צ ּו ַּב ׁ ְ‬ ‫אש ַר ְּ‬ ‫יִ ְצ ָחק ִאיז נִ ׁ ְ‬ ‫יטן‬ ‫עפט זִ ְ‬ ‫יך ִמ ְ‬ ‫ער ְפ ִרי ֶמען ְט ֶר ְ‬ ‫זוּנְ ָטאג ִאינְ ֶד ְ‬ ‫ּתוֹ ָרה‪ָ ,‬וואס ֶמען ֶקען נָ אר זָ אגְ ן ֶוועגְ ן ַא גו ֶּטע‬ ‫אטן ְרׁשוּת ֶער זָ אל‬ ‫ָרב‪ֶ ,‬דער ָרב ֶּבעט ֶדעם ַט ְ‬ ‫ִמדָּ ה‪ֶ ,‬קען ֶמען זָ אגְ ן אוֹ יף ֶדעם ר' ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק‪.‬‬ ‫ערנֶ ען ִאין‬ ‫ַא ֶו ְ‬ ‫ועק ָלאזְ ן זַ יין זוּן ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק ֶל ְ‬ ‫אדין ַּביים ָח ֵפץ ַח ִ ּיים זי"ע‪ֶ ,‬דער ַט ֶ‬ ‫אטע‬ ‫יבת ַר ִ‬‫יְ ׁ ִש ַ‬ ‫עלט אוּן גְ ַל ְ‬ ‫ייך‬ ‫ישט ַאנְ ְט ֶקעגְ ן גֶ ׁ ְ‬ ‫עש ֶט ְ‬ ‫ָהאט זִ ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫ימט‪ֶ ,‬ווען ֶדער ָרב ָהאט צוּגֶ עוואוּנְ ְטׁ ְשן‬ ‫צוּגֶ ׁ ְ‬ ‫עש ִט ְ‬ ‫ויס ַו ְ‬ ‫ואק ְסן ַא ָ ּגדוֹ ל ַּב ּתוֹ ָרה‪.‬‬ ‫ֶדעם ָּבחוּר ֶער זָ אל אֹ ְ‬ ‫ֶדער ָח ֵפץ ַח ִ ּיים ַּבאקו ְּמט ַא ְּב ִריוו פוּן ָל ְ‬ ‫אדזְ ׁ ֶשער‬ ‫ָרב ַאז ֶער ׁ ִש ְיקט ִאים ַא ָּבחוּר גַ אנְ ץ יוּנְ ג‬ ‫יבער ַא ְכט יָ אר ָהאט‬‫עפל‪ִ .‬א ֶּ‬ ‫ארף ֶק ּ ְ‬ ‫ָא ֶּבער ַא ׁ ַש ְ‬ ‫ארט ִּביז ֶער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ערנְ ט ָד ְ‬ ‫על ְ‬ ‫ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק גֶ ֶ‬ ‫עד ִר ְיקט‬ ‫יסל גֶ ְ‬ ‫עווען ַא ִּב ְ‬ ‫זַ יין ַמ ָ ּצב ִאין ּ ַפ ְרנָ ָסה ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ערט ַא ֵהיים ֻמׁ ְש ָלם ִמיט ַא ֶלע ַמ ֲעלוֹ ת‪.‬‬ ‫או ְּמגֶ ֶ‬ ‫עק ְ‬ ‫ערנְ ט‬ ‫על ְ‬ ‫וארן ַא ְמ ַל ֵּמד‪ֶ ,‬ער ָהאט גֶ ֶ‬ ‫עו ְ‬ ‫ִאיז ֶער גֶ ָ‬ ‫עווען ַא גָ אוֹ ן עוֹ ָלם‪,‬‬ ‫ֶדער ר' ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק ִאיז גֶ ֶ‬ ‫יסע ָּבחו ִּרים ְ ּג ָמ ָרא ִמיט ּתוֹ ְספוֹ ת‪ַ ,‬פאר‬ ‫ִמיט גְ רוֹ ֶ‬ ‫ערנְ ט‪ִ .‬א ְ‬ ‫עקענְ ט ׁ ַש"ס פוּן ֵאיין‬ ‫ַא ַל ְמדָּ ן ֻמ ְפ ָלג‪ֶ ,‬ער ָהאט גֶ ֶ‬ ‫יך‬ ‫על ְ‬ ‫ארגֶ ֶ‬‫ְּב ֵע ֶר ְך ַא ְכט ָּבחו ִּרים ָהאט ֶער ָפ ְ‬ ‫אב אוֹ ְ‬ ‫עראל ִאין ׁ ֻש ְל ָחן ָערו ְּך‬‫יב ָ‬ ‫וייטן‪ִ ,‬א ֶּ‬ ‫עקל צוּם ְצ ֵו ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עווען‬ ‫ערנְ ט ַּביי ִאים‪ֶ ".‬ווער ִאיז גֶ ֶ‬ ‫על ְ‬ ‫יך גֶ ֶ‬ ‫ָה ּ‬ ‫ישט‬ ‫עווען ַּב ַ‬ ‫אקאנְ ט‪ֶ ,‬עס ִאיז ִּכ ְמ ַעט נִ ׁ ְ‬ ‫ִאיז ֶער גֶ ֶ‬ ‫ֶדער ֶר ִּבי פוּן ר' ַא ְב ָר ָהם יִ ְצ ָחק?!‬ ‫עפן ַאזַ א גָ אוֹ ן‪ְ ׁ .‬ש ּ ֶפ ֶ‬ ‫עטער ִאיז ֶער‬ ‫ְּבנִ ְמ ָצא צ ּו ְט ֶר ְ‬ ‫המשך בעז"ה‬ ‫וארן ְמקו ָּרב צוּם ֶר ִּבי'נְ ס זַ ְ‬ ‫אך‪.‬‬ ‫עו ְ‬ ‫גֶ ָ‬ ‫‪7‬‬ ‫המשך פון די לעצטע זייט‬ ‫עלפְ ט!‬ ‫ְּת ִפ ָילה ֶה ְ‬ ‫ויסן ַאז‬ ‫אל ְסט וִ ְ‬ ‫ייע ֶרער יַ ְענְ ִקי‪ ,‬זָ ְ‬ ‫"נֵ יין‪ ,‬נֵ יין‪ַ ,‬ט ֶ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער‬ ‫אל ְפן! ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫ַדיינֶ ע ְּת ִפילּ וֹ ת ָה ְ ּ‬ ‫אבן ֶג ָ‬ ‫ילה‬ ‫עדע ְּת ִפ ָ‬ ‫ערט אוֹ יס יֶ ֶ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ֶה ְ‬ ‫ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫ערט ַדיינֶ ע ַ ּב ָּק ׁשוֹ ת!"‬ ‫עה ְ‬ ‫יס ֶג ֶ‬ ‫ָהאט אוֹ ְ‬ ‫ארף ֶמען ֶמער ִמ ְת ּ ַפ ֵּלל זַ יין‬ ‫אוּן ַ ּב ָּק ׁ ָשה‪ַ .‬א ָמאל ַד ְ‬ ‫עד ְסטוּ?" ָהאט‬ ‫עשען? פוּן וָ ואס ֶר ְ‬ ‫"וָ ואס? וָ ואס ִאיז ֶג ׁ ֶ‬ ‫ואר ְטן ִמיט ֶגעדו ְּלד‪ָ ,‬א ֶ ּבער ָדאס מוּזְ ט ּו‬ ‫אוּן צוּאוַ ְ‬ ‫עגט ִמיט וואוּנְ ֶדער‪.‬‬ ‫עפ ֶר ְ‬ ‫יַ ְענְ ִקי ֶג ְ‬ ‫ילה ְ ּב ֶרענְ ְגט נֶ ענְ ֶטער ִדי‬ ‫עדע ְּת ִפ ָ‬ ‫עדענְ ֶקען‪ :‬יֶ ֶ‬ ‫ֶג ֶ‬ ‫וארן ַהיינְ ט‬ ‫ועגן ָא ׁ ֵשר! ָא ׁ ֵשר ִאיז ַא ָח ָתן ֶגעוָ ְ‬ ‫"וֶ ְ‬ ‫יְ ׁשו ָּעה!"‬ ‫יטאג!!!"‬ ‫אכ ִמ ָ‬ ‫נָ ְ‬ ‫ארק‬ ‫ילה ָה ְ ּ‬ ‫אבן ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ִדי ֶמענְ ְט ׁ ְשן פוּנֶ עם ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ‬ ‫"א ֶ ּבער וָ ואס ָהאט ָדאס ִמיט ַמיינֶ ע ְּת ִפילּ וֹ ת? ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫ָ‬ ‫עפן ִדי ֶמענְ ְט ׁ ְשן פוּנֶ עם‬ ‫עדאוֶ וענְ ט ֶמען זָ אל ְט ֶר ְ‬ ‫ֶג ַ‬ ‫עדאוֶ וענְ ט‬ ‫יך ָהאבּ ָד ְ‬ ‫אך ַאזוֹ י ִפיל ֶג ַ‬ ‫ישט; ִא ְ‬ ‫אר ׁ ְש ֵטיי נִ ׁ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אבן זֵ יי זוֹ ֶכה ֶגעוֶ וען צ ּו‬ ‫ֶקענִ יג‪ּ ִ ,‬ביז ִמיט ִדי ַצייט ָה ְ ּ‬ ‫וארן ִ ּביז‬ ‫ישט ֵקיין ָח ָתן ֶגעוָ ְ‬ ‫אוּן ָא ׁ ֵשר ִאיז נָ ְ‬ ‫אך ַא ְלץ נִ ׁ ְ‬ ‫ערט‪.‬‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫ייער ְּת ִפ ָּלה וֶ ְ‬ ‫וערט ֶג ֶ‬ ‫זֶ ען וִ וי זֵ ֶ‬ ‫ועגן ִמיר‪"...‬‬ ‫ישט וֶ ְ‬ ‫עצט‪ִ ,‬מן ַה ְס ַּתם ִאיז ֶעס נִ ׁ ְ‬ ‫יֶ ְ‬ ‫מַ עֲ ֶשׂה יב'‬ ‫ֶדער ַּ'בעַ ְּ‬ ‫ל־תפִ ילָ ה'‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי גֶ עגַ אנְ גֶ ען אוּן גֶ עגַ אנְ גֶ ען זֶ ענֶ ען‬ ‫ילה' גֶ עקו ֶּמען‪ ,‬צ ּו ֶדעם‬ ‫ל־ת ִפ ָ‬ ‫'ב ַע ְּ‬ ‫ִאיז ֶדער ַ ּ‬ ‫אר ְטן‬ ‫'מ ִדינָ ה'! – ִאיז ָד ְ‬ ‫זֵ יי ָאנְ גֶ עקו ֶּמען צ ּו ַא ְ‬ ‫וישן‬ ‫וד ַאי ְצ ִו ׁ ְ‬ ‫'ממוּנֶ ה' ִמיט ֶדעם 'גִ בּ וֹ ר'! ִאיז ְ ּב ַו ְ‬ ‫ְ‬ ‫[ארוּם] ֶדער‬ ‫ואר ֶטעס' ׁ[שוֹ ְמ ִרים] ַ ּביי ַ‬ ‫עש ַטאנֶ ען ַ'ו ְ‬ ‫גֶ ׁ ְ‬ ‫יסע שִׂ ְמ ָחה'‪' ,‬שִׂ ְמחוֹ ת' אוּן‬ ‫עווען ַא 'גְ רוֹ ֶ‬ ‫זֵ יי גֶ ֶ‬ ‫ואר ֶטעס'‬ ‫עפ ֶרעגְ ט [פוּן] ִדי ַ'ו ְ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ְ‬ ‫'מ ִדינָ ה'! ָה ְ ּ‬ ‫ְ‬ ‫'ב ִכיוֹ ת'‪ַּ ,‬כנַ "ל ‪.‬‬ ‫ְּ‬ ‫'מ ִדינָ ה' ִאיז‬ ‫ארט] ְ‬ ‫ארא ָ‬ ‫[ס ְ‬ ‫ואס ַפ ַ‬ ‫"ו ְ‬ ‫ׁ[שוֹ ְמ ִרים]‪ָ :‬‬ ‫'א ֶלע ְד ֵריי'‪ ,‬גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאינְ ֵאיינֶ עם!‬ ‫זֶ ענֶ ען ִדי ַ‬ ‫'מ ֶל ְך'"?!‬ ‫ָדאס?! אוּן ֶווער ִאיז ַ ּביי ַא ְ‬ ‫ייך ֶדער ֶ‬ ‫'ממוּנֶ ה'‪ ,‬אוּן ֶדער 'גִ בּ וֹ ר'‪ ,‬אוּן ֶדער‬ ‫ְד ַהיְ ינוּ‪ֶ :‬דער ְ‬ ‫ערט‪:‬‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫ואר ֶטעס' ׁ[שוֹ ְמ ִרים] גֶ ֶ‬ ‫אבן ִדי ַ'ו ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ילה'!‬ ‫ל־ת ִפ ָ‬ ‫'ב ַע ְּ‬ ‫ַּ‬ ‫אלט ַאז ֶ[ווען] ֶדער 'רו ַּח־‬ ‫עמ ְ‬ ‫[אז] ֶד ָ‬ ‫"ב ֲא ׁ ֶשר ַ‬ ‫ַּ‬ ‫אטן'‪ְ ,‬ד ַהיְ ינוּ‪ִ :‬די‬ ‫ער ַמאנְ ֶטע] 'גָ ְ‬ ‫אוּן ִדי [אוֹ ְ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫ער ַמאנְ ט‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫עם־ווינְ ט – ָוואס אוֹ ְ‬ ‫ִ‬ ‫ְס ָע ָרה' ׁ ְ‬ ‫[שטו ֶּר‬ ‫'מ ִדינָ ה [פוּן ֲע ׁ ִשירוּת]'‪,‬‬ ‫יסע ַלייט' פוּן ֶדער ְ‬ ‫'גְ רוֹ ֶ‬ ‫אלט ִאיז ִדי‬ ‫עמ ְ‬ ‫עווען – ָוואס ֶד ָ‬ ‫ּ ֵפ ֶרק ז] ִאיז גֶ ֶ‬ ‫אטן'] – זֶ ענֶ ען‬ ‫ייער ְמ ִדינָ ה‪' :‬גָ ְ‬ ‫ייסן ַ ּביי זֵ ֶ‬ ‫ָ[וואס זֵ יי ֵה ְ‬ ‫יתוֹ ת'‬ ‫'כ ָמה ִּכ ּ‬ ‫וארן אוֹ יף ַּ‬ ‫עו ְ‬ ‫יילט גֶ ָ‬ ‫ועלט' צו ֵּט ְ‬ ‫ֶ'ו ְ‬ ‫ִמיט זֵ יי גֶ עגַ אנְ גֶ ען!‬ ‫‪8 8‬‬ ‫'ח ָכם' פוּן ֶדעם‬ ‫עווען ֶדער ָ‬ ‫אקע גֶ ֶ‬ ‫ָדאס ִאיז ַט ֶ‬ ‫'פיל ֵדיעוֹ ת'‬ ‫[א ַס ְ‬ ‫אך גְ רו ּ ֶּפעס] ְ(ד ַהיְ ינוּ‪ :‬אוֹ יף ִ‬ ‫ַ‬ ‫'מ ֶל ְך' ַהנַ "ל‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫יתה'‪,‬‬ ‫עדע] ִּכ ָּ‬ ‫עכע [יֶ ֶ‬ ‫יט ֶל ֶ‬ ‫'א ְ‬ ‫[מיינוּנְ גֶ ען]! – ָוואס ִ‬ ‫ֵ‬ ‫יסע שִׂ ְמ ָחה'‪,‬‬ ‫עווען ַא 'גְ רוֹ ֶ‬ ‫ארט גֶ ֶ‬ ‫וד ַאי ָד ְ‬ ‫ִאיז ְ ּב ַו ְ‬ ‫יעה‪ַּ ,‬כנַ "ל –‬ ‫ערע ֵד ָ‬ ‫עהאט ַא ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ָהאט גֶ ַ‬ ‫אבן‬ ‫'לייט פוּן ֶדער ָ[דאזִ יגֶ ער]‬ ‫אבן ִדי ַ‬ ‫אלט ָה ְ ּ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ֶד ָ‬ ‫וארן זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫'ב ִכיוֹ ת' – ָו ְ‬ ‫'שִׂ ְמחוֹ ת' אוּן ְ ּ‬ ‫עפינְ ט ֶמען נָ ְ‬ ‫יקר ִאיז‬‫יבן‪ַ :‬אז ֶדער ִע ָ‬ ‫עק ִל ְ ּ‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫ְמ ִדינָ ה' זִ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫אך ִ[ו ַ‬ ‫ויאזוֹ י ִאיז‬ ‫"ווי גֶ ִ‬ ‫עוויינְ ט‪ִ :‬‬ ‫גֶ ֵ‬ ‫יפגֶ ענו ֶּמען [אוֹ יף‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫'ח ְכ ָמה' – אוּן ָה ְ ּ‬ ‫ָ‬ ‫'מ ֶל ְך' ִמיט ִדי‬ ‫עפינֶ ען] ֶדעם ֶ‬ ‫ֶמען זוֹ ֶכה צ ּו גֶ ִ‬ ‫יב ִריגֶ ע' [פוּן זַ יינֶ ע ַלייט]"?!‬ ‫'א ְ ּ‬ ‫[א ֶלע] ִ‬ ‫ַ‬ ‫'מ ֶל ְך'!‬ ‫יסן ָח ָכם'‪ַ ,‬פאר ַא ֶ‬ ‫זֵ יי]‪ַ ,‬א 'גְ רוֹ ְ‬ ‫'ח ָכם'‪" :‬אוֹ יבּ‬ ‫עפ ֶרעגְ ט [פוּן] ֶדעם ָ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫ישט ַלאנְ ג [צו ִּריק]‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫עצט] נִ ׁ ְ‬ ‫[אוּן יֶ ְ‬ ‫ישט פוּן ֶדער 'יַ ד' פוּן ֶדעם‬ ‫וייסט נִ ׁ ְ‬ ‫ֶער ֵו ְ‬ ‫יסן ָח ָכם'‪ָ ,‬וואס‬ ‫וילד־גְ רוֹ ְ‬ ‫ייער ַא ִו ְ‬ ‫גֶ עפוּנֶ ען 'זֵ ֶ‬ ‫"אז ִדי‬ ‫ערט‪ַ :‬‬ ‫'מ ֶל ְך'"?! ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ֶ‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫יסער־‬ ‫ה'דיגֶ ער] גְ רוֹ ֶ‬ ‫'מ ׁשוּנֶ ה ַא ַ‬ ‫[א ְמ ׁשוּנָ ִ‬ ‫ֶער ִאיז ְ‬ ‫'יַ ד' ִאיז ַ ּביי ִאים"!‬ ‫יע ְר ִדיגֶ ער]‬ ‫ייער'! ָהאט ִאים ֶדער ְ‬ ‫[פ ִר ֶ‬ ‫ָח ָכם זֵ ֶ‬ ‫'מלו ָּכה'!‬ ‫'מ ֶל ְך'‪ ,‬מוֹ ֵחל גֶ ֶ‬ ‫עווען ִדי ְ‬ ‫ֶ‬ ‫אלט ַאז ֶ[ווען] זֵ יי‬ ‫עמ ְ‬ ‫"נָ אר זִ ינְ ט [פוּן] ֶד ָ‬ ‫וארן דו ְּר ְך ֶדעם 'רו ַּח־‬ ‫עו ְ‬ ‫זֶ ענֶ ען צו ׁ ְּש ּ ְפ ֵרייט גֶ ָ‬ ‫יסן ָח ָכם']‬ ‫אבן זֵ יי ִאים ֶ[דעם ִ'ו ְ‬ ‫וילד־גְ רוֹ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ישט‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫אלט ָאן‪ִ ,‬וויל ֶער גָ ְ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ְס ָע ָרה' – פוּן ֶד ָ‬ ‫'מ ֶל ְך'! – ָו ְ‬ ‫וארן ַ ּביי זֵ יי‬ ‫יפגֶ ענו ֶּמען ַפאר ַא ֶ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫וארן ִדי‬‫ַא ַריינְ קו ְּקן ִאין ֶדער 'יַ ד' ַא ַריין! – ָו ְ‬ ‫'ח ְכ ָמה'‪.‬‬ ‫יקר‪ָ :‬‬ ‫עווען] ֶדער ִע ָ‬ ‫ִאיז [גֶ ֶ‬ ‫'מ ֶל ְך' ַא ֵליין!‬ ‫אלאנְ גְ ט] נָ אר צוּם ֶ‬ ‫'יַ ד'‪ֶ ,‬קער ַ ּ‬ ‫[ב ַ‬ ‫ער ַמאנְ ֶטע] ְ'ד ֵריי'‬ ‫אבן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע אוֹ ְ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫יצט ָדאס‬ ‫עק ִר ְ‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫נָ אר ֶער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫[ס'קו ְּקט אוֹ יס]‪:‬‬ ‫'האט ַא ּ ָפנִ ים ְ‬ ‫גֶ עזָ אגְ ט ‪ַ :‬אז ְס ָ‬ ‫'ש ֵטיין'!‬ ‫אלט פוּן ֶדער 'יַ ד'‪ ,‬אוֹ יף ַא ׁ ְ‬ ‫עש ַט ְ‬‫גֶ ׁ ְ‬ ‫'ח ָכם' !‬ ‫ַאז ָדאס מוּז זַ יין 'אוּנְ זֶ ער ָ‬ ‫יסל נו ְּצן צ ּו זַ יין זַ ְ‬ ‫אך!‬ ‫– ְּכ ֵדי ְס'זָ אל ִאים ַא ִ ּב ְ‬ ‫יך‪ַ ,‬אז‬‫'איז ֶמעגְ ִל ְ‬ ‫עטן‪" :‬אוֹ יבּ ְס ִ‬ ‫עב ְ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ֶ ּ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫– ָא ֶ ּבער ִאין ֶדער 'יַ ד' ַא ֵליין‪ ,‬קו ְּקט ֶער‬ ‫עהן ִמיט ִאים"?! ָהאט ֶמען זֵ יי‬ ‫יך זֶ ְ‬ ‫ְמ'זָ אל זִ ְ‬ ‫ישט ַא ַריין"!‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫גָ ְ‬ ‫עווען‪ ,‬זֶ ענֶ ען‬ ‫על ֶד ֶ‬ ‫[אז] ְמ'מוּז ֶמ ְ‬ ‫ערט‪ַ " :‬‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫'ח ָכם'‪:‬‬ ‫עשמו ֶּע ְסט ִמיט ֶדעם ָ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ׁ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫עוועט‬ ‫על ֶד ֶ‬ ‫עמ ְ‬ ‫אבן גֶ ֶ‬ ‫זֵ יי גֶ עגַ אנְ גֶ ען‪ ,‬אוּן ָה ְ ּ‬ ‫ערגֶ עקו ֶּמען"?! ָהאט ֶער‬ ‫ויאזוֹ י ֶער ִאיז ַא ֶה ְ‬ ‫"ו ַ‬‫ִ‬ ‫ייסן "זֵ יי [זָ ְ‬ ‫אלן]‬ ‫עה ְ‬ ‫עפ ֶרעגְ ט]! ָהאט ֶער גֶ ֵ‬ ‫[גֶ ְ‬ ‫יילט‪:‬‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫זֵ יי ֶד ְ‬ ‫ַא ַריינְ גֵ יין"!‬ ‫אלט ַאז ֶ[ווען] ֶדער‬ ‫עמ ְ‬ ‫"אז זִ ינְ ט [פוּן] ֶד ָ‬ ‫ַ‬ ‫'ד ֵריי' [ ְ‬ ‫'ממוּנֶ ה'‪.‬‬ ‫זֶ ענֶ ען 'זֵ יי'‪ְ ,‬ד ַהיְ ינוּ‪ִ :‬די ְ‬ ‫עווען –‬ ‫עם־ווינְ ט] ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫־ס ָע ָרה' ׁ ְ‬ ‫[שטו ֶּר‬ ‫'רו ַּח ְ‬ ‫ילה'] – ַא ַריינְ גֶ עקו ֶּמען צ ּו‬‫ל־ת ִפ ָ‬ ‫'ב ַע ְּ‬ ‫ַּ‬ ‫'גִ בּ וֹ ר'‪.‬‬ ‫ִאיז ֶער גֶ עגַ אנְ גֶ ען ווא ּו ֶער ִאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען!‬ ‫'מ ֶל ְך' ִאין‬ ‫וארן ֶ‬ ‫עו ְ‬ ‫'ח ָכם'‪ָ ,‬וואס ֶער ִאיז גֶ ָ‬‫ֶדעם ָ‬ ‫[א ְלץ] גֶ עגַ אנְ גֶ ען‪ִ ,‬איז‬ ‫– (אוּן ווא ּו ֶער ִאיז ַ‬ ‫ֶ'דער ָ[דאזִ יגֶ ער] ְמ ִדינָ ה'!‬ ‫יבער] ַא ֶלע – נָ אר‬ ‫ערגֶ עגַ אנְ גֶ ען ִ‬ ‫[א ֶ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫ֶער ִא ֶ ּ‬ ‫ערע –‬ ‫אבן זֵ יי זִ ְ‬ ‫יך – ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫יבער‬ ‫יבער 'זֵ יי ִ[די ָדאזִ יגֶ ע] ְד ֵריי'‪ְ ,‬ד ַהיְ ינוּ‪ִ :‬א ֶ ּ‬ ‫ִא ֶ ּ‬ ‫'ח ָכם' –‬ ‫וארן ֶדער ָ[דאזִ יגֶ ער] ָ‬ ‫ער ֶקענְ ט! ָו ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫‪9‬‬ ‫ערן צוּ] ֶדעם‬ ‫יס ִפ ְירן אוֹ יף [צו ִּר ְ‬ ‫יק ֶק ְ‬ ‫אוּן] ַארוֹ ְ‬ ‫ילה'‪ִ ,‬מיט ֶדעם‬ ‫ל־ת ִפ ָ‬ ‫'ב ַע ְּ‬ ‫ֶדעם ָא ְרט פוּן ֶדעם ַ ּ‬ ‫יכ ִטיגְ ן ֱא ֶמ ֶת'ן] ַּת ְכ ִלית'!‬ ‫עכ ְטן ִ[ר ְ‬ ‫ֶ'ר ְ‬ ‫ישט‬ ‫'ממוּנֶ ה' – ִאיז ֶער נִ ׁ ְ‬ ‫'גִ בּ וֹ ר'‪ִ ,‬מיט ֶדעם ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫יתה' ָוואס זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫'כ ָּ‬ ‫וארן ֲא ִפיל ּו ִדי ִּ‬ ‫ָו ְ‬ ‫ערגֶ עגַ אנְ גֶ ען – ִ ּביז ִדי ' ַ‬ ‫[לייט פוּן ִדי ָדאזִ יגֶ ע]‬ ‫יב ְ‬ ‫ִא ֶ ּ‬ ‫'ח ְכ ָמה'‬ ‫'ת ְכ ִלית' ִאיז ָ‬ ‫יבן‪ַ ,‬אז ֶדער ַּ‬ ‫עק ִל ְ ּ‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫אבן ִאים‬ ‫אבן ִאים גֶ עפוּנֶ ען‪ ,‬אוּן ָה ְ ּ‬ ‫ְמ ִדינָ ה' ָה ְ ּ‬ ‫ער ַלאנְ גְ ט‬ ‫ישט ֶד ְ‬‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫אבן אוֹ ְ‬ ‫– ִ'די' [זֵ יי] ָה ְ ּ‬ ‫'מ ֶל ְך'‪.‬‬ ‫יפגֶ ענו ֶּמען ַפאר ַא ֶ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫'א ֶמ ֶת'ן ַּת ְכ ִלית'! – אוּן 'זֵ יי'‬ ‫ייכט] ֶדעם ֱ‬ ‫ערגְ ַר ְ‬ ‫ֶ[ד ְ‬ ‫ער ַווייל‪ ,‬מוּז ֶער זֵ יי ִפ ְירן‬ ‫ת־ע ָּתה ֶד ְ‬ ‫אוּן ְל ֵע ַ‬ ‫וארן‬ ‫ערפוּן – ָו ְ‬ ‫יס ִפ ְירן ֶד ְ‬ ‫ארף ֶמען אוֹ ְ‬ ‫יך ַארוֹ ְ‬ ‫אד ְ‬ ‫ַ ּב ַ‬ ‫ועד ִליג [לוֹ יט]‬ ‫ייער ֶוועג‪ֶ ,‬ו ְ‬ ‫ועד ִליג [לוֹ יט] זֵ ֶ‬ ‫ֶו ְ‬ ‫יבן] ִאין‬ ‫עק ִל ְ ּ‬ ‫אל ְטן [אוֹ ְ‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫יך ֵֶג ַ‬ ‫זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫[ב ֶמ ׁ ֶש ְך ִדי ַצייט]‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ְ ּ‬ ‫'ח ְכמוֹ ת'! – ִ ּביז ֶד ְ‬ ‫ייע ֶרע ָ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫'א ּ ִפיקוֹ ְרסוּת'!‬ ‫ת־חיצוֹ נִ יּוֹ ת' אוּן ַ‬ ‫'ח ְכמוֹ ִ‬ ‫ָ‬ ‫עכ ְטן‬ ‫יס ִפ ְירן אוֹ יף ֶדעם ֶ'ר ְ‬ ‫ֶוועט ֶער זֵ יי ַארוֹ ְ‬ ‫יש ַקייט'‬ ‫אר ׁ ְ‬ ‫'א ֶלע נַ ִ‬ ‫ַ‬ ‫לו ׁ ְּש ִמיר [נָ אר] – פוּן‬ ‫יכ ִטיגְ ן] ֱא ֶמת'"!‬ ‫ערן צוּם ִר ְ‬ ‫יק ֶק ְ‬ ‫[צו ִּר ְ‬ ‫יס ִפ ְירן ָא ֶ ּבער‬ ‫[טעו ִּתים]‪ֶ ,‬קען ֶמען גְ ִרינְ גֶ ער ַארוֹ ְ‬ ‫ָ‬ ‫'ח ָכם'‪ִ :‬מכּ ַֹח‬ ‫עשמו ֶּע ְסט ִמיט ֶדעם ָ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ׁ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫אר ִפ ְירט‬ ‫ארק] ַפ ְ‬ ‫'דאזִ יגֶ ע' זֶ ענֶ ען ַאזוֹ י ׁ ְ‬ ‫[ש ַט ְ‬ ‫ִדי ָ‬ ‫אר ִפ ְירט [אוּן‬ ‫ֶדער ְמ ִדינָ ה' ָוואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאזוֹ י ַפ ְ‬ ‫'עבוֹ ָדה־‬ ‫וארן ִאין ֶדער ֲ‬ ‫עו ְ‬ ‫אר ְ ּב ָלאנְ ְדזֶ עט] גֶ ָ‬ ‫[פ ְ‬ ‫ַ‬ ‫יש ַקייט'‬ ‫וארן ִאין ֶדעם ['נַ ִ‬ ‫אר ׁ ְ‬ ‫עו ְ‬ ‫אר ְ ּב ָלאנְ ְדזֶ עט] גֶ ָ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ערינֶ ען ַאזוֹ י‬ ‫עלט'‪ ,‬אוּן זֵ יי זֶ ענֶ ען ֶד ִ‬ ‫זָ ָרה' פוּן 'גֶ ְ‬ ‫אבן‬ ‫עלט‪ַּ ,‬כנַ "ל אוּן זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫'עבוֹ ָדה־זָ ָרה' פוּן] גֶ ְ‬ ‫אוּן ֲ‬ ‫וארן‪,‬‬ ‫עו ְ‬ ‫אלן ַ‬ ‫[איינְ גֶ עזִ ינְ ֶקען גֶ ָ‬ ‫עפ ְ‬ ‫ארק] ַא ַריינְ גֶ ַ‬ ‫[ש ַט ְ‬ ‫ְׁ‬ ‫גֶ עזָ אגְ ט‪:‬‬ ‫ישט‬ ‫'איז] נִ ׁ ְ‬ ‫ער ַמאנְ ט] – ָוואס ֶסע ַ‬ ‫[אז ְס ִ‬ ‫יבנְ ֶד ְ‬ ‫ִווי אוֹ ְ‬ ‫ישט‬ ‫ואל ְטן ֶווען] נִ ׁ ְ‬ ‫אלן ֶמער ָ[ו ְ‬ ‫"ווען ִמיר זָ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ערפוּן‪.‬‬ ‫עמען ֶד ְ‬ ‫יסצוּנֶ ֶ‬ ‫[מעגְ ִל ְ‬ ‫יך] זֵ יי ַארוֹ ְ‬ ‫אלט ֶ‬ ‫עמ ְ‬ ‫גֶ ָ‬ ‫וארן] אוּן צו ׁ ְּש ּ ְפ ֵרייט‬ ‫וערן [גֶ ָ‬ ‫עו ְ‬ ‫ואר ְפן ֶו ְ‬ ‫אר ָו ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ערט‪:‬‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫'ח ָכם' ָהאט זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫יך גֶ ֶ‬ ‫אוּן ֶדער ָ‬ ‫'דער ָ[דאזִ יגֶ ער]‬ ‫וארן]‪ ,‬נָ אר פוּן [צו ִּליבּ ] ֶ‬ ‫וערן [גֶ ָ‬ ‫עו ְ‬ ‫ֶו ְ‬ ‫'מ ֶל ְך'‪:‬‬ ‫ערט פוּן ֶדעם ֶ‬ ‫עה ְ‬ ‫"אז ֶער ָהאט אוֹ ְ‬ ‫יך גֶ ֶ‬ ‫ַ‬ ‫עכ ְטן‬ ‫אר ֶר ְ‬ ‫ְמ ִדינָ ה' ֶוועגְ ן – ְּכ ֵדי ְמ'זָ אל זֵ יי ַפ ְ‬ ‫עמען! –‬ ‫יסנֶ ֶ‬ ‫'א ֶלע ַּת ֲאווֹ ת'‪ֶ ,‬קען ֶמען ַארוֹ ְ‬ ‫ַאז פוּן ַ‬ ‫'א ֶמת' – ִאיז‬ ‫ערן] צוּם ֱ‬ ‫ערן [צו ִּר ְ‬ ‫יק ֶק ְ‬ ‫אוּן או ְּמ ֶק ְ‬ ‫עלט'‪ֶ ,‬קען‬ ‫'ת ֲא ָוה פוּן גֶ ְ‬ ‫נָ אר פוּן ֶדער ָ[דאזִ יגֶ ער] ַּ‬ ‫וארן ִדי ָ[דאזִ יגֶ ע ְמ ִדינָ ה] זֶ ענֶ ען‬ ‫יך ְּכ ַדאי – ָו ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יידן [נָ אר] דו ְּר ְך‬ ‫עמען – ַס ְ‬ ‫יסנֶ ֶ‬ ‫ישט ַארוֹ ְ‬ ‫ֶמען נִ ׁ ְ‬ ‫ישט אוּן‬ ‫אר ׁ ְ‬ ‫ארנַ ִ‬ ‫[פ ְ‬ ‫ַ‬ ‫אר ִפ ְירט‬ ‫ארק] ַפ ְ‬ ‫ַאזוֹ י ׁ ְ‬ ‫[ש ַט ְ‬ ‫אר ַהאנְ ְדן צ ּו ֶדער‬ ‫'איז ַפ ְ‬ ‫ֶדעם ֶ'וועג' ָוואס ְס ִ‬ ‫וארן!‬ ‫עו ְ‬ ‫אר ְ ּב ָלאנְ ְדזֶ עט] גֶ ָ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫וערד'‪ַּ ,‬כנַ "ל"!‬ ‫'ש ֶו ְ‬ ‫ְׁ‬ ‫יתוֹ ת' ַהנַ "ל –‬ ‫'כ ּ‬‫וארן צוּם ֱא ֶמת‪ִ :‬די ַא ֶלע ִּ‬ ‫ָו ְ‬ ‫[אז] ֶער ֶוועט אוֹ ְ‬ ‫יך גֵ יין‬ ‫'ח ָכם' גֶ עזָ אגְ ט ַ‬ ‫ָהאט ֶדער ָ‬ ‫יתוֹ ת] ָהאט זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫עכע [פוּן ִדי ַא ֶלע ִּכ ּ‬ ‫יט ֶל ֶ‬ ‫ָוואס ִא ְ‬ ‫'א ֶלע ִפיר' [ ְ‬ ‫'ממוּנֶ ה'‪' .‬גִ בּ וֹ ר'‪.‬‬ ‫ִמיט זֵ יי! זֶ ענֶ ען זֵ יי ַ‬ ‫אבן‬ ‫יש ַקייט'! – ִ'די' ָה ְ ּ‬ ‫אר ׁ ְ‬ ‫יבן ִאיר 'נַ ִ‬ ‫עק ִל ְ ּ‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫[אינְ ֵאיינֶ עם]!‬ ‫'ח ָכם']‪ ,‬גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִ‬ ‫ילה'‪ָ .‬‬ ‫ל־ת ִפ ָ‬ ‫'ב ַע ְּ‬ ‫ַּ‬ ‫ואלט]‬ ‫עו ְ‬‫אבן גֶ ָ‬ ‫'די' ָ‬ ‫[ה ְ ּ‬ ‫'כבוֹ ד'‪ ,‬אוּן ִ‬ ‫ואלט ָּ‬ ‫עו ְ‬‫גֶ ָ‬ ‫אטן' ‪ ,‬זֶ ענֶ ען אוֹ ְ‬ ‫אוּן [אוֹ ְ‬ ‫יחה'‪ְ ,‬וכוּ' ַּכנַ "ל – זֶ ענֶ ען זִ ְ‬ ‫יך ַא ֶלע‬ ‫ְ'ר ִצ ָ‬ ‫יך ִמיט זֵ יי‬ ‫יך] ִדי 'גָ ְ‬ ‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען‪.‬‬ ‫וארן]‬ ‫עווען [גֶ ָ‬ ‫עו ְ‬ ‫אר ְ ּב ָלאנְ ְדזֶ עט] גֶ ֶ‬ ‫אר ִפ ְירט [אוּן ַפ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אר ְפט‬ ‫אד ְ‬ ‫ואלט] זֵ יי ַא ֶלע ַ ּב ַ‬ ‫'האט ְ‬ ‫[מ ָ'ו ְ‬ ‫– אוּן ְמ ָ‬ ‫יש ַקייט'‪,‬‬ ‫אר ׁ ְ‬ ‫ייער 'נַ ִ‬ ‫ערן פוּן זֵ ֶ‬ ‫יק ֶק ְ‬ ‫עכ ְטן‪ ,‬זֵ יי צו ִּר ְ‬ ‫אר ֶר ְ‬ ‫[פ ְ‬ ‫ַ‬ ‫‪10‬‬ ‫לאמיר זיך‬ ‫פארהערן‬ ‫(‪)15‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫ד‪ .‬וועגן וועלכע זאך איז געווען כדאי אז די אנשי המלך זאלן‬ ‫א‪ .‬צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם אנגעקומען ? און ווער איז‬ ‫ווערן צושפרייט?‬ ‫זייער קעניג?‬ ‫❑ כדאי צו טרעפן דער מלך מיט זיינע מענטשן‬ ‫❑ צו די כתה פון חכמה און דער חכם איז זייער קעניג‬ ‫❑ צו ארויס נעמען די מדינה פון תאוות ממון‬ ‫❑ צו די כתה פון דיבור און דער מליץ איז זייער קעניג‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ צו די כתה פון שמחה און דער אוהב נאמן איז זייער‬ ‫ה‪ .‬וועלכע כתות איז גרינגער צוריק צו קערן צום אמת?‬ ‫קעניג‬ ‫❑ די מדינה של עשירות‬ ‫ב‪ .‬פארוואס האט דער חכם נישט אריינגעקוקט אין יד?‬ ‫❑ אלע כתות חוץ פון חכמה‬ ‫❑ ווייל ער איז געווען בצער פון די רוח סערה‬ ‫❑ אלע כתות חוץ פון תאוות ממון‬ ‫❑ ווייל דאס איז נאר פאר'ן מלך‬ ‫❑ ווייל ער האט נישט געהאט די יד‬ ‫האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫ו‪.‬‬ ‫ג‪ .‬איבער וועלכע פלעצער איז דער חכם נישט אריבער?‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ איבער דעם פלאץ פון דער בעל תפלה און דער גבור און‬ ‫דער ממונה‬ ‫❑ צוויימאל‬ ‫❑ אין די מעשה שטייט נישט איבער וועם ער איז אריבער‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫❑ איבער דעם פלאץ פון דער מליץ און דער אוהב נאמן‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫ווער זענען ִדי ְגר ֹוי ֶסע ַלייט פ ּון די ְמ ִדי ָנה של עשירות ?‬ ‫עס איז געווען דארטן שמחות מיט בכיות – איז דער רבי מסביר די סיבה פאר די בכיות‬ ‫און שמחות ?‬ ‫א ּון ִדי ָגא ִטין ( ְד ַהיינ ּו ִדי ַע ִשי ִרים פ ּון ֶדער ְמ ִדי ָנה) – קוק אריין אין די מעשה אויף לשה"ק‬ ‫וואספארא ווארט דער רבי לייגט צו אויף זיי?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)14‬‬ ‫ווער פון די אנשי המלך איז געגאנגן דער ערשטער אויפן וועג צום שווערד ? דער ממונה על האוצרות‪,‬‬ ‫וויפיל אנשי המלך זענען געגאנגען צוזאמען דערווייל ? ביז דערווייל זענען געגאנגען דריי אנשי המלך דער ממונה‪ ,‬דער גבור און‬ ‫דער בעל תפילה‬ ‫וויפיל מאל זענען די מענטשן פון די מדינה של עשירות געגאנגען פון זייער מדינה ? דריי מאל‬ ‫ערג‬ ‫יש ְיקט ֶמענ ְְט ְשן‪ַ .‬אז זֵ יי זָ אלִ ין זוּכִ ין הוֹיכֶ ע ֶּב ְ‬‫אבין זֵ יי גִ ִ‬ ‫‪ָ . 1‬ה ִּ‬ ‫לוּחים ַא ִהין צוּ ֶדער ְמ ִדינָה ַהנַּ"ל‬ ‫יש ְיקט ְש ִ‬ ‫‪ . 2‬אוּן ָהאבִּין גִ ִ‬ ‫אטין ַאז זֵ יי זָ אלִ ין ִאין ֵאיינֶעם גֵ יין ִמיט ֶדעם ְממ ּונָה צ ּו ֶדער‬ ‫רוֹיסע לַ ייט פוּן זֵ יי וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶען ַּביי זֵ יי גִ יוֶ וען גָ ִ‬ ‫יש ְיקט ִדי גְ ֶ‬ ‫אבין ַארוֹיס גִ ִ‬‫‪ . 3‬אוּן ָה ִּ‬ ‫וערד‬ ‫ְשוֶ ְ‬ ‫און וואס איז אנדערש די מאל וואס זיי זענען געגאנגען מיטן ממונה צו די פריערדיגע מאל ? די דריטע מאל זענען‬ ‫רוֹיסע לַ ייט‪ ,‬און זֶ ענֶען גִ יגַ אנְגֶ ען ָאנְגִ ָיטאן מיט צִ יר ּונְג‬ ‫געגאנגען ִדי גְ ֶ‬ ‫דער געווינער אויף 'בעל תפלה ' ‪ 14‬איז הב' היקר מנחם שמעון בעק‪ ,‬בית שמש‬ ‫צו ענטפערן די בחינות‪ ,‬רופט‬ ‫‪646-585-3040 02-5-3333-72‬‬ ‫‪11‬‬ ‫עלפְ ט!‬ ‫ְּת ִפ ָילה ֶה ְ‬ ‫יסל ְקרו ְּמ ִל ְ‬ ‫יך‪ ,‬אוּן ֶער‬ ‫עכ ֶטע פוּס ִאיז ַא ִ ּב ְ‬ ‫ָא ׁ ֵש ְר'ס ֶר ְ‬ ‫אכ ֶדעם וָ ואס ַא ֶלע ֶמענְ ְט ׁ ְשן פוּנֶ עם ֶקענִ יג זֶ ענֶ ען‬ ‫נָ ְ‬ ‫וערע‬ ‫ִהינְ ְקט וֶ וען ֶער ֵגייט; ָדאס קו ְּמט פוּן ַא ׁ ְשוֶ ֶ‬ ‫וארן‪ָ ,‬האט ֶדער ַ ּב ַעל ְּת ִפ ָ‬ ‫ילה ִמיט זַ יין‬ ‫ארלוֹ ְירן ֶגעוָ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ידענְ ט וָ ואס ֶער ִאיז ַא ִר ֶ ּ‬ ‫יבער וֶ וען ֶער ִאיז‬ ‫ֶע ְק ִס ֶ‬ ‫ייסן ַפאר זַ יינֶ ע ֶמענְ ְט ׁ ְשן – וָ ואס‬ ‫עה ְ‬‫ְגרוֹ יס ְקדו ׁ ָּשה ֶג ֵ‬ ‫ארן ָגאר‬ ‫עפ ְ‬ ‫יקל ִאיז ֶג ָ‬ ‫ֶגעוֶ וען ִאין ִּכ ָּתה ה'‪ַ .‬א ִ ּב ִ‬ ‫יצ ְ‬ ‫עכט ִמיט‬ ‫אר ְ ּב ֶרענְ ְגט זֵ ֶ‬ ‫ייע ֶרע ֶטעג אוּן נֶ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫אבן ַפ ְ‬ ‫אר ֶקע‬ ‫אכט ִאין ִאים ִמיט ַא ׁ ְש ַט ְ‬ ‫עק ַר ְ‬‫ׁ ְשנֶ על אוּן ַא ַריינְ ֶג ְ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‬ ‫עטן ֶדעם אוֹ ֶ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫אלן ֶ ּב ְ‬ ‫ַדאוֶ וענֶ ען – ַאז זֵ יי זָ ְ‬ ‫יידט ֶער נָ ְ‬ ‫אך פוּן‬ ‫יגן ָטאג ַל ְ‬‫אפט‪ּ ִ .‬ביזְ ן ַהיינְ ִט ְ‬ ‫ְק ַר ְ‬ ‫יגן וֶ ועג ְּכ ֵדי זֵ יי זָ ְ‬ ‫אלן‬ ‫יכ ִט ְ‬ ‫יפן ִר ְ‬ ‫ֶער זָ אל זֵ יי ִפ ְירן אוֹ ְ‬ ‫ידענְ ט‪.‬‬ ‫יֶ ענֶ עם ֶע ְק ִס ֶ‬ ‫עפינֶ ען ֶדעם ֶקענִ יג ִמיט זַ יינֶ ע ֶמענְ ְט ׁ ְשן‪.‬‬ ‫ֶקענֶ ען ֶג ִ‬ ‫אך יָ אר‪ ,‬חוֹ ֶד ׁש נָ ְ‬ ‫אך חוֹ ֶד ׁש‪,‬‬ ‫יבער יָ אר נָ ְ‬ ‫אוּן ַאזוֹ י ֵגייט ַא ִר ֶ ּ‬ ‫יע ֶלע‬ ‫ֶער ָהאט ֲא ִפיל ּו ְמ ַח ֵ ּבר ֶגעוֶ וען ְס ּ ֶפ ִ‬ ‫עצ ֶ‬ ‫יך וֶ וען‬‫אגן‪ .‬אוֹ ְ‬ ‫אלן זָ ְ‬ ‫ְּת ִפילּ וֹ ת וָ ואס זֵ יי זָ ְ‬ ‫אוּן וֶ וער וִ ויל ֶדען ַא ָח ָתן וָ ואס ִהינְ ֶקעט?‪...‬‬ ‫עגאנְ ֶגען צוּם ְממוּנָ ה‬ ‫ֶער ִאיז ֶג ַ‬ ‫ייער ַר ֲח ָמנוּת אוֹ יף זַ יין‬ ‫יַ ְענְ ִקי ָהאט זֵ ֶ‬ ‫אוּן צ ּו ֶדעם ִ ּגיבּ וֹ ר‪ָ ,‬האט ֶער‬ ‫וייסט ְק ָלאר‬ ‫עטער ָא ׁ ֵשר‪ .‬יַ ְענְ ִקי וֵ ְ‬ ‫ֶפ ֶ‬ ‫עטן ַאז זֵ יי‬‫עב ְ‬‫ארק ֶג ֶ ּ‬ ‫זֵ יי ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‬ ‫ַאז ַדאוֶ וענֶ ען צוּם אוֹ ֶ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫אלן אוֹ ְ‬ ‫יך ִמ ְת ּ ַפ ֵּלל זַ יין ֶדערוֹ יף‪.‬‬ ‫זָ ְ‬ ‫עפער‬ ‫על ְפט אוּן ַאז ֶדער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫אש ֶ‬ ‫ֶה ְ‬ ‫ילה‪.‬‬ ‫עדן ֵאיינֶ עם'ס ְּת ִפ ָ‬ ‫ערט אוֹ יס יֶ ְ‬ ‫ֶה ְ‬ ‫אש ִאיז ֶגעוֶ וען ַא‬ ‫ִאין יַ ַענְ ִקי'ס ַט ׁ‬ ‫עטל ִמיט‬ ‫אגט ֶער ָדאס ְק ֵליינֶ ע ֶצ ְ‬ ‫ער ֶ ּ‬ ‫יבער ְט ָר ְ‬ ‫ֶד ִ‬ ‫אל ְטן ִאין ַא‬ ‫עה ְ‬ ‫עטל‪ֶ ,‬ג ַ‬ ‫יג‪-‬ג ִרין ֶצ ְ‬ ‫יכ ִט ְ‬ ‫ְק ֵליין ִל ְ‬ ‫ילה‬ ‫עש ִר ְ ּ‬ ‫יבן ַא ְּת ִפ ָ‬ ‫עראל‪ ,‬ווא ּו ֶעס ׁ ְש ֵטייט ֶג ׁ ְ‬ ‫יב ָ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ִא ֶ ּ‬ ‫עגאנְ ֶגען‪,‬‬ ‫עקל‪ .‬ווא ּו ִא ֶ‬ ‫ימער ֶער ִאיז ֶג ַ‬ ‫ְק ֵליינֶ עם זֶ ְ‬ ‫יט ֶגענו ֶּמען ִמיט זִ ְ‬ ‫יך‪ֲ .‬א ִפיל ּו וֶ וען‬ ‫ָהאט ֶער ֶעס ִמ ְ‬ ‫"א ׁ ֵשר ֶ ּבן‬‫אמען‪ָ :‬‬ ‫ַפאר ַא ׁ ִשידּ ו ְּך ַפאר ָא ׁ ֵשר ִמיט זַ יין נָ ֶ‬ ‫ֶער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ָאנְ ֶגעטו ְּהן ׁ ַש ָ ּב ִ‬ ‫ת'דיג‪ָ ,‬האט ֶער ֶעס‬ ‫ַח ָ ּיה יֶ ענְ ָטא‪ַ ,‬פאר ַא זִ י ּווּג ָהגוּן‪ּ ְ ,‬ב ָקרוֹ ב ַמ ָמ ׁש‪"...‬‬ ‫עשענֶ ע‪ְּ ,‬כ ֵדי‬ ‫יגע ֶק ׁ ֶ‬ ‫ייגט ִאין ִדי ׁ ַש ָ ּב ִ‬ ‫ת'ד ֶ‬ ‫על ְ‬‫ער ֶג ֵ‬ ‫ַא ִר ֶ ּ‬ ‫יב ְ‬ ‫יפ ֶהער‪ָ ,‬א ֶ ּבער‬ ‫יַ ְענְ ִקי ַדאוֶ וענְ ט אוּן ֶ ּבעט ָאן אוֹ ְ‬ ‫עדע‬ ‫יצן ִאין יֶ ֶ‬ ‫עמען אוּן נִ ְ‬ ‫יסנֶ ֶ‬ ‫ֶער זָ אל ֶעס ֶקענֶ ען ַארוֹ ְ‬ ‫ייעס ַ ּביי ָא ׁ ֵשר‪.‬‬ ‫ישט ֵקיין נַ ֶ‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫ערט ֶמען ָג ְ‬ ‫ערוַ וייל ֶה ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ייע ִמינוּט‪.‬‬ ‫ְפ ֵר ֶ‬ ‫וערן ׁשוֹ ין ֲח ַתנִ ים‬ ‫ערע ֲח ֵב ִרים וֶ ְ‬ ‫ערט‪ ,‬זַ יינֶ ע יוּנְ ֶג ֶ‬‫אר ֶק ְ‬‫ַפ ְ‬ ‫ואק ְסן ׁשוֹ ין אוֹ ְ‬ ‫יך‬ ‫ידער וַ ְ‬ ‫עלייט‪ ,‬זַ יינֶ ע ְ ּב ִר ֶ‬ ‫אוּן ִאינְ ֶג ַ‬ ‫עטל? אוּן‬ ‫עש ַטאנֶ ען אוֹ יף ֶדעם ֶצ ְ‬ ‫וָ ואס ִאיז ֶג ׁ ְ‬ ‫עראל?‬‫יב ָ‬ ‫אגן ִמיט זִ ְ‬ ‫יך ִא ֶ ּ‬ ‫עט ָר ְ‬ ‫ארוָ ואס ָהאט ֶער ֶעס ֶג ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אוּנְ ֶטער אוּן קו ֶּמען ׁשוֹ ין נָ אנְ ט צ ּו ִדי יָ ְ‬ ‫ארן‪ ,‬אוּן וָ ואס‬ ‫וֶ ועט זַ יין ִמיט ָא ׁ ֵשר? ֶעס ִאיז ׁשוֹ ין ַא ִר ֶ ּ‬ ‫יבער ַאזוֹ י ִפיל‬ ‫ערט ַא ַמ ֲע ֶשׂ ה!‬ ‫ֶה ְ‬ ‫ַצייט‪...‬‬ ‫ייסט ָא ׁ ֵשר‪ָ .‬א ׁ ֵשר ִאיז‬ ‫עטער וָ ואס ֵה ְ‬ ‫יַ ְענְ ִקי ָהאט ַא ֶפ ֶ‬ ‫עטער‪ָ ,‬האט ֶר ִ ּבי נַ ְח ָמן ֶדער ְמ ַל ּ ֵמד‪,‬‬ ‫ְצוֵ ויי יָ אר ׁ ְש ּ ֶפ ֶ‬ ‫ׁשוֹ ין ְד ַריי אוּן ְצוָ ואנְ ִציג יָ אר ַא ְלט‪ ,‬אוּן ֶער ִאיז נָ ְ‬ ‫אך‬ ‫"דיין‬ ‫אגט‪ַ :‬‬ ‫אר'ן ׁ ִשיעוּר אוּן ֶגעזָ ְ‬ ‫ֶגערו ְּפן יַ ְענְ ִקי ַפ ְ‬ ‫ישט ֵקיין ָח ָתן‪ַ .‬א ֶלע זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים זֶ ענֶ ען ׁשוֹ ין‬ ‫ַא ְלץ נִ ׁ ְ‬ ‫עטן ַאז ד ּו זָ ְ‬ ‫אל ְסט ִאים‬ ‫עב ְ‬‫אטע ָהאט ֶגערו ְּפן אוּן ֶג ֶ ּ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫עהאט; ֵטייל ָה ְ ּ‬ ‫אבן ׁשוֹ ין ִקינְ ֶדער‪ ,‬אוּן‬ ‫ַלאנְ ג ֲחתוּנָ ה ֶג ַ‬ ‫יקרו ְּפן ַ ּביי ַה ְפ ָס ָקה‪".‬‬ ‫ְג ַל ְ‬ ‫ייך צו ִּר ְ‬ ‫עפ ַראוֶ ועט‬ ‫אבן ׁשוֹ ין ֲא ִפיל ּו ֶג ּ ְ‬ ‫ִפיר פוּן זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים ָה ְ ּ‬ ‫אך ַא ְלץ אוֹ יף זַ יין‬ ‫וארט נָ ְ‬ ‫אקע! ָא ֶ ּבער ָא ׁ ֵשר וַ ְ‬‫אל ֶ‬ ‫ַא ַח ַ‬ ‫עפאן‪:‬‬ ‫על ָ‬ ‫אפן צוּם ֶט ֶ‬ ‫על ְ‬ ‫יטן ַה ְפ ָס ָקה ִאיז יַ ְענְ ִקי ֶג ָ‬ ‫ִאינְ ִמ ְ‬ ‫יפ ֶגעטוּן!‬ ‫ער ְסט? ַדיינֶ ע ְּת ִפילּ וֹ ת ָה ְ ּ‬ ‫אבן אוֹ ְ‬ ‫"יַ ְענְ ִקי‪ֶ ,‬ה ְ‬ ‫יְ ׁשו ָּעה‪.‬‬ ‫המשך אויף זייט ‪8‬‬