gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נפשי ישובב - אידיש · Nafshi Yeshoivev - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: נפשי ישובב - אידיש · Nafshi Yeshoivev - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

נפשי ישובב - אידיש · Nafshi Yeshoivev - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫אידיש‬ ‫מתוך שיעורי תורת הנפש ע"י הגה"צ ר' יהושע נתן פייפער שליט"א‪ ,‬אבד"ק ברכת מנחם‬ ‫גליון ט'‬ ‫אנטדעקן די באהאלטענע נגיעות‬ ‫באלד ווען אליעזר האט עס געפרעגט פון‬ ‫אברהם אבינו?‬ ‫תוכן הענינים‪:‬‬ ‫וואס האט אליעזר אינזין‬ ‫די באהאלטענע חלק פונעם מוח ‪ -‬וואס האט אליעזר געמיינט מיט זיין שאלה‬ ‫געהאט‬ ‫‪ -‬פארוואס שטייט עס נישט פריער ‪ -‬פארוואס דאוונט ער ביים ברונעם ‪-‬‬ ‫באמת איז די גאנצע זאך זייער‬ ‫שוחד איז א חוק אין דער בריאה ‪ -‬די הייליגע אמוראים טארן נישט פסק'נען‬ ‫אומפארשטענדליך‪ .‬לאמיר אריינטראכטן‪,‬‬ ‫‪ -‬א שווערע סתירה פונעם ש"ך ‪ -‬די ראיות טוישן זיך פון זיך אליינס ‪ -‬משה‬ ‫ווען א מענטש אינעם היינטיגן דור וואלט‬ ‫רבינו ברענגט די שאלה צום באשעפער ‪ -‬אויב מען קען נישט פטור ווערן פון‬ ‫געהאט די זכי’ צו רעדן מיט אברהם אבינו‬ ‫א שלעכטע געוואוינהייט ‪ -‬מען דארף דערגיין דעם שורש ‪ -‬נישט אייביג זאל‬ ‫איין מאל‪ ,‬אדער אפילו בלויז צו זען זיין‬ ‫מען מאכן חשבונות‬ ‫הייליגע צורה‪ ,‬איז קלאר אז ער וואלט‬ ‫נתעלה געווארן אויף א געוואלדיגע‬ ‫פארנעם‪ ,‬און עס איז שווער צו גלייבן‬ ‫אז ער וואלט נאך אמאל געקענט טון אן‬ ‫יצחק זאל ווערן זיין איידעם‪ .‬דערפאר‬ ‫א שאלה‪ ,‬אן ענטפער‪ ,‬און‬ ‫עבירה‪.‬‬ ‫האט ער שטילערהייט געהאפט אז אפשר‬ ‫מ’גייט ווייטער‬ ‫וועט די מיידל נישט וועלן קומען‪ ,‬און‬ ‫אליעזר איז נישט געווען סתם א משרת‪,‬‬ ‫דעמאלטס — “אלי”‪ ,‬יצחק וועט קומען‬ ‫אין פרשת חיי שרה לערנען מיר ווי‬ ‫נאר ער איז געווען א תלמיד פון אברהם‬ ‫צו מיר‪ ,‬ער וועט חתונה האבן מיט מיין‬ ‫אברהם אבינו רופט צו זיך אליעזר’ן און‬ ‫אבינו וועלכער האט איבערגעגעבן זיין‬ ‫טאכטער‪.‬‬ ‫הייסט אים גיין זוכן א שידוך פאר יצחק‪.‬‬ ‫תורה פאר אנדערע‪ ,‬דולה ומשקה מתורת‬ ‫אברהם אבינו זאגט אים אן‪ :‬זאלסט נישט‬ ‫רבו לאחרים‪ .‬אויב אזוי איז שווער צו‬ ‫נעמען פון בנות כנען — “כי אל ארצי‬ ‫פארשטיין ווי אזוי איז מעגליך אז אליעזר‬ ‫פארוואס שטייט עס נישט‬ ‫ואל מולדתי תלך”‪ ,‬גיי צו מיין אייגענער‬ ‫זאל אינזין האבן ביי זיך אין הארץ “אלי”‪,‬‬ ‫פריער?‬ ‫משפחה‪ .‬פרעגט אים אליעזר‪“ :‬אולי לא‬ ‫און שטילערהייט האפן אז דער שידוך‬ ‫דא פרעגן די מפרשים א געוואלדיגע‬ ‫תאבה האשה ללכת אחרי” ‪ -‬אפשר וועט‬ ‫מיט רבקה ארבעט זיך נישט אויס‪ ,‬ווען‬ ‫קשיא‪ :‬די זעלבע ווערטער האט דאך‬ ‫דאס מיידל נישט וועלן מיטגיין מיט מיר?‬ ‫ער ווייסט אז דאס איז קעגן די רצון פון‬ ‫אליעזר שוין געזאגט פריער! ווען ער איז‬ ‫ענטפערט אים אברהם אבינו‪“ :‬דעמאלטס‬ ‫אברהם אבינו‪.‬‬ ‫געשטאנען פאר אברהם אבינו האט ער‬ ‫ביסטו פטור — ונקית משבועתי זאת”‪.‬‬ ‫אלא מאי‪ ,‬דאס איז זיכער אז אליעזר‬ ‫געפרעגט פונקט די זעלבע שאלה מיט’ן‬ ‫אליעזר קומט אן קיין ארם נהרים‪ ,‬און ער‬ ‫האט געהאפט מיט’ן גאנצן הארץ אז דער‬ ‫זעלבן לשון — אולי לא תאבה האשה ‪ -‬און‬ ‫שטעלט זיך אוועק רעדן מיט בתואל און‬ ‫שידוך זאל צושטאנד קומען‪ ,‬און ווען ער‬ ‫דארט שטייט “אולי” מיט א ו’‪ .‬ווי עס קוקט‬ ‫מיט לבן‪ .‬אינמיטן דעם שמועס דערציילט‬ ‫האט געפרעגט ביי אברהם “וואס וועט זיין‬ ‫אויס האט ער נישט געהאט קיין שום‬ ‫ער בתוך הדברים אז ער האט געפרעגט‬ ‫אויב דאס מיידל וויל נישט קומען” — האט‬ ‫באזונדערע כוונה ביים פרעגן די שאלה‪.‬‬ ‫ביי זיין הער‪“ :‬אולי לא תאבה האשה ללכת‬ ‫ער נישט אינזין געהאט עפעס פערזענליך‪,‬‬ ‫ערשט דא‪ ,‬ווען ער דערציילט עס איבער‬ ‫אחרי”‪ .‬זאגט רש”י דארט‪“ :‬אולי” ‪ -‬אלי‬ ‫נאר ער האט אמת’דיג געוואלט וויסן‬ ‫פאר בתואל און לבן‪ ,‬פעלט א ו’ פון אולי‪,‬‬ ‫כתיב‪ ,‬חסר וא”ו‪ .‬עס פעלט א ו’ פון אולי‪,‬‬ ‫וואס ער האט דא צו טון כדי אויסצופירן‬ ‫צו זאגן אז ער האט אינערליך געוואלט‬ ‫צו מרמז זיין אז אליעזר האט געהאט א‬ ‫זיין שליחות בשלימות‪ .‬אבער למעשה‬ ‫האבן יצחק פאר זיין אייגענע טאכטער‪.‬‬ ‫טאכטער אינדערהיים‪ ,‬און אין זיין הארץ‬ ‫שפעטער זעען מיר אז ער האט יא געהאט‬ ‫פארוואס שטייט נישט דער רמז פריער‪,‬‬ ‫האט ער זייער געוואלט אריינקומען אז‬ ‫‪1‬‬ ‫גליון ט'‬ ‫געפירט דיני תורה‪ ,‬און אינמיטן איז‬ ‫מיט דעם אלעם האט ער געהאט עפעס‬ ‫א רצון אז דער שידוך זאל נישט פאסירן‪.‬‬ ‫ארויפגעפאלן א פעדער אויף זיין קאפ‪,‬‬ ‫א באהאלטענע נגיעה וואס האט אים‬ ‫וואס גייט דא פאר?!‬ ‫איז איינער צוגעגאנגען און אראפגענומען‬ ‫געפירט צו דער שאלה‪ ,‬און נישט קיין‬ ‫דעם פעדער‪ ,‬האט אמימר אים מער נישט‬ ‫חילוק ווי שטארק אליעזר האט געוואלט‬ ‫געוואלט פסק’נען זיין דין תורה‪ ,‬ווייל ער‬ ‫אויספירן דעם שליחות מיט געטריישאפט‪,‬‬ ‫דער סוד אונטער דער שאלה‬ ‫האט שוין געהאט א טובה פון דעם בעל‬ ‫האט ער געהאט דערביי א שטילע‪,‬‬ ‫ברענגט דער הייליגער שפת אמת‬ ‫דין‪.‬‬ ‫באהאלטענע מחשבה‪“ :‬הלוואי זאל זיך‬ ‫(חיי שרה תרל”ב) א מורא’דיגע דערהער‬ ‫עס נישט אויסארבעטן…”‬ ‫בשם דעם הייליגן קאצקער זי”ע‪ ,‬וואס‬ ‫וואס האבן די הייליגע אמוראים‬ ‫פארענטפערט נישט בלויז די קשיא‪ ,‬נאר‬ ‫געהאלטן? האבן זיי טאקע געמיינט אז‬ ‫ערשט נאכדעם וואס אליעזר האט‬ ‫עס שטעלט אראפ א יסוד וואס איז גאר‬ ‫זיי זענען אזוי מלא נגיעות‪ ,‬אז אויב יענער‬ ‫באהאלטענע‬ ‫די‬ ‫ארויסגענישטערט‬ ‫וויכטיג פאר א מענטש אז ער זאל קענען‬ ‫האט זיי געהאלפן אריבערגיין דעם טייך‬ ‫מחשבה וואס ער האט געהאט ביים פרעגן‬ ‫זיך אליין‪.‬‬ ‫אדער אראפגענומען א פעדער וועלן זיי‬ ‫די שאלה‪ ,‬האט דער שידוך זיך געקענט‬ ‫יעצט פאלש פסק’נען? פאר הונדערט‬ ‫ענדיגן‪ ,‬ווייל יעצט‪ ,‬איינמאל אליעזר איז‬ ‫דער תירוץ איז‪ :‬אליעזר זעלבסט איז‬ ‫טויזנט דאלער וואלטן זיי נישט פאלש‬ ‫געווען קלאר באוואוסטזיניג צו זיין נגיעה‪,‬‬ ‫ערשט געוואויר געווארן שפעטער אז ער‬ ‫גע’פסק’נט!‬ ‫האט ער זיך געקענט שטארקן דערויף!‬ ‫האט דא געהאט עפעס א באהאלטענע‬ ‫די “באהאלטענע מחשבה” איז דער‬ ‫כוונה‪.‬‬ ‫די טענות קומען פון זיך אליין‬ ‫באהאלטענער חלק פון א מענטשנ’ס מוח‪,‬‬ ‫אליעזר איז געגאנגען מיט א ריינע‬ ‫וואס די וועלט רופט אן דעם “סאבקאנשעס‬ ‫תמימות דורכצופירן דעם שליחות פון‬ ‫די גמרא דערציילט ווייטער אויף רבי‬ ‫מיינד”‪ .‬דארט זענען פארהאן זאכן וואס‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬ער איז אנגעקומען צום‬ ‫ישמעאל ברבי יוסי אז ער האט געהאט‬ ‫פירן אונז‪ ,‬איבערצייגן אונז און מאטיווירן‬ ‫ברונעם אין ארם נהרים‪ ,‬און ער האט‬ ‫אן ארבעטער וואס פלעגט אים ברענגען‬ ‫אונז‪ ,‬און מיר רעדן זיך איין אז מיר פירן זיך‬ ‫ערליך מתפלל געווען צום אויבערשטן אז‬ ‫יעדן ערב שבת א זעקל פירות‪ .‬איינמאל‬ ‫לויט’ן ריינעם שכל‪.‬‬ ‫ער זאל צושיקן דעם ריכטיגן שידוך פאר‬ ‫האט דער ארבעטער אים געברענגט די‬ ‫יצחק‪ .‬אבער דאן האט ער געזען אז עפעס‬ ‫פירות א טאג פריער‪ ,‬אין דאנערשטאג‪.‬‬ ‫שפילט זיך דא אפ‪.‬‬ ‫האט אים ר’ ישמעאל ברבי יוסי געפרעגט‪,‬‬ ‫“איך בין פסול צו פסק’נען!”‬ ‫“וואס איז דאס? פארוואס ביסטו געקומען‬ ‫אליעזר שטייט שוין דארט מיט בתואל‬ ‫די הייליגע תורה זאגט אונז‪“ :‬לא תקח‬ ‫א טאג פריער?” האט אים דער ארבעטער‬ ‫און מיט לבן‪ ,‬און זיי קווענקלען — אפשר יא‪,‬‬ ‫שוחד‪ ,‬כי השוחד יעור עיני חכמים ויסלף‬ ‫געענטפערט‪“ ,‬איך האב א דין תורה וואס‬ ‫אפשר נישט‪ .‬אליעזר האט געזען אז אפשר‬ ‫דברי צדיקים”‪.‬‬ ‫איך וויל דער רבי זאל פסק’נען‪ ,‬האב איך‬ ‫וועט מען איר נישט וועלן שיקן‪ ,‬אפשר‬ ‫שוין אינאיינוועגס געברענגט די פירות‪”.‬‬ ‫רבותי‪ ,‬טראכט נאר אריין וואס דא‬ ‫וועט דאס מיידל נישט וועלן גיין‪ .‬האט‬ ‫זאגט אים ר’ ישמעאל ברבי יוסי‪“ ,‬איך טאר‬ ‫שטייט‪ .‬דער הייליגער נודע ביהודה טאר‬ ‫ער געהאלטן אז זיין פערזענליכע נגיעה‬ ‫דיר נישט פסק’נען‪ ”.‬דער תנא האט נישט‬ ‫נישט אננעמען א דאלער פון א בעל די‬ ‫קען צוברענגען אז דער שידוך זאל זיך‬ ‫אנגענומען די פירות‪ ,‬און געשטעלט א בית‬ ‫— ווייל אנדערש וועט ער נישט ריכטיג‬ ‫נישט אויסארבעטן‪ .‬ער האט אבער נישט‬ ‫דין צו פסק’נען‪.‬‬ ‫פסק’נען?! דער הייליגער צאנזער רב‪ ,‬וואס‬ ‫געקענט פארשטיין‪ ,‬און זיך געוואונדערט‪:‬‬ ‫פאר כל חללי דעלמא‪ ,‬פאר אלע געלטער‬ ‫‘פארוואס זאל איך בכלל האבן א רצון אז‬ ‫דערציילט די גמרא ווייטער אז בשעת‬ ‫אין דער וועלט‪ ,‬וואלט ער נישט עובר‬ ‫דער שידוך זאל זיך נישט אויסארבעטן?’‬ ‫די דין תורה איז פארגעקומען האט ר’‬ ‫געווען אויף א קוצו של יו”ד אין דער תורה‬ ‫ישמעאל בר’ יוסי געהאלטן אין איין זאגן‬ ‫— האלט מען אים אזוי ביליג? פאר אפאר‬ ‫דעריבער דערציילט ער איבער באריכות‬ ‫צו זיך‪“ ,‬ער קען דאך טענה’ן אזוי‪ ,‬ער קען‬ ‫דאלארן וועט ער פארדרייען די הלכה?‬ ‫די גאנצע מעשה‪ ,‬כדי צו פארשטיין בעסער‬ ‫דאך טענה’ן דאס‪ ”.‬אזוי האט זיין מחשבה‬ ‫ווי אזוי ער פילט וועגן דעם שידוך פאר‬ ‫כסדר ארויפגעברענגט גוטע טענות וואס‬ ‫און דער איסור פון שוחד שטעלט זיך‬ ‫יצחק‪ ,‬און בתוך הדברים דערמאנט ער‪:‬‬ ‫דער ארבעטער קען זאגן‪ .‬האט ר’ ישמעאל‬ ‫נישט אפ ביי געלט‪ .‬די גמרא אין כתובות‬ ‫“ווייסטו וואס? איך האב שוין געפרעגט‬ ‫ברבי יוסי געזאגט‪“ ,‬מה דאך איך וואס איך‬ ‫(קה ע”ב) ברענגט אראפ א רייע מעשיות‬ ‫פון אברהם‪ :‬אולי לא תאבה האשה”‪ .‬און‬ ‫האב למעשה גארנישט גענומען‪ ,‬און אפילו‬ ‫פון די הייליגע אמוראים‪ ,‬ווי זיי זענען‬ ‫אין יענעם מאמענט כאפט ער זיך אז אין‬ ‫איך וואלט עס יא גענומען איז עס געווען‬ ‫נזהר געווען אין איסור שוחד‪ .‬דער אמורא‬ ‫די טיפעניש פון זיין הארץ איז געלעגן‬ ‫מיינע אייגענע פירות‪ ,‬פונדעסטוועגן האב‬ ‫שמואל האט געדארפט אריבערגיין א טייך‬ ‫עפעס וואס האט אים געשטופט צו פרעגן‬ ‫איך שוין נוטה געווען לטובתו‪ ,‬על אחת‬ ‫מיט אזא שיפל; איז געשטאנען דארט א‬ ‫די שאלה‪.‬‬ ‫כמה וכמה איינער וואס נעמט געהעריג‬ ‫איד און האט אים דערלאנגט א האנט אים‬ ‫צו העלפן אריבערגיין‪ .‬דאס איז לכאורה‬ ‫ווען מען וואלט אים געפרעגט פריער‪:‬‬ ‫שוחד‪”.‬‬ ‫“אליעזר טייערער‪ ,‬פארוואס פרעגסטו די‬ ‫א פשוט’ע טובה וואס יעדער איד וואלט‬ ‫דא ליגט דער תירוץ‪ ,‬און דאס איז דער‬ ‫אנגעטראגן פאר א צווייטן‪.‬‬ ‫שאלה? האסטו דא עפעס אן אייגענעם‬ ‫גאנצער יסוד‪ .‬חס וחלילה צו זאגן אז אן‬ ‫אינטערעס?” — וואלט ער געענטפערט‬ ‫ערליכער רב וועט גיין פארדרייען א דין‬ ‫פרעגט אים שמואל‪“ :‬ווער ביסטו‪,‬‬ ‫מיט’ן גאנצן הארץ‪“ :‬חלילה! גארנישט‪.‬‬ ‫תורה פאר אפאר דאלער‪ ,‬און אפגערעדט‬ ‫וואס טוסטו דא?” ענטפערט יענער‪“ :‬איך‬ ‫איך וויל נאר וויסן וויאזוי צו אויספירן דעם‬ ‫אז אפילו א מושחת וואלט נישט‬ ‫בין געקומען צו א דין תורה”‪ .‬זאגט אים‬ ‫שליחות”‪ .‬און ער וואלט געזאגט דעם‬ ‫איינגעשטעלט צו פסק’נען קעגן די הלכה‬ ‫שמואל‪“ :‬פסילנא לך לדינא — איך בין שוין‬ ‫אמת‪ ,‬ווייל דאס האט ער באמת געוואלט‪,‬‬ ‫בלויז ווייל יענער האט געטון עפעס א‬ ‫פסול צו פסק’נען פאר דיר‪ ,‬ווייל דו האסט‬ ‫און אויף דעם האט ער מתפלל געווען צום‬ ‫קליינע טובה‪ .‬רבי ישמעאל ברבי יוסי האט‬ ‫זיך אנגעטראגן מיר צו העלפן”‪.‬‬ ‫אויבערשטן אז ער זאל צושיקן די פאסיגע‬ ‫זיך אבער אליין איבערצייגט אז איינמאל‬ ‫די גמרא דערציילט אז אמימר האט‬ ‫כלה!‬ ‫גליון ט'‬ ‫‪2‬‬ ‫“איך זע אז איר זענט א תלמיד חכם‪,‬‬ ‫פארשטייט עס בכלל נישט‪.‬‬ ‫א מענטש האט נהנה געווען פון א צווייטן‪,‬‬ ‫איך הער אייערע טענות‪ ,‬און איך קען‬ ‫איז שוחד א חוק? יא‪ .‬נישט אז ס’פעלט‬ ‫אפילו בלויז א משהו‪ ,‬האט ער פארלוירן די‬ ‫עס נישט אפפרעגן‪ ,‬אבער לעצטנס איז‬ ‫א טעם‪ ,‬נאר דער טעם איז אין א ווינקל‬ ‫שליטה איבער זיך‪ .‬זיין מוח וועט שוין פון‬ ‫ארויסגעקומען א נייער ספר פון א גרויסן‬ ‫וואו דער מענטשליכער שכל האט נישט‬ ‫זיך אליין אויפקומען מיט הסברים צו געבן‬ ‫גאון וועלכער פסק’נט קלאר אז אין אזא‬ ‫קיין צוטריט‪ .‬יא‪ ,‬די נישטיגע טובה וואס‬ ‫גערעכט פאר יענעם בעל דין!‬ ‫פאל זענט איר חייב צו באצאלן‪”.‬‬ ‫יענער האט געטון טוישט עפעס אינעם‬ ‫“ווי אזוי הייסט דער ספר?” פרעגט אים‬ ‫נפש פונעם מענטש‪ .‬נישט אין זיין שכל;‬ ‫א באזונדערע טומאה‬ ‫דער ש”ך‪.‬‬ ‫אין זיין שכל איז ער גאנץ ריין‪ .‬זיכער וועט‬ ‫דער חזון איש שרייבט אין קונטרס‬ ‫“שפתי כהן…” ענטפערט אים דער רב‪.‬‬ ‫דער אמורא‪ ,‬דער תנא‪ ,‬דער רב‪ ,‬בלויז‬ ‫אמונה ובטחון (פרק ג אות ל) אז שוחד‬ ‫פסק’נען דעם ריינעם אמת און זיך נישט‬ ‫דער ש”ך האט זיך דעמאלטס געכאפט‬ ‫איז א חוק‪ .‬ווי ער דרוקט זיך אויס במתק‬ ‫בייגן פאר קיינעם‪ .‬אבער אין די טיפענישן‬ ‫אז ער אליין האט גע’פסק’נט אין זיין חיבור‬ ‫לשונו‪“ :‬נוסף על כח נגיעה שהוא ממנהג‬ ‫פון זיין הארץ‪ ,‬דארט וואו ער אליין קוקט‬ ‫אויף חושן משפט אז אין אזא פאל איז ער‬ ‫העולם כפי טבעת בני אדם‪ ,‬הוזמן כח‬ ‫נישט אריין‪ ,‬זאגט אים עפעס א קול‪“ :‬זע‬ ‫חייב צו באצאלן!‬ ‫טומאה בשוחד לטמטם הלב ולרדם‬ ‫אז יענער זאל ארויסגיין צופרידן”‪.‬‬ ‫את הבינה‪ ,‬להנעים בפי הדיין לזכות את‬ ‫און דערפאר דארף מען אזוי אכטונג‬ ‫משחדו” ‪“ -‬אויסער די פשוט’ע נגיעות‬ ‫די ראיות בליצן פלוצלינג‬ ‫געבן‪ .‬נעם נישט קיין שוחד — אפילו דו‬ ‫וואס איז אין די טבע פונעם מענטש‪ ,‬איז‬ ‫אויף‬ ‫האלטסט הונדערט פראצענט אז דו‬ ‫דא א באזונדערע כח טומאה ביי שוחד צו‬ ‫וואס האט דא פאסירט? האט דען דער‬ ‫וועסט ריכטיג פסק’נען‪ ,‬ווייל דו האסט‬ ‫פארשטאפן דעם הארץ און איינשלעפן די‬ ‫ש”ך חלילה געברענגט פאלשע ראיות כדי‬ ‫א באהאלטענעם חלק אין דיין מוח וואס‬ ‫פארשטאנד‪ ,‬אז דער דיין זאל וועלן מזכה‬ ‫צו געווינען א דין תורה‪ ,‬קעגן זיין אייגענעם‬ ‫קען דיך שטופן צו מאכן א החלטה וואס‬ ‫זיין דעם משחד‪”.‬‬ ‫דעת תורה? אוודאי נישט! נאר וואס דען‪,‬‬ ‫איז געפירט פון דיין נגיעה‪ ,‬כאטש דו אליין‬ ‫מיינסט אז עס איז שכל’דיג‪.‬‬ ‫אבער איין רגע‪ ,‬איז דען נישט שוחד‬ ‫אין זיין חיבור האט ער דורכגעטון די סוגיא‬ ‫אסור ווייל די תורה האט מורא אז דער דיין‬ ‫אן קיין שום נגיעות‪ ,‬האט ער גע’פסק’נט‬ ‫וועט פארדרייען דעם פסק לטובת דעם‬ ‫לויט ווי עס איז אים באמת אויסגעקומען‬ ‫א הארבע סתירה אין ש”ך‬ ‫בעל דין וואס האט אים אונטערגעקויפט?‬ ‫על פי הלכה‪ .‬אבער יעצט אז עס איז‬ ‫עס ווערט דערציילט אן אינטערעסאנטע‬ ‫נישט ממש‪ .‬הערט נאר די ראי’ וואס‬ ‫געווען נוגע צו זיין אייגענעם טאש‪ ,‬האט‬ ‫מעשה איבער דעם ענין‪.‬‬ ‫דער חזון איש ברענגט‪“ :‬שהרי לא אסרה‬ ‫אים פלוצלינג אויפגעבליצט אין קאפ אלע‬ ‫סארטן ראיות אז ער איז פטור צו באצאלן‪.‬‬ ‫דער ש”ך איז אמאל געווען אויפ’ן וועג‪,‬‬ ‫תורה הוראה לעצמו”‪ .‬אז א איד טרעפט א‬ ‫אין א שטאט וואו קיינער האט אים נישט‬ ‫שאלה אין זיין אייגענער בהמה‪ ,‬לאזט אים‬ ‫לאמיר זיך נישט טועה זיין‪ ,‬דער ש”ך‬ ‫די תורה פסק’נען פאר זיך אליין‪ .‬מען האט‬ ‫געקענט‪ .‬עס האט זיך געמאכט אז איינער‬ ‫האט געברענגט גוטע און שטארקע‬ ‫נישט מורא אז ער וועט פארדרייען דעם‬ ‫האט אים געגעבן א פקדון צו האלטן‪ ,‬אסאך‬ ‫ראיות‪ ,‬וואס אפילו דער רב האט נישט‬ ‫פסק כדי צו כשר’ן זיין בהמה! און דאך‪,‬‬ ‫געלט‪ .‬למעשה איז דאס געלט גע’גנב’עט‬ ‫געקענט אפפרעגן‪ ,‬אבער דאך איז עס‬ ‫אויב דער בעל דין נעמט אראפ א פעדער‬ ‫געווארן‪ ,‬און יענער האט גע’טענה’ט אז‬ ‫געווען שלא כהלכה‪ .‬דער ש”ך האט באמת‬ ‫פון דעם דיין’ס קאפ‪ ,‬איז ער שוין פסול צו‬ ‫דער ש”ך דארף אים באצאלן‪ .‬דער ש”ך‬ ‫געהאלטן אז זיינע טענות און ראיות זענען‬ ‫פסק’נען!‬ ‫האט געהאלטן אז ער איז נישט מחוייב צו‬ ‫אויסגעהאלטן‪ ,‬און ער האט נישט געכאפט‬ ‫באצאלן‪ ,‬און אזוי האט זיך אנגעהויבן א דין‬ ‫אוודאי קען מען נישט זאגן אז שוחד‬ ‫אז ער אליין האט שוין גע’פסק’נט‬ ‫ודברים צווישן זיי‪.‬‬ ‫איז א חק בלי טעם‪ ,‬ווייל דער פסוק זאגט‬ ‫פארקערט…‬ ‫זעענדיג אז זיי קענען זיך נישט‬ ‫קלאר‪“ :‬כי השוחד יעור עיני חכמים‪ ”.‬נאר‬ ‫דורכקומען‪ ,‬האט דער ש”ך פארגעשלאגן‬ ‫דער חזון איש מאכט דא א חילוק צווישן‬ ‫אונטערגעקויפט דעם מנחת‬ ‫צו גיין צום ארטיגן רב פאר א דין תורה‪.‬‬ ‫צוויי זאכן‪ .‬עס איז דא די פשוט’ע נגיעות —‬ ‫חינוך?!‬ ‫וכך הוה‪ .‬מען איז געקומען צום רב‪ ,‬ביידע‬ ‫“כפי טבע בני אדם” — דאס איז עפעס וואס‬ ‫דער מונקאטשער רב ברענגט א‬ ‫האבן פארגעלייגט זייערע טענות און‬ ‫ער ווייסט דערפון און ער קען זיך שטארקן‬ ‫מערקווירדיגע מעשה אין זיין ספר דברי‬ ‫געבעטן דעם רב ער זאל פסק’נען‪ .‬דער‬ ‫דערויף‪ .‬אבער “הוזמן כח טומאה” — עס‬ ‫תורה (ח”ג סי’ טו)‪:‬‬ ‫רב האט אויסגעהערט ביידע צדדים און‬ ‫איז באשטימט געווארן א באזונדערער כח‬ ‫ארויסגעגעבן זיין פסק‪ :‬דער נתבע איז‬ ‫טומאה וואס שטייט הינטער שוחד‪ ,‬אז עס‬ ‫ווען דער הייליגער מנחת חינוך איז‬ ‫חייב‪.‬‬ ‫קען פארדרייען דעם מענטשנ’ס שכל אן‬ ‫געווארן אויפגענומען אלס רב אין‬ ‫זיין וויסן‪.‬‬ ‫טארנאפאל‪ ,‬איז צוגעקומען צו אים איינער‬ ‫ווען דער ש”ך האט געהערט דעם‬ ‫פון די בעלי בתים פון שטאט‪ ,‬און אים‬ ‫פסק האט ער זיך אריינגעלאזט אין א‬ ‫געזאגט‪“ ,‬דער רב זאל וויסן אז איך האב‬ ‫העפטיגע משא ומתן מיט דעם רב‪ ,‬און‬ ‫דער מוח ווערט געטוישט‬ ‫שטארק געשטיצט זיין התמנות‪ ,‬און איך‬ ‫אים געברענגט פארשידענע ראיות פון די‬ ‫שוחד איז נישט קיין וויסנשאפטליכע‬ ‫האב געקעמפט קעגן די וואס האבן זיך‬ ‫גמרא און פוסקים אויפצואווייזן אז ער איז‬ ‫פסיכאלאגיע‪ ,‬נאר א מציאות אין דער‬ ‫קעגנגעשטעלט דערצו‪ ”.‬דער מנחת חינוך‬ ‫גערעכט‪.‬‬ ‫בריאה וואס דער מענטש אליין וואלט‬ ‫האט אים באדאנקט‪.‬‬ ‫דער רב‪ ,‬וועלכער האט זיך ווייט נישט‬ ‫נישט אנטדעקט‪ .‬די תורה איז אונז מגלה‬ ‫א שטיק צייט שפעטער איז דער זעלבער‬ ‫געקענט פארמעסטן מיט די גאונות‬ ‫אז עס איז פארהאן א באהאלטענער כח‬ ‫בעל הבית געקומען צום מנחת חינוך און‬ ‫פונעם ש”ך‪ ,‬הערט אויס די ראיות‪ .‬ער‬ ‫אין דעם מענטש‪ ,‬וואס מיר דארפן זיך‬ ‫אים געבעטן אז ער זאל אפהאלטן א דין‬ ‫פארקנייטשט זיך דעם שטערן און זאגט‪,‬‬ ‫אפהיטן פון דעם — טאקע ווייל דער שכל‬ ‫‪3‬‬ ‫גליון ט'‬ ‫איבער די גענויע מאטיוון פון יעדע זאך‬ ‫נאר פשט דערפון איז‪ ,‬ווען מ’הערט‬ ‫תורה בנוגע עפעס א געלט סכסוך צווישן‬ ‫וואס מען טוט‪ ,‬ווייל עס ברענגט נישט‬ ‫אזעלכע ווערטער — “ער איז געווען‬ ‫אים און א צווייטן סוחר‪ .‬דער מנחת‬ ‫קיין תועלת‪ .‬דער באשעפער האט אזוי‬ ‫אויף מיין זייט” — איז שוין נישט מעגליך‬ ‫חינוך האט זיך אבער אפגעזאגט‪ ,‬צוליב‬ ‫באשאפן אז דער סאבקאנשעס זאל זיין‬ ‫במציאות אז מען זאל פסק’נען אן דעם‬ ‫דעם אויבנדערמאנטן שמועס וואס ער‬ ‫באהאלטן פונעם מענטש‪ ,‬ווייל בדרך כלל‬ ‫וואס מען זאל נוטה זיין פון זיך אליין צו‬ ‫האט געהאט מיט אים‪ ,‬און אים מודיע‬ ‫איז דאס גוט פאר אים‪ .‬ווען ער זאל דארפן‬ ‫יענעמ’ס צד!‬ ‫געווען‪“ :‬איך קען שוין נישט פסק’נען‬ ‫מאכן קאמפליצירטע חשבונות יעדע מאל‬ ‫דעם דין תורה‪ ,‬ווייל דו האסט מיר שוין‬ ‫ער וויל עפעס טון‪ ,‬וואלט ער געבליבן‬ ‫אונטערגעקויפט מיט דיינע ווערטער אז‬ ‫שטעקן לעולם ועד‪.‬‬ ‫מען דארף נישט שטענדיג‬ ‫דו האסט מיר געשטיצט…”‬ ‫מאכן חשבונות‬ ‫אויפ’ן וואונדער פון דעם בעל הבית‪,‬‬ ‫מען דארף וויסן אז דער כלל וואס די‬ ‫א געוואוינהייט וואס מען קען‬ ‫תורה שטעלט אראפ ביי שוחד איז נישט‬ ‫האט דער מנחת חינוך אים געזאגט א‬ ‫נישט באזיגן‬ ‫נאר שייך ביי דיינים וואס פירן דיני תורה‪,‬‬ ‫פשט אין פסוק ביי די בנות צלפחד‪.‬‬ ‫דער שמועס הייבט זיך אן ווען א מענטש‬ ‫דאס איז שייך ביי יעדע איינציגע זאך אין‬ ‫פארהאנקערט זיך אין זיין לעבן‪ .‬ער‬ ‫א מענטשנ’ס לעבן‪ .‬מענטשן גייען דורך‬ ‫שוחד פון די בנות צלפחד‬ ‫טרעפט זיך מיט א שלעכטע געוואוינהייט‪,‬‬ ‫גאנצע יארן און ווייסן נישט וואס איז דער‬ ‫מיר טרעפן אין די תורה אז די בנות‬ ‫א שווערע מידה‪ ,‬וואס ער קען נישט‬ ‫גורם צו זייער התנהגות‪.‬‬ ‫צלפחד קומען אן צו משה רבינו מיט א‬ ‫באזיגן‪ .‬וויפיל ער זאל נאר הערן איבער‬ ‫אפשר וועט איינער יעצט קומען און‬ ‫שאלה וועגן די נחלה פון זייער טאטן‪.‬‬ ‫די שעדליכקייט פון זיין געוואוינהייט‪ ,‬און‬ ‫זאגן‪“ :‬אוי וויי‪ ,‬מען האט מיר נאר ערגער‬ ‫אינמיטן די ווערטער געבן זיי א ווארף‬ ‫וויפיל ער זאל זיך אליין איבערצייגן אז ער‬ ‫געמאכט‪ ...‬ביז אהער האב איך געמיינט‬ ‫אריין‪“ :‬אבינו מת במדבר‪ ,‬והוא לא היה‬ ‫מוז עס טוישן‪ ,‬טרעפט ער זיך איינמאל‬ ‫אז איך ווייס וואס איך טו; יעצט זאגט‬ ‫בתוך העדה הנועדים על ה’ בעדת קרח”‬ ‫און נאכאמאל צוריקפאלן צו דעם זעלבן‬ ‫מען מיר אז ס’ליגט אין מיר זאכן וואס‬ ‫— אונזער טאטע איז געשטארבן‪ ,‬אבער ער‬ ‫געוואוינהייט‪.‬‬ ‫איך ווייס גארנישט דערפון‪ .‬ווי אזוי קען‬ ‫איז נישט געווען צווישן די וואס האבן זיך‬ ‫אין אזא פאל איז יא וויכטיג צו דערגיין‬ ‫איך ווייטער פירן מיין לעבן ווען איך ווייס‬ ‫געשטעלט קעגן דיר‪ ,‬ער איז נישט געווען‬ ‫דעם שורש פון דעם פראבלעם‪ ,‬און עס‬ ‫אליין נישט וואס זענען מיינע מאטיוון? ווי‬ ‫פון קרח’ס עדה‪.‬‬ ‫באקעמפן פון דארט‪ .‬אזוי ווי אליעזר עבד‬ ‫אזוי קען איך זיך מתגבר זיין אויף מיינע‬ ‫עס איז גרינג צו פארשטיין ווי אזוי די‬ ‫אברהם האט געדארפט ארויסבאקומען‬ ‫שוועריגקייטן ווען איך ווייס ניטאמאל פון‬ ‫ווערטער זענען אריינגעקומען‪ .‬מ’האט‬ ‫פון זיך אליין וואס זיין נגיעה איז געווען‪,‬‬ ‫וואו זיי שטאמען?”‬ ‫דעמאלטס געהאלטן אין מדבר נאך‬ ‫כדי זיך צו שטארקן איבער זיין אינערליכע‬ ‫אבער ניין‪ ,‬מיר זוכן נישט צו שווער מאכן‬ ‫די גרויסע מחלוקת פון קרח ועדתו‪ .‬די‬ ‫מחשבה וואס האט נוטה געווען אז ער זאל‬ ‫פאר’ן מענטש‪ .‬און עס איז טאקע נישט‬ ‫טעכטער פון צלפחד זענען געקומען מיט‬ ‫נישט מצליח זיין‪ .‬אבער איינמאל ער האט‬ ‫קיין ענין צו אנהייבן מאכן גאנצע חקירות‬ ‫א הלכה’דיגער שאלה איבער די ירושה פון‬ ‫דאס געכאפט האט זיין נגיעה מער נישט‬ ‫ודרישות און שטודירן יעדע זאך פארוואס‬ ‫זייער פארשטארבענעם טאטן‪ ,‬און אגב‪,‬‬ ‫אפגעהאלטן דעם שידוך‪ .‬דאס זעלבע קען‬ ‫מען טוט דאס און פארוואס מען טוט יענץ‪.‬‬ ‫אזוי רעדנדיג‪ ,‬לאזן זיי פאלן ווערטער‪:‬‬ ‫יעדער מענטש טון ‪ -‬אבער נאר איינמאל‬ ‫ווען אלעס גייט כשורה איז נישט כדאי אז‬ ‫“אונזער טאטע איז געווען א מאמין‬ ‫ער ווייסט וואס איז זיין אמת’ע מאטיוו‪.‬‬ ‫מען זאל זיך פרובירן צו דערגרינטעווען‬ ‫בה’‪ ,‬און איז נישט געשטארבן צוליב די‬ ‫מחלוקת פון קרח‪”.‬‬ ‫וואס טוט משה רבינו?‬ ‫נקודות העולות‬ ‫“ויקרב משה את משפטן לפני ה’”‪.‬‬ ‫מן המבואר‪:‬‬ ‫משה רבינו זאגט‪“ :‬איך קען שוין נישט‬ ‫פסק’נען‪ ,‬מען האט מיר שוין משחד‬ ‫געווען‪ ,‬איך ברענג די שאלה פאר’ן‬ ‫א מענטש טוט אפט זאכן צוליב סיבות וואס ער אליין ווייסט נישט פון זיי‪.‬‬ ‫אויבערשטן‪( ”.‬רבינו בחיי במדבר כז ה‪,‬‬ ‫אפילו דער גרעסטער צדיק דארף זיך אפהיטן פון שוחד‪ ,‬ווייל עס ארבעט הינטער'ן באוואוסטזיין‪.‬‬ ‫בשם “יש שפירשו” ועיי”ש שחולק על‬ ‫ווען א מענטש האט א נגיעה‪ ,‬וועט זיין מוח פון זיך אליין אויפקומען מיט אלע הסברים זיך צו בארעכטיגן‪.‬‬ ‫דבריהם)‪.‬‬ ‫‪ -‬ווען אלעס גייט כשורה איז נישט וויכטיג צו פארשטיין גענוי וואס מאטיווירט דעם מענטש‪.‬‬ ‫דאס איז לכאורה א פלא‪ .‬האט דען‬ ‫ווען א מענטש קען נישט ערקלערן זיין אייגענע אויפפירונג‪ ,‬איז דאס א סימן אז די סיבה דערצו‬ ‫משה רבינו געמיינט חלילה אז ער וועט‬ ‫איז באהאלטן פונעם שכל‪.‬‬ ‫פארדרייען דעם דין ווייל זיי זענען אויף‬ ‫ווען מען כאפט אויף די באהאלטענע מחשבה‪ ,‬קען מען עס לייכטערהייט איבערקומען‪.‬‬ ‫זיין זייט? חלילה וחס‪.‬‬ ‫לקבלת הגליון והשיעורים‪ ,‬להערות והנצחות נא לפנות לכתובת מייל‬ ‫‪office@nafshyyeshoveiv.org‬‬ ‫קו השיעורים ‪ - 718-400-7566‬בארץ ישראל‪077-850-9310 :‬‬ ‫גליון ט'‬ ‫‪4‬‬