צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה
אריינטרעטן אינעם נייעם יאר
ביכורים ,התחלה ,און בטחון
החלטה אויס שרעקעדיג .נאך עטליכע יאר קען ער מאכן פיל די מצוה פון ביכורים איז געטון געווארן מיט גרויס כבוד.
גרעסערע החלטות מיט פיל ווייניגער פחד ,נישט ווייל ער ווייסט מענטשן פון פילע שטעט האבן זיך צוזאמגענומען און זענען
שוין אלעס ,נאר ווייל די וועלט איז אים שוין נישט פרעמד. אינאיינעם ארויף קיין ירושלים .א אקס איז געגאנגען פאר זיי
אין יעדער התחלה ליגן צוויי פארקערטע געפילן .דער מענטש מיט פארגאלדעטע הערנער ,מוזיק האט זיי באגלייט ,און ווען זיי
וויל גיין פאראויס ,אבער אין דער זעלבער צייט שפירט ער א זענען אריינגעקומען אין שטאט ,זענען די בעלי מלאכה פון
פחד ,ס'ציט אים אויף צוריק .ער קען שטארק וועלן א זאך ,און ירושלים אויפגעשטאנען און זיי מקבל פנים געווען .און דאס
דאך שטארק מורא האבן דערפון .א גרויסער טייל פון דעם פחד אלעס האט מען געטון פאר א מענטש וואס האט געברענגט א
קומט דערפון וואס ער ווייסט נאכנישט וויאזוי ער וועט זיך קליין קערבל מיט זיינע ערשטע פייגן ,טרויבן אדער מילגרוימען.
שפירן ,אריינטרעטנדיג אין דעם נייעם טייל פון לעבן. פארוואס האט מען געגעבן אזא גרויסן כבוד פאר עטליכע פירות?
דער זעלבער סדר זעט זיך ביים אנהייב פון יעדע נייע קשר. ווייל ער האט נישט בלויז געברענגט פירות .אין די פירות איז
יעדער איינער איז אומזיכער צי מען וועט אים אננעמען און געלעגן די גאנצע מעשה פון א לאנגן וועג.
פארשטיין .ער רעדט פארזיכטיג און קוקט ווי דער צווייטער וועט די פרשה הייבט זיך אן :״והיה כי תבוא אל הארץ ...וירשתה
רעגירן .אמאל ווילן ביידע צדדים זיין נאנט ,אבער ביידע האבן וישבת בה״ .צום ערשט קומט דער מענטש אריין אין לאנד.
מורא .איינער דערווייטערט זיך ווייל ער האט מורא אז מען וועט דערנאך נעמט ער עס איבער און באזעצט זיך דארט .ער אקערט,
דער אוועקשטיפן. אים פלאנצט און ווארט .צום סוף
צווייטער זעט אז מ'איז אים אן לאנד דאס הייבט
מרחק ,פארמאכט ער זיך אויך. ארויסצוגעבן פירות פאר אים.
אזוי קען זיך בויען א פירוד אין אנהייב איז דאס לאנד אים
וואס קיינער פון זיי האט געווען פרעמד; מיט דער צייט
קיינמאל נישט געוואלט. איז עס געווארן זיין היים.
״כמים הפנים לפנים ,כן לב אזוי איז דער נאטירליכער סדר
האדם לאדם״ .פחד וועקט אויף פון לעבן :״כל התחלות קשות״.
פחד ,און ריחוק ברענגט ריחוק. א נייע זאך שפירט זיך נאכנישט
אבער ווארעמקייט וועקט אויך ווי א טייל פון אונז .זי שטייט
און ווארעמקייט, אויף פאר אונז ווי א פרעמדע,
נאנטקייט ברענגט נאנטקייט. אומזיכערע וועלט .ערשט
אמאל מוז איינער טון דעם נאכדעם וואס מיר טרעטן אריין
ערשטן טריט ,נאך איידער ער אין איר און לעבן אין איר,
האט א זיכערקייט און טראסטן ווערט זי א טייל פון אונזער
אז דער צווייטער וועט אים געווענליכן לעבן.
ענטפערן. א קינד וואס דערנענטערט זיך צו זיין בר מצוה קען שפירן א
דער פחד פון די 'התחלה' איז זייער א נאטירליכע זאך .אבער ווען פחד .ער פרייט זיך און וויל ווערן בר מצוה ,אבער ער טראכט
דער פחד ווערט א קביעות ,דאס טויג שוין נישט .א מענטש דארף אויך וועגן די נייע אחריות׳ן :לייגן תפילין יעדן טאג ,דאווענען,
געדענקען אז דאס וואס איך שפיר היינט ,וועל איך נישט דוקא מקיים זיין מצוות ,און לעבן ווי אן ערוואקסענער איד .עטליכע
שפירן א יאר ארום .דאס וואס ס'שרעקט מיך היינט ,קען מארגן חדשים שפעטער איז דער פחד געווענליך שוין פארביי .דאס
ווערן היימיש און באקאנט .פחד איז צומאל פשוט אז מיר זענען וואס האט אמאל אויסגעזען ווי א גרויסע אומבאקאנטע וועלט,
נאכנישט אריין; עס מיינט נישט אז מיר קענען נישט. איז געווארן זיין טאג־טעגליכע לעבן.
יעדער טייל פון לעבן האט א 'התחלה' 'אמצע' און 'סוף' .ביים אן ערוואקסענער בחור פאר זיין חתונה קען שפירן דאס זעלבע.
'התחלה' שטייען מיר אינדרויסן .ביים 'אמצע' לעבן מיר דורך די ער וויל חתונה האבן און אויפשטעלן א שטוב ,אבער ער טראכט
זאך ,די שוועריגקייטן און אלעס ארום .ביים סוף קוקן מיר צוריק ווי אזוי ער וועט לעבן מיט נאך א מענטש ,מפרנס זיין א משפחה
און זעען וואס דער גאנצער וועג האט ארויסגעגעבן .אבער א סוף און טראגן אזויפיל אחריות .יארן שפעטער איז יענע פרעמדע
איז נישט בלויז דער פלאץ וואו עס ענדיגט זיך .דער סוף פון א וועלט געווארן זיין אייגענע שטוב .עס איז אפשר נישט אלעמאל
'מעגל' ווערט דער אנהייב פון דעם קומענדיגן .דער פרוכט ביים גרינג ,אבער ער לעבט שוין אינעווייניג אין דעם .אזוי איז אויך
סוף פונעם יאר ,ענטהאלט שוין אין זיך די קרן פונעם נייעם יאר. ווען איינער עפנט א נייע געשעפט .פארן אנהייבן זעט יעדע
צום פינטל • 1
צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה
ראש השנה הייבט זיך אן מיט יראה .וואס וועט דאס יאר די ערפארונג וואס מיר האבן באקומען אויפן פריערדיגן וועג,
ברענגען? וועל איך ווערן בעסער? וועל איך האלטן מיינע געט אונז כוח אריינצוטרעטן אינעם קומענדיגן וועג.
קבלות? וועל איך נאכאמאל פאלן? דאס הארץ ציטערט .אבער דערפאר ווערן די ביכורים אנגערופן ״ראשית״ ,כאטש זיי קומען
דער פחד איז דער אנהייב פונעם וועג; עס איז נישט קיין פלאץ נאך א לאנגן סדר פון זיך באזעצן ,אקערן ,פלאנצן און ווארטן.
וואו מען דארף פארבלייבן. בכורים איז די ״ראשית״ פון די סוף .אין א אמת׳ע סוף ליגט שוין
שטייט אין עזרא אז די פאלק האט געוויינט ראש השנה נאכן א נייע התחלה .ראש השנה שטייט אויך צווישן צוויי 'מעגלים'.
הערן די תורה ,און עזרא ונחמיה האבן זיי געזאגט :״אל תתאבלו עס הייבט זיך אן דעם קומענדיגן יאר ,און עס ענדיגט דעם יאר
ואל תבכו ...לכו אכלו משמנים ושתו ממתקים ...כי חדות ה׳ היא וואס איז אריבער .מיר ברענגען די פירות פון דעם פארגאנגענעם
מעוזכם״ .עס איז דא א צייט צו ציטערן ,אבער דאס ציטערן יאר ,בשעת מיר גרייטן זיך אריינצוטרעטן אינעם אומבאקאנטן
דארף פירן צו בטחון. נייעם יאר.
דער אייבערשטער וויל מיר זיכער .ער געט מיר א נייעם יאר ,ער פאריגן ראש השנה האבן מיר נישט געוואוסט וואס דער ווינטער
לאזט מיר שטיין דא פאר אים ,ער עפנט פאר מיר א וועג צו אדער דער זומער וועט ברענגען .מיר האבן נישט געוואוסט
דאווענען .איך ווייס נאכנישט ווי אזוי איך וועל מצליח זיין דורכן וועלכע שמחות מיר וועלן פייערן ,מיט וועלכע שוועריגקייטן מיר
גאנצן יאר ,און איך דארף עס נאכנישט וויסן .איך שטיי ביים וועלן זיך דארפן ספראווענען ,אדער וואו מיר וועלן האלטן זעקס
אריינגאנג .דער אריינגאנג איז אפן .איך וועל אריינטרעטן און חדשים שפעטער .דאס גאנצע יאר איז געשטאנען פאר אונז ווי אן
אנהייבן. אומבאקאנטע מציאות .יעצט ,ברוך השם ,זענען מיר אנגעקומען
דערנאך קומט מען אריין מער און מער ,נאך א טאג און נאך א צום סוף.
טאג .נאך א תפילה און נאך א בקשה ,נאך א טריט און נאך א ברוך השם ,עס איז געווען וואס צו עסן ,וואס אנצוטון ,און א
טריט .עס קומען די עשרת ימי תשובה ,נאכדעם יום כיפור און שטוב וואו אהיימצוקומען .עס זענען געווען שבתים און ימים
סוכות .דער מענטש שטייט שוין נישט אינדרויסן פונעם יאר .ער טובים ,תפילות און מצוות .עס זענען געווען מזל טוב'ס ,ברית'ן,
האט שוין געדאווענט אין דעם יאר ,געוויינט ,געבעטן ,זיך בר מצוות ,חתונות ,צייטן פון נחת און גוטס .עס זענען אויך
געפרייט .צוביסלעך ווערט דער נייער יאר א פלאץ אין וועלכן געווען שווערע טעג ,ווען מיר האבן נישט געוואוסט ווי אזוי מיר
ער קען לעבן. וועלן קענען ווייטערגיין; אבער דער אייבערשטער האט אונז
ווען עס קומט שמיני עצרת ,זאגט דער אייבערשטער צו זיינע אונטערגעשטיצט און אונז געברענגט ביז אהער.
באליבטע קינדער :״בלייבט מיט מיר נאך איין טאג; קשה עלי ס'איז אויך געווען אסאך שוועריגקייטן ,מ'קען עס נישט
פרידתכם״ .אנהייב חודש ציטערט דער מענטש און פרעגט זיך צו פארווישן מיט ווערטער ,ס'איז גארנישט אזוי פשוט .אבער אפילו
מ'וועט מיר אננעמען .ביים סוף זאגט אים דער אייבערשטער :גיי אינעם ווייטאג אליין ,דאס וואס א מענטש האט ווייטער
נאכנישט אוועק. געאטעמט ,געדאווענט נאך א תפילה ,דורכגעגאנגען דעם וועג ביז
דאס איז וואס פרשת כי תבוא לערנט אונז ווען מיר דערנענטערן נאך א ראש השנה .דאס אליין איז א חסד וואס מען דארף
זיך צו ראש השנה .מיר דארפן זיך נישט דערשרעקן פון די פחד אנערקענען.
פונעם 'התחלה' ,מיר דארפן זיך נישט פארשטעלן אז דאס געפיל נישט יעדע פרוכט פונעם יאר איז אייניג זיס .אבער א יאר גייט
פונעם ערשטן טאג וועט בלייבן אויף אייביג .מיר דארפן נישט דורך אן קיין גוטס .טייל חסדים האבן מיר גלייך געקענט
אריינטרעטן ,דורכגיין איין טאג און נאך א טאג ,און לאזן אונזער זען; אנדערע האבן מיר ערשט שפעטער פארשטאנען .דער
קשר מיטן נייעם יאר וואקסן. מענטש וואס ברענגט ביכורים זאגט :איך נעם גארנישט אן ווי א
דער נייער יאר איז נאך אן אומבארירט .מען ערווארט נישט פון זאך וואס איז מיר געווען פארזיכערט .אמאל בין איך געשטאנען
אונז אז מיר זאלן שוין האלטן זיינע ביכורים .דערווייל אינדרויסן און נישט געוואוסט וואס עס וועט געשען .יעצט האלט
פארלאנגט מען פון אונז בלויז איין זאך :אריינצוטרעטן .שפעטער איך א פרוכט אין מיין האנט.
וועט קומען ״וירשתה וישבת בה״ .נאך א טאג ,נאך א תפילה, אזוי דארף א איד שטיין ראש השנה .אין איין האנט האלט ער די
נאך א מצוה .וואס האט אין אנהייב אויסגעזען ווי א פרעמדער ביכורים פונעם יאר וואס איז פארביי .און מיט דער צווייטער
יאר ,וועט ווערן דער פלאץ פון אונזער לעבן .און אויב מיר וועלן האנט עפנט ער די טיר צום קומענדיגן יאר .רבונו של עולם,
אריינטרעטן ,אנשטאט צו בלייבן אינדרויסן אין פחד ,וועט קומען פאראיאר האב איך מורא געהאט ,יעצט שטיי איך ווידער פאר
דער טאג ווען מיר וועלן קענען קוקן אויף וואס איז דיר ,נאכדעם וואס איך בין דורכגעגאנגען דעם גאנצן וועג .דו
ארויסגעוואקסן און זאגן :״ועתה הנה הבאתי את ראשית פרי האסט מיר געהאלפן ,מיר אונטערגעשטיצט ,מיר געשפייזט און
האדמה אשר נתתה לי ה׳״. מיר געברענגט ביז צום היינטיגן טאג .פונקט ווי דו האסט מיר
כל התחלות קשות .אבער די שוועריקייט געהערט צום 'התחלה'. אריינגעפירט צום פאריגן יאר ,וועסטו מיר אויך פירן דורכן
ווען א מענטש לויפט נישט אוועק ,ער טרעט אריין ,ער גייט איין נייעם יאר .איך ווייס נישט וואס עס וועט זיין ,אבער איך טרעט
טריט נאך דעם צווייטן ,ווערט דער המשך זיס. נישט אריין אליין.
צום פינטל • 2
צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה
צען מינוט מיטן טאטן
א מעשה פאר ראש השנה
לאנגע יארן האט יעקב גערעדט מיט זיין טאטן נאר ווען ס'האט געדארפט וויסן אלעס ,נאר ווייל אמאל פלעגט דער זון אליין
אויסגעפעלט .עס איז נישט געווען איין גרויסע קריגעריי ,אויף קומען דערציילן .יעצט שטייט ער פון אינדרויסן.
וועלכער מ'זאל קענען אנווייזן :דא האט זיך אלעס צובראכן .זיי ווען זיינע זין זענען אנגעקומען אין די יארן פון שידוכים .אין
האבן זיך געטראפן ביי משפחה־שמחות ,געוואונטשן ״גוט אנהייב האט יעדער געמיינט אז די זאכן וועלן גיין אויפן
שבת״ ,אמאל גערעדט א ווארט .אבער דאס איז עס .יעקב האט געווענליכן סדר .עס וועט אונטער קומען עפעס ,מ'וועט זיך
אויפגעשטעלט זיין שטוב ,ערצויגן זיינע קינדער געפירט זיינע נאכפרעגן ,און מיטן אייבערשטנס הילף וועט עס פארן .אבער די
געשעפטן .צוביסלעך איז זיין טאטע געבליבן אינדרויסן פון די צייט איז געלאפן .איין פארשלאג איז גלייך אראפ .א אנדערע
האט זיך געצויגן א שטיק צייט און זיך דערנאך אפגעשטעלט. פלעצער וואו יעקב האט באמת געלעבט.
ווען יעקב איז געווען יונגער ,האט ער געוואוסט ביי זיך .לעבן זיין שפעטער האט מען אפילו נישט געוואוסט צי עס לוינט זיך
טאטן איז אים שווער זיך צו שפירן ווי א אייגענער מענטש .זיין אנצוהייבן.
טאטע האט געפרעגט שאלות ,געזאגט זיינע מיינונגען ,צומאל צוביסלעך איז דאס ווארטן געווארן שווערער .די זין האבן נישט
אויך קריטיקירט .יעקב האט געשפירט אז אויב ער וועט לאזן געוואוסט אויף וואס זיי ווארטן ,יעקב האט אויך נישט געוואוסט.
דעם טאטן צו טיף אריין ,וועט שוין נישט בלייבן קיין פלאץ פאר ער האט געוואלט ווייזן אז עס איז דא א וועג פאראויס ,בשעת ער
אים אליין .ער האט זיך אוועקגעשטעלט אז ער קען אליין אליין האט דעם וועג נישט געזען .די זון האבן געשפירט אז די
פארשטיין ,אליין באשליסן ,אליין פירן זיין לעבן .מיט דער צייט טאטע פארשטייט נישט וואס עס איז זיי שווער .ווען א זון האט
איז ביי אים כמעט געווארן א קלארע ידיעה :כדי צו זיין איך אליין ,אפגעזאגט עפעס א פארשלאג ,האט יעקב געפרעגט פארוואס.
אויב דער טעם האט אים נישט אויסגעזען גענוג שטארק ,האט מוז איך בלייבן ווייט פון מיין טאטן.
דער ריחוק האט אים עפעס געגעבן .ווען ער איז געווען ווייט ,ער אנגעהויבן מסביר זיין און איבעררעדן .דער זון האט געשפירט
האט ער גרינגער געקענט אטעמען .ער האט נישט געדארפט אז אפילו אויף זיינע אייגענע געפילן דארף ער זיך יעצט טענה׳ן.
ביידע זענען געווען געכאפט אינעם זעלבן ווייטאג, מסביר זיין יעדע החלטה ,און נישט געדארפט יעדעס
אבער יעדער איינער איז דארט געשטאנען מאל צוריקקומען צום פלאץ פון א קינד וואס
אליין .די זין האבן געשפירט ווי יעקב שטייט פאר זיין טאטן .ער האט חתונה
שטיפט זיי ,ער לייגט אויף זיי דרוק. געהאט ,אויפגעשטעלט א שטוב,
יעקב האט געמיינט אז זיי שטופן געווארן א טאטע און זיך געשטעלט
אים אוועק ,אין דער צייט וואס ער אויף די אייגענע פיס .לאנגע יארן
געט אוועק זיין גאנצע הארץ איז ער געווען זיכער אז דער
פאר זיי .זיי האבן געווארט אז ריחוק איז געווען נויטיג.
ער זאל זיי געבן פלאץ ,און ער דערנאך זענען זיינע אייגענע זין
האט געווארט אז זיי זאלן אים עלטער געווארן .יעקב האט אלץ
אביסל אריינלאזן אין דעם וואס געטראכט אז ער וועט זיין א
זיי גייען דורך. אנדער סארט טאטע .ער וועט
איין נאכט ,נאך א שווערער שמועס אויסהערן זיינע קינדער ,זיי געבן
מיט איינעם פון די זין ,איז יעקב פלאץ און זיך נישט מישן אין יעדע
געזעסן אליין אין קאך .דאס הויז איז שוין זאך .אבער ווען עס איז געקומען למעשה,
געווען שטיל .ער האט איבערגעטראכט וואס האט ער געזען אז דאס לעבן איז נישט אזוי
ער האט געזאגט ,וואס דער זון האט געענטפערט ,און וואס ער פשוט.
איינמאל האט א זון זיינער געוואלט מאכן א החלטה וואס יעקב וואלט אפשר געדארפט זאגן אנדערש .פלוצלינג האט ער זיך
האט געהאלטן אז ס'איז נישט ריכטיג .יעקב האט אים מסביר דערמאנט אין זיין אייגענעם טאטן .נישט אין א באזונדערן
געווען זיין מיינונג ,אבער דער זון האט עפעס געהערט פון דעם א מעשה .פשוט זיין טאטע איז אים ארויפגעקומען אין געדאנק .צום
מעסידזש אז זיין טאטע פארלאזט זיך נישט אויף אים .א אנדער ערשטן מאל איז אים אריינגעפאלן :אפשר האט ער אויך נישט
מאל האט יעקב געפרעגט א קינד וואו ער גייט און ווען ער וועט געוואוסט וואס צו טון.
צוריקקומען .ער האט זיך בלויז געזארגט ,אבער דער זון האט יעקב האט נישט באשלאסן אז זיין טאטע איז אלעמאל געווען
עס געשפירט עפעס ווי מ'האלט אים ביי א אויספארשונג .ווען גערעכט .עס זענען געווען זאכן וואס האבן אים באמת וויי געטון,
יעקב האט אמאל פארגעשלאגן פאר איינער פון זיינע קינדער ,א און זאכן וואס ער וואלט נאך היינט געוואלט זיין טאטע זאל האבן
בעסערע וועג אין ביזנעס ,האט דער זון געענטפערט :״טאטע ,געטון אנדערש .אבער די מעשה איז שוין נישט געווען אזוי פשוט.
אפשר האט זיין טאטע געפרעגט ווייל ער האט זיך געזארגט. נישט אלעס דארף געטון ווערן אויף דיין וועג.״
אפילו ביי קליינע ענינים האט יעקב נישט געוואוסט וואו דער אפשר ווען ער איז געווען שטרענג ,האט ער מורא געהאט .אפשר
גרעניץ ליגט .אויב האט ער עפעס געזאגט ,האט דער זון האט ער אויך געשפירט אז דער זון גייט אוועק פון אים ,און נישט
געשפירט אז מ'באהאנדלט אים נאך ווי א קליין קינד .אויב האט געוואוסט צי ער זאל אים האלטן נענטער אדער אים געבן פלאץ.
ער געשוויגן ,האט ער אמאל געזען ווי זאכן גייען אין די נישט עפעס האט זיך אנגעהויבן צו דערווייכן אין יעקב .נישט אויף
גוטע ריכטונג ,און ער האט חרטה געהאט פארוואס האב איך איינמאל .עס זענען נאך געווען צווישן זיי לאנגע יארן פון זכרונות,
גארנישט געזאגט .אמאל האט ער פרובירט זיך צו דערנענטערן געוואוינהייטן און ריחוק .אבער יעקב איז שוין נישט געווען אזוי
צו א קינד .ער האט אים געפרעגט וויאזוי ס'גייט ביי אים אין זיין זיכער אז ער פארשטייט די גאנצע מעשה .ער האט אנגעהויבן
לעבן ,און דער זון האט געענטפערט אז אלעס איז גוט .שפעטער האפן אויף א קליינעם עפענונג .אבער נאך אזויפיל יארן האט אים
האט יעקב געהערט פון א אנדערן אז דער זון גייט דורך א אפילו א קליינע טריט אויסגעזען ריזיג .וואס זאל ער זאגן? ״איך
שווערע תקופה .עס האט אים וויי געטון ,נישט ווייל ער האט בין געקומען זיך איבערבעטן״? ער האט נישט געוואלט לייגן
צום פינטל • 3
צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה
דרייסיג יאר ווייטאג אויפן טיש .ער האט נאר געהאפט אז עס געהאט פון וואס צו אנטלויפן .ער האט אנגעהויבן זען אז איין
וועט אמאל קומען א קליינע געלעגנהייט ,ווען מען וועט נישט פלאץ אין זיין נפש ,איז אלע יארן געבליבן נישט פארטיג .ער איז
ארויסגעגאנגען פון די קינדער־יארן און זיך דערווייטערט פון זיין דארפן געבן קיין נאמען פאר דעם מאמענט.
איינמאל איז געווען א שמחה אין דער משפחה .די שמחה האט טאטן ,אבער ער איז קיינמאל נישט צוריקגעקומען צו אים ווי אן
געדארפט אנהייבן ניין אזייגער .יעקב האט געוואוסט אז זיין ערוואקסענער מענטש.
טאטע קומט געווענליך פרי ,איז ער שוין אכט דרייסיג געווען אפשר איז דאס געווען דער טעם פארוואס ער האט אלעמאל
אויפן וועג .ער האט געזאגט אז ער וויל אביסל העלפן מיט די געדארפט באווייזן אז ער שטייט אויף די אייגענע פיס .אפשר
הכנות ,אבער ער האט געוואוסט אז דאס איז נישט געווען דער דערפאר האט קריטיק אים אזוי שטארק אנגערירט .אפשר
איינציגער טעם .ווען ער איז אריינגעקומען אין זאל ,זענען דארט דערפאר ,ווען איינער פון זיינע זין האט נישט אנגענומען זיין
נאך געווען ווייניג מענטשן .איינער האט אויסגעשטעלט מיינונג ,האט ער גלייך געשפירט ווי דער זון שטופט אים ארויס
בענקלעך ,און א אנדערער האט געלייגט די פלעשער אויפן טיש .פון זיין לעבן.
עטליכע וואכן שפעטער איז געקומען ראש השנה .יעקב איז ביים עק פונעם זאל האט יעקב געזען זיין טאטן זיצן אליין.
איין רגע האט ער געוואלט גיין צום אנדערן זייט .דערנאך איז ער געשטאנען אין שול מיטן מחזור אין דער האנט .די תפילות און
צוגעגאנגען .״גוטן אווענט ,טאטע.״ זיין טאטע האט אויפגעהויבן ניגונים זענען געווען די זעלבע ווי יעדעס יאר .אבער ווען מען איז
דעם קאפ .״אה ,ביסט שוין דא?״ ״יא .איך בין געקומען אביסל אנגעקומען צו ״אבינו מלכנו״ ,האט זיך זיין הארץ אפגעשטעלט.
אבינו — אונזער טאטע. פריער.״
יעקב האט זיך אראפגעזעצט נעבן אים .עטליכע רגעים האבן זיי ער האט געטראכט וועגן זיינע זין .ווי שטארק ער וויל זיי ,אפילו
ביידע געשוויגן .דערנאך האט זיין טאטע געפרעגט וועגן די ווען זיי זענען ווייט .ווי אפט ער ווייסט נישט ווי אזוי צו רעדן צו זיי.
שידוכים פון איינעם פון יעקב׳ס זין .יעקב האט געענטפערט ווי ער ווארט אז זיי זאלן זיך דערנענטערן ,אן דעם וואס ער זאל
בקיצור .זיין טאטע האט געפרעגט נאך א קליינע שאלה .אן דעם זיי דארפן שלעפן .דערנאך האט ער געטראכט וועגן זיין טאטן און
וואס יעקב זאל עס פלאנירן ,האט ער אנגעהויבן דערציילן .נישט וועגן יענע צען מינוט פאר דער שמחה .צום ערשטן מאל האט ער
אלעס .ער האט נאר געזאגט אז די זאכן רוקן זיך נישט ,די צייט אביסל בעסער פארשטאנען וואס עס מיינט ווען א טאטע ווארט
גייט פארביי ,און נישט דער זון און נישט ער ווייסן אויף וואס זיי אויף זיין זון .ער האט אויך פארשטאנען וואס עס מיינט ווען א זון
ווארטן .און יעדע זאך וואס ער זאגט אין שטוב ,ווערט וויל צוריקקומען ,אבער ווייסט נישט ווי אזוי אנצוהייבן.
יענעם ראש השנה האט יעקב אנדערש געדאווענט .נישט ווייל אויפגענומען אנדערש ווי ער האט עס געמיינט.
זיין טאטע האט צוגעשאקלט מיטן קאפ .״קינדער זענען נישט קיין אלעס איז שוין געווען פארראכטן ,נאר ווייל דאס ווארט ״אבינו״
גרינגע זאך,״ האט ער געזאגט .יעקב האט אביסל געשמייכלט .איז שוין נישט געשטאנען ביי אים אזוי ווייט .דער קשר מיט זיין
דערנאך האט זיין טאטע שטיל געזאגט :״מען וויל גוט פאר זיי ,טאטן איז נישט פלוצלינג געווארן נאנט .עס זענען נאך אלץ
אבער נישט אלעמאל ווייסט מען ווי אזוי עס צו געבן .אמאל מיינט געווען פלעצער וואו זיי האבן נישט געקענט אריינגיין .אבער
מען אז מען העלפט ,און דאס קינד הערט עפעס אינגאנצן צומאל האט יעקב שוין אנגערופן אפילו אן א באזונדערע טעם.
איינמאל איז ער אריינגעגאנגען צו זיין טאטן אויף עטליכע מינוט. אנדערש.״
יעקב האט געשוויגן .זיין טאטע האט נישט געזאגט :״יעצט א אנדערע מאל האט ער אים געפרעגט זיין מיינונג וועגן א
פארשטייסטו מיר.״ ער האט בכלל נישט דערמאנט דעם עבר .קליינעם ענין.
אבער יעקב האט געהערט אין די ווערטער פיל מער ווי זיין טאטע ער האט אנגעהויבן אנטדעקן אז ער קען עפעס מקבל זיין פון זיין
האט ארויסגעזאגט .דערנאך האט זיין טאטע דערציילט א טאטן ,אן דעם וואס ער זאל אוועקגעבן זיין גאנצן עצמיות .ער
קליינעם מעשה פון ווען יעקב איז געווען א בחור .נישט ווי א קען מסכים זיין מיט אים ,אן דעם וואס ער זאל אנטלויפן פון אים.
טענה ,נאר ווי א אלטע זכרון .יעקב האט געלאכט ,און זיין טאטע ער קען זיין נאנט ,אן דעם וואס ער זאל צוריק ווערן א קינד.
״כבד את אביך ואת אמך למען יאריכון ימיך״ .ער האט דעם האט אויך געלאכט.
צען מינוט זענען דורכגעגאנגען .דערנאך האבן מענטשן פסוק שוין געהערט פיל מאל ,אבער יעצט האט ער אין דעם
אנגעהויבן אריינצוקומען אין זאל .איינער האט גערופן יעקב׳ס געשפירט א פשוטע טעם .א מענטש הייבט זיך נישט אן פון זיך
טאטן ,און א אנדערע איז צוגעגאנגען צו יעקב .ביידע זענען אליין .איינער איז געווען פאר אים .פון יענעם האט ער מקבל
אויפגעשטאנען .דאס איז געווען אלעס .עס איז נישט געווען קיין געווען לעבן .שפעטער ווערט ער אליין א טאטע ,און פון אים גייען
אנטשולדיגונג און נישט קיין גרויסער שמועס פון זיך איבערבעטן .די חיים ווייטער צו זיינע אייגענע קינדער.
זיי האבן נישט צוגעזאגט אז זיי וועלן נאכאמאל רעדן .אבער זיין טאטע ,ער אליין און זיינע זין זענען געווען איין ליניע .לאנגע
אויפן וועג אהיים האט יעקב געשפירט א זאך וואס ער האט שוין יארן איז די ליניע ביי אים געווען צובראכן אינמיטן .כדי צו לעבן
זיין אייגענעם לעבן ,האט יעקב געמיינט אז ער מוז זיך לאנגע יארן נישט געשפירט.
ער איז געזעסן נעבן זיין טאטן ,אויסגעהערט ,און ער איז נישט דערווייטערן פונעם פלאץ פון וואו זיין לעבן איז געקומען .יעצט
קליין געווארן .ער איז געבליבן ער אליין .אלע יארן האט יעקב האט ער פארשטאנען אז עס קען זיין אנדערש.
געמיינט אז נאנטקייט צו זיין טאטע וועט אים עפעס אוועקנעמען .א מענטש קען מקבל זיין לעבן פון זיין טאטן און דאך בלייבן ער
ער האט געמיינט אז זעלבסטשטענדיגקייט און נאנטקייט קענען אליין .ער קען זיין א זון און א טאטע .ער קען זיין נאנט ,אן דעם
נישט וואוינען אינאיינעם .כדי צו ווערן א אייגענער מענטש ,האט וואס ער זאל צוריק ווערן א קינד .צום ערשטן מאל האבן די
ווערטער ״למען יאריכון ימיך״ באקומען ביי אים א פשוטן טעם. ער געדארפט בלייבן ווייט.
יעצט איז ער געזעסן צען מינוט לעבן זיין טאטן .ער איז געווען א ווען דער וועג פון דיין טאטן צו דיר ,און פון דיר צו דיינע קינדער,
זון ,און דאך געבליבן אן ערוואקסענער מענטש .פלוצלינג האט בלייבט אפן ,שטעלט זיך דאס לעבן נישט אפ ביי דיר .די טעג
ער פארשטאנען אז אפשר האט ער שוין לאנגע יארן נישט באקומען א המשך.
בהוצאת מכון מישרים ,בראשית הרב שלום לאנגסאם שליט"א .קול הלשון פרטי605-313-6803 :
shalomlangs@gmail.com
צום פינטל • 4
