gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה‬ ‫אריינטרעטן אינעם נייעם יאר‬ ‫ביכורים‪ ,‬התחלה‪ ,‬און בטחון‬ ‫החלטה אויס שרעקעדיג‪ .‬נאך עטליכע יאר קען ער מאכן פיל‬ ‫די מצוה פון ביכורים איז געטון געווארן מיט גרויס כבוד‪.‬‬ ‫גרעסערע החלטות מיט פיל ווייניגער פחד‪ ,‬נישט ווייל ער ווייסט‬ ‫מענטשן פון פילע שטעט האבן זיך צוזאמגענומען און זענען‬ ‫שוין אלעס‪ ,‬נאר ווייל די וועלט איז אים שוין נישט פרעמד‪.‬‬ ‫אינאיינעם ארויף קיין ירושלים‪ .‬א אקס איז געגאנגען פאר זיי‬ ‫אין יעדער התחלה ליגן צוויי פארקערטע געפילן‪ .‬דער מענטש‬ ‫מיט פארגאלדעטע הערנער‪ ,‬מוזיק האט זיי באגלייט‪ ,‬און ווען זיי‬ ‫וויל גיין פאראויס‪ ,‬אבער אין דער זעלבער צייט שפירט ער א‬ ‫זענען אריינגעקומען אין שטאט‪ ,‬זענען די בעלי מלאכה פון‬ ‫פחד‪ ,‬ס'ציט אים אויף צוריק‪ .‬ער קען שטארק וועלן א זאך‪ ,‬און‬ ‫ירושלים אויפגעשטאנען און זיי מקבל פנים געווען‪ .‬און דאס‬ ‫דאך שטארק מורא האבן דערפון‪ .‬א גרויסער טייל פון דעם פחד‬ ‫אלעס האט מען געטון פאר א מענטש וואס האט געברענגט א‬ ‫קומט דערפון וואס ער ווייסט נאכנישט וויאזוי ער וועט זיך‬ ‫קליין קערבל מיט זיינע ערשטע פייגן‪ ,‬טרויבן אדער מילגרוימען‪.‬‬ ‫שפירן‪ ,‬אריינטרעטנדיג אין דעם נייעם טייל פון לעבן‪.‬‬ ‫פארוואס האט מען געגעבן אזא גרויסן כבוד פאר עטליכע פירות?‬ ‫דער זעלבער סדר זעט זיך ביים אנהייב פון יעדע נייע קשר‪.‬‬ ‫ווייל ער האט נישט בלויז געברענגט פירות‪ .‬אין די פירות איז‬ ‫יעדער איינער איז אומזיכער צי מען וועט אים אננעמען און‬ ‫געלעגן די גאנצע מעשה פון א לאנגן וועג‪.‬‬ ‫פארשטיין‪ .‬ער רעדט פארזיכטיג און קוקט ווי דער צווייטער וועט‬ ‫די פרשה הייבט זיך אן‪ :‬״והיה כי תבוא אל הארץ‪ ...‬וירשתה‬ ‫רעגירן‪ .‬אמאל ווילן ביידע צדדים זיין נאנט‪ ,‬אבער ביידע האבן‬ ‫וישבת בה״‪ .‬צום ערשט קומט דער מענטש אריין אין לאנד‪.‬‬ ‫מורא‪ .‬איינער דערווייטערט זיך ווייל ער האט מורא אז מען וועט‬ ‫דערנאך נעמט ער עס איבער און באזעצט זיך דארט‪ .‬ער אקערט‪,‬‬ ‫דער‬ ‫אוועקשטיפן‪.‬‬ ‫אים‬ ‫פלאנצט און ווארט‪ .‬צום סוף‬ ‫צווייטער זעט אז מ'איז אים‬ ‫אן‬ ‫לאנד‬ ‫דאס‬ ‫הייבט‬ ‫מרחק‪ ,‬פארמאכט ער זיך אויך‪.‬‬ ‫ארויסצוגעבן פירות פאר אים‪.‬‬ ‫אזוי קען זיך בויען א פירוד‬ ‫אין אנהייב איז דאס לאנד אים‬ ‫וואס קיינער פון זיי האט‬ ‫געווען פרעמד; מיט דער צייט‬ ‫קיינמאל נישט געוואלט‪.‬‬ ‫איז עס געווארן זיין היים‪.‬‬ ‫״כמים הפנים לפנים‪ ,‬כן לב‬ ‫אזוי איז דער נאטירליכער סדר‬ ‫האדם לאדם״‪ .‬פחד וועקט אויף‬ ‫פון לעבן‪ :‬״כל התחלות קשות״‪.‬‬ ‫פחד‪ ,‬און ריחוק ברענגט ריחוק‪.‬‬ ‫א נייע זאך שפירט זיך נאכנישט‬ ‫אבער ווארעמקייט וועקט אויך‬ ‫ווי א טייל פון אונז‪ .‬זי שטייט‬ ‫און‬ ‫ווארעמקייט‪,‬‬ ‫אויף‬ ‫פאר אונז ווי א פרעמדע‪,‬‬ ‫נאנטקייט ברענגט נאנטקייט‪.‬‬ ‫אומזיכערע וועלט‪ .‬ערשט‬ ‫אמאל מוז איינער טון דעם‬ ‫נאכדעם וואס מיר טרעטן אריין‬ ‫ערשטן טריט‪ ,‬נאך איידער ער‬ ‫אין איר און לעבן אין איר‪,‬‬ ‫האט א זיכערקייט און טראסטן‬ ‫ווערט זי א טייל פון אונזער‬ ‫אז דער צווייטער וועט אים‬ ‫געווענליכן לעבן‪.‬‬ ‫ענטפערן‪.‬‬ ‫א קינד וואס דערנענטערט זיך צו זיין בר מצוה קען שפירן א‬ ‫דער פחד פון די 'התחלה' איז זייער א נאטירליכע זאך‪ .‬אבער ווען‬ ‫פחד‪ .‬ער פרייט זיך און וויל ווערן בר מצוה‪ ,‬אבער ער טראכט‬ ‫דער פחד ווערט א קביעות‪ ,‬דאס טויג שוין נישט‪ .‬א מענטש דארף‬ ‫אויך וועגן די נייע אחריות׳ן‪ :‬לייגן תפילין יעדן טאג‪ ,‬דאווענען‪,‬‬ ‫געדענקען אז דאס וואס איך שפיר היינט‪ ,‬וועל איך נישט דוקא‬ ‫מקיים זיין מצוות‪ ,‬און לעבן ווי אן ערוואקסענער איד‪ .‬עטליכע‬ ‫שפירן א יאר ארום‪ .‬דאס וואס ס'שרעקט מיך היינט‪ ,‬קען מארגן‬ ‫חדשים שפעטער איז דער פחד געווענליך שוין פארביי‪ .‬דאס‬ ‫ווערן היימיש און באקאנט‪ .‬פחד איז צומאל פשוט אז מיר זענען‬ ‫וואס האט אמאל אויסגעזען ווי א גרויסע אומבאקאנטע וועלט‪,‬‬ ‫נאכנישט אריין; עס מיינט נישט אז מיר קענען נישט‪.‬‬ ‫איז געווארן זיין טאג־טעגליכע לעבן‪.‬‬ ‫יעדער טייל פון לעבן האט א 'התחלה' 'אמצע' און 'סוף'‪ .‬ביים‬ ‫אן ערוואקסענער בחור פאר זיין חתונה קען שפירן דאס זעלבע‪.‬‬ ‫'התחלה' שטייען מיר אינדרויסן‪ .‬ביים 'אמצע' לעבן מיר דורך די‬ ‫ער וויל חתונה האבן און אויפשטעלן א שטוב‪ ,‬אבער ער טראכט‬ ‫זאך‪ ,‬די שוועריגקייטן און אלעס ארום‪ .‬ביים סוף קוקן מיר צוריק‬ ‫ווי אזוי ער וועט לעבן מיט נאך א מענטש‪ ,‬מפרנס זיין א משפחה‬ ‫און זעען וואס דער גאנצער וועג האט ארויסגעגעבן‪ .‬אבער א סוף‬ ‫און טראגן אזויפיל אחריות‪ .‬יארן שפעטער איז יענע פרעמדע‬ ‫איז נישט בלויז דער פלאץ וואו עס ענדיגט זיך‪ .‬דער סוף פון א‬ ‫וועלט געווארן זיין אייגענע שטוב‪ .‬עס איז אפשר נישט אלעמאל‬ ‫'מעגל' ווערט דער אנהייב פון דעם קומענדיגן‪ .‬דער פרוכט ביים‬ ‫גרינג‪ ,‬אבער ער לעבט שוין אינעווייניג אין דעם‪ .‬אזוי איז אויך‬ ‫סוף פונעם יאר‪ ,‬ענטהאלט שוין אין זיך די קרן פונעם נייעם יאר‪.‬‬ ‫ווען איינער עפנט א נייע געשעפט‪ .‬פארן אנהייבן זעט יעדע‬ ‫צום פינטל • ‪1‬‬ ‫צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה‬ ‫ראש השנה הייבט זיך אן מיט יראה‪ .‬וואס וועט דאס יאר‬ ‫די ערפארונג וואס מיר האבן באקומען אויפן פריערדיגן וועג‪,‬‬ ‫ברענגען? וועל איך ווערן בעסער? וועל איך האלטן מיינע‬ ‫געט אונז כוח אריינצוטרעטן אינעם קומענדיגן וועג‪.‬‬ ‫קבלות? וועל איך נאכאמאל פאלן? דאס הארץ ציטערט‪ .‬אבער‬ ‫דערפאר ווערן די ביכורים אנגערופן ״ראשית״‪ ,‬כאטש זיי קומען‬ ‫דער פחד איז דער אנהייב פונעם וועג; עס איז נישט קיין פלאץ‬ ‫נאך א לאנגן סדר פון זיך באזעצן‪ ,‬אקערן‪ ,‬פלאנצן און ווארטן‪.‬‬ ‫וואו מען דארף פארבלייבן‪.‬‬ ‫בכורים איז די ״ראשית״ פון די סוף‪ .‬אין א אמת׳ע סוף ליגט שוין‬ ‫שטייט אין עזרא אז די פאלק האט געוויינט ראש השנה נאכן‬ ‫א נייע התחלה‪ .‬ראש השנה שטייט אויך צווישן צוויי 'מעגלים'‪.‬‬ ‫הערן די תורה‪ ,‬און עזרא ונחמיה האבן זיי געזאגט‪ :‬״אל תתאבלו‬ ‫עס הייבט זיך אן דעם קומענדיגן יאר‪ ,‬און עס ענדיגט דעם יאר‬ ‫ואל תבכו‪ ...‬לכו אכלו משמנים ושתו ממתקים‪ ...‬כי חדות ה׳ היא‬ ‫וואס איז אריבער‪ .‬מיר ברענגען די פירות פון דעם פארגאנגענעם‬ ‫מעוזכם״‪ .‬עס איז דא א צייט צו ציטערן‪ ,‬אבער דאס ציטערן‬ ‫יאר‪ ,‬בשעת מיר גרייטן זיך אריינצוטרעטן אינעם אומבאקאנטן‬ ‫דארף פירן צו בטחון‪.‬‬ ‫נייעם יאר‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער וויל מיר זיכער‪ .‬ער געט מיר א נייעם יאר‪ ,‬ער‬ ‫פאריגן ראש השנה האבן מיר נישט געוואוסט וואס דער ווינטער‬ ‫לאזט מיר שטיין דא פאר אים‪ ,‬ער עפנט פאר מיר א וועג צו‬ ‫אדער דער זומער וועט ברענגען‪ .‬מיר האבן נישט געוואוסט‬ ‫דאווענען‪ .‬איך ווייס נאכנישט ווי אזוי איך וועל מצליח זיין דורכן‬ ‫וועלכע שמחות מיר וועלן פייערן‪ ,‬מיט וועלכע שוועריגקייטן מיר‬ ‫גאנצן יאר‪ ,‬און איך דארף עס נאכנישט וויסן‪ .‬איך שטיי ביים‬ ‫וועלן זיך דארפן ספראווענען‪ ,‬אדער וואו מיר וועלן האלטן זעקס‬ ‫אריינגאנג‪ .‬דער אריינגאנג איז אפן‪ .‬איך וועל אריינטרעטן און‬ ‫חדשים שפעטער‪ .‬דאס גאנצע יאר איז געשטאנען פאר אונז ווי אן‬ ‫אנהייבן‪.‬‬ ‫אומבאקאנטע מציאות‪ .‬יעצט‪ ,‬ברוך השם‪ ,‬זענען מיר אנגעקומען‬ ‫דערנאך קומט מען אריין מער און מער‪ ,‬נאך א טאג און נאך א‬ ‫צום סוף‪.‬‬ ‫טאג‪ .‬נאך א תפילה און נאך א בקשה‪ ,‬נאך א טריט און נאך א‬ ‫ברוך השם‪ ,‬עס איז געווען וואס צו עסן‪ ,‬וואס אנצוטון‪ ,‬און א‬ ‫טריט‪ .‬עס קומען די עשרת ימי תשובה‪ ,‬נאכדעם יום כיפור און‬ ‫שטוב וואו אהיימצוקומען‪ .‬עס זענען געווען שבתים און ימים‬ ‫סוכות‪ .‬דער מענטש שטייט שוין נישט אינדרויסן פונעם יאר‪ .‬ער‬ ‫טובים‪ ,‬תפילות און מצוות‪ .‬עס זענען געווען מזל טוב'ס‪ ,‬ברית'ן‪,‬‬ ‫האט שוין געדאווענט אין דעם יאר‪ ,‬געוויינט‪ ,‬געבעטן‪ ,‬זיך‬ ‫בר מצוות‪ ,‬חתונות‪ ,‬צייטן פון נחת און גוטס‪ .‬עס זענען אויך‬ ‫געפרייט‪ .‬צוביסלעך ווערט דער נייער יאר א פלאץ אין וועלכן‬ ‫געווען שווערע טעג‪ ,‬ווען מיר האבן נישט געוואוסט ווי אזוי מיר‬ ‫ער קען לעבן‪.‬‬ ‫וועלן קענען ווייטערגיין; אבער דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫ווען עס קומט שמיני עצרת‪ ,‬זאגט דער אייבערשטער צו זיינע‬ ‫אונטערגעשטיצט און אונז געברענגט ביז אהער‪.‬‬ ‫באליבטע קינדער‪ :‬״בלייבט מיט מיר נאך איין טאג; קשה עלי‬ ‫ס'איז אויך געווען אסאך שוועריגקייטן‪ ,‬מ'קען עס נישט‬ ‫פרידתכם״‪ .‬אנהייב חודש ציטערט דער מענטש און פרעגט זיך צו‬ ‫פארווישן מיט ווערטער‪ ,‬ס'איז גארנישט אזוי פשוט‪ .‬אבער אפילו‬ ‫מ'וועט מיר אננעמען‪ .‬ביים סוף זאגט אים דער אייבערשטער‪ :‬גיי‬ ‫אינעם ווייטאג אליין‪ ,‬דאס וואס א מענטש האט ווייטער‬ ‫נאכנישט אוועק‪.‬‬ ‫געאטעמט‪ ,‬געדאווענט נאך א תפילה‪ ,‬דורכגעגאנגען דעם וועג ביז‬ ‫דאס איז וואס פרשת כי תבוא לערנט אונז ווען מיר דערנענטערן‬ ‫נאך א ראש השנה‪ .‬דאס אליין איז א חסד וואס מען דארף‬ ‫זיך צו ראש השנה‪ .‬מיר דארפן זיך נישט דערשרעקן פון די פחד‬ ‫אנערקענען‪.‬‬ ‫פונעם 'התחלה'‪ ,‬מיר דארפן זיך נישט פארשטעלן אז דאס געפיל‬ ‫נישט יעדע פרוכט פונעם יאר איז אייניג זיס‪ .‬אבער א יאר גייט‬ ‫פונעם ערשטן טאג וועט בלייבן אויף אייביג‪ .‬מיר דארפן‬ ‫נישט דורך אן קיין גוטס‪ .‬טייל חסדים האבן מיר גלייך געקענט‬ ‫אריינטרעטן‪ ,‬דורכגיין איין טאג און נאך א טאג‪ ,‬און לאזן אונזער‬ ‫זען; אנדערע האבן מיר ערשט שפעטער פארשטאנען‪ .‬דער‬ ‫קשר מיטן נייעם יאר וואקסן‪.‬‬ ‫מענטש וואס ברענגט ביכורים זאגט‪ :‬איך נעם גארנישט אן ווי א‬ ‫דער נייער יאר איז נאך אן אומבארירט‪ .‬מען ערווארט נישט פון‬ ‫זאך וואס איז מיר געווען פארזיכערט‪ .‬אמאל בין איך געשטאנען‬ ‫אונז אז מיר זאלן שוין האלטן זיינע ביכורים‪ .‬דערווייל‬ ‫אינדרויסן און נישט געוואוסט וואס עס וועט געשען‪ .‬יעצט האלט‬ ‫פארלאנגט מען פון אונז בלויז איין זאך‪ :‬אריינצוטרעטן‪ .‬שפעטער‬ ‫איך א פרוכט אין מיין האנט‪.‬‬ ‫וועט קומען ״וירשתה וישבת בה״‪ .‬נאך א טאג‪ ,‬נאך א תפילה‪,‬‬ ‫אזוי דארף א איד שטיין ראש השנה‪ .‬אין איין האנט האלט ער די‬ ‫נאך א מצוה‪ .‬וואס האט אין אנהייב אויסגעזען ווי א פרעמדער‬ ‫ביכורים פונעם יאר וואס איז פארביי‪ .‬און מיט דער צווייטער‬ ‫יאר‪ ,‬וועט ווערן דער פלאץ פון אונזער לעבן‪ .‬און אויב מיר וועלן‬ ‫האנט עפנט ער די טיר צום קומענדיגן יאר‪ .‬רבונו של עולם‪,‬‬ ‫אריינטרעטן‪ ,‬אנשטאט צו בלייבן אינדרויסן אין פחד‪ ,‬וועט קומען‬ ‫פאראיאר האב איך מורא געהאט‪ ,‬יעצט שטיי איך ווידער פאר‬ ‫דער טאג ווען מיר וועלן קענען קוקן אויף וואס איז‬ ‫דיר‪ ,‬נאכדעם וואס איך בין דורכגעגאנגען דעם גאנצן וועג‪ .‬דו‬ ‫ארויסגעוואקסן און זאגן‪ :‬״ועתה הנה הבאתי את ראשית פרי‬ ‫האסט מיר געהאלפן‪ ,‬מיר אונטערגעשטיצט‪ ,‬מיר געשפייזט און‬ ‫האדמה אשר נתתה לי ה׳״‪.‬‬ ‫מיר געברענגט ביז צום היינטיגן טאג‪ .‬פונקט ווי דו האסט מיר‬ ‫כל התחלות קשות‪ .‬אבער די שוועריקייט געהערט צום 'התחלה'‪.‬‬ ‫אריינגעפירט צום פאריגן יאר‪ ,‬וועסטו מיר אויך פירן דורכן‬ ‫ווען א מענטש לויפט נישט אוועק‪ ,‬ער טרעט אריין‪ ,‬ער גייט איין‬ ‫נייעם יאר‪ .‬איך ווייס נישט וואס עס וועט זיין‪ ,‬אבער איך טרעט‬ ‫טריט נאך דעם צווייטן‪ ,‬ווערט דער המשך זיס‪.‬‬ ‫נישט אריין אליין‪.‬‬ ‫צום פינטל • ‪2‬‬ ‫צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה‬ ‫צען מינוט מיטן טאטן‬ ‫א מעשה פאר ראש השנה‬ ‫לאנגע יארן האט יעקב גערעדט מיט זיין טאטן נאר ווען ס'האט געדארפט וויסן אלעס‪ ,‬נאר ווייל אמאל פלעגט דער זון אליין‬ ‫אויסגעפעלט‪ .‬עס איז נישט געווען איין גרויסע קריגעריי‪ ,‬אויף קומען דערציילן‪ .‬יעצט שטייט ער פון אינדרויסן‪.‬‬ ‫וועלכער מ'זאל קענען אנווייזן‪ :‬דא האט זיך אלעס צובראכן‪ .‬זיי ווען זיינע זין זענען אנגעקומען אין די יארן פון שידוכים‪ .‬אין‬ ‫האבן זיך געטראפן ביי משפחה־שמחות‪ ,‬געוואונטשן ״גוט אנהייב האט יעדער געמיינט אז די זאכן וועלן גיין אויפן‬ ‫שבת״‪ ,‬אמאל גערעדט א ווארט‪ .‬אבער דאס איז עס‪ .‬יעקב האט געווענליכן סדר‪ .‬עס וועט אונטער קומען עפעס‪ ,‬מ'וועט זיך‬ ‫אויפגעשטעלט זיין שטוב‪ ,‬ערצויגן זיינע קינדער געפירט זיינע נאכפרעגן‪ ,‬און מיטן אייבערשטנס הילף וועט עס פארן‪ .‬אבער די‬ ‫געשעפטן‪ .‬צוביסלעך איז זיין טאטע געבליבן אינדרויסן פון די צייט איז געלאפן‪ .‬איין פארשלאג איז גלייך אראפ‪ .‬א אנדערע‬ ‫האט זיך געצויגן א שטיק צייט און זיך דערנאך אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫פלעצער וואו יעקב האט באמת געלעבט‪.‬‬ ‫ווען יעקב איז געווען יונגער‪ ,‬האט ער געוואוסט ביי זיך‪ .‬לעבן זיין שפעטער האט מען אפילו נישט געוואוסט צי עס לוינט זיך‬ ‫טאטן איז אים שווער זיך צו שפירן ווי א אייגענער מענטש‪ .‬זיין אנצוהייבן‪.‬‬ ‫טאטע האט געפרעגט שאלות‪ ,‬געזאגט זיינע מיינונגען‪ ,‬צומאל צוביסלעך איז דאס ווארטן געווארן שווערער‪ .‬די זין האבן נישט‬ ‫אויך קריטיקירט‪ .‬יעקב האט געשפירט אז אויב ער וועט לאזן געוואוסט אויף וואס זיי ווארטן‪ ,‬יעקב האט אויך נישט געוואוסט‪.‬‬ ‫דעם טאטן צו טיף אריין‪ ,‬וועט שוין נישט בלייבן קיין פלאץ פאר ער האט געוואלט ווייזן אז עס איז דא א וועג פאראויס‪ ,‬בשעת ער‬ ‫אים אליין‪ .‬ער האט זיך אוועקגעשטעלט אז ער קען אליין אליין האט דעם וועג נישט געזען‪ .‬די זון האבן געשפירט אז די‬ ‫פארשטיין‪ ,‬אליין באשליסן‪ ,‬אליין פירן זיין לעבן‪ .‬מיט דער צייט טאטע פארשטייט נישט וואס עס איז זיי שווער‪ .‬ווען א זון האט‬ ‫איז ביי אים כמעט געווארן א קלארע ידיעה‪ :‬כדי צו זיין איך אליין‪ ,‬אפגעזאגט עפעס א פארשלאג‪ ,‬האט יעקב געפרעגט פארוואס‪.‬‬ ‫אויב דער טעם האט אים נישט אויסגעזען גענוג שטארק‪ ,‬האט‬ ‫מוז איך בלייבן ווייט פון מיין טאטן‪.‬‬ ‫דער ריחוק האט אים עפעס געגעבן‪ .‬ווען ער איז געווען ווייט‪ ,‬ער אנגעהויבן מסביר זיין און איבעררעדן‪ .‬דער זון האט געשפירט‬ ‫האט ער גרינגער געקענט אטעמען‪ .‬ער האט נישט געדארפט אז אפילו אויף זיינע אייגענע געפילן דארף ער זיך יעצט טענה׳ן‪.‬‬ ‫ביידע זענען געווען געכאפט אינעם זעלבן ווייטאג‪,‬‬ ‫מסביר זיין יעדע החלטה‪ ,‬און נישט געדארפט יעדעס‬ ‫אבער יעדער איינער איז דארט געשטאנען‬ ‫מאל צוריקקומען צום פלאץ פון א קינד וואס‬ ‫אליין‪ .‬די זין האבן געשפירט ווי יעקב‬ ‫שטייט פאר זיין טאטן‪ .‬ער האט חתונה‬ ‫שטיפט זיי‪ ,‬ער לייגט אויף זיי דרוק‪.‬‬ ‫געהאט‪ ,‬אויפגעשטעלט א שטוב‪,‬‬ ‫יעקב האט געמיינט אז זיי שטופן‬ ‫געווארן א טאטע און זיך געשטעלט‬ ‫אים אוועק‪ ,‬אין דער צייט וואס ער‬ ‫אויף די אייגענע פיס‪ .‬לאנגע יארן‬ ‫געט אוועק זיין גאנצע הארץ‬ ‫איז ער געווען זיכער אז דער‬ ‫פאר זיי‪ .‬זיי האבן געווארט אז‬ ‫ריחוק איז געווען נויטיג‪.‬‬ ‫ער זאל זיי געבן פלאץ‪ ,‬און ער‬ ‫דערנאך זענען זיינע אייגענע זין‬ ‫האט געווארט אז זיי זאלן אים‬ ‫עלטער געווארן‪ .‬יעקב האט אלץ‬ ‫אביסל אריינלאזן אין דעם וואס‬ ‫געטראכט אז ער וועט זיין א‬ ‫זיי גייען דורך‪.‬‬ ‫אנדער סארט טאטע‪ .‬ער וועט‬ ‫איין נאכט‪ ,‬נאך א שווערער שמועס‬ ‫אויסהערן זיינע קינדער‪ ,‬זיי געבן‬ ‫מיט איינעם פון די זין‪ ,‬איז יעקב‬ ‫פלאץ און זיך נישט מישן אין יעדע‬ ‫געזעסן אליין אין קאך‪ .‬דאס הויז איז שוין‬ ‫זאך‪ .‬אבער ווען עס איז געקומען למעשה‪,‬‬ ‫געווען שטיל‪ .‬ער האט איבערגעטראכט וואס‬ ‫האט ער געזען אז דאס לעבן איז נישט אזוי‬ ‫ער האט געזאגט‪ ,‬וואס דער זון האט געענטפערט‪ ,‬און וואס ער‬ ‫פשוט‪.‬‬ ‫איינמאל האט א זון זיינער געוואלט מאכן א החלטה וואס יעקב וואלט אפשר געדארפט זאגן אנדערש‪ .‬פלוצלינג האט ער זיך‬ ‫האט געהאלטן אז ס'איז נישט ריכטיג‪ .‬יעקב האט אים מסביר דערמאנט אין זיין אייגענעם טאטן‪ .‬נישט אין א באזונדערן‬ ‫געווען זיין מיינונג‪ ,‬אבער דער זון האט עפעס געהערט פון דעם א מעשה‪ .‬פשוט זיין טאטע איז אים ארויפגעקומען אין געדאנק‪ .‬צום‬ ‫מעסידזש אז זיין טאטע פארלאזט זיך נישט אויף אים‪ .‬א אנדער ערשטן מאל איז אים אריינגעפאלן‪ :‬אפשר האט ער אויך נישט‬ ‫מאל האט יעקב געפרעגט א קינד וואו ער גייט און ווען ער וועט געוואוסט וואס צו טון‪.‬‬ ‫צוריקקומען‪ .‬ער האט זיך בלויז געזארגט‪ ,‬אבער דער זון האט יעקב האט נישט באשלאסן אז זיין טאטע איז אלעמאל געווען‬ ‫עס געשפירט עפעס ווי מ'האלט אים ביי א אויספארשונג‪ .‬ווען גערעכט‪ .‬עס זענען געווען זאכן וואס האבן אים באמת וויי געטון‪,‬‬ ‫יעקב האט אמאל פארגעשלאגן פאר איינער פון זיינע קינדער‪ ,‬א און זאכן וואס ער וואלט נאך היינט געוואלט זיין טאטע זאל האבן‬ ‫בעסערע וועג אין ביזנעס‪ ,‬האט דער זון געענטפערט‪ :‬״טאטע‪ ,‬געטון אנדערש‪ .‬אבער די מעשה איז שוין נישט געווען אזוי פשוט‪.‬‬ ‫אפשר האט זיין טאטע געפרעגט ווייל ער האט זיך געזארגט‪.‬‬ ‫נישט אלעס דארף געטון ווערן אויף דיין וועג‪.‬״‬ ‫אפילו ביי קליינע ענינים האט יעקב נישט געוואוסט וואו דער אפשר ווען ער איז געווען שטרענג‪ ,‬האט ער מורא געהאט‪ .‬אפשר‬ ‫גרעניץ ליגט‪ .‬אויב האט ער עפעס געזאגט‪ ,‬האט דער זון האט ער אויך געשפירט אז דער זון גייט אוועק פון אים‪ ,‬און נישט‬ ‫געשפירט אז מ'באהאנדלט אים נאך ווי א קליין קינד‪ .‬אויב האט געוואוסט צי ער זאל אים האלטן נענטער אדער אים געבן פלאץ‪.‬‬ ‫ער געשוויגן‪ ,‬האט ער אמאל געזען ווי זאכן גייען אין די נישט עפעס האט זיך אנגעהויבן צו דערווייכן אין יעקב‪ .‬נישט אויף‬ ‫גוטע ריכטונג‪ ,‬און ער האט חרטה געהאט פארוואס האב איך איינמאל‪ .‬עס זענען נאך געווען צווישן זיי לאנגע יארן פון זכרונות‪,‬‬ ‫גארנישט געזאגט‪ .‬אמאל האט ער פרובירט זיך צו דערנענטערן געוואוינהייטן און ריחוק‪ .‬אבער יעקב איז שוין נישט געווען אזוי‬ ‫צו א קינד‪ .‬ער האט אים געפרעגט וויאזוי ס'גייט ביי אים אין זיין זיכער אז ער פארשטייט די גאנצע מעשה‪ .‬ער האט אנגעהויבן‬ ‫לעבן‪ ,‬און דער זון האט געענטפערט אז אלעס איז גוט‪ .‬שפעטער האפן אויף א קליינעם עפענונג‪ .‬אבער נאך אזויפיל יארן האט אים‬ ‫האט יעקב געהערט פון א אנדערן אז דער זון גייט דורך א אפילו א קליינע טריט אויסגעזען ריזיג‪ .‬וואס זאל ער זאגן? ״איך‬ ‫שווערע תקופה‪ .‬עס האט אים וויי געטון‪ ,‬נישט ווייל ער האט בין געקומען זיך איבערבעטן״? ער האט נישט געוואלט לייגן‬ ‫צום פינטל • ‪3‬‬ ‫צום פינטל | פרשת כי תבוא | ראש השנה‬ ‫דרייסיג יאר ווייטאג אויפן טיש‪ .‬ער האט נאר געהאפט אז עס געהאט פון וואס צו אנטלויפן‪ .‬ער האט אנגעהויבן זען אז איין‬ ‫וועט אמאל קומען א קליינע געלעגנהייט‪ ,‬ווען מען וועט נישט פלאץ אין זיין נפש‪ ,‬איז אלע יארן געבליבן נישט פארטיג‪ .‬ער איז‬ ‫ארויסגעגאנגען פון די קינדער־יארן און זיך דערווייטערט פון זיין‬ ‫דארפן געבן קיין נאמען פאר דעם מאמענט‪.‬‬ ‫איינמאל איז געווען א שמחה אין דער משפחה‪ .‬די שמחה האט טאטן‪ ,‬אבער ער איז קיינמאל נישט צוריקגעקומען צו אים ווי אן‬ ‫געדארפט אנהייבן ניין אזייגער‪ .‬יעקב האט געוואוסט אז זיין ערוואקסענער מענטש‪.‬‬ ‫טאטע קומט געווענליך פרי‪ ,‬איז ער שוין אכט דרייסיג געווען אפשר איז דאס געווען דער טעם פארוואס ער האט אלעמאל‬ ‫אויפן וועג‪ .‬ער האט געזאגט אז ער וויל אביסל העלפן מיט די געדארפט באווייזן אז ער שטייט אויף די אייגענע פיס‪ .‬אפשר‬ ‫הכנות‪ ,‬אבער ער האט געוואוסט אז דאס איז נישט געווען דער דערפאר האט קריטיק אים אזוי שטארק אנגערירט‪ .‬אפשר‬ ‫איינציגער טעם‪ .‬ווען ער איז אריינגעקומען אין זאל‪ ,‬זענען דארט דערפאר‪ ,‬ווען איינער פון זיינע זין האט נישט אנגענומען זיין‬ ‫נאך געווען ווייניג מענטשן‪ .‬איינער האט אויסגעשטעלט מיינונג‪ ,‬האט ער גלייך געשפירט ווי דער זון שטופט אים ארויס‬ ‫בענקלעך‪ ,‬און א אנדערער האט געלייגט די פלעשער אויפן טיש‪ .‬פון זיין לעבן‪.‬‬ ‫עטליכע וואכן שפעטער איז געקומען ראש השנה‪ .‬יעקב איז‬ ‫ביים עק פונעם זאל האט יעקב געזען זיין טאטן זיצן אליין‪.‬‬ ‫איין רגע האט ער געוואלט גיין צום אנדערן זייט‪ .‬דערנאך איז ער געשטאנען אין שול מיטן מחזור אין דער האנט‪ .‬די תפילות און‬ ‫צוגעגאנגען‪ .‬״גוטן אווענט‪ ,‬טאטע‪.‬״ זיין טאטע האט אויפגעהויבן ניגונים זענען געווען די זעלבע ווי יעדעס יאר‪ .‬אבער ווען מען איז‬ ‫דעם קאפ‪ .‬״אה‪ ,‬ביסט שוין דא?״ ״יא‪ .‬איך בין געקומען אביסל אנגעקומען צו ״אבינו מלכנו״‪ ,‬האט זיך זיין הארץ אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫אבינו — אונזער טאטע‪.‬‬ ‫פריער‪.‬״‬ ‫יעקב האט זיך אראפגעזעצט נעבן אים‪ .‬עטליכע רגעים האבן זיי ער האט געטראכט וועגן זיינע זין‪ .‬ווי שטארק ער וויל זיי‪ ,‬אפילו‬ ‫ביידע געשוויגן‪ .‬דערנאך האט זיין טאטע געפרעגט וועגן די ווען זיי זענען ווייט‪ .‬ווי אפט ער ווייסט נישט ווי אזוי צו רעדן צו זיי‪.‬‬ ‫שידוכים פון איינעם פון יעקב׳ס זין‪ .‬יעקב האט געענטפערט ווי ער ווארט אז זיי זאלן זיך דערנענטערן‪ ,‬אן דעם וואס ער זאל‬ ‫בקיצור‪ .‬זיין טאטע האט געפרעגט נאך א קליינע שאלה‪ .‬אן דעם זיי דארפן שלעפן‪ .‬דערנאך האט ער געטראכט וועגן זיין טאטן און‬ ‫וואס יעקב זאל עס פלאנירן‪ ,‬האט ער אנגעהויבן דערציילן‪ .‬נישט וועגן יענע צען מינוט פאר דער שמחה‪ .‬צום ערשטן מאל האט ער‬ ‫אלעס‪ .‬ער האט נאר געזאגט אז די זאכן רוקן זיך נישט‪ ,‬די צייט אביסל בעסער פארשטאנען וואס עס מיינט ווען א טאטע ווארט‬ ‫גייט פארביי‪ ,‬און נישט דער זון און נישט ער ווייסן אויף וואס זיי אויף זיין זון‪ .‬ער האט אויך פארשטאנען וואס עס מיינט ווען א זון‬ ‫ווארטן‪ .‬און יעדע זאך וואס ער זאגט אין שטוב‪ ,‬ווערט וויל צוריקקומען‪ ,‬אבער ווייסט נישט ווי אזוי אנצוהייבן‪.‬‬ ‫יענעם ראש השנה האט יעקב אנדערש געדאווענט‪ .‬נישט ווייל‬ ‫אויפגענומען אנדערש ווי ער האט עס געמיינט‪.‬‬ ‫זיין טאטע האט צוגעשאקלט מיטן קאפ‪ .‬״קינדער זענען נישט קיין אלעס איז שוין געווען פארראכטן‪ ,‬נאר ווייל דאס ווארט ״אבינו״‬ ‫גרינגע זאך‪,‬״ האט ער געזאגט‪ .‬יעקב האט אביסל געשמייכלט‪ .‬איז שוין נישט געשטאנען ביי אים אזוי ווייט‪ .‬דער קשר מיט זיין‬ ‫דערנאך האט זיין טאטע שטיל געזאגט‪ :‬״מען וויל גוט פאר זיי‪ ,‬טאטן איז נישט פלוצלינג געווארן נאנט‪ .‬עס זענען נאך אלץ‬ ‫אבער נישט אלעמאל ווייסט מען ווי אזוי עס צו געבן‪ .‬אמאל מיינט געווען פלעצער וואו זיי האבן נישט געקענט אריינגיין‪ .‬אבער‬ ‫מען אז מען העלפט‪ ,‬און דאס קינד הערט עפעס אינגאנצן צומאל האט יעקב שוין אנגערופן אפילו אן א באזונדערע טעם‪.‬‬ ‫איינמאל איז ער אריינגעגאנגען צו זיין טאטן אויף עטליכע מינוט‪.‬‬ ‫אנדערש‪.‬״‬ ‫יעקב האט געשוויגן‪ .‬זיין טאטע האט נישט געזאגט‪ :‬״יעצט א אנדערע מאל האט ער אים געפרעגט זיין מיינונג וועגן א‬ ‫פארשטייסטו מיר‪.‬״ ער האט בכלל נישט דערמאנט דעם עבר‪ .‬קליינעם ענין‪.‬‬ ‫אבער יעקב האט געהערט אין די ווערטער פיל מער ווי זיין טאטע ער האט אנגעהויבן אנטדעקן אז ער קען עפעס מקבל זיין פון זיין‬ ‫האט ארויסגעזאגט‪ .‬דערנאך האט זיין טאטע דערציילט א טאטן‪ ,‬אן דעם וואס ער זאל אוועקגעבן זיין גאנצן עצמיות‪ .‬ער‬ ‫קליינעם מעשה פון ווען יעקב איז געווען א בחור‪ .‬נישט ווי א קען מסכים זיין מיט אים‪ ,‬אן דעם וואס ער זאל אנטלויפן פון אים‪.‬‬ ‫טענה‪ ,‬נאר ווי א אלטע זכרון‪ .‬יעקב האט געלאכט‪ ,‬און זיין טאטע ער קען זיין נאנט‪ ,‬אן דעם וואס ער זאל צוריק ווערן א קינד‪.‬‬ ‫״כבד את אביך ואת אמך למען יאריכון ימיך״‪ .‬ער האט דעם‬ ‫האט אויך געלאכט‪.‬‬ ‫צען מינוט זענען דורכגעגאנגען‪ .‬דערנאך האבן מענטשן פסוק שוין געהערט פיל מאל‪ ,‬אבער יעצט האט ער אין דעם‬ ‫אנגעהויבן אריינצוקומען אין זאל‪ .‬איינער האט גערופן יעקב׳ס געשפירט א פשוטע טעם‪ .‬א מענטש הייבט זיך נישט אן פון זיך‬ ‫טאטן‪ ,‬און א אנדערע איז צוגעגאנגען צו יעקב‪ .‬ביידע זענען אליין‪ .‬איינער איז געווען פאר אים‪ .‬פון יענעם האט ער מקבל‬ ‫אויפגעשטאנען‪ .‬דאס איז געווען אלעס‪ .‬עס איז נישט געווען קיין געווען לעבן‪ .‬שפעטער ווערט ער אליין א טאטע‪ ,‬און פון אים גייען‬ ‫אנטשולדיגונג און נישט קיין גרויסער שמועס פון זיך איבערבעטן‪ .‬די חיים ווייטער צו זיינע אייגענע קינדער‪.‬‬ ‫זיי האבן נישט צוגעזאגט אז זיי וועלן נאכאמאל רעדן‪ .‬אבער זיין טאטע‪ ,‬ער אליין און זיינע זין זענען געווען איין ליניע‪ .‬לאנגע‬ ‫אויפן וועג אהיים האט יעקב געשפירט א זאך וואס ער האט שוין יארן איז די ליניע ביי אים געווען צובראכן אינמיטן‪ .‬כדי צו לעבן‬ ‫זיין אייגענעם לעבן‪ ,‬האט יעקב געמיינט אז ער מוז זיך‬ ‫לאנגע יארן נישט געשפירט‪.‬‬ ‫ער איז געזעסן נעבן זיין טאטן‪ ,‬אויסגעהערט‪ ,‬און ער איז נישט דערווייטערן פונעם פלאץ פון וואו זיין לעבן איז געקומען‪ .‬יעצט‬ ‫קליין געווארן‪ .‬ער איז געבליבן ער אליין‪ .‬אלע יארן האט יעקב האט ער פארשטאנען אז עס קען זיין אנדערש‪.‬‬ ‫געמיינט אז נאנטקייט צו זיין טאטע וועט אים עפעס אוועקנעמען‪ .‬א מענטש קען מקבל זיין לעבן פון זיין טאטן און דאך בלייבן ער‬ ‫ער האט געמיינט אז זעלבסטשטענדיגקייט און נאנטקייט קענען אליין‪ .‬ער קען זיין א זון און א טאטע‪ .‬ער קען זיין נאנט‪ ,‬אן דעם‬ ‫נישט וואוינען אינאיינעם‪ .‬כדי צו ווערן א אייגענער מענטש‪ ,‬האט וואס ער זאל צוריק ווערן א קינד‪ .‬צום ערשטן מאל האבן די‬ ‫ווערטער ״למען יאריכון ימיך״ באקומען ביי אים א פשוטן טעם‪.‬‬ ‫ער געדארפט בלייבן ווייט‪.‬‬ ‫יעצט איז ער געזעסן צען מינוט לעבן זיין טאטן‪ .‬ער איז געווען א ווען דער וועג פון דיין טאטן צו דיר‪ ,‬און פון דיר צו דיינע קינדער‪,‬‬ ‫זון‪ ,‬און דאך געבליבן אן ערוואקסענער מענטש‪ .‬פלוצלינג האט בלייבט אפן‪ ,‬שטעלט זיך דאס לעבן נישט אפ ביי דיר‪ .‬די טעג‬ ‫ער פארשטאנען אז אפשר האט ער שוין לאנגע יארן נישט באקומען א המשך‪.‬‬ ‫בהוצאת מכון מישרים‪ ,‬בראשית הרב שלום לאנגסאם שליט"א‪ .‬קול הלשון פרטי‪605-313-6803 :‬‬ ‫‪shalomlangs@gmail.com‬‬ ‫צום פינטל • ‪4‬‬