gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

מוציא לאור: גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish

שבוע: כי תבוא (2026-08-24)

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — כי תבוא (2026-08-24)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫קצח‬ ‫כי תבא תשפ״ו‬ ‫ס’רינט מילך און פייגן‪-‬האניג‬ ‫ווי דער רמב”ן (בפרשתן) שטעלט זיך אויף‬ ‫דער אויספיר פון וידוי מעשר‪ ,‬די תפלה‬ ‫אויבערשטער זאגט צי פאר די אבות‬ ‫הקדושים‪ ,‬אז מ’גייט געבן פאר די אידישע‬ ‫מנהג פון מילכיג’ס‬ ‫פון ’השקיפה’ (וואס מיט דעם ענדיגט מען‬ ‫קינדער דאס לאנד ארץ ישראל‪ .‬אבער אין‬ ‫‪ -‬מיט ביכורים‬ ‫די קריאה פון מאנטאג און דאנערשטאג)‪,‬‬ ‫גאנץ חומש בראשית ווערט קיין איינמאל‬ ‫וברך את עמך את ישראל ואת האדמה אשר‬ ‫נישט דערמאנט בשבחה של ארץ ישראל‬ ‫גאר אן אינטערעסאנטער ענין בשייכות‬ ‫נתתה לנו כאשר נשבעת לאבותינו – אזוי‬ ‫אז דאס האט די מעלה פון ’זבת חלב‬ ‫צו שבועות וועגן מצות ביכורים‪ ,‬געבויט‬ ‫ווי דו האסט געשוואוירן פאר אונזערע‬ ‫ודבש’‪ ,‬ס’איז א גוטע לאנד ס’רינט מילך‬ ‫אויף חידושים פון די וואכעדיגע סדרה‪,‬‬ ‫אבות – ארץ זבת חלב ודבש (כו‪ ,‬טו)‪ ,‬אויף‬ ‫און האניג‪ .‬די ערשטע מאל וואס ווערט‬ ‫סיי אין וידוי ביכורים און סיי ווידוי מעשר‪,‬‬ ‫דעם שטעלט זיך דער רמב”ן‪ ,‬אז מ’טרעפט‬ ‫דערמאנט ’זבת חלב ודבש’ איז אין פרשת‬ ‫איז דא א שמועס‪ ,‬פון דער בלאזוב’ער רב‬ ‫קיינמאל נישט אז דער אויבערשטער זאל‬ ‫זצוק”ל אין צבי לצדיק אויף שבועות‪.‬‬ ‫שווערן פאר די אבות אז ס’גייט זיין ארץ‬ ‫זבת חלב ודבש‪ ,‬פאר די אבות האט דער‬ ‫דער‬ ‫שטעלט ער זיך‪ ,‬וואס איז דער ענין אז‬ ‫אויבערשטער נאר געשוואוירן‪’ :‬איך וועל‬ ‫ענק געבן די לאנד’‪ ,‬שפעטער ווען דער‬ ‫אויבערשטער‬ ‫כלל ישראל פירט זיך אז שבועות עסט‬ ‫מען מילכיג?‪ ,‬מ’לערנט עס ארויס פון‬ ‫אויבערשטער האט אנגעהויבן צו רעדן צו‬ ‫האט קיינמאל‬ ‫דער רמז‪ ,‬טאקע ביי די פרשה פון מצות‬ ‫ביכורים אין יום טוב שבועות‪ ,‬אין פרשת‬ ‫די ’קינדער’ פון די אבות‪ ,‬צו די אידן אליינס‪,‬‬ ‫דעמאלטס האט דער אויבערשטער‬ ‫נישט גענוצט די‬ ‫פינחס (כח‪ ,‬כו)‪ ,‬וביום הבכורים בהקריבכם‬ ‫אנגעהויבן צו נוצן די לשונות זבת חלב‬ ‫ודבש‪ .‬איז דאך שווער וויאזוי טייטשט‬ ‫שפראך זבת חלב‬ ‫מנחה חדשה לה’ בשבועותיכם‪ ,‬ח’דשה ל’ה’‬ ‫ב’שבועותיכם איז ר”ת חל”ב‪ .‬דארף מען‬ ‫מען כאשר נשבעת לאבותינו אזוי ווי דו‬ ‫ודבש רעדנדיג צו‬ ‫דעם רמז אליין אויך פארשטיין פארוואס‬ ‫האסט געשוואוירן פאר ’זיי’ ארץ זבת חלב‬ ‫ודבש?‪.‬‬ ‫די אבות‪.‬‬ ‫טאקע איז דער מנהג צו עסן מאכלי חלב‬ ‫מרומז בשייכות צו ביכורים‪ ,‬דער ענין פון‬ ‫יום טוב שבועות האט דאך נאך יסודות‪ ,‬ווי‬ ‫צוויי תירוצים‬ ‫שמות ביי די מראה הסנה‪ ,‬ווען משה רבינו‬ ‫באקומט א שליחות צו זאגן פאר די אידן‬ ‫קבלת התורה‪ ,‬און וואס איז פשט אז דער‬ ‫רמז פון מילכיג ליגט דוקא בשייכות צו‬ ‫פונעם רמב”ן‬ ‫ואומר אעלה אתכם מעני מצרים אל ארץ‬ ‫ביכורים?‬ ‫זבת חלב ודבש (שמות ג‪ ,‬ח; שם יז)‪.‬‬ ‫ענטפערט דער רמב”ן צוויי תירוצים‪.‬‬ ‫איז ער מקדים אן אינטערעסאנט זאך‪,‬‬ ‫אדער קען זיין אז די לאבותינו מיינט נישט‬ ‫בעצם‪ ,‬טרעפט מען דעם זעלבן הערה‪,‬‬ ‫אז מ’קוקט אריין אין חומש בראשית איז‬ ‫די ’אבות’ אברהם יצחק ויעקב‪ ,‬נאר ס’מיינט‬ ‫אויף די לשון הפסוק אין אונזער פרשה‪,‬‬ ‫דאך דא עטליכע מאל די הבטחה ווי דער‬ ‫א ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫אויבערשטער געגעבן דעמאלטס דאס‬ ‫סופר‪ ,‬במציאות האט דער אויבערשטער‬ ‫אונזערע עלטערן אין מצרים‪ ,‬אזוי ווי דער‬ ‫לאנד פאר די אבות?‬ ‫געגעבן ארץ ישראל פאר די אבות אויף‬ ‫פסוק זאגט אין פרשת חוקת (כ‪ ,‬טו) וירעו‬ ‫א שוואכע דרגא‪ ,‬דעמאלטס ווען אברהם‬ ‫לנו מצרים ולאבותינו‪ ,‬זעט מען אז אמאל‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר פשט‪,‬‬ ‫אבינו איז געקומען קיין ארץ ישראל איז‬ ‫נוצט מען “לאבותינו” – אונזערע עלטערן‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער האט טאקע געוואלט‬ ‫דאך געווען ויהי רעב בארץ (בראשית יב‪,‬‬ ‫דאס מיינט אונזערע אייגענע זיידעס‬ ‫ווייזן‪ ,‬אז ארץ ישראל איז געוואנדן וויאזוי‬ ‫י)‪ ,‬איז דאך נישט געווען קיין שפע‪ .‬יצחק‬ ‫וואס זענען געווען אין מצרים‪ .‬און פאר‬ ‫די אידישע קינדער וועלן זיך אויפ‪-‬פירן‪,‬‬ ‫אבינו בשעת דער אויבערשטער האט‬ ‫זיי ‪ -‬פאר דער דור פון מצרים ‪ -‬האט דער‬ ‫אזוי ווי מ’זאגט אין והיה אם שמוע‪ ,‬אז‬ ‫אים געגעבן די הבטחה פון ארץ ישראל‬ ‫אויבערשטער יא געשוואוירן אז ס’איז א‬ ‫דאס אז ס’זאל זיין זבת חלב ודבש‪ ,‬דאס‬ ‫איז דאך געווען ווען? אין פרשת תולדות‬ ‫ארץ זבת חלב ודבש‪.‬‬ ‫איז נישט קיין ’פאקט’‪ ,‬דאס איז געוואנדן‬ ‫איז דאך אויך געווען אין א שווערע זמן‬ ‫וויאזוי מ’פירט זיך אויף – דער לאנד קען‬ ‫ווען ס’איז געווען ויהי רעב בארץ (כו‪ ,‬א)‪,‬‬ ‫אדער זאגט דער רמב”ן א צווייטער‬ ‫זיין א שפע פון זבת חלב ודבש‪ ,‬אבער דאס‬ ‫און יצחק איז געגאנגען קיין פלשתים און‬ ‫פשט‪ ,‬כאשר נשבעת לאבותינו ‪ -‬האסט‬ ‫וועט מען שוין זען אויב מ’איז מקיים די‬ ‫דעמאלטס זאגט אים דער אויבערשטער‬ ‫געשוואוירן צו געבן דעם לאנד‪ ,‬און ס’איז‬ ‫תורה‪ .‬האט דער אויבערשטער געוויזן‬ ‫גור בארץ הזאת כי לך ולזרעך אתן את‬ ‫דאך א פאקט אז דער לאנד איז א זבת‬ ‫פאר די אבות אזוי איך געב ענק דאס‬ ‫כל הארצות האל (שם‪ ,‬ג)‪ ,‬איז דאך נישט‬ ‫חלב ודבש‪ ,‬הגם דער אויבערשטער האט‬ ‫לאנד‪ ,‬אבער וואס וועט זיין אין דעם לאנד‪,‬‬ ‫געווען דעמאלטס במציאות זבת חלב‬ ‫קיינמאל נישט געשוואוירן אז איך גיי‬ ‫דאס וועט מען שוין זען לפי המצב וויאזוי‬ ‫ענק געבן ’א לאנד ‪ -‬וואס איז ‪ -‬זבת חלב‬ ‫די אידישע קינדער וועלן זיך אויפ‪-‬פירן‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט דוקא צוגעזאגט‬ ‫ס’גיסט‬ ‫ודבש’‪ .‬אבער מ’קען זיך אויך אויסדרוקן‬ ‫דעם לשון‪ ,‬ווייל דו האסט געשוואוירן‬ ‫א לאנד וואס איז נאכנישט זבת חלב‬ ‫ודבש‪ ,‬און מ’וועט ווארטן אויף די אידן צו‬ ‫זיך האניג‬ ‫פאר אונזערע אבות צו געבן א לאנד‪ ,‬און‬ ‫דער לאנד איז דאך במציאות א זבת חלב‬ ‫זען צי לכבודם זאל מען עס מאכן א זבת‬ ‫חלב ודבש‪.‬‬ ‫פון די פייגן‬ ‫ודבש‪.‬‬ ‫און ס’רינט‬ ‫דאס זענען די צוויי וועגן וואס דער‬ ‫איז דאך צוריק שווער די פשט אין‬ ‫פסוק‪ ,‬ווי דער רמב”ן’ס קשיא‪ ,‬וויאזוי קען‬ ‫מילך פון די‬ ‫רמב”ן פארענטפערט‪ ,‬ווייל מ’טרעפט‬ ‫מען זאגן כאשר נשבעת לאבותינו ארץ זבת‬ ‫ציגן‪ ,‬ממש‬ ‫מען קיינמאל נישט בפירוש אז דער‬ ‫אויבערשטער זאל זאגן פאר די אבות די‬ ‫חלב ודבש‪ ,‬זאגט דער הייליגער חתם סופר‬ ‫אז מ’דארף אזוי לערנען פשט‪ ,‬השקיפה‬ ‫אז ס’איז ’זבת‬ ‫ווערטער זבת חלב ודבש‪.‬‬ ‫ממעון קדשך מן השמים וברך‪ ,‬און זאלסט‬ ‫בענטשן‪ ,‬וועמען זאלסטו בענטשען? את‬ ‫חלב ודבש’‪.‬‬ ‫דער הייליגער חתם סופר דינגט זיך‬ ‫עמך ‪ -‬זאלסט בענטשן דיין פאלק את‬ ‫אויף דער רמב”ן‪ ,‬אויף דער צווייטער מהלך‬ ‫ישראל‪ ,‬און זאלסט בענטשן ואת האדמה‬ ‫ודבש‪ ,‬ס’איז געווען א הונגער‪ ,‬ס’איז‬ ‫אז דער אויבערשטער האט צוגעזאגט‬ ‫אשר נתת לנו כאשר נשבעת לאבותינו‪,‬‬ ‫געווען שוואכע צייטן‪ .‬זעסטו דאך‬ ‫פאר די אבות א לאנד וואס פאקטיש איז‬ ‫דער לאנד וואס דו האסט געשוואוירן פאר‬ ‫פון דעם פונקט פארקערט‪ ,‬אז דער‬ ‫דאך עס א זבת חלב ודבש‪ ,‬שרייבט דער‬ ‫אונזערע אבות‪ ,‬זאלסטו דאס בענטשן אז‬ ‫אויבערשטער האט נישט געשוואוירן‬ ‫הייליגער חתם סופר א לשון ’ואני אומר‬ ‫ס’זאל ווערן א ארץ זבת חלב ודבש‪ .‬מ’דארף‬ ‫פאר די אבות א לאנד וואס איז פאקטיש א‬ ‫בהיפוך’‪ ,‬איך וועל זאגן פארקערט‪ ,‬אז דער‬ ‫אפטיילן דעם פסוק‪ ,‬ביז נאך די ווערטער‬ ‫זבת חלב ודבש‪ ,‬דער אויבערשטער האט‬ ‫אויבערשטער האט געשוואוירן פאר די‬ ‫כאשר נשבעת לאבותינו איז מען מסביר‬ ‫עס זיי געגעבן אין א מצב וואס איז נישט‬ ‫אבות א לאנד דוקא ’נישט’ זבת חלב ודבש‪.‬‬ ‫פון וועלכע לאנד מ’רעדט‪ ,‬אז כאטשיג‬ ‫געווען זבת חלב ודבש‪ ,‬פונקט דעמאלטס‬ ‫האסט געשוואוירן פאר אונזערע אבות‬ ‫ווען ס’איז געווען א הונגער‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫ערשטענס‪ ,‬אז מ’זעט – אזויווי מ’האט‬ ‫האסטו קלאר געזאגט אז ס’איז נישט‬ ‫האט דער אויבערשטער עס געגעבן פאר‬ ‫אנגעמערקט ‪ -‬אז דער אויבערשטער‬ ‫מוכרח אז ס’וועט זיין א זבת חלב ודבש‪,‬‬ ‫אברהם אבינו און אזוי אויך שפעטער פאר‬ ‫האט קיינמאל נישט גענוצט די שפראך‬ ‫ס’איז געוואונדן וויאזוי די אידן וועלן זיך‬ ‫יצחק אבינו‪.‬‬ ‫זבת חלב ודבש רעדנדיג צו די אבות‪ .‬איז‬ ‫אויפ‪-‬פירן‪ ,‬בעט מען טאקע די בקשה‪,‬‬ ‫דאך אוודאי דא א טעם פארוואס דער‬ ‫עשינו מה שגזרת עלינו‪ ,‬אונז האבן מקיים‬ ‫וואס איז טאקע פשט? פארוואס‬ ‫אויבערשטער האט עס ’נישט’ געזאגט‪.‬‬ ‫געווען די מצוות‪ ,‬זאלסטו אונז בענטשן‬ ‫פונקט ווען ארץ ישראל איז געווען ליידיג‬ ‫אז די לאנד וואס האסט געשוואוירן פאר‬ ‫פון השפעה‪ ,‬מאגער געווען‪ ,‬האט דער‬ ‫און נאכמער זאגט דער הייליגער חתם‬ ‫ב ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫איז דער פשט פון זבת חלב ודבש‪ .‬אזוי‬ ‫ממילא זאגט די תורה וביום הבכורים‪ ,‬אין‬ ‫אונזערע אבות אלץ א ’פשוט’ע לאנד’ זאל‬ ‫האט רמי בר יחזקאל ארויסגעברענגט זיין‬ ‫טאג פון ביכורים‪ ,‬וואס מ’ליינט די פרשה‬ ‫ווערן אן ’ארץ זבת חלב ודבש’‪.‬‬ ‫התפעלות פון דער שפע פון ארץ ישראל‪,‬‬ ‫פון ביכורים‪ ,‬און מ’ברענגט דארט ארויס די‬ ‫ס’גיסט זיך האניג פון די פייגן און ס’רינט‬ ‫חשיבות פון ארץ ישראל‪ ,‬און דאס איז דאך‬ ‫ספעציעלע מתנה‬ ‫מילך פון די ציגן‪ ,‬איז דא זעט מען טאקע‬ ‫ממש אז ס’איז ’זבת חלב ודבש’‪.‬‬ ‫אלץ נאר א נייער מתנה‪ ,‬א ספעציעלער‬ ‫שפע לכבוד קבלת התורה‪ ,‬אין דעם יום‬ ‫לכבוד קבלת התורה‬ ‫הביכורים איז בהקריבכם מנחה חדשה לה’‬ ‫זעט מען דאך פון די גמרא‪ ,‬אז ס’איז‬ ‫בשבועותיכם‪ ,‬זאל מען עסן מיליכיג‪ ,‬ווייל‬ ‫דער בלאזוב’ער רב שמועס עס אויס‪,‬‬ ‫געווען א ענין אז מ’האט ביידע האבן זיי‬ ‫דאס ברענגט ארויס אז דער ענין וואס דו‬ ‫(דעם זעלבן גאנג פון חתם סופר מיט אן‬ ‫גערינען צוזאמען‪ .‬די חלב ודבש‪.‬‬ ‫דערמאנסט אין פרשת ביכורים‪ ,‬איז נאר‬ ‫אנדערע קנייטש)‪ ,‬אז וואס איז טאקע‬ ‫צו פארדאנקען קבלת התורה‪ ,‬ממילא איז‬ ‫פשט אז דער אויבערשטער האט עס‬ ‫זייער א פשוט’ער קשר וואס מיליכיגס‬ ‫נישט געזאגט פאר די אבות‪ ,‬נאר פאר‬ ‫איז דא א אינטערעסאנטער שמועס‬ ‫האט מיט די ביכורים פון שבועות‪ ,‬ביכורים‬ ‫די אידן? ווייל דער אויבערשטער האט‬ ‫אין הלכה‪ ,‬וואס דער בעל הלכות גדולות‪,‬‬ ‫דערמאנט מען די חשיבות פון ארץ זבת‬ ‫געוואלט ווייזן אז די ספעציעלע שפע‪ ,‬די‬ ‫האלט‪ ,‬אז דאס וואס שטייט אין גמרא‬ ‫חלב ודבש‪ ,‬און דאס איז א מתנה א דאנק‬ ‫ספעציעלע מתנה פון זבת חלב ודבש‪ ,‬דאס‬ ‫אז אויף האניג מאכט מען א שהכל נהיה‬ ‫קבלת התורה‪.‬‬ ‫איז א ספעציעלע מתנה פאר קבלת התורה‪,‬‬ ‫בדברו‪ ,‬איז נאר אויב מ’האט אריינגעמישט‬ ‫לכבוד דעם וואס די אידישע קינדער‬ ‫וואסער‪ .‬אבער אויף האניג אליינס מאכט‬ ‫מען א בורא פרי העץ‪ .‬אזוי האלט דער‬ ‫וואס איז מיט‬ ‫זענען מקבל די תורה‪ ,‬דערפאר באקומען‬ ‫זיי א עקסטערע שפע אז ס’זאל זיין זבת‬ ‫בה”ג‪ .‬און תוספות און די ראשונים פרעגן‬ ‫די ’דבש’‬ ‫חלב ודבש‪ .‬ממילא וועגן דעם האט דער‬ ‫אויף דעם פארשידענע קשיות‪.‬‬ ‫אויבערשטער געוויזן אזוי‪ ,‬יעצט בהוציאך‬ ‫שטעלט זיך דער בלאזוב’ער רב‪,‬‬ ‫את העם הזה תעבדון את האלקים על ההר‬ ‫שטייט אין רא”ש אז ס’קען זיין אז דער‬ ‫לכאורה לויט דעם וואלט געדארפט זיין‬ ‫הזה‪ ,‬ווען מ’גרייט זיך צו מקבל זיין די‬ ‫חשבון פארוואס דער בה”ג האט געהאלטן‬ ‫א מנהג ישראל אז מ’זאל עסן שבועות‬ ‫תורה‪ ,‬זאג איך ענק צו אז וועט די לאנד זיין‬ ‫אז אויף האניג מאכט מען א בורא פרי העץ‪,‬‬ ‫סיי ’מילכיגס’ און סיי ’האניג’‪ .‬לויט דעם‬ ‫אזא שפע’דיגע לאנד פון ’זבת חלב ודבש’‪.‬‬ ‫ער האלט נישט אז ס’הייסט אזוי ווי זאפט‬ ‫חשבון פון עסן מילכיגס שבועות אלץ‬ ‫פון א פרי‪ ,‬נאר ער האלט אז ס’הייסט דער‬ ‫דער ענין פון ביכורים פון זבת חלב ודבש‪,‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬איז דאך א דבר פשוט ווי‬ ‫פרי אליינס‪ ,‬איז ווייל מ’זעט אין די תורה‬ ‫וואס עפעס איז דער ’דבש’ עפעס אזוי‬ ‫קומט אריין מיליכיגס שבועות‪ ,‬ווייל‬ ‫אז די תורה רופט אן דער פרי מיטן נאמען‬ ‫באזייטיגט‪ ,‬נאר פון די מילך מאכט מען‬ ‫דער ענין פון שפע פון זבת חלב‪ ,‬איז דאך‬ ‫דבש‪ ,‬ביי שבעת המינים רופט מען אן‬ ‫עפעס א עסק‪ ,‬פון דעם דבש מאכט מען‬ ‫געווען א מתנה פאר קבלת התורה‪ ,‬ביז‬ ‫תמרים מיט די ווארט דבש‪ .‬ממילא זאגט‬ ‫נישט שבועות עפעס אזא עסק‪ .‬וואס איז‬ ‫דעמאלטס האסטו געהאט א לאנד ָָאן‬ ‫דער רא”ש קען זיין אז ער האט געהאלטן‪,‬‬ ‫פשט?‬ ‫זבת חלב‪ ,‬און יעצט האסטו זוכה געווען‬ ‫אז אויב די תורה רופט אן דער פרי מיטן‬ ‫צו זבת חלב‪ ,‬ממילא ווען ס’קומט דער יום‬ ‫נאמען האניג זעט מען אז די האניג איז‬ ‫זאגט דער צבי לצדיק‪ ,‬אלא מאי מוז‬ ‫טוב אז מ’גייט מקבל זיין די תורה מיט א‬ ‫דער פרי אליינס‪.‬‬ ‫מען זאגן עפעס א נייעם חשבון‪ ,‬וואס‬ ‫פרישקייט‪ ,‬וואס בזכות קבלת התורה‬ ‫האט די מילכיגס צו טון דוקא מיט פרשת‬ ‫האט מען דאך זוכה געווען צו זבת חלב‬ ‫למעשה נעמט דער בית יוסף אן אז‬ ‫ביכורים‪ ,‬און דוקא מיט מילכיג און נישט‬ ‫ודבש‪ ,‬ברענגט מען טאקע דאס ארויס אז‬ ‫ס’איז דא צווי אופנים פון האניג‪ ,‬און‬ ‫דער האניג‪ ,‬און מיט שבועות דוקא‪.‬‬ ‫דער שכר צו קבלת התורה איז אז מ’האט‬ ‫דער חילוק איז אזוי‪ .‬אז אפילו לויט‬ ‫זוכה געווען צו מילך‪ ,‬צו זבת חלב‪.‬‬ ‫דער בה”ג אז האניג איז א בורא פרי‬ ‫די גמרא פארציילט אין מסכת כתובות‬ ‫העץ‪ ,‬דאס איז נאר אויף האניג וואס איז‬ ‫(קיא‪ַַ ,):‬אז רמי בר יחזקאל איז אנגעקומען‬ ‫און וויבאלד דער שפע פון ארץ ישראל‬ ‫אליינס ארויסגערינען פון די פרי‪ ,‬אבער‬ ‫קיין ארץ ישראל איז ער געווען אין בני‬ ‫וואס איז א מתנה פון קבלת התורה דאס‬ ‫האניג וואס א מענטש האט געדארפט‬ ‫ברק‪ ,‬האט ער געזען אז ס’איז דא ציגן וואס‬ ‫קומט דאך די שטערקסטע ארויס אין די‬ ‫ארויסקוועטשן‪ ,‬מ’האט געדארפט‬ ‫גייען אונטער די פייגן בוים און זיי עסן פון‬ ‫פרשה פון ביכורים‪ ,‬ווי מ’זאגט עס אין דער‬ ‫צוהאקן די פרי ארויסצוברענגען די האניג‪,‬‬ ‫די פייגן‪ ,‬און בשעת זיי עסן פון די פייגן‪,‬‬ ‫וידוי מעשר‪ ,‬און אפילו אין די פסוקים פון‬ ‫דאס איז שוין נישט דער דבש פון וואס‬ ‫טראפט האניג פון די פייגן און ס’רינט מילך‬ ‫ביכורים דערמאנט מען דאך אויך דער‬ ‫דער פסוק רעדט‪ ,‬און אויב אזוי אויף דעם‬ ‫פון די ציגן‪ .‬און די האניג און די מילך מישן‬ ‫חלק אז ס’איז א זבת חלב ודבש‪ ,‬ויתן‬ ‫דארף מען יא מאכן א שהכל‪.‬‬ ‫זיך אויס‪ ,‬האט ער געזאגט היינו – דאס‬ ‫לנו את הארץ הזאת ארץ זבת חלב ודבש‪,‬‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ג‬ ‫ווייל דער איסור בשר בחלב האט נישט‬ ‫מעג מען יא עסן מיט פלייש‪.‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬אז די ריכטיגע דבש וואס‬ ‫מיט זבת חלב‪.‬‬ ‫דער פסוק רעדט‪ ,‬איז האניג וואס רינט‬ ‫אבער באמת איז עס א גרויסער טעות‪,‬‬ ‫אליינס פונעם פרי‪ ,‬צי פונעם טייטל בוים‪,‬‬ ‫’האניג’ ברענגט‬ ‫ווייל ס’שטייט דען אין די תורה אז דער‬ ‫צי פונעם פייגן בוים‪ .‬אבער האניג וואס‬ ‫נישט קיין חששות‪..‬‬ ‫איסור בשר בחלב האט עפעס צו טון מיט‬ ‫’זבת’ חלב ודבש? דארט שטייט דאך נאר לא‬ ‫מ’דארף שוין ארויסקוועטשן פון דער פרי‪,‬‬ ‫דאס איז שוין נישט די ריכטיגע האניג‪ ,‬און‬ ‫תבשל גדי בחלב אמו‪ ,‬ס’שטייט בכלל נישט‬ ‫אויף דעם וועט דער בה”ג אויך מודה זיין אז‬ ‫און אויב אזוי אז דער גאנצער טעם‬ ‫די מעלה פון זבת‪ ,‬פארקערט ס’שטייט‬ ‫מ’מאכט א שהכל‪.‬‬ ‫פארוואס מ’עסט שבועות מילכיגס איז‬ ‫חלב אמו‪ ,‬איז דאך משמע מ’איז געגאנגען‬ ‫אויסצושליסן דעם טעות וואס קען זיך‬ ‫נעמען פון פרשת ביכורים פון זבת חלב‪,‬‬ ‫צום מאמען און פון דארטן ארויסגענומען‪.‬‬ ‫נאר די‬ ‫אבער אויף דבש האט מען נישט אויף וואס‬ ‫ממילא קומט אויס אז הגם די חשיבות פון‬ ‫חלב איז אפשר נאר זבת חלב‪ ,‬אבער דער‬ ‫’ריכטיגע’ מילך‬ ‫חושש צו זיין‪ ,‬קיינער האט נישט קיין חשש‬ ‫איסור בשר בחלב האט נישט מיט דעם‬ ‫אז מ’וועט צוקומען צו א טעות וועלכע‬ ‫צוטון‪ .‬דער איסור בשר בחלב האט צוטון‬ ‫אויב אזוי זאגט דער בלאזוב’ער רב‪,‬‬ ‫דבש איז ריכטיגע דבש‪ ,‬ממילא פעלט‬ ‫מיט סיי וועלכע מילך אפילו מ’האט יא‬ ‫קומט דאך אויס א מורא’דיגער חידוש‪ .‬אז‬ ‫נישט אויס צו עסן קיין האניג אין שבועות‪.‬‬ ‫געדארפט גיין מעלקן‪.‬‬ ‫ס’שטייט אין תורה א שבח פון זבת חלב‬ ‫ממילא עסט מען שבועות מילכיגס צו‬ ‫ודבש‪ ,‬זעט מען אז נאר וועלכער איז דער‬ ‫ווייזן פארן עולם די אלע זהירות‪.‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬קען מען זאגן פשט‬ ‫ריכטיגער דבש? וואס איז טאקע ’זבת’‪,‬‬ ‫אין מנהג העולם‪ ,‬מורא’דיג שיין‪ .‬א נייער‬ ‫אזוי ווי די מעשה דארט פון רמי בר יחזקאל‬ ‫פירט ער אויס‪ ,‬לויט דעם איז אזוי שיין‬ ‫געדאנק‪ .‬פארוואס עסט מען שבועות‬ ‫ווי ס’איז אליינס ארויסגערינען די האניג‬ ‫דער המשך הפסוק‪ ,‬אין פרשת משפטים‪-‬‬ ‫מיליכיגס? היות אז שבועות איז דער זמן‬ ‫פון די פרוכט‪ ,‬נישט מ’האט עס געדארפט‬ ‫כי תשא‪ ,‬ראשית ביכורי אדמתך תביא בית‬ ‫פון ביכורים און ווען ס’קומט צו ביכורים‬ ‫ארויסקוועטשן‪ .‬קען דאך איינער מאכן‬ ‫ה’ אלקיך לא תבשל גדי בחלב אמו‪ .‬וואס‬ ‫ליינט מען דאך מקרא ביכורים‪ ,‬און אז‬ ‫דעם זעלבן חשבון אויף מילך‪ ,‬אויב דער‬ ‫איז די סמיכות? לויט דעם גייט אזוי פשט‪,‬‬ ‫מען ליינט מקרא ביכורים‪ ,‬דערמאנט מען‬ ‫ריכטיגער האניג איז האניג וואס רינט‬ ‫ראשית ביכורי אדמתך תביא בית ה’ אלקיך‪,‬‬ ‫דאך שבחה של ארץ ישראל‪ ,‬אז ס’איז זבת‬ ‫אליינס‪ ,‬אפשר איז דער ריכטיגער מילך‬ ‫דאס גייט ארויף אויף דער ענין פון ביכורים‪,‬‬ ‫חלב ודבש‪ ,‬זעט מען דאך פון דעם אזוי ווי‬ ‫אויך נאר מילך וואס מ’דארף נישט מעלקן‪,‬‬ ‫אויף דער שפע פון ביכורים וואס ברענגט‬ ‫דער בה”ג זאגט‪ ,‬אז דער ריכטיגער דבש‬ ‫מילך וואס רינט אליינס ארויס פונעם ציג‪,‬‬ ‫ארויס דער ענין פון זבת חלב ודבש דוקא‬ ‫איז האניג וואס רינט פון זיך אליינס‪ ,‬וועט‬ ‫דאס איז דער ריכטיגער מילך‪ .‬אויב אזוי‬ ‫שבועות ביי קבלת התורה‪ .‬קומט די תורה‬ ‫דאך דער עולם קענען מאכן א טעות‪ ,‬דורך‬ ‫קען דאך איינער טראכטן אז לגבי איסור‬ ‫אבער גלייך זאגן‪ ,‬מיש נישט צוזאם די‬ ‫מקרא ביכורים‪ ,‬אז דער ריכטיגער מילך‬ ‫בשר בחלב איז נאר דא א איסור צו עסן‬ ‫מילך פון ביכורים מיט די מילך פון בשר‬ ‫איז נאר וואס רינט אליינס‪ ,‬און מ’וועט‬ ‫דער ’ריכטיגער מילך’ מיט פלייש‪ ,‬מילך‬ ‫בחלב‪ ,‬לא תבשל גדי – דאס איז בחלב אמו‪,‬‬ ‫ח”ו מזלזל זיין אין בשר בחלב‪ .‬מוז מען‬ ‫וואס איז אליינס ארויסגערינען – ’זבת‬ ‫דאס איז יא מיט ריכטיגע מילך‪ ,‬ביכורים‬ ‫אין יום טוב שבועות דעם טאג פון וביום‬ ‫חלב’‪ ,‬אבער מילך וואס מ’דארף גיין מעלקן‬ ‫זאלסטו ברענגען ארויסברענגען אז ארץ‬ ‫הביכורים בהקריבכם מנחה חדשה לה’‬ ‫און ארויסקוועטשן פונעם ציגעלע‪ ,‬אפשר‬ ‫ישראל קען צוקומען צו אזא שפע אז‬ ‫מ’גייט ברענגען ביכורים‪ ,‬מוז מען מודיע‬ ‫אויף דעם איז נישט דא דער איסור‪ ,‬דאס‬ ‫ס’זאל זיך רינען זבת חלב ודבש‪ ,‬אבער‬ ‫זיין פארן עולם אז מ’זאל חס ושלום נישט‬ ‫איז נישט דער ריכטיגער מילך‪ .‬איי ס’איז‬ ‫דער איסור בשר בחלב דאס קומט בחלב‬ ‫אויסמישן די יוצרות‪ ,‬נישט צוזאממישן‬ ‫טאקע מילך‪ ,‬אבער מ’טרעפט אויך ביי‬ ‫אמו‪ ,‬דאס גייט יא ָָאן ביי יעדעם‪ .‬דאס איז‬ ‫’זבת חלב’ מיט דער איסור ’בשר בחלב’‪,‬‬ ‫בשר בחלב‪ ,‬אז ס’איז דא ’מי חלב’ וואס איז‬ ‫דער ליתן טעם במנהג של ישראל תורה‬ ‫דארף מען עסן א מילכיגע סעודה‪ ,‬און‬ ‫נישט קיין איסור דאורייתא‪ ,‬זעהט מען אז‬ ‫הוא מ’זאל עסן מילכיגס יום טוב שבועות‬ ‫מ’ענדיגט‪ ,‬מ’פאקט אראפ דעם טישטוך‪,‬‬ ‫ס’איז דא אזא זאך אז מילך זאל נישט זיין‬ ‫אינעם יום הביכורים‪.‬‬ ‫און מ’ווארט א זמן ווילאנג מ’דארף צו‬ ‫קיין איסור דאורייתא‪ ,‬ווייל ס’איז נישט‬ ‫ווארטן‪ ,‬און ערשט נאכדעם גייט מען עסן‬ ‫דער ריכטיגער מילך‪ .‬איז פונקט ווי ביי‬ ‫אגב‪ ,‬איז דא א אינטערעסאנטער חידוש‬ ‫פליישיגס‪ ,‬און יעדער זאל זען אז כאטשיג‬ ‫דבש האבן מיר דאך געטראפן דעם שיטת‬ ‫וואס דער בן יהוידע שרייבט דארט אין‬ ‫דער מילך וואס מיר האבן היינט איז נישט‬ ‫הבה”ג וואס האלט אז דער ריכטיגער דבש‬ ‫מסכת כתובות אויף דעם גמרא פון רמי‬ ‫גערינען פון זיך אליינס‪ - ,‬אונז האבן נישט‬ ‫איז נאר וואס רינט אליינס‪ ,‬איז אפשר דער‬ ‫בר יחזקאל‪ ,‬ער שטעלט זיך וואס האט‬ ‫דעם השפעה פון זבת חלב‪ ,‬מיט דעם אלעם‬ ‫ריכטיגער מילך אויך נאר דאס וואס רינט‬ ‫ער געמיינט ארויסצוברענגען ’היינו’ דאס‬ ‫זעסטו געבט מען אכטונג מיט אלע זהירות‬ ‫אליינס‪ .‬וועט מען צוקומען צו מזלזל זיין‬ ‫מיינט ’זבת חלב ודבש’‪ ,‬אוודאי מיינט עס‬ ‫אז קיינער זאל נישט מישן קיין יוצרות‪,‬‬ ‫אז מילך וואס מ’האט געדארפט מעלקן‬ ‫ד ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫ס’זאל זיך צאמשטעלן מילך מיט האניג‬ ‫ניין‪ - ,‬ווי דער מהרש”א מערקט עס אן‬ ‫דאס‪ ,‬וואס איז ער דא מחדש‪ ,‬אז מ’זעט‬ ‫אויסגעמישט איז דאך נאר שייך ווען די‬ ‫דארט אין מסכת כתובות ‪ ,-‬ס’שטייט נישט‬ ‫מילך און אז מ’זעט האניג און אז מ’זעט אז‬ ‫ציגעלעך וועלן גיין עסן נעבן די בוים‪,‬‬ ‫’זבת חלב וזבת דבש’‪ ,‬נאר ס’גייט צוזאמען‬ ‫ס’רינט מיינט עס זבת חלב ודבש‪.‬‬ ‫און זיי גייען נישט נעבן א טייטלבוים‬ ‫’זבת חלב ודבש’‪ ,‬ס’רינט צוזאמען די מילך‬ ‫עסן‪ ,‬זיי גייען עסן נאר נעבן א פייגן בוים‪.‬‬ ‫און די האניג‪ .‬און אויב מ’דארף טרעפן אין‬ ‫שרייבט ער דארט א חידוש אז עס‬ ‫ממילא האט ער געזאגט אז יעצט כאפ‬ ‫ארץ ישראל אזא שטארקע השפעה אז‬ ‫איז אים יעצט נתחדש געווארן א נייער‬ ‫איך אנדערש ווי כ’האב געמיינט ביז יעצט‪.‬‬ ‫ס’רינט אויסגעמישט מילך מיט האניג‪,‬‬ ‫פשט אין פסוק‪( ,‬ס’האט אויך א שטארקע‬ ‫היינו דאס מיינט דער פסוק זבת חלב ודבש‬ ‫דאס איז נאר שייך ביי פייגן בוים‪ ,‬ביי א‬ ‫שייכות צו די וואכעדיגע פרשה דאס וואס‬ ‫מיינט מען פייגן האניג‪ ,‬נישט טייטל האניג‪,‬‬ ‫טייטל בוים איז עס נישט שייך‪ ,‬פארוואס?‬ ‫ער ברענגט דארט)‪ ,‬אנפאנג פרשה די וואך‬ ‫ווייל אויב די תורה וויל אונז ארויסברענגען‬ ‫איז דא א רש”י וואס פארטייטשט די לשון‬ ‫אז ס’גייט צוזאמען רינען‪ ,‬זיך אויסמישן‬ ‫מילך און האניג‪ ,‬דאס איז נאר שייך ביי פייגן‬ ‫און ביי א‬ ‫ארץ זית שמן ודבש‪ ,‬זית שמן זאגט רש”י‬ ‫אז ס’איז ’זית אגורי’ און ’דבש’ איז ’דבש‬ ‫ווייל נאר דארט איז א פלאץ ווי די ציגעלעך‬ ‫גייען פאשענען‪ ,‬כאפן פון די בלעטעלעך‪,‬‬ ‫טייטל‪-‬בוים‬ ‫תמרים’‪ .‬זעט מען אז רש”י לערנט אז דבש‬ ‫ביי טייטלען איז עס נישט שייך‪.‬‬ ‫האבן די ציגן‬ ‫איז דבש תמרים‪ .‬דארף מען וויסן צי מיינט‬ ‫עס טאקע אז אלעמאל וואו ס’שטייט דבש‬ ‫ממילא וועט אויסקומען א מורא’דיגער‬ ‫נישט וואס‬ ‫אין די תורה מיינט עס דבש תמרים‪ ,‬אדער‬ ‫נאר די דבש וואס ס’שטייט ביי די שבעת‬ ‫חידוש אז די דבש פון שבעת המינים דאס‬ ‫צו טון דארט‪,‬‬ ‫המינים‪ ,‬אויף דעם זאגט רש”י דער דבש‬ ‫מיינט טאקע דבש תמרים‪ ,‬און לגבי דער‬ ‫רש”י אנפאנג פרשה דארף מען געדענקען‬ ‫דער בוים איז‬ ‫הוא דבש תמרים‪ ,‬ווייל ס’איז דא בעצם‬ ‫דבש פון אנדערע סארט פירות‪ ,‬מ’זעט‬ ‫‪ -‬לויט דעם בן יהוידע ‪ -‬דעם גמרא אין‬ ‫כתובות ‪ -‬אז דער פשט אין דבש וואס‬ ‫צו הויעך פאר‬ ‫אין פרשת ויקרא (ב‪ ,‬יא) כי כל שאור וכל‬ ‫רש”י ברענגט איז נאר אויף דער ערשטער‬ ‫זיי‪ ,‬זיי קענען‬ ‫דבש‪ ,‬און רש”י זאגט דארט כל מתיקת פרי‬ ‫הייסט דבש‪.‬‬ ‫פסוק פון די פרשה מראשית כל פרי‬ ‫האדמה‪ ,‬אבער די אלע לשונות ’דבש’ וואס‬ ‫נישט עסן‬ ‫זאגט דער בן יהוידע א חידוש נפלא‬ ‫גייען שטיין ווייטער ביי מקרא ביכורים און‬ ‫ביי וידוי מעשר‪ ,‬לויט דער פשט וועט דאס‬ ‫פונעם בוים‪,‬‬ ‫מאד‪ ,‬אז ווען רמי בר יחזקאל איז געקומען‬ ‫קיין בני ברק און ער האט געזען וואס גייט‬ ‫מיינען דבש תאנה‪.‬‬ ‫פָאר אז ס’רינט האניג פון די פייגן‬ ‫דארט ָ‬ ‫ווייל ס’מוז דאך זיין אז די בהמות זאלן גיין‬ ‫בוים און מילך פון די ציגן‪ ,‬איז רמי בר‬ ‫פירט אויס דער בן יהוידע‪ ,‬דארף מען‬ ‫אונטער די בוים און דארט עסן און פון‬ ‫יחזקאל אויפגעקומען אז יעצט איז ער‬ ‫נאכאלץ פארשטיין‪ - ,‬וואס איז ער געווארן‬ ‫גרויס זיסקייט זאל זיך דארט גיסן פון די‬ ‫געוואויר געווארן דער ריכטיגער פשט‬ ‫אזוי מרוגש? אז עס מיינט פייגן און נישט‬ ‫ציגעלעך‪ ,‬און ביי א טייטל‪-‬בוים האבן די‬ ‫וואס מיינט – ’היינו’ דאס מיינט ’זבת חלב‬ ‫טייטלען‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬אז רמי בר יחזקאל האט‬ ‫ציגן נישט וואס צו טון דארט‪ ,‬דער בוים‬ ‫ודבש’‪ .‬ער איז געוואויר געווארן נישט‬ ‫זיך אזוי געפרייט אז מ’רעדט דא פון האניג‬ ‫איז צו הויעך פאר זיי‪ ,‬זיי קענען נישט עסן‬ ‫ווי דער עולם איז צוגעוואוינט אז דבש‬ ‫פון פייגן‪ ,‬ווייל ער האט געטראפן אין דעם א‬ ‫פונעם בוים‪ ,‬און צו עסן די גראז נעבן א‬ ‫מיינט דבש תמרים‪ ,‬נאר וואו ס’שטייט אין‬ ‫פנימיות’דיגער רמז‪ ,‬ווייל דאס ווייזט אז די‬ ‫טייטלבוים דאס איז נישט אינטערעסאנט‬ ‫די תורה זבת חלב ודבש‪ ,‬מיינט עס ’פייגן‬ ‫אידן וועלן זוכה זיין צו מתקן זיין דעם חטא‬ ‫פאר זיי‪ ,‬אבער א פייגן בוים בייגט זיך אראפ‬ ‫האניג’‪.‬‬ ‫אדם הראשון‪ .‬ווייל מ’זעט דאך אין מדרש‬ ‫סאך נידריגער‪ ,‬און חוץ דעם די בלעטער‬ ‫פון א פייגן בוים זענען אזעלכע פעטיגע‬ ‫אז עץ שאכל אדם הראשון איז געווען א‬ ‫תאנה‪ .‬און אויב דער אויבערשטער האט‬ ‫בלעטער‪ ,‬און די ציגעלעך גייען אונטער‬ ‫נאר ביי די פייגן‬ ‫געוויזן א ספעציעלע שפע אין דער ענין‬ ‫די פייגן בוים און זיי געבן זיך אזא הייב‬ ‫גייט עס צוזאמען‬ ‫פון תאנה‪ ,‬אז דאס איז די דבש פון ארץ‬ ‫אויף‪ ,‬אזא טאנץ אויף‪ ,‬און שלעפן אראפ‬ ‫ישראל‪ ,‬דאס ווייזט אז די אידן וועלן האבן‬ ‫בלעטלעך פון די בוים‪ ,‬און דאס איז זייער‬ ‫מהיכי תיתי? ווייל ביז יעצט האט ער‬ ‫די מעגליכקייטן‪ ,‬צו מצליח זיין‪ ,‬צו מתקן‬ ‫געזונט פאר זיי‪ ,‬אזעלכע פעטיגע בלעטער‪,‬‬ ‫אייביג געמיינט אז ס’איז צוויי עקסטערע‬ ‫זיין דעם חטא פון אדם הראשון‪ .‬ממילא‬ ‫און דעמאלטס געבן זיי א געשמאק אין די‬ ‫זאכן‪ ,‬די לאנד איז ’זבת חלב’‪ ,‬ס’רינט מילך‪,‬‬ ‫האט ער זיך זייער שטארק געפריידט‪ ,‬אז‬ ‫מילך‪.‬‬ ‫ס’איז דא א שפע פון גוטע בהמות‪ ,‬גוטע‬ ‫דאס מיינט דא דער ענין פון דבש‪ ,‬דבש‬ ‫גראז‪ ,‬און נאך א זאך‪’ ,‬דבש’ ס’רינט האניג‪,‬‬ ‫תאנה‪ ,‬אז אין ארץ ישראל וועט זיין א שפע‬ ‫קומט אויס אז דער היכי תמצא אז‬ ‫יעצט איז ער אבער געוואויר געווארן‪ ,‬אז‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ה‬ ‫לייגט מען ארויף א גראזעלע‪ ,‬וואס עפעס א‬ ‫א געוואלדיגן רמז‪ ,‬אז מ’וויל מרמז זיין‬ ‫אין דעם העכער ענין די כח פון פייגן‪.‬‬ ‫גראזעלע? אויב איז די כוונה פשוט פאר א‬ ‫מתקן זיין דעם חטא אדם הראשון‪ ,‬וואס‬ ‫סימן‪ ,‬קען מען דאך לייגן סיי וועלכע סימן‪,‬‬ ‫אדם הראשון האט מקלקל געווען ער‬ ‫ביי ביכורים דערמאנט‬ ‫נאר מ’וויל מרמז זיין ווייסט וואס דו גייסט‬ ‫דא יעצט טון מיט דעם פייג? דו גייסט דא‬ ‫האט נישט געטון די ערשטע מצוה וואס‬ ‫דער אויבערשטער האט אים אנגעזאגט‪,‬‬ ‫מען מער די ’תאנה’‬ ‫מאכן א תיקון אויף דער גאנצער ענין פון‬ ‫דעריבער ווען ער וויל מרמז זיין די חטא פון‬ ‫דער ערשטער פגם פון בריאת העולם‪ ,‬דו‬ ‫אדם הראשון וואס ס’איז געווען די ערשטע‬ ‫דער הייליגער ראפשיצער רב אין זרע‬ ‫גייסט עס מאכן אזוי ווי די גראז‪ ,‬די גראז איז‬ ‫עבירה‪ ,‬דארף מען דערמאנען ווער האט‬ ‫קודש‪ ,‬ברענגט א רמז די וואכעדיגע סדרה‪,‬‬ ‫דאך געווען פארן פגם‪ ,‬דער גרעסטער רצון‬ ‫געטון די ערשטע מצוה‪ ,‬דאס איז געווען‬ ‫ווי ער שמועסט שטארק דער ענין פון די‬ ‫השם איז דאך ארויסגעקומען דעמאלטס ווי‬ ‫די ערשטע עבירה‪ ,‬ווער האט געטון דער‬ ‫גאנצע פרשה פון ביכורים‪ ,‬בשייכות צו די‬ ‫די גמרא פארציילט אז דער שר של העולם‬ ‫עבודת הזמן‪ ,‬פון די התחדשות פון בריאת‬ ‫האט דאך דעמאלטס געזאגט יהי כבוד ד’‬ ‫העולם‪ .‬וואס די גאנצע ענין פון בריאת‬ ‫לעולם ישמח ד’ במעשיו‪ .‬אז דו גייסט יעצט‬ ‫ברענגען ביכורים‪ ,‬דו גייסט מקיים זיין דעם‬ ‫ממילא האט ער‬ ‫העולם איז דאך אלץ צוריק צוגיין אזוי ווי‬ ‫אדם הראשון פארן חטא‪ ,‬און ער ברענגט‬ ‫’ראה אדם תאנה שביכרה יביאנה ביכורים’‪,‬‬ ‫זיך זייער שטארק‬ ‫א רמז אז בראשית איז דער ר”ת ר’אה א’דם‬ ‫גייסטו דאך מיט דעם אויפטון אז ס’זאל‬ ‫ווערן א תיקון אין דער גאנצער בריאה‪ ,‬און‬ ‫געפריידט‪ ,‬אז‬ ‫ת’אנה ש’ביכרה ב’יכורים י’ביאנה‪.‬‬ ‫אונז גייען צוריקגיין אזוי ווי דער מצב פון די‬ ‫דשאים וואס טוען דעם רצון ה’ בשלימות‪,‬‬ ‫דאס מיינט דא‬ ‫איז אינטערעסאנט טאקע אנצומערקן ‪-‬‬ ‫ס’איז משמע אויך אזוי אין ספר צמח דוד פון‬ ‫דאס טוסטו מיט דעם כורך עליה גמי‪ ,‬דו‬ ‫דער ענין פון‬ ‫רבי דוד’ל דינוב’ער ‪ , -‬אז כאטשיג די משנה‬ ‫בינדסט ארויף אויף דעם די גראזעלע‪ ,‬אלץ‬ ‫גייסטו יעצט צוריק צו ברענגען צום ערשטן‬ ‫דבש‪,‬‬ ‫אין מסכת ביכורים געבט דאך דוגמאות‬ ‫פון עטליכע פירות‪ ,‬תאנה שביכרה‪ ,‬אשכול‬ ‫שורש‪ ,‬וואס דאס איז דער גאנצער ענין פון‬ ‫שביכר‪ ,‬רמון שביכר‪ ,‬אבער רש”י אין חומש‬ ‫ראש השנה‪ ,‬אז די גאנצע בריאה גייט צוריק‬ ‫ערשטער תיקון אויפן וועלט‪ ,‬זענען געווען‬ ‫ברענגט נאר אראפ דער חלק התאנה‪ ,‬פשוט‬ ‫צום ערשטן שורש‪ ,‬אזוי ווי פאר דער פגם‪.‬‬ ‫די ’גראז’‪ ,‬די גראז וואס האב אליינס געמאכט‬ ‫וואלט מען געקענט זאגן אז רש”י האט‬ ‫א ק”ו‪ ,‬נשאו דשאים ק”ו בעצמן‪ ,‬איז ממש‬ ‫אנגעכאפט די ערשטע‪ ,‬אבער למעשה זעט‬ ‫[במאמר המוסגר‪ ,‬אפשר קען מען‬ ‫געווען דער היפוך‪ ,‬אדם הראשון איז דער‬ ‫מען עפעס אז מ’האט עפעס מער געמאכט‬ ‫זאגן לויט דעם‪ ,‬א רמז אויף דער מנהג‬ ‫ערשטער וואס האט נישט געפאלגט‪ ,‬און‬ ‫א עסק פונעם פייג‪ ,‬סיי ווי מ’שמועסט אז‬ ‫ביי רבוה”ק מסקווירא‪ ,‬אז דער שהחיינו‬ ‫קעגן דעם דער ערשטער וואס האט אליינס‬ ‫די ראשי תיבות פון בראשית איז דאך דוקא‬ ‫צווייטע נאכט ר”ה מאכט מען אויף פייגן‪,‬‬ ‫אויסגעארבעט‪ ,‬אליינס אויסגע’חשבונ’ט‪,‬‬ ‫אויפן תאנה‪’ ,‬ראה אדם תאנה שביכרה‬ ‫(בעצם זאגט מען אז אין דער אלטער היים‬ ‫וויאזוי צו טון דער שלימות’דיגער רצון‬ ‫ביכורים יביאנה’‪ ,‬און דא זעט מען אויך אז‬ ‫פלעגט מען ר”ה מאכן אויף טרויבן‪ ,‬אבער‬ ‫השם‪ ,‬זענען די גראז‪ .‬איז די גראז מרמז‬ ‫רש”י דערמאנט עפעס מער דעם תאנה‪.‬‬ ‫אזוי איז שוין איינגעפירט לאנגע יארן‪ ,‬אז‬ ‫אויף א תיקון פון אדם הראשון‪ ,‬תיקון פון די‬ ‫אלץ איז הכל הולך למקום אחד‪ ,‬אז דער‬ ‫מען מאכט אויף פייגן)‪ ,‬לויט דעם זעט מען‬ ‫שלימות הבריאה‪.‬‬ ‫ענין פון די תאנה איז מרמז אז אלץ גייט‬ ‫אז אין דער ענין פון עסן פייגן‪ ,‬ליגט עפעס א‬ ‫צוריק אזוי ווי אדם הראשון פארן חטא‪.‬‬ ‫גרויסער תיקון אויף די יסודות’דיגע ענינים‬ ‫דאס איז מרומז דא ‪-‬זאגט דער צמח דוד‬ ‫פון בריאת העולם און פון אדם הראשון]‪.‬‬ ‫‪ -‬ראה אדם תאנה שביכרה כורך עליה גמי‪,‬‬ ‫און רבי דוד’ל דינוב’ער זאגט אויף דעם‬ ‫פאר הערות‪ ,‬הוספות‪ ,‬נדבות‪,‬‬ ‫להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי‬ ‫שיעורים קצרים מדי יום ביומו‬ ‫און באקומען דעם גליון אויפן‬ ‫ושיעורים מדי שבוע בשבוע‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אמעריקע‪605-477-5551 :‬‬ ‫‪machonsichoosi@gmail.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪073-388-6653 :‬‬ ‫טעלעפָאן‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫‪605-477-5551,7‬‬ ‫איירָאּפע‪44-333-070-6593 :‬‬ ‫ָ‬ ‫ו ‪ -‬גליון שיחתי‬