א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — כי תבוא (2026-08-24)

פרשת כי תבא
ּו ׁ ְש ַמ ְר ֶּתם ֶאת-דִּ ְב ֵרי ַה ְּב ִרית ַה ּזֹאת ַו ֲעשִׂ ֶ
יתם א ָֹתם,
ל-א ׁ ֶשר ַּת ֲעשׂ ּון.
ְל ַמ ַען ַּתשְׂ ִּכיל ּו ֵאת ָּכ ֲ
חכמים ,און די מעגליכקייט צו האבן דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל ווארשע איז שוין געווען אויף די פיס פון גאר פרי אינדערפרי.
אלס גאסט אונטער זיין דאך איז געווען פאר אים א געוואלדיגן לאנגע רייען פערד און וועגענער האבן זיך געשלעפט איבער
כבוד .ער האט תיכף גערופן איינעם פון די ארבייטערס„ .גרייט צו די שטיינערנע גאסן ,סוחרים האבן געעפנט זייערע געשעפטן,
דעם שענסטן צימער .לייג אריין פרישע בעט-געוואנט ,ווארעם און פון דער ריכטונג פונעם גרויסן באן-סטאנציע האט מען פון
אן דעם אויוון און שטעל א קרוגעל וואסער אויפן טיש .אלעס צייט צו צייט געהערט דעם הילכיגן פייף פון א קומענדיגן אדער
זאל זיין ריין און מסודר„ “.ווען וועט דער גאסט אנקומען?“ האט ארויספארנדיגן באן .אין צענטער פון שטאט איז געשטאנען א
דער ארבייטער געפרעגט„ .נאך א פאר שעה “,האט דער בעל- גרויסע גאסט הויז .ביים ברייטן אריינגאנג האט געהאנגען א
הבית געענטפערט„.אבער ביי אזא גאסט ווארט מען נישט ביז שיינע שילד ,און אין גרויסן עס-זאל זענען שוין פון אידערפרי
דער לעצטער מינוט“. געזעצן געסט ביי די טישן.
ער האט באשטעלט א שיינעם פערד-וואגן און איז אליין איינער האט געבעטן א הייסע טיי ,א צווייטער האט
ארויסגעפארן צום באן-סטאנציע .כאטש אין דער גאסט הויז געוואלט פרישטאג ,און א דריטער האט שוין געהאלטן אינמיטן
האט אויף אים געווארט א בארג מיט ארבעט ,האט ער דאס מאל זיך טענה׳ן איבער דעם פרייז פונעם צימער .דער בעל-הבית
אלעס איבערגעלאזט פאר די משרתים .ער האט נישט געוואלט איז געווען א פלייסיגער מענטש .ער איז אליין ארומגעלאפן
אז דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל זאל אראפטרעטן פונעם באן פון צימער צו צימער ,גערופן די משרתים ,איבערגעקוקט די
און דארפן זוכן וואו צו גיין .ביים סטאנציע איז געווען א גרויסער חשבונות און זיכער געמאכט אז יעדער גאסט באקומט וואס ער
טומל .מענטשן האבן געשלעפט רענצלעך ,קינדער האבן זיך דארף .זיין קאפ האט געארבעט אן אויפהער :צי איז דא גענוג
אנגעהאלטן אין די מאמעס קליידער ,און צווישן אלעמען זענען עסן אין קאך? צי איז שוין צוגעגרייט א צימער פאר דער נייער
ארומגעלאפן פארשידענע בעלי-אכסניות וואס האבן געוואלט משפחה? צי האט דער ארבייטער ארויסגעטראגן די פעקלעך?
כאפן פרישע געסט.
ער האט געהאלטן אז דאס איז דער סוד פון זיין הצלחה.
דער בעל-הבית איז געשטאנען אויפן פלאטפארמע און ער לאזט קיינעם נישט טון זיין ארבעט ער טוט דאס אליין ,ער
יעדע פאר מינוט ארויסגענומען זיין זייגער„ .דער באן דארף שוין שטייט אלעמען אויפן קאפ ,און ער פארלירט נישט קיין מינוט.
דא זיין “,האט ער צו זיך געמורמלט .ענדליך האט מען פון דער „אין א געשעפט “,פלעגט ער זאגן„ ,טאר מען נישט שלאפן .איין
ווייטנס געהערט א לאנגן פייף .א שווארצער רויך-וואלקן האט מינוט וואס מען קוקט אוועק ,קען קאסטן א גאנצן קונה“.
זיך אויפגעהויבן איבער די שינעס ,און עטליכע מינוט שפעטער
איין טאג האט זיך פארשפרייט די ידיעה אז דער הייליגער
האט דער באן זיך אריינגערוקט אין דער סטאנציע .די גרויסע
חפץ חיים זצ"ל וועט אנקומען קיין ווארשע מיט די באן .ווען
אייזערנע רעדער האבן געקנאקט ,פארע האט זיך אויסגעגאסן
דער בעל הבית פונ'ם גאסט הויז האט דאס געהערט ,האט זיין
פון אונטן ,און דער באן האט זיך מיט א שטארקן גערודער
פנים אויפגעלויכטן.
אפגעשטעלט .די טירן האבן זיך געעפנט ,און הונדערטער
מענטשן האבן אנגעהויבן אראפצוגיין. ער האט אלעמאל געהאט א גרויסע שעצונג פאר תלמידי
„רבי ,וואס זאל איך אייך זאגן? דער טאג איז צו קורץ און דער בעל-הבית האט געשארפט זיינע אויגן און געזוכט
די ארבייט איז צו גרויס .פון פארטאגס ביז שפעט ביינאכט צווישן די פנים׳ער .פלוצלינג האט ער דערזען דער געשטאלט
דארף איך שטיין און העלפן די געסט .איינער דארף א צימער ,א פון דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל .ער האט זיך געגעבן א רוק
צווייטער דארף עסן ,א דריטער האט א טענה .אז איך בין נישט דורך דעם עולם ,און איז שנעל צוגעגאנגען„ .שלום עליכם ,רבי!“
דארט יעדע מינוט ,הייבט זיך אן א גאנצע מהומה “.ער האט זיך האט ער אויסגערופן מיט גרויס שמחה„ .איך האב געווארט אויפן
אביסל אריינגעבויגן צו דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל ,ווי איינער רבי׳ן .איך בעט זייער ,דער רבי זאל מיר מזכה זיין און איינשטיין
וואס וויל מסביר זיין א פשוט׳ן חשבון„ .די גאנצע פרנסה איז ביי מיר אין דער גאסט הויז “.דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט
דאך געוואנדן אין די צופרידנהייט פון די געסט. אים אנגעקוקט מיט א ווארעמען בליק„ .דו ביסט געקומען ביז
אהער מיר אפצונעמען?“
א צופרידענער גאסט קומט צוריק ,און ער דערציילט פאר
זיינע באקאנטע אז ביי מיר איז גוט .אבער אויב איך וועל „יא ,רבי .א וואגן ווארט אינדרויסן ,און א צימער איז שוין
פארשווינדן ווערן אינמיטן טאג און זיך זעצן לערנען ווער וועט צוגעגרייט “.דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט מסכים געווען.
זיי באדינען? ווער וועט נאכקוקן די קאך? ווער וועט זיכער דער בעל-הבית האט גענומען די פעקלעך ,זיי ארויסגעטראגן צום
מאכן אז די צימערן זענען גרייט?“ „איך וואלט זייער געוואלט וואגן און געהאלפן דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל זיך אריינזעצן.
לערנען “,האט ער געענדיגט מיט א זיפץ„ ,אבער איך קען דאך דער בעל-עגלה האט א שאקל געגעבן מיט די לייצעס ,די פערד
נישט פארלאזן די פרנסה “.דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט האבן אנגעהויבן גיין ,און דער וואגן האט זיך געלאזט פארן דורך
אויסגעהערט יעדעס ווארט .ער האט אים נישט איבערגעהאקט די פארנומענע ווארשעווער גאסן .אין אנהייב איז דער בעל-
און נישט תיכף געענטפערט .ער האט א וויילע געקוקט דורכן הבית געזעסן שטיל .ער איז געווען איבערגענומען פון דער זכי׳
פענסטער אויף די גאסן וואס זענען פארבייגעלאפן. צו זיצן נעבן דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל.
דאן האט ער זיך אויסגעדרייט צום בעל-הבית .הער זיך אבער נאך א וויילע האט דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל
איין; איך וועל דיר דערציילן א משל “.אין א קליין דארף ,ווייט זיך אויסגעדרייט צו אים„ .זאג מיר “,האט דער הייליגער חפץ
פון דער גרויסער שטאט ,האט געוואוינט א פשוט׳ער פויער. חיים זצ"ל געפרעגט„ ,מיט וואס פארנעמסטו זיך?“ „איך פיר
ער האט געהאט א קליין הייזל ,עטליכע פעלדער ,און א שטאל אן מיט אן גאסט הויז “,האט דער איד געענטפערט„ .מיר האבן
מיט א פאר בהמות .דער פעלד איז נישט געווען זיינער; זי האט
צימערן ,א קאך און א גרויסן עס-זאל .געסט קומען צו פארן
געהערט צום פריץ ,און דער פויער האט יעדעס יאר געדארפט
פון פארשידענע שטעט און שטייען איין ביי מיר„ “.און ווי גייט
באצאלן פארן רשות צו וואוינען און ארבעטן דארט .דער פויער
די פרנסה?“ א שמייכל האט זיך באוויזן אויפן פנים פונעם בעל-
איז נישט געווען קיין גרויסער חכם ,אבער ער איז געווען פלייסיג
הבית„ .ברוך השם ,רבי .געסט פעלן נישט .דער געשעפט גייט
און געטריי.
גוט ,און אסאך פון די געסט קומען נאכאמאל.
יעדן אינדערפרי ,נאך איידער די זון איז אויפגעגאנגען ,איז
איך פרוביר זיי צו באדינען ווי עס דארף צו זיין„ “.הודו
ער שוין ארויס געגאנגען אין פעלד .ער האט זיך געפלאגט,
להשם “,האט דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל געזאגט„ .איך פריי
געזייט ,געשניטן און אריינגעברענגט די תבואה .פון דער ארבעט
זיך מיט דיין הצלחה “.דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל איז שטיל
זענען זיינע הענט געווען פארגרעבט ,און זיין רוקן איז געווען
געווארן פאר א פאר מינוט .דער וואגן האט זיך געווארפן אויף די
איינגעבויגן .איין נאכמיטאג ,ווען ער איז צוריקגעקומען פון
שטיינער ,און פון אינדרויסן האט מען געהערט די קולות פון די
פעלד ,האט ער באמערקט צוויי פרעמדע פערד ביים הויז .נעבן
סוחרים .דאן האט דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל געפרעגט„ :און
דער טיר זענען געשטאנען צוויי פון דעם פריץ׳ס משרתים.
וואס איז מיט קביעת עתים לתורה? ווען זעצט איר זיך לערנען?“
איינער האט געהאלטן א צוזאמענגעלייגטן פאפיר אין דער
דער שמייכל אויפ'ן בעל-הבית׳ס פנים איז פארשוואונדן געווארן.
האנט .דער פויער האט זיך אפגעשטעלט„ .וואס זוכט איר דא?“
ער האט אראפגעקוקט אויף זיינע הענט און ארויסגעלאזט א
דער משרת האט געעפנט דעם פאפיר און אים געליינט א טיפן קרעכץ.
אהין און צוריק ,אנגעקוקט די שינעס ,ארויסגענומען די פאפירן קאלטן באפעל פונעם פריץ .צוליב פארשידענע טענות האט דער
און ווידער אריינגעלייגט. פריץ באשלאסן אוועקצונעמען דעם פעלד און אייך ארויסטרייבן
פונעם הויז .דער פויער האט געמיינט אז ער הערט נישט גוט.
„ווער ווייסט וואס טוט זיך יעצט ביי מיר אין שטוב?“ האט
„ארויסטרייבן? פון מיין הויז? איך וואוין דא שוין אזויפיל יארן!
ער געטראכט„ .אפשר זענען דער פריץ׳ס מענטשן שוין אויפן
מיינע קינדער זענען דא געבוירן!“ דער משרת האט געצויגן מיט
וועג צו מיין הויז!“ ענדליך האט מען געהערט דעם באן .דער
די פלייצעס„ .דער באפעל איז שוין געשריבן .אויב דו וועסט עס
פויער האט זיך געשטעלט ביים עק פונעם פלאטפארמע ,גרייט
נישט אפשטעלן ,וועלן מיר צוריקקומען און דיר מיט דיין גאנצער
ארויפצושפרינגען אין דער ערשטער אפענער טיר .קוים וואס
משפחה ארויסווארפן אויפן גאס “.זיין ווייב איז געשטאנען ביים
דער באן האט זיך אפגעשטעלט ,איז ער אריינגעלאפן ,געפונען
טיר מיט א קליין קינד אין די הענט.
אן ארט און זיך אראפגעזעצט מיטן זעקל צווישן די פיס .דער
פייף האט געפיפן ,דער קעסל האט געברומט ,און די גרויסע די גרעסערע קינדער האבן זיך צוזאמענגעקוועטשט
רעדער האבן אנגעהויבן זיך דרייען .דער באן איז ארויסגעפארן הינטער איר .דער פויער האט זיי אנגעקוקט ,און זיין פנים איז
פון סטאנציע און גענומען ציען די וואגאנען אין ריכטונג פון דער געווארן ווייס ווי קאלך .יענע נאכט איז קיינער אינעם הויז נישט
הויפטשטאט. געשלאפן .דער פויער איז ארומגעגאנגען פון איין עק צימער צום
צווייטן .פון צייט צו צייט האט ער אויפגעהויבן דעם באפעל ,עס
אבער פאר דעם נערוועזן פויער איז דער באן געפארן צו נאכאמאל אנגעקוקט און גלייך אראפגעלייגט ,ווי דאס פאפיר
לאנגזאם .ער האט ארויסגעקוקט דורכן פענסטער .די ביימער וואלט פארברענט זיינע פינגער .צומארגנס איז ער געלאפן צו די
זענען טאקע געלאפן אויף צוריק ,אבער אין זיינע אויגן איז קלוגע מענטשן פונעם דארף .ער האט זיי דערציילט וואס דער
אלעס געווען פויל און שווער„ .אזוי וועל איך קיינמאל נישט פריץ פלאנט צו טוהן.
אנקומען “,האט ער געמורמלט„ .דער באן שלעפט זיך ווי אן
אויסגעמאטערטער פערד “.די אנדערע רייזנדע האבן אים נישט „דו קענסט אים נישט אליין אפשטעלן “,האט איינער
געגעבן קיין גרויסע אויפמערקזאמקייט .איינער האט געליינט א געזאגט„ .אבער אויב דו וועסט פארן אין דער הויפטשטאט און
צייטונג ,א צווייטער איז געשלאפן ,און א דריטער האט געקוקט אריינגעבן א בקשה צו די העכערע באאמטע ,קענען זיי מבטל
דורכן פענסטער .דער פויער אבער איז געווארן מער און מער זיין דעם באפעל„ “.ווי שנעל דארף איך פארן?“ „ווי שנעל דו
אומרואיג. קענסט “,האט יענער געענטפערט„ .אויב דער פריץ וועט ערשט
אויספירן זיין פלאן פאר די ביסט מצליח דאס צו מבטל זיין ,קען
ער האט געקוקט אויפן גרויסן האלצערנעם באנק פאר אים, שוין זיין צו שפעט“.
און פלוצלינג איז אים איינגעפאלן אן עצה .אין דארף ,ווען זיין
פערד האט זיך געמוטשעט ארויפצוציען א שווערע וואגן אויפן דער פויער האט נישט פארלוירן קיין מינוט .ער האט
בארג ,פלעגט דער פויער אראפשפרינגען און שטופן דעם וואגן צוזאמענגענומען זיינע פאפירן ,אריינגעלייגט אביסל ברויט אין
פון הינטן .דאס האט געהאלפן דעם פערד ,און דער וואגן איז א זעקל ,און זיין ווייב האט אים געגעבן די פאר רובל וואס זיי
טאקע געגאנגען שנעלער„ .פארוואס זאל איך דא נישט טון דאס האבן געהאט אוועקגעלייגט.
זעלבע?“ האט ער געטראכט„ .אפשר דארף דער באן אביסל
הילף “.ער איז אויפגעשטאנען ,ארויפגעצויגן די ארבל און „פאר און ראטעווע אונז “,האט זי שטיל געזאגט .די
צוגעשטעלט ביידע הענט צום באנק פאר אים. ווערטער האבן אים נאכגעקלונגען אין די אויערן דורכאויס דעם
גאנצן וועג צום באן-סטאנציע .ווען ער איז אנגעקומען ,איז דער
מיט זיין גאנצן כח האט ער אנגעהויבן שטופן .זיין פנים איז פלאטפארמע נאך געווען ליידיג .ער האט געפרעגט דעם באן-
רויט געווארן ,זיינע אדערן האבן זיך אנגעשוואלן ,און שווייס האט באאמטן ווען קומט אן דע באן?„ .אין א האלבע שעה “.א האלבע
אנגעהויבן רינען פון זיין שטערן .די רייזנדע האבן אויפגעהויבן שעה? פאר א צווייטן מענטש איז דאס נישט געווען קיין לאנגע
די קעפ .אין אנהייב האבן זיי געמיינט אז ער וויל רוקן דעם צייט .אבער פאר דעם פויער האט יעדע מינוט געפילט ווי א גאנץ
באנק .אבער ווען זיי האבן געזען ווי ער שטופט און קרעכצט יאר .ער האט זיך נישט געקענט אראפזעצן .ער איז געגאנגען
אפגעווישט דעם שווייס„ .איז טאקע גארנישט דא וואס איך קען אן אויפהער ,האט איינער אים געפרעגט„ :וואס אין דער וועלט
טון?“ האט ער געפרעגט מיט א צעבראכן קול„ .מיין הויז און מיין טוסטו?“ דער פויער האט אפילו נישט אויפגעהערט„ .איר זעט
משפחה זענען אין א סכנה .איך מוז אנקומען שנעלער “.דער דאך! איך יאג צו דעם באן .איך מוז גאר וויכטיג אנקומען אין דער
הויפטשטאט ,און דער באן פארט צו שטאט“.
עלטערער רייזנדער האט זיך יעצט צוגעבויגן צו אים„ .יא ,עס
איז יא דא א וועג .דער כח פונעם באן קומט נישט פון די בענק עטליכע מענטשן האבן אויסגעבראכן אין געלעכטער.
און נישט פון די מענטשן וואס זיצן אין די וואגאנען. „דו יאגסט צו דעם באן דורך שטופן א באנק?“ דער פויער איז
געווארן באליידיגט„ .וואס לאכט איר? ווען מיין פערד קען
דער כח קומט פונעם פייער וואס קאכט דאס וואסער אינעם נישט שלעפן דעם וואגן ,שטופ איך פון הינטן און עס העלפט.
גרויסן קעסל„ “.און ווי קען מען מאכן דאס פייער שטערקער?“ דער באן דארף שלעפן אזויפיל שווערע וואגאנען; איך פרוביר
„מען לייגט אריין מער קוילן .גיי צו צום ערשטן וואגאן ,וואו אים אביסל ארויסצוהעלפן “.א עלטערער ,ערנסטער רייזנדער
האט צוגעמאכט זיין צייטונג און זיך אויסגעדרייט צום פויער.
דער הייצער שטייט ביים קעסל .זאג אים אז דו האסט א גרויסע
„הער מיר אויס .ווייסטו וויפיל טויזנטער פונט דער קעסל און די
נויט ,און אז דו ביסט גרייט אים צו געבן א רובל אויב ער קען
מאשינען שלעפן? מיינסטו טאקע אז דיינע צוויי הענט קענען
אריינלייגן מער קוילן און העכערן דעם פארע-דרוק„ “.אויב דו צוגעבן כח צו אזא ריזיגן באן?“
ווילסט באמת צוגעבן כח צום באן ,שטופ נישט דעם באנק .לייג
דער פויער האט אראפגעקוקט אויף זיינע פארגרעבטע
צו קוילן ביים קעסל!“
הענט„ .אפשר נישט קיין סאך “,האט ער געזאגט„ ,אבער כאטש
דער פויער האט געקוקט אויף די פאררויכערטע פענסטער אביסל„ “...ניין “,האט דער רייזנדער געענטפערט„ .נישט בלויז
פונעם ערשטן וואגאן .ער האט אריינגעשטעקט די האנט אין זענען דיינע כוחות צו קליין קעגן דעם קראפט פונעם קעסל.
דו שטייסט דאך אינעווייניג אינעם וואגאן!“ ער האט אנגעוויזן
קעשענע און אנגעכאפט דעם רובל וואס זיין ווייב האט אים
אויפן באנק„ .דו ,דער באנק און דער גאנצער וואגאן ווערן אלע
מיטגעגעבן .ער האט יעצט פארשטאנען דעם חילוק .ביז איצט שוין געשלעפט פונעם זעלבן קעסל .ווען דו שטופסט דעם
האט ער אריינגעלייגט אלע זיינע כוחות אין אן ארבעט וואס באנק ,שטופסטו גארנישט דעם באן .דו מאטערסט בלויז אויס
האט נישט צוגעגעבן קיין טראפ שנעלקייט .ער האט געשוויצט, זיך אליין!“ דער פויער האט אויפגעהערט שטופן .זיינע הענט
געקרעכצט און געמיינט אז ער העלפט-אבער דער באן איז זענען אראפגעפאלן.
געפארן פונקט ווי פריער .דער באן ווערט נישט געפירט דורך ער איז געשטאנען פארשעמט אינמיטן וואגאן ,בשעת די
דעם מענטש וואס שטופט דאס מערסטע אינעם וואגאן .דער רעדער האבן ווייטער געקנאקט אונטער זיינע פיס מיט דעם
באן ווערט געפירט דורך דעם פייער אינעם קעסל. זעלבן שנעלן ריטעם ווי פריער .ער האט זיך אראפגעזעצט און
גאנצע וועלט מיט א כח וואס מיר קענען נישט משיג זיין, דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט פארענדיגט דעם
פון די גרעסטע באשעפענישן ביז די קלענסטע .מיינסטו משל און געקוקט אויפן בעל-הבית פונ'ם גאסט הויז.
אז ווען דו וועסט זיך פלאגן נאך א שעה און נאך א שעה, אינדרויסן פונעם וואגן זענען נאך אלץ פארבייגעלאפן
אן זיך אפצושטעלן אפילו צו לערנען ,וועסטו צוגעבן כח צו קרעמער ,מענטשן און פערד ,אבער אינעווייניג איז געווארן
זיין הנהגה?“ שטיל.
„דו מיינסט אז דו העלפסט דעם באן פון דער פרנסה דער בעל-הבית האט שוין פארשטאנען וואוהין די
דורך שטופן דעם באנק .אבער באמת מאטערסטו נאר ווערטער צילן .דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט שטיל
אויס זיך אליין “.דער בעל-הבית בליק איז אראפגעפאלן. געזאגט„ :דער אויבערשטער זיצט אין הימל און שפייזט די
פרנסה .די ברכה וואס מאכט דעם כלי מצליח זיין ,קומט „און וואו לייגט מען די קוילן?“ האט ער שטיל געפרעגט.
פונעם אויבערשטן .אט דאס לערנט אונז דער פסוק: דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט געענטפערט„ :ווען דו
תּ-דבְ ֵרי ַהּבְ ִרית ַהּזֹאת וַ ֲע ִׂש ֶיתם א ָֹתם ,לְ ַמ ַען ַּת ְׂשּכִ ילּו ֵאת
„ּוׁש ַמ ְר ֶּתם ֶא ִ
ְ מאכסט א קביעות אין תורה-דעמאלס לייגסטו אריין די
ל-א ֶׁשר ַּת ֲעׂשּון “.רבי יהושע בן לוי זאגט אין דער גמרא (מסכת ּכָ ֲ קוילן אינעם קעסל .די תורה ברענגט די ברכה אין אלעם
עבודה זרה דף י״ט עמוד ב׳) אז דער ענין איז נישט בלויז געשריבן וואס דו טוסט“.
איין מאל .עס איז געשריבן אין דער תורה ,איבערגעזאגט
דאס איז נישט בלויז די מעשה פון יענעם בעל-הבית
אין נביאים און צום דריטן מאל געשריבן אין כתובים :אז
פונם גאסט הויז אין ווארשע .דאס איז די מעשה פון א
יעדער וואס איז עוסק בתורה זענען זיינע נכסים מצליח.
מענטש וואס לויפט ,יאגט זיך און ארבעט פון אינדערפרי
אין נביאים שטייטֹ„ :לא-יָ מּוׁש ֵס ֶפר ַה ָ
ּתֹורה ַהּזֶ ה ִמ ִּפיָך ,וְ ָהגִ ָית ביז ביינאכט ,ווייל ער איז זיכער אז די גאנצע פרנסה ליגט
ל-הּכָ תּוב ּבֹוּ ,כִ י ָאז ַּת ְצלִ ַיח
יֹומם וָ לַ יְ לָ ה ,לְ ַמ ַען ִּת ְׁשמֹר לַ ֲעׂשֹות ּכְ כָ ַ
ּבֹו ָ אויף זיינע אייגענע פלייצעס .ער עפנט די אויגן אינדערפרי,
תּ-ד ָרכֶ ָך וְ ָאז ַּת ְׂשּכִ יל“.
ֶא ְ און דער קאפ איז שוין פול מיט חשבונות .מען דארף רופן
דעם קונה ,ענטפערן דעם סוחר ,באצאלן דעם חשבון,
תֹורתֹותֹורת ה׳ ֶח ְפצֹוּ ,ובְ ָ און אין כתובים שטייטּ„ :כִ י ִאם ּבְ ַ
פאררעכטן דעם פראבלעם ,נאכקוקן דעם ארבייטער ,און
לּ-פלְ גֵ י ָמיִ םֲ ,א ֶׁשר ִּפ ְריֹו יִ ֵּתן
יֹומם וָ לָ יְ לָ ה .וְ ָהיָ ה ּכְ ֵעץ ָׁשתּול ַע ַ
יֶ ְהּגֶ ה ָ
זיכער מאכן אז קיינער נעמט נישט אוועק זיין געלעגנהייט.
ּבְ ִעּתֹו וְ ָעלֵ הּו ֹלא-יִ ּבֹול ,וְ כֹל ֲא ֶׁשר-יַ ֲע ֶׂשה יַ ְצלִ ַיח “.פארוואס דארף די
הבטחה איבערגעחזרט ווערן אין תורה ,נביאים און כתובים? ער וויל טאקע לערנען .ער האט גארנישט קעגן א
שיעור .ער ווייסט אז תורה איז הייליג און חשוב .אבער
ווייל דער מענטש זעט מיט זיינע פליישיגע אויגן נאר
ער זאגט צו זיך„ :נישט יעצט .יעצט בין איך פארנומען
דעם באנק וואס שטייט פאר אים .ער זעט דעם געשעפט,
מיט'ן געשעפט .ווען די זאכן וועלן ווערן אביסל רואיגער,
דעם קונה ,די סחורה און די חשבונות .ער קען זיי אנרירן.
וועל איך זיך זעצן לערנען “.די זאכן ווערן אבער קיינמאל
ער קען זיי שטופן .דער קעסל אבער געפינט זיך ווייטער
נישט רואיגער .איין קונה גייט ארויס און א צווייטער קומט
פאראויס ,פארמאכט הינטער אייזערנע ווענט .דער פייער
אריין .איין פראבלעם ווערט פארענדיגט און צוויי נייע
און דער פארע-דרוק זענען נישט פאר זיינע אויגן .דעריבער
פראבלעמען קומען אונטער דער מענטש לויפט שנעלער,
מיינט ער אז בלויז דאס וואס ער זעט איז אמת.
שלאפט ווייניגער און זארגט זיך מער.
די תורה קומט און זאגט אים איין מאל ,צוויי מאל און
ער שטופט דעם באנק מיט ביידע הענט-און איז
דריי מאל :דער כח געפינט זיך נישט דארט וואו דיינע אויגן
איבערצייגט אז ער שטופט דעם באן.
זעען אים .דער כח ליגט אינעם פייער פון תורה ,און אין דער
ברכה פונעם אויבערשטן. עס מיינט נישט אז א מענטש זאל נישט ארבעטן .א איד
דארף טון וואס עס ליגט אויף אים ,זיין ערליך ,פלייסיג און
א מענטש קען זיך אריינלייגן אין דער ארבעט מיט אלע
אחריות׳דיג .דער בעל-הבית האט געדארפט באדינען זיינע
כוחות .ער קען מאכן נאך א טעלעפאן קאל ,בלייבן אין
געסט ,און דער סוחר דארף פירן זיין געשעפט .אבער ער
אפיס נאך א שעה און נאכלויפן נאך א קונה .פון דרויסן
דארף וויסן ווער דער אמת'ע בעל-הבית איז ,און פון וואו
זעט עס אויס ווי ער ברענגט דעם באן שנעלער צום ציל.
דער אמת׳ער כח פון פרנסה קומט.
אבער אויב ער רייסט ארויס דעם שיעור תורה פון זיין טאג,
האט ער ארויסגענומען די קוילן פונעם קעסל כדי צו האבן דער באנק אין וואגאן איז דאך אויך א טייל פונעם באן.
מער צייט צו שטופן דעם באנק. מען דארף דערויף זיצן ,מען דארף עס האלטן ריין ,און ווען
עס איז צעבראכן דארף מען עס פאררעכטן .אבער דער
קען דען זיין א גרעסערע סתירה? ער נעמט אוועק דעם
באנק איז נישט דער קעסל.
כח וואס ברענגט ברכה ,ווייל ער וויל האבן מער צייט צו
זוכן ברכה! דער יצר הרע זאגט נישט שטענדיג„ :לערן די ארבעט איז דער כלי אין וועלכן מען נעמט אויף די
גוט .אבער א גוטע כוונה קען נישט צוגעבן פאר א קראפט נישט “.אז ער וועט רעדן אזוי אפן ,וועט דער איד אים
וואס טרייבט דעם באן .אזוי אויך קען א מענטש זיך באמת נישט אויסהערן .ער קומט מיט א פארשטענדליכן חשבון:
מאטערן פאר זיין שטוב .ער וויל געבן פאר זיינע קינדער, „היינט איז אן אויסנאם .היינט איז דא א וויכטיגער קונה.
באצאלן זיינע חובות און האבן מנוחת הנפש .אבער אויב די מארגן וועסטו משלים זיין“.
גאנצע מחשבה איז נאר „נאך א ביסל שטופן“ ,דארף ער זיך
מארגן קומט ער מיט א נייע סיבה .איבערמארגן איז דא
אפשטעלן און פרעגן„ :שטופ איך יעצט באמת דעם באן-
אן אנדערע נויט .אזוי ווערט די קביעות אפגעשטופט טאג
אדער נאר דעם באנק?“
נאך טאג ,ביז דער איד קען זיך שוין נישט געדענקען ווען
אפשר דארף מען טאקע יעצט ענטפערן דעם קונה. ער איז צום לעצטן מאל געזעסן רואיג ביי א ספר .די עצה
אבער אפשר קען דער רוף ווארטן ביז נאכן שיעור. איז נישט צו ווארטן ביז עס וועט נישט זיין קיין ארבעט.
אפשר דארף דער געשעפט אכט שעה ,אבער נישט דעם אזא טאג וועט מעגליך קיינמאל נישט קומען .די עצה איז
מענטש׳נס גאנצן מח ,הארץ און נשמה פיר-און-צוואנציג צו מאכן א קביעות וואס די ארבעט קען נישט אוועקרוקן.
שעה .אפשר איז נישט יעדער „נויטפאל“ טאקע א נויטפאל. מען דארף באשטימען :די צייט געהערט צו דער תורה.
נישט אויב איך וועל קענען ,נישט אויב עס וועט זיין רואיג,
און ווען דער יצר הרע שרייט אז דער באן וועט זיך נאר יעדן טאג בקביעות.
אפשטעלן אויב מען גייט לערנען ,זאל מען זיך דערמאנען
אין די דריי עדות-תורה ,נביאים און כתובים .אלע דריי זאגן אפשר וועט דער שיעור אמאל זיין מיט א רואיגן קאפ
תּ-ד ָרכֶ ָך“-דו וועסט מצליח
דעם זעלבן אמתּ„ :כִ י ָאז ַּת ְצלִ ַיח ֶא ְ און אמאל צווישן שווערע דאגות .אמאל וועט דער מענטש
זיין נישט טראץ דעם וואס דו לערנסט תורה ,נאר מיט דער לערנען מיט חשק ,און אמאל וועט ער מוזן שלעפן זיך צום
ברכה וואס די תורה ברענגט אריין אין דיין וועג .דער פסוק שיעור .אבער יעדעס מאל וואס ער עפנט דעם ספר ,לייגט
זאגט נישט בלויז „למען תשכילו“ אין רוחניות .ער זאגט: ער נאך א שטיק קוילן אינעם קעסל.
ל-א ֶׁשר ַּת ֲעׂשּון“-די תורה לייגט הצלחה „לְ ַמ ַען ַּת ְׂשּכִ ילּו ֵאת ּכָ ֲ דער קביעות טוט אויך עפעס מיטן מענטש אליין .דער
אריין אין אלעם וואס דער איד טוט. בעל-הבית וואס לויפט א גאנצן טאג צווישן די געסט הייבט
דער בעל-הבית האט געמיינט אז אויב ער וועט אן צו מיינען אז ער איז דער וואס האלט אלעס אין די
אוועקגיין פאר א שעה ,וועט איינער פון די געסט אפשר הענט .אבער ווען ער זעצט זיך צום שיעור ,פארמאכט די
נישט באקומען זיין טיי אין דער ריכטיגער מינוט .דער טיר און עפנט א גמרא ,דערמאנט ער זיך„ :איך בין נישט
דער מאשיניסט .איך בין א רייזנדער .דער אויבערשטער
הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט אים אנטפלעקט אז ער
פירט דעם באן“.
מאכט א גרעסערן טעות :ער איז אזוי פארנומען מיטן
וואגאן ,אז ער פארגעסט פונעם קעסל וואס שלעפט דעם דער געדאנק ברענגט נישט קיין פוילקייט .פארקערט,
גאנצן וואגאן. עס ברענגט א רואיגע און געזונטע השתדלות .מען טוט
וואס מען דארף טון ,אבער מען ווערט נישט צעבראכן ווען
טייערע אידן ,יעדער מענטש האט זיין גאסט הויז .ביי
נישט אלעס גייט לויטן חשבון .מען ווייסט אז נישט יעדע
איינעם איז עס א געשעפט ,ביי א צווייטן אן אפיס ,ביי א
מינוט פון נארישע יאגעניש ברענגט מער פרנסה ,און נישט
דריטן א שטוב פול מיט אחריות .יעדער האט געסט וואס
יעדע מינוט וואס מען גיט פאר תורה נעמט אוועק פון דער
רופן ,טירן וואס מען דארף עפענען און חשבונות וואס
פרנסה .א מינוט תורה איז נישט קיין צייט וואס מען האט
ווארטן אויפן טיש .אבער אינמיטן דעם גאנצן גערודער
אוועקגענומען פונעם געשעפט; עס איז דער פייער וואס
דארף מען הערן דעם פייף פונעם באן און געדענקען
ברענגט ברכה אינעם געשעפט.
פון וואו זיין כח קומט .הער אויף זיך איינצורעדן אז נאך
א שטופ אויפן באנק וועט ראטעווען דיין פרנסה .גיי צום דער פויער אינעם באן האט געשוויצט אמת׳דיג .זיינע
קעסל .עפנט דעם ספר .לייג אריין די קוילן. הענט האבן טאקע וויי געטון .זיין כוונה איז אויך געווען
וואס דו טוסט .דער אויבערשטער פירט דעם באן .אונזער מאך א פעסטע קביעות אין תורה .היט זי ווי מען היט
ארבעט איז נישט צו שטופן דעם באנק-אונזער ארבעט איז דעם וויכטיגסטן קונה .קום צו איר נישט בלויז ווען דו האסט
צו האלטן דאס הייליגער פייער פון תורה ברענען.
צייט ,נאר ווייל דו ווייסט אז פון דארט קומט די ברכה אין
חפץ חיים דיין צייט ,אין דיין ארבעט ,אין דיין שטוב און אין אלעם
כל הזכויות שמורות
להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל,
למכון א משל זיך צו לערנען
musheltolearn@gmail.com אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת
