הליכות החיים · HALICHOS CHAIM — ראש השנה (2026-09-07)

בס"ד ע״י
הרב נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט״א
מו״ץ בשיכון סקווירא יע״א ראש השנה־שובה ׀ שנת תשפ"ז לפ"ק ׀ גליון תק"י
לע"נ אאמו "ר הרה"ח ר' יעקב גרשון ב"ר שלמה ז"ל
דער איז האט מיר געוואונטשן גליון זה נתנדב
ווארעם ,און איך האב נאר וואס לע"נ ראש משפחתינו האי גברא יקירא ,מלא שמחת החיים ואמונה ובטחון בכל הזמנים ,בהתמסרות למען הזולת
זוכה געווען צו א לעכטיג קינד! הרה"ח ר' חיים שלמה ב"ר יוסף אליהו ע"ה קעניג -יא"צ ביום כ"ה אלול
לכבוד מכון הליכות החיים ,אחדשה"ט, וזוגתו האשה החשובה מרת חי' יוטא בת ר' יוסף יושע ע"ה
עס איז שוין אסאך געשריבן געווארן איבער ולע"נ אחיו עבד את ה' מנעוריו בסילודים וחביב אצל צדיקים בני דורו הרה''ח ר' מנשה זונדל ז"ל קעניג
דעם ענין פון זיין "מעביר על מדותיו" און מוחל הונצחו ע"י בני משפחתם -יהא זכרם ברוך
זיין ,וואס דורך דעם איז מען זוכה צו גרויסע
ישועות .א סגולה זוכה צו זיין צו ישועות נפלאות
וואס איז ספעציעל באקאנט אין די לעצטערע
יארן ,איז נעמען א ברכה ביי איינעם וואס איז
אקטועלע שכיח'דיגע שאלות (סד) הרוצה בתשובה
א "שומע חרפתו ואינו עונה" ,ער האלט זיך דאס
מויל און ענטפערט נישט צוריק ווען א צווייטער
זאגט אים אריין. ראש השנה צווישן תפלת שחרית און מוסף, תפילות ראש השנה
פאלגנד איז א מעשה מיט א ישועה וואס איך און מען טוט אויס דעם טלית דעמאלט פאר
האב געהאט פארלאפענעם זומער. א שעה-צוויי ,צי דארף מען מאכן נאכאמאל זאגן "המלך" און "שיר המעלות"
אנגעהויבן האט זיך דאס עטליכע יאר צוריק - א ברכה אויפ'ן טלית ווען מען טוט עס צוריק אינמיטן פסוקי דזמרה
נאענט צו צוויי יאר נאך מיין חתונה – וועל איך אן?
שאלה :עס מאכט זיך ראש השנה ביים
האב זוכה געווען צו א ליכטיגקייט אין שטוב מיט'ן
תשובה :ביז דריי שעה דארף מען נישט מאכן דאוונען אז איינער האלט נאך אינמיטן פסוקי
געבורט פון מיין ערשטן קינד .געהאפט האבן מיר
צו זען פון אים אסאך נחת ,אבער א קורצע צייט נאך א ברכה ,און עס זענען דא וואס זענען דזמרה בשעת דער בעל-תפילה האלט שוין
שפעטער ,איז דאס קינד ליידער אוועק פון דער מקיל אפילו אביסל מער.2 ביי "המלך" ,אדער בשעת מען זאגט "שיר
וועלט אויף א טראגישן אופן ,רח"ל. המעלות ממעמקים" נאך "ישתבח" .צי מעג
דעם ביטערן טעם פון אזא אומגליק ווינטש מען מפסיק זיין און זאגן מיט'ן ציבור "המלך"
איך נישט פאר קיין שום אידיש קינד .מען זאגט שאלות ביי א בעל תפילה אדער "שיר המעלות"?
נאך פון צדיקים ,אז איינער וואס האט אזעלכעס תשובה :מען מעג מיטזאגן "המלך יושב על
געליטן וועט נישט זען דעם גיהנום ,ווייל דאס גארגלען דאס האלז מיט "עפל כסא רם ונשא" אינמיטן פסוקי דזמרה (אבער
אליינס איז א גיהנום אויף דער וועלט. סיידער" ,עסיג א.ד.ג. נישט צווישן "ברוך אתה ה'" און "בתשבחות" ביים
דער שרעקליכער צער איז נאך מער געוואקסן סוף פון "ברוך שאמר").
ביי אונז ,ווען עס איז אריבער א לענגערע צייט שאלה :איך דאוון פאר'ן עמוד אין די הייליגע
און מיר האבן נאכנישט זוכה געווען אז די טעג .געווענליך פאר איך דאוון פאר'ן לגבי "שיר המעלות" ,איז בעסער אז מען זאל
ליידיגקייט אין שטוב זאל צוריק אנגעפילט ווערן. עמוד ,גארגל איך זיך מיט אביסל "עפל נישט מפסיק זיין אינמיטן פסוקי דזמרה ,נאר
די בענקעניש נאכ'ן איינציגן קינד וואס מיר האבן סיידער" ,עסיג ("וויניגער") ,אדער זאלץ- מען זאל עס זאגן ווען מען האלט דארט.1
געהאט האט זיך געהאלטן אין איין שטארקן ,און וואסער אריינגעמישט אין ווארעם וואסער,
עס איז געבליבן איין עצה ,זיך מחזק צו זיין אין כדי אויסצוקלארן דאס האלז פון שליים
א ברכה ביים אנטון דעם
אמונה און בטחון און תפילה. און קענען גוט דאוונען .צי מעג מען דאס טלית נאך הפסקה
איין אינדערפרי ביים דאוונען שחרית ,איז טון ראש השנה ,אדער עס איז אסור צוליב שאלה :אין די פלעצער וואו עס איז
איינער פון די מתפללים ביים מנין וואו איך "רפואה בשבת"? איינגעפירן צו מאכן א לענגערע הפסקה
האב געדאוונט געווען ,זעט אויס ,אביסל
אנגעשטרענגט .איך ווייס נישט וואס עס האט . .1יכול לומר "המלך" אבל רק אם אומר כל הפסוק ד"המלך" לבד ,אין לו שום המשך .ושיר המעלות ג"כ יש מתירין לומר ,וטוב יותר לומר בעצמו כשיגיע
.2בשו"ע הרב סי' כ"ה סק"ט ,לגבי תפילין ,דעד ב' או ג' שעות אינו הפסק .ובהליכות לאחר ישתבח ,ועי' בזה בשו"ת חיי הלוי חלק י"א סי' י"ז.
אין לעיין בגליונות בשעת התפלה וקריאת התורה כמבואר בהפוסקים לאיסור
גליון י"קת | הבוש־הנשה שאר ז"פשת הליכות החיים | 1
)דס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
תקיעת שופר הגליון המוגדל נתנדב
אים געטריבן דערצו און איך בין אים נישט דן,
אבער ער האט אנגעהויבן מאכן קולות אויפ'ן
לז"נ הרה"ק ר' חיים זאנוויל בן ר' משה
בעל-תפילה וואס איז צוגעגאנגען צום עמוד וואס זיך פארטראכט ביי די תקיעות
זצוק"ל מריבניץ
איז אים עפעס נישט געפעלן ,און האט געשריגן
אויף אים" ,ווער האט דיר צוגעשיקט צום עמוד?!"
שאלה :אויב מען האט געהערט די תקיעות לרגל יומא דהילולא קדישא
אבער מען איז געווען פארטראכט אין ביום אסרו חג סוכות כ"ד תשרי
ער האט גענומען אים נאכמאכן בפני עם קהל
אנדערע זאכן ,צי האט מען יוצא געווען וזוג' הרבנית שרה בת הגאון ר' שלמה זצ"ל מריזינא -
ועדה .יענער האט זיך זייער פארשעמט און איז
אוועקגעגאנגען פון עמוד. שופר-בלאזן? יא"צ ביום כ"ה אלול
הונצח ע"י תלמידו ידידנו הנדיב הנכבד מתומכי מכון
איך האב דאס אלעס צוגעזען מיט ווייטאג,
תשובה :לכתחלה דארף מען שטארק הליכות החיים בכל עת ועונה
און נאכ'ן דאוונען בין איך צוגעגאנגען צו דעם
אכטונג געבן אויסצוהערן די תקיעות און הרה"ח ר' משה ליב רוטנער שי'
בעל-תפילה און אויסגעדריקט פאר אים מיין
באדויער אויפ'ן צער וואס ער האט געליטן .איך זיך נישט פארטראכטן אין עפעס אנדערש. זכותו הגדול והקדוש יגן עליו ועל כל בני משפחתו
האב אים געבעטן א חסד און געזאגט" ,איך האב בדיעבד ,אויב מען האט זיך פארטראכט לזכות לכל ההשפעות טובות מתוך שמחה ונחת
געזען אז איר האט יענעם גארנישט געענטפערט, אבער מען האט געהערט די תקיעות ,האט
און איך בין זיכער אז דאס איז פאר אייך א מען יוצא געווען.4 תשובה :עס איז מותר ,וויבאלד עס היילט
גרויסער זכות אין הימל .אפשר קען איך עפעס נישט ,נאר עס רייניגט דאס האלז.3
דערפון פארדינען "...איך האב געעפנט פאר אים חינוך צו תקיעת שופר
מיין הארץ און דערציילט וואס מען גייט אדורך
ביי מיר אין שטוב ,און כ'האב אים געבעטן, שאלה :פון וועלכן עלטער דארף מען מחנך א שלונג וואסער אינמיטן דאוונען
"אפשר ווילט איר מיר אנווינטשן ,אין זכות פון א קינד מיט'ן שופר-בלאזן?
די בזיונות וואס איר האט געהאט און גארנישט
צוריקגעענטפערט ,אז עס זאל שוין זיין א שמחה תשובה :אין עלטער וואס דאס קינד שאלה :א בעל-תפילה וואס דאוונט
ביי אונז". פארשטייט שוין אביסל דעם ענין פון שופר- פאר'ן עמוד און דאס האלז ווערט אים
פארוואס דען נישט? ער האט מיר גערן בלאזן (וואס דאס איז אין עלטער פון ארום 6-7 אויסגעטריקנט ,צי מעג ער טרינקען אביסל
אנגעוואונטשן פון טיפן הארצן .ניין חדשים יאר) ,ד.ה .אז מען בלאזט שופר ראש השנה וואסער אינמיטן דאוונען (צ.ב.ש .ביי די פיוטים)?
שפעטער האבן מיר זוכה געווען צו א געזונט און ווען השי"ת טוט משפט'ן יעדן איינעם ,און ער
ליכטיג קינד ,א בן-זכר ,למזל טוב! קען זיך קאנצענטרירן אויסצוהערן דרייסיג תשובה :ער מעג אזוי טון ,וויבאלד עס פעלט
חז"ל זאגן "המעביר על מדותיו מעבירין לו על קולות (ווי די צאל תקיעות וואס מען בלאזט פאר אויס צום דאוונען ,און ער זאל נישט מאכן
כל פשעיו" ,ווער עס איז א מעביר על מדותיו און שמונה עשרה) ,דארף מען אים שוין מחנך זיין קיין ברכה ,וויבאלד ער טרינקט נישט צוליב
רעכנט זיך נישט אפ מיט יענעם ,איז מען אים צו תקיעת שופר.5 דארשט.
מוחל אלע זיינע עבירות .צדיקים האבן דאס
.3כמבואר בשו"ת שבט שלמה ,דמה שכתב הרב "ב' ג' שעות" הוא לאו דווקא ,דה"ה יותר ,והכל לפי הענין .וכ"כ בשו"ת חלקת יעקב סי' רל"ו.
צוגעגליכן צו א "ליידיגן טשעק" .עס מעקט אויס .4אבל אם היה כ"כ טריד במחשבתו עד שלא הלוי ח"ח סי' פ"ג ,דאם בא רק מחמת ליחת הגרון שזו גורם צרידת הקול ,שרי ,דאין זה רפואה.
אלעס .די ברכות און תפילות פון אזא איינעם .5עיין ספר מקדש ישראל סי' קע"ג. שמע ,צריך לחזור לתקוע .עיין ספר פסקי תשובות סי' תקפ"ט אות ו'.
האבן א כוח פאר זיך אליין און פאר אנדערע צו
ווערן געהאלפן מיט אלעם גוטן.
ידידכם מעבר לים
"קענסט זיך אויסקלויבן איינע
פון די דריי זאכן :נחת פון די
ותשובה ותפילה
קינדער ,אריכות ימים ,אדער וצדקת רבי מאיר בעל הנס
געזונט ביז'ן סוף פון דיין לעבן". יעצט בימי הרחמים והרצון
לכבוד מכון הליכות החיים ,אחדש"ט, ליידיגט אויס אייערע
איינע פון די דריי זאכן וואס זענען "מעביר את
רוע הגזירה" איז צדקה .אין די יעצטיגע טעג,
רבי מאיר בעל הנם פושקע
גייען אסאך אידן ארום נאך געלט ביי די מניינים און האנדלט אייך איין די
צוזאמענצונעמען נדבות בני ישראל אז אידן זאלן גרעסטע זכותים פאר'ן יום הדין!
קענען יום טוב מאכן און מקיים זיין "ושמחת
בחגיך".
| 2הליכות החיים הבוש־הנשה שאר ז"פשת | גליון י"קת
)דס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
באלד ארויסטראגן פון שוהל כדי נישט צו מדור זה נתנדב
איך האב אמאל געהערט א געדאנק פון א רב, שטערן אנדערע צו הערן שופר-בלאזן.
אז ווען איינער דאוונט און עס קומט א איד בעטן לרגל השמחה בבית בני החשוב
געלט ,ווערט מען אמאל נערוועז און מען טראכט עס דארף אנגעמערקט ווערן ,אז ווען איינער מוה''ר אברהם משה ראזען הי''ו
צו זיך :איך פרוביר צו דאוונען מיט כוונה ,און בלאזט פאר פרויען (און ער איז נישט יוצא) זאלן לרגל החיתו"ן שנעשו לו יפות באירוסי בנו החתן
מען קומט און מען שטערט מיר .דער ריכטיגער זיי אליין מאכן די ברכה.6 המצויין בתוייש כמר חיים יחזקאל שרגא ני''ו
בליק איז אבער ,אז תפילה איז געבונדן מיט עב''ג בת ח''ת הרב דוד פערל שליט''א
צדקה ,אזוי ווי מיר זאגן ראש השנה ביים דאוונען א בר-מצוה בחור וואס בלאזט שופר הקב''ה יברכם לראוןת רוב נחת דקדושה
"ותשובה ותפילה וצדקה". מהם ומכל יוצאי חלצו בבריות גופא ונהורא
שאלה :צי קען א יונג בחור'ל וואס האט נאך מעליא עם כל הברכות טובות
דער יונגערער עולם – האט דער רב געגעבן
דערצו א משל – וועט דאס שוין אפשר נישט גארנישט קיין בארד בלאזן שופר פאר זיין
געדענקען .עס פלעגן אמאל זיין די "פובליק טאטן אדער מאמען?
אויב איינער בלאזט שופר נאר פאר קינדער
טעלעפאנען" .מען האט געדארפט אריינלייגן א תשובה :ער קען בלאזן פאר זיין מאמען, (און ער אליין איז נישט יוצא) ,זאלן די קינדער
קוואדער צו קענען רופן אויפ'ן טעלעפאן ,און
וויבאלד פרויען האבן נישט קיין הלכה'דיגן אליין מאכן די ברכה.
נאך עטליכע מינוט רעדן ,האט מען געהערט
א מעלדונג" :ביטע לייג אריין נאך פינף-און-
חיוב צו הערן שופר-בלאזן ,אבער ער זאל
צוואנציג צענט צו קענען רעדן ווייטער". נישט בלאזן פאר זיין טאטן ,וויבאלד תקיעת א קינד וואס שטערט
שופר איז מן התורה און עס דארף זיין איינער דאס שופר-בלאזן
אט אזוי – האט ער ערקלערט – דארפן מיר
אנקוקן די אידן וואס קומען צו אונז איינער נאכ'ן וואס איז שוין זיכער א גדול.
אנדערן נאך געלט אינמיטן דאוונען .אמת ,האסט שאלה :א מאמע וואס האט געברענגט איר
עס זענען דא וואס זענען מקיל דעם צווייטן
נאר-וואס געגעבן צדקה ,אבער אויב עס קומט קינד צום שופר-בלאזן ,און דאס קינד האט
טאג ראש השנה ,אז קען ער בלאזן אויך
איינער ווידער בעטן ,נעם עס אן ווי א אנדייטונג געשטערט און זי ווייסט נישט צי זי האט
פאר א מאן ,וואס איז מחוייב צו הערן שופר-
פון הימל" :לייג אריין נאך געלט איידער דו גוט געהערט דאס שופר-בלאזן ,צי דארף זי
רעדסט און בעטס ווייטער"... בלאזן.7
הערן נאכאמאל?
• ארויסנעמען "הערינג עידס" תשובה :זי דארף נישט הערן נאכאמאל
אין דעם ענין פון טון חסד פאר אידן ,און דעם פאר תקיעת שופר שופר-בלאזן ,וויבאלד דער חיוב פון פרויען צו
גרויסן שכר צו וועלכן מען איז זוכה דורך דעם,
שאלה :איינער וואס האט "הערינג עידס", הערן די תקיעות איז נישט מעיקר הדין ,נאר
האט דערציילט הרב משה מנחם טויבנפעלד
שליט"א ,בעל מח"ס "בפיקודיך אשיחה" :איך צי דארף ער דאס ארויסנעמען ביים שופר- וויבאלד די פרויען האבן שוין גענומען אויף
האב געהערט א מעשה פון איינעם וואס האט עס בלאזן כדי צו הערן די תקיעות מיט די אויערן זיך מקיים צו זיין די מצוה.
געהערט פון משפחת כהן פון בני ברק ,וואס זיי ָָאן קיין הילף פון עפעס אנדערש?
זענען אייניקלעך פון הרה"ח ר' מענדל בריכטא, עס איז אבער וויכטיג אנצומערקן ,אז מען
א באקאנטער איד אין ארץ ישראל ,וועלכער תשובה :די פוסקים נעמען אן אז מען זאל עס דארף שטארק געווארנט זיין נישט צו
האט געלעבט הונדערט מיט דריי יאר און איז ארויסנעמען פאר תקיעת שופר .אויב מען ברענגען אין שוהל קינדער וואס קענען
געווען געזונט ביז'ן סוף פון זיין לעבן; ער האט האט נישט קיין ברירה דארף מען עס נישט שטערן צום הערן דאס שופר-בלאזן ,און
געהאט טויזנט מיט זעקס הונדערט אייניקלעך ארויסנעמען.8 אויב א קינד הייבט אן פארפירן זאל מען אים
ווען ער איז אוועק פון דער וועלט ,אויף אלע אידן
.6כמבואר בסי' תקפ"ט ס"ו ,דלדעת השו"ע אין מברכות ולא מברכין להם ,דלא שייך "וצונו" שאינם מצוות אפי' מדרבנן .ולדעת הרמ"א נשים יכולות
געוואונטשן! .7דלדעת כמה פוסקים תקיעות של יום שני לברך על מ"ע שהזמ"ג ,אבל אחרים לא יברכו להם ,וכן יכולה אשה אחת לברך ולהוציא ב"ב.
הוא רק דרבנן ,אך יש מחמירים גם ביום שני ,עיין מטה אפרים תקפ"ט ס"ז ,וכן בא"ר שם ,משום דב' ימים הם כיומא אריכתא .ועיין ספר דעת ד'.
איינער פון ר' מענדל'ס אייניקלעך האט אים .8דדעת רוב גדולי הפוסקים שקול האדם המתחזק ע"י מכשירים שונים ,כמכשירי שמיעה ,טעלעפאן וכדומה ,אין זה קול האדם אלא נהפך לקול של
געמוטשעט אז ער זאל אים זאגן דעם סוד,
ווי אזוי האט ער זוכה געווען צו דעם אריכות
ימים ,זייענדיג געזונט און ביים קלארן דעת און טויזנטער משפחות לערנען פָאָר הלכות שבת
זעענדיג נחת פון קינדער און אייניקלעך .האט ביי סעודות שבת הלכה למעשה!
ער געענטפערט ,אז ווען ער איז געווען א קינד,
איז אין ירושלים געווען א גרויס הונגער; עס פאר גרעסערע באשטעלונגען
איז נישט געווען וואס צו עסן ,און קינדער זענען פאר שבת התוועדות ,שבת שבע ברכות א.ד.ג.
פשוט אויסגעגאנגען פאר הונגער .זיין טאטע
רופט845.659.1547 :
האט יא עפעס מער פארדינט ,און ער פלעגט אים
← גאר ספעציעלע הנחה! נתנדב דורך א חשוב’ער נדבן
אלעמאל מיטגעבן אין חדר אביסל ברויט. אידיש | לשה”ק
גליון י"קת | הבוש־הנשה שאר ז"פשת הליכות החיים | 3
)דס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
זאגן "אשר יצר" מדור זה נתנדב
ר' מענדל האט געזען אויף איינעם פון די
קינדער אין חדר אז ער איז ל"ע געשוואלן שאלה :צי מעג מען זאגן "אשר יצר" ווען מען לזכר נשמת האשה החשובה מופלגת במעשיה
געווארן פון הונגער ,האט ער רחמנות געהאט גייט אין בית הכסא אינמיטן מוסף ,אדער עס הטובים
אויף אים און האט אים יעדן טאג אוועקגעגעבן מרת פיגא בת ר' יחזקאל שרגא ע"ה
איז א הפסק צווישן די תקיעות?
זיין ברויט .א השגה פון א קינד! ער אליין האט לונגער
נישט געגעסן ,און ער האט גאר הנאה געהאט צו 10
תשובה :מען קען זאגן "אשר יצר" . נפטרה ביום ז"ך אלול יהא זכרה ברוך
זען ווי דער חבר עסט .עס האט זיך געקענט מאכן
הונצחה ע"י בני משפחתה
אמאל ,אז ווען ער איז אהיימגעקומען האט מען
אים געזאגט" ,דו האסט שוין באקומען אין חדר
ברויט" ,און מען האט אים נישט געגעבן מער צו שלאפן ראש השנה אויב מ'האלט נאך אינמיטן
עסן .ער האט גארנישט אויסגעזאגט אז ער האט ווען מ'בלאזט שוין
נישט געגעסן דאס ברויט וואס מען האט אים ווען דער שכן דרימלט ביים דאוונען
מיטגעגעבן. שאלה :אויב איינער האלט נאך אינמיטן זאגן
די שמונה עשרה בשעת מען בלאזט שוין,
עס איז געווען א צייט ,וואס ער האט א פאר שאלה :אויב מען זעט ראש השנה ווי דער
טעג נישט געהאט געגעסן .ער איז געווען אזוי
וואס זאל ער טון?
שכן ביים דאוונען דרימלט ,צי מעג מען אים
הונגעריג ,אז איין טאג האט ער געזאגט פאר אויפוועקן אז ער זאל נישט ח"ו פארשלאפן תשובה :ער זאל זיך אפשטעלן און הערן די
דעם חבר אין חדר" ,גיב מיר אביסל פונעם ברויט, דעם מזל? תקיעות און דערנאך זאל ער ווייטער דאוונען,
כאטש איין ביס!" דער חבר האט אים געענטפערט, און ווען ער קומט אן צו "היום הרת" און
"עס איז דיין ברויט ,קענסט עס עסן!" אבער ער תשובה :מען זאל אים נישט אויפוועקן ,ווייל "ארשת שפתינו" זאל ער דאס דארט זאגן.9
האט געבעטן ממש נאר ווען ער האט געשפירט דער ענין נישט צו שלאפן ראש השנה בייטאג
אז ער האלט עס מער נישט. איז בעיקר ווען מען לייגט זיך שלאפן ,נישט זאגן תהלים פאר הויכע שמונה עשרה
צוביסלעך איז ער געווארן שטארק ווען מען פאלט אריין אין א שלאף (בפרט ווען שאלה :צי מעג מען זאגן תהלים צווישן
אפגעשוואכט פון נישט עסן ,און דעמאלט האט מען שלאפט זיצנדיג).11 שטילע און הויכע שמונה עשרה פון מוסף,
זיין טאטע אים געשיקט קיין אונגארן צום זיידן
אדער עס הייסט א הפסק צווישן די תקיעות?
וועלכער האט דארט געוואוינט .דארט האט ער
שוין געהאט מער צו עסן .דער זיידע האט אים
זיך אראפלייגן אויב מ'האט קאפ-וויי (די שאלה איז נוגע היי-יאר נאר דעם צווייטן טאג
אויפגעצויגן ,און שפעטער האט ער דארט חתונה ראש השנה ווען מען בלאזט שופר)
שאלה :איינער וואס האט קאפ-וויי און
געהאט. תשובה :מען קען זאגן תהלים (אבער נישט
קען נישט דאוונען געהעריג ,צי קען ער זיך
יארן שפעטער איז ער צוריקגעקומען וואוינען אינמיטן הויכע שמונה עשרה) .אזוי אויך אויב
אראפלייגן כדי צו קענען דאוונען מיט כוונה?
קיין ארץ ישראל .יענע צייט האט זיך אים איין מען האט געענדיגט זאגן די שטיקלעך יוצר
נאכט גע'חלומ'ט ווי איינער קומט צו אים תשובה :ער קען זיך אראפלייגן ,בפרט נאך אינמיטן הויכע שמונה עשרה ,קען מען זאגן
און פרעגט" ,דו קענסט מיך נישט?!" ער האט
חצות ,וואס לויט אסאך פוסקים גייט נישט אן תהלים אדער אריינקוקן אין א ספר ביז
געענטפערט" ,ניין ".האט יענער אים געזאגט,
נאך חצות דער ענין פון נישט שלאפן ראש דער שליח ציבור הייבט אן זאגן ווייטער (און
"איך בין דער חבר וועם דו האסט אויסגעהאלטן
מיט'ן ברויט וואס דו האסט מיר געגעבן אלס קינד
השנה. דעמאלט זאל מען גלייך אויפהערן).
אין חדר ,און דו האסט מיך ממש געראטעוועט
.9וצריכים להיזהר בכל פעם שאומרים "היום הרת" שלא להתחיל לאומרו כל זמן שהבעל תוקע לא הושלם לגמרי התקיעה האחרונה, המכשיר.
פון הונגער! איך בין שוין אויף יענעם עולם ,און .10כמבואר בשו"ת מנחת יצחק ח"ג ,וח"ג שבט הלוי כיון דצריך לשמוע כל התקיעה מתחילתו עד סופו ,אף אם תוקע יותר משיעור תקיעה.
.11בשם ח"ה וח"ז ,ובהליכות שלמה פ"ב אות ט"ז .ואם יודע שלא יצטרך עוד הפעם ,ולא ישכח עד לאחר התפילה ,יוכל לברך לאחר התפילה.
איך געפין זיך אויף גאר א הויכן ארט אין גן
עדן .איך קום יעצט אהער דיר מכיר טובה זיין
אויף דעם וואס דו האסט מיר געטון .קענסט זיך
אויסקלויבן איינע פון די דריי זאכן :נחת פון די
845. 826.5734
קינדער ,אריכות ימים ,אדער געזונט ביז'ן סוף פון
דיין לעבן".
ער האט אים געבעטן" ,קום צוריק נאכאמאל".
די קומענדיגע נאכט האט יענער זיך נאכאמאל
באוויזן צו אים אין חלום ,און דעמאלט האט ער .
איבערצושמועסן די הלכות וואס ווערן געברענגט אינעם גליון ,אדער צו איבערלאזן א שאלה קען מען רופן 845.499.5084
אויב קיין ענטפער ,ביטע לאזט איבער א מעסעדזש
| 4הליכות החיים הבוש־הנשה שאר ז"פשת | גליון י"קת
)דס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
אים געזאגט" ,איך וויל האבן אלע דריי "...דער
הפצת הגליון נתנדב
חבר פון יענעם עולם האט אים געענטפערט, ע''י ידידנו הנדיב הנכבד
"פיין ,האסט גע'פועל'ט". מוה''ר אהרן פישער הי"ו
לרגל שמחת נישואי בתו עב"ג החתן המצויין בתויי"ש
עד כאן המעשה .אין די טעג טוען אידן אזויפיל כמר שמואל לונגער ני"ו למז"ט
צדקה וחסד ארויסצוהעלפן אנדערע מיט הארץ זכות לימוד תורה דרבים יעמוד בעדו לרוות רוב נחת דקדושה מהם ומכל יו"ח בבריות גופא ונהורא מעליא
און נשמה .זאלן די מלאכים וואס ווערן באשאפן
פון די מצוות און מעשים טובים זיין מליצי יושר
פאר אונז אין הימל ,און מיר זאלן אלע האבן א זאגן תשליך ראש השנה וואס געפאלט אום שבת
גמר חתימה טובה בספרן של צדיקים ,א גוט,
געבענטשט יאר ,מיט אלע השפעות טובות. "תשליך" ביים סינק
שאלה :אן עלטערער איד וואס עס איז בעטן אויף די אייגענע געברויכן
דער בני יששכר לערנט אונז איבער
דער גרויסער כח פון ברכת המזון אים שווער ארויסצוגיין פון הויז ,צי קען ער
אנצינדן דאס וואסער ביים סינק אין שטוב שאלה :צי מעג מען ראש השנה בעטן אויף
לכבוד מכון הליכות החיים,
און זאגן דארט "תשליך"? די אייגענע געברויכן ,אדער עס איז אסור
שטייענדיג יעצט אין די הייליגע טעג ,ווען מיר
תשובה :בשעת הדחק קען מען אזוי טון.14 אזוי ווי שבת? און וואס איז די הלכה ווען
בעטן זיך אויס חיים טובים וארוכים אויף א גאנץ
יאר ,איז ריכטיג מפרסם צו זיין דא די ווערטער ראש השנה פאלט אויס שבת?
פונעם ספר הק' "בני יששכר" .ער שטעלט זיך
"תשליך" ווען ראש השנה
אויפ'ן פסוק וואס מען זאגט ביים שופר-בלאזן: פאלט אויס שבת תשובה :מען מעג מתפלל זיין אויף אלעס
"אשרי העם יודעי תרועה ה' באור פניך יהלכון" שאלה :די וואס זאגן געווענליך תשליך דעם וואס מען דארף ,אויך ווען עס פאלט אויס
– "וואויל איז דעם פאלק וואס ווייסט ווי אזוי ערשטן טאג ראש השנה ,ווען זאגט מען עס שבת.12
צו בלאזן שופר .השי"ת! אין דער ליכטיגקייט פון ווען דער ערשטער טאג פאלט אויס שבת?
דיין פנים וועלן זיי גיין".
תשובה :מען זאגט עס דעם צווייטן טאג ראש צעטיילן די בייטאג-סעודה
וואס מיינט דאס "אין דער ליכטיגקייט פון דיין
השנה.15
פנים"? ערקלערט דאס דער בני יששכר מיט א
שיינעם משל: שאלה :ווען ראש השנה פאלט אויס שבת
עס איז אמאל געווען א געזעץ ביי די גויים שלאגן כפרות אזוי ווי דעם יאר און מען ענדיגט דאוונען
אז ווען איינער האט זיך פארזינדיגט פאר'ן שפעט ,און עס בלייבט ווייניג צייט צו עסן
קעניג און מען האט אים פאראורטיילט צו שלאגן כפרות העכער א שירעם צוויי סעודות ,צי קען מען בענטשן אינמיטן
טויט-שטראף ,און דערנאך האט זיך געמאכט א
שאלה :עס איז מיר נישט אנגענעם צו האלטן דער בייטאג-סעודה און זיך וואשן נאכאמאל
מעגליכקייט פאר אים צו זען דאס פנים פונעם
קעניג ,דאן האט מען אים באפרייט און נישט דעם הון העכער'ן קאפ ביים כפרות-שלאגן, צו שלש סעודות?
אויסגעפירט דעם אורטייל( .דאס איז אזוי ווי צי מעג איך האלטן העכער זיך א שירעם און
היינט ,וואס דער פרעזידענט האט א כוח צו ארומדרייען די כפרה העכער'ן שירעם אדער תשובה :מען קען בענטשן און ארויסגיין אויף
באגנעדיגן איינעם וואס איז פאר'משפט געווארן אריינלייגן דעם עוף אין א באקס און אזוי דער גאס ,און דערנאך זיך וואשן נאכאמאל
אפילו צו די הארבסטע שטראפן ,ווי צו לאנגע שלאגן כפרות? צו שלש סעודות.13
יארן אין תפיסה אדער אפילו צום טויט ,און דער
.12ועי' מטה אפרים סימן תקפד הגרח"ק ,דהמקור הוא מהירושלמי" :מאן דדמיך בראש השנה ,דמיך מזליה" ,ומילת "דמיך" היינו שינה בשכיבה.
באשולדיגטער ווערט באפרייט). סעיף כה ,ובספר דינים והנהגות להחזו"א ח"א פ"כ ס"ה כתב בזה"ל יש אומרים שהשיב לשואל שבראש השנה מותר להתפלל בקשות ותחינות פרטיות.
.13ואין בזה משום ברכה שאינה צריכה ,כיון שעושה כן כדי לצאת ידי חובת סעודה שלישית .וכדאי שלאחר מנחה יאכל קצת פירות ,כדי לצאת
בדרך-כלל האט דער קעניג זיך אויפגעהאלטן .14תלוי בהטעם של אמירת תשליך :אם הוא משום זכר לאברהם אבינו עליו השלום שהלך לעקידה סעודה שלישית גם לאחר מנחה.
אין זיין פאלאץ ,וואו קיינער אויסער די נאענטע
באדינער האבן נישט געקענט סתם אזוי
אריינקומען ,און איינער וואס עס איז אים יא
געגעבן געווארן די ספעציעלע ערלויבעניש
אריינצוגיין זען דעם קעניג ,האט שוין דערנאך
נישט געקענט באשטראפט און גע'הרג'עט ווערן.
דערמיט ערקלערן די מפרשים דעם פסוק
"באור פני מלך – חיים" – אז מען איז זוכה צו זען
דעם אור פונעם פני מלך ,איז מען זוכה צום לעבן.
גליון י"קת | הבוש־הנשה שאר ז"פשת הליכות החיים | 5
)דס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
תשובה :אויב יענער קען אליין זאגן ,איז מדור זה נתנדב
דאס איז פשט – ערקלערט דער בני יששכר – בעסער אזוי צו טון .אז נישט ,קען מען זאגן
"באור פניך יהלכון" -מיט דער ליכטיגקייט פון
פאר אים. לזכר נשמת האי גברא יקירא
דיין פנים ,דורך דעם וואס אידן האבן די זכי' צו
זען דעם אויבערשטן ,כביכול ,וועלן זיי ארויסגיין
הרה"ח ר' שלמה יעקב ב"ר משה ע"ה
פריי פונעם משפט. וואלטער
"עד שירצה את חבירו" יארצייט ביום הכיפורים -יהא זכרו ברוך
ווי אזוי איז מען טאקע זוכה דערצו? דורך דעם
וואס מען איז מקיים די מצוה פון ברכת המזון. הונצח ע"י בני משפחתו
ניצן א מתנה פונעם חבר
ווען א איד איז מקיים די מצוה פון "וברכת את ה'
פארן מוחל זיין
אלקיך" ,ער בענטשט פאר'ן אויבערשטן ,איז דאס
תשובה :מען קען אזוי טון.
א בחינה פון "זען דאס פנים פונעם אויבערשטן", שאלה :דעם פארלאפענעם פורים ,האב
און דעמאלט ,אפילו אויב עס איז אפגעשריבן איך באקומען א טייערן בעכער פון א איד שלאגן כפרות פאר זיך פריער
געווארן אין הימל אז דער מענטש האט זיך ח"ו וואס האט מיר אמאל מצער געווען ,און ער
שאלה :ווען מען שלאגט כפרות פאר זיך און
נישט געפירט ווי עס דארף צו זיין ,איז ער זוכה האט צוגעשריבן א צעטל אז יעצט איז א
ביים משפט און ווערט פארשריבן צו א גוט לעבן, פאר די קינדער ,פאר וועמען זאל מען שלאגן
ספעציעלע צייט זיך איבערצובעטן (")"5:45
ווי חז"ל זאגן (ברכות כ ).אז די מלאכים האבן פריער?
און ער וויל מיר בעטן מחילה און בעט אז
געפרעגט פון השי"ת ,ווי אזוי שרייבסטו אין דיין תשובה :מען זאל שלאגן ערשט פאר זיך,
תורה אז מען טאר נישט נעמען קיין שוחד ,ווען
איך זאל ארויסזאגן מיט'ן מויל אז איך בין
כדי ווען מען שלאגט פאר אנדערע זאלן די
דו אליין זאגסט "ישא ה' פניו אליך" ,אז דו וועסט אים מוחל בלב שלם.
אייגענע עבירות שוין זיין פארגעבן.16
נושא פנים זיין? האט השי"ת זיי געענטפערט :ווי די מעשה איז ,אז איך קען נישט זאגן אז איך
אזוי זאל איך דען נישט נושא פנים זיין פאר אידן, בין אים טאקע מוחל בלב שלם ,נאכדעם שלאגן כפרות פאר א קינד
ווען איך האב זיי באפוילן צו בענטשן נאר ווען וואס איז פארקראכן
וואס ער האט אזוי שטארק מצער געווען
מען עסט א "כביצה" ,און זיי זענען מחמיר און
מיר און מיין משפחה ,דערפאר וויל איך אויך שאלה :א קינד וואס איז ליידער פארפארן
בענטשן אפילו ווען זיי עסן נאר א "כזית".
נישט ניצן דעם בעכער וואס ער האט מיר פון וועג ,ה"י ,צי איז דא אן ענין אים מזכה צו
זעט מען ,אז ברכת המזון ווערט פאררעכנט
געגעבן .פון דער אנדערער זייט ,וויל איך עס זיין און שלאגן כפרות פאר זיינעטוועגן?
אלס "נשיאות פנים"; השי"ת ווייזט ,כביכול,
זיין פנים צום מענטש וואס איז מקיים די מצוה אים נישט צוריקשיקן ,כדי אים נישט מצער
תשובה :מען קען אזוי טון ,כאטש עס איז
פון ברכת המזון( .דער בני יששכר איז מסביר צו זיין און אנהאלטן א מחלוקת .צי מוז איך
נישט קיין חיוב ,17ווייל עס זענען דא וואס זאגן
באריכות דעם טעם פארוואס עס איז טאקע עס אים צוריקגעבן וויבאלד ער האט עס מיר
אז מען קען כפרות שלאגן פאר א צווייטן
אזוי). געשיקט נאר ווייל ער וויל איך זאל אים מוחל
אפילו ווען יענער ווייסט נישט דערפון.18
דער בני יששכר איז אונז דא מגלה סוד ,ווער זיין?
עס וויל זוכה זיין אז מען זאל פסק'ענען אויף אים תשובה :מען זאל עס ניצן ,און אויך זאל מען זאגן "זה/זאת חליפתך" ביים
אין הימל אז ער זאל זיין פון די "רואי פני המלך", שלאגן פאר אנדערע
איבערלייענען פון צייט צו צייט דעם בריוו
די וואס האבן די גרויסע זכי' צו זען דאס פנים פון
וואס ער האט געשריבן ,ווייל יענער האט שאלה :ווען מען שלאגט כפרות פאר אן
רדָאן",
"ּפַא ָ
קעניג ,און דער קעניג זאל אים געבן א ַ
א באגנעדיגונג ,ער זאל אפגעשריבן ווערן אין נישט געגעבן דעם בעכער בתנאי אז מען אנדערן ,זאל מען זאגן "זה (ביי א נקבה :זאת)
הימל צום גוטן ,קען דאס זייער גרינג דערגרייכן, זאל אים מוחל זיין ,נאר כדי דאס הארץ זאל חליפתך" ,אדער יענער זאל אליין זאגן "זה
דורך דעם וואס ער נעמט א שטיקעלע ברויט, ווייך ווערן צו אים און מען זאל זיך חליפתי"?
וואשט זיך און בענטשט צום אויבערשטן בכוונה,
און דאס איז מעביר את רוע הגזירה.
און ווען די מצוה קומט אן שווער ,דער מענטש
איז פאריאגט און האט נישט די צייט ,און דאך
שטרענגט ער זיך אן און נעמט זיך די פאר מינוט
זיך צו וואשן אויף א שטיקל ברויט בלויז ווייל
ער וויל מקיים זיין די גרויסע מצוה צו בענטשן
פאר'ן הייליגן באשעפער ,איז די זכי' נאך אסאך
גרעסער ,און ער איז זוכה צו דער גרויסער מתנה,
אז השי"ת זאל אים שענקען סליחה וכפרה.
•
| 6הליכות החיים הבוש־הנשה שאר ז"פשת | גליון י"קת
)דס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
איינעם אז ער האט מיר שוין מוחל געווען .צי
פאלגנד איז א מורא'דיגע מעשה איבער דעם מדור זה נתנדב
דארף איך אים נאך אלץ איבערבעטן?
ענין וואס איך האב געהערט פון הרה"ג ר' שמואל
תשובה :עס איז א חיוב איבערצובעטן אפילו לזכר נשמת האשה החשובה
מאנעס שליט"א ,און איך גיב עס איבער דא אין
ווען מען ווייסט אויף זיכער אז ער האט שוין מרת עלקא פערל בת ר' יעקב ע"ה וואלטער
זיינע ווערטער:
די דאזיגע מעשה – דערציילט ר' שמואל –
מוחל געווען.20 נפטרה ביום ד' תשרי יהא זכרה ברוך
האט פאסירט מיט מיין עלטער-פעטער הרה"ג ר' הונצחה ע"י בנה מוה"ר חיים הי"ו
אויב מען איז אומשולדיג
שלמה מאנעס זצ"ל .ער איז געווען א חשוב'ער
תלמיד חכם און א גאר-געהויבענער איד ,און שאלה :איך האב צוריקגעהערט פון עטליכע
אז א חבר מיינער פילט זיך באליידיגט אויף לאזן פון אים איבערבעטן; און אויב מען וועט
פאר'ן קריג האט ער געדינט אלס רב אין דער
מיר ווייל ער מיינט איך האב זיך געפירט צו נישט ניצן דעם בעכער ,וועט מען ווייטער
שטאט שוואבאך ,אין דייטשלאנד .הגאון הצדיק
אים נישט אזוי ביושר'דיג .איך ווייס אז עס נישט האבן צו אים קיין לייכטע געפילן ,אבער
רבי יצחק טובי' ווייס זצ"ל ,דער גאב"ד ירושלים,
האט אים נאך גוט געקענט און פלעגט כסדר איז נישט געווען ווי ער זאגט .צי מוז איך גיין אויב מען וועט עס ניצן וועט דאס העלפן אז
רעדן פון אים. אים איבערבעטן? במשך הזמן זאל מען ווייך ווערן און מען זאל
אין חודש חשון תרצ"ט ,איז פארגעקומען ווערן בשלום.
תשובה :אפילו אויב מען האט יענעם באמת
די טרויעריג-באקאנטע "קרישטאל-נאכט" גארנישט קיין שלעכטס געטון זאל מען גיין איבערבעטן דריי מאל
(די "נאכט פון צעבראכענע גלאז") אין נאצי-
אים איבערבעטן ,כדי "דאס הארץ פון כלל
דייטשלאנד ,ווען די נאצישע פארטיי האט שאלה :עס שטייט אז ווען מען האט איינעם
ישראל זאל זיין איינס" און אידישע קינדער
דורכגעפירט שרעקליכע פאגראמען אויף דער מצער געווען דארף מען אים איבערבעטן
אידישער באפעלקערונג און האט חרוב געמאכט זאלן זיך לעבן בשלום איינער מיט'ן אנדערן,
דריי מאל .וואס איז דער תועלת אים
פילע טויזנטער בתי מדרשים ,אידישע היימען און און עס זאל נישט זיין קיין מקום פאר'ן שטן
איבערצובעטן נאך צוויי מאל נאכדעם וואס
אינסטיטוציעס און פארברענט ספרי קודש .די מקטרג צו זיין.21
מען האט אים שוין איין מאל איבערגעבעטן?
פאליציי איז ארומגעגאנגען אין שטאט אויפזוכן
און ארעסטירן די רבנים .צווישן די נעמען אויף תשובה :אויב מען האט ח"ו איינעם מצער
זייער ליסטע ,איז געווען מיין פעטער. אמירת סליחות געווען ,דארף מען אים איבערבעטן פון טיפן
ווען די רשעים האבן זיך אריינגעבראכן ביי אים הארצן און ארויסווייזן אז מען האט חרטה
ברכות התורה פאר סליחות דערויף ,און דאס וואס מען בעט איבער דריי
אין שטוב ,האט ער געהאלטן אינמיטן בענטשן.
ברכת המזון ביי אים איז געווען אן עבודה; ער שאלה :צי דארף מען זאגן ברכות התורה מאל מיינט נישט אז מען זאל פרעגן דריי
פלעגט בענטשן געלאסן און ארויסזאגן יעדעס פאר סליחות? מאל צי ער איז מוחל ,נאר יעדעס מאל זאל
ווארט מיט גרויס כוונה .די פאליציאנטן האבן תשובה :מען דארף זאגן ברכות התורה פאר מען איבערבעטן אויף אן אנדערן אופן ,ווי עס
גערעדט צו אים און געפאדערט אז ער זאל גיין סליחות .אויב מען האט אנגעהויבן צי זאגן שטייט אין שולחן ערוך אז מען זאל ברענגען
מיט זיי ,אבער ער האט זיך גארנישט צו טון סליחות און מען דערמאנט זיך אז מען האט דריי מענטשן און בעטן מחילה און טון אלע
געמאכט פון זיי און זיך נישט געלאזט שטערן פון פעולות אז יענער זאל זען אז מען מיינט עס
נאכנישט געזאגט ברכות התורה ,זאל מען
בענטשן .די רביצין זיינע האט זיך אנגערופן צו די
דעמאלט זאגן ברכות התורה .22 ערנסט און מען וויל זיין בשלום מיט אים.19
דייטשן אז איר מאן רעדט יעצט צו ג-ט .זי האט
געבעטן אז זיי זאלן אויסווארטן און אים געבן דאוונען פאר'ן זמן תפילה אויב יענער האט שוין מוחל געווען
אביסל צייט און דערנאך וועט ער קומען מיט זיי.
אדער זאגן סליחות שאלה :איך האב ליידער איינעם מצער געווען,
אין אנהייב ,האבן זיי נישט געוואלט הערן דערפון,
אבער דאן האבן זיי זיך געלאזט איבעררעדן און שאלה :אויב איינער איז אויפגעשטאנען אבער איך האב אים נישט איבערגעבעטן
געזאגט אז זיי וועלן גיין ערשט צו אנדערע שפעט און עס איז שוין נאענט צום סוף זמן ווייל עס איז מיר נישט באקוועם צו רעדן
אדרעסן און דערנאך וועלן זיי צוריקקומען. תפלה ,זאל ער זאגן סליחות פאר'ן דערפון .איך ווייס אז ער האט געזאגט פאר
מיין פעטער האט געענדיגט בענטשן ,און דאן .15ומנהג סקווירא ועוד מקומות לומר "תשליך" בתוך הנהר עד צווארו ,לא שייך בזה .ויש עוד טעמים ,עיין ספר מקדש ישראל סי' רט"ו.
האט ער זיך געמאכט א שנעלן חשבון ,אז די .16והנוהגים לעשות "כפרות" בערב יוה''כ לעצמם ולילדיהם בשאר ימים בעשי''ת אין צריכים להקפיד על בכל השנים ביום י"ג מדות.
.17דפשטות הטעם הוא שיחשוב שכל מה שעושין לעוף הזה ,הכל היה ראוי לבוא עליו ,וע"י תשובתו הקב"ה מסלק הגזירה מעליו. כך.
פאליציי איז נישט געקומען אהער פון זיין טובה- ונתקיים בהעוף הזה -בפשטות לא שייך ,אך אפשר שסגי במה שאביו חושב עליו כן .ועיין ספר קובץ הלכות פסקי הגר"ש קמינצקי פרק כ"ג ס"י.
.18וכעי''ז ראה במעגל השנה הוראת כ''ק אדמו''ר שליט''א בענין חולה ששוהה בבית החולים ואינו יכול לעשות ה"כפרות" בעצמו ,שיכולים לעשות בעבורו.
וועגן .ער האט פארשטאנען אין וואספארא סכנה .20כמבואר בספר פלא יועץ מערכת תשובה ,ובעוד .כמבואר בסי' תר"ו שבכל פעם יקח אתו ג' אנשים ,ושיפייסנו בכל פעם במין ריצוי אחר.
ער געפינט זיך און האט זיך שנעל אויפגעהויבן, יש לכל אדם לילך לאביו ולאמו בערב יום הכיפורים ולבקש מהם מחילה ,שאין אדם ניצל מזה בכל יום ,והוא חוב גדול על כל אדם .ומי ספרים.
.21בשו"ע הרב סי' תר"ו ס"ח ,אף דכל השנה ראוי לכל אדם לפייס תיכף למי שפשע שאינו עושה כן נקרא חוטא ומזלזל בכיבוד אביו ואמו.
צוזאמען מיט די רביצין ,און ארויסגעאיילט פון כנגדו ,מ"מ מערב יום הכיפורים צריך ליזהר בזה ביותר ,כיון דהטעם הוא כדי שיהיה לב ישראל שלם זה עם זה ,ולא יהא מקום להשטן לקטרג .ועיין
.22בסי' מ"ו ס"ט יש ב' דעות אם צריך לברך קודם סליחות ,כיון שהוא רק דברי תחנונים .ומבואר שם שפת אמת יומא דף פ"ז ,במעשה דרב.
איבערצושמועסן די הלכות וואס ווערן געברענגט אינעם גליון ,אדער צו איבערלאזן א שאלה קען מען רופן 845.499.5084
אויב קיין ענטפער ,ביטע לאזט איבער א מעסעדזש
גליון י"קת | הבוש־הנשה שאר ז"פשת הליכות החיים | 7
)דס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
שטוב .בחסדי ה' ,איז זיי געלונגען צו אנטלויפן
הגליון והפצתו נתנדב
קיין ענגלאנד ,וואו זיי האבן אויפגעשטעלט ע''י ידידינו הנדיב הנכבד מרבה פעלים לתורה ולהפצת דבר ה' זו הלכה
שיינע ,ערליכע דורות. מוה"ר יואל וואלדמאן הי"ו
עס איז מקויים געווארן ביי זיי וואס די לרגל שמחת הולדת בתו למזל טוב
ראשונים לערנען אונז ,אז ווער עס איז געווארנט זכות לימוד תורה של אלפי ישראל יעמוד בעדו לרוות רוב נחת דקדושה
צו בענטשן ברכת המזון מיט כוונה ווערט ניצול ולברכת התורה אורך ימים בימינה בשמאלה עושר וכבוד
פון שלעכטע גזירות און עס איז רוט אויף אים די
מדת הרחמים. דאוונען ,אדער זאל ער ערשט דאוונען און
טבילה ערב יום כיפור
לאמיר זיך אפשטעלן אויף א קורצע וויילע דערנאך זאגן סליחות?
פון אונזער טעגליכן געיעג און בענטשן מיט א א "חציצה" ביי דער טבילה
רואיגקייט און געלאסנקייט ,און דערמיט וועלן ערב יום כיפור תשובה :ער זאל דאוונען פאר'ן סוף זמן
מיר זוכה זיין צו רואיגקייט אין לעבן ,פרנסה און
שאלה :עס איז געשטאנען אינעם גליון תפלה און זאגן סליחות נאכדעם אפילו אויב
נחת פון קינדער ,א שנה טובה ומתוקה און אלע
גוטע ברכות. אז ווען מען טובל'ט זיך אינדערפרי פאר'ן עס וועט מער נישט זיין קיין מנין סליחות און
דאוונען ,דארף מען נישט אראפנעמען קיין ער וועט דארפן זאגן ביחידות ,ווי דער חיד"א
ידידכם אברהם ישעי' סג"ל וואזנער,
מו"ץ בשיכון סקווירא "חציצה" ,צ.ב.ש .ארויסנעמען די "ברעיסעס" זאגט אז תפילה בזמנה איז א חיוב מעיקר
פון מויל אד"ג .וואס איז ביים זיך טובל'ען הדין און סליחות האט מען צוגעלייגט אלס
• הוספה ,און מען טאר נישט אוועקנעמען
ערב יום כיפור?
שטייענדיג יעצט נאך א פרישן יאר וואס דער
תשובה :מען זאל זען אז ווייניגסטנס איין פונעם עיקר צוליב דער הוספה.
רבוש"ע האט אונז געגעבן די זכי' מזכה צו זיין
כלל ישראל מיט די הערליכע גליונות ,ווינטשן מיר טבילה עיו"כ זאל זיין ָָאן קיין חציצה ,ווייל
דא בשער בת רבים די חשוב'ע נדיבי הלב שיחי' כאטש די טבילה איז נישט קיין חיוב להלכה, "באשמורת הבוקר" אדער "שחר
וואס האבן אונז געהאלפן מיט דער מעגליכקייט איז עס אבער א שטארקער מנהג און עס קמתי" ווען עס איז שפעט
ארויסצוגעבן און פארשפרייטן די גליונות אין א ווערט געברענגט אין שולחן ערוך.23
צייט וואס די הוצאות זענען ספעציעל גרויס ,בפרט
אין די יעצטיגע זמנים וואס עס איז "היוקר יאמיר", שאלה :ווען איינער זאגט סליחות שפעט ,צי
און ָָאן זייער ברייטהארציגער הילף וואלט דאס פאסטן יום כיפור זאל ער אויסלאזן די ווערטער "באשמורת
נישט ערמעגליכט געווארן ,ווי חז"ל זאגן "אם אין הבוקר" אדער "שחר קמתי" וואס מען זאגט
קמח אין תורה". פאסטן יום כיפור ביי קינדער אין די סליחות?
דער זכות פונעם לימוד התורה פון זעכציג טויזנט שאלה :פון וועלכן עלטער דארף מען מחנך
אידן בליעה"ר בכל מקומות מושבותיהם זאל מגין זיין א קינד צו פאסטן יום כיפור ,און ביז תשובה :מען זאל זאגן דעם נוסח וואס עס
זיין אויף זיי געבענטשט צו ווערן מיט א גוט ,זיס שטייט ,ווייל די כוונה איז אז מען זאגט סליחות
וויפיל אזייגער?
און ליכטיג יאר ,ווי באקאנט פון אריה"ק אויפ'ן "באשמורת הבוקר" (און אזוי אויך "שחר קמתי")
פסוק "הריעו לה' כל הארץ" ,אז די ראשי תיבות תשובה :פון ניין יאר אלט איז דא אן ענין
מחנך צו זיין א קינד צו פאסטן אביסל ,צ.ב.ש. כאטש ער אליין זאגט עס נישט דעמאלט.
דערפון איז הלכ"ה ,מרמז צו זיין אז מיט'ן לערנען
דעם דבר ה' זו הלכה למעשה ,צעברעכט מען אלע עסן א שעה שפעטער ווי געווענליך ,און ווען
דינים און מען איז זוכה צו חסדים ורחמים. ער ווערט נאך אביסל עלטער ,אביסל מער. זאגן י"ג מדות ביחידות
ביי דער געלעגנהייט ווילן מיר מודיע זיין ,אז מיר קינדער איין יאר אונטער בר/בת מצוה ,איז
האפן אי"ה ארויסצוקומען אויף סוכות מיט א גרעסערן דא אן ענין אז זיי זאלן פאסטן גאנץ יום שאלה :איינער וואס זאגט סליחות ביחידות,
גליון ,און די וואס ווילן מנדב זיין און האבן א חלק כיפור .אויב זיי האבן נישט קיין כוח ,דארפן צי זאל ער זאגן די י"ג מדות ("ה' ה'")?
דערין זאלן ביטע אריינרופן וואס פריער 845.659.1547
זיי נישט פאסטן.
ובזכות זה זוכה זיין צו א גוט געבענטשט יאר מיט
אלעם גוטן ,וזכות הרבים תלוי בכם. קינדער אונטער ניין יאר אלט דארפן תשובה :אויב מעגליך ,זאל ער עס זאגן מיט
• גארנישט פאסטן .ביינאכט איז דער מנהג אז די טראפן אזוי ווי מען לייענט אין דער תורה.
מיטצוטיילן מעשיות להנאת אלפי הקוראים, זיי פאסטן אביסל ,ווילאנג עס איז נישט צו אויב ער קען נישט די טראפן ,זאל ער עס
ביטע פארבינדט זיך צו דער הנהלת המכון דורך שווער.24 זאגן מיט א נוסח.
,4592885mhh@gmail.comאדער דורכ'ן
.23דטעם הטבילה הוא משום תשובה ,כגר המתגייר ,או דהיום נהגו שאין לומר שום פסוקים קודם ברכת התורה .עיין משנה ברורה סק"כ"ז.
פעקס ,845.288.2040 :אדער לאזט א מעסעדזש משום טומאה .וכתב במטה אפרים ס"ח שצריך שלא יהא עליו דבר החוצץ ,וע"כ צריך ליטול את הציפרנים ויפריד בנחת את שערות הזקן .עיין משנה
אויפ'ן טעלעפאן845.276.3170 : .24כמבואר בסי' תרט"ז דקטן בן ט' שלימות מחנכים אותו לשעות ,ומשנה של קודם הבר מצוה יש ברורה תר"ו סק"כ"ז ,ובדרשו הערה .46
נהגו להשלים התענית אם יכולים .עיין בספר פסקי תשובות ,ובשבטי ישראל הלכות צום יום כיפור.
| 8הליכות החיים הבוש־הנשה שאר ז"פשת | גליון י"קת
