gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת כי תב א תשפ" ה לפ"ק‬ ‫במסיבת פרידה לתלמידי ישיבה קטנה‬ ‫יום ג' פרשת כי תבוא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫האט זיך זיינע זאכן וואס ער זוכט‪ .‬דוד המלך זאגט‪,‬‬ ‫מען האלט ביים זיך געזעגענען פונעם קעמפ‪ ,‬במשך‬ ‫'אחת' שאלתי מאת ה'‪ ,‬מען דארף צוקומען צו א‬ ‫די יאר איז מען געזעסן צוזאמען און עוסק געווען‬ ‫מדריגה‪ ,‬איך דארף גארנישט‪ ,‬עס אינטערעסירט מיך‬ ‫בתורה‪ .‬מען פארט אריין אין שטאט‪ ,‬ארבעה דברים‬ ‫נישט די גאס‪ ,‬עס אינטערעסירט מיר נישט קיין שום‬ ‫צריכין חיזוק (ברכות לב‪ ,):‬תורה דארף חיזוק‪ .‬חיזוק‬ ‫זאך אויף די וועלט‪ ,‬איך האב נאר איין בקשה‪ ,‬שבתי‬ ‫איז דער טייטש‪ ,‬ווען מען קומט אויף א פלאץ וואו‬ ‫בבית ה' כל ימי חיי‪.‬‬ ‫מען ווערט געשטערט‪ ,‬דארף מען זיך קענען מחזק‬ ‫זיין און נישט נאכלאזן‪.‬‬ ‫און דא ס איז נישט גענוג אז מען זאגט עס ביים‬ ‫דאווענען‪ ,‬נאר מע ן דארף ארבעטן דערויף‪ .‬עס‬ ‫מען האט פריער געזינגען אחת שאלתי מאת ה'‬ ‫קומט בין הזמנים‪ ,‬מען דארף אליין זיין דער מגיד‬ ‫אותה אבקש‪ ,‬שבתי בבית ה' כל ימי חיי (תהלים כז‪-‬ד)‪.‬‬ ‫שיעור‪ ,‬מען דארף אליין זיין דער משגיח‪ ,‬מען דארף‬ ‫באמת‪ ,‬דאס איז די תשוקה פון יעדן יוד‪ ,‬צו קענען‬ ‫אליין זיין דער מנהל‪ .‬ווייל נאך די חתונה איז אויך‬ ‫זיין בבית ה'‪ ,‬קענען זיצן אין בית המדרש‪ ,‬כל ימי‬ ‫נישט ד א קיין משגיח מיט קיין מנהל‪ ,‬און מען איז‬ ‫חייו‪ ,‬לחזות בנועם ה' ולבקר בהיכלו‪ .‬צו דעם דארף‬ ‫אין די אייגענע הענט‪ .‬יעדער יוד דארף ערצויגן‬ ‫מען נישט זיין קיין דוד המלך‪ ,‬דאס איז ביי יעדן‬ ‫ווערן צו קענען טון אליינס‪ ,‬אלעס וואס ער דארף‬ ‫איינעם זיין עיקר בקשה‪ .‬נאר‪ ,‬יעדער וויל‬ ‫צו טון‪ .‬און אויף דעם גיט מען דעם בין הזמנים‪,‬‬ ‫אויסוואקסן א תלמיד חכם‪ ,‬יעדער וויל שטייגן אין‬ ‫פרוביר דיך אויס ווי דו האלטסט‪ .‬ווי אזוי גייט דיר‬ ‫תורה‪ ,‬אבער ער וויל נאך עפעס אויך‪ ,‬תענוגי עולם‬ ‫א דורך דיין טאג‪ ,‬וויפיל שעה לערנסטו‪ ,‬וואו‬ ‫הזה וויל ער אויך‪ .‬ער איז גרייט צו לערנען‪ ,‬אבער‬ ‫גייסטו‪ ,‬וואו דרייסטו זיך‪ ,‬איז דיין פלאץ טאקע‬ ‫עס איז נישט נאר תורה‪ ,‬ער וויל אויך האבן אלע‬ ‫ב בית ה'‪ ,‬צו דיין פלאץ איז ערגעץ אנדערש‪ ,‬איז עס‬ ‫אנדערע זאכן‪ ,‬תורה וגדולה במקום אחד‪ .‬איינער‬ ‫פתוח לקודש‪ ,‬אדער פתוח לחול‪ ,‬ווי מען האט‬ ‫דארף עשירות‪ ,‬איינער דארף א שיינע קאר‪ ,‬יעדער‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר משה עהרענפעלד הי"ו‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫לע"נ אמו מרת מלכה ב"ר יחיאל ע"ה ‪ -‬נפטרה ט"ז אלול תשנ"ה לפ"ק ‪ -‬ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~א~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האט נישט באצאלט באלד‪ ,‬ביי גרויסע מענטשן איז‬ ‫פריער געהערט‪ ,‬ווי אזוי א מענטש דארף עס‬ ‫עס א פגם‪ ,‬עס גייט אריין אין גדר פון חילול ה'‪ .‬דאס‬ ‫אנקוקן‪.‬‬ ‫איז דקות דקות'דיגע חילול ה'‪.‬‬ ‫*‬ ‫וויפיל חילול ה' ליגט אין דעם‪ ,‬ווען א בחור קומט‬ ‫איך וויל מעורר זיין אויף צוויי זאכן וואס איז מער‬ ‫אריין שפעט צום דאווענען‪ ,‬ער דרייט זיך מיטן‬ ‫נוגע בין הזמנים ווי א גאנץ יאר‪ .‬ואהבת את ה'‬ ‫תפילין בייטל עלף אזייגער‪ .‬דאס איז א בן תורה?‬ ‫אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך (דברים ו‪-‬ה)‪,‬‬ ‫דאס האט ער געלערנט א גאנץ יאר אין ישיבה? אזוי‬ ‫עס איז דא א מצוה פון אהבת ה'‪ ,‬ליב האבן דעם‬ ‫דארף אויסקוקן סליחות? אזוי דארף ער קומען שבת‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אלעס אוועקגעבן‪ ,‬דיין הארץ‪ ,‬דיין‬ ‫צו א דאווענען‪ ,‬אריינקומען ביי ברוך שאמר? קיינער‬ ‫לעבן‪ ,‬דיין געלט‪ ,‬ווען עס קומט צו אהבת ה' איז‬ ‫זאגט אים גארנישט ווייל מען איז איידל‪ ,‬מען זאגט‬ ‫נישט דא קיין שום זאך וואס זאל שטערן‪ .‬די גמרא‬ ‫נישט פאר יענעם‪ ,‬אבער ער דארף אליין טראכטן‬ ‫(יומא פו‪ ).‬דרש'נט‪ ,‬עס איז נישט גענוג וואס דו האסט‬ ‫וואסערע פנים ער האט צווישן דעם עולם ווען ער‬ ‫ליב דעם אייבערשטען‪ ,‬אהבהו על הבריות‪ ,‬דו‬ ‫טוט עס‪ .‬דאס איז די היפוך פון אהבת ה'‪ ,‬וואס מען‬ ‫דארפסט זיך אזוי אויפפירן‪ ,‬אז דו זאלסט באליבט‬ ‫דארף באליבן דעם אייבערשטענ'ס נאמען אויף‬ ‫מאכן דעם אייבערשטען על הבריות‪ ,‬באליבט מאכן‬ ‫אנדערע‪ .‬טראכטען ביי יעדע זאך כאילו מען קוקט‬ ‫תורה אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫מיך נאך‪ .‬און אסאך בחורים קוקט מען זיי טאקע‬ ‫נאך‪ ,‬ווי אזוי זיי פירן זיך אויף‪ .‬מען דארף טראכטן‬ ‫ווילאנג מען איז אין די ישיבה‪ ,‬זיצט מען דאך‬ ‫ביי יעדע זאך צו עס פאסט צו טון די זאך ברבים‪ ,‬צו‬ ‫צווישן די פיר ווענט‪ ,‬יעדער פירט זיך אויף ווי עס‬ ‫עס פאסט נישט צו טון‪.‬‬ ‫דארף צו זיין‪ ,‬מען לערנט זיך אפ איינער פונעם‬ ‫אנדערן נאר גוטע זאכן‪ .‬ווען מען קומט ארויס בין‬ ‫*‬ ‫הזמנים‪ ,‬מען דרייט זיך אין די בתי מדרשים‪ ,‬מען‬ ‫די צווייטע נקודה האב איך געוואלט מעורר זיין‬ ‫דרייט זיך צווישן אנדערע מענטשן‪ .‬אז מען פירט זיך‬ ‫וועגן כיבוד אב ואם‪ .‬עס איז פון די חמורות‬ ‫אויף ארענטליך‪ ,‬זאגט די גמרא‪ ,‬אין מען מאהב‪ ,‬מען‬ ‫שבחמורות‪ ,‬פון די הארבסטע מצוות אין די תורה‪.‬‬ ‫מאכט באליבט דעם אייבערשטענ'ס נאמען‪ .‬אומרים‪,‬‬ ‫און עס האט די גרעסטע שכר וואס דער‬ ‫מען זאגט‪ ,‬וואויל איז פאר דעם טאטן וואס האט‬ ‫אייבערשטער שרייבט אין די תורה‪ ,‬למען יאריכן‬ ‫געהאט אזא קינד‪ ,‬וואויל איז פאר די מאמע וואס‬ ‫ימיך ולמען ייטב לך (דברים ה‪-‬טז)‪ .‬יעדער וויל אריכות‬ ‫האט אים ערצויגן‪ ,‬וואויל איז פאר זיין רבי וואס האט‬ ‫ימים‪ ,‬און יעדער וויל האבן א גוט לעבן‪ .‬אויף דעם‬ ‫מיט אים געלערנט תורה‪ .‬און אז נישט‪ ,‬זאגט מען‪,‬‬ ‫זאגט דער פסוק כבד את אביך ואת אמך‪ ,‬מכבד זיין‬ ‫דאס איז א בן תורה? אזוי פירט ער זיך אויף?‬ ‫עלטערן‪ .‬וואס מיינט מכבד זיין עלטערן? עס איז דא‬ ‫כיבוד‪ ,‬און עס איז דא מורא‪ .‬כיבוד אב איז א חיוב צו‬ ‫אין די גמרא (יומא פו‪ ).‬שטייט‪ ,‬אז עס איז דא ד'‬ ‫פאלגן וואס א טאטע זאגט‪ ,‬וואס א מאמע זאגט‪.‬‬ ‫חלוקי כפרה‪ ,‬יום כיפור איז נישט מוחל אלעס‪.‬‬ ‫נישט זאגען‪ ,‬איך קען נישט‪ ,‬מארגן‪ ,‬איבערמארגן‪ .‬די‬ ‫תשובה איז מוחל אויף עשה‪ ,‬יום כיפור איז מוחל‬ ‫מינוט וואס מען האט דיר געהייסען עפעס טון‪ ,‬טוט‬ ‫אויף לא תעשה‪ ,‬און עס ווערט אינגאנצן נמחל‪ .‬די‬ ‫מען‪ .‬לא יסתור את דבריו‪ ,‬מען טאר קיינמאל נישט‬ ‫איבריגע זאכן‪ ,‬כריתות ומיתות בית דין‪ ,‬דארף נאך‬ ‫צוריקזאגן פאר א טאטן‪ ,‬דו ביסט נישט גערעכט‪ ,‬עס‬ ‫זיין יסורים ממרקים‪ .‬עס ווערט נמחל דער חטא‪,‬‬ ‫איז אנדערש פון וואס דו זאגסט‪ .‬און כל שכן ווען ער‬ ‫אבער עס איז דא א חשבון‪ .‬חילול ה'‪ ,‬זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫זאגט‪ ,‬איך האב דיך אויפן בוידעם‪ ,‬איך גיי נישט טון‬ ‫נוצט אפילו נישט קיין יסורים‪ ,‬נאר יום המיתה איז‬ ‫וואס דו הייסט‪ ,‬דאס איז סותר את דבריו‪.‬‬ ‫מכפר‪ .‬וואס מיינט חילול ה'? חילול ה' מיינט נישט‬ ‫ער האט געטון די הארבסטע עבירה‪ .‬רבי יוחנן האט‬ ‫אסאך שעות פונעם טאג איז מען אינדערהיים‪,‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז לויט זיין מדריגה‪ ,‬ווען ער גייט ד' אמות‬ ‫שבתים‪ ,‬ימים טובים‪ ,‬חול המועד‪ ,‬און אזוי ווייטער‪,‬‬ ‫אן תורה‪ ,‬איז ער מחלל שם שמים‪ .‬אזא אדם גדול ווי‬ ‫די נעכט‪ .‬עס איז לא ימלט אז מען זאל נישט נכשל‬ ‫רבי יוחנן דרייט זיך ארום‪ ,‬און ער לערנט נישט‪.‬‬ ‫ווערן אין כיבוד אב ואם‪ ,‬אויב מען האט זיך נישט‬ ‫אדער אז מען גייט אריין אין א געשעפט און מען‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אויפשטיין ווי א יוד דארף אויפשטיין צו סליחות‪,‬‬ ‫מתבונן געווען פאר דעם‪ .‬פאר מען קומט אריין אין‬ ‫קומען צום דאווענען ווען מען דארף‪ .‬אז מען איז‬ ‫שטאט‪ ,‬דארף מען וויסן פאר זיך‪ ,‬איך האב יעצט די‬ ‫מיד‪ ,‬מעג מען זיך אראפלייגן נאכמיטאג‪ ,‬עס איז‬ ‫מצוה פון כיבוד אב‪ ,‬וואס עס קומט נישט אויס‬ ‫נישט דא קיין שום עבירה צו שלאפן בייטאג ווען‬ ‫מקיים צו זיין א גאנץ יאר ווייל מען איז אין ישיבה‪.‬‬ ‫מען איז מיד‪ ,‬אבער אויפשטיין דארף מען ווי א יוד‪,‬‬ ‫בין הזמנים זענען אסאך מאל די שטובער אנגעצויגן‪,‬‬ ‫אויפשטיין צופרי‪ ,‬יתגבר כארי לעבודת הבורא‪ ,‬מען‬ ‫עס איז פאר יום טוב‪ ,‬צו פאר שבת‪ ,‬און עס איז דא א‬ ‫דארף אויפשטיין באצייטנס‪ ,‬און דאווענען‬ ‫שטוב מיט קינדער‪ ,‬עס איז דא מצבים אין שטוב‬ ‫באצייטנס‪.‬‬ ‫וואס מען ווערט אנגעצויגן‪ .‬און עס ליגט א חיוב‬ ‫אויף יעדן איינעם אריינצוברענגען שמחה אינעם‬ ‫עס איז טעג וואס מען איז מתפלל‪ ,‬מען בעהט צום‬ ‫שטוב‪ ,‬פאלגן ווען מען בעהט עפעס‪ ,‬נישט טון‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬מען מאכט די הכנה אויף די גרויסע‬ ‫אנדערש פון וואס מען האט געבעטן‪ .‬למען יאריכן‬ ‫טעג‪ ,‬די הייליגע טעג‪ ,‬די ימים נוראים‪ ,‬וואס יעדער‬ ‫ימיך ולמען ייטב לך‪ ,‬עס ברענגט אריכות ימים‪ ,‬און‬ ‫קען זיך אויסבעטן דעמאלטס אלעס וואס ער דארף‬ ‫עס ברענגט א טובה‪ .‬די גמרא (קידושין לט‪ ):‬דרש'נט‪,‬‬ ‫האבן‪ ,‬אויף א גאנץ יאר‪ .‬דער אייבערשטער זאל‬ ‫אז עס גייט ארויף סיי אויף חיי עולם הזה‪ ,‬און סיי‬ ‫געבן‪ ,‬מיר זאלן קענען מאכן די ריכטיגע הכנה צו די‬ ‫אויף חיי עולם הבא‪ - .‬בחורים ווייסן דאס‪ ,‬און מען‬ ‫הייליגע טעג‪ .‬עס קומט א גרויסער יום טוב‪ ,‬מען‬ ‫דארף עס נישט זאגן‪ ,‬אבער איך זאג עס נאר פאר‬ ‫זאל קענען מקבל זיין אויף זיך עול מלכות שמים‪,‬‬ ‫דעם‪ ,‬ווייל אין מזרזין אלא למזורזין‪ ,‬און מען דארף‬ ‫ממליך זיין דעם אייבערשטען אויף די גאנצע‬ ‫מזרז זיין בשעת מעשה (רש"י שמות יט‪-‬כא)‪ .‬יעצט די‬ ‫וועלט‪ ,‬און כל שכן אויף זיך אליין‪ .‬דער‬ ‫קומענדיגע וואכן‪ ,‬איז דאס אונזער עבודה וואס אונז‬ ‫אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מען זאל קענען הערן‬ ‫וועל מיר זיין אויסגעשטעלט דערצו יעדן טאג‪.‬‬ ‫נאר גוטע בשורות‪ .‬און מיר זאלן אלע האבן א גוט‬ ‫געבענטשט יאר‪ ,‬א כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬א שנה‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מען זאל קענען‬ ‫טובה ומתוקה‪ ,‬און אינאיינעם אקעגן גיין משיח‬ ‫אויסנוצן די צייט פון בין הזמנים‪ ,‬זיך קובע זיין מיט‬ ‫צדקינו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫חברותות צו לערנען בייטאג‪ ,‬פארמיטאג‪ ,‬נאכמיטאג‪.‬‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫פרשת כי תבוא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫מקדשינו‪ ,‬פארוואס זאגט ער לעלות ולראות‬ ‫‪...‬מען זאגט יעדן יום טוב ביים דאווענען‪ ,‬ומפני‬ ‫ולהשתחוות לפניך‪.‬‬ ‫חטאינו גלינו מארצנו‪ ,‬ונתרחקנו מעל אדמתנו‪ ,‬אונז‬ ‫געפון מיר זיך אין גלות‪ ,‬ואין אנו יכולים לעלות‬ ‫שטייט אין סידור הרב פונעם תניא‪ ,‬זאגט ער‪,‬‬ ‫ולראות ולהשתחוות לפניך‪ .‬שלוש פעמים בשנה איז‬ ‫ווילאנג דער בית המקדש איז געשטאנען‪ ,‬איז געווען‬ ‫דאך יראה כל זכורך את פני ה' אלוקיך (דברים טז‪-‬טז)‪,‬‬ ‫א געוואלדיגער אור וואס האט זיך צושפרייט פונעם‬ ‫יום טוב האט מען זיך געדארפט באווייזן אין בית‬ ‫בית המקדש אויף גאנץ ארץ ישראל וואו יודען האבן‬ ‫המקדש‪ .‬עס איז גלינו מארצנו‪ ,‬אונז קען מיר נישט‬ ‫געוואוינט‪ .‬עס איז געווען אן השראת השכינה‬ ‫לעלות ולראות‪ ,‬ארויפגיין אין בית המקדש‪ .‬און מען‬ ‫למטה‪ ,‬דער אייבערשטער האט גערוהט אין בית‬ ‫גיט צו‪' ,‬ולהשתחוות לפניך'‪ ,‬אונז קען מיר נישט‬ ‫המקדש‪ ,‬ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם‪ ,‬עס איז‬ ‫ארויפגיין זיך בוקן פארן אייבערשטען‪ .‬וואס איז דער‬ ‫געווען א גילוי שכינה דא אויף דער וועלט‪ ,‬וואס‬ ‫ולהשתחוות לפניך‪ ,‬השתחואה קען מען היינט אויך‪.‬‬ ‫האט אויפגעהויבן יעדן יוד אין א העכערע מדרגה‬ ‫א יוד קען זיך אראפ בייגן פארן אייבערשטען‪ ,‬און‬ ‫פון וואס ער איז געווען‪ ,‬דורך די קדושה וואס איז‬ ‫זיך בוקן פארן אייבערשטען‪ .‬ער וואלט געדארפט‬ ‫ארויסגעקומען פון בית המקדש‪ .‬און כל שכן ווען עס‬ ‫זאגן‪ ,‬אונז קען מיר נישט לעלות ולראות בבית‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אונז זאל מיר זיך קענען מבטל זיין אינגאנצן פארן‬ ‫איז געקומען א יום טוב‪ ,‬וואס יעדער יוד ווערט‬ ‫אייבערשטען‪ .‬אונז בייג מיר זיך ביי די שמונה עשרה‪,‬‬ ‫דערהויבן‪ ,‬ער איז געקומען אין בית המקדש‪ ,‬אין א‬ ‫ביי כורעים איז דא א כריעה‪ ,‬סיי מיט די קניען און‬ ‫פלאץ וואו עס איז געווען גילוי שכינה‪ ,‬עשרה נסים‬ ‫סיי מיטן קאפ‪ ,‬אבער השתחואה איז ביי אונז היינט‬ ‫נעשו לאבותינו‪ ,‬די נסים חוץ לדרך הטבע וואס האט‬ ‫נישט דא‪ .‬בשעת'ן דאווענען בוקט ער זיך פארן‬ ‫זיך אפגעשפילט אינעם בית המקדש‪ ,‬איז א יוד‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אבער דובר שקרים לא יכון לנגד עיני‬ ‫נתעלה געווארן מיט א געוואלדיגע התעלות‪ ,‬און‬ ‫(תהלים קא‪-‬ז)‪ ,‬א מענטש איז נישט דערביי‪ ,‬ער קען‬ ‫מיט א דערהויבנקייט‪ ,‬אז ער האט זיך געשפירט‬ ‫נישט מאכן א השתחואה וואס מען איז נישט‬ ‫בטל ומבוטל פארן אייבערשטען‪ ,‬אז וואס ער האט‬ ‫דערביי‪ .‬איינמאל אין יאר מאכט מען יא השתחואה‪,‬‬ ‫געטון האט נישט קיין חשיבות‪ ,‬און עס האט נישט‬ ‫יום הקדוש‪ ,‬א טאג וואס יודען זענען אזוי ווי‬ ‫קיין ווערד‪ ,‬אז ער זאל קענען יוצא זיין ידי חובתו‬ ‫מלאכים‪ ,‬מען איז דערהויבן מער ווי די גאנצע יאר‪,‬‬ ‫פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫דעמאלטס קען א יוד צוקומען צום אייבערשטען אין‬ ‫אזא בחינה פון השתחואה‪ ,‬ער זאל זיך קענען‬ ‫ביטול פון א מענטש‪ ,‬וואס א מענטש איז זיך מבטל‪,‬‬ ‫אינגאנצן מבטל זיין פארן אייבערשטען‪ ,‬אבער אזוי‬ ‫דאס איז השתחויה‪ .‬ווען א מענטש איז זיך מבטל‬ ‫איז נישט דא קיין ענין פון השתחואה‪.‬‬ ‫פאר א צווייטן‪ ,‬ער גייט פאר א מלך‪ ,‬און ער וויל‬ ‫ווייזן זיין ביטול פארן מלך‪ ,‬בוקט ער זיך בפישוט‬ ‫בשעת דער בית המקדש איז געשטאנען‪ ,‬און א יוד‬ ‫ידים ורגלים‪ ,‬ער בייגט זיך אראפ אויף דער ערד‪ ,‬די‬ ‫האט געברענגט ביכורים‪ ,‬ער האט געדאנקט דעם‬ ‫נידריגסטע וואס ער קען זיך בייגן איז דאך פישוט‬ ‫אייבערשטען אויף די טובות וואס דער‬ ‫ידים ורגלים‪ ,‬אלע זיינע איברים בייגט ער אראפ צו‬ ‫אייבערשטער האט מיט אים געטון‪ ,‬און ער איז‬ ‫דער ערד‪ ,‬דאס איז די בחינה פון א השתחויה‪ ,‬וואס‬ ‫צוגעקומען צו א ביטול פארן אייבערשטען‪ .‬ווען מען‬ ‫דאס איז אן הכנעה פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫האט געענדיגט די פרשה פון קריאת הביכורים‪,‬‬ ‫והשתחוית לפני ה' אלקיך (דברים כו‪-‬י)‪ ,‬מען האט זיך‬ ‫זייט דער בית המקדש איז חרוב געווארן‪ ,‬איז נישט‬ ‫משתחוה געווען‪ ,‬ער האט זיך אינגאנצן מבטל‬ ‫נאר אין אנו יכולים לעלות ולראות‪ ,‬נאר דער‬ ‫געווען‪ ,‬איך בין גארנישט אקעגן דעם רבונו של‬ ‫ולהשתחוות לפניך איז אויך נישט דא‪ .‬אונז האב מיר‬ ‫עולם‪ ,‬דער אייבערשטער טוט מיר אזויפיל גוטס‪.‬‬ ‫נישט היינט דעם געוואלדיגן אור‪ ,‬אז א מענטש זאל‬ ‫איז געווען א השתחואה‪ ,‬וואס איז געווען א ביטול‬ ‫שפירן ביי זיך אז ער ווערט בטל ומבוטל פארן רבונו‬ ‫פון 'זיך' אינגאנצן פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫של עולם‪ ,‬ער איז כעפרא דארעא‪ ,‬ער בייגט זיך אראפ‬ ‫ביז די ערד‪ ,‬ואנחנו מה‪ ,‬אונז זעמיר גארנישט אקעגן‬ ‫אבער משה רבינו האט געזען אז דער בית המקדש‬ ‫רבונו של עולם‪ .‬עס איז דא א ישות אין א מענטש‪,‬‬ ‫איז עתיד ליחרב‪ ,‬דער בית המקדש וועט חרוב ווערן‪,‬‬ ‫וואס ער איז טאקע נישט אזוי גרויס‪ ,‬איך בין נישט‬ ‫און מען וועט נישט קענען ארויפקומען אין בית‬ ‫אזוי חשוב‪ ,‬אבער אלץ שפירט ער‪ ,‬עפעס בין איך דאך‪.‬‬ ‫המקדש‪ ,‬דאנקען דעם אייבערשטען אזוי ווי מען‬ ‫האט אמאל געדאנקט‪ ,‬מען וועט נישט קענען‬ ‫זאגט דער הייליגער תניא דאס איז ומפני חטאינו‬ ‫אריינקומען זיך בוקן פארן אייבערשטען‪ ,‬עס וועט‬ ‫גלינו מארצנו‪ ,‬ונתרחקנו מעל אדמתנו‪ ,‬ואין אנו‬ ‫נישט זיין קיין השתחואה‪ .‬האט משה רבינו מתקן‬ ‫יכולים לעלות ולראות‪ ,‬אונז קען מיר נישט גיין אין‬ ‫געווען אז עס זאל על כל פנים זיין תפלה‪ ,‬א מענטש‬ ‫בית המקדש‪ ,‬און נישט נאר דאס קען מען נישט‪ ,‬נאר‬ ‫זאל קומען צום אייבערשטען‪ ,‬אריינקומען אין בית‬ ‫ולהשתחוות לפניך‪ ,‬עס זאל זיין אן אמת'דיגע‬ ‫ה'‪ ,‬און דאווענען פארן אייבערשטען‪ .‬עס איז נישט‬ ‫השתחויה‪ ,‬א ביטול אינגאנצן‪ ,‬אן קיין שום חלק וואס‬ ‫דא קיין השתחואה‪ ,‬אבער עס איז דא נכרעה נברכה‬ ‫שטייט נאך עפעס ארויס פאר זיך‪ .‬צו קענען זיך‬ ‫לפני ה' עושנו (תהלים צה‪-‬ו)‪ ,‬וויפיל דו קענסט זיך יא‬ ‫אינגאנצן מבטל זיין פארן אייבערשטען‪ ,‬פעלט אונז‪,‬‬ ‫בייגן‪ ,‬ער בייגט זיך דעם קאפ אביסל‪ ,‬ער בייגט זיך‬ ‫ואין אנו יכולים להשתחוות פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫די פיס אביסל‪ .‬ער שטייט נאך אלץ פאר זיך‪ ,‬ער איז‬ ‫נאך א מענטש פאר זיך‪ ,‬ער בייגט זיך נאכנישט‬ ‫קומט אויס אז היינט ווען עס איז נישט דא קיין בית‬ ‫אינגאנצן‪ ,‬ער איז זיך נאכנישט אינגאנצן מבטל אזוי‬ ‫המקדש‪ ,‬פעלט השתחויה‪ ,‬עס פעלט דער ביטול‪,‬‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אריינגעלייגט א קערל אין די ערד אנהייב פונעם‬ ‫ווי השתחואה‪ ,‬אבער כאטש עפעס זיך בייגן פארן‬ ‫ווינטער‪ ,‬עס איז לאנג פארפוילט געווארן‪ ,‬עס איז‬ ‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫נישט געבליבן גארנישט פון וואס ער האט‬ ‫אריינגעלייגט‪ .‬עס גייט אדורך א גאנצע ווינטער און‬ ‫און אויף דעם זאגט דער מדרש (תנחומא א)‪ ,‬בואו‬ ‫ער זעהט גארנישט‪ ,‬שפעטער הייבט אן ארויס צו‬ ‫נשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו‪ ,‬פארוואס‬ ‫קומען א קליין בלעטל‪ ,‬א רויט בלעטל‪ ,‬א ווייס‬ ‫זאגט ער אזויפיל לשונות‪ ,‬ער הייבט אן מיט‬ ‫בלעטל‪ ,‬און נאכדעם הייבט אן ארויסצושפראצן א‬ ‫נשתחוה‪ ,‬און נאכדעם פאלט ער צוריק‪ ,‬עס איז נאר‬ ‫פרי‪ ,‬ביז דער גאנצער בוים ווערט אנגעפילט מיט‬ ‫נכרעה נברכה‪ .‬ווייל משה רבינו האט געזעהן אז‬ ‫פירות‪ .‬וויפיל גדולת ה' ליגט אין דעם‪ ,‬וויפיל חכמת‬ ‫ביכורים וועט בטל ווערן‪ .‬בשעת מען האט‬ ‫ה' ליגט אין דעם וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫געברענגט ביכורים איז געווען בואו נשתחוה‪ ,‬עס איז‬ ‫אריינגעלייגט אין די בריאה‪ ,‬אז עס וואקסט פירות‪.‬‬ ‫געווען א השתחואה‪ ,‬ווען מען איז געקומען למקדש‬ ‫ה'‪ ,‬האט מען זיך געבויגן אינגאנצן פארן‬ ‫עס דאכט זיך אמאל פאר א מענטש‪ ,‬אז אלע זאכן‬ ‫אייבערשטען‪ .‬אבער דער בואו נשתחוה וועט בטל‬ ‫פון טבע פירט זיך אזוי‪ .‬די וועלט פירט זיך אזוי‪ ,‬כך‬ ‫ווערן‪ ,‬אבער דער נכרעה און נברכה לפני ה' עושנו‪,‬‬ ‫הוא דרכו של עולם‪ ,‬ער זעה ט נישט פון די טבע פון‬ ‫כאטש על כל פנים זיך בייגן‪ ,‬האבן אן הכנעה און א‬ ‫די וועלט‪ ,‬די גרויסקייט פונעם אייבערשטען וואס‬ ‫שפלות רוח ווען מען שטעלט זיך דאווענען פארן‬ ‫פירט די וועלט‪ .‬אבער ווען מען קומט אריין אין א‬ ‫אייבערשטען‪ .‬האט משה רבינו מתקן געווען די‬ ‫פעלד‪ ,‬נאך א גאנץ יאר וואס מען זעהט א ליידיג‬ ‫תפלות‪ ,‬אפילו עס איז נישט דא די בחינה פון‬ ‫פעלד‪ ,‬און ער הייבט אן צו זעהן א תאנה שביכרה‪,‬‬ ‫נשתחוה‪ ,‬זאל אבער זיין נכרעה נברכה לפני ה'‬ ‫ער זעהט די תאנה הייבט אן צו וואקסן‪ ,‬עס כאפט‬ ‫עושנו‪ ,‬מען זאל זיך בייגן פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫אים תיכף אן א התפעלות פון די גרויסקייט פונעם‬ ‫***‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬כורך עליה 'גמי'‪ ,‬גדולים מעשי ה'‪ .‬פון‬ ‫מיינע מעשים וואס איך האב געטון‪ ,‬האט געקענט‬ ‫משה רבינו האט מתקן געווען תפלה‪ ,‬דאס איז‬ ‫עפעס פאסירן? איך האב א פעלד‪ .‬פון מיין פעלד‬ ‫במקום פון ביכורים‪ .‬ווען עס איז געקומען די צייט‪,‬‬ ‫קען דען וואקסן פירות? וואס האב איך געטון‪ ,‬איך‬ ‫עס האט אנגעהויבן צו וואקסן די פירות פונעם בוים‪,‬‬ ‫האב אריינגעלייגט זרעים‪ ,‬און עס איז פארפוילט‬ ‫בעצרת מביא וקורא‪ ,‬מען האט געברענגט ביכורים‪.‬‬ ‫געווארן‪ .‬ווען דער אייבערשטער שיקט נישט קיין‬ ‫ער איז יורד לתוך שדהו‪ ,‬ער קומט אריין אין זיין‬ ‫רעגן‪ ,‬ועצר את השמים ולא יהיה מטר‪ ,‬איז דאך‬ ‫פעלד‪ ,‬און ער זעהט א תאנה שביכרה‪ ,‬עס הייבט אן‬ ‫והאדמה לא תתן את יבולה‪ ,‬איז עס מיינס? איך האב‬ ‫ארויסצוקומען א פרי‪ ,‬כורך עליה גמי‪ ,‬האט ער‬ ‫עפעס געטון דא? דער רבונו של עולם האט עס מיר‬ ‫גענומען א גמי‪ ,‬און ער האט ארויפגעבינדן דערויף‬ ‫געגעבן! דער רבונו של עולם האט עס געטון! עס‬ ‫די סימן‪ ,‬הרי זו ביכורים‪ ,‬דאס ערשטע גיי איך‬ ‫איז נישט מיינע פירות‪ ,‬עס איז דעם רבונו של‬ ‫ברענגען ביכורים פארן אייבערשטען אין בית‬ ‫עולם'ס פירות‪ .‬פון מיינע מעשים וואס איך האב‬ ‫המקדש‪.‬‬ ‫געטון קען נישט וואקסן קיין פירות‪ .‬עס איז נאר‬ ‫גדולים מעשי ה'‪ .‬עס כאפט אים אן צו זעהן די‬ ‫אין הייליגע ספרים שטייט (בעל שם טוב בפרשתנו אות‬ ‫גרויסקייט פונעם אייבערשטען‪ ,‬וואס דער‬ ‫א)‪ ,‬כורך עליה גמי‪' ,‬גמי' איז די ראשי תיבות ג'דולים‬ ‫אייבערשטער האט אריינגעלייגט אין טבע פון די‬ ‫מ'עשה י'י (תהלים קיא‪-‬ב)‪ .‬כורך עליה גמי‪ ,‬ער האט‬ ‫וועלט‪ ,‬אין די בריאה‪.‬‬ ‫ארויפגעבונדן דערויף א 'גמי'‪ ,‬גדולים מעשה ה'‪ .‬ווען‬ ‫א מענטש איז זיך מתבונן אין די פרי הארץ‪ ,‬אין‬ ‫ער ווערט טאקע נתפעל אויף די מינוט‪ ,‬אבער ווען‬ ‫חידוש מעשה בראשית‪ ,‬ווי אזוי דער אייבערשטער‬ ‫עס גייט אדורך‪ ,‬הייבט ער אן צו פארגעסן‪ .‬כורך‬ ‫פירט די וועלט‪ .‬עס קוקט אויס פאר אונז ווי א טבע‪,‬‬ ‫עליה גמי‪ ,‬האט ער ארויפגעלייגט א סימן‪ ,‬ער זאל‬ ‫ער זייעט איין‪ ,‬און עס וואקסט ארויס‪ ,‬עס איז א‬ ‫דאס געדענקען אויף שפעטער‪ .‬ווען א מענטש‬ ‫נארמאלע זאך‪ ,‬עס ליגט נישט דערין קיין נסים‪ .‬אויב‬ ‫ווערט נתפעל פון וואס ער זעהט דאס גרויסקייט‬ ‫א מענטש איז זיך מתבונן‪ ,‬וואס האט ער געטון‪ ,‬ער‬ ‫פונעם אייבערשטען אין די טבע‪ ,‬דארף ער דאס‬ ‫האט אריינגעלייגט זאמען אין די ערד‪ ,‬ער האט‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫געווען נאך מיט א עבודה קשה‪ .‬און ונצעק אל ה'‪,‬‬ ‫אוועקלייגן‪ ,‬און האבן א סימן‪ ,‬אז עס זאל נישט‬ ‫אונז האב מיר געשריגן צום אייבערשטען‪ ,‬און דער‬ ‫פארגעסן ווערן שפעטער‪.‬‬ ‫באשעפער האט אונז ארויסגענומען פון מצרים‪ ,‬ער‬ ‫האט אונז געגעבן נאכדעם ארץ ישראל‪ ,‬אונז האב‬ ‫ווען ער קומט אויף דעם‪ ,‬אז די פירות זענען נישט‬ ‫מיר באקומען א לאנד‪ ,‬יעדער האט באקומען זיין‬ ‫זיינס‪ ,‬די פירות זענען דעם רבונו של עולם'ס‪ .‬ווייל‬ ‫נחלה‪.‬‬ ‫פון זיינע מעשים וואס ער האט געטון‪ ,‬האט ער‬ ‫געקענט מאכן השתדלות‪ ,‬אבער נישט פון דעם קען‬ ‫ער הייבט אן צו דאנקען נישט נאר אויף די פירות‬ ‫וואקסן פירות‪ ,‬איז פארוועם דארף מען ברענגען די‬ ‫וואס ער האט יעצט באקומען‪ ,‬ער הייבט אן צו‬ ‫ראשית פון די פירות? פארן בעל הבית! דער רבונו‬ ‫דאנקען דעם רבונו של עולם אויף די חסד וואס דער‬ ‫של עולם! ער האט מיר געגעבן די פירות‪ ,‬ער האט‬ ‫באשעפער האט מיט אים געטון ביז ער איז‬ ‫געמאכט אז די פירות זאלן וואקסן‪ .‬ווען ער קומט צו‬ ‫צוגעקומען צו די פירות‪ ,‬ווייל אזוי דארף זיין א‬ ‫די השגה פון גדולים מעשי ה'‪ ,‬נעמט ער די ערשטע‬ ‫הודאה פארן אייבערשטען‪ .‬נישט נאר אויף די טובה‬ ‫פרי‪ ,‬און ער זאגט הרי זה ביכורים‪ ,‬דאס איז נישט‬ ‫וואס ער האט יעצט פאר די אויגן‪ .‬ווען ער האט א‬ ‫מיינע פירות‪ ,‬דאס איז דעם אייבערשטען'ס‪ .‬און עס‬ ‫טובה פונעם אייבערשטען‪ ,‬דארף ער ארויסברענגען‬ ‫קומט זיך‪ ,‬איך זאל ארויפגיין אין בית המקדש‪ ,‬און‬ ‫א הודאה פארן רבונו של עולם אויף אלעס וואס דער‬ ‫טראגן פארן בעל הבית א חלק פון זיינע פירות וואס‬ ‫אייבערשטער האט מיט אים געטון פון ווען ער איז‬ ‫ער האט מיר געגעבן‪ .‬דאס איז געווען די מצוה פון‬ ‫געקומען אויף די וועלט‪ ,‬ביז דעם היינטיגן טאג‪ .‬און‬ ‫ביכורים‪ ,‬וואס א מענטש האט מכיר געווען אז וואס‬ ‫דאס איז די פרשה פון ביכורים וואס ער האט קורא‬ ‫ער האט‪ ,‬איז נישט זיינס‪ .‬ער האט באקומען א מתנה‬ ‫געווען‪ ,‬נישט נאר וואס איז נוגע פאר יעצט‪ ,‬נאר ער‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬און ער דארף דאנקבאר זיין‬ ‫האט אנגעהויבן וואס עס איז נוגע פון ווען ארמי‬ ‫פארן רבונו של עולם אויף וואס דער באשעפער האט‬ ‫אובד אבי וירד מצרימה‪ ,‬ביז ער איז אנגעקומען‬ ‫אים געגעבן‪ .‬דאס איז געווען די נקודה פון ביכורים‪,‬‬ ‫ועתה הבאתי את ראשית פרי האדמה‪ ,‬יעצט איז ער‬ ‫וואס ער האט ארויפגעטראגן בבית ה'‪.‬‬ ‫צוגעקומען‪ ,‬ער קען דאנקען דעם אייבערשטען מיט‬ ‫דעם וואס ער ברענגט די ביכורים‪.‬‬ ‫און ווען ער איז ארויפגעקומען אין בית ה' ברענגען‬ ‫ביכורים‪ ,‬האט ער אנגעהויבן צו מאכן א חשבון‪ ,‬אויף‬ ‫עס שטייט אין הייליגע ספרים‪ ,‬וענית ואמרת (דברים‬ ‫וואס גיי איך דאנקען דעם אייבערשטען? נאר אויף‬ ‫כו‪-‬ה)‪ ,‬זאגט רש"י‪ ,‬בהרמת קול‪ .‬ווען פאר א מענטש‬ ‫די ביסל פירות וואס ער האט מיר געגעבן? עס איז‬ ‫גייט נישט גוט‪ ,‬שרייט ער‪ ,‬און ער בעהט פונעם‬ ‫מיר געוואקסן היי יאר פירות‪ ,‬איך האב היי יאר‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬העלף מיר‪ ,‬ער גיסט‬ ‫פארדינט עפעס‪ ,‬איך האב א פעלד מיט פירות‪ ,‬דאס‬ ‫זיך אויס דאס הארץ פארן אייבערשטען מיט זיינע‬ ‫איז מיין גאנצע הודאה פארן אייבערשטען? וויפיל‬ ‫תפלות‪ .‬אמאל איז דא ווען דער אייבערשטער‬ ‫חסד ה' האט מיר דער אייבערשטער געטון‪ ,‬פון ווען‬ ‫העלפט אים‪ ,‬ער דאנקט דעם אייבערשטען‪ ,‬אבער‬ ‫איך בין געקומען אויף די וועלט‪ ,‬ביז איך האב די‬ ‫עס איז בשפה רפה‪ ,‬ער זאגט נישט אזוי הויך דעם‬ ‫פירות? וויפיל חסד ה' איז דא פון ווען א מענטש‬ ‫דאנק‪ ,‬אזוי ווי ער האט געשריגן בשעת ער איז‬ ‫קומט ארויס ליידיג אויף דער וועלט‪ ,‬ערום יצאתי‬ ‫געווען אין די צרה‪ .‬וענית ואמרת‪ ,‬ווען דו גייסט געבן‬ ‫מבטן אמי‪ ,‬וואס האט א מענטש געהאט ווען ער איז‬ ‫א הודאה פארן אייבערשטען‪ ,‬גיב די הודאה‪ ,‬זאגט די‬ ‫געקומען אויף די וועלט‪ .‬וואס ער פארמאגט‪ ,‬האט‬ ‫פסוקי דזמרה‪ ,‬דאנק דעם אייבערשטען מיט אלע‬ ‫ער אלעס באקומען פונעם אייבערשטען‪ .‬און ער‬ ‫רמ"ח איברים‪ ,‬אזוי ווי דו האסט געבעטן בשעת דו‬ ‫הייבט אן זיך צוריק צו דערמאנען אלע טובות וואס‬ ‫האסט געדארפט האבן די ישועה‪ ,‬אז דער‬ ‫דער אייבערשטער האט געטון מיט אים‪ .‬ער דאנקט‬ ‫אייבערשטער זאל דיר העלפן‪ ,‬אזוי דארף צו זיין די‬ ‫נישט דעם רבונו של עולם נאר אויף די פירות וואס‬ ‫הודאה‪ .‬דאס איז געווען ביי ביכורים‪ ,‬ווען ער האט‬ ‫ער האט מיר יעצט געגעבן‪ ,‬נאר ער הייבט אן‪ ,‬ארמי‬ ‫געברענגט דעם ראשית פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫אובד אבי וירד מצרימה‪ .‬אונז זעמיר געווען אין‬ ‫מצרים‪ ,‬אונז זעמיר געווען עבדים‪ ,‬אונז האב מיר‬ ‫*‬ ‫גארנישט געהאט‪ .‬א עבד האט גארנישט‪ ,‬און עס איז‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מענטש קען אמאל אויפשטיין צופרי‪ ,‬און ער האט‬ ‫משה רבינו האט געזעהן‪ ,‬עס וועט קומען א צייט‪,‬‬ ‫נישט קיין הכרה אפילו צו עס איז יום צו עס איז לילה‪.‬‬ ‫דער בית המקדש וועט חרוב ווערן‪ ,‬מען וועט נישט‬ ‫און ער קומט אין בית המדרש‪ ,‬און ער דאנקט דעם‬ ‫קענען ברענגען דעם ראשית פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬הנותן לשכוי בינה להבחין בין יום ובין‬ ‫האט ער מתקן געווען‪ ,‬אונז זאל מיר ברענגען אן‬ ‫לילה‪ ,‬ב"ה‪ ,‬איך ווייס אז עס איז טאג‪ ,‬איך ווייס אז עס‬ ‫אנדערע ראשית פארן רבונו של עולם (תנחומא א)‪.‬‬ ‫איז נאכט‪ ,‬דער קאפ איז מיר אויפן פלאץ‪ .‬ער דאנקט‬ ‫יעדן טאג ווען דו שטייסט אויף‪ ,‬דעם ראשית פון דעם‬ ‫דעם רבונו של עולם‪ ,‬שלא עשני גוי‪ ,‬שלא עשני עבד‪,‬‬ ‫טאג זיי מקדיש פארן רבונו של עולם‪ .‬ווען א מענטש‬ ‫שלא עשני אשה‪ .‬ער הייבט אן אויסצורעכענען א‬ ‫שטייט אויף‪ ,‬איז די ערשטע זאך וואס ער טוט‪ ,‬איז‬ ‫גאנצע רייע פון הודאה פארן רבונו של עולם‪ ,‬וויפיל‬ ‫דא דער חיוב פון תפלה‪ .‬מען טאר נישט עסן פאר‬ ‫חסד דער אייבערשטער האט מיט אים געטון ביז ער‬ ‫דעם‪ ,‬מען טאר נישט ארויסגיין אויפן וועג‪ ,‬מען טאר‬ ‫איז געקומען אין בית המדרש‪ .‬איך האב מיר געקענט‬ ‫נישט טון פריוואטע צרכים‪ .‬צדק לפניו יהלך (תהלים‬ ‫עפענען די אויגן‪ ,‬פוקח עורים‪ .‬דער באשעפער האט‬ ‫פה‪-‬יד)‪ ,‬דרשנ'ט די גמרא (ברכות יד‪ ,).‬קודם דארף זיין‬ ‫מיר געגעבן וואס אנצוטון‪ ,‬מלביש ערומים‪ .‬איך האב‬ ‫די תפלה‪ ,‬און נאכדעם וישם לדרך פעמיו‪ .‬אזוי ווי‬ ‫מיך געקענט אויפהייבן פונעם בעט‪ ,‬מתיר אסורים‪.‬‬ ‫דארט האט מען מקדיש געווען דעם ראשית פארן‬ ‫איך קען גיין אויף די אייגענע פיס‪ ,‬המכין מצעדי גבר‪,‬‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬אונז האב מיר נישט קיין בית‬ ‫איך האב שיך‪ ,‬שעשה לי כל צרכי‪ .‬מען דארף דאנקען‬ ‫המקדש‪ ,‬אבער דער באשעפער האט אונז געגעבן‪,‬‬ ‫דעם אייבערשטען אויף יעדן פרט‪ .‬עס איז נישט גענוג‬ ‫דו ביסט אויפגעשטאנען צופרי‪ ,‬ער האט דיר געגעבן‬ ‫צו דאנקען דעם רבונו של עולם נאר אויף טובות‪ ,‬וואס‬ ‫א פרישן לעבן אויפן היינטיגן טאג‪ ,‬המחזיר נשמות‬ ‫עס איז אן אויסנאמדיגע טובה‪ ,‬נאר אויף טאג‬ ‫לפגרים מתים‪ ,‬דעם ראשית געב אוועק פארן רבונו‬ ‫טעגליכע טובות דארף א יוד דאנקען שטענדיג דעם‬ ‫של עולם‪ ,‬די ערשטע שעה פונעם טאג‪ ,‬לערנען און‬ ‫אייבערשטען‪ - .‬דאס איז די בחינה וואס משה רבינו‬ ‫דאווענען‪ ,‬אוועקגעבן דעם ראשית פארן באשעפער‪.‬‬ ‫האט צוגעשטעלט ביכורים מיט תפלה‪ .‬ביי ביכורים איז‬ ‫א מענטש מקדיש דעם ראשית‪ ,‬און ער דאנקט דעם‬ ‫און אזוי ווי ווען מען האט געברענגט דעם ראשית‬ ‫רבונו של עולם אויף די טובות וואס ער האט אים‬ ‫אין בית המקדש‪ ,‬איז עס געווען פארבינדן מיט אן‬ ‫געגעבן‪ .‬אזוי דארף צו זיין יעדן טאג ביי דעם ראשית‬ ‫הודאה פאר ן רבונו של עולם אויף דעם חסד וואס‬ ‫פון די תפלות אויפן זעלבן וועג ווי א מענטש האט‬ ‫דער אייבערשטער האט מיט דיר געטון‪ ,‬און ער האט‬ ‫געברענגט ביכורים‪.‬‬ ‫נאכדעם געבעטן א תפלה פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫השקיפה ממעון קדשך מן השמים וברך את עמך את‬ ‫***‬ ‫ישראל‪ ,‬אזוי דארף זיין יעדן טאג ביים דאווענען‪ .‬עס‬ ‫מען זאגט אין די סליחות‪ ,‬לא בחסד ולא במעשים‬ ‫שטייט אין די גמרא (ברכות לב‪ ,).‬לעולם יסדר אדם‬ ‫באנו לפניך‪ ,‬כדלים וכרשים דפקנו דלתיך‪ .‬מיר קומען‬ ‫שבחו של מקום‪ ,‬ואחר כך יתפלל‪ .‬מען הייבט אן‬ ‫נישט צום רבונו של עולם‪ ,‬אז אונז האב מיר דיר‬ ‫דאס דאווענען מיט שבחו של מקום‪ ,‬אזוי ווי ביי‬ ‫געברענגט חסד און מעשים וואס אונז האב מיר‬ ‫ביכורים‪ .‬יעדעס מאל ווען א מענטש דאווענט‪,‬‬ ‫געטון‪ ,‬און עס קומט זיך אונז אז מען זאל אונז געבן‬ ‫רעדט ער קודם שבחו של מקום‪ .‬יעדן צופרי איז דא‬ ‫וואס אונז בעהט מיר‪ .‬אונז האב מיר נישט קיין חסד‪,‬‬ ‫פסוקי דזמרה‪ ,‬ביי יעדע תפלה איז דא אשרי‪ ,‬כדי ער‬ ‫אונז האב מיר נישט קיין מעשים‪ ,‬כדלים וכרשים‬ ‫זאל רעדן פון שבחו של מקום‪ .‬בעפאר מען בעהט‬ ‫דפקנו דלתיך‪ ,‬ווי א פשוט'ער ארימאן וואס קומט‬ ‫סליחות‪ ,‬טוט מען קודם מסדר זיין די פסוקים פון‬ ‫בעטן א שטיקל ברויט‪ ,‬ער האט נישט קיין טענות צו‬ ‫שבחו של מקום‪ ,‬ווייל אזוי איז געווען ביי ביכורים‪.‬‬ ‫יענעם‪ ,‬דו קומסט מיר גארנישט‪ ,‬און דו דארפסט‬ ‫מיר נישט געבן‪ ,‬איך בעהט א חסד אז דו זאלסט מיר‬ ‫א מענטש דארף מסדר זיין שבחו של מקום‪ .‬ווען ער‬ ‫געבן‪ .‬כדלים וכרשים דפקנו דלתיך‪ ,‬אזוי קומען מיר‬ ‫שטייט אויף צופרי‪ ,‬דאנקט ער דעם רבונו של עולם‪,‬‬ ‫בעטן סליחות פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫וויפיל חסד ה' עס איז דא אויף דעם וואס דו ביסט‬ ‫אויפגעשטאנען‪ .‬דו ביסט ביים געזונט‪ ,‬דו ביסט ביים‬ ‫די גמרא (בבא קמא טז‪ ).‬זאגט‪ ,‬ווען איינער איז נישט‬ ‫קלארן שכל‪ ,‬וויפיל דארף מען דאנקען דעם רבונו של‬ ‫כורע במודים‪ ,‬ער זאגט מודים‪ ,‬אבער ער בוקט זיך‬ ‫עולם‪ ,‬וואס נישט יעדער איינער איז זוכה דערצו‪ .‬א‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פון די הונדערטער טובות וואס איך האב אים געטון‬ ‫נישט ביי מודים‪ ,‬ער בייגט זיך נישט אראפ‪ ,‬איז נאך‬ ‫קודם‪ ,‬ער דאנקט אים טאקע‪ ,‬עס איז דאך מהנימוס‬ ‫זיבן יאר וועט זיין שדרה ווערן א נחש‪ .‬אונז פארשטיי‬ ‫אז מען זאל דאנקען‪ ,‬אבער עס איז נישט אזא‬ ‫מיר נישט פונקטליך וואס דאס מיינט‪ ,‬אבער אזוי‬ ‫גרויסע דאנק אויף דעם וואס ער האט געטון‪ ,‬ווייל‬ ‫שטייט אין די גמרא‪ ,‬אז שדרו של אדם ווערט א נחש‬ ‫איך האב דאך געטון פאר דיר‪ ,‬מער פון וואס דו‬ ‫נאך שבע שנים‪ ,‬ווען ער איז נישט כורע במודים‪.‬‬ ‫האסט געטון פאר מיר‪ ,‬עס קומט זיך מיר אז דו‬ ‫תוספות אויפן פלאץ שטעלט זיך שוין‪ ,‬וואס האט צו‬ ‫זאלסט עס מיר טון‪ .‬עס איז נישט קיין הודאה‪ ,‬אז‬ ‫טון איינס מיט די אנדערע‪ .‬זאגט תוספות‪ ,‬ווייל ביי‬ ‫יענער האט מיר געטון א זאך וואס עס איז זיך מיר‬ ‫מודים איז דא אן הלכה אז מען דארף זיך בייגן ביי‬ ‫נישט געקומען‪ .‬איך האב דיר געגעבן‪ ,‬און דו האסט‬ ‫מודים‪ ,‬און ווען מען שטעלט זיך אויף זאל מען זיך‬ ‫מיר צוריק געגעבן‪.‬‬ ‫אויפשטעלן כחויא‪ ,‬אזוי ווי א שלאנג‪ ,‬קודם דעם‬ ‫קאפ און נאכדעם דעם גוף‪ .‬און אז ער איז איז נישט‬ ‫די זעלבע איז כביכול ביים אייבערשטען‪ .‬עס איז דא‬ ‫כורע במודים‪ ,‬טוט ער נישט ווי מען דארף טון ווי א‬ ‫אמאל א מענטש וואס איז מכיר ערכו‪ ,‬און ער ווייסט‬ ‫נחש‪ ,‬וועגן דעם איז דער עונש אז זיין שדרה וועט‬ ‫אז ער האט נאך גארנישט געטון פארן רבונו של‬ ‫ווערן שפעטער א נחש‪.‬‬ ‫עולם‪ ,‬און וויפיל ער האט געטון‪ ,‬איז נישט גענוג‬ ‫וואס ער האט געטון‪ .‬און וויפיל האט ער געזינדיגט‬ ‫עס קען זיין דער פשט דערפון איז‪ .‬ווען א מענטש‬ ‫און ממרה געווען אקעגן דעם רבונו של עולם‪ ,‬און‬ ‫איז אין א צרה‪ ,‬און א פרעמדער מענטש טוט אים א‬ ‫דער אייבערשטער גיט אים געזונט‪ ,‬ער גיט אים‬ ‫טובה‪ ,‬ער האט נישט מיט אים גארנישט‪ ,‬יענער‬ ‫לעבן‪ ,‬ער גיט אים פרנסה‪ ,‬ער גיט אים א שטוב‪ ,‬ער‬ ‫זעהט אז איך בין אין א שווערן מצב‪ ,‬און ער קומט‬ ‫גיט אים קינדער‪ ,‬וואס גיט ער אים נישט? אלעס‬ ‫און ער העלפט מיר‪ ,‬איז דער מענטש דאנקבאר פאר‬ ‫וואס ער האט‪ ,‬דיו שהוא חי‪ ,‬ער לעבט‪ ,‬איז עס א‬ ‫דעם וואס האט אים געטון‪ .‬יענער איז נישט געווען‬ ‫חסד פונעם אייבערשטען‪ .‬ווען א מענטש איז מכיר‪,‬‬ ‫מחויב מיר צו טון‪ ,‬ער האט נישט מיט מיר קיין שום‬ ‫אז עס קומט זיך אים גארנישט פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫קשר‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך האט ער גענומען זיין‬ ‫ווען ער שטעלט זיך דאווענען‪ ,‬און ער זאגט מודים‬ ‫צייט‪ ,‬זיין געלט‪ ,‬און ער האט מיך ארויסגעהאלפן אין‬ ‫פארן אייבערשטען‪ ,‬דער זאגט עס מיט אן הכנעה‬ ‫מיין פראבלעם‪ .‬די הודאה וואס ער גיט אים‪ ,‬איז‬ ‫מיטן גאנצן הארץ! איך דאנק רבונו של עולם‪ ,‬איך‬ ‫פונעם גאנצן הארץ‪.‬‬ ‫בוק זיך‪ ,‬און איך בייג זיך פאר דיר‪ ,‬איך בין זיך מכניע‪,‬‬ ‫ווייל איך ווייס אז עס קומט זיך מיר נישט דאס וואס‬ ‫אמאל איז דא נאך מער‪ .‬ער האט זיך נישט‬ ‫דו האסט מיר געגעבן‪.‬‬ ‫פארטראגן מיט זיין שכן‪ ,‬זיי האבן סכסוכים צווישן‬ ‫זיך‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬ווען ער איז אין א עת‬ ‫ווען א מענטש מיינט אבער אז עס קומט זיך אים יא‪,‬‬ ‫צרה‪ ,‬קומט דער שכן מיט וועמען ער איז צוקריגט‪,‬‬ ‫איך האב אויך געגעבן פארן רבונו של עולם‪ ,‬איך בין‬ ‫און ער טוט אים ארויסהעלפן אין זיין עת צרה וואס‬ ‫דאך מלא מצוות‪ ,‬ישראל זענען דאך מלאים מצוות‬ ‫ער האט‪ .‬איז די הודאה נאך שטערקער‪ .‬ער האט‬ ‫כרימון (חגיגה כז‪ ,).‬וויפיל חסד איך טוה‪ ,‬און וויפיל‬ ‫דאך געהאט אלע רעכטן מיר נישט צו העלפן‪ ,‬איך‬ ‫גוטס איך טוה‪ .‬ער קען טון מער אויך‪ ,‬אבער איך‬ ‫האב דאך אים געטון זאכן וואס איך האב נישט‬ ‫האב א חשבון ביים אייבערשטען‪ ,‬איך האב אים‬ ‫געדארפט צו טון‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך האט ער‬ ‫געגעבן‪ ,‬ער גיט מיר צוריק‪ .‬איז די הודאה נישט קיין‬ ‫נישט נקמה גענומען‪ ,‬און ער האט אוועקגעקוקט‬ ‫ריכטיגע הודאה‪ .‬ער זאגט מודים‪ ,‬אבער ער איז זיך‬ ‫אויף אלעם‪ ,‬ער האט מיר געטון א טובה‪ ,‬איז די‬ ‫נישט כורע במודים‪ .‬ער בייגט זיך נישט‪ ,‬ער האט‬ ‫הודאה וואס ער דאנקט פאר יענעם מיטן גאנצן‬ ‫נישט די הכנעה ביי מודים‪ ,‬ווייל איך האב דאך אויך‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫געטון פארן רבונו של עולם‪ ,‬דער באשעפער גיט מיר‬ ‫צוריק‪ .‬די ריכטיגע הודאה‪ ,‬די ריכטיגע כריעה ביי‬ ‫איינער וואס האט אבער געטון פאר זיין חבר אסאך‬ ‫מודים איז‪ ,‬ווען ער איז מכיר ערכו‪ ,‬איך האב‬ ‫טובות‪ ,‬און יעצט איז ער אנגעוויזן אויף א טובה‪ ,‬אז‬ ‫גארנישט געטון פארן אייבערשטען‪ ,‬איך האב נאר‬ ‫יענער זאל אים צוריק טון‪ .‬און יענער טוט אים‬ ‫ממרה געווען דעם אייבערשטען‪ ,‬און אפילו הכי טוט‬ ‫צוריק א טובה‪ ,‬ער האט אים צוריקגעטון אויף איינס‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האט נישט אזוי געטון‪ .‬ווייל אמאל איז דא וואס א‬ ‫מיר דער אייבערשטער אזויפיל גוטס יעדן טאג‪,‬‬ ‫מענטש זעהט נישט זיין שפלות‪ ,‬ער זעהט נישט זיין‬ ‫דעמאלטס איז ער כורע במודים‪ .‬בשעת ער זאגט‬ ‫קליינקייט‪ ,‬ער זעהט זיך גרויס‪ ,‬און ער כאפט זיך‬ ‫מודים‪ ,‬בייגט ער זיך‪ ,‬און ער האט אן הכנעה צום‬ ‫נישט פון וועם האט ער עס באקומען‪ ,‬ווער האט עס‬ ‫אייבערשטען אויף די הודאה וואס ער גיט‪.‬‬ ‫אים געגעבן‪ ,‬ווער האט אים צוגעברענגט דערצו‪ ,‬אז‬ ‫*‬ ‫אלעס האט ער באקומען פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫מען זעהט בשעת דער באשעפער האט באשאפן‬ ‫ווען א מענטש זאגט מודים‪ ,‬ער דאנקט דעם‬ ‫דעם נחש‪ ,‬איז דער נחש געווען די חשוב'סטע פון די‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אבער ער איז נישט כורע במודים‪ ,‬עס‬ ‫גאנצע בריאה‪ .‬אויסער אדם מיט חוה‪ ,‬איז דער נחש‬ ‫פעלט די הכנעה פון כריעה במודים‪ ,‬צום סוף וועט‬ ‫געווען די חשוב'סטע פון אלע ברואים וואס דער‬ ‫ער אויסקוקן אזוי ווי דער נחש‪ .‬דער נחש האט אויך‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן‪ .‬והנחש היה ערום מכל‬ ‫געהאט אלעס‪ ,‬און וואס איז געווען דער סוף פון‬ ‫חית השדה (בראשית ג‪-‬א)‪ ,‬ער איז געווען די קלוגסטע‬ ‫אים‪ ,‬מען האט אים אלעס צוגענומען‪ ,‬ער איז‬ ‫אין חכמה‪ ,‬מער ווי אלע חיות‪ .‬אין מדרש (פסיקתא‬ ‫געווארן דער נידריגסטער פון אלע בעלי חיים‪ ,‬על‬ ‫זוטרתא בראשית) שטייט‪ ,‬א בעל חי קען נישט רעדן‪,‬‬ ‫גחונך תלך ועפר תאכל כל ימי חייך (בראשית ג‪-‬יד)‪ .‬פון‬ ‫אבער דער נחש האט גערעדט צו אדם און צו חוה‪,‬‬ ‫זיינע גרויסע מעלות איז ער אראפגעקומען טיף‬ ‫אויף לשון הקודש‪ .‬מען זעהט אין די פסוקים‪ ,‬אז ער‬ ‫אונטען‪.‬‬ ‫האט געהאט דעם כח פון דיבור‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫האט אים געמאכט אז ער זאל זיין א מלך אויף אלע‬ ‫יעדער יוד האט חסד ומעשים טובים‪ ,‬ישראל זענען‬ ‫בהמות וחיות (ב"ר כ‪-‬ה)‪ .‬אין די גמרא (סנהדרין נט‪):‬‬ ‫מלאים מצוות כרימון‪ .‬אבער בשעת אונז גיי מיר‬ ‫שטייט‪ ,‬אז ווען דער נחש וואלט נישט געזינדיגט‪,‬‬ ‫דאווענען פארן אייבערשטען‪ ,‬זעמיר אונז מכיר אז‬ ‫וואלט מען אים נישט אראפגעהאקט זיינע פיס‪ ,‬און‬ ‫מיר קומען נישט מיט אונזערע חסד ומעשים‪.‬‬ ‫א מענטש וואלט אים געקענט שיקן אויף צפון און‬ ‫אונזערע חסד ומעשים איז נישט גענוג אז דער‬ ‫אויף דרום‪ ,‬און ער וואלט אים געברענגט אבנים‬ ‫אייבערשטער זאל טון מיט אונז אזויפיל גוטס‪,‬‬ ‫טובות ומרגליות‪ .‬דער אייבערשטער האט געגעבן‬ ‫וויפיל ער טוט מיט אונז‪ .‬אונז טוה מיר נישט קיין‬ ‫דעם נחש די כח‪ ,‬אז ער האט אים אויפגעהויבן די‬ ‫טיפה מן הים פארן אייבערשטען‪ ,‬וויפיל חסד דער‬ ‫מערסטע פון די גאנצע בריאה‪.‬‬ ‫באשעפער טוט מיט אונז! ואילו פינו מלא שירה כים‪,‬‬ ‫ולשוננו רנה כהמון גליו‪ ,‬אין אנו מספיקים להודות‬ ‫וויפיל וואלט דער נחש געדארפט דאנקען דעם‬ ‫על אחת מאלף אלפי אלפים‪ ,‬מען קען נישט דאנקען‬ ‫רבונו של עולם‪ .‬דער באשעפער האט דיך געמאכט‬ ‫אפילו אויף איינס פון טויזנטער און צענדליגער‬ ‫אז דו ביסט מער פון אלע בעל חיים‪ ,‬דו ביסט דער‬ ‫טויזנטער טובות וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫מלך אויף אלע בעלי חיים‪ ,‬דו האסט מעגליכקייטן‬ ‫געטון‪.‬‬ ‫וואס קיין שום בעל חי האט נישט‪ .‬דו קענסט רעדן‬ ‫וכדומה‪ ,‬דו ביסט קלוג מער ווי א בעל חי‪ .‬דער נחש‬ ‫מיר קומען נישט מיט אונזערע חסדים ומעשים‪ ,‬נאר‬ ‫האט נישט אזוי געטון‪ .‬ער האט געזען זיין‬ ‫כדלים וכרשים דפקנו דלתיך‪ .‬מיר קומען‬ ‫גרויסקייט‪ ,‬ורם לבבך ושכחת את ה' אלקיך (דברים‬ ‫צובראכענערהייט ווי א דל און א רש‪ ,‬וואס קומט און‬ ‫ח‪-‬יד)‪ .‬ווען א מענטש זעהט זיך אמאל אז ער איז‬ ‫בעהט בפתח‪ .‬אונז פארלאנג מיר גארנישט‪ ,‬עס‬ ‫ברום המעלה‪ ,‬הייבט ער אן צו פארגעסן פונעם‬ ‫קומט זיך אונז גארנישט‪ ,‬עס קומט זיך נישט אז דו‬ ‫אייבערשטען‪ .‬דער נחש וואס דער אייבערשטער‬ ‫זאלסט אונז מוזן אויסהערן אפילו וואס אונז בעהט‬ ‫האט אים געגעבן אזויפיל גרויסקייט‪ ,‬האט נאכדעם‬ ‫מיר‪ .‬אבער דער אייבערשטער טוט דאך צדקה‪ ,‬אזוי‬ ‫צוגערעדט אדם מיט חוה‪ ,‬זיי זאלן זינדיגן און ממריד‬ ‫ווי אן ארימאן וואס קומט‪ ,‬טוה מיר אונז צדקה‪ ,‬און‬ ‫זיין אקעגן דעם אייבערשטען‪ .‬דאס קומט זיך? דו‬ ‫מיר געבן פאר דעם ארימאן‪ ,‬אזוי בעהט מיר אונז‪ ,‬אז‬ ‫וואלסט געדארפט צו זיין דער וואס זאל היטן דעם‬ ‫דער באשעפער זאל אויסהערן אונזערע תפלות‪.‬‬ ‫כבוד פונעם אייבערשטען‪ .‬דער באשעפער האט דיר‬ ‫געגעבן אזויפיל גרויסקייט‪ ,‬פארוואס האסטו עס‬ ‫*‬ ‫נישט אויסגענוצט א ויף מחזק זיין אדם מיט חוה‪ .‬ער‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫טובים‪ ,‬און פון דעם קומט ארויף א נחת רוח‪ ,‬א ריח‬ ‫מען געפונט ביי יעקב אבינו‪ ,‬בשעת יצחק האט‬ ‫טוב‪ ,‬פארן רבונו של עולם‪ .‬און אלע מצוות ומעשים‬ ‫געוואלט געבן די ברכות פאר עשו‪ ,‬און יעקב האט‬ ‫טובים וואס יודען האבן געטון‪ ,‬האט מען מעלה‬ ‫צוגענומען די ברכות‪ ,‬פארציילט די תורה אז ווען‬ ‫געווען‪ .‬צדיקים זענען דאך נמשלו לבשמים (מגילה‬ ‫יעקב איז געקומען מקבל זיין די ברכות‪ ,‬וירח את ריח‬ ‫יג‪ ,).‬מען האט גענומען די בשמים וואס האבן א גוטן‬ ‫בגדיו‪ ,‬האט יצחק געשמעקט די ריח פון זיינע בגדים‪,‬‬ ‫ריח‪ ,‬און מען האט עס מקטיר געווען אויפן מזבח‬ ‫ויאמר ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו ה' (בראשית‬ ‫אינעווייניג אין היכל ה'‪ ,‬מען האט עס מקטיר‬ ‫כז‪-‬כז)‪ ,‬די ריח פון מיין קינד איז אזא גוטע ריח‪ ,‬אזוי‬ ‫געווען פארן אייבערשטען‪ - .‬און עס איז געווען‬ ‫ווי די ריח שדה אשר ברכו ה'‪ .‬דער מדרש (ב"ר סה‪-‬כב)‬ ‫מתמר ועולה‪ ,‬עס איז ארויפגעגאנגען גראד אויבן‪,‬‬ ‫זאגט‪ ,‬וואס איז געווען דאס וואס יצחק האט‬ ‫עס האט זיך נישט געבויגן אויף די זייט (יומא לח‪,).‬‬ ‫געשמעקט זיינע בגדים‪ ,‬און די בגדים זענען געווען‬ ‫ווייל עבודת הצדיקים איז בלתי לה' לבדו‪ ,‬דאס גייט‬ ‫כריח שדה אשר ברכו ה'‪ .‬זאגט דער מדרש‪ ,‬אל תקרי‬ ‫גראד ארויף אויבן‪ ,‬זיי האבן נישט קיין פניות זיך צו‬ ‫בגדיו אלא בוגדיו‪ ,‬ער האט געשמעקט די ריח פון די‬ ‫בייגן אויף אנדערע זאכן‪ ,‬אנדערע מחשבות און‬ ‫רשעים וואס איז דא אין כלל ישראל‪ ,‬די וואס זענען‬ ‫אנדערע כוונות‪ .‬די קטורת ווייזט אויף מעשה‬ ‫בוגד אינעם אייבערשטען‪ .‬זאגט דער מדרש‪ ,‬עס איז‬ ‫הצדיקים‪ ,‬וואס איז געווען מתמר ועולה‪ ,‬עס איז‬ ‫דא אמאל רשעים וואס זינדיגן פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫ארויף א ריח ניחוח‪ ,‬וואס מען האט געשפירט ביז‬ ‫אבער עס קומט א ציי ט וואס זיי זענען זיך מתבונן‪,‬‬ ‫יריחו‪ ,‬דעם ריח הקטורת וואס מען האט מקטיר‬ ‫וואו שטיי איך אויף די וועלט‪ ,‬און זיי דרייען זיך אויס‬ ‫געווען (יומא לט‪.):‬‬ ‫פון דעם וואס זיי זענען געווען‪ ,‬און זיי קערן זיך‬ ‫צוריק צום אייבערשטען‪ .‬און די ריח פון א יוד וואס‬ ‫אין דעם קטורת האט מען מקטיר געווען נאך א זאך‪,‬‬ ‫איז געווען בעומקי הקליפות‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫חלבנה (שמות ל‪-‬לד)‪ .‬חלבנה ריחו רעה (כריתות ו‪,):‬‬ ‫אויפגעהויבן און ער קערט זיך צוריק צום‬ ‫חלבנה וואס האט א שלעכטן ריח‪ ,‬איז אויך געווען‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬איז זייער חשוב ביים אייבערשטען‪.‬‬ ‫דארט אינעווייניג אין די קטורת‪ .‬רש"י (שמות שם)‬ ‫וירח את ריח בוגדיו‪ ,‬יצחק האט געשמעקט די ריח‬ ‫זאגט‪ ,‬אז אין יעדע תפלה דארף זיין פושעי ישראל‬ ‫פון די בוגדים‪ ,‬און אויף דעם האט ער געזאגט‪ ,‬די‬ ‫וואס זענען נמנין בתוכם‪ .‬על כל פנים מען האט‬ ‫ריח פון די בוגדים איז כריח שדה אשר ברכו ה'‪ .‬דער‬ ‫מקטיר געווען א חלבנה אויך‪ .‬ווי קומט אהין דער‬ ‫ריח האט זייער א גוטן ריח‪ ,‬עס איז כריח שדה אשר‬ ‫חלבנה‪ ,‬ווי קומט עס אריין אין די קטורת‪.‬‬ ‫ברכו ה'‪ .‬אזוי שטייט אין מדרש‪ .‬וואס איז דער ריח‬ ‫שדה אשר ברכו ה'? וועלכע ריח שדה האט ער‬ ‫נאר די גמרא (יומא פו‪ ):‬זאגט‪ ,‬ווען א יוד טוט תשובה‬ ‫געמיינט‪ ,‬אז די ריח פון די בוגדים‪ ,‬איז אזוי ווי א ריח‬ ‫מיראה‪ ,‬איז זדונות נעשין לו כשגגות‪ .‬אבער ווען א‬ ‫שדה וואס דער אייבערשטער האט געבענטשט‪.‬‬ ‫יוד טוט תשובה מאהבה‪ ,‬ער איז זיך מתבונן אין די‬ ‫גרויסקייט פונעם אייבערשטען‪ ,‬וויפיל גוטס דער‬ ‫אין בית המקדש האט מען יעדן טאג מקטיר געווען‬ ‫אייבערשטער טוט מיט אים‪ ,‬ווי גרויס עס איז דער‬ ‫קטורת צוויי מאל אין טאג‪ ,‬פרס בשחרית‪ ,‬ופרס בין‬ ‫חסד וואס דער באשעפער פירט זיך מיט אים‪ ,‬ווערט‬ ‫הערבים‪ .‬און וועגן דעם זאג מיר אונז יעדן טאג די‬ ‫נתעורר א נקודה פון אהבה פון א יוד צום רבונו של‬ ‫פרשה פון פיטום הקטורת‪ ,‬צו די קטורת האט מען‬ ‫עולם‪ .‬בשעת א יוד שטייט אין די מדרגה‪ ,‬אז ער‬ ‫גענומען די חשוב'סטע סממנים‪ ,‬וואס האבן געהאט‬ ‫האט אן אהבה צום רבונו של עולם‪ ,‬און ער איז זיך‬ ‫זייער א גוטן ריח‪ ,‬און דאס האט מען מקטיר געווען‬ ‫משים על הלב דעמאלטס‪ ,‬וואו האלט איך אויף דער‬ ‫פארן אייבערשטען‪ .‬דאס האט מען נישט מקטיר‬ ‫וועלט? וואו בין איך אנגעקומען? וואו דריי איך זיך‬ ‫געווען אינדרויסן אויפן מזבח החיצון‪ ,‬דאס האט מען‬ ‫ארום? וואו געפין איך זיך? איך לאז איבער דעם‬ ‫אריינגעטראגן אינעם היכל‪ .‬דארט האט מען עס‬ ‫רבונו של עולם‪ .‬ער האט חרטה אויף וואס ער האט‬ ‫מקטיר געווען אויפן מזבח הפנימי‪ ,‬און די קטורת‬ ‫געטון‪ ,‬און ער נעמט זיך פאר‪ ,‬אז פון יעצט אן וועל‬ ‫איז ארויפגעגאנגען א ריח ניחוח פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫איך גיין אויפן ריכטיגן וועג‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬זדונות‬ ‫נעשו לו כזכיות‪ ,‬די זדונות וואס ער האט געטון‪,‬‬ ‫וואס די נקודה דערפון איז‪ .‬ישראל זענען מלאים‬ ‫ווערן גערעכנט פאר מצוות‪.‬‬ ‫מצוות כרימון (חגיגה כז‪ ,).‬א יוד טוט מצוות ומעשים‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס אין דעם ריח ליגט אינעווייניג די ריח פון א‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז עס קומט ארויס א ריח טוב פון‬ ‫חלבנה‪ ,‬ווייל דער חלבנה קומט אויך ארויס פון אים‬ ‫די חלבנה אויך‪ .‬ווייל בשעת דער חלבנה טוט זיך‬ ‫א ריח טוב‪ .‬ויברכהו‪ ,‬האט ער אים געבענטשט‪ ,‬און‬ ‫צוזאמשטעלן מיט די קטורת‪ ,‬ער וויל גיין אויפן וועג‬ ‫ער האט אים געגעבן די ברכות‪ .‬ווייל אפילו ווען א‬ ‫פון די צדיקים‪ ,‬און ער איז משים על הלב תשובה צו‬ ‫יוד איז א בוגד‪ ,‬קען פון אים ארויסקומען א ריח טוב‪,‬‬ ‫טון פון אהבת ה'‪ ,‬דעמאלטס גייט ארויס א ריח טוב‬ ‫אזוי ווי עס איז געווען דער ריח שדה אשר ברכו ה'‪.‬‬ ‫פון די חלבנה אויך‪ .‬און דער ריח טוב וואס קומט פון‬ ‫דעם חלבנה‪ ,‬האט אסאך א גרעסערע חשיבות ווי די‬ ‫*‬ ‫עבודת הצדיקים! א צדיק האט דאך קיינמאל נישט‬ ‫עס שטייט אין רמב"ם (הל' יסודי התורה ב‪-‬א)‪ ,‬עס איז א‬ ‫געהאט צו טון מיט עולם הזה‪ .‬אבער א מענטש וואס‬ ‫מצוה ליב צו האבן דעם אייבערשטען‪ ,‬שנאמר (דברים‬ ‫איז שוין געזונקען אין עולם הזה‪ ,‬און ער לאזט עס‬ ‫ו‪-‬ה) ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל‬ ‫איבער‪ ,‬און ער גייט דינען דעם אייבערשטען‪ ,‬קומט‬ ‫מאדך‪ .‬גיט צו דער רמב"ם‪ ,‬ווי אזוי איז דער וועג אז א‬ ‫פון אים ארויס א געוואלדיגער ריח טוב וואס איז‬ ‫יוד זאל צוקומען צו אהבת ה'‪ .‬וואס דארף ער טון אז‬ ‫עולה למעלה‪ .‬דאס איז געווען די חלבנה וואס איז‬ ‫ער זאל קענען ליב האבן דעם אייבערשטען‪ .‬זאגט‬ ‫געלעגן אינעווייניג אינעם קטורת‪.‬‬ ‫אויף דעם דער רמב"ם‪ ,‬ווען א יוד איז זיך מתבונן אין‬ ‫די בריאה‪ ,‬אין די גרויסקייט פונעם אייבערשטען‪ ,‬אין‬ ‫ווען יצחק האט געוואלט געבן די ברכות פאר יעקב‪,‬‬ ‫דעם גדולים מעשה ה'‪ ,‬ווי אזוי דער אייבערשטער‬ ‫האט ער געוואלט שמעקן דעם יעקב‪ ,‬צו ער איז‬ ‫האט באשאפן די וועלט‪ ,‬וויפיל חכמה עס ליגט אין‬ ‫ראוי צו די ברכות צו נישט‪ .‬צדיקים זענען טאקע‬ ‫בריאת העולם‪ ,‬און ער זעהט די גרויסקייט פונעם‬ ‫ראוי‪ ,‬אבער ער האט געשמעקט די ריח בוגדיו‪ ,‬עס‬ ‫אייבערשטען וואס איז דא אין די בריאה פון די‬ ‫איז אויך דא צווישן זיי בוגדים‪ ,‬וואס גייען אוועק פון‬ ‫וועלט אליין‪ ,‬הייבט ער אן ליב צו האבן דעם‬ ‫דרכי ה'‪ .‬אפשר איז יעקב נישט ראוי פאר די ברכות‪.‬‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬און ער הייבט אן צו גלוסטן צום‬ ‫אבער יצחק האט געזען אז פון די ריח בוגדים קומט‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬און ער וויל זיך מחבר זיין צום רבונו‬ ‫אויך ארויס א קידוש ה'‪ .‬אפילו א מענטש האט בוגד‬ ‫של עולם‪ ,‬צמאה לך נפשי‪ ,‬און ער איז מתאוה‪ ,‬כדי‬ ‫געווען‪ ,‬אבער עס קומט אמאל א צייט וואס א‬ ‫ער זאל קענען צוקומען צום אייבערשטען‪ .‬די וועג‬ ‫מענטש ווערט נתעורר‪ ,‬וואו האלט איך אויף די‬ ‫פון אהבת ה'‪ ,‬מען זאל קענען טון תשובה מאהבה‪,‬‬ ‫וועלט? וואו בין איך אנגעקומען? וואו דריי איך זיך‬ ‫איז זיך מתבונן זיין אין גרויסקייט פונעם‬ ‫ארום? אויף דעם בין איך אראפגעקומען אויף דער‬ ‫אייבערשטען‪ .‬און ווען מען איז זיך מתבונן אין די‬ ‫וועלט‪ ,‬זיך אזוי ארומצודרייען‪ ,‬און אויסקוקן אזוי ווי‬ ‫גרויסקייט פונעם אייבערשטען‪ ,‬ברענגט עס אן‬ ‫איך זעה אויס? איך דארף נעמען מיין טייערע צייט‬ ‫אהבה‪ ,‬ליב צו האבן דעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫און אויסנוצן פאר תורה און עבודת ה'‪ ,‬טון א נחת‬ ‫רוח פארן רבונו של עולם‪ .‬און ער ווערט נתעורר‬ ‫ווען קען א יוד צוקומען צו תשובה מאהבה‪ ,‬ליב צו‬ ‫מיט א ליבשאפט צום אייבערשטען‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫האבן דעם אייבערשטען מיט אן אהבה‪ ,‬דאס איז אין‬ ‫האט ער א הרהור תשובה אינעם הארץ‪ ,‬קען ער‬ ‫די שעה פון דאווענען‪ .‬ווען א יוד דאווענט‪ ,‬און ביים‬ ‫מעלה זיין אלע זיינע זדונות פאר זכיות‪.‬‬ ‫דאווענען איז דאך לעולם יסדר אדם שבחו של‬ ‫מקום‪ ,‬עס איז די איינציגסטע שעה אין טאג וואס ער‬ ‫דאס איז געווען דער וירח את ריח בוגדיו‪ .‬יצחק‬ ‫טראכט אריין אין גדלות הבורא‪ .‬ווען ער איז‬ ‫האט געשמעקט די ריח טוב וואס קען ארויסקומען‬ ‫אינדרויסן אויף די גאס‪ ,‬טראכט מען דאך נישט אין‬ ‫פון א בוגד‪ ,‬ווען ער קערט זיך צוריק צום‬ ‫די גרויסקייט פונעם אייבערשטען‪ .‬אבער בשעת ער‬ ‫אייבערשטען‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬ראה ריח בני כריח‬ ‫דאווענט‪ ,‬איז דאך זיין גאנצע כוונה אין גדולת‬ ‫שדה אשר ברכו ה'‪ .‬יצחק קראו שדה (פסחים פח‪ .).‬די‬ ‫הבורא‪ ,‬דאס איז דאך תפלה‪ ,‬דאס איז דאך פסוקי‬ ‫ריח פון קטורת וואס איז דא אין בית המקדש‪ ,‬האט‬ ‫דזמרה‪ .‬און פון דעם ווערט ער נתעורר‪ ,‬און ער‬ ‫יצחק אנגערופן דאס איז ריח 'שדה'‪ .‬זאגט ער‪ ,‬ראה‬ ‫קומט צו‪ ,‬צו א ליבשאפט צום אייבערשטען‪ .‬בשעת‬ ‫ריח בני‪ ,‬די ריח פון מיין קינד איז‪ ,‬כריח שדה אשר‬ ‫ער דאוונט ווערט ער נתעורר‪ ,‬וואו האלט איך אויף‬ ‫ברכו ה'‪ ,‬אזוי ווי די ריח וואס קומט ארויס פון בית‬ ‫די וועלט? פארוואס זעה איך אויס אזוי ווי איך בין?‬ ‫המקדש‪ ,‬וואס דער אייבערשטער האט מברך געווען‪,‬‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אייבערשטען‪ .‬דאס איז תכון תפלתי קטורת לפניך‪.‬‬ ‫פארוואס קען איך זיך נישט דערהייבן? איך וויל‬ ‫און אז מען זעהט אז תפלה איז אזוי ווי קטורת‪,‬‬ ‫איבערלאזן מיינע וועגן און גיין אין ריכטיגן וועג‪.‬‬ ‫זעהט מען אז דאס איז חשוב'ער פון אלע מעשים‬ ‫דאס איז די נקודה פון תשובה מאהבה וואס א יוד‬ ‫טובים‪ .‬ווייל ביי קטורת ברענגט ער ארויף אלע‬ ‫האט ביים דאווענען‪ ,‬ווייל דעמאלטס רעדט ער פון‬ ‫מעשים וואס ער האט געטון‪ ,‬אפילו ער האט‬ ‫גדולת הבורא‪ ,‬און דעמאלטס האט ער א התבוננות‬ ‫געזינדיגט אקעגן דעם אייבערשטען‪ ,‬ווערט עס‬ ‫אין גרויסקייט פונעם אייבערשטען‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫נתהפך לזכות‪ .‬איז מען מתפלל תכון תפלתי קטורת‬ ‫קומט ער צו‪ ,‬צו אהבת ה'‪ ,‬און דעמאלטס קען ער‬ ‫לפניך‪ ,‬די תפלות זאלן זיין אזוי ווי קטורת‪ .‬משאת‬ ‫צוקומען צו א נקודה פון תשובה מאהבה‪.‬‬ ‫כפי‪ ,‬ווען איך הייב אויף מיינע הענט צו בעטן צום‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬זאל דארט זיין מנחת ערב‪ ,‬ערב איז‬ ‫וועגן דעם איז תפלה אזוי חשוב פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫דאך לילה‪ ,‬וואס איז מעשיהם של רשעים (ב"ר ג‪-‬ח)‪,‬‬ ‫ווייל אלע אנדערע מעשים טובים וואס א יוד טוט‪,‬‬ ‫ער קען ברענגען א מנחה פון דעם ערב‪ ,‬דורך די‬ ‫האט ער געטון איין מצוה‪ ,‬ער שאקלט לולב‪ ,‬ער‬ ‫תפלות זאל ארויסקומען א כבוד שמים און א ריח‬ ‫האט געבלאזן שופר‪ .‬אבער ווען א יוד קומט צו א‬ ‫ניחוח‪ ,‬כריח שדה אשר ברכו ה'‪.‬‬ ‫מדרגה ביי תפלה‪ ,‬אז ער טוט תשובה מאהבה אויף‬ ‫זיינע אלע מעשים‪ ,‬איז אין איין תפלה‪ ,‬קען ער מעלה‬ ‫*‬ ‫זיין טויזנטער מעשים וואס ער האט געטון‪ ,‬אז עס‬ ‫מען גייט אריין אין די טעג פון סליחות‪ ,‬טעג וואס‬ ‫זאל ארויסקומען דערפון א נחת רוח פארן‬ ‫מען איז מרבה בתפלה‪ .‬די וואכן פון סליחות‪ ,‬און כל‬ ‫אייבערשטען‪ .‬איז חביב תפלה לפני הקב"ה יותר מכל‬ ‫שכן נאכדעם ווען עס קומען די הייליגע טעג‪ ,‬ראש‬ ‫מעשים טובים (תנחומא א)‪ .‬ווייל די שעה פון תפלה‪,‬‬ ‫השנה‪ ,‬עשרת ימי תשובה‪ ,‬יום הקדוש‪ ,‬וויפיל שעות‬ ‫ווען א יוד דאווענט ערליך‪ ,‬און ער קומט צו צו‬ ‫מען זיצט אין בית המדרש‪ ,‬און מען איז עוסק אין‬ ‫אהבת ה'‪ ,‬און דורכדעם טוט ער זיך צוריקקערן צום‬ ‫תפלה‪ .‬מחשיב זיין די שעה וואס ער דאווענט‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דאס איז חשוב'ער פון אלע מעשים‬ ‫וויסן אז עס איז נישט דא נאך אזא גוטע מינוט אין‬ ‫טובים און קרבנות וואס מען קען טון‪.‬‬ ‫אלע זיינע שעות‪ ,‬ווי די שעה וואס ער דאווענט‪ .‬די‬ ‫שעה וואס ער דאווענט‪ ,‬דארט ברענגט ער ארויס‬ ‫און אז מען קומט נישט צו דערצו‪ ,‬איז א סימן אז ער‬ ‫זיין אהבת ה'‪ ,‬ער איז זיך מתבונן אין די גרויסקייט‬ ‫האט נישט געדאווענט‪ ,‬ער האט נאר געזאגט‪ .‬ווייל‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬עס ברענגט אים ליב צו האבן‬ ‫טאמער דאווענט מען די תפלה‪ ,‬און עס איז ולעבדו‬ ‫דעם אייבערשטען‪ ,‬עס ברענגט אים א מחשבה טובה‬ ‫בכל לבבכם‪ ,‬ער טראכט אריין אין די ווערטער פון‬ ‫פון א הרהור תשובה‪ ,‬דאס איז א נקודה פון תשובה‬ ‫תפלה‪ ,‬און ער ווערט נתעורר‪ ,‬וועט עס‬ ‫מאהבה‪ ,‬דאס איז אלעס נאר ביים דאווענען‪ .‬תכון‬ ‫ארויסברענגען ביי אים די מדה פון אהבה‪ ,‬ווי דער‬ ‫תפלתי קטורת לפניך‪ ,‬אזוי ווי פון קטורת איז‬ ‫רמב"ם זאגט‪ ,‬אז דער וועג פון אהבת ה' נעמט זיך‬ ‫ארויסגעקומען א ריח ניחוח‪ ,‬זאל ארויסקומען א ריח‬ ‫פון התבוננות אין גרויסקייט פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫ניחוח פארן אייבערשטען פון אונזערע תפלות‪.‬‬ ‫וועגן דעם איז תפלה חביב יותר פון אלע מעשים‬ ‫טובים‪.‬‬ ‫מען בעהט (בסליחות) הב לן שאלתין ובעותין‪ ,‬דלא‬ ‫נהדר ריקם מן קדמך‪ .‬די פשוט'ע פשט איז‪ ,‬הב לן‬ ‫און דער מדרש ברענגט דערויף א פסוק‪ ,‬שנאמר‪,‬‬ ‫שאלתין‪ ,‬טוה אויספירן‪ ,‬און געב אונז אונזערע‬ ‫אזוי שטייט אין פסוק (תהלים קמא‪-‬ב)‪ ,‬תכון תפלתי‬ ‫בקשות‪ .‬שטייט אין הייליגע ספרים‪ ,‬הב לנו שאלתין‬ ‫קטורת לפניך‪ ,‬מיין תפלה זאל זיין אזוי ווי קטורת‪.‬‬ ‫ובעותין‪ ,‬מען בעהט פונעם רבונו של עולם‪ ,‬געב אונז‬ ‫וואס איז געווען קטורת? קטורת איז געווען א ריח‬ ‫אז מיר זאלן קענען בעטן‪ .‬ווען מען גייט אריין אין די‬ ‫ניחוח פארן אייבערשטען‪ ,‬וואס די חלבנה איז געווען‬ ‫טעג‪ ,‬דארף מען האבן אן עקסטערע תפלה‪ ,‬אז מען‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬און עס האט ארויסגעגעבן א ריח ניחוח‪.‬‬ ‫זאל קענען דאווענען‪ ,‬דער קאפ זאל זיין דארט‬ ‫בעטן מיר‪ ,‬תכון תפלתי קטורת לפניך‪ ,‬אונזער‬ ‫בשעת ער דאווענט‪ ,‬ער זאל ליגן אינעם דאווענען‪.‬‬ ‫דאווענען זאל זיין אזא תפלה אזוי ווי קטורת‪ ,‬עס‬ ‫דלא נהדר ריקם מן קדמך‪ ,‬מען זאל נישט אוועקגיין‬ ‫זאל אונז אויפהייבן‪ ,‬אז אפילו ווען אונז זעמיר א‬ ‫ליידיג פון די וועלט‪ ,‬מען זאל נישט איבערלאזן די‬ ‫חלבנה‪ ,‬זאלן מיר קענען ארויסגעבן א ריח טוב פארן‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דער באשעפער זאל מקבל זיין די תפלות פון גאנץ‬ ‫וועלט אן דעם וואס מען האט אויפגעטון וואס מען‬ ‫כלל ישראל‪ .‬דער באשעפער זאל העלפן‪ ,‬אז עס זאל‬ ‫האט געדארפט אויפצוטון‪ - .‬און יעדער יוד קען‬ ‫אנגענומען ווערן וואס יודישע קינדער בעטן‪ .‬דער‬ ‫צוקומען דערצו‪ ,‬אפילו א בוגד‪ ,‬וירח את ריח בגדיו‪,‬‬ ‫באשעפער זאל ממלא זיין כל משאלות לבבם‬ ‫נישט צובראכן ווערן פון וואס מען איז‬ ‫לטובה‪ .‬מען זאלן האבן א גוט געבענטשט יאר‪ ,‬א‬ ‫אדורכגעגאנגען ביז יעצט‪ ,‬נאר דו זאלסט וויסן אז‬ ‫שנה טובה ומתוקה‪ ,‬און אקעגן גיין משיח צדקנו‪,‬‬ ‫מען קען עס אויפהייבן און עס ברענגען א ריח ניחוח‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 817..77.8817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.8...4..141‬‬ ‫פרשת כי תבא תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~יג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬