ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

ן אי
יד א
ש י ערב שב”ק פרשת
כי תבא hi iii iii ii iii iii iiii iig
ט”ו אלול שנת תשפ”ו
בס"ד
בס"ד
דער מענטש קען זיך אויסוועלן זיין סארט לעבן ,לעבן א פרייליך רואיג לעבן אויך ווען עס איז
איהם שווער ,אדער לעבן א רייכן לעבן אבער פיל מיט זארג און פלאג!!
הארבקייט איז ווען דער מענטש מיינט אז מיט זיין רייכקייט וועט איהם העלפען
אזוי וראשית אוני), וועט 'כח'
ארעמקייט אויך
'אוני' טייטשט אז פרוכט אויףכפירה??
אלסקליינע
פרנסהאיין אידאויף
ברענגט השתדלות
טומעלדיווען דער
גערעכענט
ווערטדער « ווען
וואס איז
פארהוילן כוחיער זיך
טוהטאבינו, ביי יעקב
דעריבער שלעכטטרעפט
מאכען, איהם(ווי מען אין זיין
אייגענע
מייןעס דאך געגעסען פון
דען ,איז נישטלעבען אין וידויו ,איך האב
פארזיכערן זיין ערזיין
טוהט זיך וויילביי
צדקה,זאגן
דער איד
מצוותדארף
פון שטייט אין די וואכענדיגע פרשה )טו ,י( 'כי בגלל הדבר הזה יברכך ה' אלוקיך
ביכורים??
דעםאון
פארדינט
זיךערן אין זיךהאב
פארזיכ טוהטאיך
אוןוואס
אלעסנאר ח"ו
אריינגעלייגט ,זרה
וואס דינט עבודה איינערהאב
וואס איך כוחות
געגליכן צו בכל מעשיך ובכל משלח ידך' .אז די וועסט טיילן צדקה ,וועט דיר דערפאר די
האדמה
טייטשט הרה"קמראשית כל פרי די טוהסט. 'ולקחת
ב) וואס מעשיםפרשה (כו,
וואכענדיגע דיינע
דערבענטשן אלע שטייט אין
אייבערשטער
געהאט וואס צו עסען ,איז נאר מיטן כח פון אייבערשטען. העלפט איהם. אז דאס
דורך דעם
ווי
תביא זי"ע ,אריין דעם פסוק ,ווען וועט דיר דער אייבערשטער בענטשען
איז, עקלערונגען פון איינס לך'. נותן אלוקיך ה' אשר מארצך מקאברין אשר
ארבעטן און
לקללה'?? צוצוגיין צו בעטןוויאזוי
'לברכה ולא בליק און
תורה'דיגעאונז
באגער ווען איז די דערגיין וואס
אונזער צו
וואס איז ביים עבודה עיקר "דער :צח) (שער עקידה ספר אינעם געברענגט ווערט עס
דיינע אלע מעשים ,וואס דאס מיינט ,דיין האנדלען אויף פרנסה און אלע אנדערע
ברענגען פרנסה ,טרעפען מיר עס אין די פייערדיגע ווערטער פון רבינו בחיי האט אייבערשטער דער אז אנערקענען זאל מען אז איז, ביכורים די ברענגען
נאך מיר און מענטשליכע געברויכן אויף דער וועלט ,דאס איז נאר ווען די וועסט שטענדיג
ליכטיג טרעפןמאכט מענטשערקלערט,
פארשטאנד און דערהאבען אויסמירוואסלערנטפונקט וואס דאס דער יסוד פון
)בפתיחה לפרשת שלח(
גרויסע אונז די
(כז ,יב) 'אלה יעמדו פסוק אין שטייט ברכות די ביי פרשה, אונזער אויגן פון
ערטער מעשים ,עס האבעןאלעכח דיינע זייןמיטאויף מיט און בלויז
גארנישט דאס לאנד,
ברענגסט ירשענעןאז די
געמאכטאון גלייבן, געדענקען אונז
פון א איד ווי אזוי אומצוגיין ריכטיג מיט די קלארע וועג. די
לברך את העם' ,און רש"י ערקלערט דארט אז ווען די לוים האבען געדרייט דער דערמאל קען
אייבערשטער איז פיל שפייזערווייל
ריכטיגערזאכען,
אנדערע גוטע אבער דער פירות און
צו טוהן, גיטעפליכטפוןאאלע פלייץנאר
איז
שלמה המלך זאגט אין משלי )כא ,לא( 'סוס מוכן ליום מלחמה ולה' התשועה'. דורכדעם
אלע אלייןטוהן ,און
פארדינט די זיך מוזן
אוןזאל מענטשגעמאכט האטדער געאורטיילט אז
ביי זיך ,אז ער טראכטןהאטמענטש און עראליין,
אזוי זייער פנים קעגן הר גריזים האבען די כהנים אנגעהויבן מיט די ברכה ,און
דער מענטש דארף האבען גרייט א פערד צו קענען באקעמפפען די מלחמה ,מיט
צוויילא
אשר אויב דער
'דיין' די באשערט,
ברענגסט פון איהםאיזווען
תורה,וויפל עס
זאגט די צושיקןדעריבער פארמאגט ,איהם
אייבערשטער דערער וועטוואסזאכן
האיש די
ברוך צוזאם ברכות איז,
אזווי גייען דאך פון די
פארשטיין ווי איינער
דארף אייבערשטען.און
קעגן הר עיבל, פונעםקללההילף ביים
די אייבערשטערצו א
איז דער ער זוכה זיין דעמטאלטס– וועט
אלוקיך נותן לך ארבעט, וויסןצו זיין
'אשר ה' אבערצוגיין
וועט אזוי
זאלסטו מענטש
לאנד,
האבען דעם אויף און ט"ו) (פסוק בסתר' ושם חרש
זאכן ,אויב האט דער מענטש די הילף פון אייבערשטען ,וואס פעהלט איהם אויסידי מעשה ומסכה פסל יעשה
רבינואמן.
געענטפערט די פערד צו באקעמפפען ,אלע הארעוואניע.וואס האט עס דיר געשאנקען'. דער ברכה אין זיין
בחיי ,שלמה המלך לערנט אונז ערקלערט דער
וואס ארומיגע, די פאר זצ"ל פיינשטיין משה רבי הגאון אמאל געפרעגט האט ביי טרעפט
אמנם מה( מען ד"ה
וואס )פכ"אטומעלישרים
המסילת דער בעל
גרויסע איז די וואס וואס דאס איזצובאוואוסט
פארשטיין דארףמען עס
עס פאדערט זיך פונעם מענטש צו מאכן אלעס וואס וועג ,אז לעבענס אויס א דא
אייבערשטערוואלט
האט אז די מענטש דער ווארוואסמצוותאיז
מה(' .עס ד"ה אמנם
אנדערע אסאך פון)פכ"א ספרביכוריםזייןמער
שרייבט אין מצוות
דאך האט ער אמן, נאך ענטפערט מען און ברכה, דאזיגע
אין זיינע הענט צו טוהן בדרך הטבע ,און דאס איבריגע זאל ער זיך פארלאזען די פון דערהער איז די
זאל ער
פארן דארףאון דאך
שענקען גארנישט,
טוהןישראל נישטדער אוןוואס נאךהענט
מתנות פארלייגטע
עס איז דא באפוילען,מיט
געקענט זיצן אונז
ע"ז, די דינען
מלחמה, באזיגן צו
איינגעהאלטן פון
צוברענגען צו איהםנאר
האט זיךמצוה,ערערוועט הילף ,אזאייבערשטען שום
אויפן געטוהן קיים נישט
אייבערשטער
המקדש אין ביתאנהייבדער
ווען נישט באשערט פון הימל,
ארויפצוברענגען איהםנישט איז זיך אלעס וואס
פאדערט באקומעןדארטכהן ,און
אויס א
פעהלט שוין
קומט איהם אז עס שטיין ,וועלט,
דערפאר באשאפען זיין
האלץ אדער אייבערשטער
נישט אין קיין האט דער גלייבטעראזוי ווייל
אז
הראשון ,אז
כהן פאר דעם אדם געבןגעשאלטען
האטדירעקט קען עס וואס ערוועלט מען
כהן ,נאר פון דיפארןאנהייב
שענקעןזיין און זאל גוזר
דערנאך און
ברכה? נאר אויף דעם טוהט דער טבע ,און אויסצופילן די געוואוינהייט פון די
עקסטערע דער מוז דעריבער און ברויט, שטיקל זיין האבען
ער געפונט זיך נאר ,איז וואס איז אנדערש די מצוה פון ביכורים וואס מען ער וועט פלאג און שווייס ווימיט
פארהאנעןמענטש
מענטשן איז וואס דער דורכדעם
דערהער ,עסטיפענס ,און
דורך א דאהילף
ליגט א ברענגעןאזזיין
אייבערשטעררבי משה
ערקלערט
דערגרייכן קענען זאל ער ווי גרונד, דעם
וואס פלאגען זיך שווער אויף זייער פרנסה ,דערפאר לייגן זיי צו ער גרייט פליכט וועלטזיין
טוהטדיערפילן אויף פרנסה.נאר מען דארף עס ברענגען, ברענגען נישט
פוןצודי מצוה, פלאגן
פאראדע גרויסעאון זיך
אזאארבעטן מענטש
מאכט
דער מלך,
ווידוי פארמיטפרשה געבן דארףדי
מעןליינט וואסמעןשטייער און
כהן'ס האנט, נאר אזוי אויףאיזמיטןאז עס אויס,
אויך קומטעס מען הייבט
האף.טעג אין זייער ארבעט ,און זענען פאריאגט און פארפלאגט און זיין
צייט און אסאךארייןווילן
זיין
ארויסצודרייען פון דעם ,אזוי ווי עס שטייט אין
מיט פערד א צוגרייטען מענטש דער דארף מלחמה,
בייטאג און ביינאכט ,ביז זיי האבען נישט קיין איין איבריגע מינוט פריי ,און א ביי ביישפיל צום ווי און עס איז נישט מעגליך זיך מעשר וכו'.
ספרי )דברים קכ"ג( יכול אפילו יושב ובטל ,תלמוד לומר )יד ,כט( 'בכל מעשה ידיך
מערפון זיין
הענט איז
אין חבראז דיאריינפאלן
וועןערזיי זעהן צוגעלייגט,וועט
מאל אויב נישט באזיגען ,און
זיי אסאך קענען
זענעןוואפען צו
דערצו איבערהויפט וואס מיר טרעפן אין די משנה ווי חז"ל רעכענען אויס אין
אשר תעשה' ,אבער נישט אז זיין ארבעט העלפט איהם צו ברענגען זיין שטיקל
און מעדיצינען געבן איהם מען דארף מענטש
מצליח פון איהם ,און ער מאכט מער געלט פון איהם ,אדער זענען אויפגערעגט קראנקער א ביי אדער פיינט, מסכת ביכורים (פ"ג ,ג') דער גאנצע סדר וואס מען האט אפגעראכטען ,אז די
ברויט ,דערפאר איז גענוג אביסל ארבעט וואס אין דעם זאל אריינגיין די ברכה,
אא"ו.וואס
עסנווארג יהם א פון אפהאלטען און גוף, זיין שטארקען
אוןיפן חבר מיינענדיג אז איינער כאפט איהם צו זיין פרנסה זאל וואס געווירצען איינוואוינערס פון ירושלים זענען ארויסגעגאנגען קעגן די אידן וואס ברענגען
און פון דארט און ווייטער זאל זיך דער מענטש פארזיכערן אין אייבערשטענס
פונעםהאטמענטש דער ער ארבעט ,וואס
דעם אלעם אבער נאך ב"הגעזונט, ער זיין
איזפאר שאטען קען האבען זיך אויסגעשטעלט ירושלים קיין פון
געשעפטסלייט
חבר באהאלט עפעס א מצליח אין און אויב עכ"ל. שום זאך'. אלעערגערן אויף אוןנישט ביכורים ,זיך
דיהילף ,און
געטוהן וואס עס ליגט אין זיין באגרייף ,דארף זיך דער מענטש פארזיכערן און פאר זיין און באגריסט מיט פרידן ,טראץ דעם וואס ארבעטארערס זענען פטור
די סודות פון די ארבעט ,כדי מען זאל נישט געוואויר ווערן די סודות פון זיין גאר שארף זענען די ווערטער פון רבינו אברהם בן הרמב"ם אין זיין ספר
גלייבן אז נאר מיט די הילף פון אייבערשטען וועט ער טאקע באזיגען און געזונט געווענליך פון זיך אויפשטעלן אינטיטן זייער ארבעט פאר ת"ח ,איז געווען אן
הצלחה און אוועקנעמען פון איהם. המספיק לעובדי השם )פ"ח הבטחון( ווי ער ווארנט אהן אויף דעם' ,דער מענטש
ווערן ,ווייל ער האט נאר צוגעגרייט דער גרונד וואס אויף דעם וועט קומען די אויסנאם אז זיי מוזן זיך אוועקשטעלן פאר די אידן וואס ברענגען ביכורים ,אלס
געטוהןאון
ומסכה, פסל ע"ז
דער מענטש האט וואסעובדי פאר טראץגערעכענט
ווערןאלעמאל מענטשן נישט
מען זעהט אז סארט אזעלכע
ה' ,ווי ישועת וואס טוהט זיך פארזיכערן אין זיין ארבעט ,אז דאס וועט איהם ברענגען פרנסה,
נאר ליגט הצלחה און פרנסה זיין אז קלאר, ווייסט און גלייבט וואס מענטש די די 'חביבה מצוה בשעתה' ,און לאמיר נישט פארגעסן אז די מאס און די צאל פון
גייט עס אריין אין אינעם פאזיציע פון לייקענען אין אייבערשטען ח"ו ,צוליב דעם
די בעסטע באשיצונגען געווינט ער די קריג ,און נישט אלעמאל ווערט ער געזונט זיין געקענט
אזא איינער האט קיין פאראיבל אויף קיינעם און ער הענט, אייבערשטענס
טראץ די אלע באהאנדלונגען. אין רייך אין וואסהאמאכט פאראדע
איז דער גאנצע געמאכט די
אייבערשטער מעןדער מיטןהאט
מויל אז נאר איר
זאגטפאר ביכוריםערוואס
וואס
האט נישט מורא צו העלפען א צווייטן ער זאל אויך קענען פארדינען ,און ער פארשטיין דאך מען ברויך תורה, די לויט טרויבע'לע
וואס מאכט לעבן און טויט ,וואס מאכט קראנק אין געזונט ,אבער אין זיין קליינע איין ווי מער נישט
ארעם,
ווייל נאר די אייבערשטענס כח ברענגט די ישועה ,ווי דוד המלך זאגט )תהילים דעם. אין ליגט הויכפונקט וועלכע
פרנסה, טוט נישט באהאלטן קיין סודות אויס מורא מען זאל נישט צונעמען זיין הארץ טראכט ער אז לויט זיינע מעשים וועט ער האבען פרנסה ,און לויט די
קמז ,ג -יז( ,הרופא לשבורי לב ומחבש לעצבותם וגו' לא בגבורת הסוס יחפץ לא זי"ע ראפשיצער רב הייליגער איז
ער שפייזט יעדער באשעפעניש, נאר העולמים אז אינעם חי גלייבט ווערט ער טראכט אזוי דער וואס איינער און פוןשטייט געזונט, האבעןוואס וועטטייטש באוויסט די
מעדיצינען
ע"כ. לתשועה" שקר הסוס ירצה וגו' בשוקיערהאיש ווייל
און ער איז נאר באפוילען געווארען צו ארבעטן וועגען די קללה פון 'בזעת גערעכענט ווי ער לייקענט אין אייבערשטען ,און איף דעם זאגט דוד המלך
ביכורים ( משנה די פון לשון די אריין טייטשט ער פרשה) וואכענדיגע די קודש, (זרע
דאס איז די שטארקע נסיון וואס שטייט פאר דער מענטש ,דער פליכט זיך מיינונגען,
פעלד פאלשע זיין
טרעפט אין אפ מיט מענטשזיךוואס
וואס היטן די מענטשן
ביכורים ,א פיינטאפ
האב מעןשיידט וויאזויאיך פ"ג א'):
תהילים לא ,ז( )
אפיך תאכל לחם'.
צו באשעפטיגן און ארבעטן פאר זיין פרנסה ,און אין די זעלבע צייט זאל ער וויסן טרויבען אדער א מילגרוים ,בינדט אייבערשטען'.
נאר אאיןשטרענגל אדער פארזיכער זיך
געצייטיגטע פייג א ווייל איך
די כהנים זצ"ל,שפייז ,נאר דורך די ישועת ה'
וואס ברכה די איז דאס פיינשטיין
איהם די ברענגען משהפלאג הגאוןאוןרבי ערקלערט
זיין מיה אז נישט
האבען געגעבן ,ווייל דער מענטש וואס לעבט מיט אזא אמונה ובטחון ,ער זרע
דער טוט
טייטשט וואס
זאגט ,יעדער ביכורים.
הריבןזוקרחה יהושע זאגט עררבי אוןי( אז 'גמי'ב"ב
גמרא ) דער א
אין איראויף שטייטער ארויף
נישט קיין מענטש וואס איז לויט דינט
ווייל ער זאגן
און ערקומטמשנה זרה,
די עבודה מ'עשיוויה',ער אז
דינט איז אזוי ג'דולים
פון צדקה, תיבותגעבןאויגן פוןראשי זיינעפארהוילןאיז
קודש ,גמי - זיך
רשב"י?? אייבערשטען,אויך
טוהן השתדלות מען פון
געבענטשט
איזווען מעג « ערלך פן
האט השמר אונזער פרשה )טו,
הארעוואניע ט(וואס שטייט אין
ארבעט און וואסזיין די פסוק
זעהט ווי ארויס פון
וואס דערעסמענטש לערנטפאר
געגליכן צו א פסל ומסכה ,אבער אנדערש איז דער מענטש וואס לעבט מיט א
לויט וואס מיר פארשטיין אז עס פאדערט זיך צוערשט די ארבעט פונעם אא"וו,
רבי אלחנן געהאפט
ער הגה"ק ערקלערט
ע"ז'.גוט ווי עסמיינט '
וואקסט בליעל בליעל ,און
רעזולטאטן, עם לבבך
ברענגט יהיה דבר
אריינגעלייגט,
פארדאכט אז ער דארף אכטונג געבן אויף זיין פרנסה ,ער איז ח"ו א עובד פסל
מענטש ,דארף מען לכאורה פארשטיין די גמרא )ברכות לה (:וואס זאגט :שטייט אין נאר וואס
דעם קלוגשאפט,גמרא
ווערטער פון די מייןדיכח און אות נ"א(
איזב"בנישט קובץ 'עס
שיעורים זי"ע הי"ד )
אויסשרייען גלייך וואסערמאן
דארף ער
ָ ומסכה וואס איז א קללה פאר איהם.
די תורה 'וְ ָא ַס ְפ ָּת ְדגָ נֶ ך' )דברים יא ,יד( קומט עס אונז לערנען אז א מענטש דארף זיך פונקט אינעם גלייכט עסאייבערשטענס' ,דערפאר רופט עס די משנה אן 'גמי'.
הויפט די אז ווייסן מיר ווייל זרה, עבודה צו צו,
מענטש??קען דען ישמעאל,דער
רשב"י זאגט, צופרידענהייט פאר רייכקייט
וועלט אזוי זאגט ר' פון דערטאקע ברענגט מנהג
פירן לויט די פארהאן
זצ"ל איזרביביאלאאז עס דער האלט,
שרייבטמענטש וואס דער
באגריף, דאס דעם איז,אויף פרשה אונזערזרה
פון עבודה הארבקייט פון
נאך א רמז
ווי געברויכן וועלטליכע מיט פארנעמען זיך דארפן זאל מענטש
מיר רעדן יעצט ,קען מען זאגן אז אויסער דעם וואס דער מענטש וואס אזווידער זיין
לויט העלפען אדער שעדיגן ח"ו ,דאס זעלבע קען וואס ע"ז אינעם ספרכח געוויסן א
דברי בינה אין די פסוק (כו ,יד) 'לא אכלתי באוני ממנו' ,זאגט ער אין זיין
}א{
די נישט
פסוק אויףזיך
דרש'נען טאר
עסווייל מעןהשתדלות,
טוהןדי מדרש טוהט דורך אייבערשטען
דערפאר מפרשים אזפארזיכערן אין
ערקלערן די זיך אויב זייעט איין,
אריין אין מען מען
וואס גייט דאסביים צייט
פארקערטע אנזייען
אקערט ,און
געבענטשט,וואס מען ביים צייט
אמונה איז מיט אקערן
לעבט
אפהאלטונגאזביים
עס קיין דאווענען
כח פוןעיקר דא
איז נישט לערנען ,עס
איז די אונזדעם וואס טראץ אויף נסים,
ונכרעה', נשתחוה פארלאזן
'בואו אידן זיין,א אז אויב
געבענטשע נאר מוז
מאמין דאווענען,
פון א לערנען און
גאנצע לעבען אויךצודאסצייט האבעןאיז ווען וועט
קללה ח"ו, דיאזוי,
גדר פון
אייבערשטען,קיין
און צום מאכט נישט האט ער
מענטש וואס
מענטש טראץוואס דער דעם העלפען
הכנעה איז דיארויפגיין ,צו
אייבערשטען זאל ארבעט וועט זייער
פארמאגט ,ער דאווענען ,ער
אוןזאך וואס לערנען
יעדער ווילןמיט אייבערשטענס
צופרידן דעםרואיג און טוהןאיז
וועלן ער
לעבען,
דאסא דעגרייכט ,און
נאר ווי טוהן וואס ער
געעטפערט צו ווערן, אייגענע צו
זכות זייןא פליכט מענטש
אויפן מיט
ליגטווערד
השתדלות,נישט
אז ער איז ח"ו טאמער
ארבעט ארבעטן ,נאר
דעריבער ניששט מוזן
וועט זיין, טאג וואסמארגענדיגעוועלן
אנדערע און זיי נישטדורך
אויפן זיךווערןגעטוהן
זארגט
געווארעןצופאר א זינד
געהאלפען גערעכענט
מיט רחמנות איהםבעט זיך עס איז
הענט און אסא אז
ליידיגע קלאפטביימיט
טרעפט ארימאןמען
וואס וואס פאר ארבעטען אליין
דאווענען און אוועק מוזן
צייט אויף לייגטוועלן זיי
דעמאלטס
טאג ,אוןפונעם ה',
טוהן רצון נישט
צייטן עראידן וועלן
באשטימטע
ער ווייל געווען איז דאקטער, א ביי היילן זיך געגאנגען
ווערן ,דערפאר שטעלט די מדרש דער פסוק וואס רעדט פון הכנעה און איז ער וואס דעם אויף איז רשב"י
שטוב ווי אין דאס מאכן אזוי
אטמאספער פראבירט צו אוןהאבען
קינדער ,און אסאך
אביי ,בית רעדןזאגט
מיט בני פרנסה,
זייערע און
לערנען,
אייבערשטען, אויפן נישט און מעשים אייגענע זיינע אויף פארלאזט
אונטערטעניגקייט ,און דאס איז מצוות ביכורים וואס יעדער איד קען ברענגען נאר זיך האט ע"כ.
איז א רואיגער און א זיכערער. געגאנגען', נישט עס איז זיי
דארט" .אנערקענען אז ער דארף צוקומען אויף ער טוהט פסוק צייטן,אין
ווען היינטיגע קלאר
אויךעס שטייט ווי אייבערשטען אז ' ְ ּבזֵ ַע
פרשטייטת אינגאנצןפוןאויף זיין כח,
זיךדי גזירה
פארלאזטדא
עס איז דאך וואספארשטיין,
דער מענטשדארף מען און חלילה
דאווענען.אויפן
ביים ווארפען
ארויף אינגאנצען
זיך איז זיין
בטחוןדאס רמב"ן ,איז די "לויט נישט דארף ַא ּ ֶפ ָ
באגער אייבערשטען ,און דער צום
יעדער זאך וועלטס מעןדער
קעןאזזיין
רשב"י האטזאגט
ער ,ער וויאזוי
אומרואיגעאוןלעבן
)בראשית ג ,יט(, אליין לֶ ֶחם'
וואס א שוין ּתֹאכַ ל
יך זיך
אייבערשטען ,אהן מאכען קיין שום השתדלות ,אזוי ווי ער טייטשט איין די גמרא אלעמאל פאריאגט און פארפלאגט, אנדערע. ווערן דורך
צופרידן, געטוהן
נישט זיין נאךעסאלץ
ווייל ארבעטען,ער
גביר ,וועט
לרפא .אז עס איז ביכורים??
רשות לרופאמצוות
שניתןדורך
עמלקמכאן
אויסכא ,יט(, מעקר ּ ֵפא
מען)שמות אזויר ּפֹא יְ ַ )ב"קווי
פה' ,(.וְ ַ שטייט
וואסמשפחה רשב"יזיין מעשה פון
געברויכן ,פון פאראנדערע
אנדערע מיט א
צייט ערקלערן,
מעןאיבריגע נישט תשובהערקען די
קיינמאל האט
געגעבן געווארען ערלויבעניש פאר דאקטער צו היילן .דאס איז פאר דער מענטש פאר געווען א אוןעס איז
מדרש" : דערציילט דער אוןאין מדרש
הטורים ווייל ער לערנען, דאווענען באשטימטעכח(צייטן פאר
שמעוני בראשית קינדער),ילקוט
אדער
בעלוואס איז דערדער
מענטש פרשה ווי וואכענדיגע
בטחון ,אבער הויכעדידרגה פון
פארשטייןא אין
מען נישט אין האלט נאךוואס דארף נאך
געווען נישטצוזוכה
מחיית פרשת פון פארבינדונג די איז וואס אז דעם, אויף שוין זיך שטעלט העלפן א האבעןגרייט
איזאוןערזיינישט זיכעריאר
צוזאמען צען
ארבעט ,און געלעבט האבעןצו די איזפאלק וואס
אונטערטעניג
גאנץ אין מדת הבטחון ,ער האט נישט וואס צו זוכן ביי א דאקטער ,די זעלבע איז זיי אויך אז
אזוישמעוןפאר ר' זייןגעזאגט פוןאון
שמעון, געקומען צו ר' זענען זיי קינדער,
שטייט טוט רייכקייט, פארמינערן עס וועט מורא אז קייןאויס צו
צווייטן
וואסנאר זיך ביכורים
שפייז, מצוות
אויף זיין תצא צו
ארבעטן דארףכינישט
פרשת אזאענדע
מענטש אז אין
שטייט פרנסה, וואס עמלק ביי
אויך ענק
פארלאזן אינגאנצען אויפן אייבערשטען".
פרשת כי תבוא. אנהייב האבעןהאט
חתונה מיטל
אז דאס ביי די געזאגט ,אזוי ווי
טראכטענדיג, ארבעט,שמעון פוןר'זיין
האט זיי
אפטיילן,סודות ערווילן זיך
באהאלטן די
גיטע
רואיגאלעבן
צוגרייטן
אויך קיין
האבען אייך
נישט זאלן
חתונה,קען
מענטש אזא די
לכבוד זיין סעודה
רייכקייט, געברענגטגיטע
צוגעגרייט א איהם
טאר א
און ביכורים' הלבבות, חובות'וידוי לויט דער
מצוה פון אפילונאך א טרעפןאז מיר צו וויסן ביכוריםמצוות דארף אבער מען "
אלזא אין סעודה לכבוד די גט ,זענען זיי געגאנגען די פארפאלק און
אזוי ווי עס ווערט געטייטשט אינעם ספר בית יעקב (פון הגה"צ רבי יעקב אהרן
השתדלות מער ווי פארמערן און פארלוירן ווערן נישט
ליינען די פרשה ,אזוי ווי אין פסוק שטייט (דברים כו ,ג) 'ְוְ ָָא ַַמ ְְר ָָּת ֵֵאָלָ יו ִִהַּגַ ְְד ִִּתי מענטש צוגעגרייט א סעודה מיט עסען אין טרינקן און געמאכט א יום
זייערה)שטארק שוואכט אפ השתדלות
יאנאווסקי זצ"ל ,אב"ד אלכסנדר) אויפן פסוק און אנהייב פרשה 'והיה כי תבוא
'וענית שטייט (שם וגו'' ,נאך צופילִנִ ְְׁש ַַּבע
ווייל ֲֲא ֶֶׁשר
פרנסהָ,ה ָָא ֶֶרץ
אִתי ֶֶאל ָאויף ִ
ֹלֶקיָך ִּכִ י ָָב
ַַהּיֹום ַלַ ה' ֱֱא ֶ לשון שמחה ,קומט
טוב ,און אזוי ווי זיי האבען זיך אנגעטרינקען מיט אסאך וויין,
אל הארץ אשר ה' אלוקיך נותן לך נחלה' .והיה איז דאך א
אלקיך ארמי אבד אבי וגו'' ,ערקלערט רש”י אויף דעם' ,ואמרת ". מענטש דעם פון ובטחון אמונה ואמרת לפני ה' די האט דער מאן זיך אנגערופען צו זיין ווייב ,קענסט נעמען
זיךדיאיין ,אז עס ליגט די תורה און זאגט אונז אן ,ווילאנג דער מענטש נארט
אלעס וואס עס גלוסט דיר פון מיין שטוב ,און עס טראגן צו
ביכוריםוואס
איז אפיקורסים מצה פון מינים און ליידער ביי
דעם ,דיאז די מען פון זעהט לערנט ווי מען "
טובה'. אליו שאינך כפוי זיין אנגעצויגן מיט ער
וואס דער פרנסה,נאךוועט
זייןמדרש, עלטערן ,דערגרייכן
דערציילט די דיינעוויאזוי צו
הענט זיינעפון
איןשטוב
רעדן און וועלט, די פירט ער אז אייבערשטען
געגרינדעט אויף די ענין פון 'הכרת הטוב' ,און אויף דעם ווערט געטון די אין נישט גלייבן
שטערענעס,
מענטש איז קלאר ביי דער אויב אבער פרנסה, די שאפן
מאן איז איינגעשלאפען ,האט די ווייב גענומען דער בעט מיט צו וויאזוי זארג, פיל
דער צוליבדידעם אז ביכורים ,זון און
געפערט דורך די
ווערט מצוות ענינים פון אלע אז עס זזיך אייןגאנצע פאראדע און השנה ביז צום אנדער צוםראש אריבערגעטראגןפון
עס אויבן אין הימל פארשריבן אלעס ווערט
וועט זיי דאס אז ממינעדיג השתדלות, זייער פארמערן מענטש זאל זיי טוהן שטוב פון אינערווענדיג ,און אז מאן זיךדער
אנערקענען אז אלעס וואס ער האט איז פון אייבערשטען. פרנסה ,ווייל עסו ועט נאכצויאגן זיין וואס
העלפען ,אבער מאמינים בני מאמינים מאכען נאר דאס וואס אויפגעוועקט, האט זיך נישטמאן האט דערער וואס השנה ,און
נאכדעם עלטערן,אירראש יאר
מצוה, מעשים די
גלייבן זיי טעם פון אויך די
אין די און צ"א)
(מצוה
מענטש,החינוך
פונעםאיןזיךספר אזוי ווערט ערקלערט
פאדערט זיין רואיג און לעבן פרעגטעלטערן ,ער
דעמאלטס קען איז,פון אירעערהויז אימעראין
געפונט זיךאיהם ווי
אנקומעןערצואז ער
זעהט
זאל דערקעןאיד
זיין אז "דעריבער אז
מחלוקת שפראך:עכ"ל .דער
אייבערשטען". אייגנארטיגע
זייןקומט פון ווי ער שרייבט מיט
אז עס שמחה .דיינע עלטערן? האב אאיך מיטער איר וואס טו איך דא ,וואס מיט
מאמענטן ,צו פרייליכעאון ר"י.
זיינעפון רשב"י
מחלוקת אינעם ביי
אייבערשטענסאהןנאמען
ארויפברענגען די עס הענגט זיך וסיפוק להאדם ,אלא איך קען געזאגט אז
שמחה טמיר מביא
הטובה והפרנסההאס
געעטפערט ,די העשירות נמצא זילאאיהם
האט
געדענקען אז אלעס וואס ער פארמאגט און אלע גוטע ברכות וואס איז דא הכל נגזר מלמעלה טענ'ס פעולתומיין טא
וחכמתו, שכלטראגן צו וויל און
ומאמין זאך איךשיודעהתמימהגיטע
נעמען וועלכע
האמונה
געווארען, באפוילען
ברווח?? פרנסההאבעןאונז
דערפארצוזענען
עצה אויף אייבערשטען,
פוןוואס איז די
אויפן וועלט איז « כקליפת השום מחיותו נישט קיין האב אף'ווייל אואיךמוריד
גענומעןמעלה האב איך דיר
והשתדלותו אינו שטוב,לר"ה,
מר"ה
געצייטיגטע ערשטע די ה' משרתי כהנים די פאר המקדש בית צו ברענגען אין מביא שמחה לאיש במענה פיו שמשייך הכל לרצונו פרנסתו אליין'.
זאך ווי דירבעסערעאזי
ומחייתו,
עס ווערט געפסקנ'ט אין רמב"ם ז"ל )סוף הל' שמיטה ויובל(,
מענטש די וועט דורכדעם, ווייל בוים, אויפן
וז"ל' :פארוואס האבען שבט לוי נישט באקומען קיין טייל אין געוואקסן איז פרוכט וואס געגאנגען צו רשב"י ,און
זענען די פארפאלק צוריקוחפצו ית'.
שמים. מלכות זיך אויף זיין מקבל
ארץ ישראל צוזאמען מיט אלע שבטים ,דערפאר ,וואס זיי און דאנקען צו געדענקען אויפן און
פסוק די וואך (כח, אויפגעשטאנען
רשב"יבעלזא זי"ע הרה"ק איז
מהר"י פון געשיכטע, טייטשטדיאויך
פארציילט
אזוי
דעריבער באשעפער, צו די דינען אפגעשייד צו געווארען מיט א
תאמין בחייך' .חייך געווארעןולא געהאלפען
לילה ויומם זענעןופחדת
תלואיםאוןלךזיי מנגד
חייךאויף זיי
געדאווענט
סו)' ,והיו
ווי האלוקים), שער עבודת פתיחה הלבבות (אין זענען חובות
מיר טרעפען אין ספר
וועלטליכע דיעקרות
אפילו העלפען איז צו
וואסא כח
האבען צדיקים מיינטווייל
-קינד,
גאנצע דארטדיאז די זאגט מיט
באשעפטיגן הטוב ,און ער הכרתפון זיך אפגעשייד
זענעןענין פון
ער איז מאריך אין די מענטש ,און דאס איז שוין לעבן פון דאס פרנסה מען די
המקדש ווי
הכרת ענין פוןדי בית
אויףאין
געבויט טייל
באקומען זייערע איז ה' איןהאבען
עבודת מענטשאון
ארבעט פון דעם זאכען, מענטש האט נישט דער ודם
און בשרמאדאך א א ק"ו
פון ר"ה, פארדאךדירפארשריבןאיז
און מדרש ,עס ענדיגט די
אנגעהאנגען
עס שטייט אין פסוקֲ ' ,אנִ י ֶחלְ ְק ָך וְ נַ ֲחלָ ְת ָך' )במדבר יח ,כ(. בעסערעדי זארג ,ווייל עס
קיין העלפען נישטנישט
האבאויך זאגט ,איך
וועט עס זארגן,וואס ער
אויסער דעם דורך דעם
וואסזיך צו
וואס
וואס ער איז הטוב ,אין א מענטש קען זיך לערנען פון זיין טאג טעגליכן לעבן
האט געקענט
פארשטיין לוי און געבוירן צו שבט
צוצוקומען וואס איז נאר איינעראלעס וכדומהחברנאר
נישט
מחויב צו דאנקען פאר א אוןאלעס וועט דער ישועהדעם
די מיט אבעראויסגעפוילט
קומט איהם, וואסהאטבאשערטדיר,
פונקטליךוועלט ווי
איזזאך אויפן
גלוסט
ריר הארץ און וואס זיין
יעדער ריר אידאויף פארןנאר יעדער
אייבערשטען געווען, צו זוכה
דאנקען דעם א כל שכן איז ער אין
מחויב ווארטען זיין פרנסה וואס
גלייבן אין וואס
נישטקינדער ק"ו אידישע
ביינאכט און געווארען,און
האבן בייטאג געהאלפען זענען
מענטש מורא
איהם אין זיין גייסט איז צוגעגרייט זיך אפצושיידן פון אלע געדרינגען פון דעם,איזאז זיי
שרייבט,טאג
אויס יעדן תורהשרייען קללהה' און
וואס די אויףדיישועת לאנגאיז
אזוידאס
האט,ערשוין
דומם
וואס אער איז
צו אויף
אפילו
זאגטוועג גמרא
גלייכען גייןדער
אויפן און ווי
טובה' 'כפוי
זאכן, און אוודאי נישט זיין קיין
וועלטליכע ווייל ער גלייבט אזפרנסה די
וועלט ווי אויפן
אויף זיין בעסערע זאך
באזארגט קיין איז נישט האבען נישט
מענטש וואס אז דער
פון
געטרינקעןוואס
האסטזיך די יאך וואס די
אראפ פון און גרוב
ווארפט זיין (ב”ק צב):
געווארען" ,א א שטיין טאר מען נישט
באשאפען פרנסה און לעבט מיטווערן' ,ע"כ. געהאלפען
און זיין זאלן גלייבטהשנה, ראש זיי
געאורטיילטרעכט
אייבערשטער ,זיכער איז
אלעס ווערט
שטיין".
ווערט געהייליגט דארט קיין
מענטש אריין
זיי ,אזא נישטמיט וואסער ,ווארף
רעכענען זיך דארטמענטשן ווערטער פון פארענטפערן די
רואיגקייט. מיט די מדרש קען מאעןשמחה און
אויף
אז נישטזיין טייל
באגעניגט זיך איז
באשעפער
תורה האט אין די הקדשים ,און
פארוואס די בקודש
פארשטענדליך, מיט דעם איז אייבערשטער האט ארבעטען
וואס דער ביכורים ,נישט
מענטש טאר מצוהא פון
רשב"י אז
זאגטדא דיווען איז
רשב"י,דעם
צוליב
עכ"ל. ". שטענדיג
דער וואס ברענגט ביכורים זאל נאר פארציילן די חסדים פון אייבערשטען ,נאר איז דאס דאווענען, און לערנען נישט ער
באפוילען אז דער מענטש זאל קומען איינמאל א יאר אין בית המקדש ,מיט זיין וועט אינדערש ווייל
דאס זיך
איז איד איז,
טובה' אווייל
לעבן פאר
קייןצו'כפוי
נישטוועג
בעסטע
דאס איז
שטימעאזאז ער
זיין רמב"ם אויפהייבןדער
לערנט אונז
ער זאל תורה, פון זיין מבטל צו קומען ער וועט ארבעט די דורך אז
קארב פרוכט אין זיין הענט ,און עס אנידער לייגן פארן אייבערשטען ,אלעס צו פארדאכט אלס נאר
אנדערש ארבעטען, נישט אינגאנצען מען זאל בעסער געזאגט ער האט דערפאר
אינגאנצען ציל פון א אידיש לעבן אנערקענען אין גוטסקייט פון אייבערשטען.
און אייבערשטען, דעם דינען צו אויף גייסט אין לייב זיין איבערגעבן די גאאנצע ווייזן אז אנערקענט אין דעם אז אלעס איז פון אייבערשטען ,און דערפאר געבט
אוועקטרייבן אלע שטערונגען פון דער וועלט ,ביז זיין אייציגער זאך וואס ער איז אבער ווען א מענטש ארבעט נאר פיזיש אבער זיין קאפ און מוח ווייסט ער
סימבאלעזירן ער איהם יעצט צוריק פארן אייבערטשען וואס ער האט באקומען פון איהם.
טוהט אייבערשטער וועטוואס
איהם דער עמלק ה',מדה פון
דעמאלטס רצוןדי
איז איז נארדעם
ערפילן זיין פון
פארקערט אבער
פארמאגט זאל קלארעהייט אז נישט ער איז דער וואס ברענגט זיין פרנסה און אלע אנדערע
אייגענארטיגקייט ,דעריבער איז זיין איז דאס און טובה, כפיית און שלעכטסקייט
צושיקן אלעס וואס ער באדארף אהן קיין שום השתדלות. ביכורים??נישט קיין בעסערע זאך פון צייטן ברענגען
'באשעפער ,איך האב היינטיגע
שרייט אויס מען
און ער קען
געברויכן,
ביכורים פארשטענדליך דער פארבינדונג צווישן די פרשיות ,אז דורך די מצות
ווי עס שטייט אין ספה"ק ישמח משה )בפרשת בשלח( ,אויפן פסוק 'בזעת אפך דיר' ,אזיין מענטש וועט זיכער געהאלפען ווערן מיט זיינע אלע געברויכן ,און ער
טראץ דעם וואס ליידער האבען מיר נישט קיין בית המקדש ,האבען מיר נאך
וואס
עמלק אויך אבער פון
לחם קען ברויט,די זכר
אויסמעקן טוהט מען
גשמיות'דיגע הטוב,
לחם הכרת מען
סימבאלעזירט מיינט
תאכל לחם' .פשוט וואס וועט נישט צוקומען צו מבטל זיין פון די תורה ,ווייל דאס איז זיין לעבן ,וועט
אלץ די מעגליכקייט צו ערפילן די טעם און כוונה פון מצוות ביכורים ,ווי מיר
פארקערטע. דאס פונקט איז
מיינען 'תורה' ,ווי די גמרא דרשנ'ט )חגיגה יד (.כל משען לחם אלו בעלי תלמוד אויך רשב"י האלטען אז אזיין איינער קען ארבעטען.
טרעפן דאס לשון אין מדרש (תנחומא בפרשתן א) אויפן פסוק (תהילים צ"ה ו
דארף מען
הרחמים ברויטימי גשמיות'דיגע
טעג ,פון איןווידי דאזיגעאזוי הכרת און
הטוב פוןבלחמי,
לחמו
פרשהדערלכו
איזט ,ה(
)משלי שנאמר
פאסיג ווי 'בואו נשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו' ,ווען משה רבינו האט געקוקט
פאדערט זיך פארשטיין תורה אויך צו אזוי גרייט, ווערט מעןעס
וועןביזע
פלאגן אסאך « אין וואס קריגן זיך דער בעל חובות הלבבות מיטן רמב"ן??
אביגדור הגה"צ רבי אזוי פלעגט השנה, ראש זיך צו גרייט והסליחות און האט געזען אז די בית המקדש גייט שפעטער חרוב ווערן ,אין עס וועט זיך
אויסטוישן זיין
מען ברכתקען
שהחיינו וואס מענטש אז א
ביי די פסוק אז די דער
תלמידים, זאגט
פלאגעניש,פאר מיה און
שטענדיג זאגן אסאךזצ"ל
מילר זיך
קריגן אז
זיי תקנהאז די מיט ר"י
געווען רשב"ימתקן מחלוקת פון
האט ער דערביכורים, ערקלערן
ברענגען מען פון
קעןמצוה נאך די
אויפהערן
אין תורה,
ורחמים פלאגעניש
חסדים די אלעאויף ברויט,
אויף האבען מאכן האט צו
אינזינען דארףער
מען שווייס וואס
ראש השנהפלאגעניש און
זאגט יו"ט ישראל
איז חשוב אינעם ספר
אידן ,אבן ערקלערט
דאווענען פון ווערטדאס הבטחון,אוויטאג,
עס ווייל דריי מאלמדת זאלןאופן פון
דאווענען אינעם
אידן
און דורכדעם וועט איהם אויך גארנישט פעהלן פון גשמיות ,ווי דער משנה זאגט מדת אין " : שרייבט ער ווי , זצ"ל סלנטר ישראל רבי הצדיק
ביים אייבערשטען מער פון אלע מעשים טובים טוהן מער פון אלע קרבנות, הגאון פון )דרש ג(
מענטש, וואס מען האט גענאסען די גאנצע יאר וואס איז אריבער אויף דעם
אין מסכת אבות )פ"ג מ"ו( דער וואס נעמט אויף זיך די יאך פון תורה נעמט מען הבטחון איז דא צוויי ערליי וועגן ,דער וועג פונעם חובות הלבבות ,און דער וועג
און שהחיינו וקיימנו והגיענו לזמן הזה אז מען האט דערלעבט נאך א יאר ב"ה, ווי עס שטייט אין תהילים (שם קמ"א ב) 'תכון תפלתי קטורת לפניך משאת כפי
אראפ פון איהם די עול מלכות ודרך ארץ. פונעם רמב"ן .לויט די חובות הלבבות )אין שער הבטחון פרק ד'( ,דארף דער מענטש
און דורך דעם וועט דער מענטש זוכה זיין צו כתיבה וחתימה טובה אמן. מנחת ערב'.
}ב{
