גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

בס"ד
קצח
כי תבא תשפ״ו
ס’רינט מילך און פייגן-האניג
ווי דער רמב”ן (בפרשתן) שטעלט זיך אויף
דער אויספיר פון וידוי מעשר ,די תפלה
אויבערשטער זאגט צי פאר די אבות
הקדושים ,אז מ’גייט געבן פאר די אידישע
מנהג פון מילכיג’ס
פון ’השקיפה’ (וואס מיט דעם ענדיגט מען קינדער דאס לאנד ארץ ישראל .אבער אין -מיט ביכורים
די קריאה פון מאנטאג און דאנערשטאג), גאנץ חומש בראשית ווערט קיין איינמאל
וברך את עמך את ישראל ואת האדמה אשר נישט דערמאנט בשבחה של ארץ ישראל גאר אן אינטערעסאנטער ענין בשייכות
נתתה לנו כאשר נשבעת לאבותינו – אזוי אז דאס האט די מעלה פון ’זבת חלב צו שבועות וועגן מצות ביכורים ,געבויט
ווי דו האסט געשוואוירן פאר אונזערע ודבש’ ,ס’איז א גוטע לאנד ס’רינט מילך אויף חידושים פון די וואכעדיגע סדרה,
אבות – ארץ זבת חלב ודבש (כו ,טו) ,אויף און האניג .די ערשטע מאל וואס ווערט סיי אין וידוי ביכורים און סיי ווידוי מעשר,
דעם שטעלט זיך דער רמב”ן ,אז מ’טרעפט דערמאנט ’זבת חלב ודבש’ איז אין פרשת איז דא א שמועס ,פון דער בלאזוב’ער רב
קיינמאל נישט אז דער אויבערשטער זאל זצוק”ל אין צבי לצדיק אויף שבועות.
שווערן פאר די אבות אז ס’גייט זיין ארץ
זבת חלב ודבש ,פאר די אבות האט דער דער שטעלט ער זיך ,וואס איז דער ענין אז
אויבערשטער נאר געשוואוירן’ :איך וועל
ענק געבן די לאנד’ ,שפעטער ווען דער
אויבערשטער כלל ישראל פירט זיך אז שבועות עסט
מען מילכיג? ,מ’לערנט עס ארויס פון
אויבערשטער האט אנגעהויבן צו רעדן צו האט קיינמאל דער רמז ,טאקע ביי די פרשה פון מצות
ביכורים אין יום טוב שבועות ,אין פרשת
די ’קינדער’ פון די אבות ,צו די אידן אליינס,
דעמאלטס האט דער אויבערשטער נישט גענוצט די פינחס (כח ,כו) ,וביום הבכורים בהקריבכם
אנגעהויבן צו נוצן די לשונות זבת חלב
ודבש .איז דאך שווער וויאזוי טייטשט
שפראך זבת חלב מנחה חדשה לה’ בשבועותיכם ,ח’דשה ל’ה’
ב’שבועותיכם איז ר”ת חל”ב .דארף מען
מען כאשר נשבעת לאבותינו אזוי ווי דו ודבש רעדנדיג צו דעם רמז אליין אויך פארשטיין פארוואס
האסט געשוואוירן פאר ’זיי’ ארץ זבת חלב
ודבש?.
די אבות. טאקע איז דער מנהג צו עסן מאכלי חלב
מרומז בשייכות צו ביכורים ,דער ענין פון
יום טוב שבועות האט דאך נאך יסודות ,ווי
צוויי תירוצים שמות ביי די מראה הסנה ,ווען משה רבינו
באקומט א שליחות צו זאגן פאר די אידן
קבלת התורה ,און וואס איז פשט אז דער
רמז פון מילכיג ליגט דוקא בשייכות צו
פונעם רמב”ן ואומר אעלה אתכם מעני מצרים אל ארץ ביכורים?
זבת חלב ודבש (שמות ג ,ח; שם יז).
ענטפערט דער רמב”ן צוויי תירוצים. איז ער מקדים אן אינטערעסאנט זאך,
אדער קען זיין אז די לאבותינו מיינט נישט בעצם ,טרעפט מען דעם זעלבן הערה, אז מ’קוקט אריין אין חומש בראשית איז
די ’אבות’ אברהם יצחק ויעקב ,נאר ס’מיינט אויף די לשון הפסוק אין אונזער פרשה, דאך דא עטליכע מאל די הבטחה ווי דער
א -גליון שיחתי
אויבערשטער געגעבן דעמאלטס דאס סופר ,במציאות האט דער אויבערשטער אונזערע עלטערן אין מצרים ,אזוי ווי דער
לאנד פאר די אבות? געגעבן ארץ ישראל פאר די אבות אויף פסוק זאגט אין פרשת חוקת (כ ,טו) וירעו
א שוואכע דרגא ,דעמאלטס ווען אברהם לנו מצרים ולאבותינו ,זעט מען אז אמאל
זאגט דער הייליגער חתם סופר פשט, אבינו איז געקומען קיין ארץ ישראל איז נוצט מען “לאבותינו” – אונזערע עלטערן,
דער אויבערשטער האט טאקע געוואלט דאך געווען ויהי רעב בארץ (בראשית יב, דאס מיינט אונזערע אייגענע זיידעס
ווייזן ,אז ארץ ישראל איז געוואנדן וויאזוי י) ,איז דאך נישט געווען קיין שפע .יצחק וואס זענען געווען אין מצרים .און פאר
די אידישע קינדער וועלן זיך אויפ-פירן, אבינו בשעת דער אויבערשטער האט זיי -פאר דער דור פון מצרים -האט דער
אזוי ווי מ’זאגט אין והיה אם שמוע ,אז אים געגעבן די הבטחה פון ארץ ישראל אויבערשטער יא געשוואוירן אז ס’איז א
דאס אז ס’זאל זיין זבת חלב ודבש ,דאס איז דאך געווען ווען? אין פרשת תולדות ארץ זבת חלב ודבש.
איז נישט קיין ’פאקט’ ,דאס איז געוואנדן איז דאך אויך געווען אין א שווערע זמן
וויאזוי מ’פירט זיך אויף – דער לאנד קען ווען ס’איז געווען ויהי רעב בארץ (כו ,א), אדער זאגט דער רמב”ן א צווייטער
זיין א שפע פון זבת חלב ודבש ,אבער דאס און יצחק איז געגאנגען קיין פלשתים און פשט ,כאשר נשבעת לאבותינו -האסט
וועט מען שוין זען אויב מ’איז מקיים די דעמאלטס זאגט אים דער אויבערשטער געשוואוירן צו געבן דעם לאנד ,און ס’איז
תורה .האט דער אויבערשטער געוויזן גור בארץ הזאת כי לך ולזרעך אתן את דאך א פאקט אז דער לאנד איז א זבת
פאר די אבות אזוי איך געב ענק דאס כל הארצות האל (שם ,ג) ,איז דאך נישט חלב ודבש ,הגם דער אויבערשטער האט
לאנד ,אבער וואס וועט זיין אין דעם לאנד, געווען דעמאלטס במציאות זבת חלב קיינמאל נישט געשוואוירן אז איך גיי
דאס וועט מען שוין זען לפי המצב וויאזוי ענק געבן ’א לאנד -וואס איז -זבת חלב
די אידישע קינדער וועלן זיך אויפ-פירן.
דער אויבערשטער האט דוקא צוגעזאגט ס’גיסט ודבש’ .אבער מ’קען זיך אויך אויסדרוקן
דעם לשון ,ווייל דו האסט געשוואוירן
א לאנד וואס איז נאכנישט זבת חלב
ודבש ,און מ’וועט ווארטן אויף די אידן צו זיך האניג פאר אונזערע אבות צו געבן א לאנד ,און
דער לאנד איז דאך במציאות א זבת חלב
זען צי לכבודם זאל מען עס מאכן א זבת
חלב ודבש.
פון די פייגן ודבש.
און ס’רינט דאס זענען די צוויי וועגן וואס דער
איז דאך צוריק שווער די פשט אין
פסוק ,ווי דער רמב”ן’ס קשיא ,וויאזוי קען מילך פון די רמב”ן פארענטפערט ,ווייל מ’טרעפט
מען זאגן כאשר נשבעת לאבותינו ארץ זבת ציגן ,ממש מען קיינמאל נישט בפירוש אז דער
אויבערשטער זאל זאגן פאר די אבות די
חלב ודבש ,זאגט דער הייליגער חתם סופר
אז מ’דארף אזוי לערנען פשט ,השקיפה אז ס’איז ’זבת ווערטער זבת חלב ודבש.
ממעון קדשך מן השמים וברך ,און זאלסט
בענטשן ,וועמען זאלסטו בענטשען? את
חלב ודבש’. דער הייליגער חתם סופר דינגט זיך
עמך -זאלסט בענטשן דיין פאלק את אויף דער רמב”ן ,אויף דער צווייטער מהלך
ישראל ,און זאלסט בענטשן ואת האדמה ודבש ,ס’איז געווען א הונגער ,ס’איז אז דער אויבערשטער האט צוגעזאגט
אשר נתת לנו כאשר נשבעת לאבותינו, געווען שוואכע צייטן .זעסטו דאך פאר די אבות א לאנד וואס פאקטיש איז
דער לאנד וואס דו האסט געשוואוירן פאר פון דעם פונקט פארקערט ,אז דער דאך עס א זבת חלב ודבש ,שרייבט דער
אונזערע אבות ,זאלסטו דאס בענטשן אז אויבערשטער האט נישט געשוואוירן הייליגער חתם סופר א לשון ’ואני אומר
ס’זאל ווערן א ארץ זבת חלב ודבש .מ’דארף פאר די אבות א לאנד וואס איז פאקטיש א בהיפוך’ ,איך וועל זאגן פארקערט ,אז דער
אפטיילן דעם פסוק ,ביז נאך די ווערטער זבת חלב ודבש ,דער אויבערשטער האט אויבערשטער האט געשוואוירן פאר די
כאשר נשבעת לאבותינו איז מען מסביר עס זיי געגעבן אין א מצב וואס איז נישט אבות א לאנד דוקא ’נישט’ זבת חלב ודבש.
פון וועלכע לאנד מ’רעדט ,אז כאטשיג געווען זבת חלב ודבש ,פונקט דעמאלטס
האסט געשוואוירן פאר אונזערע אבות ווען ס’איז געווען א הונגער ,דעמאלטס ערשטענס ,אז מ’זעט – אזויווי מ’האט
האסטו קלאר געזאגט אז ס’איז נישט האט דער אויבערשטער עס געגעבן פאר אנגעמערקט -אז דער אויבערשטער
מוכרח אז ס’וועט זיין א זבת חלב ודבש, אברהם אבינו און אזוי אויך שפעטער פאר האט קיינמאל נישט גענוצט די שפראך
ס’איז געוואונדן וויאזוי די אידן וועלן זיך יצחק אבינו. זבת חלב ודבש רעדנדיג צו די אבות .איז
אויפ-פירן ,בעט מען טאקע די בקשה, דאך אוודאי דא א טעם פארוואס דער
עשינו מה שגזרת עלינו ,אונז האבן מקיים וואס איז טאקע פשט? פארוואס אויבערשטער האט עס ’נישט’ געזאגט.
געווען די מצוות ,זאלסטו אונז בענטשן פונקט ווען ארץ ישראל איז געווען ליידיג
אז די לאנד וואס האסט געשוואוירן פאר פון השפעה ,מאגער געווען ,האט דער און נאכמער זאגט דער הייליגער חתם
ב -גליון שיחתי
איז דער פשט פון זבת חלב ודבש .אזוי ממילא זאגט די תורה וביום הבכורים ,אין אונזערע אבות אלץ א ’פשוט’ע לאנד’ זאל
האט רמי בר יחזקאל ארויסגעברענגט זיין טאג פון ביכורים ,וואס מ’ליינט די פרשה ווערן אן ’ארץ זבת חלב ודבש’.
התפעלות פון דער שפע פון ארץ ישראל, פון ביכורים ,און מ’ברענגט דארט ארויס די
ס’גיסט זיך האניג פון די פייגן און ס’רינט חשיבות פון ארץ ישראל ,און דאס איז דאך ספעציעלע מתנה
מילך פון די ציגן ,איז דא זעט מען טאקע
ממש אז ס’איז ’זבת חלב ודבש’.
אלץ נאר א נייער מתנה ,א ספעציעלער
שפע לכבוד קבלת התורה ,אין דעם יום
לכבוד קבלת התורה
הביכורים איז בהקריבכם מנחה חדשה לה’
זעט מען דאך פון די גמרא ,אז ס’איז בשבועותיכם ,זאל מען עסן מיליכיג ,ווייל דער בלאזוב’ער רב שמועס עס אויס,
געווען א ענין אז מ’האט ביידע האבן זיי דאס ברענגט ארויס אז דער ענין וואס דו (דעם זעלבן גאנג פון חתם סופר מיט אן
גערינען צוזאמען .די חלב ודבש. דערמאנסט אין פרשת ביכורים ,איז נאר אנדערע קנייטש) ,אז וואס איז טאקע
צו פארדאנקען קבלת התורה ,ממילא איז פשט אז דער אויבערשטער האט עס
זייער א פשוט’ער קשר וואס מיליכיגס נישט געזאגט פאר די אבות ,נאר פאר
איז דא א אינטערעסאנטער שמועס
האט מיט די ביכורים פון שבועות ,ביכורים די אידן? ווייל דער אויבערשטער האט
אין הלכה ,וואס דער בעל הלכות גדולות,
דערמאנט מען די חשיבות פון ארץ זבת געוואלט ווייזן אז די ספעציעלע שפע ,די
האלט ,אז דאס וואס שטייט אין גמרא
חלב ודבש ,און דאס איז א מתנה א דאנק ספעציעלע מתנה פון זבת חלב ודבש ,דאס
אז אויף האניג מאכט מען א שהכל נהיה
קבלת התורה. איז א ספעציעלע מתנה פאר קבלת התורה,
בדברו ,איז נאר אויב מ’האט אריינגעמישט
לכבוד דעם וואס די אידישע קינדער
וואסער .אבער אויף האניג אליינס מאכט
מען א בורא פרי העץ .אזוי האלט דער וואס איז מיט זענען מקבל די תורה ,דערפאר באקומען
זיי א עקסטערע שפע אז ס’זאל זיין זבת
בה”ג .און תוספות און די ראשונים פרעגן די ’דבש’ חלב ודבש .ממילא וועגן דעם האט דער
אויף דעם פארשידענע קשיות. אויבערשטער געוויזן אזוי ,יעצט בהוציאך
שטעלט זיך דער בלאזוב’ער רב, את העם הזה תעבדון את האלקים על ההר
שטייט אין רא”ש אז ס’קען זיין אז דער לכאורה לויט דעם וואלט געדארפט זיין הזה ,ווען מ’גרייט זיך צו מקבל זיין די
חשבון פארוואס דער בה”ג האט געהאלטן א מנהג ישראל אז מ’זאל עסן שבועות תורה ,זאג איך ענק צו אז וועט די לאנד זיין
אז אויף האניג מאכט מען א בורא פרי העץ, סיי ’מילכיגס’ און סיי ’האניג’ .לויט דעם אזא שפע’דיגע לאנד פון ’זבת חלב ודבש’.
ער האלט נישט אז ס’הייסט אזוי ווי זאפט חשבון פון עסן מילכיגס שבועות אלץ
פון א פרי ,נאר ער האלט אז ס’הייסט דער דער ענין פון ביכורים פון זבת חלב ודבש, אויב אזוי ,איז דאך א דבר פשוט ווי
פרי אליינס ,איז ווייל מ’זעט אין די תורה וואס עפעס איז דער ’דבש’ עפעס אזוי קומט אריין מיליכיגס שבועות ,ווייל
אז די תורה רופט אן דער פרי מיטן נאמען באזייטיגט ,נאר פון די מילך מאכט מען דער ענין פון שפע פון זבת חלב ,איז דאך
דבש ,ביי שבעת המינים רופט מען אן עפעס א עסק ,פון דעם דבש מאכט מען געווען א מתנה פאר קבלת התורה ,ביז
תמרים מיט די ווארט דבש .ממילא זאגט נישט שבועות עפעס אזא עסק .וואס איז דעמאלטס האסטו געהאט א לאנד ָָאן
דער רא”ש קען זיין אז ער האט געהאלטן, פשט? זבת חלב ,און יעצט האסטו זוכה געווען
אז אויב די תורה רופט אן דער פרי מיטן צו זבת חלב ,ממילא ווען ס’קומט דער יום
נאמען האניג זעט מען אז די האניג איז זאגט דער צבי לצדיק ,אלא מאי מוז טוב אז מ’גייט מקבל זיין די תורה מיט א
דער פרי אליינס. מען זאגן עפעס א נייעם חשבון ,וואס פרישקייט ,וואס בזכות קבלת התורה
האט די מילכיגס צו טון דוקא מיט פרשת האט מען דאך זוכה געווען צו זבת חלב
למעשה נעמט דער בית יוסף אן אז ביכורים ,און דוקא מיט מילכיג און נישט ודבש ,ברענגט מען טאקע דאס ארויס אז
ס’איז דא צווי אופנים פון האניג ,און דער האניג ,און מיט שבועות דוקא. דער שכר צו קבלת התורה איז אז מ’האט
דער חילוק איז אזוי .אז אפילו לויט זוכה געווען צו מילך ,צו זבת חלב.
דער בה”ג אז האניג איז א בורא פרי די גמרא פארציילט אין מסכת כתובות
העץ ,דאס איז נאר אויף האניג וואס איז (קיאַַ ,):אז רמי בר יחזקאל איז אנגעקומען און וויבאלד דער שפע פון ארץ ישראל
אליינס ארויסגערינען פון די פרי ,אבער קיין ארץ ישראל איז ער געווען אין בני וואס איז א מתנה פון קבלת התורה דאס
האניג וואס א מענטש האט געדארפט ברק ,האט ער געזען אז ס’איז דא ציגן וואס קומט דאך די שטערקסטע ארויס אין די
ארויסקוועטשן ,מ’האט געדארפט גייען אונטער די פייגן בוים און זיי עסן פון פרשה פון ביכורים ,ווי מ’זאגט עס אין דער
צוהאקן די פרי ארויסצוברענגען די האניג, די פייגן ,און בשעת זיי עסן פון די פייגן, וידוי מעשר ,און אפילו אין די פסוקים פון
דאס איז שוין נישט דער דבש פון וואס טראפט האניג פון די פייגן און ס’רינט מילך ביכורים דערמאנט מען דאך אויך דער
דער פסוק רעדט ,און אויב אזוי אויף דעם פון די ציגן .און די האניג און די מילך מישן חלק אז ס’איז א זבת חלב ודבש ,ויתן
דארף מען יא מאכן א שהכל. זיך אויס ,האט ער געזאגט היינו – דאס לנו את הארץ הזאת ארץ זבת חלב ודבש,
גליון שיחתי -ג
ווייל דער איסור בשר בחלב האט נישט מעג מען יא עסן מיט פלייש. דאס הייסט ,אז די ריכטיגע דבש וואס
מיט זבת חלב. דער פסוק רעדט ,איז האניג וואס רינט
אבער באמת איז עס א גרויסער טעות, אליינס פונעם פרי ,צי פונעם טייטל בוים,
’האניג’ ברענגט ווייל ס’שטייט דען אין די תורה אז דער צי פונעם פייגן בוים .אבער האניג וואס
נישט קיין חששות.. איסור בשר בחלב האט עפעס צו טון מיט
’זבת’ חלב ודבש? דארט שטייט דאך נאר לא
מ’דארף שוין ארויסקוועטשן פון דער פרי,
דאס איז שוין נישט די ריכטיגע האניג ,און
תבשל גדי בחלב אמו ,ס’שטייט בכלל נישט אויף דעם וועט דער בה”ג אויך מודה זיין אז
און אויב אזוי אז דער גאנצער טעם די מעלה פון זבת ,פארקערט ס’שטייט מ’מאכט א שהכל.
פארוואס מ’עסט שבועות מילכיגס איז חלב אמו ,איז דאך משמע מ’איז געגאנגען
אויסצושליסן דעם טעות וואס קען זיך
נעמען פון פרשת ביכורים פון זבת חלב,
צום מאמען און פון דארטן ארויסגענומען. נאר די
אבער אויף דבש האט מען נישט אויף וואס
ממילא קומט אויס אז הגם די חשיבות פון
חלב איז אפשר נאר זבת חלב ,אבער דער
’ריכטיגע’ מילך
חושש צו זיין ,קיינער האט נישט קיין חשש איסור בשר בחלב האט נישט מיט דעם
אז מ’וועט צוקומען צו א טעות וועלכע צוטון .דער איסור בשר בחלב האט צוטון אויב אזוי זאגט דער בלאזוב’ער רב,
דבש איז ריכטיגע דבש ,ממילא פעלט מיט סיי וועלכע מילך אפילו מ’האט יא קומט דאך אויס א מורא’דיגער חידוש .אז
נישט אויס צו עסן קיין האניג אין שבועות. געדארפט גיין מעלקן. ס’שטייט אין תורה א שבח פון זבת חלב
ממילא עסט מען שבועות מילכיגס צו ודבש ,זעט מען אז נאר וועלכער איז דער
ווייזן פארן עולם די אלע זהירות. אויב אזוי ,זאגט ער ,קען מען זאגן פשט ריכטיגער דבש? וואס איז טאקע ’זבת’,
אין מנהג העולם ,מורא’דיג שיין .א נייער אזוי ווי די מעשה דארט פון רמי בר יחזקאל
פירט ער אויס ,לויט דעם איז אזוי שיין געדאנק .פארוואס עסט מען שבועות ווי ס’איז אליינס ארויסגערינען די האניג
דער המשך הפסוק ,אין פרשת משפטים- מיליכיגס? היות אז שבועות איז דער זמן פון די פרוכט ,נישט מ’האט עס געדארפט
כי תשא ,ראשית ביכורי אדמתך תביא בית פון ביכורים און ווען ס’קומט צו ביכורים ארויסקוועטשן .קען דאך איינער מאכן
ה’ אלקיך לא תבשל גדי בחלב אמו .וואס ליינט מען דאך מקרא ביכורים ,און אז דעם זעלבן חשבון אויף מילך ,אויב דער
איז די סמיכות? לויט דעם גייט אזוי פשט, מען ליינט מקרא ביכורים ,דערמאנט מען ריכטיגער האניג איז האניג וואס רינט
ראשית ביכורי אדמתך תביא בית ה’ אלקיך, דאך שבחה של ארץ ישראל ,אז ס’איז זבת אליינס ,אפשר איז דער ריכטיגער מילך
דאס גייט ארויף אויף דער ענין פון ביכורים, חלב ודבש ,זעט מען דאך פון דעם אזוי ווי אויך נאר מילך וואס מ’דארף נישט מעלקן,
אויף דער שפע פון ביכורים וואס ברענגט דער בה”ג זאגט ,אז דער ריכטיגער דבש מילך וואס רינט אליינס ארויס פונעם ציג,
ארויס דער ענין פון זבת חלב ודבש דוקא איז האניג וואס רינט פון זיך אליינס ,וועט דאס איז דער ריכטיגער מילך .אויב אזוי
שבועות ביי קבלת התורה .קומט די תורה דאך דער עולם קענען מאכן א טעות ,דורך קען דאך איינער טראכטן אז לגבי איסור
אבער גלייך זאגן ,מיש נישט צוזאם די מקרא ביכורים ,אז דער ריכטיגער מילך בשר בחלב איז נאר דא א איסור צו עסן
מילך פון ביכורים מיט די מילך פון בשר איז נאר וואס רינט אליינס ,און מ’וועט דער ’ריכטיגער מילך’ מיט פלייש ,מילך
בחלב ,לא תבשל גדי – דאס איז בחלב אמו, ח”ו מזלזל זיין אין בשר בחלב .מוז מען וואס איז אליינס ארויסגערינען – ’זבת
דאס איז יא מיט ריכטיגע מילך ,ביכורים אין יום טוב שבועות דעם טאג פון וביום חלב’ ,אבער מילך וואס מ’דארף גיין מעלקן
זאלסטו ברענגען ארויסברענגען אז ארץ הביכורים בהקריבכם מנחה חדשה לה’ און ארויסקוועטשן פונעם ציגעלע ,אפשר
ישראל קען צוקומען צו אזא שפע אז מ’גייט ברענגען ביכורים ,מוז מען מודיע אויף דעם איז נישט דא דער איסור ,דאס
ס’זאל זיך רינען זבת חלב ודבש ,אבער זיין פארן עולם אז מ’זאל חס ושלום נישט איז נישט דער ריכטיגער מילך .איי ס’איז
דער איסור בשר בחלב דאס קומט בחלב אויסמישן די יוצרות ,נישט צוזאממישן טאקע מילך ,אבער מ’טרעפט אויך ביי
אמו ,דאס גייט יא ָָאן ביי יעדעם .דאס איז ’זבת חלב’ מיט דער איסור ’בשר בחלב’, בשר בחלב ,אז ס’איז דא ’מי חלב’ וואס איז
דער ליתן טעם במנהג של ישראל תורה דארף מען עסן א מילכיגע סעודה ,און נישט קיין איסור דאורייתא ,זעהט מען אז
הוא מ’זאל עסן מילכיגס יום טוב שבועות מ’ענדיגט ,מ’פאקט אראפ דעם טישטוך, ס’איז דא אזא זאך אז מילך זאל נישט זיין
אינעם יום הביכורים. און מ’ווארט א זמן ווילאנג מ’דארף צו קיין איסור דאורייתא ,ווייל ס’איז נישט
ווארטן ,און ערשט נאכדעם גייט מען עסן דער ריכטיגער מילך .איז פונקט ווי ביי
אגב ,איז דא א אינטערעסאנטער חידוש פליישיגס ,און יעדער זאל זען אז כאטשיג דבש האבן מיר דאך געטראפן דעם שיטת
וואס דער בן יהוידע שרייבט דארט אין דער מילך וואס מיר האבן היינט איז נישט הבה”ג וואס האלט אז דער ריכטיגער דבש
מסכת כתובות אויף דעם גמרא פון רמי גערינען פון זיך אליינס - ,אונז האבן נישט איז נאר וואס רינט אליינס ,איז אפשר דער
בר יחזקאל ,ער שטעלט זיך וואס האט דעם השפעה פון זבת חלב ,מיט דעם אלעם ריכטיגער מילך אויך נאר דאס וואס רינט
ער געמיינט ארויסצוברענגען ’היינו’ דאס זעסטו געבט מען אכטונג מיט אלע זהירות אליינס .וועט מען צוקומען צו מזלזל זיין
מיינט ’זבת חלב ודבש’ ,אוודאי מיינט עס אז קיינער זאל נישט מישן קיין יוצרות, אז מילך וואס מ’האט געדארפט מעלקן
ד -גליון שיחתי
ס’זאל זיך צאמשטעלן מילך מיט האניג ניין - ,ווי דער מהרש”א מערקט עס אן דאס ,וואס איז ער דא מחדש ,אז מ’זעט
אויסגעמישט איז דאך נאר שייך ווען די דארט אין מסכת כתובות ,-ס’שטייט נישט מילך און אז מ’זעט האניג און אז מ’זעט אז
ציגעלעך וועלן גיין עסן נעבן די בוים, ’זבת חלב וזבת דבש’ ,נאר ס’גייט צוזאמען ס’רינט מיינט עס זבת חלב ודבש.
און זיי גייען נישט נעבן א טייטלבוים ’זבת חלב ודבש’ ,ס’רינט צוזאמען די מילך
עסן ,זיי גייען עסן נאר נעבן א פייגן בוים. און די האניג .און אויב מ’דארף טרעפן אין שרייבט ער דארט א חידוש אז עס
ממילא האט ער געזאגט אז יעצט כאפ ארץ ישראל אזא שטארקע השפעה אז איז אים יעצט נתחדש געווארן א נייער
איך אנדערש ווי כ’האב געמיינט ביז יעצט. ס’רינט אויסגעמישט מילך מיט האניג, פשט אין פסוק( ,ס’האט אויך א שטארקע
היינו דאס מיינט דער פסוק זבת חלב ודבש דאס איז נאר שייך ביי פייגן בוים ,ביי א שייכות צו די וואכעדיגע פרשה דאס וואס
מיינט מען פייגן האניג ,נישט טייטל האניג, טייטל בוים איז עס נישט שייך ,פארוואס? ער ברענגט דארט) ,אנפאנג פרשה די וואך
ווייל אויב די תורה וויל אונז ארויסברענגען איז דא א רש”י וואס פארטייטשט די לשון
אז ס’גייט צוזאמען רינען ,זיך אויסמישן
מילך און האניג ,דאס איז נאר שייך ביי פייגן און ביי א ארץ זית שמן ודבש ,זית שמן זאגט רש”י
אז ס’איז ’זית אגורי’ און ’דבש’ איז ’דבש
ווייל נאר דארט איז א פלאץ ווי די ציגעלעך
גייען פאשענען ,כאפן פון די בלעטעלעך,
טייטל-בוים תמרים’ .זעט מען אז רש”י לערנט אז דבש
ביי טייטלען איז עס נישט שייך. האבן די ציגן איז דבש תמרים .דארף מען וויסן צי מיינט
עס טאקע אז אלעמאל וואו ס’שטייט דבש
ממילא וועט אויסקומען א מורא’דיגער
נישט וואס אין די תורה מיינט עס דבש תמרים ,אדער
נאר די דבש וואס ס’שטייט ביי די שבעת
חידוש אז די דבש פון שבעת המינים דאס צו טון דארט, המינים ,אויף דעם זאגט רש”י דער דבש
מיינט טאקע דבש תמרים ,און לגבי דער
רש”י אנפאנג פרשה דארף מען געדענקען דער בוים איז הוא דבש תמרים ,ווייל ס’איז דא בעצם
דבש פון אנדערע סארט פירות ,מ’זעט
-לויט דעם בן יהוידע -דעם גמרא אין
כתובות -אז דער פשט אין דבש וואס
צו הויעך פאר אין פרשת ויקרא (ב ,יא) כי כל שאור וכל
רש”י ברענגט איז נאר אויף דער ערשטער זיי ,זיי קענען דבש ,און רש”י זאגט דארט כל מתיקת פרי
הייסט דבש.
פסוק פון די פרשה מראשית כל פרי
האדמה ,אבער די אלע לשונות ’דבש’ וואס נישט עסן זאגט דער בן יהוידע א חידוש נפלא
גייען שטיין ווייטער ביי מקרא ביכורים און
ביי וידוי מעשר ,לויט דער פשט וועט דאס
פונעם בוים, מאד ,אז ווען רמי בר יחזקאל איז געקומען
קיין בני ברק און ער האט געזען וואס גייט
מיינען דבש תאנה. פָאר אז ס’רינט האניג פון די פייגן
דארט ָ
ווייל ס’מוז דאך זיין אז די בהמות זאלן גיין
בוים און מילך פון די ציגן ,איז רמי בר
פירט אויס דער בן יהוידע ,דארף מען אונטער די בוים און דארט עסן און פון
יחזקאל אויפגעקומען אז יעצט איז ער
נאכאלץ פארשטיין - ,וואס איז ער געווארן גרויס זיסקייט זאל זיך דארט גיסן פון די
געוואויר געווארן דער ריכטיגער פשט
אזוי מרוגש? אז עס מיינט פייגן און נישט ציגעלעך ,און ביי א טייטל-בוים האבן די
וואס מיינט – ’היינו’ דאס מיינט ’זבת חלב
טייטלען ,זאגט ער ,אז רמי בר יחזקאל האט ציגן נישט וואס צו טון דארט ,דער בוים
ודבש’ .ער איז געוואויר געווארן נישט
זיך אזוי געפרייט אז מ’רעדט דא פון האניג איז צו הויעך פאר זיי ,זיי קענען נישט עסן
ווי דער עולם איז צוגעוואוינט אז דבש
פון פייגן ,ווייל ער האט געטראפן אין דעם א פונעם בוים ,און צו עסן די גראז נעבן א
מיינט דבש תמרים ,נאר וואו ס’שטייט אין
פנימיות’דיגער רמז ,ווייל דאס ווייזט אז די טייטלבוים דאס איז נישט אינטערעסאנט
די תורה זבת חלב ודבש ,מיינט עס ’פייגן
אידן וועלן זוכה זיין צו מתקן זיין דעם חטא פאר זיי ,אבער א פייגן בוים בייגט זיך אראפ
האניג’.
אדם הראשון .ווייל מ’זעט דאך אין מדרש סאך נידריגער ,און חוץ דעם די בלעטער
פון א פייגן בוים זענען אזעלכע פעטיגע
אז עץ שאכל אדם הראשון איז געווען א
תאנה .און אויב דער אויבערשטער האט בלעטער ,און די ציגעלעך גייען אונטער נאר ביי די פייגן
געוויזן א ספעציעלע שפע אין דער ענין די פייגן בוים און זיי געבן זיך אזא הייב גייט עס צוזאמען
פון תאנה ,אז דאס איז די דבש פון ארץ אויף ,אזא טאנץ אויף ,און שלעפן אראפ
ישראל ,דאס ווייזט אז די אידן וועלן האבן בלעטלעך פון די בוים ,און דאס איז זייער מהיכי תיתי? ווייל ביז יעצט האט ער
די מעגליכקייטן ,צו מצליח זיין ,צו מתקן געזונט פאר זיי ,אזעלכע פעטיגע בלעטער, אייביג געמיינט אז ס’איז צוויי עקסטערע
זיין דעם חטא פון אדם הראשון .ממילא און דעמאלטס געבן זיי א געשמאק אין די זאכן ,די לאנד איז ’זבת חלב’ ,ס’רינט מילך,
האט ער זיך זייער שטארק געפריידט ,אז מילך. ס’איז דא א שפע פון גוטע בהמות ,גוטע
דאס מיינט דא דער ענין פון דבש ,דבש גראז ,און נאך א זאך’ ,דבש’ ס’רינט האניג,
תאנה ,אז אין ארץ ישראל וועט זיין א שפע קומט אויס אז דער היכי תמצא אז יעצט איז ער אבער געוואויר געווארן ,אז
גליון שיחתי -ה
לייגט מען ארויף א גראזעלע ,וואס עפעס א א געוואלדיגן רמז ,אז מ’וויל מרמז זיין אין דעם העכער ענין די כח פון פייגן.
גראזעלע? אויב איז די כוונה פשוט פאר א מתקן זיין דעם חטא אדם הראשון ,וואס
סימן ,קען מען דאך לייגן סיי וועלכע סימן, אדם הראשון האט מקלקל געווען ער ביי ביכורים דערמאנט
נאר מ’וויל מרמז זיין ווייסט וואס דו גייסט
דא יעצט טון מיט דעם פייג? דו גייסט דא
האט נישט געטון די ערשטע מצוה וואס
דער אויבערשטער האט אים אנגעזאגט,
מען מער די ’תאנה’
מאכן א תיקון אויף דער גאנצער ענין פון דעריבער ווען ער וויל מרמז זיין די חטא פון
דער ערשטער פגם פון בריאת העולם ,דו אדם הראשון וואס ס’איז געווען די ערשטע דער הייליגער ראפשיצער רב אין זרע
גייסט עס מאכן אזוי ווי די גראז ,די גראז איז עבירה ,דארף מען דערמאנען ווער האט קודש ,ברענגט א רמז די וואכעדיגע סדרה,
דאך געווען פארן פגם ,דער גרעסטער רצון געטון די ערשטע מצוה ,דאס איז געווען ווי ער שמועסט שטארק דער ענין פון די
השם איז דאך ארויסגעקומען דעמאלטס ווי די ערשטע עבירה ,ווער האט געטון דער גאנצע פרשה פון ביכורים ,בשייכות צו די
די גמרא פארציילט אז דער שר של העולם עבודת הזמן ,פון די התחדשות פון בריאת
האט דאך דעמאלטס געזאגט יהי כבוד ד’ העולם .וואס די גאנצע ענין פון בריאת
לעולם ישמח ד’ במעשיו .אז דו גייסט יעצט
ברענגען ביכורים ,דו גייסט מקיים זיין דעם
ממילא האט ער העולם איז דאך אלץ צוריק צוגיין אזוי ווי
אדם הראשון פארן חטא ,און ער ברענגט
’ראה אדם תאנה שביכרה יביאנה ביכורים’, זיך זייער שטארק א רמז אז בראשית איז דער ר”ת ר’אה א’דם
גייסטו דאך מיט דעם אויפטון אז ס’זאל
ווערן א תיקון אין דער גאנצער בריאה ,און געפריידט ,אז ת’אנה ש’ביכרה ב’יכורים י’ביאנה.
אונז גייען צוריקגיין אזוי ווי דער מצב פון די
דשאים וואס טוען דעם רצון ה’ בשלימות,
דאס מיינט דא איז אינטערעסאנט טאקע אנצומערקן -
ס’איז משמע אויך אזוי אין ספר צמח דוד פון
דאס טוסטו מיט דעם כורך עליה גמי ,דו דער ענין פון רבי דוד’ל דינוב’ער , -אז כאטשיג די משנה
בינדסט ארויף אויף דעם די גראזעלע ,אלץ
גייסטו יעצט צוריק צו ברענגען צום ערשטן דבש, אין מסכת ביכורים געבט דאך דוגמאות
פון עטליכע פירות ,תאנה שביכרה ,אשכול
שורש ,וואס דאס איז דער גאנצער ענין פון שביכר ,רמון שביכר ,אבער רש”י אין חומש
ראש השנה ,אז די גאנצע בריאה גייט צוריק ערשטער תיקון אויפן וועלט ,זענען געווען ברענגט נאר אראפ דער חלק התאנה ,פשוט
צום ערשטן שורש ,אזוי ווי פאר דער פגם. די ’גראז’ ,די גראז וואס האב אליינס געמאכט וואלט מען געקענט זאגן אז רש”י האט
א ק”ו ,נשאו דשאים ק”ו בעצמן ,איז ממש אנגעכאפט די ערשטע ,אבער למעשה זעט
[במאמר המוסגר ,אפשר קען מען געווען דער היפוך ,אדם הראשון איז דער מען עפעס אז מ’האט עפעס מער געמאכט
זאגן לויט דעם ,א רמז אויף דער מנהג ערשטער וואס האט נישט געפאלגט ,און א עסק פונעם פייג ,סיי ווי מ’שמועסט אז
ביי רבוה”ק מסקווירא ,אז דער שהחיינו קעגן דעם דער ערשטער וואס האט אליינס די ראשי תיבות פון בראשית איז דאך דוקא
צווייטע נאכט ר”ה מאכט מען אויף פייגן, אויסגעארבעט ,אליינס אויסגע’חשבונ’ט, אויפן תאנה’ ,ראה אדם תאנה שביכרה
(בעצם זאגט מען אז אין דער אלטער היים וויאזוי צו טון דער שלימות’דיגער רצון ביכורים יביאנה’ ,און דא זעט מען אויך אז
פלעגט מען ר”ה מאכן אויף טרויבן ,אבער השם ,זענען די גראז .איז די גראז מרמז רש”י דערמאנט עפעס מער דעם תאנה.
אזוי איז שוין איינגעפירט לאנגע יארן ,אז אויף א תיקון פון אדם הראשון ,תיקון פון די אלץ איז הכל הולך למקום אחד ,אז דער
מען מאכט אויף פייגן) ,לויט דעם זעט מען שלימות הבריאה. ענין פון די תאנה איז מרמז אז אלץ גייט
אז אין דער ענין פון עסן פייגן ,ליגט עפעס א צוריק אזוי ווי אדם הראשון פארן חטא.
גרויסער תיקון אויף די יסודות’דיגע ענינים דאס איז מרומז דא -זאגט דער צמח דוד
פון בריאת העולם און פון אדם הראשון]. -ראה אדם תאנה שביכרה כורך עליה גמי, און רבי דוד’ל דינוב’ער זאגט אויף דעם
פאר הערות ,הוספות ,נדבות,
להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי
שיעורים קצרים מדי יום ביומו
און באקומען דעם גליון אויפן ושיעורים מדי שבוע בשבוע
אימעיל:
אימעיל: אמעריקע605-477-5551 :
machonsichoosi@gmail.com
ארץ ישראל073-388-6653 :
טעלעפָאן:
ָ
605-477-5551,7 איירָאּפע44-333-070-6593 :
ָ
ו -גליון שיחתי
