ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — כי תבוא (2026-08-24)

בעזהשי"ת
גליון
ובחרת
בחיים
גליון ע"א • פרשת כי תבא שנת תשפ"ו לפ"ק
דברי תורה ויראה בעבודת החיים
שזכינו לשמוע מפי באר מים חיים
כבוד מורינו מאלופינו ומדריכינו
הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א
-מפתח -
עבודת ימי חודש אלול
זוחלים ורועדים מיום בואך ...................ג
תוכן המאמר:
א :הנה יום הדין
ב :ומלתם את ערלת לבבכם
ג :הוא יפתח לבנו בתורתו
ד :איזהו עבודה שבלב זו תפלה
אורות חיים
ליקוטי פנינים על פרשת השבוע ......יא
קול דברי תורה ויראה
דברי אלקים חיים מאת
הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א
605.313.1735
ג ובחרת בחיים
ּבֹוֶאָך:
רֹוֲע ִִדים ִִמּיֹום ֶ
זֹוֲח ִִלים ְוְ ֲ
ֲ
עבודת ימי חודש אלול
דיפחדואימתהדין
אין די ימי הרחמים
והסליחות
הייליגע טעג ,ווייל פון איין זייט זעט מען
דאך ווי די אלע תפלות און סליחות זענען פול א
מיטן ענין פון 'אימת הדין' ,מען בעט זיך ביים הנה יום הדין
אויבערשטן מיט א געוואלדיגע ציטער פונעם דער 'אימת הדין' איז בעיקר אין
גרויסן דין וואס מען איז דן יעדן מענטש ראש די טעג בעפאר ראש השנה
השנה. מען גייט שוין אט אט אריין אין די 'ימי
אבער פון צווייטן זייט זעט מען א צוגאנג פון הרחמים הסליחות'; ווי מען וועט זאגן
'בטחון' ,אז מיר זענען זייער רואיג און ביי סליחות" :זוחלים ורועדים מיום בואך" -
פארזיכערט אז דער אויבערשטער וועט אונז אידישע קינדער ציטערן פון שרעק פונעם
זיכער אנשרייבן א גוט געבענטשט יאר; ווי יום הדין וועלכער קומט צו גיין .כאטש וואס
מען זעט אין טור הלכות ראש השנה (סי'
א איד דארף דאך שטענדיג האבן א יראה
פונעם אויבערשטן; ווי דער פסוק זאגט (דברים
תקפ"א) ,וואס ער ברענגט אראפ דעם מדרש
(דב"ר פ"ב סט"ו) אויפן פסוק (דברים ד ,ז)" :כי מי גוי י ,יב)" :מה ה’ אלקיך שואל מעמך כי אם
גדול אשר לו אלקים קרובים אליו" ,זאגט ליראה" -דאך איז אבער די איצטיגע טעג א
דער מדרש" :ווען א גוי דארף דורכגיין א ספעציעלער זמן וועלכער איז מיוחד פאר
געריכט ,איז ער 'לובש שחורים ומתעטף דער עבודה פון 'יראה' ,וואס א איד דארף
שחורים' -ער טוט זיך אן שווארצע קליידער לעבן מיטן 'אימת הדין'.
פון גרויס זארג וואס ער איז באזארגט וואס
זיין אורטייל וועט זיין .אבער ווען אידישע בעפאר ראש השנה דארף מען
קינדער קומען אריין אינעם ראש השנה - האבן א פחד אום ראש השנה
וואס דעמאלט איז דער יום המשפט ,זענען דארף מען ארומגיין מיט א בטחון
זיי 'לובשים לבנים ומתעטפים לבנים א גרויסער חידוש שטייט אין ייטב לב (פרשת
ואוכלים ושותים ובטוחים שהקדוש ברוך שופטים) אז דער עיקר עבודה פון 'אימת
הוא יעשה להם ניסים' -זיי טוען זיך אן יום הדין' איז אין די טעג בעפאר ראש השנה!
טוב'דיג און עסן א יום טוב'דיגע סעודה, דער ייטב לב בויעט דאס אויס פון א סתירה
ווייל זיי זענען פארזיכערט אז דער וואס מען זעט אינעם מהלך המחשבה און
אויבערשטער וועט זיי טון נסים". צוגאנג וויאזוי א איד דארף צוגיין צו די
ובחרת בחיים ד
ממילא דארף מען זיך מתבונן זיין וויאזוי קומט אויס פון דעם מדרש ,אז דער אידישער
האט אויסגעקוקט מיינע מעשים דורכאויס צוגאנג צו די ימי הדין איז דוקא מיט א
דעם פארגאנגענעם יאר ,זיך דערמאנען בטחון! מען איז רואיג און זיכער אז דער
אלעס וואס מען האט געטון ,און תשובה טון אויבערשטער וועט אונז געבן א גוט יאר ,און
דערויף .דאס איז די עבודה פון די ימי אלול אפילו אויב מיר ווייסן אז אונזער מצב איז
און בפרט די טעג פון סליחות ,וואס מען נישט אזוי פשוט ,מיר דארפן צוקומען צו
זאגט די אלע פיוטים וועלכע רעדן זיך פונעם ניסים ,דאך זענען מיר בטוח אין די חסדי
אימת הדין ,מען וועקט אויף דאס הארץ און הבורא אז דער אויבערשטער וועט אונז
מען באקט זיך שטארק אריין אז אונזערע מאכן נסים און מיר וועלן זוכה זיין בדין .און
מעשים שפילן דא א גרויסע ראלע אינעם אזוי זאגט מען יעדן טאג פון אלול אינעם
גאנצן יום הדין ,און מען דארף זיך נעמען אין קאפיטל לדוד ה' אורי" :אם תקום עלי
די הענט אריין. מלחמה" -אפילו אז עס קומט אויף מיר א
מלחמה -וואס דאס גייט ארויף אויף די 'ימי
ווידעראום ,איינמאל עס קומט שוין אן ראש
הדין' וואס דעמאלט טוט זיך א מלחמה
השנה -דעם יום הדין אליינס,
צווישן די מלאכים וועלכע שטייען אויף דער
דעמאלט איז נישט די עבודה פון זיין
לינקער זייט ,און זענען מקטרג ביז די
פאר'דאגה'ט ,נאר דעמאלט איז דער עיקר
מלאכים וועלכע שטייען אויף דער רעכטער
עבודה 'בטחון' ,מען טוט זיך אן יום טוב'דיג
זייט און זענען מליץ יושר -זאגט אבער דער
און מען עסט א סעודת יום טוב ,צו ווייזן אז
פסוק" :בזאת אני בוטח" -איך האב בטחון
מיר זענען זיכער אז דער אויבערשטער וועט
אינעם אויבערשטן אז איך וועל ארויסגיין א
רחמנות האבן אויף אונז און אונז געבן א גוט
געווינער פון דער מלחמה .לכאורה זענען די
יאר -כאטש מיר זענען עס נישט ראוי לויט
צוויי מהלכים א שטיקל סתירה?!
אונזערע מעשים -וועט דער אויבערשטער
טון נסים מיט אונז און אונז מטיב זיין דעם ענטפערט דער ייטב לב א מורא'דיגער יסוד
חתימה. פאר די איצטיגע טעג :אז ווען מען
שטייט ביים סוף פונעם יאר -וואס דאס איז
גאנץ חודש אלול -און מען איז נאכנישט
מחשבות פון התבוננות איבער
דעם פחד פונעם יום הדין אריין אינעם נייעם יאר ,דעמאלט איז דער
זמן פון 'הכנה' ,מען גרייט זיך צו צום יום
אז מען שטייט אין די טעג פון סליחות -
הדין ,דעריבער איז דעמאלט דער עיקר
קומט דאך אויס פון דעם ייטב לב -איז
עבודה אז מענטש זאל זיך שטארק
דער עיקר עבודה זיך צו דערשרעקן פונעם
ארייננעמען אין הארץ ,אז עס קומט א 'יום
פחד הדין .דעריבער דארף טאקע א איד
הדין'! דעמאלט דארף מען צוריק קוקן אויפן
פשוט אריינטראכטן אין אזעלכע סארט
פארגאנגענעם יאר ,די אלע צרות וועלכע
מחשבות וועלכע וועלן אים אויפוועקן זיין
זענען געשען דורכאויס דעם גאנצן יאר ,אז
הארץ צו ציטערן און מורא האבן פונעם יום
דאס אלעס איז געווארן גע'פסק'נט דעם
הדין וועלכער קומט צו גיין.
פארגאנגענעם ראש השנה און יום כיפור,
מען דארף וויסן אז עס איז נישטא קיין וואס דאס אלעס האט מען גע'פסק'נט לויט
חכמות ביים יום הדין! מען איז דן יעדן אונזערע מעשים פון א יאר בעפאר .און
ה ובחרת בחיים
זיך אין הימל -וואלטן זיי ווען איינגעריסן איינעם לויט זיינע מעשים וואס ער האט יא
וועלטן! ווי דער רבי זכרונו לברכה פלעגט געטון און נישט געטון! ווי דער פסוק זאגט
אסאך מאל שרייען ביים 'תקיעת שופר (קהלת יא ,ט)" :דע כי על כל אלה יביאך האלקים
דרשה'" :וויפיל אידן זענען געווען מיט אונז במשפט" -אויף יעדע זאך וואס דו האסט
אין בית המדרש פאראיאר ,און וואו זענען זיי געטון וועט דיר דער אויבערשטער שטעלן
יעצט?" .אזא מחשבה גיבט א מורא'דיגן צום משפט! און אפילו אויב דער מענטש
שאקל און איז מעורר דאס הארץ צום אימת האט שוין לאנג פארגעסן דערפון ,האט
הדין ,ווייל א מענטש זאל טראכטן :וואס אבער דער אויבערשטער נישט פארגעסן
ווייסט מען?! ווער ווייסט וויפיל איך דארף דערפון; ווי מען זאגט ביים דאווענען" :הכל
יעצט איינרייסן אז איך זאל זוכה זיין בדין?! גלוי וידוע לפניך ה' אלקינו" -ביי דיר
באשעפער איז אלעס אפן און באקאנט,
ראש השנה איז מען דן וויפיל טעם "מעשה איש ופקודתו ועלילות מצעדי גבר
אין אידישקייט מען זאל פילן מחשבות אדם ותחבולותיו ויצרי מעללי
עס איז פארהאן נאך א התבוננות וואס אלע איש" -אלע מעשים און אלע מחשבות וואס
ספרים רעדן ארום ,אז חוץ פונעם דין א מענטש האט געטראכט און פלאנירט ,אלע
וואס מען איז דן אויפן פשוט'ן לעבן ,איז מען זיינע יצר הרע'ס און אלע זיינע תחבולות -
אויך דן אויפן רוחניות'דיגן לעבן -וואס דאס אלעס ווייסטו! און מען איז אויף דעם אלעם
איז באמת די ריכטיגע חיים ,מען איז דן ראש דן! קומט דאך אויס ,אז עס איז בכלל נישט
השנה וויפיל חיות דקדושה מען זאל האבן! קיין חכמה דער גאנצער יום דין! עס איז גאר
ווי שטארק מען זאל לעבן אין לערנען! וויפיל גאר אן ערנסטע זאך!
געשמאק מען זאל האבן אין א דבר איינע פון די מחשבות וואס קען אויפוועקן א
שבקדושה! ווי די גמרא זאגט (ראש השנה טז:): מענטש צו דערהערן דעם פחד פונעם
"צדיקים נכתבים לאלתר לחיים" ,זאגט יום הדין ,איז צו דורכטראכטן די אלע
תוספות דארט" :חיים מיינט 'חיי העולם שווערע פאסירונגען וועלכע האבן פאסירט
הבא" .און דער מהרש"א איז מסביר וואס עס דעם פארגאנגענעם יאר -דאס גיבט אים
מיינט 'חיי העולם הבא' ,זאגט ער :דאס וואס אביסל צו פארשטיין וואס דאס מיינט דער
מען רופט אן די גשמיות'דיגע לעבן 'חיים' - 'יום הדין' .ווייל ווען א מענטש טראכט
דאס איז נאר א שם המושאל ,עס איז בכלל אביסל אריין און קוקט זיך אום אויף די אלע
נישט די ריכטיגע חיים .די ריכטיגע חיים איז צרות וואס זענען נעבעך דורכגעגאנגען
נאר רוחניות'דיגע חיים! האבן חיות אין א אינעם פארגאנגענעם יאר ,וויפיל אידן זענען
דבר שבקדושה!
נעבעך אוועקגעריסן געווארן אין יונגן
און דאס איז דער עיקר וואס מען איז דן אויף עלטער דורכאויס דאס יאר -וואס דאס האט
'חיים' ,און צדיקים נכתבים לאלתר מען גוזר געווען אויף זיי פאראיאר אום ראש
לחיים" -זיי ווערן פארשריבן פאר נאך א יאר השנה .און ווען זיי וואלטן ווען בעסער
פון דביקות אינעם בורא כל עולמים; ווי מען מתפלל געווען -וואלטן זיי עס אפשר
בעט ביים דאווענען" :כתבנו בספר החיים געקענט אויס'פועל'ן .נאר זיי האבן נישט
ככתוב ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים געוואוסט וואס מען איז דן אויף זיי ,אבער
כולכם היום" -פארשרייב אונז אינעם 'ספר ווען זיי זאלן ווען דעמאלט וויסן וואס עס טוט
ובחרת בחיים ו
און געזען דעם 'זוחלים ורועדים מיום בואך'. החיים' וואס אויף דעם זאגט דער פסוק
מען פארציילט אויף געוויסע פלעצער ,אז 'ואתם הדבקים' -אז מען איז דבוק צום
ווען מען האט געבענטשט ראש חודש אלול, אויבערשטן ,הייסט דאס געלעבט ,דאס איז
און דער רב האט נאר ארויסגעזאגט די די ריכטיגע חיים.
ווערטער 'ראש חודש אלול יהיה' -האט נאך אזא התבוננות באקומט א מענטש פון א
אויסגעבראכן אזעלכע בכיות אין בית המדרש, פחד פונעם יום הדין :מען וועט מיר דן
אז מען האט פשוט געדארפט קלאפן אויפן זיין וויפיל חיות דקדושה איך זאל האבן!
באלעמער אז עס זאל ווערן שטיל און מען זאל וויפיל חיות איך זאל האבן אין א לערנען!
קענען גיין ווייטער .אזא אימת הדין איז וויפיל טעם איך זאל שפירן אין א דאווענען!
געווען אין די פריערדיגע דורות. וויפיל אמונה און שמחה איך זאל האבן אין א
איינע פון די גרעסטע צרות וואס האט אונז מצוה און יעדע זאך וואס איך טוה רצון ה'!
באטראפן אינעם היינטיגן דור ,אין וויפיל כוחות איך זאל האבן זיך צו קענען
דעם שווערן זמן פון 'עקבתא דמשיחא' ,איז מתגבר זיין אויף נסיונות! וויפיל ליכטיגקייט
דער ענין פון 'לב האבן' -דאס הארץ איז איך זאל שפירן אין א שבת און א יום טוב!
פארשטיינערט! ווי עס שטייט אין מדרש ,אז וואס די אלע זאכן זענען דאך די גרעסטע
די לעצטערע דורות באחרית הימים איז א זכיה וואס א מענטש דארף זוכה זיין .און
בחינה פון 'אין בשר המת מרגיש' -א טויטער דאס אלעס איז תלוי אין די טעג.
מענטש האט נישט קיין הרגשים! עס פעלט
אונז די 'הרגשים דקדושה'.
ב
נישט חלילה אז מען גלייבט נישט אינעם יום
הדין ,ניין! עס פעלט נישט אין אמונה ומלתם את ערלת לבבכם
אונזער היינטיגער נסיון פון עיקבתא
חס ושלום! יעדער ווייסט און גלייבט אז דמשיחא -דאס פארשטאפט הארץ
ראש השנה איז א יום הדין און מען איז אים
דן צוזאמען מיט יעדן איינעם! נאר מיט דעם אמאל האט מען נאטורליך
אלעם ווערט ער נישט נתעורר! דאס איז דער געציטערט אין א חודש אלול
נסיון פונעם לעצטן גלות -דער 'סתימת
אמאליגע צייטן האט מען נישט געדארפט
הלב' ,אז מיטן וויסן אלעס ,דאך איז אזוי
ארבעטן אזוי שווער אויפצואוועקן
שווער מעורר זיין דאס הארץ. דאס הארץ צו שפירן א פחד פונעם יום הדין,
ווייל די 'הרגשים' האבן מער געלעבט ביי זיי,
היינטיגע צייטן איז א מען האט מער געהאט דעם ריכטיגן 'חיות
חלק פון אונדער עבודה דקדושה' וואס א איד דארף צו האבן; ווי מען
אויפצואוועקן דאס הארץ ווייסט פון אונזערע עלטערן און אור עלטערן
אבער מען טאר נישט ווערן צובראכן פון פון די פריערדיגע דורות ,אז מען האט נישט
דעם! פארקערט ,מען דארף וויסן אז געדארפט קיין סאך רעדן ,ווי נאר עס איז
דאס איז אונזער נסיון וואס מען האט אונז אנגעקומען די טעג ,האבן זיי נאטורליך
געגעבן פון הימל! אמאל האבן זיך די אנגעהויבן צו ציטערן -אפילו פשוט'ע
הערצער אליינס אויפגעוועקט ,דער זמן מענטשן! ביי זיי האט מען ממש געשפירט
ז ובחרת בחיים
זכות ביים יום הדין! אז א איד וועקט זיך אויף אליינס האט אויפגעוועקט ,מען האט
אינדערפרי און געדענקט" :מיר שטייען גארנישט געדארפט טון דערצו ,און היינט
יעצט אין אנדערע סארט טעג ווי א גאנץ גייט עס נישט פון זיך אליינס! און דאס
יאר! עס איז יעצט א זמן וואס מען גרייט זיך אליינס איז אונזער עיקר עבודה וואס מען
צו א 'יום הדין'!" -האט ער א ספעציעלן האט אונז געגעבן פארן חודש אלול -
זכות צום יום הדין! יעדעס ביסעלע וואס ער אויפצואוועקן די הערצער! מיר דארפן
גייט צו מיט אן ערנסקייט צו די טעג ,ער ארבעטן ,גאר שטארק זיך מתבונן זיין און
שטייט אויף פארטאגס צו סליחות ,און אריינברענגען אין זיך דעם 'אימת הדין'.
יעדעס ביסעלע וואס ער טוט אביסל תשובה
דער כלל איז ,אז עס איז פארהאן אמאל וואס
און איז עוסק אין ערנסטע זאכן אין די טעג
עס הייבט זיך אן פון הארץ און עס
-איז דאס גופא א זכות פאר זיך!
קומט ארויס דורך די פעולות ,און ווידער איז
דאס איז די סיבה פארוואס מען דערמאנט פארהאן א פארקערטע בחינה -וועלכע איז
ביי סליחות" :זוחלים ורועדים מיום געאייגנט פאר א נידריגערן מענטש וואס ער
בואך" ,און אזוי אין נאך אסאך פיוטים וואס איז נאכנישט ביי דעם הארץ -אז עס הייבט
מען ברענגט ארויס דעם ציטער וואס זיך אן פון די דרויסנדיגע פעולות ,און פון
אידישע קינדער האבן פונעם יום הדין. דארט קומט עס אן צום הארץ; ווי דער ספר
פארוואס דערמאנט מען דאס?! וואס וויל החינוך זאגט" :האדם נפעל כפי פעולותיו".
מען דא זאגן מיט דעם?! נאר מען ברענגט ביי אנשים כערכנו פון די היינטיגע דורות,
דאס ארויס אלס א זכות און מליץ יושר! מען איז דער וועג וויאזוי אויפצואוועקן אלע
זאגט פארן אויבערשטן" :רבונו של עולם ,גיב סארט 'הרגשים דקדושה' -דורך די פעולות!
א קוק אידן לעבן דאך היינט אין א וועלט פון און בפרטיות לגבי דעם ענין וואס מען זוכט
'הסתר' ,און פונדעסטוועגן דאך ווייסן זיי ,זיי אויפצואוועקן דאס הארץ צו לעבן אביסל
גלייבן און לעבן דערמיט אז עס קומט א יום מיטן 'אימת הדין' ,לעבן אז עס קומט א 'יום
הדין! זיי האבן א שטיקל פחד פונעם יום הדין! הדין' -איז דער וועג דערצו ,אנצוהייבן קודם
און דאס קומט נישט פון זיך אליינס ,נאר זיי מיט די פעולות! זיך מאכן א חשבון הנפש און
ארבעטן דערויף און זענען זיך מעורר דאס מתקן זיין די מעשים! און דערנאך וועט קומען
הארץ! זעה וואספארא טייער פאלק דו האסט דער 'אחרי הפעולות נמשכים הלבבות' -די
דא אויף דער וועלט! רעכן זיי דאס אליינס פעולות וועלן אויפוועקן דאס הארץ און מען
אלס א געוואלדיגער זכות!". וועט אנהייבן שפירן די ערנסטקייט פון די
טעג.
ג דער פחד און אימת הדין איז א
זכות מען זאל זוכה זיין בדין
הוא יפתח לבנו בתורתו
לימוד התורה איז אן עצה וויבאלד היינט איז פארהאן אזעלכע
אויפצואוועקן דאס הארץ
פארשטיינערטע הערצער ,איז
אין ספרים הקדושים ווערט געברענגט יעדעס ביסל הארץ גאר חשוב אין הימל!
פארשידענע עצות וויאזוי א מענטש יעדעס ביסל וואס א מענטש איז מעורר זיין
קען אויפוועקן זיין פארשטאפט הארץ. הארץ -איז דאס אליינס א געוואלדיגער
ובחרת בחיים ח
מען נישט דבוק אינעם אויבערשטן -פארלירט
תורה איז א שליסל וואס עפנט
מען דעם גאנצן חיות און דאס הארץ ווערט
אויף א פארמאכט הארץ
פארשטאפט; ווי דער פסוק זאגט (דברים ד ,ד):
"ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם דער ייטב לב (פ' שופטים) ברענגט אראפ פונעם
היום" -ענק זענען דבוק אינעם אויבערשטן, אלגאזי ,וואס ער טייטשט דעם פסוק
דעריבער לעבט עטץ .ווי דער ישמח משה (משלי ד ,כג)" :מכל משמר נצור לבך" .טייטשט
זאגט אויף עטליכע פלעצער (פ' עקב) ,אז 'גדר ער' :משמר' איז א לשון פון א תפיסה ,ווי עס
החי שהוא מרגיש' -וואס הייסט א 'חי'? אז שטייט (בראשית מא ,י) "ויתן אותי במשמר".
ער איז מרגיש! ער פיהלט און שפירט א זאגט דער פסוק" :מכל משמר" -פון יעדע
געפיל אין יעדע זאך! זיין הארץ איז אים אפן! תפיסה" ,נצור לבך" -זאלסטו היטן דיין
הארץ! זאלסט אכטונג געבן דיין הארץ זאל
און דער גרעסטער דביקות וואס עס איז
נישט זיין געפאנגען אין א תפיסה! למשל ,א
פארהאן איז נאר דורך די תורה הקדושה;
איד ווייסט אז עס קומט ראש השנה און ער
ווי עס איז באקאנט פונעם תניא (פרק ד) ,אז
ווייסט אז ער דארף האבן אסאך רחמים זוכה
בשעת ווען א איד לערנט און חזר'ט איבער
צו זיין בדין ,און ער וויל זייער שטארק זיך
דאס לערנען כדי ער זאל עס געדענקען,
אויסוויינען פארן הייליגן באשעפער ,אבער
אדער בשעת ער לייגט אריין זיין קאפ אין
דאס הארץ וועקט זיך אים נישט אויף! און עס
דער תורה ,ער פארטיפט זיך און וויל
טוט אים וויי" :פארוואס איז דאס אזוי?
פארשטיין דעם עומק פון א 'הוה אמינא' און
א 'מסקנא' ,פון א 'קושיא' און א 'תירוץ' ,פון פארוואס קען איך נישט פיהלן אביסל דעם
א 'מחלוקת הראשונים' ,אין וואס זיי זענען פחד און אימת הדין?!" .דאס הייסט אז דאס
מחולק און וואס יעדער האט געהאלטן - הארץ איז ווי אין א תפיסה! און אמאל איז עס
דעמאלט איז ער ממש איינס מיטן נאך ערגער ,אז עס טוט אים אפילו נישט וויי!
אויבערשטן! דאס איז די גרעסטע דביקות אזא מענטש איז זיין הארץ אין נאך אן
וואס עס איז שייך צו זיין דבוק אינעם ערגערע תפיסה ,ווייל ער גייט זיך ווייטער,
אויבערשטן! און דביקות ברענגט 'חיים' - 'עולם כמנהגו נוהג'.
מען ווערט א לעבעדיגער מענטש וואס האט זאגט ער דער ייטב לב :וואס איז די עצה
הרגשים און שפירט; פארדעם דורכן עסק ארויסצונעמען דעם הארץ פון
התורה און קבלת עול תורה -ווערט 'יפתח תפיסה?! וויאזוי עפנט מען אויף דאס הארץ
לבנו'. פון זיין פארמאכטקייט?! דורכן לערנען
און טאמער א מענטש זעט אז זיין הארץ איז תורה! ווי מען זאגט ביים דאווענען" :הוא
נאכאלץ פארמאכט און פארשטאפט - יפתח לבנו" -דער אויבערשטער וועט
איז א סימן אז ער איז נישט גענוג מקבל אויף עפענען אונזער הארץ" ,בתורתו" -דורך זיין
זיך דעם 'עול תורה' .די ערשטע זאך ואס מען תורה! די תורה הקדושה ברענגט דעם
דארף מתקן זיין אין די טעג ,איז דער ענין פון ריכטיגן 'חיות דקדושה' וואס א איד דארף צו
'עול תורה' ,מען דארף זען זיך מתאמץ צו זיין האבן! ווייל בעצם דרייט זיך אלעס ארום
מער אין עסק התורה :אויסנוצן די צייט ,ליגן 'דביקות' אינעם אויבערשטן ,טאמער איז מען
אין לערנען ,לעבן אין לערנען ,לערנען מיט א דבוק אינעם אויבערשטן -דעמאלט האט מען
חשק און שמחה און חזר'ן דאס לערנען .און חיות און דאס הארץ איז אפן ,און טאמער איז
ט ובחרת בחיים
ענטפערן די ספרים ,לויט ווי עס שטייט אין דורכדעם וועט מען זוכה צו א 'פתיחת הלב',
פסוק (דברים ל ,יד)" :כי המצוה הזאת און די תורה הקדושה וועט אונז זיין א מליץ
אשר אנכי מצוך היום לא נפלאת הוא ממך יושר אין די ימי הדין.
ולא רחוקה הוא כי קרוב אליך הדבר מאוד
בפיך ובלבבך לעשותו" -די מצוה וואס די
תורה הייסט דיר צו האבן א הארץ צום ד
אויבערשטן ,איז נישט פארהוילן פון דיר! עס
איז נאנט צו דיר אויך! וואס איז די עצה?! די
איזהו עבודה
עצה איז 'בפיך' -דו זאלסט זאגן תפילות שבלב זו תפלה
תפלה וועקט אויף דאס הארץ
אפילו בלויז מיטן מויל! 'ובלבבך' -דורכדעם צו שפירן און פילן
וואס מען זאגט מיטן מויל תפילות פארן
אין ספרים הקדושים ווערט געברענגט נאך
אויבערשטן ,איז מען זוכה אויסצוארבעטן
אן עצה צו עפענען א פארשטאפט הארץ,
דאס הארץ ,און מען זאל קענען אויך זאגן
דאס איז דער ענין פון תפילה.
'בלבבך' -מיט הארץ! ווייל דער מויל האט א
געוואלדיגן כח צו עפענען דאס הארץ.
תפילה דאס איז ווי אן אקער-
חכמינו ז"ל זאגן (תענית ב" :).ולעבדו בכל אייזן אויפצואקערן דאס הארץ
לבבכם -איזהו עבודה שבלב זו
די גמרא זאגט (סנהדרין קו" :):רחמנא ליבא בעי"
תפילה" -אז דאווענען איז אן עבודה וואס
מען דינט דעם אויבערשטן מיט הארץ .האבן -דער אויבערשטער דארף בעיקר דאס
צדיקים געטייטשט ,אז חז"ל מיינען אונז דא הארץ פונעם איד ,אז יעדע עבודה הייבט זיך
צו זאגן דעם מהלך וויאזוי מען ארבעט אויס אן מיטן לב .און טאמער עס פעלט דאס
דעם הארץ .ווייל פונקט ווי ווען א מענטש הארץ -האט עס נישט קיין חיות .פרעגן
האט א שטיקל ערד וועלכע זעט אויס אזוי אבער די ספרים הקדושים :וואס קען דער
פארהארטעוועט ,אז עס קען נישט וואקסן רשע טון?! חז"ל זאגן דאך (ב"ר פל"ד ס"י):
קיין פירות דארט -צוהאקט ער עס ,ער "רשעים הם ברשות לבם ואין לבם ברשותם"
אקערט עס אויף ,ער זייעט עס אן און -זיי זענען נישט בעל הבית אויף זייער
באוואסערט עס ,ביז עס ווערט אויסגעארבעט הארץ ,נאר זייער הארץ איז בעל הבית אויף
און הייבט אן צו געבן פירות ,די זעלבע זאך זיי .נו ,קומט דאך אויס אז עס איז נישט שייך
פרעגן חז"ל" :איזהו עבודה שבלב" -וואס אז זיי זאלן אנהייבן מיט הארץ ,ווייל זיי
טוט מען אויב דאס הארץ זעט אויס אזוי זענען נישט בעל הבית אויפן הארץ ,נו ,ווי
פארמאכט און קאלט ,אז ממש ער האט נישט קענען זיי זוכה זיין אז זיי זאלן קענען נתקרב
קיין שום געפיל צו קיין דבר שבקדושה - ווערן צום אויבערשטן?! עס שטייט דאך
וואס איז דער אופן וויאזוי מען ארבעט אויס (עבודה זרה ג" ).אין הקב"ה בא בטרוניא עם
דאס הארץ ער זאל אויך קענען געבן פירות?! בריותיו" -ווילאנג א מענטש געפונט זיך
ענטפערן חז"ל" :זו תפילה" -תפילה איז די אויף דער וועלט ,קען נישט זיין אזא זאך ער
'עבודה' וועלכע מאכט ווייך דאס הארץ! אז א זאל נישט האבן קיין עצה תשובה צו טון! נו,
מענטש נוצט זיין מויל און דאווענט צום וואס דער וועג וויאזוי א רשע קען זיך
אויבערשטן -ווערט זיין הארץ אויסגעארבעט, צוריקקערן צום אויבערשטן?!
ובחרת בחיים י
די עצה פון תפילה דאס איז איינע פון די ער איז זוכה צו א 'פתיחת הלב' און ער הייבט
'עיקרי עבודה' אין די טעג ,מען דאווענט אן צו שפירן הייליגע הרגשים.
דאך אזויפיל אין די טעג ,בפרט די תפלות פון און אויף דעם אליינס -אז מען שטייט אין
סליחות וואס מען זאגט אין די טעג -וועלכע אזא גרויסן זמן און מען שפירט דאס
זענען מורא'דיגע ווערטער ,און זענען גאר נישט -דארף זיך א איד אויסרעדן פארן
שטארק מעורר את הלב -טאמער מען באשעפער; ווי דער ראפשיצער רב אין זרע
פארשטייט וואס מען זאגט .דעריבער דארף קודש (פ' כי תבוא) טייטש דעם פסוק (ישעיה מג,
מען זען אויסצונוצן דעם געלעגנהייט און כו)" :ספר אתה למען תצדק" -דער
אויבערשטער זאגט פאר א איד" :רעד דיך
זאגן די סליחות מיטן מויל ,און דערביי אינזין
פאר מיר אויס אז דו ווילסט נתקרב ווערן צו
האבן די 'פירוש המילות' ,און דורכדעם קען
מיר! אז עס רוקט זיך איין טאג נאכן צווייטן פון
מען עפענען דאס הארץ צו שפירן א שטיקל די הייליגע טעג און דו שפירסט נישט אז
הרגש פונעם אימת הדין און זיך ריכטיג עפעס טוישט זיך ביי דיר ,אויף דעם אליינס
צוגרייטן צום יום הדין. רעד דיך אויס פאר מיר!" דאס אז א איד איז
מתפלל און רעדט זיך אויס פארן באשעפער
דער אויבערשטער זאל העלפן ,מען זאל
אז ער וויל צו אים נתקרב ווערן ,דאס איז
זוכה זיין צו האבן דעם ריכטיגן שכל
דער שטערקסטער כח אז עס זאל זיך אים
און דעת צו פארשטיין וואספארא 'מתנה טאקע אויפוועקן דאס הארץ ,און ער זאל
טובה' די ימי אלול און ימי הרחמים זענען, זוכה זיין נתקרב ווערן צום אויבערשטן; ווי
יעדע שעה איז אן עקסטערע מתנה וועלכע עס שטייט אין ספר חסידים (ס' קלא) אז א
איז מסוגל צו נתקרב ווערן צום אויבערשטן! מענטש בעט אויף דעם אז ער וויל זיין נאנט
און מיר זאלן האבן דעם ריכטיגן שכל דאס צום באשעפער ,איז "אף על פי שאין בידו
אויסצונוצן ווי עס דארף צו זיין ,נתקרב מעשים טובים" -כאטשיג ער האט נישט
ווערן צום אויבערשטן און מאכן די ריכטיגע גענוג זכותים מען זאל אויסהערן זיין תפילה,
איז אבער "בוודאי נענה" -ווערט ער זיכער
הכנה צו די ימי הדין .און אין דעם זכות זאל
געהאלפן.
מען זוכה זיין געהאלפן ווערן מיט כל מיני
ישועות ,מיט א כתיבה וחתימה טובה ,ישועת
אין די הייליגע טעג דאווענט מען
כל ישראל ושמחתן ,בביאת גואל צדק אזויפיל -כדי צו צואויפוועקן
במהרה בימינו אמן. דאס הארטע הארץ
אי ובחרת בחיים
אורות חיים
ליקוטי פנינים על פרשת השבוע
אלע רעדן ארום אז לכאורה קען מען פרעגן,
וואס הייסט אז מען בעט דעם ֹלֵקי ֲֲאֹב ֵֵֹתינּו
ַוַ ִּנּ ְְצ ַַעק ֶֶאל ה' ֱֱא ֵ
אויבערשטן אז מען זאל קענען מלחמה ַׁמע ה' ֶֶאת ֹק ֵֵֹלנּו ַוַ ַּי ְְּרא ֶֶאת ָָעְנְ ֵיֵנּו ַוִַּיְּׁש ַ
האלטן מיטן יצר הרע ,לכאורה איז עס דאך ְוְֶאת ַַל ֲֲח ֵֵצנּו( :כו ,ז) ְֶוְֶאת ֲֲע ָָמ ֵֵלנּו ֶ
א 'דבר התלוי בבחירה'? נאר דער תירוץ איז, עס איז באקאנט דעם אור החיים הקדוש אין
אז "הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים" (ברכות פרשת כי תבא ,וואס ער זאגט דארטן
לב ;):רעדן אבער אלע ארום אז עס איז נישט אויפן פסוק (דברים כו ,ז) "ונצעק אל ה' אלקי
אזוי ,ווייל 'אלמלא הקדוש ברוך הוא עזרו אבותינו וישמע ה' את קולינו וירא את עניינו
לא יכול לא'? נאר דאס אליינס דארף מען ואת עמלינו ואת לחצינו"; פשוט פשט רעדט
בעטן פונעם אויבערשטן אז מען זאל זוכה זיין מען דארט פון דעם 'ונצעק' וואס איז געווען
צום סייעתא דשמיא ,און אז מען זאל זוכה זיין אין מצרים ,און דער אור החיים הקדוש
צום עזר הוי"ה; אבער טאמער מען וועט 'נאר' טייטשט דאס אויס ,אז 'כאן רמז הכתוב
מתפלל זיין און מען וועט נישט אליינס טון שצריך האדם להתפלל בכל יום שיצילהו
-ארבעט עס נישט ,איז דאס די עבודה פון מיצר הרע' ,ער טייטשט דארט אויס אז די
יעדער איד אויף דער וועלט. גאנצע המשך הפסוקים גייט ארויף אויפן
מלחמת היצר.
אבער זיך בוטח זיין אין די אייגענע כוחות,
דאס איז אויך נישט קיין מציאות ,ווי זאגט ער אזוי' :ונצעק' -יעדער איד דארף
עס שטייט (אבות פ"א מי"ד) "אם אין אני לי מי לי, יעדן טאג מתפלל זיין צום אויבערשטן
וכשאני לעצמי מה אני" -א מענטש דארף 'שיצילהו מיצר הרע'; 'וישמע ה' את קולינו',
אליינס טון און מלחמה האלטן מיטן יצר זאגט ער 'וירא את ענינו ואת עמלינו ואת
הרע ,און עוסק זיין בתורה ,און זיך מאכן לחצינו' ,אז א איד דארף ארויסברענגען
גדרים וסייגים אויף אלעס וואס איז מוטל פארן אויבערשטן ווי ארים ער איז ,ער
עליו; אבער מיט דעם דארף ער וויסן אז שפירט אז ער קען נישט ,אזויווי עס שטייט
'וכשאני לעצמי מה אני' -א מענטש קען זיך (קידושין ל" ):אלמלא הקדוש ברוך הוא עזרו,
נישט איינרעדן אז מיט זיינע אייגענע כוחות אינו יכול לו" -מיט די אייגענע כוחות קען
קען ער מלחמה האלטן מיטן יצר הרע ,און מען מען נישט מנצח זיין דעם יצר הרע ,מען
דארף כסדר מתפלל זיין צום אויבערשטן, דארף האבן הילף פונעם אויבערשטן.
ובחרת בחיים בי
שמחה של מצוה קען זיין העכער און העכער, "גלוי וידוע לפניך שרצונינו לעשות רצוניך,
גשמיות’דיגע שמחה קען מען נישט גיין ומי מעכב שאור שבעיסה ,ויהי רצון שתצילנו
צופיל ארויף ,אז מען געט זיך אביסל נאך, מהם" (ברכות יז ,).אלע תפילות זענען דאך פול
פארקערט ,ווערט עס מאוס ונמאס, מיט דעם.
רוחניות’דיגע שמחה האט נישט קיין שיעור ווי אזויווי דער אור החיים הקדוש זאגט דא ,אז
הויך מען קען זיין ,ווייל ווי מער מען הייבט זיך 'וירא את ענינו' -דער אויבערשטער
אויף דורך קשר מיט תורה ומצוות ,תורה זעט אז ווען א איד בעט און ער ברענגט
הייבט אויף די מענטש ,יעדע מצוה הייבט ארויס צום אויבערשטן ווי ארים ער איז ,און
אויף די מענטש ,אלס א שטערקערע הרגש אז אליינס קען ער נישט' ,ואת עמלינו' -
אין שמחה של מצוה איז דא ,מען קען כסדר וויפיל דארפן מיר זיך ארום מוטשענען מיטן
זיין א מוסיף והולך ,עס האט גארנישט קיין יצר הרע' ,ואת לחצינו' -און וויאזוי דער יצר
שיעור די פנימיות הלב וואס עס קען זיין די הרע דרוקט דעם מענטש צו זינדיגן בעל
חיות און שמחה של מצוה. כרחו ווען ער אליינס וויל נישט' ,שרצונינו
גרויסע צדיקים זענען דאך אויסגעגאנגען לעשות רצונך'.
בשעת זיי האבן געטון א מצוה .דער איז ווען א מענטש רעדט זיך אויס צום
אור החיים הקדוש זאגט (דברים כו ,יא)“ :אם היו אויבערשטן אויף דעם ,און ער איז
בני אדם מרגישים במתיקות ועריבות טוב מתפלל ,דאס איז פון די 'עיקרי עבודות
התורה היו משתגעים ומתלהטים אחריה” - האדם' און פון די שטערקסטע כוחות אז עס
ווען די אידן וואלטן ווען געוואוסט די זאל קענען זיין אזויווי עס דארף צו זיין.
זיסקייט און געשמאק פון די גוטסקייט פון די
(שיעור עבודת הפרשה בהיכל
תורה הקדושה ,וואלט מען משוגע געווארן ישיבה גדולה ,ה' וארא תשפ"ה)
און מען וואלט דאס נאכגעלאפן! און דאס
איז דא זייער אסאך מדריגות אין דעם און
ְוְ ָׂש ַַׂמ ְְח ָּּת ְְב ָָכל ַַהּטֹוב( :כו ,יא)
מען קען כסדר גיין העכער און העכער.
'שמחה של מצוה' איז תלוי ווי שטארק מען
(דרשה בישיבה קטנה ק"י ח"ב ,א'
פקודי -אדר"ח אדר ב' תשפ"ד) איז מקושר מיט די תורה הקדושה,
“פיקודי ה’ ישרים משמחי לב” (תהלים יט ,ט) ,א
גשמיות’דיגער מענטש פון זיך אליינס האט
ֶֶאת ה' ֶֶה ֱֱא ַַמ ְְר ָּּת ַַהּיֹום וגו' ער נישט דעם אמת’ן הרגש ער זאל קענען
יְרָך( :כו ,יז-יח) ַוַ ה' ֶֶה ֱֱאִמִ ְ
האבן שמחה של מצוה ,א מענטש איז א
דער זמן פון שלש סעודות איז א געוואלדיגער מגושם’דיגע זאך ,א בשר ודם ,ער ווייסט
יסוד פאר א איד ,אפילו בשנים כתיקונם נישט וואס דאס מיינט שמחה של מצוה; די
האט א חסיד'ישער איד געוואוסט אז דאס תורה הקדושה הייבט אויף ,עס טוט מקדש
איז דער זמן וואס מען נעמט חיות ,און מען זיין דעם מענטש ,עס הייבט אויף דעם
דארף דאך נישט צו זאגן ביים הייליגן רבי'ן מענטש און דאס ברענגט אים דעם הרגש אין
זכרונו לברכה ,ער האט געגעבן פאר אידישע שמחה של מצוה ,ווי מער מען איז זיך מקשר
קינדער אלע יסודות פון אמונה און פון מיט די תורה הקדושה אלס מער קשר האט
קדושה ביי שלש סעודות ,דער זמן איז נישט מען מיט שמחה של מצוה ,מרבין בשמחה,
גי ובחרת בחיים
קומט ארויס א כבוד שמים ,עס קומט ארויס א קיין 'מקרה' ,דאס איז א זמן וואס דעמאלטס
'תפארת'" ,כל שהוא תפארת לעושיה" (אבות איז א געוואלדיגער זמן מסוגל ,וואס די
פ"ב מ"א) ,פון דעם קומט ארויס א כבוד שמים אז נשמה וועקט זיך אויף ,מען קען מעורר זיין
מען זאל קענען אויספירן וואס מען דארף צו די כח נשמה און מיטנעמען כוחות הקדושה!
אויספירן אויף דער וועלט ,מרבה זיין כבוד
עס איז דא א באקאנטער דברי יחזקאל וואס
שמים בעולם .און ווידער די וואס טוען
בחורים דארפן דאס צו וויסן ,עס איז
פארקערט ,זיי נוצן נישט אויס דעם זמן,
זייער א וויכטיגע זאך .אין פרשת כי תבא
'יתאמרו כל פועלי און' וואו מען קומט אן.
"ֶאת ה'
ברענגט ער דארטן (דברים כו ,יז-יח)ֶ :
על כל פנים זעט מען פון דעם וואספארא ֶֶה ֱֱא ַַמ ְְר ָּּת ַַהּיֹום וגו' ַַוה' ֶֶה ֱֱא ִִמ ְיְרָך" ,זאגט רש"י:
שטארקער יסוד עס איז געווען דער "האמרת והאמירך אין להם עד מוכיח
שלש סעודות ,דוקא צוזאמען ,מיטן כח פון במקרא וכו' ומצאתי להם 'עד' ,והוא לשון
'ויחן שם ישראל כאיש אחד בלב אחד' ,דארף 'תפארת' כמו יתאמרו כל פועלי און" (תהלים
מען צו וויסן אז מען דארף זיך דאס מרגיל זיין צד ,ד) -עס האט נישט קיין עד מוכיח במקרא,
אין די ימי הבחרות ,דאס איז א געוואלדיגער אבער 'מצאתי' אז עס איז א לשון פון
יסוד' ,ביום השבת יפתח' ,צו קענען זוכה זיין 'תפארת' .לכאורה איז עס א סתירה ,קודם
צו דעם 'שלח לחמך על פני המים' איז דער זאגט ער אז עס האט נישט קיין עד מוכיח
'שבת' ,ובמיוחד אין דעם זמן פון שלש סעודות במקרא ,און נאכדעם זאגט ער אז עס איז א
איז א זמן מסוגל אויף דעם. לשון פון 'תפארת'?
דאס אז מען איז זוכה צו קענען האבן ביי האט דער הייליגער שינאווער רב געזאגט:
שלש סעודות א פתיחת הלב ,און צו עס איז דא אזעלכע וואס אין דעם זמן
האבן ביי 'נשמת' א פתיחת הלב ,דאס איז די פון שלש סעודות גייען זיי שפאצירן ,און די
פירות פון דעם וואס א גאנצע וואך איז מען
ערליכע אידן ווייסן אז מען זיצט צוזאמען
זיך מיייגע בתורה' ,ברוב הימים תמצאנו' ,עס
און מען זינגט שירות ותשבחות ,און מען איז
קומט ארויס א 'מציאה' ,און פון דעם נעמט
עוסק אין דברי תורה ,און מען איז מעורר את
מען כוחות אויף ווייטער.
הלב צום אויבערשטן .ווידער איז דא אזעלכע
(של"ס לבחורי הישיבות וומס"ב ,יתרו תשפ"ה) וואס זיי גייען דעמאלטס שפאצירן און זאגן
אז זייער עונג שבת איז דאס ,און זיי טענה'ן
אז 'וואו שטייט אז ביי שלש סעודות דארף
ָָארּור ֲֲאֶׁשׁ ר ֹלא ָיִָקִ ים ֶֶאת ִּּד ְְב ֵֵרי
ּתֹוָרה ַַהֹּזּ את( :כז ,כו)
ַַה ָ מען זיצן צוזאמען? וואו שטייט דאס?'.
עס שטייט אין ירושלמי ,עס איז א אויף דעם זאגט רש"י' :אין להם עד מוכיח
מורא'דיגער ירושלמי ,עס ווערט במקרא' -קענסט זיי נישט אויפווייזן
דערמאנט אויף החזקת התורה ,אבער אז פון פסוק וואו עס שטייט ,אבער ווען מען
מען קוקט אריין אמת'דיג (לפי דברי הרמב"ן שם) קוקט וואס עס קומט ארויס פון דעם און וואס
רעדט מען פון דעם ענין אז אידן זאלן נישט עס קומט ארויס פון דעם ,זעט מען דעם
אריינפאלן אין די רשעים ,אין מסכת סוטה חילוק .זאגט ער' :ומצאתי להם עד והוא
(פ"ז ה"ד) ,אויף 'ארור אשר לא יקים' (דברים כז ,כו). לשון תפארת' -אידישע קינדער וואס נעמען
איך וויל יעדער זאל הערן די ווערטער, זיך צוזאם ביי שלש סעודות מיט א ווארימקייט
ובחרת בחיים די
עמלק. מורא'דיגע ווערטער .דער ירושלמי זאגט
אזוי' :מי שלמד ולימד ושמר ועשה' -ער האט
(פורים תשפ"ה בקרב קהלתינו הק' ירושלים)
געלערנט אליינס תורה ער האט געלערנט
מיט אנדערע 'ושמר ועשה'' ,והיה סיפק בידו
ַׁמע
מֹוַע ִּּתְׁש ַ
ְָוְָהָיָה ִאִ ם ָׁשׁ ַ להחזיק מידי הרשעים המבטלים אותה ולא
ֹלֶקיָך( :כח ,א) ְּּבקֹול ה' ֱֱא ֶ החזיק' -ער האט נישט אכט געגעבן אז די
די גמרא זאגט (סוכה מו" ):והיה אם שמוע וואס זענען מבטל די תורה זאלן נישט קענען
תשמעו" (דברים כח ,א) ,אז ביי רוחניות גייט מבטל זיין' ,הרי הוא בכלל ארור' -אויף דעם
נישט אזויווי ביי גשמיות; ביי גשמיות איז א שטייט 'ארור אשר לא יקים את דברי התורה
'כלי מלא' -קען מען מער נישט אריינלייגן, הזאת' .און 'מי שלא שמר' -איך וואלט עס
ביי רוחניות איז א "כלי מלא מחזיק" ,ווי מער נישט געקענט זאגן אליינס אבער אזוי שטייט
אנגעפילט מיט תורה מען איז ,אלס מער קען אין ירושלמי ' -ומי שלא למד ולא לימד ולא
מען מחזיק זיין ,קען מען פארנעמען .וואס שמר ולא עשה' -דאס הייסט נישט אזויווי
מיינט דאס 'אנגעפילט מיט תורה'? עס דארף צו זיין' ,ולא היה סיפק בידו להחזיק
'אנגעפילט מיט תורה' מיינט נישט אז מען התורה מידי המבטלים אותה והחזיק' -ער
האט געלערנט' ,אנגעפילט מיט תורה' מיינט האט נישט געקענט ,ער האט נישט געקענט,
אז 'מען קען' דאס לערנען! די תורה איז אין ער קוקט זיך אן וואס קען איך טון ,וואס קען
אים ,די תורה ליגט אין אים ,און ער איז דבוק איך טון עס איז דא א גזירת המלכות ,וואס
אין די תורה הקדושה! די ריכטיגע קדושת קען איך טון' ,לא היה סיפק בידו' -ער קען
התורה וואס די תורה טוט מקדש זיין דעם גארנישט טון ,אבער ער האט נישט געקוקט
מענטש איז ,ווען די תורה 'ליגט' אינעם צו ער קען טון צו נישט' ,עת לעשות לה'
מענטש. הפרו תורתך' (תהלים קיט ,קכו) ,מען שלעפט
אזוי זעט מען אין די גמרא (שבת סג' :).חגור אוועק דעם אויבערשטנס קינדער פון
חרבך על ירך גיבור' (תהלים מה ,ד) -ההוא באשעפער ,איך מאך נישט קיין חשבונות,
בדברי תורה כתיב' -אזויווי א גיבור טוט זיך איך טו' ,הרי הוא בכלל ברוך' -דער איז ברוך,
אנגארטלען זיינע כלי זיין ,די זעלבע דארף א 'ברוך אשר יקים את דברי התורה הזאת'.
לומד תורה זיין אנגעגארטלט מיט זיינע איז הערטס מיר אויס גוט' :קימו וקבלו',
דברי תורה וואס ער לערנט ,אזויווי די כלי 'ברוך אשר יקים' ,מען האט מקיים
זיין ,ער זאל עס כסדר האבן מזומן ,ווען מען געווען את דברי התורה הזאת ,ווי אזוי? אז
פרעגט אים עפעס זאל ער קענען ענטפערן. עס איז 'עליהם ועל זרעם' ,מען איז נישט
ממילא דארף מען וויסן אז דאס איז א געווען צופרידן אז מיינע קינדער זענען דאך
געוואלדיגע געוואלדיגע מתנה ,עס אזוי' ,על כל הנלוים עליהם' ,גאנץ כלל
איז א מתנה טובה וואס מען דארף וויסן עס ישראל איז דאך איין קומה שלימה ,מען האט
אויסצוניצן ווי עס דארף צו זיין ,און זיך אינזין געהאט אז אין גאנץ כלל ישראל זאל
כסדר מחזק זיין ,דער קדושת יום טוב האט נישט זיין קיין איין איד זאל אוועקפאלן פון
געזאגט אז דער עיקר לערנען איז חזר'ן ,מען באשעפער ,דורך דעם איז געווען 'קימו' ,איז
דארף נאר לערנען די ערשטע מאל כדי מען געווען 'ברוך אשר יקים את דברי התורה
זאל האבן 'וואס' צו חזר'ן ..די עיקר לערנען הזאת' ,דאס איז דער ריכטיגער מלחמת
וט ובחרת בחיים
צופרידן ,אבער דער שטארקער כאב די איז חזר'ן ,די עיקר דביקות בתורה איז דורך
שטארקע ווייטאג וואס די נשמה האט דאס חזר'ן ,די עיקר קדושה וואס די תורה ברענגט
שפירט נישט דער מענטש ווילאנג ער איז אויף א מענטש איז דורך חזר'ן ,דורך דעם
מגושם. וואס מען בלייבט דבוק אין די תורה
זאגט ער' :והפלא ה' את מכותך' -עס וועט הקדושה.
זיין באהאלטענע מכות ,ביטערע (שיחה לחבורת 'הדרן עלך' שע"י ישיבה
קלעפ ,אבער מען וועט עס אליין נישט קטנה ק"י ח"ב ,ג' תצוה תשפ"ד)
שפירן ,פארוואס ,ווייל עס איז קלעפ פון די
נשמה ,די גוף איז עס נישט מרגיש ,אבער כל ְּתָך( :כח ,נט)
ִהְִפ ָָלא ה' ֶֶאת ַַמֹּכ ְ
ְוְ ְ
זמן עס איז דא צדיקים זיי וועקן אויף דעם אור
הנשמה אין א איד ,און זיי מאכן אז אפילו דער דער רבי זכרונו לברכה זאגט אין א תורה,
זאגט ער' :והפלא ה' את מכותך' (דברים
גוף זאל אויך מרגיש זיין און האבן א ווייטאג
אויפן מצב הרוחני ,אבער אז עס איז חלילה כח ,נט) דאס איז מיתת תלמידי חכמים ,אזוי
מיתת צדיקים דעמאלטס איז 'והפלא ה' את שטייט אין די תוכחה .זאגט דער רבי:
מכותך' איז די קלאפ ,עס איז ביטערע קלעפ, פארוואס רופט זיך עס 'והפלא ה' את מכותך
אבער עס איז צובראכן" ,דאס נפש שרייט -מיתת צדיקים'? ווייל עס איז דא א מכה
געוואלד" האט זיך דער רבי אויסגעדריקט בגוף ,חלילה וחלילה א מחלה א מכה א
דארטן ,אבער דער גוף שפירט עס נישט. קלאפ וואס דער גוף פילט ,דאס איז א זאך
וואס דער גוף איז מרגיש ,אבער עס איז דא
און דאס איז וואס א איד דארף וויסן ,אז א
קלעפ פון די נשמה ,חלילה ווען די מצב
איד האט א נשמה קדושה וואס איז
הרוחני פון א מענטש ,ווען מען איז מגושם
צובראכן אויפן שפל המצב ברוחניות ,איז
חלילה ,מען ליגט אין הבלים ,איז די נשמה
צובראכן אויפן גלות און אויף די נידריגע
צוקלאפט און צושלאגן און צובראכן ,און עס
וועלט וואס מען לעבט און וואס מען ווערט
פילט א מורא'דיגע צער ,אבער דער גוף
כסדר מער און מער אראפגעשלעפט ,די
שפירט עס נישט ,ווייל די נשמה איז
נשמה האט א געוואלדיגן צער פון דעם ,קומט
פארשלאסן אינעם גוף ,און די גוף איז נישט
אבער איינמאל א יאר ווען די גוף שטעלט זיך
זוכה מרגיש צו זיין דעם צער און די ווייטאג
צו צו די נשמה ,חכמינו ז"ל האבן מתקן געווען
וואס די נשמה האט.
מען זאל מתאבל זיין און ארויסברענגען דעם
צער און די ווייטאג ,דעמאלטס קען די נשמה כאטש עס שטייט אז בפנימיות לבבו איז א
ארויסגעבן איר ווייטאג ,און מיט דעם כח מענטש נישט צופרידן ,א איד איז
ווערט נתעורר די רחמנות אויף כלל ישראל, קיינמאל נישט צופרידן ווען ער פירט זיך
עס קומט ארויס די צער פון די נשמה ,וואס נישט אזויווי עס דארף צו זיין ,ווען ער איז
בכח זה וועט מען זוכה זיין צו די גאולה. מגושם ,דאס איז צוליב דעם ווייל ווי נישט
(שיעור עבודת הפרשה בהיכל ישיבה
ווי פילט ער אביסל אז עפעס איז דא א
גדולה ,ה' דברים-חזון תשפ"ה) פנימיות'דיגע כח אין אים וואס איז נישט
