איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

נדבני הגליון
פרשת כי תבא תשפ"ו | ט"ז אלול | שנה י' | גליון #187
זכות הפצה נתנדב ע"י
מו"ה יואל הכהן גליק הי"ו
לרגל הולדת בתו
לע"נ הגה"צ רבי משה מנחם
בן משה מנחם זצ"ל דומץ ור"מ
סאטמאר מאנטריאל
ע"י תלמידיו היקרים
מו"ה שמעון שרייבער הי"ו
לע"נ הבה"ח חנה ע"ה,
בן יבלחט"א יואל הי"ו מייזעלס
מערכת איבערבליק:
845.600.4047
deriberblick@gmail.com
פינף און צוואנציג פון די "חטופי סאלבערג"
גערופן אויף פרישע אויספארשונגען
15פון די מקדשי ש"ש שטעלן זיך אין א פורימ'דיגן אטמאספער ,נאכן באקומען די נויטיגע הדרכה פונעם 'ועד אסירי ציון'
שופר ,התרת קללות וכל המסתעף .די גאנצע די שוין ברייט באקאנטע "חטופי
ערנסטע אפיס-ווירטשאפט איז געווארן סאלבערג" זענען גערופן געווארן אויף פרישע
איינגעהילט אין איין שטיק געלעכטער און אויספארשונגען ,כלומר'שט צוליב נייע באווייזן
שפאס ,גענוי ווי אליהו הנביא האט געטון מיט די פון סעקיוריטי קעמערעס וואו מען זעט זייערע
נביאי הבעל אויפן הר הכרמל. פנימ'ער ביים שופט'ס הויז .די אויספארשער פון
די אינסטאנצן זענען צו דעם נישט די ימ"ר האבן ,אין אן אויסגערעכנטן שריט ,גערופן
געווען גערישט ,און ווען מען האט געבעטן צו בלויז 5יונגעלייט אויפאמאל ,האפנדיג אנצוזייען
אידענטיפיצירן פנימ'ער אויפן קאמפיוטער א פחד און אזוי ארויסבאקומען א הודאת בעל
סקרין ,האבן די יונגעלייט מיט די רויטע היטלעך דין .אבער מען האט תיכף אויסגעארבעט דעם
אויפן קאפ געענטפערט" :אין חודש אלול האבן בעסטן מהלך ,און באגלייט מיט טאט און ראט פון
מיר א קפידא נישט צו קוקן אויף קיין בילדער, לויערס און נאך יעוץ והדרכה פונעם ועד אסירי
ובפרט ווען עס קומט פון א ווידיאו". ציון ,זענען פופצן יונגעלייט געקומען אויפאמאל.
דער פורים-שפיל האט עטוואס לאנג אנשטאט די געווענליכע ביבער היטן ,זענען זיי
אנגעהאלטן ,אבער מיט קיין אינפארמאציע געקומען מיט פורימ'דיגע קאסקעטלעך ,שופרות
אדער באשולדיגונגען זענען זיי נישט און טליתים ,וואס האט אריינגעפירט דעם ציבור
ארויסגעקראכן ,און פארן פארלאזן דאס ארט אין העכערע ספערן.
האט מען אפגעראכטן א מעמד נורא באגלייט אנקומענדיג האט מען אפגעראכטן מעמדי
מיט קולות וברקים וליצנותא דע"ז כראוי וכיאות. לחיים און סעודות מיט שירה וזמרה ,תקיעת
הערליכער "כינוס המצילים" פאר די
חשוב'ע עסקנים און ארבעטער פונעם ריזן
הצלה-נעץ "קרן ויואל משה -הצלה מגיוס"
בראשות אורח הדגול הגה"צ אבד"ק סאטמאר ירושלים שליט"א,
בשליחות אביו הגדול כ"ק אדמו"ר מסאטמאר שליט"א ,נשיא הקרן
שר העסקנים הר"ר בנימין טעפ שליט"א. קודם האט מען במשך צוויי שעה דער מעמד האט געדינט סיי אלס קוואל
אן איבערראשנדע אויפטריט פון א אדורכגעארבעט און אדורכגעאקערט די ביז- פון חיזוק און סיי פאר ווייטערדיגע הדרכה.
חרדי'שן יונגערמאן ,וואס האט ערשט- יעצטיגע פעולות ,ווי אויך דאס וואס ליגט כדי עס זאל ברענגען די ריכטיגע נוצן ,האט
האנטיג געשילדערט זיין פערזענליכע אצינד אויפן סדר היום און די ווייטערדיגע מען צעטיילט דעם מעמד אין צוויי זאלן :בעת
געשיכטע ,וויאזוי בתמימות לבו איז ער שיעור שריט .מען האט געהערט א הערליכע דרשה אין איין זאל האט מען געגעסן א סעודה בשבת
אריינגעפאלן אין די נעץ פון 'קדקוד' ,און בס"ד דורך הר"ר מאיר שארטלאנד שליט"א פון אחים גם יחד ,איז אין דעם צווייטן זאל אלעס
איז ער אנגעקומען צו קרן ויוא"מ וואס האט "מרכז הצלה" .דערנאך איז געהערט געווארן די געווען צוגעגרייט צו הערן די דרשות און זיך
אים געראטעוועט" .מיינע חברים וואס זענען דרשה פונעם יו"ר "הצלה לאחים" שע"י הקרן, צונויפשמועסן אינאיינעם.
ארבעט פון יעדן באזונדער און געוואונטשן פאר געשיקט צום מעמד פון מר אביו הגדול כ"ק נישט אנגעקומען צו קרן ויואל משה גייען
יעדן עקסטער ,און פון דארט זענען אלע צוריק אדמו"ר מסאטמאר שליט"א ,נשיא ומייסד שוין היינט ליידער אן קיין קאפלעך ",האט ער
צו די עבודת הקודש ביתר שאת וביתר עוז. הקרן ,וועלכער האט געבענטשט אלע עוסקים געענדיגט מיט ווייטאג.
במשך דעם גאנצן מעמד האט מען ומסייעים בברכת התורה. דערנאך האט מען געהאט די זכי' צו הערן
ארויסגעהויבן די אומגלויבליכע מסירות נפש דערנאך האט א חשוב'ער ספרד'ישער בחור דברים חוצבים להבות אש ומשא המעמד דורך
פונעם דינאמישן יו"ר קרן ויואל משה הר"ר דערציילט זיינע פערזענליכע איבערלעבענישן, כ"ק הגה"צ אב"ד סאטמאר י-ם שליט"א ,וואס
ווען זיין אייגענער פאטער האט אים געוואלט האט ארויסגעברענגט רגשי לבבו אויף די זכי'
משה שווארץ שליט"א פון ניו יארק ,וועלכער
מגייס זיין צוליב פחד און ענליכס ,און נאר נשגבה פון די פילע עסקנים און ארבעטער וואס
שטייט בראש פון דעם פארצווייגטן אפאראט אדאנק קרן ויוא"מ האט ער זיך געקענט ארבעטן לשם שמים .דער רב שליט"א האט
און א דאנק זיין מסירות נפש'דיגע ארבעט ווערן ארויסדראפענען און זיך ראטעווען משמד. מדגיש געווען אז די הייליגע ארבעט איז מחזק
אויסגעהאלטן די פילע אפיס שע"י הקרן .ועוד ביים ענדע פונעם 'כינוס המצילים' זענען אלע פילע אידן און גאנץ כלל ישראל ,זעענדיג אזא
ידו נטוי' אין די טעג צו פילפאכיג פארברייטערן עסקנים אדורך דעם רב שליט"א אפצונעמען מאסיווע אפעראציע פון הצלת ישראל משמד.
און פארגרעסערן די פעולות ,כדי צו קענען פערזענליכע דברי ברכה .דער רב שליט"א האט באזונדער האט דער רב שליט"א
פאראויסגיין מיט די עבודת הקודש. זיך א לענגערע צייט פאראינטערעסירט אין די איבערגעגעבן ברכת הקודש ,ספעציעל
ווידעראמאל אנהייבן דעם פשרות-ראד. נישט אריינצופאלן אין פאלשע פאסטקעס –
ש"ס פארטיי האט שוין אנגעהויבן איר איז דער קלינג ארויסגעשיקט געווארן. טעגליכער
בחירות-פראפאגאנדע אונטערן סלאגאן "דרך און וואונדער איבער וואונדער :ווי נאר איבערבליק אויף
אמונה בחרתי" .שטייענדיג נאך שטורמישע 4 דער ערשטער אויטא פון מוחים האט זיך דער מצב אין ארה"ק
יאר ,ווען טויזנטער ספרד'ישע אידן זענען רח"ל באוויזן אויפן שטח ,האט די פאליציי זיך
הפקר לשמד ,סיי דורך די אשכנזישע 'יהדות אפגעטראגן .אבער דער ציבור ,האבנדיג
התורה' כאפערס און סיי דורך די אייגענע ערפארונג פון ענליכע פעלער ,איז געבליבן דינסטאג תצא
ספרד'ישע ש"ס פאליטיקאנטן ,פרובירט יעצט אויפן ארט .נאך לאנגע ,אנגעצויגענע מינוטן די יועצת המשפטית פון די מדינה
א .דרעי צוריקצוכאפן די תמימות'דיגע מאסן האט די דערשראקענע משפחה געעפנט די האט געאורטיילט אז מען דארף ווייטער
דורך כלומר'שט צוריקקערן חכם יוסף צו די פענסטערס ,און מען האט זיי מודיע געווען ארעסטירן און רודפ'ן דעם חרדישן ציבור.
רבנישע פירערשאפט ,און זיי זענען מבטיח אז יא ,דער שטח איז פריי פון פאליציי! זיי ווייזן אן אז די הפגנות בשעת די ארעסטן
פאר די וויילער אז חכם יוסף ווערט צוריק הערשט דאן האבן זיי געשמועסט מיט אים, טוט גאר שטארק פארשווערן די ארבעט
מנהיג .אבער איין זאך :קומט צו די בחירות! אויסגעטוישט אינפארמאציע ,געטאנצן און פון די פאליציי ,און עס איז פשוט שווער
"דרך אמונה בחרתי"! א וועג פון אמונה האבן געזינגען ,און געלאזט וויסן אז מ'שטייט גרייט
צו ארעסטירן די חרדים ,אבער די פאליציי
מיר אויסגעקליבן! גלייבט אין דרעי! גלייבט אז אין יעדן פאל .די משפחה האט זיך זייער
דארף זיך אונטערגארטלען און פריש באנייען
אין די נעקסטע 4יאר וועט ער אייך מער נישט באדאנקט .אט די סארט עמודי החיזוק זענען
די ארעסטן .דער ציבור בארה"ק גרייט זיך
מפקיר זיין! גלייבט אין די חברי הכנסת המינים! קריטיש וויכטיג ,ובפרט ווען רוב ארעסטן
לתפלה ,ולמלחמה ,ולמחאה על כל קריאה
אבער עס איז צום האפן אז די ספרדישע קומען פאר אין נישט-געדיכטע היימישע
אידן וועלן זיך אפשאקלען פון זייערע א.ג. שלא תבוא.
געגנטער ביי מער ווייטערע קרייזן ,און דאס
פארזארגער און ענדליך ענדליך מאכן א "סיום ביסל חיזוק ראטעוועט דעם בחור. מען האט פארלענגערט דעם ארעסט
הש"ס"... פונעם חשוב'ן בחור אברהם יצחק בן בריינדל
א הערליכער מעמד קבלת פנים איז מיטוואך תצא ביז כ"ח אלול ,צוליב עלילות שפילות וואס מען
פארגעקומען אין די אפיסעס פון "אחים אצינד ,ווען 80,000חרדישע בחורים גייען האט ארויפגעלייגט אויף אים בשעת'ן מוחה
אנחנו" פארן עסקן הדגול הר"ר הערשל נישט אין מיליטער ,זענען 50,000דערפון זיין אין בר אילן ביי די באן .כלל ישראל איז
קלאר שליט"א ,מעואב"י וויליאמסבורג, שוין אפיציעל דערקלערט אלס משתמטים- מעתיר בתפלה ובתחנונים בעדו ,שיצא במהרה
שידיו רב לו בכל קדשי בני ישראל מיטן שיקן דעזערטירער מיט א פאקטישן 'צו מעצר' ,אן מאפילה לאורה.
כסדר גרויסע סכומים געלט קיין אר"י פארן 'ארעסט באפעל' ,און 30,000דערפון האלטן 1:00ביינאכט ,מיט הארץ צאפלענישן,
מלחמת ה' בעמלק .מיט א דרשה נלהבה הארט פאר א 'צו מעצר'. איז אנגעקומען דער ערשטער 'צבע שחור'
האט אויפגעטרעטן הר"ר דוד האכבערגער כלל ישראל האט מיט וואס צו שטאלצירן טעל .רוף אינעם באקאנטן 'בת ים' געגנט .די
שליט"א ,וואס האט בתו"ד ארויסגעברענגט מיט אזא ארמיי פון מקדשי שם שמים .דער משפחה האט תיכף אריינגערופן 'צבע שחור',
דאס מסירות נפש במשך די אלע צענדליגער פחד איז נאר אז נאך די קומענדיגע בחירות און נאכן מברר זיין אז מען רעדט דא פון אן
יארן .דער מעמד הנהדר האט איבערגעלאזט זאל נישט געשאפן ווערן דורך 'יהדות ארעסט-פרואוו – וואס 'צבע שחור' האלט
א רושם אדיר אויף אלע משתתפים. התורה' עפעס א יד אחת מיט די רעגירונג און וואלונטירן אויפן ראוד 24שעה א טאג כדי
דער בחור זוכובסקי איז אן אייניקל פון איינעם מיינט אז מען דארף לעגאל נישט אנטון די
פון די מיטגלידער אין "ועד הרבנים לפיקוח גרינע וועש ,נאר מען קען בלייבן מיטן ווייסן דאנערשטאג תצא
הקריאה" פונעם צייטונג ,איז שוין די מעשה העמד און שווארצן ישיבה-חאלעטל. 'צבע שחור' צום צווייטן מאל! נאכאמאל
גאנץ אנדערש! דאסמאל האבן זיי מפרסם געווען בילדער 1:00ביינאכט ,אבער דאסמאל האט מען
אזוי אויך האט דער "המבשר" צייטונג ווי אזעלכע סאלדאטן ,אנגעטון שווארץ- ליידער פארשפעטיגט מיט געציילטע
באריכטעט דעם ארעסט ,אבער טוישנדיג ווייס ,שטייען ארום געווער און טוען עס מינוטן ,און דער בחור איז שוין ליידער
פון 'מודיעין' ,וואו דער ארעסט איז פאקטיש איבערזיכטן ,צו ווייזן "כחזיר פושט את טלפיו געווען פארכאפט( .פארגעסט נישט אז אין
פארגעקומען ,צו "בית שאן" .זעט אויס אז דער ראו כי כשר אני" – אז מען קען דא זיין אפילו דער זעלבער צייט גרייט מען זיך אין יהדות
"המבשר" צייטונג קען זיך נישט פונקטליך אן קיין גרינע וועש. התורה ,דגל התורה ,און ש"ס צו בחירות ,צו
אויס מיט די "מינדערוויכטיגע" פרטים פון אבער נישט די וועש איז די נפקא מינה. "ראטעווען" די בחורים פונעם גזירת הגיוס).
גיוס ,אבער ווען עס קומט צו זיינע בחירות- די פראבלעם איז דער עצם דינען אין אן דער קלינג איז געקומען פון א געגנט
נייעס איז ער יא גאר פונקטליך! אפיקורסישן מיליטער ,אפילו בלויז דאס נעבן מודיעין ,וואו מ'וויל ארעסטירן א בחור
דער בחור למשפחת זוכובסקי ,וועלכער מינדעסטע אפיס ארבעט .און ווער רעדט נאך פון משפחת זוכובסקי .דער ציבור האט תיכף
איז ארעסטירט געווארן ליל שישי פרשת כי פון די פאר וואס בלייבן מיט'ן רעקל און קוקן אנגעהויבן פארן מיט פריוואטע אויטאס,
תצא ,האט היינט באקומען 20טעג תפיסה אויס פרום? די זענען דאך די שלוחים פונעם טעקסיס און באסעס .הערנדיג אז דער בחור
"לתפארת מדינת ישראל" ...צום נייעם אלול- שטן צו ווייזן אז די מיליטער איז יא גוט ,חס איז מער נישטא ,איז דער אויפגעברויזטער
זמן דארפן בחורים שמאכטן אין תפיסה ,און מלהזכיר. ציבור ארויס אויפן נעקסטן הויפט שאסיי
"לתפארת דגל התורה" זיצן זיי ווייטער איבער די ארגאניזאציע "עם קדוש" האט לאות מחאה .געהערט א מעשה?! א ברוטאלע
די גמרא און לאזן אפאר קנאים פון מאה אפגעראכטן א מעמד הוקרה וקבלת פנים פאר פארכאפונג פון א חרדישן בחור אין א
שערים און בית שמש פאקטיש ארויסהעלפן הרה"ח ר' הערשל קלאר שליט"א בביתו פון "אידישער דעמאקראטישער" לאנד ,און עולם
די בחורים. הגאון הגדול ר' צבי פרידמאן שליט"א ,גאב"ד כמנהגו נוהג???!
הגאון הגדול רבי מיכאל בער ווייסמאנדל מסורת ,ארויסצוברענגען די געוואלדיגע און וואונדער איבער וואונדער :דער
זצ"ל האט אמאל געזען א ש"ס וואס איז פעולות חובקות זרועות עולם וואס ר' הערשל טויזנט-קעפיגער ציבור האט דערנאך
געדרוקט געווארן בשנת תש"ד ,האט ער טוט ,ובפרט מיט דער הייליגער ארגאניזאציע איבערגעגעבן אז קיינער ,אבער קיינער פון
נישט געוואלט לערנען דערינען ,זאגנדיג" :אין "עם קדוש" .אויפ'ן פלאץ האבן אויפגעטרעטן די דרייווערס ,האט נישט געשריגן "חילול
שנת תש"ד ,ווען מיט געלט האט מען געקענט פילע עסקנים פון "עם קדוש" וואס האבן השם" אדער "דרכי' דרכי נועם" אדער ענליכע
ראטעווען אידישע לעבנס ,האט איינער מרחיב בדיבור געווען איבער די הצלת שרייערייען ,א חוץ פון עטליכע מזרחי'ניקעס.
גענוצט געלט צו דרוקן א ש"ס ...דאס איז א נשמות ישראל משמד וואס די ארג .טוט דען א יעדער הויבט אן פילן און פארשטיין אז
בלוטיגע ש"ס!" אויף ,ספעציעל צווישן די בני תורה קרייזן. מארגן קען מען דאך ארעסטירן מיין בחור ,און
בשנת תשפ"ו ,ווען מען קען מיט אביסעלע א ספעציעלע דרשה האט מען געהערט פון ווער וועט מיר העלפן? וועם גיי איך רופן?
צייט ראטעווען נשמות ישראל משמד און מען הרה"ג ר' שמואל וויינטרויב שליט"א ,יו"ר אוודאי 'צבע שחור'! נו ,זיי זענען דאך מיינע
טוט דאס נישט – בפרט ווען אויף יעדן בחור מערכת קול החינוך ,לכבוד דעם חשוב'ן צוקונפטיגע רעטערס ,זאל איך אויף זיי
איז מען אויטאמאטיש מפקיר א צווייטן בחור גאסט ,וואו עס איז ארויסגעהויבן געווארן די שרייען?!
– פרעגט זיך די שאלה :וואס וואלט רבי מיכאל כח העסקנות שוין צענדליגער יארן ,כולן שוין ביי די ספאנטאנע הפגנה האבן זיך
בער געזאגט דערויף? לטובה ,ברוך אשר יקים את דברי התורה הזאת. אנגעזען אויך 'סאלדאטן' ,וואס לעגאל
אבער רבותי ,נישט געזארגט! ביום טארן זיי נישט אטאקירן מוחים ,א זאך וואס
הבחירות וועט מען טרעפן דאס ביסעלע צייט זונטאג תבא באלאנגט פאר די אפיציעלע פאליציי .מען
צו גיין צום קלפי מקיים צו זיין דעם "הפרו א פרישע ארעסט אויף א ישיבה בחור האט געזען אז דארט וואו עס האבן געקנאקט
תורתך"... פון די מפורסמ'דיגע משפחות אין בני ברק, בילדער ,האבן זיי מורא געהאט צו שלאגן,
אן "אשכנזי" .ער איז געפארן אויף א באס, אבער ווען עס איז נישט געווען קיין בילדער,
מאנטאג תבא און עפעס איז נישט געווען אין ארדנונג מיט האבן זיי געהאקט מכות אכזריות ווי חיות
דער בחור וואס איז ארעסטירט געווארן זיין קארטל .דער אויפזעער אויפ'ן באס האט טרף .דער ארעסט האט געלאזט הערן אז דער
זונטאג ,איז היינט גע'משפט געווארן צו 20 גערופן פאליציי ,און זעענדיג אז ער איז אן ווַא ך על כל קריאה שלא ציבור איז גרייט און ַ
טעג תפיסה! דער בחור איז אין א גוטן מצב עריק ,האט מען אים אין דער איילעניש תבא ,לנו המלחמה ולה' הישועה.
און שרעקט זיך נישט פאר קיינעם ,א דאנק די אריבערגעפירט צו די מיליטערישע פאליציי. א מוסד 'כלאים' ,וואס פארקויפט תורה
יעוץ והדרכה וואס ער באקומט פון די ערליכע דער בחור האט אהיימגערופן מעלדן אז ער מיט גוי'אישע פרייע לימודים ,וואס ווערט
עסקנים .כה יתן ה' וכה יוסיף. געפינט זיך אין א מיליטערישן לאגער אין צפון אנגעפירט דורך דעם באקאנטן מחטיא הרבים
א מחאה נמרצה והפגנת זעם איז טייל פון לאנד ,אין "זשאלאמאן"" .עם קדוש" מ .באמבאך שר"י ,פון די בוגרי מכון מנדל ,איז
פארגעקומען ביים אריינגאנג פון בני ברק האט זיך תיכף פארבינדן מיט אים ,געבנדיג די געעפנט געווארן אין שיכון וויזשניץ-בני ברק.
דורך "עם קדוש" און א ברייטן ציבור פון די נויטיגע יעוץ והדרכה ,און שפעטער האט מען דער ביד"ץ דקהל וויזשניץ האט געגעבן א
דעם בחור אריבערגעפירט אין תפיסה נומ' ,10 הוראה צו מבטל זיין די שכירות ,אבער סיי דער
העתירו אל ה': וואו עס שמאכטן איבער 40בחורים. סוחר און סיי דער משכיר ,דער מוסד כלאים
עבור בעל מוסר הנפש לוחם מלחמות ה'
א חידוש אינעם דגל'יסטישן "יתד נאמן" שטייען במורדם .א מחאה איז פארגעקומען
הרה"ג חיים יוסף בן צייטונג ,ווען דער ארעסט פונעם בחור אין די נאכט שעות פארנט פונעם א.ג .מוסד.
(גאטליעב) אסתר רבקה זוכובסקי ווערט ברייט באריכטעט – אנדערש די מיליטער גייט ווייטער אן מיט די הסתה
שזקוק לרחמי שמים מרובים ,והן קל
כביר לא ימאס תפילת הרבים
ווי אלע אנדערע בחורים וואס ווערן ניטאמאל והדחה פון די א.ג .פרומע אפטיילונגען מיט'ן
דערמאנט .אבער נעמענדיג אין באטראכט אז נאמען "שחור-לבן"" ,שווארץ-ווייס" .דאס
האט יעדן באנומען ווען די פאליציי האט בני תורה קרייזן ,וואו די שאסייען זענען געווען
זיך באוויזן אין א שטוב נעבן חיפה ,און אין פארשלאסן פאר 3שעה" .טרם יקראו" – נאך
בליץ-איילעניש ארעסטירט א בחור נאך פאר פאר'ן אנהייב האבן די פאליציי שוין געשלאסן
מען האט עספיעט צו רופן "צבע שחור" ,און די גאסן כדי צו פארקירעווען דעם טראפיק,
אפגעיאגט מיט אים קיין כלא נומ' .10 ומלאכתנו נעשית על ידי אחרים.
מען האלט שוין ביים דריטן בחור אין די מחאה האט געדינט אלס א מעלדונג
קנאפע 6טעג ,און דאס מיליטער וויל זען צי פאר דער מדינה :מיר שטייען קאמפס-גרייט
ווַא ך .די עסקנים גרייטן זיךדער ציבור איז ַ עד לביטולה של רוע הגזירה אויף יעדן בחור.
בס"ד צו פארשארפן די מערכה ביתר עוז וביתר 2:00פארטאגס איז אנגעקומען א "צבע
שאת ,און אויפ'ן ציבור אין חו"ל ליגט א פליכט שחור" עמערדזשענסי רוף ביי א גאז-
צו זיין גרייט על כל קריאה ,סיי ארויסצוגיין סטאנציע ,און ווי נאר די ערשטע צוויי-דריי
מוחה זיין אין די גאסן ,און סיי אקעגנקומען מיט אויטאס האבן זיך באוויזן ,האט די פאליציי
גרעסערע געלטער אויסצוהאלטן די באנייטע אפגעיאגט פון שטח אן דעם בחור.
מערכה ,ולה' הישועה. דער דריטער ארעסטירטער! א שוידער
וואס איז די גזירת הגיוס?
צווייטע פארזעצונג
די צאל בחורים וואס זענען פטור פון דינען מען ווייטער געדארפט אריינגעבן דעם דער "ועד הישיבות" ,וואס האט אין
אין מיליטער צו בלויז 800עילוים ,אבער צעטל אז מען לערנט ,ביז מען איז אריבער אנהייב געדינט אלס אן אפיס צו ראטעווען
דער דעמאלטסדיגער מיניסטער 'משה דיין' דעם יארגאנג פון דארפן דינען אין מיליטער. בחורים פון מיליטער ,איז אין די לעצטע פאר
איז פארוויקלט געווארן אין זיין אייגענער פארשטייט זיך אז אויב מ'איז יאר ליידער פארוואנדלט געווארן אלס א
פאליטיק ,און דאס האט זיך אפגעשטעלט. רעגיסטרירט אלס א "בן ישיבה" ,קען מען חלק פונעם פשרה-פלאן ,צו אריינלאזן אין
בשנת תשל"ז איז עפעס דראסטיש אפיציעל נישט באקומען קיין שום דזשאב דער ליסטע בלויז א פאראויס-באשטימטע
געשען .דער נייער ראש הממשלה ,מ .בעגין וכדו' ,אבער דאס איז געווען דער מציאות. צאל בחורים ,און די איבריגע לאזט מען דוקא
שר"י ,איז געווען א גאר נאנטער חבר און ידיד דער סיסטעם פון 'בן ישיבה – דחוי' איז אויף הפקר ,וועלכע ווערן געראטעוועט דורך
פון די אגודה ,וואס זיי האבן אים געהאלפן נאר געווען פארן אלגעמיינעם ציבור ,אבער "קרן ויואל משה".
געווינען ,און זיי האבן אנגעהויבן געניסן פון די ערליכע אידן פון די בני הישוב הישן האבן בשנת תשי"ד איז פארגעקומען דער
ריזיגע סכומים געלט-שטיצע פאר די מוסדות אנגענומען אן אנדערן מהלך פון גיין מאכן פאראייניגטער קאמף פונעם יהדות
און זענען ממש געווארן איינס מיט די מדינה, א פטור אין לשכת הגיוס .אין פילע פעלער החרדית בארץ ובגולה קעגן דער גזירה
אנדערש ווי ביז דעמאלט ווען מ'האט זיי איז מען גענצליך פטור געווארן פון דינען אין פון "גיוס בנות" .אלע גדולי ישראל,
בלויז צוגעווארפן ווייניגער געלט .דעמאלט מיליטער צוליב געזונטהייט אורזאכן ,פיזיש בראשם מרן החזו"א והגרי"ז מבריסק,
האט זיך אנגעהויבן די העצע צווישן די פרייע אדער גייסטיש .פארשטייט זיך אז דאס איז האבן גע'פסק'נט אז גיוס בנות איז ביהרג
חברה אז די חרדים קענען נישט זיין בלויז אויך נישט געווען די גרינגסטע וועג ,אבער ואל יעבור .רביה"ק מסאטמאר זי"ע האט
נאך אלעם ,איינמאל מ'האט באקומען דעם דאן מצליח געווען ארויסצוברענגען צו
'האלבע בירגער' .אויב זענען זיי א חלק פון
פטור ,איז מען מער נישט געווען מחויב צו מוחה זיין כ"ק מרנן האדמורי"ם מסקווירא,
די מדינה און די פירערשאפט און נעמען
דינען אין מיליטער לעולם ועד. וויזשניץ ,און קאפיטשניץ זצ"ל ,אינאיינעם
אזויפיל געלט ,דארפן זיי פונקט אזוי זיין אין
אויף אזויפיל האט די מדינה אויפגעטון מיט הגאון הגדול רבי אהרן קאטלער זצ"ל,
מיליטערישן דינסט.
מיט דעם דחוי/פטור ,אז די גזירה פון גיוס ר"י לעיקוואוד ,אחוץ אלע היימישע גדולי
אבער די מדינה האט געוואוסט אז
בנים אדער גיוס בני הישיבות – ווי עס הרבנים נבג"מ .די שטאנדהאפטיגע מחאות
סטראשענען מיט תפיסה וועט פשוט נישט
ווערט אפיציעל גערופן – איז געבליבן אלס האבן געשיקט א פעסטע מעלדונג פאר די
ארבעטן ,ווייל מען קען נישט אנפילן די
א געזעץ ,און אנדערש ווי גיוס בנות ,וואו מדינה אז ביי דער גזירה פון גיוס זענען אלע
תפיסות מיט טויזנטער בחורים .אבער אזוי ווי יעדע רעליגיעזע מיידל איז פטור ,איז אבער פאראייניגט אין א מלחמה!
מען האט שוין געגאסן ריזיגע געלטער ,האט ביי בחורים נישט אזוי .במשך די יארן האבן עס איז אפיציעל באשטעטיגט געווארן
מען אנגעהויבן רעדן די וועג וואס ארבעט געוויסע ציוניסטישע פירער עטליכע מאל אז יעדער בחור וואס איז אויף דער ליסטע
בעסער :אפהאקן די געלטער .אפילו אזוי פרובירט צוריק אנהייבן מיט גיוס בנים ,אבער פון "ועד הישיבות" איז פטור פון מיליטער,
האט עס קיינער נישט קלאר ארויסגעזאגט, יעדעס מאל איז עס אדורכגעפאלן. אבער נאר אויף איין יאר צייט! נאך א יאר,
נאר אייניגע פרייע חברה האבן געבונטעוועט בשנת תשי"ד ,תיכף נאך די מערכה ווער זאגט אז ער לערנט נאך אלץ? ממילא
און געלאפן צום געריכט הנקרא בלשונם פון גיוס בנות ,האבן זיי געוואלט אנהייבן האט מען יעדן יאר נאכאמאל געדארפט
"בג"ץ" .אבער קיינער ,נישט פונעם כנסת מיט גיוס בני הישיבות ,ווייל זיי האבן געזען זיין אויף דער "גליקליכער" ליסטע פון ועד
המינים און נישט פונעם בג"ץ ,האט נישט אז דער חרדי'שער עולם וואקסט יא מער, הישיבות.
געזוכט צו אורטיילן עפעס א חוק הגיוס ,ווייל פארקערט פון זייער פינסטערן פלאן .אבער דאס האט מען גערופן א "דחוי" ,דאס
זיי האבן זיך פשוט דערשראקן פונעם פעסטן שטייענדיג נאך די שווערע מערכה קעגן הייסט "אפגעשטופט" .מען שטופט אפ די
ווידערשטאנד וואס דער יהדות החרדית וועט גיוס בנות ,האבן זיי אפילו נישט אנגעהויבן מיליטער-דינסט מיט בלויז איין יאר .נאך א
אראפשטעלן .אזוי האט דאס אנגעהאלטן דערמיט. יאר האט מען נאכאמאל געדארפט אויפווייזן
במשך די יארן פון תש"מ -תש"נ. בשנת תשכ"ח ,נאך די מלחמת ששת אז מען לערנט ,און אפילו אויב מען איז
(פארזעצונג קומט אי"ה) הימים ,האבן די ציונים געוואלט באגרעניצן אינדערצווישן געווארן א יונגערמאן ,האט
