gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת כי תבא‬ ‫ּו ׁ ְש ַמ ְר ֶּתם ֶאת‪-‬דִּ ְב ֵרי ַה ְּב ִרית ַה ּזֹאת ַו ֲעשִׂ ֶ‬ ‫יתם א ָֹתם‪,‬‬ ‫ל‪-‬א ׁ ֶשר ַּת ֲעשׂ ּון‪.‬‬ ‫ְל ַמ ַען ַּתשְׂ ִּכיל ּו ֵאת ָּכ ֲ‬ ‫חכמים‪ ,‬און די מעגליכקייט צו האבן דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל‬ ‫ווארשע איז שוין געווען אויף די פיס פון גאר פרי אינדערפרי‪.‬‬ ‫אלס גאסט אונטער זיין דאך איז געווען פאר אים א געוואלדיגן‬ ‫לאנגע רייען פערד און וועגענער האבן זיך געשלעפט איבער‬ ‫כבוד‪ .‬ער האט תיכף גערופן איינעם פון די ארבייטערס‪„ .‬גרייט צו‬ ‫די שטיינערנע גאסן‪ ,‬סוחרים האבן געעפנט זייערע געשעפטן‪,‬‬ ‫דעם שענסטן צימער‪ .‬לייג אריין פרישע בעט‪-‬געוואנט‪ ,‬ווארעם‬ ‫און פון דער ריכטונג פונעם גרויסן באן‪-‬סטאנציע האט מען פון‬ ‫אן דעם אויוון און שטעל א קרוגעל וואסער אויפן טיש‪ .‬אלעס‬ ‫צייט צו צייט געהערט דעם הילכיגן פייף פון א קומענדיגן אדער‬ ‫זאל זיין ריין און מסודר‪„ “.‬ווען וועט דער גאסט אנקומען?“ האט‬ ‫ארויספארנדיגן באן‪ .‬אין צענטער פון שטאט איז געשטאנען א‬ ‫דער ארבייטער געפרעגט‪„ .‬נאך א פאר שעה‪ “,‬האט דער בעל‪-‬‬ ‫גרויסע גאסט הויז‪ .‬ביים ברייטן אריינגאנג האט געהאנגען א‬ ‫הבית געענטפערט‪„.‬אבער ביי אזא גאסט ווארט מען נישט ביז‬ ‫שיינע שילד‪ ,‬און אין גרויסן עס‪-‬זאל זענען שוין פון אידערפרי‬ ‫דער לעצטער מינוט‪“.‬‬ ‫געזעצן געסט ביי די טישן‪.‬‬ ‫ער האט באשטעלט א שיינעם פערד‪-‬וואגן און איז אליין‬ ‫איינער האט געבעטן א הייסע טיי‪ ,‬א צווייטער האט‬ ‫ארויסגעפארן צום באן‪-‬סטאנציע‪ .‬כאטש אין דער גאסט הויז‬ ‫געוואלט פרישטאג‪ ,‬און א דריטער האט שוין געהאלטן אינמיטן‬ ‫האט אויף אים געווארט א בארג מיט ארבעט‪ ,‬האט ער דאס מאל‬ ‫זיך טענה׳ן איבער דעם פרייז פונעם צימער‪ .‬דער בעל‪-‬הבית‬ ‫אלעס איבערגעלאזט פאר די משרתים‪ .‬ער האט נישט געוואלט‬ ‫איז געווען א פלייסיגער מענטש‪ .‬ער איז אליין ארומגעלאפן‬ ‫אז דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל זאל אראפטרעטן פונעם באן‬ ‫פון צימער צו צימער‪ ,‬גערופן די משרתים‪ ,‬איבערגעקוקט די‬ ‫און דארפן זוכן וואו צו גיין‪ .‬ביים סטאנציע איז געווען א גרויסער‬ ‫חשבונות און זיכער געמאכט אז יעדער גאסט באקומט וואס ער‬ ‫טומל‪ .‬מענטשן האבן געשלעפט רענצלעך‪ ,‬קינדער האבן זיך‬ ‫דארף‪ .‬זיין קאפ האט געארבעט אן אויפהער‪ :‬צי איז דא גענוג‬ ‫אנגעהאלטן אין די מאמעס קליידער‪ ,‬און צווישן אלעמען זענען‬ ‫עסן אין קאך? צי איז שוין צוגעגרייט א צימער פאר דער נייער‬ ‫ארומגעלאפן פארשידענע בעלי‪-‬אכסניות וואס האבן געוואלט‬ ‫משפחה? צי האט דער ארבייטער ארויסגעטראגן די פעקלעך?‬ ‫כאפן פרישע געסט‪.‬‬ ‫ער האט געהאלטן אז דאס איז דער סוד פון זיין הצלחה‪.‬‬ ‫דער בעל‪-‬הבית איז געשטאנען אויפן פלאטפארמע און‬ ‫ער לאזט קיינעם נישט טון זיין ארבעט ער טוט דאס אליין‪ ,‬ער‬ ‫יעדע פאר מינוט ארויסגענומען זיין זייגער‪„ .‬דער באן דארף שוין‬ ‫שטייט אלעמען אויפן קאפ‪ ,‬און ער פארלירט נישט קיין מינוט‪.‬‬ ‫דא זיין‪ “,‬האט ער צו זיך געמורמלט‪ .‬ענדליך האט מען פון דער‬ ‫„אין א געשעפט‪ “,‬פלעגט ער זאגן‪„ ,‬טאר מען נישט שלאפן‪ .‬איין‬ ‫ווייטנס געהערט א לאנגן פייף‪ .‬א שווארצער רויך‪-‬וואלקן האט‬ ‫מינוט וואס מען קוקט אוועק‪ ,‬קען קאסטן א גאנצן קונה‪“.‬‬ ‫זיך אויפגעהויבן איבער די שינעס‪ ,‬און עטליכע מינוט שפעטער‬ ‫איין טאג האט זיך פארשפרייט די ידיעה אז דער הייליגער‬ ‫האט דער באן זיך אריינגערוקט אין דער סטאנציע‪ .‬די גרויסע‬ ‫חפץ חיים זצ"ל וועט אנקומען קיין ווארשע מיט די באן‪ .‬ווען‬ ‫אייזערנע רעדער האבן געקנאקט‪ ,‬פארע האט זיך אויסגעגאסן‬ ‫דער בעל הבית פונ'ם גאסט הויז האט דאס געהערט‪ ,‬האט זיין‬ ‫פון אונטן‪ ,‬און דער באן האט זיך מיט א שטארקן גערודער‬ ‫פנים אויפגעלויכטן‪.‬‬ ‫אפגעשטעלט‪ .‬די טירן האבן זיך געעפנט‪ ,‬און הונדערטער‬ ‫מענטשן האבן אנגעהויבן אראפצוגיין‪.‬‬ ‫ער האט אלעמאל געהאט א גרויסע שעצונג פאר תלמידי‬ ‫„רבי‪ ,‬וואס זאל איך אייך זאגן? דער טאג איז צו קורץ און‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט געשארפט זיינע אויגן און געזוכט‬ ‫די ארבייט איז צו גרויס‪ .‬פון פארטאגס ביז שפעט ביינאכט‬ ‫צווישן די פנים׳ער‪ .‬פלוצלינג האט ער דערזען דער געשטאלט‬ ‫דארף איך שטיין און העלפן די געסט‪ .‬איינער דארף א צימער‪ ,‬א‬ ‫פון דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל‪ .‬ער האט זיך געגעבן א רוק‬ ‫צווייטער דארף עסן‪ ,‬א דריטער האט א טענה‪ .‬אז איך בין נישט‬ ‫דורך דעם עולם‪ ,‬און איז שנעל צוגעגאנגען‪„ .‬שלום עליכם‪ ,‬רבי!“‬ ‫דארט יעדע מינוט‪ ,‬הייבט זיך אן א גאנצע מהומה‪ “.‬ער האט זיך‬ ‫האט ער אויסגערופן מיט גרויס שמחה‪„ .‬איך האב געווארט אויפן‬ ‫אביסל אריינגעבויגן צו דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל‪ ,‬ווי איינער‬ ‫רבי׳ן‪ .‬איך בעט זייער‪ ,‬דער רבי זאל מיר מזכה זיין און איינשטיין‬ ‫וואס וויל מסביר זיין א פשוט׳ן חשבון‪„ .‬די גאנצע פרנסה איז‬ ‫ביי מיר אין דער גאסט הויז‪ “.‬דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט‬ ‫דאך געוואנדן אין די צופרידנהייט פון די געסט‪.‬‬ ‫אים אנגעקוקט מיט א ווארעמען בליק‪„ .‬דו ביסט געקומען ביז‬ ‫אהער מיר אפצונעמען?“‬ ‫א צופרידענער גאסט קומט צוריק‪ ,‬און ער דערציילט פאר‬ ‫זיינע באקאנטע אז ביי מיר איז גוט‪ .‬אבער אויב איך וועל‬ ‫„יא‪ ,‬רבי‪ .‬א וואגן ווארט אינדרויסן‪ ,‬און א צימער איז שוין‬ ‫פארשווינדן ווערן אינמיטן טאג און זיך זעצן לערנען ווער וועט‬ ‫צוגעגרייט‪ “.‬דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט מסכים געווען‪.‬‬ ‫זיי באדינען? ווער וועט נאכקוקן די קאך? ווער וועט זיכער‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט גענומען די פעקלעך‪ ,‬זיי ארויסגעטראגן צום‬ ‫מאכן אז די צימערן זענען גרייט?“ „איך וואלט זייער געוואלט‬ ‫וואגן און געהאלפן דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל זיך אריינזעצן‪.‬‬ ‫לערנען‪ “,‬האט ער געענדיגט מיט א זיפץ‪„ ,‬אבער איך קען דאך‬ ‫דער בעל‪-‬עגלה האט א שאקל געגעבן מיט די לייצעס‪ ,‬די פערד‬ ‫נישט פארלאזן די פרנסה‪ “.‬דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט‬ ‫האבן אנגעהויבן גיין‪ ,‬און דער וואגן האט זיך געלאזט פארן דורך‬ ‫אויסגעהערט יעדעס ווארט‪ .‬ער האט אים נישט איבערגעהאקט‬ ‫די פארנומענע ווארשעווער גאסן‪ .‬אין אנהייב איז דער בעל‪-‬‬ ‫און נישט תיכף געענטפערט‪ .‬ער האט א וויילע געקוקט דורכן‬ ‫הבית געזעסן שטיל‪ .‬ער איז געווען איבערגענומען פון דער זכי׳‬ ‫פענסטער אויף די גאסן וואס זענען פארבייגעלאפן‪.‬‬ ‫צו זיצן נעבן דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל‪.‬‬ ‫דאן האט ער זיך אויסגעדרייט צום בעל‪-‬הבית‪ .‬הער זיך‬ ‫אבער נאך א וויילע האט דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל‬ ‫איין; איך וועל דיר דערציילן א משל‪ “.‬אין א קליין דארף‪ ,‬ווייט‬ ‫זיך אויסגעדרייט צו אים‪„ .‬זאג מיר‪ “,‬האט דער הייליגער חפץ‬ ‫פון דער גרויסער שטאט‪ ,‬האט געוואוינט א פשוט׳ער פויער‪.‬‬ ‫חיים זצ"ל געפרעגט‪„ ,‬מיט וואס פארנעמסטו זיך?“ „איך פיר‬ ‫ער האט געהאט א קליין הייזל‪ ,‬עטליכע פעלדער‪ ,‬און א שטאל‬ ‫אן מיט אן גאסט הויז‪ “,‬האט דער איד געענטפערט‪„ .‬מיר האבן‬ ‫מיט א פאר בהמות‪ .‬דער פעלד איז נישט געווען זיינער; זי האט‬ ‫צימערן‪ ,‬א קאך און א גרויסן עס‪-‬זאל‪ .‬געסט קומען צו פארן‬ ‫געהערט צום פריץ‪ ,‬און דער פויער האט יעדעס יאר געדארפט‬ ‫פון פארשידענע שטעט און שטייען איין ביי מיר‪„ “.‬און ווי גייט‬ ‫באצאלן פארן רשות צו וואוינען און ארבעטן דארט‪ .‬דער פויער‬ ‫די פרנסה?“ א שמייכל האט זיך באוויזן אויפן פנים פונעם בעל‪-‬‬ ‫איז נישט געווען קיין גרויסער חכם‪ ,‬אבער ער איז געווען פלייסיג‬ ‫הבית‪„ .‬ברוך השם‪ ,‬רבי‪ .‬געסט פעלן נישט‪ .‬דער געשעפט גייט‬ ‫און געטריי‪.‬‬ ‫גוט‪ ,‬און אסאך פון די געסט קומען נאכאמאל‪.‬‬ ‫יעדן אינדערפרי‪ ,‬נאך איידער די זון איז אויפגעגאנגען‪ ,‬איז‬ ‫איך פרוביר זיי צו באדינען ווי עס דארף צו זיין‪„ “.‬הודו‬ ‫ער שוין ארויס געגאנגען אין פעלד‪ .‬ער האט זיך געפלאגט‪,‬‬ ‫להשם‪ “,‬האט דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל געזאגט‪„ .‬איך פריי‬ ‫געזייט‪ ,‬געשניטן און אריינגעברענגט די תבואה‪ .‬פון דער ארבעט‬ ‫זיך מיט דיין הצלחה‪ “.‬דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל איז שטיל‬ ‫זענען זיינע הענט געווען פארגרעבט‪ ,‬און זיין רוקן איז געווען‬ ‫געווארן פאר א פאר מינוט‪ .‬דער וואגן האט זיך געווארפן אויף די‬ ‫איינגעבויגן‪ .‬איין נאכמיטאג‪ ,‬ווען ער איז צוריקגעקומען פון‬ ‫שטיינער‪ ,‬און פון אינדרויסן האט מען געהערט די קולות פון די‬ ‫פעלד‪ ,‬האט ער באמערקט צוויי פרעמדע פערד ביים הויז‪ .‬נעבן‬ ‫סוחרים‪ .‬דאן האט דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל געפרעגט‪„ :‬און‬ ‫דער טיר זענען געשטאנען צוויי פון דעם פריץ׳ס משרתים‪.‬‬ ‫וואס איז מיט קביעת עתים לתורה? ווען זעצט איר זיך לערנען?“‬ ‫איינער האט געהאלטן א צוזאמענגעלייגטן פאפיר אין דער‬ ‫דער שמייכל אויפ'ן בעל‪-‬הבית׳ס פנים איז פארשוואונדן געווארן‪.‬‬ ‫האנט‪ .‬דער פויער האט זיך אפגעשטעלט‪„ .‬וואס זוכט איר דא?“‬ ‫ער האט אראפגעקוקט אויף זיינע הענט און ארויסגעלאזט א‬ ‫דער משרת האט געעפנט דעם פאפיר און אים געליינט א‬ ‫טיפן קרעכץ‪.‬‬ ‫אהין און צוריק‪ ,‬אנגעקוקט די שינעס‪ ,‬ארויסגענומען די פאפירן‬ ‫קאלטן באפעל פונעם פריץ‪ .‬צוליב פארשידענע טענות האט דער‬ ‫און ווידער אריינגעלייגט‪.‬‬ ‫פריץ באשלאסן אוועקצונעמען דעם פעלד און אייך ארויסטרייבן‬ ‫פונעם הויז‪ .‬דער פויער האט געמיינט אז ער הערט נישט גוט‪.‬‬ ‫„ווער ווייסט וואס טוט זיך יעצט ביי מיר אין שטוב?“ האט‬ ‫„ארויסטרייבן? פון מיין הויז? איך וואוין דא שוין אזויפיל יארן!‬ ‫ער געטראכט‪„ .‬אפשר זענען דער פריץ׳ס מענטשן שוין אויפן‬ ‫מיינע קינדער זענען דא געבוירן!“ דער משרת האט געצויגן מיט‬ ‫וועג צו מיין הויז!“ ענדליך האט מען געהערט דעם באן‪ .‬דער‬ ‫די פלייצעס‪„ .‬דער באפעל איז שוין געשריבן‪ .‬אויב דו וועסט עס‬ ‫פויער האט זיך געשטעלט ביים עק פונעם פלאטפארמע‪ ,‬גרייט‬ ‫נישט אפשטעלן‪ ,‬וועלן מיר צוריקקומען און דיר מיט דיין גאנצער‬ ‫ארויפצושפרינגען אין דער ערשטער אפענער טיר‪ .‬קוים וואס‬ ‫משפחה ארויסווארפן אויפן גאס‪ “.‬זיין ווייב איז געשטאנען ביים‬ ‫דער באן האט זיך אפגעשטעלט‪ ,‬איז ער אריינגעלאפן‪ ,‬געפונען‬ ‫טיר מיט א קליין קינד אין די הענט‪.‬‬ ‫אן ארט און זיך אראפגעזעצט מיטן זעקל צווישן די פיס‪ .‬דער‬ ‫פייף האט געפיפן‪ ,‬דער קעסל האט געברומט‪ ,‬און די גרויסע‬ ‫די גרעסערע קינדער האבן זיך צוזאמענגעקוועטשט‬ ‫רעדער האבן אנגעהויבן זיך דרייען‪ .‬דער באן איז ארויסגעפארן‬ ‫הינטער איר‪ .‬דער פויער האט זיי אנגעקוקט‪ ,‬און זיין פנים איז‬ ‫פון סטאנציע און גענומען ציען די וואגאנען אין ריכטונג פון דער‬ ‫געווארן ווייס ווי קאלך‪ .‬יענע נאכט איז קיינער אינעם הויז נישט‬ ‫הויפטשטאט‪.‬‬ ‫געשלאפן‪ .‬דער פויער איז ארומגעגאנגען פון איין עק צימער צום‬ ‫צווייטן‪ .‬פון צייט צו צייט האט ער אויפגעהויבן דעם באפעל‪ ,‬עס‬ ‫אבער פאר דעם נערוועזן פויער איז דער באן געפארן צו‬ ‫נאכאמאל אנגעקוקט און גלייך אראפגעלייגט‪ ,‬ווי דאס פאפיר‬ ‫לאנגזאם‪ .‬ער האט ארויסגעקוקט דורכן פענסטער‪ .‬די ביימער‬ ‫וואלט פארברענט זיינע פינגער‪ .‬צומארגנס איז ער געלאפן צו די‬ ‫זענען טאקע געלאפן אויף צוריק‪ ,‬אבער אין זיינע אויגן איז‬ ‫קלוגע מענטשן פונעם דארף‪ .‬ער האט זיי דערציילט וואס דער‬ ‫אלעס געווען פויל און שווער‪„ .‬אזוי וועל איך קיינמאל נישט‬ ‫פריץ פלאנט צו טוהן‪.‬‬ ‫אנקומען‪ “,‬האט ער געמורמלט‪„ .‬דער באן שלעפט זיך ווי אן‬ ‫אויסגעמאטערטער פערד‪ “.‬די אנדערע רייזנדע האבן אים נישט‬ ‫„דו קענסט אים נישט אליין אפשטעלן‪ “,‬האט איינער‬ ‫געגעבן קיין גרויסע אויפמערקזאמקייט‪ .‬איינער האט געליינט א‬ ‫געזאגט‪„ .‬אבער אויב דו וועסט פארן אין דער הויפטשטאט און‬ ‫צייטונג‪ ,‬א צווייטער איז געשלאפן‪ ,‬און א דריטער האט געקוקט‬ ‫אריינגעבן א בקשה צו די העכערע באאמטע‪ ,‬קענען זיי מבטל‬ ‫דורכן פענסטער‪ .‬דער פויער אבער איז געווארן מער און מער‬ ‫זיין דעם באפעל‪„ “.‬ווי שנעל דארף איך פארן?“ „ווי שנעל דו‬ ‫אומרואיג‪.‬‬ ‫קענסט‪ “,‬האט יענער געענטפערט‪„ .‬אויב דער פריץ וועט ערשט‬ ‫אויספירן זיין פלאן פאר די ביסט מצליח דאס צו מבטל זיין‪ ,‬קען‬ ‫ער האט געקוקט אויפן גרויסן האלצערנעם באנק פאר אים‪,‬‬ ‫שוין זיין צו שפעט‪“.‬‬ ‫און פלוצלינג איז אים איינגעפאלן אן עצה‪ .‬אין דארף‪ ,‬ווען זיין‬ ‫פערד האט זיך געמוטשעט ארויפצוציען א שווערע וואגן אויפן‬ ‫דער פויער האט נישט פארלוירן קיין מינוט‪ .‬ער האט‬ ‫בארג‪ ,‬פלעגט דער פויער אראפשפרינגען און שטופן דעם וואגן‬ ‫צוזאמענגענומען זיינע פאפירן‪ ,‬אריינגעלייגט אביסל ברויט אין‬ ‫פון הינטן‪ .‬דאס האט געהאלפן דעם פערד‪ ,‬און דער וואגן איז‬ ‫א זעקל‪ ,‬און זיין ווייב האט אים געגעבן די פאר רובל וואס זיי‬ ‫טאקע געגאנגען שנעלער‪„ .‬פארוואס זאל איך דא נישט טון דאס‬ ‫האבן געהאט אוועקגעלייגט‪.‬‬ ‫זעלבע?“ האט ער געטראכט‪„ .‬אפשר דארף דער באן אביסל‬ ‫הילף‪ “.‬ער איז אויפגעשטאנען‪ ,‬ארויפגעצויגן די ארבל און‬ ‫„פאר און ראטעווע אונז‪ “,‬האט זי שטיל געזאגט‪ .‬די‬ ‫צוגעשטעלט ביידע הענט צום באנק פאר אים‪.‬‬ ‫ווערטער האבן אים נאכגעקלונגען אין די אויערן דורכאויס דעם‬ ‫גאנצן וועג צום באן‪-‬סטאנציע‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען‪ ,‬איז דער‬ ‫מיט זיין גאנצן כח האט ער אנגעהויבן שטופן‪ .‬זיין פנים איז‬ ‫פלאטפארמע נאך געווען ליידיג‪ .‬ער האט געפרעגט דעם באן‪-‬‬ ‫רויט געווארן‪ ,‬זיינע אדערן האבן זיך אנגעשוואלן‪ ,‬און שווייס האט‬ ‫באאמטן ווען קומט אן דע באן?‪„ .‬אין א האלבע שעה‪ “.‬א האלבע‬ ‫אנגעהויבן רינען פון זיין שטערן‪ .‬די רייזנדע האבן אויפגעהויבן‬ ‫שעה? פאר א צווייטן מענטש איז דאס נישט געווען קיין לאנגע‬ ‫די קעפ‪ .‬אין אנהייב האבן זיי געמיינט אז ער וויל רוקן דעם‬ ‫צייט‪ .‬אבער פאר דעם פויער האט יעדע מינוט געפילט ווי א גאנץ‬ ‫באנק‪ .‬אבער ווען זיי האבן געזען ווי ער שטופט און קרעכצט‬ ‫יאר‪ .‬ער האט זיך נישט געקענט אראפזעצן‪ .‬ער איז געגאנגען‬ ‫אפגעווישט דעם שווייס‪„ .‬איז טאקע גארנישט דא וואס איך קען‬ ‫אן אויפהער‪ ,‬האט איינער אים געפרעגט‪„ :‬וואס אין דער וועלט‬ ‫טון?“ האט ער געפרעגט מיט א צעבראכן קול‪„ .‬מיין הויז און מיין‬ ‫טוסטו?“ דער פויער האט אפילו נישט אויפגעהערט‪„ .‬איר זעט‬ ‫משפחה זענען אין א סכנה‪ .‬איך מוז אנקומען שנעלער‪ “.‬דער‬ ‫דאך! איך יאג צו דעם באן‪ .‬איך מוז גאר וויכטיג אנקומען אין דער‬ ‫הויפטשטאט‪ ,‬און דער באן פארט צו שטאט‪“.‬‬ ‫עלטערער רייזנדער האט זיך יעצט צוגעבויגן צו אים‪„ .‬יא‪ ,‬עס‬ ‫איז יא דא א וועג‪ .‬דער כח פונעם באן קומט נישט פון די בענק‬ ‫עטליכע מענטשן האבן אויסגעבראכן אין געלעכטער‪.‬‬ ‫און נישט פון די מענטשן וואס זיצן אין די וואגאנען‪.‬‬ ‫„דו יאגסט צו דעם באן דורך שטופן א באנק?“ דער פויער איז‬ ‫געווארן באליידיגט‪„ .‬וואס לאכט איר? ווען מיין פערד קען‬ ‫דער כח קומט פונעם פייער וואס קאכט דאס וואסער אינעם‬ ‫נישט שלעפן דעם וואגן‪ ,‬שטופ איך פון הינטן און עס העלפט‪.‬‬ ‫גרויסן קעסל‪„ “.‬און ווי קען מען מאכן דאס פייער שטערקער?“‬ ‫דער באן דארף שלעפן אזויפיל שווערע וואגאנען; איך פרוביר‬ ‫„מען לייגט אריין מער קוילן‪ .‬גיי צו צום ערשטן וואגאן‪ ,‬וואו‬ ‫אים אביסל ארויסצוהעלפן‪ “.‬א עלטערער‪ ,‬ערנסטער רייזנדער‬ ‫האט צוגעמאכט זיין צייטונג און זיך אויסגעדרייט צום פויער‪.‬‬ ‫דער הייצער שטייט ביים קעסל‪ .‬זאג אים אז דו האסט א גרויסע‬ ‫„הער מיר אויס‪ .‬ווייסטו וויפיל טויזנטער פונט דער קעסל און די‬ ‫נויט‪ ,‬און אז דו ביסט גרייט אים צו געבן א רובל אויב ער קען‬ ‫מאשינען שלעפן? מיינסטו טאקע אז דיינע צוויי הענט קענען‬ ‫אריינלייגן מער קוילן און העכערן דעם פארע‪-‬דרוק‪„ “.‬אויב דו‬ ‫צוגעבן כח צו אזא ריזיגן באן?“‬ ‫ווילסט באמת צוגעבן כח צום באן‪ ,‬שטופ נישט דעם באנק‪ .‬לייג‬ ‫דער פויער האט אראפגעקוקט אויף זיינע פארגרעבטע‬ ‫צו קוילן ביים קעסל!“‬ ‫הענט‪„ .‬אפשר נישט קיין סאך‪ “,‬האט ער געזאגט‪„ ,‬אבער כאטש‬ ‫דער פויער האט געקוקט אויף די פאררויכערטע פענסטער‬ ‫אביסל‪„ “...‬ניין‪ “,‬האט דער רייזנדער געענטפערט‪„ .‬נישט בלויז‬ ‫פונעם ערשטן וואגאן‪ .‬ער האט אריינגעשטעקט די האנט אין‬ ‫זענען דיינע כוחות צו קליין קעגן דעם קראפט פונעם קעסל‪.‬‬ ‫דו שטייסט דאך אינעווייניג אינעם וואגאן!“ ער האט אנגעוויזן‬ ‫קעשענע און אנגעכאפט דעם רובל וואס זיין ווייב האט אים‬ ‫אויפן באנק‪„ .‬דו‪ ,‬דער באנק און דער גאנצער וואגאן ווערן אלע‬ ‫מיטגעגעבן‪ .‬ער האט יעצט פארשטאנען דעם חילוק‪ .‬ביז איצט‬ ‫שוין געשלעפט פונעם זעלבן קעסל‪ .‬ווען דו שטופסט דעם‬ ‫האט ער אריינגעלייגט אלע זיינע כוחות אין אן ארבעט וואס‬ ‫באנק‪ ,‬שטופסטו גארנישט דעם באן‪ .‬דו מאטערסט בלויז אויס‬ ‫האט נישט צוגעגעבן קיין טראפ שנעלקייט‪ .‬ער האט געשוויצט‪,‬‬ ‫זיך אליין!“ דער פויער האט אויפגעהערט שטופן‪ .‬זיינע הענט‬ ‫געקרעכצט און געמיינט אז ער העלפט‪-‬אבער דער באן איז‬ ‫זענען אראפגעפאלן‪.‬‬ ‫געפארן פונקט ווי פריער‪ .‬דער באן ווערט נישט געפירט דורך‬ ‫ער איז געשטאנען פארשעמט אינמיטן וואגאן‪ ,‬בשעת די‬ ‫דעם מענטש וואס שטופט דאס מערסטע אינעם וואגאן‪ .‬דער‬ ‫רעדער האבן ווייטער געקנאקט אונטער זיינע פיס מיט דעם‬ ‫באן ווערט געפירט דורך דעם פייער אינעם קעסל‪.‬‬ ‫זעלבן שנעלן ריטעם ווי פריער‪ .‬ער האט זיך אראפגעזעצט און‬ ‫גאנצע וועלט מיט א כח וואס מיר קענען נישט משיג זיין‪,‬‬ ‫דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט פארענדיגט דעם‬ ‫פון די גרעסטע באשעפענישן ביז די קלענסטע‪ .‬מיינסטו‬ ‫משל און געקוקט אויפן בעל‪-‬הבית פונ'ם גאסט הויז‪.‬‬ ‫אז ווען דו וועסט זיך פלאגן נאך א שעה און נאך א שעה‪,‬‬ ‫אינדרויסן פונעם וואגן זענען נאך אלץ פארבייגעלאפן‬ ‫אן זיך אפצושטעלן אפילו צו לערנען‪ ,‬וועסטו צוגעבן כח צו‬ ‫קרעמער‪ ,‬מענטשן און פערד‪ ,‬אבער אינעווייניג איז געווארן‬ ‫זיין הנהגה?“‬ ‫שטיל‪.‬‬ ‫„דו מיינסט אז דו העלפסט דעם באן פון דער פרנסה‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט שוין פארשטאנען וואוהין די‬ ‫דורך שטופן דעם באנק‪ .‬אבער באמת מאטערסטו נאר‬ ‫ווערטער צילן‪ .‬דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט שטיל‬ ‫אויס זיך אליין‪ “.‬דער בעל‪-‬הבית בליק איז אראפגעפאלן‪.‬‬ ‫געזאגט‪„ :‬דער אויבערשטער זיצט אין הימל און שפייזט די‬ ‫פרנסה‪ .‬די ברכה וואס מאכט דעם כלי מצליח זיין‪ ,‬קומט‬ ‫„און וואו לייגט מען די קוילן?“ האט ער שטיל געפרעגט‪.‬‬ ‫פונעם אויבערשטן‪ .‬אט דאס לערנט אונז דער פסוק‪:‬‬ ‫דער הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט געענטפערט‪„ :‬ווען דו‬ ‫ת‪ּ-‬דבְ ֵרי ַהּבְ ִרית ַהּזֹאת וַ ֲע ִׂש ֶיתם א ָֹתם‪ ,‬לְ ַמ ַען ַּת ְׂשּכִ ילּו ֵאת‬ ‫„ּוׁש ַמ ְר ֶּתם ֶא ִ‬ ‫ְ‬ ‫מאכסט א קביעות אין תורה‪-‬דעמאלס לייגסטו אריין די‬ ‫ל‪-‬א ֶׁשר ַּת ֲעׂשּון‪ “.‬רבי יהושע בן לוי זאגט אין דער גמרא (מסכת‬ ‫ּכָ ֲ‬ ‫קוילן אינעם קעסל‪ .‬די תורה ברענגט די ברכה אין אלעם‬ ‫עבודה זרה דף י״ט עמוד ב׳) אז דער ענין איז נישט בלויז געשריבן‬ ‫וואס דו טוסט‪“.‬‬ ‫איין מאל‪ .‬עס איז געשריבן אין דער תורה‪ ,‬איבערגעזאגט‬ ‫דאס איז נישט בלויז די מעשה פון יענעם בעל‪-‬הבית‬ ‫אין נביאים און צום דריטן מאל געשריבן אין כתובים‪ :‬אז‬ ‫פונם גאסט הויז אין ווארשע‪ .‬דאס איז די מעשה פון א‬ ‫יעדער וואס איז עוסק בתורה זענען זיינע נכסים מצליח‪.‬‬ ‫מענטש וואס לויפט‪ ,‬יאגט זיך און ארבעט פון אינדערפרי‬ ‫אין נביאים שטייט‪ֹ„ :‬לא‪-‬יָ מּוׁש ֵס ֶפר ַה ָ‬ ‫ּתֹורה ַהּזֶ ה ִמ ִּפיָך‪ ,‬וְ ָהגִ ָית‬ ‫ביז ביינאכט‪ ,‬ווייל ער איז זיכער אז די גאנצע פרנסה ליגט‬ ‫ל‪-‬הּכָ תּוב ּבֹו‪ּ ,‬כִ י ָאז ַּת ְצלִ ַיח‬ ‫יֹומם וָ לַ יְ לָ ה‪ ,‬לְ ַמ ַען ִּת ְׁשמֹר לַ ֲעׂשֹות ּכְ כָ ַ‬ ‫ּבֹו ָ‬ ‫אויף זיינע אייגענע פלייצעס‪ .‬ער עפנט די אויגן אינדערפרי‪,‬‬ ‫ת‪ּ-‬ד ָרכֶ ָך וְ ָאז ַּת ְׂשּכִ יל‪“.‬‬ ‫ֶא ְ‬ ‫און דער קאפ איז שוין פול מיט חשבונות‪ .‬מען דארף רופן‬ ‫דעם קונה‪ ,‬ענטפערן דעם סוחר‪ ,‬באצאלן דעם חשבון‪,‬‬ ‫תֹורתֹו‬‫תֹורת ה׳ ֶח ְפצֹו‪ּ ,‬ובְ ָ‬ ‫און אין כתובים שטייט‪ּ„ :‬כִ י ִאם ּבְ ַ‬ ‫פאררעכטן דעם פראבלעם‪ ,‬נאכקוקן דעם ארבייטער‪ ,‬און‬ ‫ל‪ּ-‬פלְ גֵ י ָמיִ ם‪ֲ ,‬א ֶׁשר ִּפ ְריֹו יִ ֵּתן‬ ‫יֹומם וָ לָ יְ לָ ה‪ .‬וְ ָהיָ ה ּכְ ֵעץ ָׁשתּול ַע ַ‬ ‫יֶ ְהּגֶ ה ָ‬ ‫זיכער מאכן אז קיינער נעמט נישט אוועק זיין געלעגנהייט‪.‬‬ ‫ּבְ ִעּתֹו וְ ָעלֵ הּו ֹלא‪-‬יִ ּבֹול‪ ,‬וְ כֹל ֲא ֶׁשר‪-‬יַ ֲע ֶׂשה יַ ְצלִ ַיח‪ “.‬פארוואס דארף די‬ ‫הבטחה איבערגעחזרט ווערן אין תורה‪ ,‬נביאים און כתובים?‬ ‫ער וויל טאקע לערנען‪ .‬ער האט גארנישט קעגן א‬ ‫שיעור‪ .‬ער ווייסט אז תורה איז הייליג און חשוב‪ .‬אבער‬ ‫ווייל דער מענטש זעט מיט זיינע פליישיגע אויגן נאר‬ ‫ער זאגט צו זיך‪„ :‬נישט יעצט‪ .‬יעצט בין איך פארנומען‬ ‫דעם באנק וואס שטייט פאר אים‪ .‬ער זעט דעם געשעפט‪,‬‬ ‫מיט'ן געשעפט‪ .‬ווען די זאכן וועלן ווערן אביסל רואיגער‪,‬‬ ‫דעם קונה‪ ,‬די סחורה און די חשבונות‪ .‬ער קען זיי אנרירן‪.‬‬ ‫וועל איך זיך זעצן לערנען‪ “.‬די זאכן ווערן אבער קיינמאל‬ ‫ער קען זיי שטופן‪ .‬דער קעסל אבער געפינט זיך ווייטער‬ ‫נישט רואיגער‪ .‬איין קונה גייט ארויס און א צווייטער קומט‬ ‫פאראויס‪ ,‬פארמאכט הינטער אייזערנע ווענט‪ .‬דער פייער‬ ‫אריין‪ .‬איין פראבלעם ווערט פארענדיגט און צוויי נייע‬ ‫און דער פארע‪-‬דרוק זענען נישט פאר זיינע אויגן‪ .‬דעריבער‬ ‫פראבלעמען קומען אונטער דער מענטש לויפט שנעלער‪,‬‬ ‫מיינט ער אז בלויז דאס וואס ער זעט איז אמת‪.‬‬ ‫שלאפט ווייניגער און זארגט זיך מער‪.‬‬ ‫די תורה קומט און זאגט אים איין מאל‪ ,‬צוויי מאל און‬ ‫ער שטופט דעם באנק מיט ביידע הענט‪-‬און איז‬ ‫דריי מאל‪ :‬דער כח געפינט זיך נישט דארט וואו דיינע אויגן‬ ‫איבערצייגט אז ער שטופט דעם באן‪.‬‬ ‫זעען אים‪ .‬דער כח ליגט אינעם פייער פון תורה‪ ,‬און אין דער‬ ‫ברכה פונעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫עס מיינט נישט אז א מענטש זאל נישט ארבעטן‪ .‬א איד‬ ‫דארף טון וואס עס ליגט אויף אים‪ ,‬זיין ערליך‪ ,‬פלייסיג און‬ ‫א מענטש קען זיך אריינלייגן אין דער ארבעט מיט אלע‬ ‫אחריות׳דיג‪ .‬דער בעל‪-‬הבית האט געדארפט באדינען זיינע‬ ‫כוחות‪ .‬ער קען מאכן נאך א טעלעפאן קאל‪ ,‬בלייבן אין‬ ‫געסט‪ ,‬און דער סוחר דארף פירן זיין געשעפט‪ .‬אבער ער‬ ‫אפיס נאך א שעה און נאכלויפן נאך א קונה‪ .‬פון דרויסן‬ ‫דארף וויסן ווער דער אמת'ע בעל‪-‬הבית איז‪ ,‬און פון וואו‬ ‫זעט עס אויס ווי ער ברענגט דעם באן שנעלער צום ציל‪.‬‬ ‫דער אמת׳ער כח פון פרנסה קומט‪.‬‬ ‫אבער אויב ער רייסט ארויס דעם שיעור תורה פון זיין טאג‪,‬‬ ‫האט ער ארויסגענומען די קוילן פונעם קעסל כדי צו האבן‬ ‫דער באנק אין וואגאן איז דאך אויך א טייל פונעם באן‪.‬‬ ‫מער צייט צו שטופן דעם באנק‪.‬‬ ‫מען דארף דערויף זיצן‪ ,‬מען דארף עס האלטן ריין‪ ,‬און ווען‬ ‫עס איז צעבראכן דארף מען עס פאררעכטן‪ .‬אבער דער‬ ‫קען דען זיין א גרעסערע סתירה? ער נעמט אוועק דעם‬ ‫באנק איז נישט דער קעסל‪.‬‬ ‫כח וואס ברענגט ברכה‪ ,‬ווייל ער וויל האבן מער צייט צו‬ ‫זוכן ברכה! דער יצר הרע זאגט נישט שטענדיג‪„ :‬לערן‬ ‫די ארבעט איז דער כלי אין וועלכן מען נעמט אויף די‬ ‫גוט‪ .‬אבער א גוטע כוונה קען נישט צוגעבן פאר א קראפט‬ ‫נישט‪ “.‬אז ער וועט רעדן אזוי אפן‪ ,‬וועט דער איד אים‬ ‫וואס טרייבט דעם באן‪ .‬אזוי אויך קען א מענטש זיך באמת‬ ‫נישט אויסהערן‪ .‬ער קומט מיט א פארשטענדליכן חשבון‪:‬‬ ‫מאטערן פאר זיין שטוב‪ .‬ער וויל געבן פאר זיינע קינדער‪,‬‬ ‫„היינט איז אן אויסנאם‪ .‬היינט איז דא א וויכטיגער קונה‪.‬‬ ‫באצאלן זיינע חובות און האבן מנוחת הנפש‪ .‬אבער אויב די‬ ‫מארגן וועסטו משלים זיין‪“.‬‬ ‫גאנצע מחשבה איז נאר „נאך א ביסל שטופן“‪ ,‬דארף ער זיך‬ ‫מארגן קומט ער מיט א נייע סיבה‪ .‬איבערמארגן איז דא‬ ‫אפשטעלן און פרעגן‪„ :‬שטופ איך יעצט באמת דעם באן‪-‬‬ ‫אן אנדערע נויט‪ .‬אזוי ווערט די קביעות אפגעשטופט טאג‬ ‫אדער נאר דעם באנק?“‬ ‫נאך טאג‪ ,‬ביז דער איד קען זיך שוין נישט געדענקען ווען‬ ‫אפשר דארף מען טאקע יעצט ענטפערן דעם קונה‪.‬‬ ‫ער איז צום לעצטן מאל געזעסן רואיג ביי א ספר‪ .‬די עצה‬ ‫אבער אפשר קען דער רוף ווארטן ביז נאכן שיעור‪.‬‬ ‫איז נישט צו ווארטן ביז עס וועט נישט זיין קיין ארבעט‪.‬‬ ‫אפשר דארף דער געשעפט אכט שעה‪ ,‬אבער נישט דעם‬ ‫אזא טאג וועט מעגליך קיינמאל נישט קומען‪ .‬די עצה איז‬ ‫מענטש׳נס גאנצן מח‪ ,‬הארץ און נשמה פיר‪-‬און‪-‬צוואנציג‬ ‫צו מאכן א קביעות וואס די ארבעט קען נישט אוועקרוקן‪.‬‬ ‫שעה‪ .‬אפשר איז נישט יעדער „נויטפאל“ טאקע א נויטפאל‪.‬‬ ‫מען דארף באשטימען‪ :‬די צייט געהערט צו דער תורה‪.‬‬ ‫נישט אויב איך וועל קענען‪ ,‬נישט אויב עס וועט זיין רואיג‪,‬‬ ‫און ווען דער יצר הרע שרייט אז דער באן וועט זיך‬ ‫נאר יעדן טאג בקביעות‪.‬‬ ‫אפשטעלן אויב מען גייט לערנען‪ ,‬זאל מען זיך דערמאנען‬ ‫אין די דריי עדות‪-‬תורה‪ ,‬נביאים און כתובים‪ .‬אלע דריי זאגן‬ ‫אפשר וועט דער שיעור אמאל זיין מיט א רואיגן קאפ‬ ‫ת‪ּ-‬ד ָרכֶ ָך“‪-‬דו וועסט מצליח‬ ‫דעם זעלבן אמת‪ּ„ :‬כִ י ָאז ַּת ְצלִ ַיח ֶא ְ‬ ‫און אמאל צווישן שווערע דאגות‪ .‬אמאל וועט דער מענטש‬ ‫זיין נישט טראץ דעם וואס דו לערנסט תורה‪ ,‬נאר מיט דער‬ ‫לערנען מיט חשק‪ ,‬און אמאל וועט ער מוזן שלעפן זיך צום‬ ‫ברכה וואס די תורה ברענגט אריין אין דיין וועג‪ .‬דער פסוק‬ ‫שיעור‪ .‬אבער יעדעס מאל וואס ער עפנט דעם ספר‪ ,‬לייגט‬ ‫זאגט נישט בלויז „למען תשכילו“ אין רוחניות‪ .‬ער זאגט‪:‬‬ ‫ער נאך א שטיק קוילן אינעם קעסל‪.‬‬ ‫ל‪-‬א ֶׁשר ַּת ֲעׂשּון“‪-‬די תורה לייגט הצלחה‬ ‫„לְ ַמ ַען ַּת ְׂשּכִ ילּו ֵאת ּכָ ֲ‬ ‫דער קביעות טוט אויך עפעס מיטן מענטש אליין‪ .‬דער‬ ‫אריין אין אלעם וואס דער איד טוט‪.‬‬ ‫בעל‪-‬הבית וואס לויפט א גאנצן טאג צווישן די געסט הייבט‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט געמיינט אז אויב ער וועט‬ ‫אן צו מיינען אז ער איז דער וואס האלט אלעס אין די‬ ‫אוועקגיין פאר א שעה‪ ,‬וועט איינער פון די געסט אפשר‬ ‫הענט‪ .‬אבער ווען ער זעצט זיך צום שיעור‪ ,‬פארמאכט די‬ ‫נישט באקומען זיין טיי אין דער ריכטיגער מינוט‪ .‬דער‬ ‫טיר און עפנט א גמרא‪ ,‬דערמאנט ער זיך‪„ :‬איך בין נישט‬ ‫דער מאשיניסט‪ .‬איך בין א רייזנדער‪ .‬דער אויבערשטער‬ ‫הייליגער חפץ חיים זצ"ל האט אים אנטפלעקט אז ער‬ ‫פירט דעם באן‪“.‬‬ ‫מאכט א גרעסערן טעות‪ :‬ער איז אזוי פארנומען מיטן‬ ‫וואגאן‪ ,‬אז ער פארגעסט פונעם קעסל וואס שלעפט דעם‬ ‫דער געדאנק ברענגט נישט קיין פוילקייט‪ .‬פארקערט‪,‬‬ ‫גאנצן וואגאן‪.‬‬ ‫עס ברענגט א רואיגע און געזונטע השתדלות‪ .‬מען טוט‬ ‫וואס מען דארף טון‪ ,‬אבער מען ווערט נישט צעבראכן ווען‬ ‫טייערע אידן‪ ,‬יעדער מענטש האט זיין גאסט הויז‪ .‬ביי‬ ‫נישט אלעס גייט לויטן חשבון‪ .‬מען ווייסט אז נישט יעדע‬ ‫איינעם איז עס א געשעפט‪ ,‬ביי א צווייטן אן אפיס‪ ,‬ביי א‬ ‫מינוט פון נארישע יאגעניש ברענגט מער פרנסה‪ ,‬און נישט‬ ‫דריטן א שטוב פול מיט אחריות‪ .‬יעדער האט געסט וואס‬ ‫יעדע מינוט וואס מען גיט פאר תורה נעמט אוועק פון דער‬ ‫רופן‪ ,‬טירן וואס מען דארף עפענען און חשבונות וואס‬ ‫פרנסה‪ .‬א מינוט תורה איז נישט קיין צייט וואס מען האט‬ ‫ווארטן אויפן טיש‪ .‬אבער אינמיטן דעם גאנצן גערודער‬ ‫אוועקגענומען פונעם געשעפט; עס איז דער פייער וואס‬ ‫דארף מען הערן דעם פייף פונעם באן און געדענקען‬ ‫ברענגט ברכה אינעם געשעפט‪.‬‬ ‫פון וואו זיין כח קומט‪ .‬הער אויף זיך איינצורעדן אז נאך‬ ‫א שטופ אויפן באנק וועט ראטעווען דיין פרנסה‪ .‬גיי צום‬ ‫דער פויער אינעם באן האט געשוויצט אמת׳דיג‪ .‬זיינע‬ ‫קעסל‪ .‬עפנט דעם ספר‪ .‬לייג אריין די קוילן‪.‬‬ ‫הענט האבן טאקע וויי געטון‪ .‬זיין כוונה איז אויך געווען‬ ‫וואס דו טוסט‪ .‬דער אויבערשטער פירט דעם באן‪ .‬אונזער‬ ‫מאך א פעסטע קביעות אין תורה‪ .‬היט זי ווי מען היט‬ ‫ארבעט איז נישט צו שטופן דעם באנק‪-‬אונזער ארבעט איז‬ ‫דעם וויכטיגסטן קונה‪ .‬קום צו איר נישט בלויז ווען דו האסט‬ ‫צו האלטן דאס הייליגער פייער פון תורה ברענען‪.‬‬ ‫צייט‪ ,‬נאר ווייל דו ווייסט אז פון דארט קומט די ברכה אין‬ ‫חפץ חיים‬ ‫דיין צייט‪ ,‬אין דיין ארבעט‪ ,‬אין דיין שטוב און אין אלעם‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל‪,‬‬ ‫למכון א משל זיך צו לערנען‬ ‫‪musheltolearn@gmail.com‬‬ ‫אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת‬