gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ן‬ ‫אי‬ ‫יד‬ ‫א‬ ‫ש‬ ‫י‬ ‫ערב שב”ק פרשת‬ ‫כי תבא‬ ‫‪hi iii iii ii iii iii iiii iig‬‬ ‫ט”ו אלול שנת תשפ”ו‬ ‫בס"ד‬ ‫בס"ד‬ ‫דער מענטש קען זיך אויסוועלן זיין סארט לעבן‪ ,‬לעבן א פרייליך רואיג לעבן אויך ווען עס איז‬ ‫איהם שווער‪ ,‬אדער לעבן א רייכן לעבן אבער פיל מיט זארג און פלאג!!‬ ‫הארבקייט איז ווען דער מענטש מיינט אז מיט זיין רייכקייט וועט איהם העלפען‬ ‫אזוי‬ ‫וראשית אוני)‪,‬‬ ‫וועט 'כח'‬ ‫ארעמקייט אויך‬ ‫'אוני' טייטשט‬ ‫אז‬ ‫פרוכט אויף‬‫כפירה??‬ ‫אלסקליינע‬ ‫פרנסהאיין‬ ‫אידאויף‬ ‫ברענגט‬ ‫השתדלות‬ ‫טומעלדיווען דער‬ ‫גערעכענט‬ ‫ווערטדער‬ ‫« ווען‬ ‫וואס איז‬ ‫פארהוילן‬ ‫כוחיער זיך‬ ‫טוהט‬‫אבינו‪,‬‬ ‫ביי יעקב‬ ‫דעריבער‬ ‫שלעכטטרעפט‬ ‫מאכען‪,‬‬ ‫איהם(ווי מען‬ ‫אין זיין‬ ‫אייגענע‬ ‫מייןעס דאך‬ ‫געגעסען פון‬ ‫דען‪ ,‬איז‬ ‫נישטלעבען אין‬ ‫וידויו‪ ,‬איך האב‬ ‫פארזיכערן זיין‬ ‫ערזיין‬ ‫טוהט זיך‬ ‫וויילביי‬ ‫צדקה‪,‬זאגן‬ ‫דער איד‬ ‫מצוות‬‫דארף‬ ‫פון‬ ‫שטייט אין די וואכענדיגע פרשה )טו‪ ,‬י( 'כי בגלל הדבר הזה יברכך ה' אלוקיך‬ ‫ביכורים??‬ ‫דעםאון‬ ‫פארדינט‬ ‫זיךערן אין‬ ‫זיךהאב‬ ‫פארזיכ‬ ‫טוהטאיך‬ ‫אוןוואס‬ ‫אלעס‬‫נאר ח"ו‬ ‫אריינגעלייגט‪ ,‬זרה‬ ‫וואס דינט עבודה‬ ‫איינערהאב‬ ‫וואס איך‬ ‫כוחות‬ ‫געגליכן צו‬ ‫בכל מעשיך ובכל משלח ידך'‪ .‬אז די וועסט טיילן צדקה‪ ,‬וועט דיר דערפאר די‬ ‫האדמה‬ ‫טייטשט הרה"ק‬‫מראשית כל פרי‬ ‫די טוהסט‪.‬‬ ‫'ולקחת‬ ‫ב) וואס‬ ‫מעשים‬‫פרשה (כו‪,‬‬ ‫וואכענדיגע דיינע‬ ‫דערבענטשן אלע‬ ‫שטייט אין‬ ‫אייבערשטער‬ ‫געהאט וואס צו עסען‪ ,‬איז נאר מיטן כח פון אייבערשטען‪.‬‬ ‫העלפט איהם‪.‬‬ ‫אז דאס‬ ‫דורך דעם‬ ‫ווי‬ ‫תביא זי"ע‪ ,‬אריין דעם פסוק‪ ,‬ווען וועט דיר דער אייבערשטער בענטשען‬ ‫איז‪,‬‬ ‫עקלערונגען‬ ‫פון‬ ‫איינס‬ ‫לך'‪.‬‬ ‫נותן‬ ‫אלוקיך‬ ‫ה'‬ ‫אשר‬ ‫מארצך‬ ‫מקאברין‬ ‫אשר‬ ‫ארבעטן און‬ ‫לקללה'??‬ ‫צוצוגיין צו‬ ‫בעטןוויאזוי‬ ‫'לברכה ולא‬ ‫בליק און‬ ‫תורה'דיגעאונז‬ ‫באגער ווען‬ ‫איז די‬ ‫דערגיין וואס‬ ‫אונזער‬ ‫צו‬ ‫וואס איז‬ ‫ביים‬ ‫עבודה‬ ‫עיקר‬ ‫"דער‬ ‫‪:‬‬‫צח)‬ ‫(שער‬ ‫עקידה‬ ‫ספר‬ ‫אינעם‬ ‫געברענגט‬ ‫ווערט‬ ‫עס‬ ‫דיינע אלע מעשים‪ ,‬וואס דאס מיינט‪ ,‬דיין האנדלען אויף פרנסה און אלע אנדערע‬ ‫ברענגען פרנסה‪ ,‬טרעפען מיר עס אין די פייערדיגע ווערטער פון רבינו בחיי‬ ‫האט‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫אנערקענען‬ ‫זאל‬ ‫מען‬ ‫אז‬ ‫איז‪,‬‬ ‫ביכורים‬ ‫די‬ ‫ברענגען‬ ‫נאך‬ ‫מיר און‬ ‫מענטשליכע געברויכן אויף דער וועלט‪ ,‬דאס איז נאר ווען די וועסט שטענדיג‬ ‫ליכטיג‬ ‫טרעפןמאכט‬ ‫מענטשערקלערט‪,‬‬ ‫פארשטאנד און‬ ‫דערהאבען‬ ‫אויסמיר‬‫וואס‬‫לערנט‬‫פונקט‬ ‫וואס‬ ‫דאס‬ ‫דער יסוד פון‬ ‫)בפתיחה לפרשת שלח(‬ ‫גרויסע‬ ‫אונז די‬ ‫(כז‪ ,‬יב) 'אלה יעמדו‬ ‫פסוק‬ ‫אין‬ ‫שטייט‬ ‫ברכות‬ ‫די‬ ‫ביי‬ ‫פרשה‪,‬‬ ‫אונזער‬ ‫אויגן פון‬ ‫ערטער‬ ‫מעשים‪ ,‬עס‬ ‫האבעןאלע‬‫כח דיינע‬ ‫זייןמיט‬‫אויף‬ ‫מיט‬ ‫און בלויז‬ ‫גארנישט‬ ‫דאס לאנד‪,‬‬ ‫ברענגסט‬ ‫ירשענעןאז די‬ ‫געמאכטאון גלייבן‪,‬‬ ‫געדענקען‬ ‫אונז‬ ‫פון א איד ווי אזוי אומצוגיין ריכטיג מיט די קלארע וועג‪.‬‬ ‫די‬ ‫לברך את העם'‪ ,‬און רש"י ערקלערט דארט אז ווען די לוים האבען געדרייט‬ ‫דער‬ ‫דערמאל קען‬ ‫אייבערשטער‬ ‫איז פיל‬ ‫שפייזערווייל‬ ‫ריכטיגערזאכען‪,‬‬ ‫אנדערע גוטע‬ ‫אבער דער‬ ‫פירות און‬ ‫צו טוהן‪,‬‬ ‫גיטע‬‫פליכט‬‫פוןאאלע‬ ‫פלייץנאר‬ ‫איז‬ ‫שלמה המלך זאגט אין משלי )כא‪ ,‬לא( 'סוס מוכן ליום מלחמה ולה' התשועה'‪.‬‬ ‫דורכדעם‬ ‫אלע‬ ‫אלייןטוהן‪ ,‬און‬ ‫פארדינט די‬ ‫זיך מוזן‬ ‫אוןזאל‬ ‫מענטש‬‫געמאכט‬ ‫האטדער‬ ‫געאורטיילט אז‬ ‫ביי זיך‪ ,‬אז ער‬ ‫טראכטןהאט‬‫מענטש און ער‬‫אליין‪,‬‬ ‫אזוי‬ ‫זייער פנים קעגן הר גריזים האבען די כהנים אנגעהויבן מיט די ברכה‪ ,‬און‬ ‫דער מענטש דארף האבען גרייט א פערד צו קענען באקעמפפען די מלחמה‪ ,‬מיט‬ ‫צוויילא‬ ‫אשר‬ ‫אויב דער‬ ‫'דיין'‬ ‫די באשערט‪,‬‬ ‫ברענגסט פון‬ ‫איהם‬‫איזווען‬ ‫תורה‪,‬‬‫וויפל עס‬ ‫זאגט די‬ ‫צושיקן‬‫דעריבער‬ ‫פארמאגט‪ ,‬איהם‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דערער‬ ‫וועטוואס‬‫זאכן‬ ‫האיש די‬ ‫ברוך צוזאם‬ ‫ברכות איז‪,‬‬ ‫אזווי גייען‬ ‫דאך פון די‬ ‫פארשטיין ווי‬ ‫איינער‬ ‫דארף‬ ‫אייבערשטען‪.‬און‬ ‫קעגן הר עיבל‪,‬‬ ‫פונעם‬‫קללה‬‫הילף‬ ‫ביים‬ ‫די‬ ‫אייבערשטערצו א‬ ‫איז‬ ‫דער ער זוכה זיין‬ ‫דעמטאלטס– וועט‬ ‫אלוקיך נותן לך‬ ‫ארבעט‪,‬‬ ‫וויסןצו זיין‬ ‫'אשר ה'‬ ‫אבערצוגיין‬ ‫וועט אזוי‬ ‫זאלסטו‬ ‫מענטש‬ ‫לאנד‪,‬‬ ‫האבען‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫און‬ ‫ט"ו)‬ ‫(פסוק‬ ‫בסתר'‬ ‫ושם‬ ‫חרש‬ ‫זאכן‪ ,‬אויב האט דער מענטש די הילף פון אייבערשטען‪ ,‬וואס פעהלט איהם אויס‬‫ידי‬ ‫מעשה‬ ‫ומסכה‬ ‫פסל‬ ‫יעשה‬ ‫רבינואמן‪.‬‬ ‫געענטפערט‬ ‫די פערד צו באקעמפפען‪ ,‬אלע‬ ‫הארעוואניע‪.‬וואס האט עס דיר געשאנקען'‪.‬‬ ‫דער‬ ‫ברכה אין זיין‬ ‫בחיי‪ ,‬שלמה המלך לערנט אונז‬ ‫ערקלערט דער‬ ‫וואס‬ ‫ארומיגע‪,‬‬ ‫די‬ ‫פאר‬ ‫זצ"ל‬ ‫פיינשטיין‬ ‫משה‬ ‫רבי‬ ‫הגאון‬ ‫אמאל‬ ‫געפרעגט‬ ‫האט‬ ‫ביי‬ ‫טרעפט‬ ‫אמנם מה(‬ ‫מען ד"ה‬ ‫וואס )פכ"א‬‫טומעלישרים‬ ‫המסילת‬ ‫דער בעל‬ ‫גרויסע‬ ‫איז די‬ ‫וואס‬ ‫וואס‬ ‫דאס‬ ‫איזצובאוואוסט‬ ‫פארשטיין‬ ‫דארף‬‫מען עס‬ ‫עס פאדערט זיך פונעם מענטש צו מאכן אלעס וואס‬ ‫וועג‪ ,‬אז‬ ‫לעבענס‬ ‫אויס א‬ ‫דא‬ ‫אייבערשטערוואלט‬ ‫האט‬ ‫אז די מענטש‬ ‫דער‬ ‫וואר‬‫וואס‬‫מצוותאיז‬ ‫מה(‪' .‬עס‬ ‫ד"ה אמנם‬ ‫אנדערע‬ ‫אסאך‬ ‫פון)פכ"א‬ ‫ספר‬‫ביכוריםזייןמער‬ ‫שרייבט אין‬ ‫מצוות‬ ‫דאך‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫אמן‪,‬‬ ‫נאך‬ ‫ענטפערט‬ ‫מען‬ ‫און‬ ‫ברכה‪,‬‬ ‫דאזיגע‬ ‫אין זיינע הענט צו טוהן בדרך הטבע‪ ,‬און דאס איבריגע זאל ער זיך פארלאזען‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫דערהער‬ ‫איז די‬ ‫זאל ער‬ ‫פארן‬ ‫דארףאון דאך‬ ‫שענקען‬ ‫גארנישט‪,‬‬ ‫טוהןישראל‬ ‫נישטדער‬ ‫אוןוואס‬ ‫נאךהענט‬ ‫מתנות‬ ‫פארלייגטע‬ ‫עס איז דא‬ ‫באפוילען‪,‬מיט‬ ‫געקענט זיצן‬ ‫אונז‬ ‫ע"ז‪,‬‬ ‫די דינען‬ ‫מלחמה‪,‬‬ ‫באזיגן צו‬ ‫איינגעהאלטן פון‬ ‫צוברענגען צו‬ ‫איהםנאר‬ ‫האט זיך‬‫מצוה‪,‬ערערוועט‬ ‫הילף‪ ,‬אז‬‫אייבערשטען שום‬ ‫אויפן געטוהן קיים‬ ‫נישט‬ ‫אייבערשטער‬ ‫המקדש‬ ‫אין בית‬‫אנהייבדער‬ ‫ווען נישט‬ ‫באשערט פון הימל‪,‬‬ ‫ארויפצוברענגען‬ ‫איהםנישט‬ ‫איז זיך‬ ‫אלעס וואס‬ ‫פאדערט‬ ‫באקומעןדארט‬‫כהן‪ ,‬און‬ ‫אויס א‬ ‫פעהלט שוין‬ ‫קומט איהם‬ ‫אז עס‬ ‫שטיין‪ ,‬וועלט‪,‬‬ ‫דערפאר‬ ‫באשאפען זיין‬ ‫האלץ אדער‬ ‫אייבערשטער‬ ‫נישט אין קיין‬ ‫האט דער‬ ‫גלייבט‬‫עראזוי‬ ‫ווייל‬ ‫אז‬ ‫הראשון‪ ,‬אז‬ ‫כהן‬ ‫פאר דעם‬ ‫אדם‬ ‫געבן‬‫געשאלטען‬ ‫האטדירעקט‬ ‫קען עס‬ ‫וואס ער‬‫וועלט מען‬ ‫כהן‪ ,‬נאר‬ ‫פון די‬‫פארן‬‫אנהייב‬ ‫שענקען‬‫זיין און‬ ‫זאל גוזר‬ ‫דערנאך‬ ‫און‬ ‫ברכה? נאר אויף דעם טוהט דער‬ ‫טבע‪ ,‬און‬ ‫אויסצופילן די געוואוינהייט פון די‬ ‫עקסטערע‬ ‫דער‬ ‫מוז‬ ‫דעריבער‬ ‫און‬ ‫ברויט‪,‬‬ ‫שטיקל‬ ‫זיין‬ ‫האבען‬ ‫ער געפונט זיך נאר‪ ,‬איז וואס איז אנדערש די מצוה פון ביכורים וואס מען‬ ‫ער‬ ‫וועט‬ ‫פלאג‬ ‫און‬ ‫שווייס‬ ‫ווימיט‬ ‫פארהאנעןמענטש‬ ‫מענטשן‬ ‫איז וואס דער‬ ‫דורכדעם‬ ‫דערהער‪ ,‬עס‬‫טיפענס‪ ,‬און‬ ‫דורך א‬ ‫דאהילף‬ ‫ליגט א‬ ‫ברענגעןאזזיין‬ ‫אייבערשטעררבי משה‬ ‫ערקלערט‬ ‫דערגרייכן‬ ‫קענען‬ ‫זאל‬ ‫ער‬ ‫ווי‬ ‫גרונד‪,‬‬ ‫דעם‬ ‫וואס פלאגען זיך שווער אויף זייער פרנסה‪ ,‬דערפאר לייגן זיי‬ ‫צו‬ ‫ער‬ ‫גרייט‬ ‫פליכט‬ ‫וועלטזיין‬ ‫טוהטדיערפילן‬ ‫אויף‬ ‫פרנסה‪.‬נאר מען דארף עס ברענגען‪,‬‬ ‫ברענגען נישט‬ ‫פוןצודי מצוה‪,‬‬ ‫פלאגן‬ ‫פאראדע‬ ‫גרויסעאון זיך‬ ‫אזאארבעטן‬ ‫מענטש‬ ‫מאכט‬ ‫דער מלך‪,‬‬ ‫ווידוי‬ ‫פארמיט‬‫פרשה‬ ‫געבן‬ ‫דארףדי‬ ‫מעןליינט‬ ‫וואסמען‬‫שטייער און‬ ‫כהן'ס האנט‪,‬‬ ‫נאר אזוי‬ ‫אויףאיזמיטן‬‫אז עס‬ ‫אויס‪,‬‬ ‫אויך‬ ‫קומטעס‬ ‫מען הייבט‬ ‫האף‪.‬טעג אין זייער ארבעט‪ ,‬און זענען פאריאגט און פארפלאגט‬ ‫און זיין‬ ‫צייט און‬ ‫אסאך‬‫ארייןווילן‬ ‫זיין‬ ‫ארויסצודרייען פון דעם‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט אין‬ ‫מיט‬ ‫פערד‬ ‫א‬ ‫צוגרייטען‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫דארף‬ ‫מלחמה‪,‬‬ ‫בייטאג און ביינאכט‪ ,‬ביז זיי האבען נישט קיין איין איבריגע מינוט פריי‪ ,‬און‬ ‫א‬ ‫ביי‬ ‫ביישפיל‬ ‫צום‬ ‫ווי‬ ‫און עס איז נישט מעגליך זיך מעשר וכו'‪.‬‬ ‫ספרי )דברים קכ"ג( יכול אפילו יושב ובטל‪ ,‬תלמוד לומר )יד‪ ,‬כט( 'בכל מעשה ידיך‬ ‫מער‬‫פון זיין‬ ‫הענט איז‬ ‫אין חבר‬‫אז די‬‫אריינפאלן‬ ‫וועןערזיי זעהן‬ ‫צוגעלייגט‪,‬וועט‬ ‫מאל אויב נישט‬ ‫באזיגען‪ ,‬און‬ ‫זיי אסאך‬ ‫קענען‬ ‫זענען‬‫וואפען צו‬ ‫דערצו‬ ‫איבערהויפט וואס מיר טרעפן אין די משנה ווי חז"ל רעכענען אויס אין‬ ‫אשר תעשה'‪ ,‬אבער נישט אז זיין ארבעט העלפט איהם צו ברענגען זיין שטיקל‬ ‫און‬ ‫מעדיצינען‬ ‫געבן‬ ‫איהם‬ ‫מען‬ ‫דארף‬ ‫מענטש‬ ‫מצליח פון איהם‪ ,‬און ער מאכט מער געלט פון איהם‪ ,‬אדער זענען אויפגערעגט‬ ‫קראנקער‬ ‫א‬ ‫ביי‬ ‫אדער‬ ‫פיינט‪,‬‬ ‫מסכת ביכורים (פ"ג‪ ,‬ג') דער גאנצע סדר וואס מען האט אפגעראכטען‪ ,‬אז די‬ ‫ברויט‪ ,‬דערפאר איז גענוג אביסל ארבעט וואס אין דעם זאל אריינגיין די ברכה‪,‬‬ ‫אא"ו‪.‬וואס‬ ‫עסנווארג‬ ‫יהם‬ ‫א‬ ‫פון‬ ‫אפהאלטען‬ ‫און‬ ‫גוף‪,‬‬ ‫זיין‬ ‫שטארקען‬ ‫אוןיפן חבר מיינענדיג אז איינער כאפט איהם צו זיין פרנסה‬ ‫זאל‬ ‫וואס‬ ‫געווירצען‬ ‫איינוואוינערס פון ירושלים זענען ארויסגעגאנגען קעגן די אידן וואס ברענגען‬ ‫און פון דארט און ווייטער זאל זיך דער מענטש פארזיכערן אין אייבערשטענס‬ ‫פונעםהאט‬‫מענטש‬ ‫דער ער‬ ‫ארבעט‪ ,‬וואס‬ ‫דעם אלעם‬ ‫אבער נאך‬ ‫ב"הגעזונט‪,‬‬ ‫ער זיין‬ ‫איזפאר‬ ‫שאטען‬ ‫קען‬ ‫האבען זיך אויסגעשטעלט‬ ‫ירושלים‬ ‫קיין פון‬ ‫געשעפטסלייט‬ ‫חבר‬ ‫באהאלט‬ ‫עפעס א‬ ‫מצליח אין‬ ‫און אויב‬ ‫עכ"ל‪.‬‬ ‫שום זאך'‪.‬‬ ‫אלעערגערן אויף‬ ‫אוןנישט‬ ‫ביכורים‪ ,‬זיך‬ ‫דיהילף‪ ,‬און‬ ‫געטוהן וואס עס ליגט אין זיין באגרייף‪ ,‬דארף זיך דער מענטש פארזיכערן און‬ ‫פאר זיין און באגריסט מיט פרידן‪ ,‬טראץ דעם וואס ארבעטארערס זענען פטור‬ ‫די סודות פון די ארבעט‪ ,‬כדי מען זאל נישט געוואויר ווערן די סודות פון זיין‬ ‫גאר שארף זענען די ווערטער פון רבינו אברהם בן הרמב"ם אין זיין ספר‬ ‫גלייבן אז נאר מיט די הילף פון אייבערשטען וועט ער טאקע באזיגען און געזונט‬ ‫געווענליך פון זיך אויפשטעלן אינטיטן זייער ארבעט פאר ת"ח‪ ,‬איז געווען אן‬ ‫הצלחה און אוועקנעמען פון איהם‪.‬‬ ‫המספיק לעובדי השם )פ"ח הבטחון( ווי ער ווארנט אהן אויף דעם‪' ,‬דער מענטש‬ ‫ווערן‪ ,‬ווייל ער האט נאר צוגעגרייט דער גרונד וואס אויף דעם וועט קומען די‬ ‫אויסנאם אז זיי מוזן זיך אוועקשטעלן פאר די אידן וואס ברענגען ביכורים‪ ,‬אלס‬ ‫געטוהןאון‬ ‫ומסכה‪,‬‬ ‫פסל‬ ‫ע"ז‬ ‫דער מענטש האט‬ ‫וואסעובדי‬ ‫פאר‬ ‫טראץ‬‫גערעכענט‬ ‫ווערןאלעמאל‬ ‫מענטשן נישט‬ ‫מען זעהט אז‬ ‫סארט‬ ‫אזעלכע‬ ‫ה'‪ ,‬ווי‬ ‫ישועת‬ ‫וואס טוהט זיך פארזיכערן אין זיין ארבעט‪ ,‬אז דאס וועט איהם ברענגען פרנסה‪,‬‬ ‫נאר‬ ‫ליגט‬ ‫הצלחה‬ ‫און‬ ‫פרנסה‬ ‫זיין‬ ‫אז‬ ‫קלאר‪,‬‬ ‫ווייסט‬ ‫און‬ ‫גלייבט‬ ‫וואס‬ ‫מענטש‬ ‫די‬ ‫די‬ ‫'חביבה מצוה בשעתה'‪ ,‬און לאמיר נישט פארגעסן אז די מאס און די צאל פון‬ ‫גייט עס אריין אין אינעם פאזיציע פון לייקענען אין אייבערשטען ח"ו‪ ,‬צוליב דעם‬ ‫די בעסטע באשיצונגען געווינט ער די קריג‪ ,‬און נישט אלעמאל ווערט ער געזונט‬ ‫זיין‬ ‫געקענט‬ ‫אזא איינער האט קיין פאראיבל אויף קיינעם און ער‬ ‫הענט‪,‬‬ ‫אייבערשטענס‬ ‫טראץ די אלע באהאנדלונגען‪.‬‬ ‫אין‬ ‫רייך אין‬ ‫וואסהאמאכט‬ ‫פאראדע‬ ‫איז דער‬ ‫גאנצע‬ ‫געמאכט די‬ ‫אייבערשטער‬ ‫מעןדער‬ ‫מיטןהאט‬ ‫מויל אז‬ ‫נאר איר‬ ‫זאגטפאר‬ ‫ביכוריםערוואס‬ ‫וואס‬ ‫האט נישט מורא צו העלפען א צווייטן ער זאל אויך קענען פארדינען‪ ,‬און ער‬ ‫פארשטיין‬ ‫דאך‬ ‫מען‬ ‫ברויך‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫די‬ ‫לויט‬ ‫טרויבע'לע‬ ‫וואס מאכט לעבן און טויט‪ ,‬וואס מאכט קראנק אין געזונט‪ ,‬אבער אין זיין‬ ‫קליינע‬ ‫איין‬ ‫ווי‬ ‫מער‬ ‫נישט‬ ‫ארעם‪,‬‬ ‫ווייל נאר די אייבערשטענס כח ברענגט די ישועה‪ ,‬ווי דוד המלך זאגט )תהילים‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫אין‬ ‫ליגט‬ ‫הויכפונקט‬ ‫וועלכע‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫טוט נישט באהאלטן קיין סודות אויס מורא מען זאל נישט צונעמען זיין‬ ‫הארץ טראכט ער אז לויט זיינע מעשים וועט ער האבען פרנסה‪ ,‬און לויט די‬ ‫קמז‪ ,‬ג ‪ -‬יז(‪ ,‬הרופא לשבורי לב ומחבש לעצבותם וגו' לא בגבורת הסוס יחפץ לא‬ ‫זי"ע‬ ‫ראפשיצער רב‬ ‫הייליגער‬ ‫איז‬ ‫ער שפייזט יעדער באשעפעניש‪,‬‬ ‫נאר‬ ‫העולמים אז‬ ‫אינעם חי‬ ‫גלייבט‬ ‫ווערט ער‬ ‫טראכט אזוי‬ ‫דער וואס‬ ‫איינער‬ ‫און פון‬‫שטייט‬ ‫געזונט‪,‬‬ ‫האבעןוואס‬ ‫וועטטייטש‬ ‫באוויסט די‬ ‫מעדיצינען‬ ‫ע"כ‪.‬‬ ‫לתשועה"‬ ‫שקר הסוס‬ ‫ירצה וגו'‬ ‫בשוקיערהאיש‬ ‫ווייל‬ ‫און ער איז נאר באפוילען געווארען צו ארבעטן וועגען די קללה פון 'בזעת‬ ‫גערעכענט ווי ער לייקענט אין אייבערשטען‪ ,‬און איף דעם זאגט דוד המלך‬ ‫ביכורים‬ ‫(‬ ‫משנה‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫לשון‬ ‫די‬ ‫אריין‬ ‫טייטשט‬ ‫ער‬ ‫פרשה)‬ ‫וואכענדיגע‬ ‫די‬ ‫קודש‪,‬‬ ‫(זרע‬ ‫דאס איז די שטארקע נסיון וואס שטייט פאר דער מענטש‪ ,‬דער פליכט זיך‬ ‫מיינונגען‪,‬‬ ‫פעלד‬ ‫פאלשע זיין‬ ‫טרעפט אין‬ ‫אפ מיט‬ ‫מענטשזיךוואס‬ ‫וואס היטן‬ ‫די מענטשן‬ ‫ביכורים‪ ,‬א‬ ‫פיינטאפ‬ ‫האב מען‬‫שיידט‬ ‫וויאזויאיך‬ ‫פ"ג א')‪:‬‬ ‫תהילים לא‪ ,‬ז(‬ ‫)‬ ‫אפיך תאכל לחם'‪.‬‬ ‫צו באשעפטיגן און ארבעטן פאר זיין פרנסה‪ ,‬און אין די זעלבע צייט זאל ער וויסן‬ ‫טרויבען אדער א מילגרוים‪ ,‬בינדט‬ ‫אייבערשטען'‪.‬‬ ‫נאר אאיןשטרענגל‬ ‫אדער‬ ‫פארזיכער זיך‬ ‫געצייטיגטע פייג‬ ‫א ווייל איך‬ ‫די כהנים‬ ‫זצ"ל‪,‬שפייז‪ ,‬נאר דורך די ישועת ה'‬ ‫וואס‬ ‫ברכה‬ ‫די‬ ‫איז‬ ‫דאס‬ ‫פיינשטיין‬ ‫איהם די‬ ‫ברענגען‬ ‫משה‬‫פלאג‬ ‫הגאוןאוןרבי‬ ‫ערקלערט‬ ‫זיין מיה‬ ‫אז נישט‬ ‫האבען געגעבן‪ ,‬ווייל דער מענטש וואס לעבט מיט אזא אמונה ובטחון‪ ,‬ער‬ ‫זרע‬ ‫דער טוט‬ ‫טייטשט וואס‬ ‫זאגט‪ ,‬יעדער‬ ‫ביכורים‪.‬‬ ‫הריבןזוקרחה‬ ‫יהושע‬ ‫זאגט‬ ‫עררבי‬ ‫אוןי( אז‬ ‫'גמי'ב"ב‬ ‫גמרא )‬ ‫דער א‬ ‫אין איר‬‫אויף‬ ‫שטייט‬‫ער ארויף‬ ‫נישט קיין מענטש וואס איז‬ ‫לויט דינט‬ ‫ווייל ער‬ ‫זאגן‬ ‫און ער‬‫קומט‬‫משנה זרה‪,‬‬ ‫די עבודה‬ ‫מ'עשיוויה'‪,‬ער אז‬ ‫דינט‬ ‫איז אזוי‬ ‫ג'דולים‬ ‫פון צדקה‪,‬‬ ‫תיבותגעבן‬‫אויגן פון‬‫ראשי‬ ‫זיינע‬‫פארהוילןאיז‬ ‫קודש‪ ,‬גמי ‪-‬‬ ‫זיך‬ ‫רשב"י??‬ ‫אייבערשטען‪,‬אויך‬ ‫טוהן השתדלות‬ ‫מען פון‬ ‫געבענטשט‬ ‫איזווען מעג‬ ‫«‬ ‫ערלך פן‬ ‫האט‬ ‫השמר‬ ‫אונזער פרשה )טו‪,‬‬ ‫הארעוואניע ט(וואס‬ ‫שטייט אין‬ ‫ארבעט און‬ ‫וואסזיין‬ ‫די פסוק‬ ‫זעהט ווי‬ ‫ארויס פון‬ ‫וואס‬ ‫דערעסמענטש‬ ‫לערנט‬‫פאר‬ ‫געגליכן צו א פסל ומסכה‪ ,‬אבער אנדערש איז דער מענטש וואס לעבט מיט א‬ ‫לויט וואס מיר פארשטיין אז עס פאדערט זיך צוערשט די ארבעט פונעם‬ ‫אא"וו‪,‬‬ ‫רבי אלחנן‬ ‫געהאפט‬ ‫ער הגה"ק‬ ‫ערקלערט‬ ‫ע"ז'‪.‬גוט ווי‬ ‫עסמיינט '‬ ‫וואקסט‬ ‫בליעל‬ ‫בליעל‪ ,‬און‬ ‫רעזולטאטן‪,‬‬ ‫עם לבבך‬ ‫ברענגט‬ ‫יהיה דבר‬ ‫אריינגעלייגט‪,‬‬ ‫פארדאכט אז ער דארף אכטונג געבן אויף זיין פרנסה‪ ,‬ער איז ח"ו א עובד פסל‬ ‫מענטש‪ ,‬דארף מען לכאורה פארשטיין די גמרא )ברכות לה‪ (:‬וואס זאגט‪ :‬שטייט אין‬ ‫נאר וואס‬ ‫דעם‬ ‫קלוגשאפט‪,‬גמרא‬ ‫ווערטער פון די‬ ‫מייןדיכח און‬ ‫אות נ"א(‬ ‫איזב"בנישט‬ ‫קובץ 'עס‬ ‫שיעורים‬ ‫זי"ע הי"ד )‬ ‫אויסשרייען‬ ‫גלייך‬ ‫וואסערמאן‬ ‫דארף ער‬ ‫ָ ומסכה וואס איז א קללה פאר איהם‪.‬‬ ‫די תורה 'וְ ָא ַס ְפ ָּת ְדגָ נֶ ך' )דברים יא‪ ,‬יד( קומט עס אונז לערנען אז א מענטש דארף זיך‬ ‫פונקט אינעם‬ ‫גלייכט עסאייבערשטענס'‪ ,‬דערפאר רופט עס די משנה אן 'גמי'‪.‬‬ ‫הויפט‬ ‫די‬ ‫אז‬ ‫ווייסן‬ ‫מיר‬ ‫ווייל‬ ‫זרה‪,‬‬ ‫עבודה‬ ‫צו‬ ‫צו‪,‬‬ ‫מענטש??קען דען‬ ‫ישמעאל‪,‬דער‬ ‫רשב"י זאגט‪,‬‬ ‫צופרידענהייט פאר‬ ‫רייכקייט‬ ‫וועלט אזוי זאגט ר'‬ ‫פון דער‬‫טאקע‬ ‫ברענגט מנהג‬ ‫פירן לויט די‬ ‫פארהאן‬ ‫זצ"ל‬ ‫איזרבי‬‫ביאלא‬‫אז עס‬ ‫דער‬ ‫האלט‪,‬‬ ‫שרייבט‬‫מענטש‬ ‫וואס דער‬ ‫באגריף‪,‬‬ ‫דאס דעם‬ ‫איז‪,‬אויף‬ ‫פרשה‬ ‫אונזערזרה‬ ‫פון עבודה‬ ‫הארבקייט פון‬ ‫נאך א רמז‬ ‫ווי‬ ‫געברויכן‬ ‫וועלטליכע‬ ‫מיט‬ ‫פארנעמען‬ ‫זיך‬ ‫דארפן‬ ‫זאל‬ ‫מענטש‬ ‫מיר רעדן יעצט‪ ,‬קען מען זאגן אז אויסער דעם וואס דער מענטש וואס‬ ‫אזווידער‬ ‫זיין‬ ‫לויט‬ ‫העלפען אדער שעדיגן ח"ו‪ ,‬דאס זעלבע‬ ‫קען‬ ‫וואס‬ ‫ע"ז‬ ‫אינעם‬ ‫ספרכח‬ ‫געוויסן‬ ‫א‬ ‫דברי בינה אין די פסוק (כו‪ ,‬יד) 'לא אכלתי באוני ממנו'‪ ,‬זאגט ער‬ ‫אין זיין‬ ‫}א{‬ ‫די נישט‬ ‫פסוק‬ ‫אויףזיך‬ ‫דרש'נען טאר‬ ‫עסווייל מען‬‫השתדלות‪,‬‬ ‫טוהןדי מדרש‬ ‫טוהט‬ ‫דורך‬ ‫אייבערשטען‬ ‫דערפאר‬ ‫מפרשים אז‬‫פארזיכערן אין‬ ‫ערקלערן די‬ ‫זיך‬ ‫אויב‬ ‫זייעט איין‪,‬‬ ‫אריין אין‬ ‫מען מען‬ ‫וואס גייט‬ ‫דאסביים צייט‬ ‫פארקערטע‬ ‫אנזייען‬ ‫אקערט‪ ,‬און‬ ‫געבענטשט‪,‬‬‫וואס מען‬ ‫ביים צייט‬ ‫אמונה איז‬ ‫מיט‬ ‫אקערן‬ ‫לעבט‬ ‫אפהאלטונגאזביים‬ ‫עס‬ ‫קיין דאווענען‬ ‫כח פון‬‫עיקר דא‬ ‫איז נישט‬ ‫לערנען‪ ,‬עס‬ ‫איז די‬ ‫אונזדעם וואס‬ ‫טראץ‬ ‫אויף נסים‪,‬‬ ‫ונכרעה'‪,‬‬ ‫נשתחוה‬ ‫פארלאזן‬ ‫'בואו‬ ‫אידן‬ ‫זיין‪,‬א אז אויב‬ ‫געבענטשע‬ ‫נאר מוז‬ ‫מאמין‬ ‫דאווענען‪,‬‬ ‫פון א‬ ‫לערנען און‬ ‫גאנצע לעבען‬ ‫אויךצודאס‬‫צייט‬ ‫האבעןאיז‬ ‫ווען וועט‬ ‫קללה ח"ו‪,‬‬ ‫דיאזוי‪,‬‬ ‫גדר פון‬ ‫אייבערשטען‪,‬קיין‬ ‫און‬ ‫צום מאכט נישט‬ ‫האט ער‬ ‫מענטש וואס‬ ‫מענטש טראץ‬‫וואס דער‬ ‫דעם‬ ‫העלפען‬ ‫הכנעה‬ ‫איז די‬‫ארויפגיין‪ ,‬צו‬ ‫אייבערשטען‬ ‫זאל‬ ‫ארבעט‬ ‫וועט זייער‬ ‫פארמאגט‪ ,‬ער‬ ‫דאווענען‪ ,‬ער‬ ‫אוןזאך וואס‬ ‫לערנען‬ ‫יעדער‬ ‫ווילןמיט‬ ‫אייבערשטענס‬ ‫צופרידן‬ ‫דעםרואיג און‬ ‫טוהןאיז‬ ‫וועלן ער‬ ‫לעבען‪,‬‬ ‫דאסא‬ ‫דעגרייכט‪ ,‬און‬ ‫נאר ווי‬ ‫טוהן וואס ער‬ ‫געעטפערט צו ווערן‪,‬‬ ‫אייגענע צו‬ ‫זכות‬ ‫זייןא פליכט‬ ‫מענטש‬ ‫אויפן מיט‬ ‫ליגטווערד‬ ‫השתדלות‪,‬נישט‬ ‫אז ער איז‬ ‫ח"ו‬ ‫טאמער‬ ‫ארבעט‬ ‫ארבעטן‪ ,‬נאר‬ ‫דעריבער‬ ‫ניששט מוזן‬ ‫וועט זיין‪,‬‬ ‫טאג וואס‬‫מארגענדיגעוועלן‬ ‫אנדערע און זיי‬ ‫נישטדורך‬ ‫אויפן‬ ‫זיךווערן‬‫געטוהן‬ ‫זארגט‬ ‫געווארעןצופאר א זינד‬ ‫געהאלפען‬ ‫גערעכענט‬ ‫מיט רחמנות‬ ‫איהםבעט זיך‬ ‫עס איז‬ ‫הענט און‬ ‫אסא אז‬ ‫ליידיגע‬ ‫קלאפטביימיט‬ ‫טרעפט‬ ‫ארימאןמען‬ ‫וואס‬ ‫וואס‬ ‫פאר‬ ‫ארבעטען אליין‬ ‫דאווענען און‬ ‫אוועק מוזן‬ ‫צייט אויף‬ ‫לייגטוועלן זיי‬ ‫דעמאלטס‬ ‫טאג‪ ,‬און‬‫פונעם ה'‪,‬‬ ‫טוהן רצון‬ ‫נישט‬ ‫צייטן‬ ‫עראידן וועלן‬ ‫באשטימטע‬ ‫ער‬ ‫ווייל‬ ‫געווען‬ ‫איז‬ ‫דאקטער‪,‬‬ ‫א‬ ‫ביי‬ ‫היילן‬ ‫זיך‬ ‫געגאנגען‬ ‫ווערן‪ ,‬דערפאר שטעלט די מדרש דער פסוק וואס רעדט פון הכנעה און‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫איז‬ ‫רשב"י‬ ‫שטוב‬ ‫ווי אין‬ ‫דאס מאכן אזוי‬ ‫אטמאספער‬ ‫פראבירט צו‬ ‫אוןהאבען‬ ‫קינדער‪ ,‬און‬ ‫אסאך‬ ‫אביי‪ ,‬בית‬ ‫רעדןזאגט‬ ‫מיט בני‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫זייערע און‬ ‫לערנען‪,‬‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬ ‫אויפן‬ ‫נישט‬ ‫און‬ ‫מעשים‬ ‫אייגענע‬ ‫זיינע‬ ‫אויף‬ ‫פארלאזט‬ ‫אונטערטעניגקייט‪ ,‬און דאס איז מצוות ביכורים וואס יעדער איד קען ברענגען‬ ‫נאר‬ ‫זיך‬ ‫האט‬ ‫ע"כ‪.‬‬ ‫איז א רואיגער און א זיכערער‪.‬‬ ‫געגאנגען'‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫עס איז זיי‬ ‫דארט"‪ .‬אנערקענען אז ער דארף צוקומען אויף‬ ‫ער טוהט‬ ‫פסוק‬ ‫צייטן‪,‬אין‬ ‫ווען‬ ‫היינטיגע קלאר‬ ‫אויךעס שטייט‬ ‫ווי‬ ‫אייבערשטען אז ' ְ ּבזֵ ַע‬ ‫פרשטייטת‬ ‫אינגאנצןפוןאויף זיין כח‪,‬‬ ‫זיךדי גזירה‬ ‫פארלאזטדא‬ ‫עס איז דאך‬ ‫וואס‬‫פארשטיין‪,‬‬ ‫דער מענטש‬‫דארף מען‬ ‫און חלילה‬ ‫דאווענען‪.‬אויפן‬ ‫ביים ווארפען‬ ‫ארויף‬ ‫אינגאנצען‬ ‫זיך איז זיין‬ ‫בטחוןדאס‬ ‫רמב"ן‪ ,‬איז די‬ ‫"לויט‬ ‫נישט‬ ‫דארף‬ ‫ַא ּ ֶפ ָ‬ ‫באגער‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬און‬ ‫דער צום‬ ‫יעדער זאך‬ ‫וועלטס‬ ‫מעןדער‬ ‫קעןאזזיין‬ ‫רשב"י‬ ‫האטזאגט‬ ‫ער‪ ,‬ער‬ ‫וויאזוי‬ ‫אומרואיגעאוןלעבן‬ ‫)בראשית ג‪ ,‬יט(‪,‬‬ ‫אליין לֶ ֶחם'‬ ‫וואס א‬ ‫שוין ּתֹאכַ ל‬ ‫יך‬ ‫זיך‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אהן מאכען קיין שום השתדלות‪ ,‬אזוי ווי ער טייטשט איין די גמרא‬ ‫אלעמאל פאריאגט און פארפלאגט‪,‬‬ ‫אנדערע‪.‬‬ ‫ווערן דורך‬ ‫צופרידן‪,‬‬ ‫געטוהן‬ ‫נישט זיין‬ ‫נאךעסאלץ‬ ‫ווייל‬ ‫ארבעטען‪,‬ער‬ ‫גביר‪ ,‬וועט‬ ‫לרפא‪ .‬אז עס איז‬ ‫ביכורים??‬ ‫רשות לרופא‬‫מצוות‬ ‫שניתן‬‫דורך‬ ‫עמלקמכאן‬ ‫אויסכא‪ ,‬יט(‪,‬‬ ‫מעקר ּ ֵפא‬ ‫מען)שמות‬ ‫אזויר ּפֹא יְ ַ‬ ‫)ב"קווי‬ ‫פה‪' ,(.‬וְ ַ‬ ‫שטייט‬ ‫וואסמשפחה‬ ‫רשב"יזיין‬ ‫מעשה פון‬ ‫געברויכן‪ ,‬פון‬ ‫פאראנדערע‬ ‫אנדערע‬ ‫מיט א‬ ‫צייט‬ ‫ערקלערן‪,‬‬ ‫מעןאיבריגע‬ ‫נישט‬ ‫תשובהערקען‬ ‫די‬ ‫קיינמאל האט‬ ‫געגעבן געווארען ערלויבעניש פאר דאקטער צו היילן‪ .‬דאס איז פאר דער מענטש‬ ‫פאר‬ ‫געווען א‬ ‫אוןעס איז‬ ‫מדרש‪" :‬‬ ‫דערציילט דער‬ ‫אוןאין מדרש‬ ‫הטורים‬ ‫ווייל ער‬ ‫לערנען‪,‬‬ ‫דאווענען‬ ‫באשטימטעכח(צייטן פאר‬ ‫שמעוני בראשית‬ ‫קינדער‪),‬ילקוט‬ ‫אדער‬ ‫בעלוואס איז‬ ‫דערדער‬ ‫מענטש‬ ‫פרשה ווי‬ ‫וואכענדיגע‬ ‫בטחון‪ ,‬אבער‬ ‫הויכעדידרגה פון‬ ‫פארשטייןא אין‬ ‫מען נישט אין‬ ‫האלט נאך‬‫וואס דארף‬ ‫נאך‬ ‫געווען‬ ‫נישטצוזוכה‬ ‫מחיית‬ ‫פרשת‬ ‫פון‬ ‫פארבינדונג‬ ‫די‬ ‫איז‬ ‫וואס‬ ‫אז‬ ‫דעם‪,‬‬ ‫אויף‬ ‫שוין‬ ‫זיך‬ ‫שטעלט‬ ‫העלפן א‬ ‫האבעןגרייט‬ ‫איזאוןערזיינישט‬ ‫זיכעריאר‬ ‫צוזאמען צען‬ ‫ארבעט‪ ,‬און‬ ‫געלעבט‬ ‫האבעןצו די‬ ‫איזפאלק וואס‬ ‫אונטערטעניג‬ ‫גאנץ אין מדת הבטחון‪ ,‬ער האט נישט וואס צו זוכן ביי א דאקטער‪ ,‬די זעלבע איז‬ ‫זיי‬ ‫אויך אז‬ ‫אזוישמעון‬‫פאר ר'‬ ‫זייןגעזאגט‬ ‫פוןאון‬ ‫שמעון‪,‬‬ ‫געקומען צו ר'‬ ‫זענען זיי‬ ‫קינדער‪,‬‬ ‫שטייט‬ ‫טוט‬ ‫רייכקייט‪,‬‬ ‫פארמינערן‬ ‫עס וועט‬ ‫מורא אז‬ ‫קייןאויס‬ ‫צו‬ ‫צווייטן‬ ‫וואסנאר זיך‬ ‫ביכורים‬ ‫שפייז‪,‬‬ ‫מצוות‬ ‫אויף זיין‬ ‫תצא צו‬ ‫ארבעטן‬ ‫דארףכינישט‬ ‫פרשת‬ ‫אזאענדע‬ ‫מענטש‬ ‫אז אין‬ ‫שטייט‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫עמלק ביי‬ ‫אויך‬ ‫ענק‬ ‫פארלאזן אינגאנצען אויפן אייבערשטען"‪.‬‬ ‫פרשת כי תבוא‪.‬‬ ‫אנהייב‬ ‫האבעןהאט‬ ‫חתונה מיטל‬ ‫אז דאס‬ ‫ביי די‬ ‫געזאגט‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫טראכטענדיג‪,‬‬ ‫ארבעט‪,‬‬‫שמעון‬ ‫פוןר'זיין‬ ‫האט זיי‬ ‫אפטיילן‪,‬סודות‬ ‫ערווילן זיך‬ ‫באהאלטן די‬ ‫גיטע‬ ‫רואיגאלעבן‬ ‫צוגרייטן‬ ‫אויך קיין‬ ‫האבען‬ ‫אייך‬ ‫נישט‬ ‫זאלן‬ ‫חתונה‪,‬קען‬ ‫מענטש‬ ‫אזא די‬ ‫לכבוד‬ ‫זיין סעודה‬ ‫רייכקייט‪,‬‬ ‫געברענגטגיטע‬ ‫צוגעגרייט א‬ ‫איהם‬ ‫טאר א‬ ‫און‬ ‫ביכורים'‬ ‫הלבבות‪,‬‬ ‫חובות'וידוי‬ ‫לויט דער‬ ‫מצוה פון‬ ‫אפילונאך א‬ ‫טרעפןאז מיר‬ ‫צו וויסן‬ ‫ביכורים‬‫מצוות דארף‬ ‫אבער מען‬ ‫"‬ ‫אלזא אין‬ ‫סעודה לכבוד די גט‪ ,‬זענען זיי געגאנגען די פארפאלק און‬ ‫אזוי ווי עס ווערט געטייטשט אינעם ספר בית יעקב (פון הגה"צ רבי יעקב אהרן‬ ‫השתדלות‬ ‫מער‬ ‫ווי‬ ‫פארמערן‬ ‫און‬ ‫פארלוירן‬ ‫ווערן‬ ‫נישט‬ ‫ליינען די פרשה‪ ,‬אזוי ווי אין פסוק שטייט (דברים כו‪ ,‬ג) 'ְוְ ָָא ַַמ ְְר ָָּת ֵֵאָלָ יו ִִהַּגַ ְְד ִִּתי‬ ‫מענטש‬ ‫צוגעגרייט א סעודה מיט עסען אין טרינקן און געמאכט א יום‬ ‫זייערה)שטארק‬ ‫שוואכט אפ‬ ‫השתדלות‬ ‫יאנאווסקי זצ"ל‪ ,‬אב"ד אלכסנדר) אויפן פסוק און אנהייב פרשה 'והיה כי תבוא‬ ‫'וענית‬ ‫שטייט (שם‬ ‫וגו''‪ ,‬נאך‬ ‫צופילִנִ ְְׁש ַַּבע‬ ‫ווייל ֲֲא ֶֶׁשר‬ ‫פרנסה‪ָ,‬ה ָָא ֶֶרץ‬ ‫אִתי ֶֶאל ָ‬‫אויף ִ‬ ‫ֹלֶקיָך ִּכִ י ָָב‬ ‫ַַהּיֹום ַלַ ה' ֱֱא ֶ‬ ‫לשון שמחה‪ ,‬קומט‬ ‫טוב‪ ,‬און אזוי ווי זיי האבען זיך אנגעטרינקען מיט אסאך וויין‪,‬‬ ‫אל הארץ אשר ה' אלוקיך נותן לך נחלה'‪ .‬והיה איז דאך א‬ ‫אלקיך ארמי אבד אבי וגו''‪ ,‬ערקלערט רש”י אויף דעם‪' ,‬ואמרת‬ ‫‪".‬‬ ‫מענטש‬ ‫דעם‬ ‫פון‬ ‫ובטחון‬ ‫אמונה‬ ‫ואמרת לפני ה' די‬ ‫האט דער מאן זיך אנגערופען צו זיין ווייב‪ ,‬קענסט נעמען‬ ‫זיךדיאיין‪ ,‬אז עס ליגט‬ ‫די תורה און זאגט אונז אן‪ ,‬ווילאנג דער מענטש נארט‬ ‫אלעס וואס עס גלוסט דיר פון מיין שטוב‪ ,‬און עס טראגן צו‬ ‫ביכוריםוואס‬ ‫איז‬ ‫אפיקורסים‬ ‫מצה פון‬ ‫מינים און‬ ‫ליידער ביי‬ ‫דעם‪ ,‬דיאז די‬ ‫מען פון‬ ‫זעהט‬ ‫לערנט‬ ‫ווי מען‬ ‫"‬ ‫טובה'‪.‬‬ ‫אליו שאינך כפוי‬ ‫זיין אנגעצויגן מיט‬ ‫ער‬ ‫וואס דער‬ ‫פרנסה‪,‬נאךוועט‬ ‫זייןמדרש‪,‬‬ ‫עלטערן‪ ,‬דערגרייכן‬ ‫דערציילט די‬ ‫דיינעוויאזוי צו‬ ‫הענט‬ ‫זיינעפון‬ ‫איןשטוב‬ ‫רעדן‬ ‫און‬ ‫וועלט‪,‬‬ ‫די‬ ‫פירט‬ ‫ער‬ ‫אז‬ ‫אייבערשטען‬ ‫געגרינדעט אויף די ענין פון 'הכרת הטוב'‪ ,‬און אויף דעם ווערט געטון די‬ ‫אין‬ ‫נישט‬ ‫גלייבן‬ ‫שטערענעס‪,‬‬ ‫מענטש איז קלאר ביי‬ ‫דער‬ ‫אויב‬ ‫אבער‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫די‬ ‫שאפן‬ ‫מאן איז איינגעשלאפען‪ ,‬האט די ווייב גענומען דער בעט מיט‬ ‫צו‬ ‫וויאזוי‬ ‫זארג‪,‬‬ ‫פיל‬ ‫דער‬ ‫צוליבדידעם אז‬ ‫ביכורים‪ ,‬זון און‬ ‫געפערט דורך די‬ ‫ווערט מצוות‬ ‫ענינים פון‬ ‫אלע אז עס‬ ‫זזיך איין‬‫גאנצע פאראדע און‬ ‫השנה ביז צום אנדער‬ ‫צוםראש‬ ‫אריבערגעטראגןפון‬ ‫עס אויבן אין הימל‬ ‫פארשריבן‬ ‫אלעס ווערט‬ ‫וועט זיי‬ ‫דאס‬ ‫אז‬ ‫ממינעדיג‬ ‫השתדלות‪,‬‬ ‫זייער‬ ‫פארמערן‬ ‫מענטש זאל זיי טוהן‬ ‫שטוב פון‬ ‫אינערווענדיג‪ ,‬און‬ ‫אז מאן‬ ‫זיךדער‬ ‫אנערקענען אז אלעס וואס ער האט איז פון אייבערשטען‪.‬‬ ‫פרנסה‪ ,‬ווייל עסו ועט‬ ‫נאכצויאגן זיין‬ ‫וואס‬ ‫העלפען‪ ,‬אבער מאמינים בני מאמינים מאכען נאר דאס וואס‬ ‫אויפגעוועקט‪,‬‬ ‫האט זיך‬ ‫נישטמאן‬ ‫האט דער‬‫ער וואס‬ ‫השנה‪ ,‬און‬ ‫נאכדעם‬ ‫עלטערן‪,‬‬‫אירראש‬ ‫יאר‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫מעשים די‬ ‫גלייבן זיי‬ ‫טעם פון‬ ‫אויך די‬ ‫אין די‬ ‫און צ"א)‬ ‫(מצוה‬ ‫מענטש‪,‬‬‫החינוך‬ ‫פונעם‬‫איןזיךספר‬ ‫אזוי ווערט ערקלערט‬ ‫פאדערט‬ ‫זיין רואיג און לעבן‬ ‫פרעגט‬‫עלטערן‪ ,‬ער‬ ‫דעמאלטס קען‬ ‫איז‪,‬פון אירע‬‫ערהויז‬ ‫אימעראין‬ ‫געפונט זיך‬‫איהם ווי‬ ‫אנקומעןערצואז ער‬ ‫זעהט‬ ‫זאל‬ ‫דערקעןאיד‬ ‫זיין אז‬ ‫"דעריבער אז‬ ‫מחלוקת‬ ‫שפראך‪:‬עכ"ל‪ .‬דער‬ ‫אייבערשטען"‪.‬‬ ‫אייגנארטיגע‬ ‫זייןקומט פון‬ ‫ווי ער שרייבט מיט‬ ‫אז עס‬ ‫שמחה‪ .‬דיינע עלטערן?‬ ‫האב אאיך מיט‬‫ער איר וואס טו איך דא‪ ,‬וואס מיט‬ ‫מאמענטן‪ ,‬צו‬ ‫פרייליכעאון ר"י‪.‬‬ ‫זיינעפון רשב"י‬ ‫מחלוקת‬ ‫אינעם ביי‬ ‫אייבערשטענסאהןנאמען‬ ‫ארויפברענגען די עס הענגט זיך‬ ‫וסיפוק להאדם‪ ,‬אלא‬ ‫איך קען‬ ‫געזאגט אז‬ ‫שמחה‬ ‫טמיר מביא‬ ‫הטובה‬ ‫והפרנסההאס‬ ‫געעטפערט‪ ,‬די‬ ‫העשירות‬ ‫נמצא זילאאיהם‬ ‫האט‬ ‫געדענקען אז אלעס וואס ער פארמאגט און אלע גוטע ברכות וואס איז דא‬ ‫הכל נגזר מלמעלה‬ ‫טענ'ס‬ ‫פעולתומיין טא‬ ‫וחכמתו‪,‬‬ ‫שכלטראגן צו‬ ‫וויל און‬ ‫ומאמין‬ ‫זאך איך‬‫שיודע‬‫התמימהגיטע‬ ‫נעמען וועלכע‬ ‫האמונה‬ ‫געווארען‪,‬‬ ‫באפוילען‬ ‫ברווח??‬ ‫פרנסה‬‫האבעןאונז‬ ‫דערפארצוזענען‬ ‫עצה אויף‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬ ‫פוןוואס איז די‬ ‫אויפן וועלט איז «‬ ‫כקליפת השום מחיותו‬ ‫נישט קיין‬ ‫האב אף‬‫'ווייל אואיךמוריד‬ ‫גענומעןמעלה‬ ‫האב איך דיר‬ ‫והשתדלותו אינו‬ ‫שטוב‪,‬לר"ה‪,‬‬ ‫מר"ה‬ ‫געצייטיגטע‬ ‫ערשטע‬ ‫די‬ ‫ה'‬ ‫משרתי‬ ‫כהנים‬ ‫די‬ ‫פאר‬ ‫המקדש‬ ‫בית‬ ‫צו ברענגען אין‬ ‫מביא שמחה לאיש במענה פיו שמשייך הכל לרצונו‬ ‫פרנסתו אליין'‪.‬‬ ‫זאך ווי דיר‬‫בעסערעאזי‬ ‫ומחייתו‪,‬‬ ‫עס ווערט געפסקנ'ט אין רמב"ם ז"ל )סוף הל' שמיטה ויובל(‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫די‬ ‫וועט‬ ‫דורכדעם‪,‬‬ ‫ווייל‬ ‫בוים‪,‬‬ ‫אויפן‬ ‫וז"ל‪' :‬פארוואס האבען שבט לוי נישט באקומען קיין טייל אין‬ ‫געוואקסן‬ ‫איז‬ ‫פרוכט וואס‬ ‫געגאנגען צו רשב"י‪ ,‬און‬ ‫זענען די פארפאלק צוריקוחפצו ית'‪.‬‬ ‫שמים‪.‬‬ ‫מלכות‬ ‫זיך‬ ‫אויף‬ ‫זיין‬ ‫מקבל‬ ‫ארץ ישראל צוזאמען מיט אלע שבטים‪ ,‬דערפאר‪ ,‬וואס זיי‬ ‫און‬ ‫דאנקען‬ ‫צו‬ ‫געדענקען‬ ‫אויפן און‬ ‫פסוק די וואך (כח‪,‬‬ ‫אויפגעשטאנען‬ ‫רשב"יבעלזא זי"ע‬ ‫הרה"ק איז‬ ‫מהר"י פון‬ ‫געשיכטע‪,‬‬ ‫טייטשטדיאויך‬ ‫פארציילט‬ ‫אזוי‬ ‫דעריבער‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫צו די‬ ‫דינען‬ ‫אפגעשייד צו‬ ‫געווארען‬ ‫מיט א‬ ‫תאמין בחייך'‪ .‬חייך‬ ‫געווארעןולא‬ ‫געהאלפען‬ ‫לילה ויומם‬ ‫זענעןופחדת‬ ‫תלואיםאוןלךזיי מנגד‬ ‫חייךאויף זיי‬ ‫געדאווענט‬ ‫סו)‪' ,‬והיו‬ ‫ווי‬ ‫האלוקים)‪,‬‬ ‫שער עבודת‬ ‫פתיחה‬ ‫הלבבות (אין‬ ‫זענען חובות‬ ‫מיר טרעפען אין ספר‬ ‫וועלטליכע‬ ‫דיעקרות‬ ‫אפילו‬ ‫העלפען‬ ‫איז צו‬ ‫וואסא כח‬ ‫האבען‬ ‫צדיקים‬ ‫מיינטווייל‬ ‫‪ -‬קינד‪,‬‬ ‫גאנצע‬ ‫דארטדיאז די‬ ‫זאגט מיט‬ ‫באשעפטיגן‬ ‫הטוב‪ ,‬און ער‬ ‫הכרתפון זיך‬ ‫אפגעשייד‬ ‫זענעןענין פון‬ ‫ער איז מאריך אין די‬ ‫מענטש‪ ,‬און דאס איז שוין‬ ‫לעבן פון‬ ‫דאס‬ ‫פרנסה‬ ‫מען די‬ ‫המקדש ווי‬ ‫הכרת‬ ‫ענין פון‬‫די בית‬ ‫אויףאין‬ ‫געבויט טייל‬ ‫באקומען זייערע‬ ‫איז‬ ‫ה'‬ ‫איןהאבען‬ ‫עבודת‬ ‫מענטשאון‬ ‫ארבעט פון דעם זאכען‪,‬‬ ‫מענטש האט נישט‬ ‫דער ודם‬ ‫און בשר‬‫מאדאך א‬ ‫א ק"ו‬ ‫פון ר"ה‪,‬‬ ‫פארדאךדיר‬‫פארשריבןאיז‬ ‫און מדרש‪ ,‬עס‬ ‫ענדיגט די‬ ‫אנגעהאנגען‬ ‫עס שטייט אין פסוק‪ֲ ' ,‬אנִ י ֶחלְ ְק ָך וְ נַ ֲחלָ ְת ָך' )במדבר יח‪ ,‬כ(‪.‬‬ ‫בעסערעדי זארג‪ ,‬ווייל עס‬ ‫קיין העלפען‬ ‫נישטנישט‬ ‫האבאויך‬ ‫זאגט‪ ,‬איך‬ ‫וועט עס‬ ‫זארגן‪,‬וואס ער‬ ‫אויסער דעם‬ ‫דורך דעם‬ ‫וואסזיך צו‬ ‫וואס‬ ‫וואס ער איז‬ ‫הטוב‪ ,‬אין א מענטש קען זיך לערנען פון זיין טאג טעגליכן לעבן‬ ‫האט געקענט‬ ‫פארשטיין‬ ‫לוי און‬ ‫געבוירן צו שבט‬ ‫צוצוקומען‬ ‫וואס איז נאר‬ ‫איינעראלעס‬ ‫וכדומה‬‫חברנאר‬ ‫נישט‬ ‫מחויב צו דאנקען פאר א‬ ‫אוןאלעס וועט דער‬ ‫ישועהדעם‬ ‫די מיט‬ ‫אבער‬‫אויסגעפוילט‬ ‫קומט איהם‪,‬‬ ‫וואסהאט‬‫באשערטדיר‪,‬‬ ‫פונקטליךוועלט ווי‬ ‫איזזאך אויפן‬ ‫גלוסט‬ ‫ריר‬ ‫הארץ און‬ ‫וואס זיין‬ ‫יעדער ריר‬ ‫אידאויף‬ ‫פארןנאר יעדער‬ ‫אייבערשטען‬ ‫געווען‪,‬‬ ‫צו זוכה‬ ‫דאנקען‬ ‫דעם‬ ‫א כל שכן איז ער אין‬ ‫מחויב‬ ‫ווארטען זיין פרנסה וואס‬ ‫גלייבן אין‬ ‫וואס‬ ‫נישט‬‫קינדער‬ ‫ק"ו אידישע‬ ‫ביינאכט און‬ ‫געווארען‪,‬און‬ ‫האבן בייטאג‬ ‫געהאלפען‬ ‫זענען‬ ‫מענטש מורא‬ ‫איהם אין זיין גייסט איז צוגעגרייט זיך אפצושיידן פון אלע‬ ‫געדרינגען פון דעם‪,‬‬‫איזאז זיי‬ ‫שרייבט‪,‬טאג‬ ‫אויס יעדן‬ ‫תורה‬‫שרייען‬ ‫קללהה' און‬ ‫וואס די‬ ‫אויףדיישועת‬ ‫לאנגאיז‬ ‫אזוידאס‬ ‫האט‪,‬‬‫ערשוין‬ ‫דומם‬ ‫וואס אער איז‬ ‫צו אויף‬ ‫אפילו‬ ‫זאגטוועג‬ ‫גמרא‬ ‫גלייכען‬ ‫גייןדער‬ ‫אויפן‬ ‫און ווי‬ ‫טובה'‬ ‫'כפוי‬ ‫זאכן‪,‬‬ ‫און אוודאי נישט זיין קיין‬ ‫וועלטליכע‬ ‫ווייל ער גלייבט אז‬‫פרנסה די‬ ‫וועלט ווי‬ ‫אויפן‬ ‫אויף זיין‬ ‫בעסערע זאך‬ ‫באזארגט‬ ‫קיין איז נישט‬ ‫האבען נישט‬ ‫מענטש וואס‬ ‫אז דער‬ ‫פון‬ ‫געטרינקעןוואס‬ ‫האסטזיך די יאך‬ ‫וואס די‬ ‫אראפ פון‬ ‫און גרוב‬ ‫ווארפט‬ ‫זיין (ב”ק צב‪):‬‬ ‫געווארען‪" ,‬א‬ ‫א שטיין טאר מען נישט‬ ‫באשאפען‬ ‫פרנסה און לעבט מיט‬‫ווערן'‪ ,‬ע"כ‪.‬‬ ‫געהאלפען‬ ‫און זיין‬ ‫זאלן גלייבט‬‫השנה‪,‬‬ ‫ראש זיי‬ ‫געאורטיילטרעכט‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬זיכער איז‬ ‫אלעס ווערט‬ ‫שטיין"‪.‬‬ ‫ווערט געהייליגט‬ ‫דארט קיין‬ ‫מענטש‬ ‫אריין‬ ‫זיי‪ ,‬אזא‬ ‫נישטמיט‬ ‫וואסער‪ ,‬ווארף‬ ‫רעכענען זיך‬ ‫דארטמענטשן‬ ‫ווערטער פון‬ ‫פארענטפערן די‬ ‫רואיגקייט‪.‬‬ ‫מיט די מדרש קען מאעןשמחה און‬ ‫אויף‬ ‫אז‬ ‫נישטזיין טייל‬ ‫באגעניגט‬ ‫זיך איז‬ ‫באשעפער‬ ‫תורה האט‬ ‫אין די‬ ‫הקדשים‪ ,‬און‬ ‫פארוואס די‬ ‫בקודש‬ ‫פארשטענדליך‪,‬‬ ‫מיט דעם איז‬ ‫אייבערשטער האט‬ ‫ארבעטען‬ ‫וואס דער‬ ‫ביכורים‪ ,‬נישט‬ ‫מענטש טאר‬ ‫מצוהא פון‬ ‫רשב"י אז‬ ‫זאגטדא די‬‫ווען איז‬ ‫רשב"י‪,‬דעם‬ ‫צוליב‬ ‫עכ"ל‪.‬‬ ‫‪".‬‬ ‫שטענדיג‬ ‫דער וואס ברענגט ביכורים זאל נאר פארציילן די חסדים פון אייבערשטען‪ ,‬נאר‬ ‫איז‬ ‫דאס‬ ‫דאווענען‪,‬‬ ‫און‬ ‫לערנען‬ ‫נישט‬ ‫ער‬ ‫באפוילען אז דער מענטש זאל קומען איינמאל א יאר אין בית המקדש‪ ,‬מיט זיין‬ ‫וועט‬ ‫אינדערש‬ ‫ווייל‬ ‫דאס זיך‬ ‫איז‬ ‫איד איז‪,‬‬ ‫טובה' אווייל‬ ‫לעבן פאר‬ ‫קייןצו'כפוי‬ ‫נישטוועג‬ ‫בעסטע‬ ‫דאס איז‬ ‫שטימעאזאז ער‬ ‫זיין רמב"ם‬ ‫אויפהייבןדער‬ ‫לערנט אונז‬ ‫ער זאל‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫פון‬ ‫זיין‬ ‫מבטל‬ ‫צו‬ ‫קומען‬ ‫ער‬ ‫וועט‬ ‫ארבעט‬ ‫די‬ ‫דורך‬ ‫אז‬ ‫קארב פרוכט אין זיין הענט‪ ,‬און עס אנידער לייגן פארן אייבערשטען‪ ,‬אלעס צו‬ ‫פארדאכט‬ ‫אלס‬ ‫נאר‬ ‫אנדערש‬ ‫ארבעטען‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫אינגאנצען‬ ‫מען‬ ‫זאל‬ ‫בעסער‬ ‫געזאגט‬ ‫ער‬ ‫האט‬ ‫דערפאר‬ ‫אינגאנצען ציל פון א אידיש לעבן אנערקענען אין גוטסקייט פון אייבערשטען‪.‬‬ ‫און‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬ ‫דעם‬ ‫דינען‬ ‫צו‬ ‫אויף‬ ‫גייסט‬ ‫אין‬ ‫לייב‬ ‫זיין‬ ‫איבערגעבן‬ ‫די גאאנצע‬ ‫ווייזן אז אנערקענט אין דעם אז אלעס איז פון אייבערשטען‪ ,‬און דערפאר געבט‬ ‫אוועקטרייבן אלע שטערונגען פון דער וועלט‪ ,‬ביז זיין אייציגער זאך וואס ער‬ ‫איז אבער ווען א מענטש ארבעט נאר פיזיש אבער זיין קאפ און מוח ווייסט ער‬ ‫סימבאלעזירן‬ ‫ער איהם יעצט צוריק פארן אייבערטשען וואס ער האט באקומען פון איהם‪.‬‬ ‫טוהט אייבערשטער‬ ‫וועטוואס‬ ‫איהם דער‬ ‫עמלק‬ ‫ה'‪,‬מדה פון‬ ‫דעמאלטס‬ ‫רצוןדי‬ ‫איז איז‬ ‫נארדעם‬ ‫ערפילן‬ ‫זיין פון‬ ‫פארקערט‬ ‫אבער‬ ‫פארמאגט זאל‬ ‫קלארעהייט אז נישט ער איז דער וואס ברענגט זיין פרנסה און אלע אנדערע‬ ‫אייגענארטיגקייט‪ ,‬דעריבער איז‬ ‫זיין‬ ‫איז‬ ‫דאס‬ ‫און‬ ‫טובה‪,‬‬ ‫כפיית‬ ‫און‬ ‫שלעכטסקייט‬ ‫צושיקן אלעס וואס ער באדארף אהן קיין שום השתדלות‪.‬‬ ‫ביכורים??נישט קיין בעסערע זאך פון‬ ‫צייטן ברענגען‬ ‫'באשעפער‪ ,‬איך האב‬ ‫היינטיגע‬ ‫שרייט אויס‬ ‫מען‬ ‫און ער‬ ‫קען‬ ‫געברויכן‪,‬‬ ‫ביכורים‬ ‫פארשטענדליך דער פארבינדונג צווישן די פרשיות‪ ,‬אז דורך די מצות‬ ‫ווי עס שטייט אין ספה"ק ישמח משה )בפרשת בשלח(‪ ,‬אויפן פסוק 'בזעת אפך‬ ‫דיר'‪ ,‬אזיין מענטש וועט זיכער געהאלפען ווערן מיט זיינע אלע געברויכן‪ ,‬און ער‬ ‫טראץ דעם וואס ליידער האבען מיר נישט קיין בית המקדש‪ ,‬האבען מיר נאך‬ ‫וואס‬ ‫עמלק אויך‬ ‫אבער פון‬ ‫לחם קען‬ ‫ברויט‪,‬די זכר‬ ‫אויסמעקן‬ ‫טוהט מען‬ ‫גשמיות'דיגע‬ ‫הטוב‪,‬‬ ‫לחם‬ ‫הכרת מען‬ ‫סימבאלעזירט מיינט‬ ‫תאכל לחם'‪ .‬פשוט‬ ‫וואס‬ ‫וועט נישט צוקומען צו מבטל זיין פון די תורה‪ ,‬ווייל דאס איז זיין לעבן‪ ,‬וועט‬ ‫אלץ די מעגליכקייט צו ערפילן די טעם און כוונה פון מצוות ביכורים‪ ,‬ווי מיר‬ ‫פארקערטע‪.‬‬ ‫דאס‬ ‫פונקט‬ ‫איז‬ ‫מיינען 'תורה'‪ ,‬ווי די גמרא דרשנ'ט )חגיגה יד‪ (.‬כל משען לחם אלו בעלי תלמוד‬ ‫אויך רשב"י האלטען אז אזיין איינער קען ארבעטען‪.‬‬ ‫טרעפן דאס לשון אין מדרש (תנחומא בפרשתן א) אויפן פסוק (תהילים צ"ה ו‬ ‫דארף מען‬ ‫הרחמים‬ ‫ברויטימי‬ ‫גשמיות'דיגע‬ ‫טעג‪ ,‬פון‬ ‫איןווידי דאזיגע‬‫אזוי‬ ‫הכרת און‬ ‫הטוב‬ ‫פוןבלחמי‪,‬‬ ‫לחמו‬ ‫פרשה‬‫דערלכו‬ ‫איזט‪ ,‬ה(‬ ‫)משלי‬ ‫שנאמר‬ ‫פאסיג‬ ‫ווי‬ ‫'בואו נשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו'‪ ,‬ווען משה רבינו האט געקוקט‬ ‫פאדערט זיך‬ ‫פארשטיין תורה‬ ‫אויך צו‬ ‫אזוי‬ ‫גרייט‪,‬‬ ‫ווערט‬ ‫מעןעס‬ ‫וועןביזע‬ ‫פלאגן‬ ‫אסאך‬ ‫« אין וואס קריגן זיך דער בעל חובות הלבבות מיטן רמב"ן??‬ ‫אביגדור‬ ‫הגה"צ רבי‬ ‫אזוי פלעגט‬ ‫השנה‪,‬‬ ‫ראש‬ ‫זיך צו‬ ‫גרייט‬ ‫והסליחות‬ ‫און האט געזען אז די בית המקדש גייט שפעטער חרוב ווערן‪ ,‬אין עס וועט זיך‬ ‫אויסטוישן זיין‬ ‫מען‬ ‫ברכתקען‬ ‫שהחיינו וואס‬ ‫מענטש‬ ‫אז א‬ ‫ביי די‬ ‫פסוק אז‬ ‫די דער‬ ‫תלמידים‪,‬‬ ‫זאגט‬ ‫פלאגעניש‪,‬פאר‬ ‫מיה און‬ ‫שטענדיג זאגן‬ ‫אסאךזצ"ל‬ ‫מילר‬ ‫זיך‬ ‫קריגן אז‬ ‫זיי תקנה‬‫אז די‬ ‫מיט ר"י‬ ‫געווען‬ ‫רשב"ימתקן‬ ‫מחלוקת פון‬ ‫האט ער‬ ‫דערביכורים‪,‬‬ ‫ערקלערן‬ ‫ברענגען‬ ‫מען פון‬ ‫קעןמצוה‬ ‫נאך די‬ ‫אויפהערן‬ ‫אין תורה‪,‬‬ ‫ורחמים‬ ‫פלאגעניש‬ ‫חסדים‬ ‫די אלע‬‫אויף‬ ‫ברויט‪,‬‬ ‫אויף‬ ‫האבען‬ ‫מאכן‬ ‫האט צו‬ ‫אינזינען‬ ‫דארףער‬ ‫מען‬ ‫שווייס וואס‬ ‫ראש השנה‬‫פלאגעניש און‬ ‫זאגט יו"ט‬ ‫ישראל‬ ‫איז חשוב‬ ‫אינעם ספר‬ ‫אידן‪ ,‬אבן‬ ‫ערקלערט‬ ‫דאווענען פון‬ ‫ווערטדאס‬ ‫הבטחון‪,‬אוויטאג‪,‬‬ ‫עס ווייל‬ ‫דריי מאל‬‫מדת‬ ‫זאלןאופן פון‬ ‫דאווענען‬ ‫אינעם‬ ‫אידן‬ ‫און דורכדעם וועט איהם אויך גארנישט פעהלן פון גשמיות‪ ,‬ווי דער משנה זאגט‬ ‫מדת‬ ‫אין‬ ‫"‬ ‫‪:‬‬ ‫שרייבט‬ ‫ער‬ ‫ווי‬ ‫‪,‬‬ ‫זצ"ל‬ ‫סלנטר‬ ‫ישראל‬ ‫רבי‬ ‫הצדיק‬ ‫ביים אייבערשטען מער פון אלע מעשים טובים טוהן מער פון אלע קרבנות‪,‬‬ ‫הגאון‬ ‫פון‬ ‫)דרש ג(‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫וואס מען האט גענאסען די גאנצע יאר וואס איז אריבער אויף דעם‬ ‫אין מסכת אבות )פ"ג מ"ו( דער וואס נעמט אויף זיך די יאך פון תורה נעמט מען‬ ‫הבטחון איז דא צוויי ערליי וועגן‪ ,‬דער וועג פונעם חובות הלבבות‪ ,‬און דער וועג‬ ‫און שהחיינו וקיימנו והגיענו לזמן הזה אז מען האט דערלעבט נאך א יאר ב"ה‪,‬‬ ‫ווי עס שטייט אין תהילים (שם קמ"א ב) 'תכון תפלתי קטורת לפניך משאת כפי‬ ‫אראפ פון איהם די עול מלכות ודרך ארץ‪.‬‬ ‫פונעם רמב"ן‪ .‬לויט די חובות הלבבות )אין שער הבטחון פרק ד'(‪ ,‬דארף דער מענטש‬ ‫און דורך דעם וועט דער מענטש זוכה זיין צו כתיבה וחתימה טובה אמן‪.‬‬ ‫מנחת ערב'‪.‬‬ ‫}ב{‬