gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫גליון‬ ‫ובחרת‬ ‫בחיים‬ ‫גליון ע"א • פרשת כי תבא שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫דברי תורה ויראה בעבודת החיים‬ ‫שזכינו לשמוע מפי באר מים חיים‬ ‫כבוד מורינו מאלופינו ומדריכינו‬ ‫הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א‬ ‫‪ -‬מפתח ‪-‬‬ ‫עבודת ימי חודש אלול‬ ‫זוחלים ורועדים מיום בואך ‪ ...................‬ג‬ ‫תוכן המאמר‪:‬‬ ‫א‪ :‬הנה יום הדין‬ ‫ב‪ :‬ומלתם את ערלת לבבכם‬ ‫ג‪ :‬הוא יפתח לבנו בתורתו‬ ‫ד‪ :‬איזהו עבודה שבלב זו תפלה‬ ‫אורות חיים‬ ‫ליקוטי פנינים על פרשת השבוע ‪ ......‬יא‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫דברי אלקים חיים מאת‬ ‫הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫ג‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ּבֹוֶאָך‪:‬‬ ‫רֹוֲע ִִדים ִִמּיֹום ֶ‬ ‫זֹוֲח ִִלים ְוְ ֲ‬ ‫ֲ‬ ‫עבודת ימי חודש אלול‬ ‫דיפחדואימתהדין‬ ‫אין די ימי הרחמים‬ ‫והסליחות‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬ווייל פון איין זייט זעט מען‬ ‫דאך ווי די אלע תפלות און סליחות זענען פול‬ ‫א‬ ‫מיטן ענין פון 'אימת הדין'‪ ,‬מען בעט זיך ביים‬ ‫הנה יום הדין‬ ‫אויבערשטן מיט א געוואלדיגע ציטער פונעם‬ ‫דער 'אימת הדין' איז בעיקר אין‬ ‫גרויסן דין וואס מען איז דן יעדן מענטש ראש‬ ‫די טעג בעפאר ראש השנה‬ ‫השנה‪.‬‬ ‫מען גייט שוין אט אט אריין אין די 'ימי‬ ‫אבער פון צווייטן זייט זעט מען א צוגאנג פון‬ ‫הרחמים הסליחות'; ווי מען וועט זאגן‬ ‫'בטחון'‪ ,‬אז מיר זענען זייער רואיג און‬ ‫ביי סליחות‪" :‬זוחלים ורועדים מיום בואך" ‪-‬‬ ‫פארזיכערט אז דער אויבערשטער וועט אונז‬ ‫אידישע קינדער ציטערן פון שרעק פונעם‬ ‫זיכער אנשרייבן א גוט געבענטשט יאר; ווי‬ ‫יום הדין וועלכער קומט צו גיין‪ .‬כאטש וואס‬ ‫מען זעט אין טור הלכות ראש השנה (סי'‬ ‫א איד דארף דאך שטענדיג האבן א יראה‬ ‫פונעם אויבערשטן; ווי דער פסוק זאגט (דברים‬ ‫תקפ"א)‪ ,‬וואס ער ברענגט אראפ דעם מדרש‬ ‫(דב"ר פ"ב סט"ו) אויפן פסוק (דברים ד‪ ,‬ז)‪" :‬כי מי גוי‬ ‫י‪ ,‬יב)‪" :‬מה ה’ אלקיך שואל מעמך כי אם‬ ‫גדול אשר לו אלקים קרובים אליו"‪ ,‬זאגט‬ ‫ליראה" ‪ -‬דאך איז אבער די איצטיגע טעג א‬ ‫דער מדרש‪" :‬ווען א גוי דארף דורכגיין א‬ ‫ספעציעלער זמן וועלכער איז מיוחד פאר‬ ‫געריכט‪ ,‬איז ער 'לובש שחורים ומתעטף‬ ‫דער עבודה פון 'יראה'‪ ,‬וואס א איד דארף‬ ‫שחורים' ‪ -‬ער טוט זיך אן שווארצע קליידער‬ ‫לעבן מיטן 'אימת הדין'‪.‬‬ ‫פון גרויס זארג וואס ער איז באזארגט וואס‬ ‫זיין אורטייל וועט זיין‪ .‬אבער ווען אידישע‬ ‫בעפאר ראש השנה דארף מען‬ ‫קינדער קומען אריין אינעם ראש השנה ‪-‬‬ ‫האבן א פחד אום ראש השנה‬ ‫וואס דעמאלט איז דער יום המשפט‪ ,‬זענען‬ ‫דארף מען ארומגיין מיט א בטחון‬ ‫זיי 'לובשים לבנים ומתעטפים לבנים‬ ‫א גרויסער חידוש שטייט אין ייטב לב (פרשת‬ ‫ואוכלים ושותים ובטוחים שהקדוש ברוך‬ ‫שופטים) אז דער עיקר עבודה פון 'אימת‬ ‫הוא יעשה להם ניסים' ‪ -‬זיי טוען זיך אן יום‬ ‫הדין' איז אין די טעג בעפאר ראש השנה!‬ ‫טוב'דיג און עסן א יום טוב'דיגע סעודה‪,‬‬ ‫דער ייטב לב בויעט דאס אויס פון א סתירה‬ ‫ווייל זיי זענען פארזיכערט אז דער‬ ‫וואס מען זעט אינעם מהלך המחשבה און‬ ‫אויבערשטער וועט זיי טון נסים"‪.‬‬ ‫צוגאנג וויאזוי א איד דארף צוגיין צו די‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫ממילא דארף מען זיך מתבונן זיין וויאזוי‬ ‫קומט אויס פון דעם מדרש‪ ,‬אז דער אידישער‬ ‫האט אויסגעקוקט מיינע מעשים דורכאויס‬ ‫צוגאנג צו די ימי הדין איז דוקא מיט א‬ ‫דעם פארגאנגענעם יאר‪ ,‬זיך דערמאנען‬ ‫בטחון! מען איז רואיג און זיכער אז דער‬ ‫אלעס וואס מען האט געטון‪ ,‬און תשובה טון‬ ‫אויבערשטער וועט אונז געבן א גוט יאר‪ ,‬און‬ ‫דערויף‪ .‬דאס איז די עבודה פון די ימי אלול‬ ‫אפילו אויב מיר ווייסן אז אונזער מצב איז‬ ‫און בפרט די טעג פון סליחות‪ ,‬וואס מען‬ ‫נישט אזוי פשוט‪ ,‬מיר דארפן צוקומען צו‬ ‫זאגט די אלע פיוטים וועלכע רעדן זיך פונעם‬ ‫ניסים‪ ,‬דאך זענען מיר בטוח אין די חסדי‬ ‫אימת הדין‪ ,‬מען וועקט אויף דאס הארץ און‬ ‫הבורא אז דער אויבערשטער וועט אונז‬ ‫מען באקט זיך שטארק אריין אז אונזערע‬ ‫מאכן נסים און מיר וועלן זוכה זיין בדין‪ .‬און‬ ‫מעשים שפילן דא א גרויסע ראלע אינעם‬ ‫אזוי זאגט מען יעדן טאג פון אלול אינעם‬ ‫גאנצן יום הדין‪ ,‬און מען דארף זיך נעמען אין‬ ‫קאפיטל לדוד ה' אורי‪" :‬אם תקום עלי‬ ‫די הענט אריין‪.‬‬ ‫מלחמה" ‪ -‬אפילו אז עס קומט אויף מיר א‬ ‫מלחמה ‪ -‬וואס דאס גייט ארויף אויף די 'ימי‬ ‫ווידעראום‪ ,‬איינמאל עס קומט שוין אן ראש‬ ‫הדין' וואס דעמאלט טוט זיך א מלחמה‬ ‫השנה ‪ -‬דעם יום הדין אליינס‪,‬‬ ‫צווישן די מלאכים וועלכע שטייען אויף דער‬ ‫דעמאלט איז נישט די עבודה פון זיין‬ ‫לינקער זייט‪ ,‬און זענען מקטרג ביז די‬ ‫פאר'דאגה'ט‪ ,‬נאר דעמאלט איז דער עיקר‬ ‫מלאכים וועלכע שטייען אויף דער רעכטער‬ ‫עבודה 'בטחון'‪ ,‬מען טוט זיך אן יום טוב'דיג‬ ‫זייט און זענען מליץ יושר ‪ -‬זאגט אבער דער‬ ‫און מען עסט א סעודת יום טוב‪ ,‬צו ווייזן אז‬ ‫פסוק‪" :‬בזאת אני בוטח" ‪ -‬איך האב בטחון‬ ‫מיר זענען זיכער אז דער אויבערשטער וועט‬ ‫אינעם אויבערשטן אז איך וועל ארויסגיין א‬ ‫רחמנות האבן אויף אונז און אונז געבן א גוט‬ ‫געווינער פון דער מלחמה‪ .‬לכאורה זענען די‬ ‫יאר ‪ -‬כאטש מיר זענען עס נישט ראוי לויט‬ ‫צוויי מהלכים א שטיקל סתירה?!‬ ‫אונזערע מעשים ‪ -‬וועט דער אויבערשטער‬ ‫טון נסים מיט אונז און אונז מטיב זיין דעם‬ ‫ענטפערט דער ייטב לב א מורא'דיגער יסוד‬ ‫חתימה‪.‬‬ ‫פאר די איצטיגע טעג‪ :‬אז ווען מען‬ ‫שטייט ביים סוף פונעם יאר ‪ -‬וואס דאס איז‬ ‫גאנץ חודש אלול ‪ -‬און מען איז נאכנישט‬ ‫מחשבות פון התבוננות איבער‬ ‫דעם פחד פונעם יום הדין‬ ‫אריין אינעם נייעם יאר‪ ,‬דעמאלט איז דער‬ ‫זמן פון 'הכנה'‪ ,‬מען גרייט זיך צו צום יום‬ ‫אז מען שטייט אין די טעג פון סליחות ‪-‬‬ ‫הדין‪ ,‬דעריבער איז דעמאלט דער עיקר‬ ‫קומט דאך אויס פון דעם ייטב לב ‪ -‬איז‬ ‫עבודה אז מענטש זאל זיך שטארק‬ ‫דער עיקר עבודה זיך צו דערשרעקן פונעם‬ ‫ארייננעמען אין הארץ‪ ,‬אז עס קומט א 'יום‬ ‫פחד הדין‪ .‬דעריבער דארף טאקע א איד‬ ‫הדין'! דעמאלט דארף מען צוריק קוקן אויפן‬ ‫פשוט אריינטראכטן אין אזעלכע סארט‬ ‫פארגאנגענעם יאר‪ ,‬די אלע צרות וועלכע‬ ‫מחשבות וועלכע וועלן אים אויפוועקן זיין‬ ‫זענען געשען דורכאויס דעם גאנצן יאר‪ ,‬אז‬ ‫הארץ צו ציטערן און מורא האבן פונעם יום‬ ‫דאס אלעס איז געווארן גע'פסק'נט דעם‬ ‫הדין וועלכער קומט צו גיין‪.‬‬ ‫פארגאנגענעם ראש השנה און יום כיפור‪,‬‬ ‫מען דארף וויסן אז עס איז נישטא קיין‬ ‫וואס דאס אלעס האט מען גע'פסק'נט לויט‬ ‫חכמות ביים יום הדין! מען איז דן יעדן‬ ‫אונזערע מעשים פון א יאר בעפאר‪ .‬און‬ ‫ה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫זיך אין הימל ‪ -‬וואלטן זיי ווען איינגעריסן‬ ‫איינעם לויט זיינע מעשים וואס ער האט יא‬ ‫וועלטן! ווי דער רבי זכרונו לברכה פלעגט‬ ‫געטון און נישט געטון! ווי דער פסוק זאגט‬ ‫אסאך מאל שרייען ביים 'תקיעת שופר‬ ‫(קהלת יא‪ ,‬ט)‪" :‬דע כי על כל אלה יביאך האלקים‬ ‫דרשה'‪" :‬וויפיל אידן זענען געווען מיט אונז‬ ‫במשפט" ‪ -‬אויף יעדע זאך וואס דו האסט‬ ‫אין בית המדרש פאראיאר‪ ,‬און וואו זענען זיי‬ ‫געטון וועט דיר דער אויבערשטער שטעלן‬ ‫יעצט?"‪ .‬אזא מחשבה גיבט א מורא'דיגן‬ ‫צום משפט! און אפילו אויב דער מענטש‬ ‫שאקל און איז מעורר דאס הארץ צום אימת‬ ‫האט שוין לאנג פארגעסן דערפון‪ ,‬האט‬ ‫הדין‪ ,‬ווייל א מענטש זאל טראכטן‪ :‬וואס‬ ‫אבער דער אויבערשטער נישט פארגעסן‬ ‫ווייסט מען?! ווער ווייסט וויפיל איך דארף‬ ‫דערפון; ווי מען זאגט ביים דאווענען‪" :‬הכל‬ ‫יעצט איינרייסן אז איך זאל זוכה זיין בדין?!‬ ‫גלוי וידוע לפניך ה' אלקינו" ‪ -‬ביי דיר‬ ‫באשעפער איז אלעס אפן און באקאנט‪,‬‬ ‫ראש השנה איז מען דן וויפיל טעם‬ ‫"מעשה איש ופקודתו ועלילות מצעדי גבר‬ ‫אין אידישקייט מען זאל פילן‬ ‫מחשבות אדם ותחבולותיו ויצרי מעללי‬ ‫עס איז פארהאן נאך א התבוננות וואס אלע‬ ‫איש" ‪ -‬אלע מעשים און אלע מחשבות וואס‬ ‫ספרים רעדן ארום‪ ,‬אז חוץ פונעם דין‬ ‫א מענטש האט געטראכט און פלאנירט‪ ,‬אלע‬ ‫וואס מען איז דן אויפן פשוט'ן לעבן‪ ,‬איז מען‬ ‫זיינע יצר הרע'ס און אלע זיינע תחבולות ‪-‬‬ ‫אויך דן אויפן רוחניות'דיגן לעבן ‪ -‬וואס דאס‬ ‫אלעס ווייסטו! און מען איז אויף דעם אלעם‬ ‫איז באמת די ריכטיגע חיים‪ ,‬מען איז דן ראש‬ ‫דן! קומט דאך אויס‪ ,‬אז עס איז בכלל נישט‬ ‫השנה וויפיל חיות דקדושה מען זאל האבן!‬ ‫קיין חכמה דער גאנצער יום דין! עס איז גאר‬ ‫ווי שטארק מען זאל לעבן אין לערנען! וויפיל‬ ‫גאר אן ערנסטע זאך!‬ ‫געשמאק מען זאל האבן אין א דבר‬ ‫איינע פון די מחשבות וואס קען אויפוועקן א‬ ‫שבקדושה! ווי די גמרא זאגט (ראש השנה טז‪:):‬‬ ‫מענטש צו דערהערן דעם פחד פונעם‬ ‫"צדיקים נכתבים לאלתר לחיים"‪ ,‬זאגט‬ ‫יום הדין‪ ,‬איז צו דורכטראכטן די אלע‬ ‫תוספות דארט‪" :‬חיים מיינט 'חיי העולם‬ ‫שווערע פאסירונגען וועלכע האבן פאסירט‬ ‫הבא"‪ .‬און דער מהרש"א איז מסביר וואס עס‬ ‫דעם פארגאנגענעם יאר ‪ -‬דאס גיבט אים‬ ‫מיינט 'חיי העולם הבא'‪ ,‬זאגט ער‪ :‬דאס וואס‬ ‫אביסל צו פארשטיין וואס דאס מיינט דער‬ ‫מען רופט אן די גשמיות'דיגע לעבן 'חיים' ‪-‬‬ ‫'יום הדין'‪ .‬ווייל ווען א מענטש טראכט‬ ‫דאס איז נאר א שם המושאל‪ ,‬עס איז בכלל‬ ‫אביסל אריין און קוקט זיך אום אויף די אלע‬ ‫נישט די ריכטיגע חיים‪ .‬די ריכטיגע חיים איז‬ ‫צרות וואס זענען נעבעך דורכגעגאנגען‬ ‫נאר רוחניות'דיגע חיים! האבן חיות אין א‬ ‫אינעם פארגאנגענעם יאר‪ ,‬וויפיל אידן זענען‬ ‫דבר שבקדושה!‬ ‫נעבעך אוועקגעריסן געווארן אין יונגן‬ ‫און דאס איז דער עיקר וואס מען איז דן אויף‬ ‫עלטער דורכאויס דאס יאר ‪ -‬וואס דאס האט‬ ‫'חיים'‪ ,‬און צדיקים נכתבים לאלתר‬ ‫מען גוזר געווען אויף זיי פאראיאר אום ראש‬ ‫לחיים" ‪ -‬זיי ווערן פארשריבן פאר נאך א יאר‬ ‫השנה‪ .‬און ווען זיי וואלטן ווען בעסער‬ ‫פון דביקות אינעם בורא כל עולמים; ווי מען‬ ‫מתפלל געווען ‪ -‬וואלטן זיי עס אפשר‬ ‫בעט ביים דאווענען‪" :‬כתבנו בספר החיים‬ ‫געקענט אויס'פועל'ן‪ .‬נאר זיי האבן נישט‬ ‫ככתוב ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים‬ ‫געוואוסט וואס מען איז דן אויף זיי‪ ,‬אבער‬ ‫כולכם היום" ‪ -‬פארשרייב אונז אינעם 'ספר‬ ‫ווען זיי זאלן ווען דעמאלט וויסן וואס עס טוט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫און געזען דעם 'זוחלים ורועדים מיום בואך'‪.‬‬ ‫החיים' וואס אויף דעם זאגט דער פסוק‬ ‫מען פארציילט אויף געוויסע פלעצער‪ ,‬אז‬ ‫'ואתם הדבקים' ‪ -‬אז מען איז דבוק צום‬ ‫ווען מען האט געבענטשט ראש חודש אלול‪,‬‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬הייסט דאס געלעבט‪ ,‬דאס איז‬ ‫און דער רב האט נאר ארויסגעזאגט די‬ ‫די ריכטיגע חיים‪.‬‬ ‫ווערטער 'ראש חודש אלול יהיה' ‪ -‬האט‬ ‫נאך אזא התבוננות באקומט א מענטש פון א‬ ‫אויסגעבראכן אזעלכע בכיות אין בית המדרש‪,‬‬ ‫פחד פונעם יום הדין‪ :‬מען וועט מיר דן‬ ‫אז מען האט פשוט געדארפט קלאפן אויפן‬ ‫זיין וויפיל חיות דקדושה איך זאל האבן!‬ ‫באלעמער אז עס זאל ווערן שטיל און מען זאל‬ ‫וויפיל חיות איך זאל האבן אין א לערנען!‬ ‫קענען גיין ווייטער‪ .‬אזא אימת הדין איז‬ ‫וויפיל טעם איך זאל שפירן אין א דאווענען!‬ ‫געווען אין די פריערדיגע דורות‪.‬‬ ‫וויפיל אמונה און שמחה איך זאל האבן אין א‬ ‫איינע פון די גרעסטע צרות וואס האט אונז‬ ‫מצוה און יעדע זאך וואס איך טוה רצון ה'!‬ ‫באטראפן אינעם היינטיגן דור‪ ,‬אין‬ ‫וויפיל כוחות איך זאל האבן זיך צו קענען‬ ‫דעם שווערן זמן פון 'עקבתא דמשיחא'‪ ,‬איז‬ ‫מתגבר זיין אויף נסיונות! וויפיל ליכטיגקייט‬ ‫דער ענין פון 'לב האבן' ‪ -‬דאס הארץ איז‬ ‫איך זאל שפירן אין א שבת און א יום טוב!‬ ‫פארשטיינערט! ווי עס שטייט אין מדרש‪ ,‬אז‬ ‫וואס די אלע זאכן זענען דאך די גרעסטע‬ ‫די לעצטערע דורות באחרית הימים איז א‬ ‫זכיה וואס א מענטש דארף זוכה זיין‪ .‬און‬ ‫בחינה פון 'אין בשר המת מרגיש' ‪ -‬א טויטער‬ ‫דאס אלעס איז תלוי אין די טעג‪.‬‬ ‫מענטש האט נישט קיין הרגשים! עס פעלט‬ ‫אונז די 'הרגשים דקדושה'‪.‬‬ ‫ב‬ ‫נישט חלילה אז מען גלייבט נישט אינעם יום‬ ‫הדין‪ ,‬ניין! עס פעלט נישט אין אמונה‬ ‫ומלתם את ערלת לבבכם‬ ‫אונזער היינטיגער נסיון פון עיקבתא‬ ‫חס ושלום! יעדער ווייסט און גלייבט אז‬ ‫דמשיחא ‪ -‬דאס פארשטאפט הארץ‬ ‫ראש השנה איז א יום הדין און מען איז אים‬ ‫דן צוזאמען מיט יעדן איינעם! נאר מיט דעם‬ ‫אמאל האט מען נאטורליך‬ ‫אלעם ווערט ער נישט נתעורר! דאס איז דער‬ ‫געציטערט אין א חודש אלול‬ ‫נסיון פונעם לעצטן גלות ‪ -‬דער 'סתימת‬ ‫אמאליגע צייטן האט מען נישט געדארפט‬ ‫הלב'‪ ,‬אז מיטן וויסן אלעס‪ ,‬דאך איז אזוי‬ ‫ארבעטן אזוי שווער אויפצואוועקן‬ ‫שווער מעורר זיין דאס הארץ‪.‬‬ ‫דאס הארץ צו שפירן א פחד פונעם יום הדין‪,‬‬ ‫ווייל די 'הרגשים' האבן מער געלעבט ביי זיי‪,‬‬ ‫היינטיגע צייטן איז א‬ ‫מען האט מער געהאט דעם ריכטיגן 'חיות‬ ‫חלק פון אונדער עבודה‬ ‫דקדושה' וואס א איד דארף צו האבן; ווי מען‬ ‫אויפצואוועקן דאס הארץ‬ ‫ווייסט פון אונזערע עלטערן און אור עלטערן‬ ‫אבער מען טאר נישט ווערן צובראכן פון‬ ‫פון די פריערדיגע דורות‪ ,‬אז מען האט נישט‬ ‫דעם! פארקערט‪ ,‬מען דארף וויסן אז‬ ‫געדארפט קיין סאך רעדן‪ ,‬ווי נאר עס איז‬ ‫דאס איז אונזער נסיון וואס מען האט אונז‬ ‫אנגעקומען די טעג‪ ,‬האבן זיי נאטורליך‬ ‫געגעבן פון הימל! אמאל האבן זיך די‬ ‫אנגעהויבן צו ציטערן ‪ -‬אפילו פשוט'ע‬ ‫הערצער אליינס אויפגעוועקט‪ ,‬דער זמן‬ ‫מענטשן! ביי זיי האט מען ממש געשפירט‬ ‫ז‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫זכות ביים יום הדין! אז א איד וועקט זיך אויף‬ ‫אליינס האט אויפגעוועקט‪ ,‬מען האט‬ ‫אינדערפרי און געדענקט‪" :‬מיר שטייען‬ ‫גארנישט געדארפט טון דערצו‪ ,‬און היינט‬ ‫יעצט אין אנדערע סארט טעג ווי א גאנץ‬ ‫גייט עס נישט פון זיך אליינס! און דאס‬ ‫יאר! עס איז יעצט א זמן וואס מען גרייט זיך‬ ‫אליינס איז אונזער עיקר עבודה וואס מען‬ ‫צו א 'יום הדין'!" ‪ -‬האט ער א ספעציעלן‬ ‫האט אונז געגעבן פארן חודש אלול ‪-‬‬ ‫זכות צום יום הדין! יעדעס ביסעלע וואס ער‬ ‫אויפצואוועקן די הערצער! מיר דארפן‬ ‫גייט צו מיט אן ערנסקייט צו די טעג‪ ,‬ער‬ ‫ארבעטן‪ ,‬גאר שטארק זיך מתבונן זיין און‬ ‫שטייט אויף פארטאגס צו סליחות‪ ,‬און‬ ‫אריינברענגען אין זיך דעם 'אימת הדין'‪.‬‬ ‫יעדעס ביסעלע וואס ער טוט אביסל תשובה‬ ‫דער כלל איז‪ ,‬אז עס איז פארהאן אמאל וואס‬ ‫און איז עוסק אין ערנסטע זאכן אין די טעג‬ ‫עס הייבט זיך אן פון הארץ און עס‬ ‫‪ -‬איז דאס גופא א זכות פאר זיך!‬ ‫קומט ארויס דורך די פעולות‪ ,‬און ווידער איז‬ ‫דאס איז די סיבה פארוואס מען דערמאנט‬ ‫פארהאן א פארקערטע בחינה ‪ -‬וועלכע איז‬ ‫ביי סליחות‪" :‬זוחלים ורועדים מיום‬ ‫געאייגנט פאר א נידריגערן מענטש וואס ער‬ ‫בואך"‪ ,‬און אזוי אין נאך אסאך פיוטים וואס‬ ‫איז נאכנישט ביי דעם הארץ ‪ -‬אז עס הייבט‬ ‫מען ברענגט ארויס דעם ציטער וואס‬ ‫זיך אן פון די דרויסנדיגע פעולות‪ ,‬און פון‬ ‫אידישע קינדער האבן פונעם יום הדין‪.‬‬ ‫דארט קומט עס אן צום הארץ; ווי דער ספר‬ ‫פארוואס דערמאנט מען דאס?! וואס וויל‬ ‫החינוך זאגט‪" :‬האדם נפעל כפי פעולותיו"‪.‬‬ ‫מען דא זאגן מיט דעם?! נאר מען ברענגט‬ ‫ביי אנשים כערכנו פון די היינטיגע דורות‪,‬‬ ‫דאס ארויס אלס א זכות און מליץ יושר! מען‬ ‫איז דער וועג וויאזוי אויפצואוועקן אלע‬ ‫זאגט פארן אויבערשטן‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬גיב‬ ‫סארט 'הרגשים דקדושה' ‪ -‬דורך די פעולות!‬ ‫א קוק אידן לעבן דאך היינט אין א וועלט פון‬ ‫און בפרטיות לגבי דעם ענין וואס מען זוכט‬ ‫'הסתר'‪ ,‬און פונדעסטוועגן דאך ווייסן זיי‪ ,‬זיי‬ ‫אויפצואוועקן דאס הארץ צו לעבן אביסל‬ ‫גלייבן און לעבן דערמיט אז עס קומט א יום‬ ‫מיטן 'אימת הדין'‪ ,‬לעבן אז עס קומט א 'יום‬ ‫הדין! זיי האבן א שטיקל פחד פונעם יום הדין!‬ ‫הדין' ‪ -‬איז דער וועג דערצו‪ ,‬אנצוהייבן קודם‬ ‫און דאס קומט נישט פון זיך אליינס‪ ,‬נאר זיי‬ ‫מיט די פעולות! זיך מאכן א חשבון הנפש און‬ ‫ארבעטן דערויף און זענען זיך מעורר דאס‬ ‫מתקן זיין די מעשים! און דערנאך וועט קומען‬ ‫הארץ! זעה וואספארא טייער פאלק דו האסט‬ ‫דער 'אחרי הפעולות נמשכים הלבבות' ‪ -‬די‬ ‫דא אויף דער וועלט! רעכן זיי דאס אליינס‬ ‫פעולות וועלן אויפוועקן דאס הארץ און מען‬ ‫אלס א געוואלדיגער זכות!"‪.‬‬ ‫וועט אנהייבן שפירן די ערנסטקייט פון די‬ ‫טעג‪.‬‬ ‫ג‬ ‫דער פחד און אימת הדין איז א‬ ‫זכות מען זאל זוכה זיין בדין‬ ‫הוא יפתח לבנו בתורתו‬ ‫לימוד התורה איז אן עצה‬ ‫וויבאלד היינט איז פארהאן אזעלכע‬ ‫אויפצואוועקן דאס הארץ‬ ‫פארשטיינערטע הערצער‪ ,‬איז‬ ‫אין ספרים הקדושים ווערט געברענגט‬ ‫יעדעס ביסל הארץ גאר חשוב אין הימל!‬ ‫פארשידענע עצות וויאזוי א מענטש‬ ‫יעדעס ביסל וואס א מענטש איז מעורר זיין‬ ‫קען אויפוועקן זיין פארשטאפט הארץ‪.‬‬ ‫הארץ ‪ -‬איז דאס אליינס א געוואלדיגער‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫מען נישט דבוק אינעם אויבערשטן ‪ -‬פארלירט‬ ‫תורה איז א שליסל וואס עפנט‬ ‫מען דעם גאנצן חיות און דאס הארץ ווערט‬ ‫אויף א פארמאכט הארץ‬ ‫פארשטאפט; ווי דער פסוק זאגט (דברים ד‪ ,‬ד)‪:‬‬ ‫"ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם‬ ‫דער ייטב לב (פ' שופטים) ברענגט אראפ פונעם‬ ‫היום" ‪ -‬ענק זענען דבוק אינעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫אלגאזי‪ ,‬וואס ער טייטשט דעם פסוק‬ ‫דעריבער לעבט עטץ‪ .‬ווי דער ישמח משה‬ ‫(משלי ד‪ ,‬כג)‪" :‬מכל משמר נצור לבך"‪ .‬טייטשט‬ ‫זאגט אויף עטליכע פלעצער (פ' עקב)‪ ,‬אז 'גדר‬ ‫ער‪' :‬משמר' איז א לשון פון א תפיסה‪ ,‬ווי עס‬ ‫החי שהוא מרגיש' ‪ -‬וואס הייסט א 'חי'? אז‬ ‫שטייט (בראשית מא‪ ,‬י) "ויתן אותי במשמר"‪.‬‬ ‫ער איז מרגיש! ער פיהלט און שפירט א‬ ‫זאגט דער פסוק‪" :‬מכל משמר" ‪ -‬פון יעדע‬ ‫געפיל אין יעדע זאך! זיין הארץ איז אים אפן!‬ ‫תפיסה‪" ,‬נצור לבך" ‪ -‬זאלסטו היטן דיין‬ ‫הארץ! זאלסט אכטונג געבן דיין הארץ זאל‬ ‫און דער גרעסטער דביקות וואס עס איז‬ ‫נישט זיין געפאנגען אין א תפיסה! למשל‪ ,‬א‬ ‫פארהאן איז נאר דורך די תורה הקדושה;‬ ‫איד ווייסט אז עס קומט ראש השנה און ער‬ ‫ווי עס איז באקאנט פונעם תניא (פרק ד)‪ ,‬אז‬ ‫ווייסט אז ער דארף האבן אסאך רחמים זוכה‬ ‫בשעת ווען א איד לערנט און חזר'ט איבער‬ ‫צו זיין בדין‪ ,‬און ער וויל זייער שטארק זיך‬ ‫דאס לערנען כדי ער זאל עס געדענקען‪,‬‬ ‫אויסוויינען פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬אבער‬ ‫אדער בשעת ער לייגט אריין זיין קאפ אין‬ ‫דאס הארץ וועקט זיך אים נישט אויף! און עס‬ ‫דער תורה‪ ,‬ער פארטיפט זיך און וויל‬ ‫טוט אים וויי‪" :‬פארוואס איז דאס אזוי?‬ ‫פארשטיין דעם עומק פון א 'הוה אמינא' און‬ ‫א 'מסקנא'‪ ,‬פון א 'קושיא' און א 'תירוץ'‪ ,‬פון‬ ‫פארוואס קען איך נישט פיהלן אביסל דעם‬ ‫א 'מחלוקת הראשונים'‪ ,‬אין וואס זיי זענען‬ ‫פחד און אימת הדין?!"‪ .‬דאס הייסט אז דאס‬ ‫מחולק און וואס יעדער האט געהאלטן ‪-‬‬ ‫הארץ איז ווי אין א תפיסה! און אמאל איז עס‬ ‫דעמאלט איז ער ממש איינס מיטן‬ ‫נאך ערגער‪ ,‬אז עס טוט אים אפילו נישט וויי!‬ ‫אויבערשטן! דאס איז די גרעסטע דביקות‬ ‫אזא מענטש איז זיין הארץ אין נאך אן‬ ‫וואס עס איז שייך צו זיין דבוק אינעם‬ ‫ערגערע תפיסה‪ ,‬ווייל ער גייט זיך ווייטער‪,‬‬ ‫אויבערשטן! און דביקות ברענגט 'חיים' ‪-‬‬ ‫'עולם כמנהגו נוהג'‪.‬‬ ‫מען ווערט א לעבעדיגער מענטש וואס האט‬ ‫זאגט ער דער ייטב לב‪ :‬וואס איז די עצה‬ ‫הרגשים און שפירט; פארדעם דורכן עסק‬ ‫ארויסצונעמען דעם הארץ פון‬ ‫התורה און קבלת עול תורה ‪ -‬ווערט 'יפתח‬ ‫תפיסה?! וויאזוי עפנט מען אויף דאס הארץ‬ ‫לבנו'‪.‬‬ ‫פון זיין פארמאכטקייט?! דורכן לערנען‬ ‫און טאמער א מענטש זעט אז זיין הארץ איז‬ ‫תורה! ווי מען זאגט ביים דאווענען‪" :‬הוא‬ ‫נאכאלץ פארמאכט און פארשטאפט ‪-‬‬ ‫יפתח לבנו" ‪ -‬דער אויבערשטער וועט‬ ‫איז א סימן אז ער איז נישט גענוג מקבל אויף‬ ‫עפענען אונזער הארץ‪" ,‬בתורתו" ‪ -‬דורך זיין‬ ‫זיך דעם 'עול תורה'‪ .‬די ערשטע זאך ואס מען‬ ‫תורה! די תורה הקדושה ברענגט דעם‬ ‫דארף מתקן זיין אין די טעג‪ ,‬איז דער ענין פון‬ ‫ריכטיגן 'חיות דקדושה' וואס א איד דארף צו‬ ‫'עול תורה'‪ ,‬מען דארף זען זיך מתאמץ צו זיין‬ ‫האבן! ווייל בעצם דרייט זיך אלעס ארום‬ ‫מער אין עסק התורה‪ :‬אויסנוצן די צייט‪ ,‬ליגן‬ ‫'דביקות' אינעם אויבערשטן‪ ,‬טאמער איז מען‬ ‫אין לערנען‪ ,‬לעבן אין לערנען‪ ,‬לערנען מיט א‬ ‫דבוק אינעם אויבערשטן ‪ -‬דעמאלט האט מען‬ ‫חשק און שמחה און חזר'ן דאס לערנען‪ .‬און‬ ‫חיות און דאס הארץ איז אפן‪ ,‬און טאמער איז‬ ‫ט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ענטפערן די ספרים‪ ,‬לויט ווי עס שטייט אין‬ ‫דורכדעם וועט מען זוכה צו א 'פתיחת הלב'‪,‬‬ ‫פסוק (דברים ל‪ ,‬יד)‪" :‬כי המצוה הזאת‬ ‫און די תורה הקדושה וועט אונז זיין א מליץ‬ ‫אשר אנכי מצוך היום לא נפלאת הוא ממך‬ ‫יושר אין די ימי הדין‪.‬‬ ‫ולא רחוקה הוא כי קרוב אליך הדבר מאוד‬ ‫בפיך ובלבבך לעשותו" ‪ -‬די מצוה וואס די‬ ‫תורה הייסט דיר צו האבן א הארץ צום‬ ‫ד‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬איז נישט פארהוילן פון דיר! עס‬ ‫איז נאנט צו דיר אויך! וואס איז די עצה?! די‬ ‫איזהו עבודה‬ ‫עצה איז 'בפיך' ‪ -‬דו זאלסט זאגן תפילות‬ ‫שבלב זו תפלה‬ ‫תפלה וועקט אויף דאס הארץ‬ ‫אפילו בלויז מיטן מויל! 'ובלבבך' ‪ -‬דורכדעם‬ ‫צו שפירן און פילן‬ ‫וואס מען זאגט מיטן מויל תפילות פארן‬ ‫אין ספרים הקדושים ווערט געברענגט נאך‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬איז מען זוכה אויסצוארבעטן‬ ‫אן עצה צו עפענען א פארשטאפט הארץ‪,‬‬ ‫דאס הארץ‪ ,‬און מען זאל קענען אויך זאגן‬ ‫דאס איז דער ענין פון תפילה‪.‬‬ ‫'בלבבך' ‪ -‬מיט הארץ! ווייל דער מויל האט א‬ ‫געוואלדיגן כח צו עפענען דאס הארץ‪.‬‬ ‫תפילה דאס איז ווי אן אקער‪-‬‬ ‫חכמינו ז"ל זאגן (תענית ב‪" :).‬ולעבדו בכל‬ ‫אייזן אויפצואקערן דאס הארץ‬ ‫לבבכם ‪ -‬איזהו עבודה שבלב זו‬ ‫די גמרא זאגט (סנהדרין קו‪" :):‬רחמנא ליבא בעי"‬ ‫תפילה" ‪ -‬אז דאווענען איז אן עבודה וואס‬ ‫מען דינט דעם אויבערשטן מיט הארץ‪ .‬האבן‬ ‫‪ -‬דער אויבערשטער דארף בעיקר דאס‬ ‫צדיקים געטייטשט‪ ,‬אז חז"ל מיינען אונז דא‬ ‫הארץ פונעם איד‪ ,‬אז יעדע עבודה הייבט זיך‬ ‫צו זאגן דעם מהלך וויאזוי מען ארבעט אויס‬ ‫אן מיטן לב‪ .‬און טאמער עס פעלט דאס‬ ‫דעם הארץ‪ .‬ווייל פונקט ווי ווען א מענטש‬ ‫הארץ ‪ -‬האט עס נישט קיין חיות‪ .‬פרעגן‬ ‫האט א שטיקל ערד וועלכע זעט אויס אזוי‬ ‫אבער די ספרים הקדושים‪ :‬וואס קען דער‬ ‫פארהארטעוועט‪ ,‬אז עס קען נישט וואקסן‬ ‫רשע טון?! חז"ל זאגן דאך (ב"ר פל"ד ס"י)‪:‬‬ ‫קיין פירות דארט ‪ -‬צוהאקט ער עס‪ ,‬ער‬ ‫"רשעים הם ברשות לבם ואין לבם ברשותם"‬ ‫אקערט עס אויף‪ ,‬ער זייעט עס אן און‬ ‫‪ -‬זיי זענען נישט בעל הבית אויף זייער‬ ‫באוואסערט עס‪ ,‬ביז עס ווערט אויסגעארבעט‬ ‫הארץ‪ ,‬נאר זייער הארץ איז בעל הבית אויף‬ ‫און הייבט אן צו געבן פירות‪ ,‬די זעלבע זאך‬ ‫זיי‪ .‬נו‪ ,‬קומט דאך אויס אז עס איז נישט שייך‬ ‫פרעגן חז"ל‪" :‬איזהו עבודה שבלב" ‪ -‬וואס‬ ‫אז זיי זאלן אנהייבן מיט הארץ‪ ,‬ווייל זיי‬ ‫טוט מען אויב דאס הארץ זעט אויס אזוי‬ ‫זענען נישט בעל הבית אויפן הארץ‪ ,‬נו‪ ,‬ווי‬ ‫פארמאכט און קאלט‪ ,‬אז ממש ער האט נישט‬ ‫קענען זיי זוכה זיין אז זיי זאלן קענען נתקרב‬ ‫קיין שום געפיל צו קיין דבר שבקדושה ‪-‬‬ ‫ווערן צום אויבערשטן?! עס שטייט דאך‬ ‫וואס איז דער אופן וויאזוי מען ארבעט אויס‬ ‫(עבודה זרה ג‪" ).‬אין הקב"ה בא בטרוניא עם‬ ‫דאס הארץ ער זאל אויך קענען געבן פירות?!‬ ‫בריותיו" ‪ -‬ווילאנג א מענטש געפונט זיך‬ ‫ענטפערן חז"ל‪" :‬זו תפילה" ‪ -‬תפילה איז די‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬קען נישט זיין אזא זאך ער‬ ‫'עבודה' וועלכע מאכט ווייך דאס הארץ! אז א‬ ‫זאל נישט האבן קיין עצה תשובה צו טון! נו‪,‬‬ ‫מענטש נוצט זיין מויל און דאווענט צום‬ ‫וואס דער וועג וויאזוי א רשע קען זיך‬ ‫אויבערשטן ‪ -‬ווערט זיין הארץ אויסגעארבעט‪,‬‬ ‫צוריקקערן צום אויבערשטן?!‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫די עצה פון תפילה דאס איז איינע פון די‬ ‫ער איז זוכה צו א 'פתיחת הלב' און ער הייבט‬ ‫'עיקרי עבודה' אין די טעג‪ ,‬מען דאווענט‬ ‫אן צו שפירן הייליגע הרגשים‪.‬‬ ‫דאך אזויפיל אין די טעג‪ ,‬בפרט די תפלות פון‬ ‫און אויף דעם אליינס ‪ -‬אז מען שטייט אין‬ ‫סליחות וואס מען זאגט אין די טעג ‪ -‬וועלכע‬ ‫אזא גרויסן זמן און מען שפירט דאס‬ ‫זענען מורא'דיגע ווערטער‪ ,‬און זענען גאר‬ ‫נישט ‪ -‬דארף זיך א איד אויסרעדן פארן‬ ‫שטארק מעורר את הלב ‪ -‬טאמער מען‬ ‫באשעפער; ווי דער ראפשיצער רב אין זרע‬ ‫פארשטייט וואס מען זאגט‪ .‬דעריבער דארף‬ ‫קודש (פ' כי תבוא) טייטש דעם פסוק (ישעיה מג‪,‬‬ ‫מען זען אויסצונוצן דעם געלעגנהייט און‬ ‫כו)‪" :‬ספר אתה למען תצדק" ‪ -‬דער‬ ‫אויבערשטער זאגט פאר א איד‪" :‬רעד דיך‬ ‫זאגן די סליחות מיטן מויל‪ ,‬און דערביי אינזין‬ ‫פאר מיר אויס אז דו ווילסט נתקרב ווערן צו‬ ‫האבן די 'פירוש המילות'‪ ,‬און דורכדעם קען‬ ‫מיר! אז עס רוקט זיך איין טאג נאכן צווייטן פון‬ ‫מען עפענען דאס הארץ צו שפירן א שטיקל‬ ‫די הייליגע טעג און דו שפירסט נישט אז‬ ‫הרגש פונעם אימת הדין און זיך ריכטיג‬ ‫עפעס טוישט זיך ביי דיר‪ ,‬אויף דעם אליינס‬ ‫צוגרייטן צום יום הדין‪.‬‬ ‫רעד דיך אויס פאר מיר!" דאס אז א איד איז‬ ‫מתפלל און רעדט זיך אויס פארן באשעפער‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מען זאל‬ ‫אז ער וויל צו אים נתקרב ווערן‪ ,‬דאס איז‬ ‫זוכה זיין צו האבן דעם ריכטיגן שכל‬ ‫דער שטערקסטער כח אז עס זאל זיך אים‬ ‫און דעת צו פארשטיין וואספארא 'מתנה‬ ‫טאקע אויפוועקן דאס הארץ‪ ,‬און ער זאל‬ ‫טובה' די ימי אלול און ימי הרחמים זענען‪,‬‬ ‫זוכה זיין נתקרב ווערן צום אויבערשטן; ווי‬ ‫יעדע שעה איז אן עקסטערע מתנה וועלכע‬ ‫עס שטייט אין ספר חסידים (ס' קלא) אז א‬ ‫איז מסוגל צו נתקרב ווערן צום אויבערשטן!‬ ‫מענטש בעט אויף דעם אז ער וויל זיין נאנט‬ ‫און מיר זאלן האבן דעם ריכטיגן שכל דאס‬ ‫צום באשעפער‪ ,‬איז "אף על פי שאין בידו‬ ‫אויסצונוצן ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬נתקרב‬ ‫מעשים טובים" ‪ -‬כאטשיג ער האט נישט‬ ‫ווערן צום אויבערשטן און מאכן די ריכטיגע‬ ‫גענוג זכותים מען זאל אויסהערן זיין תפילה‪,‬‬ ‫איז אבער "בוודאי נענה" ‪ -‬ווערט ער זיכער‬ ‫הכנה צו די ימי הדין‪ .‬און אין דעם זכות זאל‬ ‫געהאלפן‪.‬‬ ‫מען זוכה זיין געהאלפן ווערן מיט כל מיני‬ ‫ישועות‪ ,‬מיט א כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬ישועת‬ ‫אין די הייליגע טעג דאווענט מען‬ ‫כל ישראל ושמחתן‪ ,‬בביאת גואל צדק‬ ‫אזויפיל ‪ -‬כדי צו צואויפוועקן‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫דאס הארטע הארץ‬ ‫אי‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫אורות חיים‬ ‫ליקוטי פנינים על פרשת השבוע‬ ‫אלע רעדן ארום אז לכאורה קען מען פרעגן‪,‬‬ ‫וואס הייסט אז מען בעט דעם‬ ‫ֹלֵקי ֲֲאֹב ֵֵֹתינּו‬ ‫ַוַ ִּנּ ְְצ ַַעק ֶֶאל ה' ֱֱא ֵ‬ ‫אויבערשטן אז מען זאל קענען מלחמה‬ ‫ַׁמע ה' ֶֶאת ֹק ֵֵֹלנּו ַוַ ַּי ְְּרא ֶֶאת ָָעְנְ ֵיֵנּו‬ ‫ַוִַּיְּׁש ַ‬ ‫האלטן מיטן יצר הרע‪ ,‬לכאורה איז עס דאך‬ ‫ְוְֶאת ַַל ֲֲח ֵֵצנּו‪( :‬כו‪ ,‬ז)‬ ‫ְֶוְֶאת ֲֲע ָָמ ֵֵלנּו ֶ‬ ‫א 'דבר התלוי בבחירה'? נאר דער תירוץ איז‪,‬‬ ‫עס איז באקאנט דעם אור החיים הקדוש אין‬ ‫אז "הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים" (ברכות‬ ‫פרשת כי תבא‪ ,‬וואס ער זאגט דארטן‬ ‫לב‪ ;):‬רעדן אבער אלע ארום אז עס איז נישט‬ ‫אויפן פסוק (דברים כו‪ ,‬ז) "ונצעק אל ה' אלקי‬ ‫אזוי‪ ,‬ווייל 'אלמלא הקדוש ברוך הוא עזרו‬ ‫אבותינו וישמע ה' את קולינו וירא את עניינו‬ ‫לא יכול לא'? נאר דאס אליינס דארף מען‬ ‫ואת עמלינו ואת לחצינו"; פשוט פשט רעדט‬ ‫בעטן פונעם אויבערשטן אז מען זאל זוכה זיין‬ ‫מען דארט פון דעם 'ונצעק' וואס איז געווען‬ ‫צום סייעתא דשמיא‪ ,‬און אז מען זאל זוכה זיין‬ ‫אין מצרים‪ ,‬און דער אור החיים הקדוש‬ ‫צום עזר הוי"ה; אבער טאמער מען וועט 'נאר'‬ ‫טייטשט דאס אויס‪ ,‬אז 'כאן רמז הכתוב‬ ‫מתפלל זיין און מען וועט נישט אליינס טון‬ ‫שצריך האדם להתפלל בכל יום שיצילהו‬ ‫‪ -‬ארבעט עס נישט‪ ,‬איז דאס די עבודה פון‬ ‫מיצר הרע'‪ ,‬ער טייטשט דארט אויס אז די‬ ‫יעדער איד אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫גאנצע המשך הפסוקים גייט ארויף אויפן‬ ‫מלחמת היצר‪.‬‬ ‫אבער זיך בוטח זיין אין די אייגענע כוחות‪,‬‬ ‫דאס איז אויך נישט קיין מציאות‪ ,‬ווי‬ ‫זאגט ער אזוי‪' :‬ונצעק' ‪ -‬יעדער איד דארף‬ ‫עס שטייט (אבות פ"א מי"ד) "אם אין אני לי מי לי‪,‬‬ ‫יעדן טאג מתפלל זיין צום אויבערשטן‬ ‫וכשאני לעצמי מה אני" ‪ -‬א מענטש דארף‬ ‫'שיצילהו מיצר הרע'; 'וישמע ה' את קולינו'‪,‬‬ ‫אליינס טון און מלחמה האלטן מיטן יצר‬ ‫זאגט ער 'וירא את ענינו ואת עמלינו ואת‬ ‫הרע‪ ,‬און עוסק זיין בתורה‪ ,‬און זיך מאכן‬ ‫לחצינו'‪ ,‬אז א איד דארף ארויסברענגען‬ ‫גדרים וסייגים אויף אלעס וואס איז מוטל‬ ‫פארן אויבערשטן ווי ארים ער איז‪ ,‬ער‬ ‫עליו; אבער מיט דעם דארף ער וויסן אז‬ ‫שפירט אז ער קען נישט‪ ,‬אזויווי עס שטייט‬ ‫'וכשאני לעצמי מה אני' ‪ -‬א מענטש קען זיך‬ ‫(קידושין ל‪" ):‬אלמלא הקדוש ברוך הוא עזרו‪,‬‬ ‫נישט איינרעדן אז מיט זיינע אייגענע כוחות‬ ‫אינו יכול לו" ‪ -‬מיט די אייגענע כוחות קען‬ ‫קען ער מלחמה האלטן מיטן יצר הרע‪ ,‬און מען‬ ‫מען נישט מנצח זיין דעם יצר הרע‪ ,‬מען‬ ‫דארף כסדר מתפלל זיין צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫דארף האבן הילף פונעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬ ‫שמחה של מצוה קען זיין העכער און העכער‪,‬‬ ‫"גלוי וידוע לפניך שרצונינו לעשות רצוניך‪,‬‬ ‫גשמיות’דיגע שמחה קען מען נישט גיין‬ ‫ומי מעכב שאור שבעיסה‪ ,‬ויהי רצון שתצילנו‬ ‫צופיל ארויף‪ ,‬אז מען געט זיך אביסל נאך‪,‬‬ ‫מהם" (ברכות יז‪ ,).‬אלע תפילות זענען דאך פול‬ ‫פארקערט‪ ,‬ווערט עס מאוס ונמאס‪,‬‬ ‫מיט דעם‪.‬‬ ‫רוחניות’דיגע שמחה האט נישט קיין שיעור ווי‬ ‫אזויווי דער אור החיים הקדוש זאגט דא‪ ,‬אז‬ ‫הויך מען קען זיין‪ ,‬ווייל ווי מער מען הייבט זיך‬ ‫'וירא את ענינו' ‪ -‬דער אויבערשטער‬ ‫אויף דורך קשר מיט תורה ומצוות‪ ,‬תורה‬ ‫זעט אז ווען א איד בעט און ער ברענגט‬ ‫הייבט אויף די מענטש‪ ,‬יעדע מצוה הייבט‬ ‫ארויס צום אויבערשטן ווי ארים ער איז‪ ,‬און‬ ‫אויף די מענטש‪ ,‬אלס א שטערקערע הרגש‬ ‫אז אליינס קען ער נישט‪' ,‬ואת עמלינו' ‪-‬‬ ‫אין שמחה של מצוה איז דא‪ ,‬מען קען כסדר‬ ‫וויפיל דארפן מיר זיך ארום מוטשענען מיטן‬ ‫זיין א מוסיף והולך‪ ,‬עס האט גארנישט קיין‬ ‫יצר הרע‪' ,‬ואת לחצינו' ‪ -‬און וויאזוי דער יצר‬ ‫שיעור די פנימיות הלב וואס עס קען זיין די‬ ‫הרע דרוקט דעם מענטש צו זינדיגן בעל‬ ‫חיות און שמחה של מצוה‪.‬‬ ‫כרחו ווען ער אליינס וויל נישט‪' ,‬שרצונינו‬ ‫גרויסע צדיקים זענען דאך אויסגעגאנגען‬ ‫לעשות רצונך'‪.‬‬ ‫בשעת זיי האבן געטון א מצוה‪ .‬דער‬ ‫איז ווען א מענטש רעדט זיך אויס צום‬ ‫אור החיים הקדוש זאגט (דברים כו‪ ,‬יא)‪“ :‬אם היו‬ ‫אויבערשטן אויף דעם‪ ,‬און ער איז‬ ‫בני אדם מרגישים במתיקות ועריבות טוב‬ ‫מתפלל‪ ,‬דאס איז פון די 'עיקרי עבודות‬ ‫התורה היו משתגעים ומתלהטים אחריה” ‪-‬‬ ‫האדם' און פון די שטערקסטע כוחות אז עס‬ ‫ווען די אידן וואלטן ווען געוואוסט די‬ ‫זאל קענען זיין אזויווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫זיסקייט און געשמאק פון די גוטסקייט פון די‬ ‫(שיעור עבודת הפרשה בהיכל‬ ‫תורה הקדושה‪ ,‬וואלט מען משוגע געווארן‬ ‫ישיבה גדולה‪ ,‬ה' וארא תשפ"ה)‬ ‫און מען וואלט דאס נאכגעלאפן! און דאס‬ ‫איז דא זייער אסאך מדריגות אין דעם און‬ ‫ְוְ ָׂש ַַׂמ ְְח ָּּת ְְב ָָכל ַַהּטֹוב‪( :‬כו‪ ,‬יא)‬ ‫מען קען כסדר גיין העכער און העכער‪.‬‬ ‫'שמחה של מצוה' איז תלוי ווי שטארק מען‬ ‫(דרשה בישיבה קטנה ק"י ח"ב‪ ,‬א'‬ ‫פקודי ‪ -‬אדר"ח אדר ב' תשפ"ד)‬ ‫איז מקושר מיט די תורה הקדושה‪,‬‬ ‫“פיקודי ה’ ישרים משמחי לב” (תהלים יט‪ ,‬ט)‪ ,‬א‬ ‫גשמיות’דיגער מענטש פון זיך אליינס האט‬ ‫ֶֶאת ה' ֶֶה ֱֱא ַַמ ְְר ָּּת ַַהּיֹום וגו'‬ ‫ער נישט דעם אמת’ן הרגש ער זאל קענען‬ ‫יְרָך‪( :‬כו‪ ,‬יז‪-‬יח)‬ ‫ַוַ ה' ֶֶה ֱֱאִמִ ְ‬ ‫האבן שמחה של מצוה‪ ,‬א מענטש איז א‬ ‫דער זמן פון שלש סעודות איז א געוואלדיגער‬ ‫מגושם’דיגע זאך‪ ,‬א בשר ודם‪ ,‬ער ווייסט‬ ‫יסוד פאר א איד‪ ,‬אפילו בשנים כתיקונם‬ ‫נישט וואס דאס מיינט שמחה של מצוה; די‬ ‫האט א חסיד'ישער איד געוואוסט אז דאס‬ ‫תורה הקדושה הייבט אויף‪ ,‬עס טוט מקדש‬ ‫איז דער זמן וואס מען נעמט חיות‪ ,‬און מען‬ ‫זיין דעם מענטש‪ ,‬עס הייבט אויף דעם‬ ‫דארף דאך נישט צו זאגן ביים הייליגן רבי'ן‬ ‫מענטש און דאס ברענגט אים דעם הרגש אין‬ ‫זכרונו לברכה‪ ,‬ער האט געגעבן פאר אידישע‬ ‫שמחה של מצוה‪ ,‬ווי מער מען איז זיך מקשר‬ ‫קינדער אלע יסודות פון אמונה און פון‬ ‫מיט די תורה הקדושה אלס מער קשר האט‬ ‫קדושה ביי שלש סעודות‪ ,‬דער זמן איז נישט‬ ‫מען מיט שמחה של מצוה‪ ,‬מרבין בשמחה‪,‬‬ ‫גי‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫קומט ארויס א כבוד שמים‪ ,‬עס קומט ארויס א‬ ‫קיין 'מקרה'‪ ,‬דאס איז א זמן וואס דעמאלטס‬ ‫'תפארת'‪" ,‬כל שהוא תפארת לעושיה" (אבות‬ ‫איז א געוואלדיגער זמן מסוגל‪ ,‬וואס די‬ ‫פ"ב מ"א)‪ ,‬פון דעם קומט ארויס א כבוד שמים אז‬ ‫נשמה וועקט זיך אויף‪ ,‬מען קען מעורר זיין‬ ‫מען זאל קענען אויספירן וואס מען דארף צו‬ ‫די כח נשמה און מיטנעמען כוחות הקדושה!‬ ‫אויספירן אויף דער וועלט‪ ,‬מרבה זיין כבוד‬ ‫עס איז דא א באקאנטער דברי יחזקאל וואס‬ ‫שמים בעולם‪ .‬און ווידער די וואס טוען‬ ‫בחורים דארפן דאס צו וויסן‪ ,‬עס איז‬ ‫פארקערט‪ ,‬זיי נוצן נישט אויס דעם זמן‪,‬‬ ‫זייער א וויכטיגע זאך‪ .‬אין פרשת כי תבא‬ ‫'יתאמרו כל פועלי און' וואו מען קומט אן‪.‬‬ ‫"ֶאת ה'‬ ‫ברענגט ער דארטן (דברים כו‪ ,‬יז‪-‬יח)‪ֶ :‬‬ ‫על כל פנים זעט מען פון דעם וואספארא‬ ‫ֶֶה ֱֱא ַַמ ְְר ָּּת ַַהּיֹום וגו' ַַוה' ֶֶה ֱֱא ִִמ ְיְרָך"‪ ,‬זאגט רש"י‪:‬‬ ‫שטארקער יסוד עס איז געווען דער‬ ‫"האמרת והאמירך אין להם עד מוכיח‬ ‫שלש סעודות‪ ,‬דוקא צוזאמען‪ ,‬מיטן כח פון‬ ‫במקרא וכו' ומצאתי להם 'עד'‪ ,‬והוא לשון‬ ‫'ויחן שם ישראל כאיש אחד בלב אחד'‪ ,‬דארף‬ ‫'תפארת' כמו יתאמרו כל פועלי און" (תהלים‬ ‫מען צו וויסן אז מען דארף זיך דאס מרגיל זיין‬ ‫צד‪ ,‬ד) ‪ -‬עס האט נישט קיין עד מוכיח במקרא‪,‬‬ ‫אין די ימי הבחרות‪ ,‬דאס איז א געוואלדיגער‬ ‫אבער 'מצאתי' אז עס איז א לשון פון‬ ‫יסוד‪' ,‬ביום השבת יפתח'‪ ,‬צו קענען זוכה זיין‬ ‫'תפארת'‪ .‬לכאורה איז עס א סתירה‪ ,‬קודם‬ ‫צו דעם 'שלח לחמך על פני המים' איז דער‬ ‫זאגט ער אז עס האט נישט קיין עד מוכיח‬ ‫'שבת'‪ ,‬ובמיוחד אין דעם זמן פון שלש סעודות‬ ‫במקרא‪ ,‬און נאכדעם זאגט ער אז עס איז א‬ ‫איז א זמן מסוגל אויף דעם‪.‬‬ ‫לשון פון 'תפארת'?‬ ‫דאס אז מען איז זוכה צו קענען האבן ביי‬ ‫האט דער הייליגער שינאווער רב געזאגט‪:‬‬ ‫שלש סעודות א פתיחת הלב‪ ,‬און צו‬ ‫עס איז דא אזעלכע וואס אין דעם זמן‬ ‫האבן ביי 'נשמת' א פתיחת הלב‪ ,‬דאס איז די‬ ‫פון שלש סעודות גייען זיי שפאצירן‪ ,‬און די‬ ‫פירות פון דעם וואס א גאנצע וואך איז מען‬ ‫ערליכע אידן ווייסן אז מען זיצט צוזאמען‬ ‫זיך מיייגע בתורה‪' ,‬ברוב הימים תמצאנו'‪ ,‬עס‬ ‫און מען זינגט שירות ותשבחות‪ ,‬און מען איז‬ ‫קומט ארויס א 'מציאה'‪ ,‬און פון דעם נעמט‬ ‫עוסק אין דברי תורה‪ ,‬און מען איז מעורר את‬ ‫מען כוחות אויף ווייטער‪.‬‬ ‫הלב צום אויבערשטן‪ .‬ווידער איז דא אזעלכע‬ ‫(של"ס לבחורי הישיבות וומס"ב‪ ,‬יתרו תשפ"ה)‬ ‫וואס זיי גייען דעמאלטס שפאצירן און זאגן‬ ‫אז זייער עונג שבת איז דאס‪ ,‬און זיי טענה'ן‬ ‫אז 'וואו שטייט אז ביי שלש סעודות דארף‬ ‫ָָארּור ֲֲאֶׁשׁ ר ֹלא ָיִָקִ ים ֶֶאת ִּּד ְְב ֵֵרי‬ ‫ּתֹוָרה ַַהֹּזּ את‪( :‬כז‪ ,‬כו)‬ ‫ַַה ָ‬ ‫מען זיצן צוזאמען? וואו שטייט דאס?'‪.‬‬ ‫עס שטייט אין ירושלמי‪ ,‬עס איז א‬ ‫אויף דעם זאגט רש"י‪' :‬אין להם עד מוכיח‬ ‫מורא'דיגער ירושלמי‪ ,‬עס ווערט‬ ‫במקרא' ‪ -‬קענסט זיי נישט אויפווייזן‬ ‫דערמאנט אויף החזקת התורה‪ ,‬אבער אז‬ ‫פון פסוק וואו עס שטייט‪ ,‬אבער ווען מען‬ ‫מען קוקט אריין אמת'דיג (לפי דברי הרמב"ן שם)‬ ‫קוקט וואס עס קומט ארויס פון דעם און וואס‬ ‫רעדט מען פון דעם ענין אז אידן זאלן נישט‬ ‫עס קומט ארויס פון דעם‪ ,‬זעט מען דעם‬ ‫אריינפאלן אין די רשעים‪ ,‬אין מסכת סוטה‬ ‫חילוק‪ .‬זאגט ער‪' :‬ומצאתי להם עד והוא‬ ‫(פ"ז ה"ד)‪ ,‬אויף 'ארור אשר לא יקים' (דברים כז‪ ,‬כו)‪.‬‬ ‫לשון תפארת' ‪ -‬אידישע קינדער וואס נעמען‬ ‫איך וויל יעדער זאל הערן די ווערטער‪,‬‬ ‫זיך צוזאם ביי שלש סעודות מיט א ווארימקייט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫די‬ ‫עמלק‪.‬‬ ‫מורא'דיגע ווערטער‪ .‬דער ירושלמי זאגט‬ ‫אזוי‪' :‬מי שלמד ולימד ושמר ועשה' ‪ -‬ער האט‬ ‫(פורים תשפ"ה בקרב קהלתינו הק' ירושלים)‬ ‫געלערנט אליינס תורה ער האט געלערנט‬ ‫מיט אנדערע 'ושמר ועשה'‪' ,‬והיה סיפק בידו‬ ‫ַׁמע‬ ‫מֹוַע ִּּתְׁש ַ‬ ‫ְָוְָהָיָה ִאִ ם ָׁשׁ ַ‬ ‫להחזיק מידי הרשעים המבטלים אותה ולא‬ ‫ֹלֶקיָך‪( :‬כח‪ ,‬א)‬ ‫ְּּבקֹול ה' ֱֱא ֶ‬ ‫החזיק' ‪ -‬ער האט נישט אכט געגעבן אז די‬ ‫די גמרא זאגט (סוכה מו‪" ):‬והיה אם שמוע‬ ‫וואס זענען מבטל די תורה זאלן נישט קענען‬ ‫תשמעו" (דברים כח‪ ,‬א)‪ ,‬אז ביי רוחניות גייט‬ ‫מבטל זיין‪' ,‬הרי הוא בכלל ארור' ‪ -‬אויף דעם‬ ‫נישט אזויווי ביי גשמיות; ביי גשמיות איז א‬ ‫שטייט 'ארור אשר לא יקים את דברי התורה‬ ‫'כלי מלא' ‪ -‬קען מען מער נישט אריינלייגן‪,‬‬ ‫הזאת'‪ .‬און 'מי שלא שמר' ‪ -‬איך וואלט עס‬ ‫ביי רוחניות איז א "כלי מלא מחזיק"‪ ,‬ווי מער‬ ‫נישט געקענט זאגן אליינס אבער אזוי שטייט‬ ‫אנגעפילט מיט תורה מען איז‪ ,‬אלס מער קען‬ ‫אין ירושלמי ‪' -‬ומי שלא למד ולא לימד ולא‬ ‫מען מחזיק זיין‪ ,‬קען מען פארנעמען‪ .‬וואס‬ ‫שמר ולא עשה' ‪ -‬דאס הייסט נישט אזויווי‬ ‫מיינט דאס 'אנגעפילט מיט תורה'?‬ ‫עס דארף צו זיין‪' ,‬ולא היה סיפק בידו להחזיק‬ ‫'אנגעפילט מיט תורה' מיינט נישט אז מען‬ ‫התורה מידי המבטלים אותה והחזיק' ‪ -‬ער‬ ‫האט געלערנט‪' ,‬אנגעפילט מיט תורה' מיינט‬ ‫האט נישט געקענט‪ ,‬ער האט נישט געקענט‪,‬‬ ‫אז 'מען קען' דאס לערנען! די תורה איז אין‬ ‫ער קוקט זיך אן וואס קען איך טון‪ ,‬וואס קען‬ ‫אים‪ ,‬די תורה ליגט אין אים‪ ,‬און ער איז דבוק‬ ‫איך טון עס איז דא א גזירת המלכות‪ ,‬וואס‬ ‫אין די תורה הקדושה! די ריכטיגע קדושת‬ ‫קען איך טון‪' ,‬לא היה סיפק בידו' ‪ -‬ער קען‬ ‫התורה וואס די תורה טוט מקדש זיין דעם‬ ‫גארנישט טון‪ ,‬אבער ער האט נישט געקוקט‬ ‫מענטש איז‪ ,‬ווען די תורה 'ליגט' אינעם‬ ‫צו ער קען טון צו נישט‪' ,‬עת לעשות לה'‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫הפרו תורתך' (תהלים קיט‪ ,‬קכו)‪ ,‬מען שלעפט‬ ‫אזוי זעט מען אין די גמרא (שבת סג‪' :).‬חגור‬ ‫אוועק דעם אויבערשטנס קינדער פון‬ ‫חרבך על ירך גיבור' (תהלים מה‪ ,‬ד) ‪ -‬ההוא‬ ‫באשעפער‪ ,‬איך מאך נישט קיין חשבונות‪,‬‬ ‫בדברי תורה כתיב' ‪ -‬אזויווי א גיבור טוט זיך‬ ‫איך טו‪' ,‬הרי הוא בכלל ברוך' ‪ -‬דער איז ברוך‪,‬‬ ‫אנגארטלען זיינע כלי זיין‪ ,‬די זעלבע דארף א‬ ‫'ברוך אשר יקים את דברי התורה הזאת'‪.‬‬ ‫לומד תורה זיין אנגעגארטלט מיט זיינע‬ ‫איז הערטס מיר אויס גוט‪' :‬קימו וקבלו'‪,‬‬ ‫דברי תורה וואס ער לערנט‪ ,‬אזויווי די כלי‬ ‫'ברוך אשר יקים'‪ ,‬מען האט מקיים‬ ‫זיין‪ ,‬ער זאל עס כסדר האבן מזומן‪ ,‬ווען מען‬ ‫געווען את דברי התורה הזאת‪ ,‬ווי אזוי? אז‬ ‫פרעגט אים עפעס זאל ער קענען ענטפערן‪.‬‬ ‫עס איז 'עליהם ועל זרעם'‪ ,‬מען איז נישט‬ ‫ממילא דארף מען וויסן אז דאס איז א‬ ‫געווען צופרידן אז מיינע קינדער זענען דאך‬ ‫געוואלדיגע געוואלדיגע מתנה‪ ,‬עס‬ ‫אזוי‪' ,‬על כל הנלוים עליהם'‪ ,‬גאנץ כלל‬ ‫איז א מתנה טובה וואס מען דארף וויסן עס‬ ‫ישראל איז דאך איין קומה שלימה‪ ,‬מען האט‬ ‫אויסצוניצן ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און זיך‬ ‫אינזין געהאט אז אין גאנץ כלל ישראל זאל‬ ‫כסדר מחזק זיין‪ ,‬דער קדושת יום טוב האט‬ ‫נישט זיין קיין איין איד זאל אוועקפאלן פון‬ ‫געזאגט אז דער עיקר לערנען איז חזר'ן‪ ,‬מען‬ ‫באשעפער‪ ,‬דורך דעם איז געווען 'קימו'‪ ,‬איז‬ ‫דארף נאר לערנען די ערשטע מאל כדי מען‬ ‫געווען 'ברוך אשר יקים את דברי התורה‬ ‫זאל האבן 'וואס' צו חזר'ן‪ ..‬די עיקר לערנען‬ ‫הזאת'‪ ,‬דאס איז דער ריכטיגער מלחמת‬ ‫וט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫צופרידן‪ ,‬אבער דער שטארקער כאב די‬ ‫איז חזר'ן‪ ,‬די עיקר דביקות בתורה איז דורך‬ ‫שטארקע ווייטאג וואס די נשמה האט דאס‬ ‫חזר'ן‪ ,‬די עיקר קדושה וואס די תורה ברענגט‬ ‫שפירט נישט דער מענטש ווילאנג ער איז‬ ‫אויף א מענטש איז דורך חזר'ן‪ ,‬דורך דעם‬ ‫מגושם‪.‬‬ ‫וואס מען בלייבט דבוק אין די תורה‬ ‫זאגט ער‪' :‬והפלא ה' את מכותך' ‪ -‬עס וועט‬ ‫הקדושה‪.‬‬ ‫זיין באהאלטענע מכות‪ ,‬ביטערע‬ ‫(שיחה לחבורת 'הדרן עלך' שע"י ישיבה‬ ‫קלעפ‪ ,‬אבער מען וועט עס אליין נישט‬ ‫קטנה ק"י ח"ב‪ ,‬ג' תצוה תשפ"ד)‬ ‫שפירן‪ ,‬פארוואס‪ ,‬ווייל עס איז קלעפ פון די‬ ‫נשמה‪ ,‬די גוף איז עס נישט מרגיש‪ ,‬אבער כל‬ ‫ְּתָך‪( :‬כח‪ ,‬נט)‬ ‫ִהְִפ ָָלא ה' ֶֶאת ַַמֹּכ ְ‬ ‫ְוְ ְ‬ ‫זמן עס איז דא צדיקים זיי וועקן אויף דעם אור‬ ‫הנשמה אין א איד‪ ,‬און זיי מאכן אז אפילו דער‬ ‫דער רבי זכרונו לברכה זאגט אין א תורה‪,‬‬ ‫זאגט ער‪' :‬והפלא ה' את מכותך' (דברים‬ ‫גוף זאל אויך מרגיש זיין און האבן א ווייטאג‬ ‫אויפן מצב הרוחני‪ ,‬אבער אז עס איז חלילה‬ ‫כח‪ ,‬נט) דאס איז מיתת תלמידי חכמים‪ ,‬אזוי‬ ‫מיתת צדיקים דעמאלטס איז 'והפלא ה' את‬ ‫שטייט אין די תוכחה‪ .‬זאגט דער רבי‪:‬‬ ‫מכותך' איז די קלאפ‪ ,‬עס איז ביטערע קלעפ‪,‬‬ ‫פארוואס רופט זיך עס 'והפלא ה' את מכותך‬ ‫אבער עס איז צובראכן‪" ,‬דאס נפש שרייט‬ ‫‪ -‬מיתת צדיקים'? ווייל עס איז דא א מכה‬ ‫געוואלד" האט זיך דער רבי אויסגעדריקט‬ ‫בגוף‪ ,‬חלילה וחלילה א מחלה א מכה א‬ ‫דארטן‪ ,‬אבער דער גוף שפירט עס נישט‪.‬‬ ‫קלאפ וואס דער גוף פילט‪ ,‬דאס איז א זאך‬ ‫וואס דער גוף איז מרגיש‪ ,‬אבער עס איז דא‬ ‫און דאס איז וואס א איד דארף וויסן‪ ,‬אז א‬ ‫קלעפ פון די נשמה‪ ,‬חלילה ווען די מצב‬ ‫איד האט א נשמה קדושה וואס איז‬ ‫הרוחני פון א מענטש‪ ,‬ווען מען איז מגושם‬ ‫צובראכן אויפן שפל המצב ברוחניות‪ ,‬איז‬ ‫חלילה‪ ,‬מען ליגט אין הבלים‪ ,‬איז די נשמה‬ ‫צובראכן אויפן גלות און אויף די נידריגע‬ ‫צוקלאפט און צושלאגן און צובראכן‪ ,‬און עס‬ ‫וועלט וואס מען לעבט און וואס מען ווערט‬ ‫פילט א מורא'דיגע צער‪ ,‬אבער דער גוף‬ ‫כסדר מער און מער אראפגעשלעפט‪ ,‬די‬ ‫שפירט עס נישט‪ ,‬ווייל די נשמה איז‬ ‫נשמה האט א געוואלדיגן צער פון דעם‪ ,‬קומט‬ ‫פארשלאסן אינעם גוף‪ ,‬און די גוף איז נישט‬ ‫אבער איינמאל א יאר ווען די גוף שטעלט זיך‬ ‫זוכה מרגיש צו זיין דעם צער און די ווייטאג‬ ‫צו צו די נשמה‪ ,‬חכמינו ז"ל האבן מתקן געווען‬ ‫וואס די נשמה האט‪.‬‬ ‫מען זאל מתאבל זיין און ארויסברענגען דעם‬ ‫צער און די ווייטאג‪ ,‬דעמאלטס קען די נשמה‬ ‫כאטש עס שטייט אז בפנימיות לבבו איז א‬ ‫ארויסגעבן איר ווייטאג‪ ,‬און מיט דעם כח‬ ‫מענטש נישט צופרידן‪ ,‬א איד איז‬ ‫ווערט נתעורר די רחמנות אויף כלל ישראל‪,‬‬ ‫קיינמאל נישט צופרידן ווען ער פירט זיך‬ ‫עס קומט ארויס די צער פון די נשמה‪ ,‬וואס‬ ‫נישט אזויווי עס דארף צו זיין‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫בכח זה וועט מען זוכה זיין צו די גאולה‪.‬‬ ‫מגושם‪ ,‬דאס איז צוליב דעם ווייל ווי נישט‬ ‫(שיעור עבודת הפרשה בהיכל ישיבה‬ ‫ווי פילט ער אביסל אז עפעס איז דא א‬ ‫גדולה‪ ,‬ה' דברים‪-‬חזון תשפ"ה)‬ ‫פנימיות'דיגע כח אין אים וואס איז נישט‬