מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — ראש השנה (2026-09-07)

אזוי אויך ווייסן מיר אז עס זענען פארהאן פארשידענע זאכן וואס
מיר טוען כדי צו צומישן דעם שטן .דורכאויס אלע טעג פון חודש מיט א טיפערן בליק
אלול בלאזט מען שופר ,אבער ערב ראש השנה בלאזט מען נישט
ראש השנה תשפ"ז
דאכטן
קיין שופר כדי דער שטן זאל ווערן צומישט ,עס זאל זיך אים ַ
פארפּ ַאסט די
אז עס איז שוין געווען ראש השנה און ער האט ַ די קלארקייט פון צומישן דעם שטן!
געלעגנהייט מקטרג צו זיין אויף די אידן.
בס"ד
אויך איז באקאנט וואס די גמרא זאגט אין מסכת ראש השנה
)ט"ז (:פארוואס בלאזן מיר שופר צוויי מאל ,איינס די תקיעות א גוטן טייערע חברים וידידים!..
דמיושב וואס מ'בלאזט פאר מוסף ,און דערנאך די תקיעות דמעומד
מיר שטייען אצינד אין די ימי הרחמים והסליחות ,די טעג אין
וואס מ'בלאזט אויפן סדר פון מלכיות זכרונות ושופרות? די סיבה
וועלכע עס דערנענטערט זיך דער גרויסער און הייליגער יום טוב
דערצו איז "כדי לערבב את השטן" צו צומישן דעם שטן .ווי רש"י
ראש השנה .לאמיר זיך אביסל מתבונן זיין און פארטיפן אין די
איז מסביר אויפן ָארט אז ווען דער שטן זעהט ווי שטארק אידן האבן
מהות פון אונזער עבודה אין ראש השנה.
פארמערן תקיעות( ווערט ער צומישט און
ליב די מצוות )און זיי ַ
דערשראקן און ער פארלירט זיין כוח צו קענען מקטרג זיין. צום ערשט איז כדאי מקדים צו זיין אן ענין פון וועלכע מיר האבן
רגאנגענהייט ,ראש השנה איז דא א מצוה
פא ַשוין גערעדט אין די ַ
תוספות דארט ברענגט בשם דער ירושלמי ,וויבאלד ס'שטייט אין
צו זיין פרייליך ,איבערהויפט ווי מיר לערנען אין די פסוקים פון
יִתּ ַקע
פסוק לעתיד לבא אויף די גאולה שלימה "וְ ָהיָ ה ַבּיוֹם ַההוּא ָ
פארגעליינט די תורה
ספר נחמיה )ח' ט'( ווען עזרא הסופר האט ָ
שׁוֹפר גָ דוֹל" דעריבער ווען דער שטן הערט תקיעת שופר ווערט
ְבּ ָ
אום ראש השנה פאר די אידן וואס זענען ארויפגעקומען פון גלות
ער אביסל דערשראקן אז אפשר איז שוין געקומען די גאולה און עס
בבל ,די אידן זענען געווארן שטארק צובראכן און טרויעריג ביי
דאך האט ער נאכנישט
איז געקומען זיין צייט אונטערצוגייןָ ,
זיך זעענדיג אז זיי האבן געזינדיגט און נישט מקיים געווען די זאכן
אינגאנצן מורא ,אבער ווען ער הערט אז אידן נעמען זיך בלאזן א
בוֹכים ָכּל ָה ָ*ם ְכּ ָשׁ ְמ ָ*ם ֶאת ִדּ ְב ֵרי
וואס שטייען אין די תורהִ ,כּי ִ
צווייטע מאל ,דעמאלטס ווערט ער שוין אינגאנצן צומישט און ער
תּוֹרה ,ביז נחמיה און עזרא האבן זיי געמוזט בארואיגן און
ַה ָ
קען שוין מער נישט מקטרג זיין .דער בעל המאור לערנט אז דאס
יכם ַאל ִתּ ְת ַא ְבּלוּ וְ ַאל ִתּ ְבכּוּ" עס
0ק ֶ
"היּוֹם ָקד ֹשׁ הוּא ַלה' ֱא ֵ
געזאגט ַ
פאסירט ביי די תקיעה גדולה וואס מ'בלאזט צו סוף פון אלע
איז א הייליגע טאג היינט צום באשעפער ,זייט נישט טרויעריג און
תקיעות ,דעמאלטס ווערט דער שטן צומישט און ער טראכט אז
וּשׁתוּ וויינט נישט .עזרא הסופר זאגט ווייטער ְ
"לכוּ ִא ְכלוּ ַמ ְשׁ ַמנִּ ים ְ
ס'איז שוין געקומען דער 'שופר גדול' פון לעתיד לבוא.
ַמ ְמ ַתּ ִקים וְ ִשׁ ְלחוּ ָמנוֹת ְל ֵאין נָ כוֹן לוֹ ִכּי ָקדוֹשׁ ַהיּוֹם ַל ֲאד ֹנֵ ינוּ וְ ַאל
און צום לעצט ,עס איז באקאנט דער טעם וואס ווערט געברענגט ֵתּ ָ* ֵצבוּ ִכּי ֶח ְדוַ ת ה' ִהיא ָמ ֻ*זְּ ֶכם" גייטס עסן גוטע מאכלים און זיסע
אז דערפאר בענטשט מען נישט חודש תשרי ,ס'איז נישט פארהאן געטראנקן און שיקט פּ ָארציעס פאר די ארימעלייט וואס האבן
קיין 'שבת מברכים' אזויווי ביי יעדע אנדערע חודש ,כדי צו צומישן נישט אויף סעודת יום טוב ,ווייל עס איז א הייליגע טאג ,און זייט
דעם שטן און ער זאל נישט וויסן ווען ראש השנה איז. נישט טרויעריג ,ווייל די פרייד פון השי"ת -די שמחה של מצוה
פונעם יום טוב טוט אייך שטארקן.
וואס איז דער עין פון צומישן דעם שטן און וויאזוי?
שטייט דא בפירוש אז ראש השנה איז א זמן פון שמחה און א יום
עס איז באקאנט די קושיא וואס אלע פרעגן ,דער שטן איז נישט טוב .וואס מען פארשטיין פשט דערפון ,וואס באדייט די שמחה
דאך א מלאך
רנארן ,ער איז ָ
פא ַקיין בשר ודם וואס מ'קען אזוי גרינג ַ דאך א יום הדין אין וועלכע השי"ת משפט
ראש השנה? עס איז ָ
נאר] .מו"ר הגאון רבי יצחק דוב
פון הימל און ווייט פון א ַ די וועלט און איז גוזר גזירות אויף די צוקונפט.
קאפעלמאן ראש ישיבת לוצערן זצ"ל האט אמאל געזאגט פשט
רלאזן
פא ָפארשטייט זיך אז ס'איז דא אן ענין פון בטחון און זיך ַ
אויף דעם וואס דער יצר הרע ווערט אנגערופן א 'מלך זקן וכסיל' א
אויפן אייבערשטן ,אבער וואס איז פשט פון די שמחה ,אויף וואס
פאקט
נאריש? די ַ
קעניג וואס איז אלט און נאריש ,איז ער דען אזוי ַ
פרייען מיר זיך?
פארקערט אז ער איז גאנץ פיין מצליח אין זיין ארבעט
דאך ַ
ווייזט ָ
1
פארגעסט ווער ער איז באמת און וואס זיין תפקיד איז ,ער
ביז ער ַ נאר ווי מען מאכט
און קומט ָאן גאר ווייט ,ער איז גארנישט אזא ַ
פאלט א
פארגעסט זיינע אינערליכע כוחות און שטארקייט ,און ער ַ
ַ איהם?! נאר דער פשט איז ,אז ער מאכט דעם מענטש פאר א
קרבן פארן יצר הרע. כסיל! ער פאר זיך איז א גרויסע חכם און פארשטייט אן ֵ* ֶסק
פאדרייט אונז א קאפ ביז
זייער גוט ,זיין שטארקייט איז אז ער ַ
עס איז באקאנט די ווערטער פון חז"ל )סוכה נ"ב (.לעתיד לבוא
דער מענטש פארלירט זיין ריכטיגן שכל און מחשבה און ער ווערט
מביא הקב"ה ליצר הרע ושוחטו כו' לצדיקים נדמה להם כהר
נכשל אין א עבירה רח"ל[ .הכלל ,וויאזוי קען מען צומישן דעם
ולרשעים נדמה להם כחוט השערה ...ווען משיח וועט קומען וועט
שטן דורך די פעולות וואס מיר טוען ,צו דען געדענקט ער נישט
דאכטן פאר די צדיקים אז דער יצר הרע איז געווען א גרויסע
זיך ַ
פארי ָאר ,פאר צוויי יאר צוריק ,און פון אלע יארן ,וויאזוי די
פון ַ
דאכטן אז ס'איז געווען נישט מער ווי
בארג ,און די רשעים וועט זיך ַ
זאכן גייען?
א דינע בענדל .נו ,ווער פון זיי האט א טעות און ווער איז גערעכט?
דאך נישט זיין ביידע אמת ,איז דער יצר הרע טאקע
לכאורה קען ָ און בכלל דארף מען פארשטיין ,פון וואו נעמט זיך אזא סארט
ווי א גרויסע בארג ,אדער ווי א קליינע בענדל?! עבודה פון צומישן דעם שטן? וואו טרעפן מיר אזא געדאנק אז
ס'איז דא אן ענין צו צומישן דעם שטן? מיר ווייסן אז מיר דארפן
בדרך אפשר קען מען זאגן אז ס'איז ביידע אמת .דער יצר הרע
זיך שטארקן אויף איהם ,מיר דארפן איהם מנצח זיין און זיך
טאקטיק,
קומט צומישן דעם מענטש און באנוצט זיך מיט א פשוט'ע ַ
דערהייבן העכער ווי איהם ,לעתיד לבוא וועט דער אייבישטער
זאכן וואס זענען באמת גרויס און חשוב מאכט ער אויסזעהן קליין
אינגאנצן מבטל זיין און שחט'ן דעם שטן ,אבער וואו טרעפט מען
און מינדערוויכטיג ,און נישטיגע קלייניגקייטן מאכט ער אויסזעהן
אזא ענין פון איהם 'צומישן'? וואס באדייט עס ,און וואס לערנט
שטארק אויפגעבלאזן און גרויס.
עס אונז?
די "צדיקים נדמה להם כהר" זיי וועלן וויינען פון התרגשות ווען זיי
וועלן משיג זיין ווי גרויס און ווי חשוב און ווי הייליג יעדע ביסל א בארג אדער א בעדל -יעדעס מאל אדערש
התגברות איז געווען .דער יצר הרע איז געקומען בשעתו און זיי
אז מיר וועלן זיך מתבונן זיין אין די אלע ענינים ,קענען מיר
פראבירט אפצוקילן ,זאגענדיג ,נע ,וואס וועט שוין זיין אז דו וועסט
בסייעתא דשמיא דערהערן דא א גאר טיפע יסוד.
זיך מתגבר זיין? עס איז נישט מער ווי א חוט השערה ,עס האט
נישט קיין חשיבות ,קיינער קימערט זיך נישט דערוועגן ,עס מאכט מיר ווייסן אז די פנימיות פון יעדער איד איז ריין און וואויל ,א איד
גארנישט אויס! אפילו אויב דו וועסט זיך שטארקן ,וועסטו נישט וויל נישט זינדיגן און וויל נישט זיין שלעכט ,ווי אלע ספרים
קיין סאך פארדינען פון דעם ,עס לוינט זיך נישט משקיע צו זיין הקדושים זענען מאריך דערין ,און אזוי פסק'ענט דער רמב"ם
כוחות אין דעם ...אבער לעתיד לבוא ,ווען זיי וועלן צוריקקוקן ,וועלן להלכה )הלכות גירושין פ"ב ה"כ( אז די פנימיות פון א איד איז
זיי זעהן ווי גרויס און ריזיג דער בארג איז באמת געווען .יעדע קיינמאל נישט שלעכט ,עס מאכט זיך טאקע אז א איד
ברעקל התגברות ,יעדע ביסל מלחמת היצר וואס א איד האט פארזינדיגט זיך אמאל דורכדעם וואס דער יצר הרע האט זיך
געהאלטן אויף דער וועלט ,האט געהאט אזא ענדלאזע חשיבות און געשטארקט אויף איהם ,אבער בעצם וויל דער איד זיין גוט.
גרויסקייט אין הימל.
וויאזוי קען דער יצר הרע זיך טאקע שטארקן אויף א איד און איהם
דאגעגן די רשעים ,זיי וועלן וויינען ווען זיי וועלן זעהן ווי דער יצר מכשיל זיין מיט עבירות? דער תירוץ איז ווי מיר האבן פריער
הרע איז געווען נישט מער ווי א 'חוט השערה' .דער יצר הרע האט דערמאנט ,דער יצר הרע האט א ספעציעלע כוח צו מאכן דעם
פארשפילט און איינגערעדט אויף יעדע דבר טוב אז ס'איז
זיי טאקע ַ מענטש פאר א כסיל ,ער מאכט דעם מענטש פאר א נ ַאר און ער
נישט מער ווי א חוט השערה ,ס'איז גארנישט ווערד ח"ו ,און זיי קלארקייט ,זיין ישוב הדעת
ָ צומישט איהם .ער נעמט אוועק זיין
האבן זיך געלאזט איינרעדן ,זיי האבן דאס אנגענומען למעשה. רשטאנד ,ער מאכט אז אלעס זאל ווערן פארנעפלט .פון
ַ פא
און ַ
אדער צומאל האט דער יצר הרע זיי איינגערעדט אז ס'איז שוין פאקט ,פון א שטיקל
א קליינע טעות מאכט ער שוין א גרויסע ַ
רפאלן און פארזינקען
פא ַסייווי צו א גרויסע בארג ,זיי זענען שוין ח"ו ַ תאוה מאכט ער דעם מענטש שפירן אז ער 'מוז' עס טוהן ,פון א
ווייל זיי האבן געטוהן אזעלכע גרויסע עבירות ,דערווייל וואלטן זיי דורכפאל מאכט ער א גאנצע נפילה ,און אזוי ווייטער .ער
ַ
מיט א 'קלייניגקייט' דאס געקענט מתקן זיין. צערודערט דעם מענטש און צומישט איהם מיט א בלבול המוחין
2
פרעמדן און איז גרייט צו גיין מיט איהם ...שטייענדיג ביים טיר זאגט פארבלענדט די אויגן פון א מענטש
דאס הייסט ,אז דער יצר הרע ַ
איהם דער עלטערער הצלה וואלונטיר" ,יעצט דריי דיך אויס און און איז איהם מבלבל מיט דמיונות און שקר .פון א קליינע דינע
זאג א גוטע נאכט פאר מאמי ,ווייל אונז גייען ארויס" .דער קינד בענדל קען ער אמאל מאכן א בארג ,פון א גרויסע שווערע בארג
גיבט זיך א דריי אויס ,פלוצלינג געבט ער א לויף צוריק צו זיין מאמע קען ער מאכן א בענדל .ער מאכט פון א טפל א עיקר ,און פון א
מיט איין אטעם ,ער כאפט זיך ָאן אין איר שטארק און ער ברעכט פאקטן וואס
עיקר א טפל .ער רעדט איין פארן מענטש געוויסע ַ
אויס אין א יאמערליכע געוויין. ברענגן איהם צו ייאוש און צובראכנקייט כדי ער דורכפאלן.
דעמאלטס האט מען ענדליך געזעהן ווי דער קינד האט זיך
ווען דער קיד ערוועקט זיך צו זיין מאמע
אויפגעוועקט ,ער איז צוריקגעקומען צו זיך! וואס האט זיך
ארויסגעשטעלט איז ,אז ווארשיינליך האט אים דער קלאפ טאקע עס דערמאנט א שיינע מעשה וואס איז אונז אמאל אויסגעקומען
זייער דערשראקן און געמאכט אביסל צומישט ,בפרט ווען ס'איז צו הערן פון א הצלה מעמבער ,וועלכער האט דערציילט אן
געווארן אן אנלויפעניש פון פרעמדע מענטשן ,יעדער שטייט ארום, אינטערסאנטע געשעעניש וואס ער האט בייגעוואוינט .ער איז
מען קוקט אויף איהם ,ממילא איז ער געבליבן שטעקן אין עפעס א אמאל געווען אויף א הצלה רוף ,ווען א קליין קינד איז
דערשראקענעם מצב .אבער ווי נאר ער האט זיך צוריקגעדרייט און אראפגעפאלן אסאך שטיגן ,ער האט זיך אראפגעקוילערט פון א
געזעהן זיין מאמע און געכאפט אז מ'וויל איהם אוועקנעמען פון איר, שטאק ,און עס האט אויסגעזעהן אז דאס קינד האט זיך
ָ הויכע
איז ער געווארן צוטרייסלט ,און פלוצלינג האט ער זיך געגעבן א שטארק צוקלאפט .פאר א לאנגע וויילע איז דאס קינד געווען
וועק אויף ,ס'איז צוריקגעקומען צו איהם זיין נאטורליכע 'זיך' און רשלאפן
ָ פא
פאלן און איז געווען אזוי האלב ַ
אונטערן רושם פונעם ַ
זיינע געווענליכע געפילן ,ביז ער האט זיך צעוויינט און אויסגעשריגן פּאניק ביי די
רקלאצט ,וואס האט אויסגערופן זארג און ַ
ָ פא
און ַ
"מאמע". געשאדט פארן קינד ,און זיי
ַ פאלן האט חלילה
עלטערן אז דאס ַ
האבן גערופן הצלה .ס'איז געקומען צו גיין א וואלאנטיר ,ער
דער איד וועקט זיך אויף און איז זוכה צו קלארקייט הייבט ָאן צו באטראכטן דאס קינד ,אבער ער קען נישט באשליסן
ביי זיך אויב דאס קינד איז אינגאנצן 'ביי זיך' אדער נישט .פון איין
טייערע אידן ,לאמיר אריינקלערן א מינוט און דערהערן אז ממש
זייט האט דאס קינד רעאגירט ווען מ'האט גערעדט צו איהם,
דאס איז אונזער מציאות אום ראש השנה! דער יצר הרע האט
אבער פון די צווייטע זייט האט מען קלאר געקענט ָאנזעהן אויף
טאקע א כוח פון צומישן דעם מענטש א גאנץ יאר .ער
פארגלייזט
פארנעפּלטקייט ,ער איז געווען היבש ַ
איהם א געוויסע ַ
אפשאצן
ַ פארבלענדעט אונזערע אויגן ,ער מאכט אונז נישט ריכטיג
ַ
און שטיל .די מאמע האט געזאגט אז זיין התנהגות קוקט איר
הארבקייט פון אן עבירה ,אדער די
דעם מצב ,נישט שפירן די ַ
נישט אויס גוט ,ער איז נישט די זעלבע ווי געווענליך .דער
חשיבות פון א מצוה .אבער ראש השנה איז דער זמן ווען א איד איז
שלאסן אריינצורופן פאר הילף ,ער
בא ָיונגערמאן פון הצלה האט ַ
שאקל אויף ,ער
קלארקייט ,דער איד געבט זיך א ָ
ָ זוכה צו א
האט געבעטן אז מ'זאל שיקן נאך א הצלה מעמבער וואס איז
ערוועקט זיך פון זיין שלאף ,ער גייט אין שול אריין ,ער הילט זיך
ערפארונג אין אזעלכע סארט פעלער.
ַ עלטער און האט מער
איין און שטעלט זיך פארן מלך מלכי המלכים ,און ער גיבט א שריי
אויס הויעך "המלך" .יענע רגע איז ער פונקט ווי דער קינד וואס כך הוה ,מען האט אריבערגעשיקט אן עלטערע הצלה מעמבער
ווארפט זיך אריין אין די הענט פון די מאמע ,און הייבט
לויפט און ַ האוונט אין אזעלכע פעלער .יענער
בא ַ
א מומחה וואס איז בעסער ַ
ָאן צו וויינען "מאמע". איז געקומען ,ער קוקט זיך אום ,און וועלנדיג אויספראבירן דאס
שאצן דעם מצב ,גיבט ער א שטרעק אויס זיין
קינד כדי אפצו ַ
דאך דער רמב"ם אין הלכות תשובה אז די מטרה פון
אזוי שרייבט ָ
האנט צו דעם קליין קינד און ער זאגט איהם" ,קום ,קום מיט מיר,
שלאף
ָ מצות תקיעת שופר איז צו 'אויפוועקן' א איד פון זיין טיפע
לאמיר ארויסגיין אויף א שפאציר" .דאס קינד ,זייענדיג אזוי
און פון זיינע שלעכטע מעשים .ווי דער רמב"ם זאגט דארט ,אז
רקלאצט און פאר'חלומ'ט האט נישט געשטעלט קיין שום
ָ פא
ַ
דאך האט
כאטש די מצוה פון תקיעת שופר איז א גזירת הכתובָ ,
ווידערשטאנד ,נאר תיכף אויסגעשטרעקט א האנט און אנגעהויבן
ַ
עס אין זיך א רמז אז דער קול פונעם שופר קומט אויפוועקן דעם
צו גיין מיט'ן הצלה מעמבער .פארשטייט זיך אז דאס אליין ווייזט
מענטש און שרייט אויס צו איהם "עוּרוּ יְ ֵשׁנִ ים ִמ ְשּׁנַ ְת ֶכם וְ נִ ְר ָדּ ִמים
אז דער קינד איז נישט אינגאנצן ביי זיך ,ער לאזט זיך פירן פון א
3
קלארקייט און מען ווערט צוריק 'זיך' אליינס ,וויאזוי
מען איז זוכה צו ָ ָה ִקיצוּ ִמ ַתּ ְר ֵדּ ַמ ְת ֶכם" אז ער זאל זיך אויפוועקן פון זיין שלאף און
מען דארף באמת זיין. דרימל.
נאך מער פון דעם איז מבואר פון הרה"ק דער בעל התניא זי"ע
דער שטן ווערט צומישט פון זיך אליין!
און פילע ספרים הקדושים ,אז דער שופר גיבט ארויס א קול ָאן
דערמיט גייען מיר א טריט ווייטער און מיר דערהערן א נייע טיפקייט קיין שום דיבורים אדער אותיות ,א פשוט'ע געשריי וואס קומט
אינעם ענין פון 'לערבב את השטן' וואס מיר האבן פריער געפרעגט ארויס פון די טיפענישן פונעם אידיש הארץ .דער איד שטייט און
וויאזוי פאסירט דאס? היתכן דער שטן ווערט נאך צומישט יעדעס ער בלאזט ארויס פון זיין עצם פנימיות ,זיין טיפע ריינע נקודה
יאר פון דאסניי ,און בכלל וואס איז די עבודה צו צומישן דעם שטן? וואס איז קודש קדשים און באליבט ביי השי"ת ,און דאס איז ווי
א רוף וואס איז כביכול מעורר געוואלדיגע געגועים און ליבשאפט
נאר ווי מיר לערנען דא קען זיין אז דאס איז בכלל נישט אן עבודה
פון אבינו שבשמים ,ווען ער הערט אט דעם באליבטן קול פון די
אדער השתדלות פון אונזער זייט צו צומישן דעם שטן ,עס איז נישט
טיפענישן פון א אידישע נשמה.
רהאן א מצוה צו גיין בקום ועשה און צומישן דעם שטן .נאר דאס
פא ַַ
איז א מציאות וואס פאסירט פון זיך אליינס דורך אונזערע מעשים, דער קול שופר איז העכער פון יעדע סארט מענטשליכע קול ,עס
אז דער שטן ווערט צומישט! די רגע וואס א איד באקומט צוריק זיין איז לויטער און ריין ,עס איז נישט מצומצם צו ווערטער אדער
קלארקייט ,ער כאפט זיך אויף פון זיינע ספיקות און צומישעניש און
ָ שפראך ,נאר עס איז א הייליגע רוף גלייך פון די נשמה וואס ווערט
ַ
ער ווייסט ווער ער איז ,דאן ווערט דער שטן פון דעם צומישט ,ער ערוועקט און דערנענטערט צוריק צום אייבישטער .די אלע בלבול
פארלירט זיין שטארקייט .ווייל זיין גאנצע
ווערט בטל ומבוטל און ַ המוחין און שטרויכלונגען וואס דער יצר הרע האט אנגעברענגט
כוח איז צו ברענגען דעם איד צו צומישעניש ,צו מאכן דעם איד פאלט יעצט אוועק ,און דער איד ווערט
א גאנץ יאר ,דאס אלעס ַ
פאר א כסיל ,אבער אין די רגע וואס דער איד וועקט זיך אויף און לאנגט און וואס ער
בא ַ
קלאר ביי זיך ,ער ווייסט וואו ער ַ
ָ וואך און
ַ
האט א קלארקייט ,הייבט ָאן דער שטן צו אנערקענען אז די פנימיות וויל טוהן באמת ,און ער שרייט ,טאטע איך בין דיינס! דערנענטער
פון א איד איז לעכטיג און ריין און מ'קען איהם באמת נישט מיך צו דיר!
בייקומען .דער שטן אנערקענט אז עס איז א פארלוירענע מערכה,
פארשלעפּן דעם איד ,ווי
ווייל נישט קיין חילוק ווי ווייט ער זאל נאר ַ לצעוק להשי"ת לחזור אליו אף שאיו יודע האיך
פארקריכן ,וועט ער זיך אבער שטענדיג
ווייט ער וועט נאר חלילה ַ
עס איז דא א געוואלדיגע לשון אין שפת אמת )ר"ה תרל"ג( וואו
געבן א וועק אויף ,ווען עס קומט א דערהויבענע זמן ,ווען עס קומט
ער שרייבט בתוך דבריו הקדושים" ,וזה העצה בכל גלות והסתר
א התעוררות ,ווען עס קומט ראש השנה ,וביותר ווען עס וועט
לצעוק להשי"ת לחזור אליו אף שאינו יודע האיך" ...אלעמאל ווען
קומען די גאולה שלימה לעתיד לבוא און עס וועט זיין "ובשופר גדול
רווארפן ,די ערשטע
פא ָ דער מענטש שפירט דערווייטערט און ַ
יתקע" ,וועט כלל ישראל צוריקקומען צום שורש ,יעדער
זאך דארף ער פשוט אויסשרייען צום אייבישטער אז ער וויל זיך
איינציגסטער איד וועט האבן א חלק און א שייכות צו די קדושה,
אומקערן .אפילו מ'ווייסט נישט וויאזוי ,אפילו מען האט נישט קיין
אינגאנצן .ממילא צומישט עס
ַ רפאלן געגאנגען
פא ַקיינער איז נישט ַ
פונקטליכע פלאן ,מען איז נישט מסודר ,אבער קודם וועקט מען
שוואך און צוברעכט זיין מוט און כוח.
ַ דעם שטן ,עס מאכט איהם
זיך אויף און מען שרייט" ,רבונו של עולם ,איך בין דא!".
אין א געוויסע בחינה איז דאס בגדר 'מידה כנגד מידה' ,דאס וואס
קלארקייט וואס קען נאר זיין ,ווייל דורכדעם
ָ דאס איז די גרעסטע
דער שטן טוט מיט אונז א גאנץ יאר ער צומישט און פארטומלט
קריכט מען ארויס פונעם שווערן נעפּל און צומישעניש וואס דער
אונז ,דאס פאסירט צוריק צו איהם ראש השנה דורך אונזער
ווארפט ארויף אויף אונז א גאנץ יאר.
יצר הרע ַ
התעוררות און התקרבות צום אייבישטער.
דערמיט קענען מיר ערקלערן דעם ענין פון שמחה ראש השנה.
ראש השה הייבט מען אָ ן איגאצן פון פריש רהאן קיין גרעסערע שמחה פון דעם ווען מען איז
פא ַעס איז נישט ַ
זוכה זיך צו ערוועקן ווי דאס קינד וואס לויפט צוריק צום מאמען.
ווי פאסיג זענען די ווערטער פון שם משמואל זי"ע וואס ער שרייבט
"אין שמחה כהתרת הספיקות" ווען מ'קריכט
עס איז א בחינה פון ֵ
אלס טעם פארוואס מיר בענטשן נישט חודש תשרי פון פריער
ענדליך ארויס פון די שטענדיגע בלבול המוחין און צוטומלטקייט,
4
אמאל פאר ראש
ָ השנה ביים בעש"ט .צדיקים האבן דערציילט אז אזויווי אלע אנדערע חדשים .דער שם משמואל זאגט ,מיר
השנה האט דער בעש"ט געלערנט מיט רבי וואלף אלע ַ'כּוָ ונוֹת' און געפונען ביי יעדע געהויבענע זמן אז מען מאכט א 'הכנה' און א
טיפע סודות וואס ער זאל אינזינען האבן בשעת ער בלאזט מיט'ן התעוררות דערצו פון פריער ,למשל איידער א נייע חודש קומט
שופר .רבי וואלף האט אפגעשריבן אלע כוונות אויף א צעטל ,ער צו גיין בענטשט מען ראש חודש אינעם שבת פריער כדי
האט דאס אריינגעלייגט אין זיין מחזור ,און זיך געגרייט מיט א אריינצושיינען פון די קדושת שבת קודש אריין אינעם קומענדיגן
ציטער צו די הייליגע מצוה פון תקיעת שופר .ווען רבי וואלף איז פאראויס,
חודש .אבער חודש תשרי בענטשט מען נישט פון ָ
ארויסגעגאנגען א מינוט ,האט דער בעש"ט אוועקגענומען דאס וויבאלד 'ראש השנה' איז א גענצליך נייע זמן ,א פרישע
האלטן .רבי וואלף איז
בא ַ
צעטל פון זיין מחזור און ער האט עס ַ התחדשות וואס האט נישט קיין שום שייכות און הכנה פון פריער!
צוריקגעקומען און ער נעמט זיך זוכן זיין צעטל ,אבער ער קען עס פונקט ווי ביי בריאת העולם וואס איז געווען אין דעם טאג ווי מיר
נישט געפונען ,און דערווייל ווערט שוין שפעט ,דער עולם שטייט זאגן ביים דאווענען "זֶ ה ַהיּוֹם ְתּ ִח ַלּת ַמ ֲ* ֶשׂי Aזִ ָכּרוֹן ְליוֹם ִראשׁוֹן",
ווארט אויף די תקיעות .נישט האבענדיג קיין אנדערע ברירה
און ַ דער אייבישטער האט דעמאלטס אנגעהויבן אלעס פון דאסניי און
איז רבי וואלף געגאנגען מיט א צובראכן הארץ בלאזן שופר ָאן די ס'איז נישט געווען ווער ס'זאל מאכן א הכנה און ָאנגרייטן די
אלע כוונות וואס ער האט זיך צוגעגרייט. דאך נאכנישט געווען קיין וועלט
וועלט פון פריער וויבאלד ס'איז ָ
און נישט קיין שבת פאר דעם.
נאכן דאווענען האט דער בעש"ט זי"ע אויסגעלויבט די תקיעות פון
ָ
רבי וואלף ,און דער בעש"ט האט איהם געזאגט :זאלסט וויסן אז די פירט אויס דער שם משמואל :דאס איז א מוסר השכל און א
כוונות זענען טאקע זייער חשוב ,זיי זענען אזוי ווי א שליסל צו לימוד פאר א איד אז אזוי דארף מען אנהייבן ראש השנה מיט א
אלעמאל קען א שליסל
ָ עפענען די טויערן פון הימל ,אבער נישט גענצליכע התחדשות און פרישקייט אין עבודת השי"ת .א מענטש
שלאס ,בפרט אויב דער שלאס איז שוין געווען
ָ אויפמאכן דעם זאל נישט מאכן קיין חשבונות פון זיין פריערדיגע מצב ,נאר
פארזשאוועט און פיל מיט
ַ צוגעמאכט א לענגערע צייט און איז שוין אנהייבן פון דאסניי כאילו ער איז היינט באשאפן געווארן צום
דאן איז גאר שווער צו עפענען מיט א שליסל" .אבער א
ראסטַ ,
ָ ערשטן מאל ,פונקט ווי ס'איז געווען דער מצב ביי בריאת העולם
צובראכן הארץ פון א איד" האט דער בעש"ט זי"ע אויסגעפירט ָאן קיין שום הכנה אדער פעולה פון פריער .היינט הייבט מען ָאן
האק וואס קען
"דאס איז שטערקער ווי אלעם ,עס איז ווי א ַ פון ַאלף!
אויפהאקן אלע טויערן"...
ַ אויפברעכן און
דאך נישט פארהאן קיין גרעסערע צער און
לענינינו ,איז ָ
מאל דעם יסוד אז א איד האט אלע זיינע
כא ָ
נא ַ
געפונען מיר דא ָ צומישעניש פארן שטן מער פון דעם .ווען דער שטן זעהט און
כוחות 'אינעווייניג' אין זיך ,און קען דערמיט זיך דערנענטערן צו אנערקענט ווי דער איד קען פלוצלינג געבן א מיש-אריבער דאס
השי"ת אזויווי ער שטייט און גייט .אפילו דער וואס איז נישט בקי אנפאנגן פון דאסניי .ער דארף נישט קיין שום הכנה
ַ בלעטל און
אין כוונות ,ער האט נישט גרויסע השגות און מדריגות .אז א איד רמאגט די גאנצע און קיין שום פעולה פון פריער ,נאר ער ַ
פא ָ
שטעלט זיך פארן רבונו של עולם פשוט מיט זיין צובראכן הארץ, קדושה אין זיך ,ער איז בכלל נישט דערווייטערט פון השי"ת .פון
מיט זיין רצון און תשוקה זיך צו דערנענטערן ,ברעכט ער אויף דעם ווערט דער שטן צומישט זעענדיג ווי זיין גאנצע ארבעט גייט
דערמיט אלע טויערן און איז מבטל אלע מחיצות. לטמיון און ווערט בטל פון איין רגע אויף די צווייטע.
ממש ווי די ווערטער פונעם שפת אמת וואס מיר האבן פריער אט דאס קען זיין דער רמז פון 'צומישן דעם שטן' דורך נישט
דערמאנט "וזה העצה בכל גלות והסתר לצעוק להשי"ת לחזור אליו בענטשן דעם חודש פון פריער .ווייל דאס ווייזט פארן שטן וואו
אף שאינו יודע האיך" דאס איז די עצה וואס ארבעט אלעמאל ,אין ער שטייט מיט אונז.
יעדן מצב ,מען שרייט און בעהט פונעם הייליגן באשעפער .און ווי
דער שפת אמת איז ממשיך דארט ווייטער" ,והוא התרועה אף ווי א האַ ק וואס קען אויפברעכן אלע טויערן
שנסתבכין בעוונות ובלבול הדעת ,עכ"ז צריכין לצעוק להשי"ת
מענין לענין באותו ענין ,עס איז באקאנט די מעשה פון הרה"ק
בבחינת ביטול" ,די קול פונעם 'תרועה' איז מרמז אפילו ווען דער
רבי וואלף קיצעס זי"ע וועלכער איז געווען מגדולי תלמידי הבעל
איז צובראכן און פארוויקלט אין עבירות און צומישעניש ח"ו ,דארף
שם טוב הקדוש זי"ע ,און איז אויך געווען דער 'בעל תוקע' ראש
ער סך הכל שרייען און רופן דעם אייבישטער ,זיך מבטל זיין און
5
צידה לדרך... וועלן צוריקקערן צו איהם ,און דאס העלפט שטענדיג זיך צו קענען
דערנענטערן צוריק.
+ר ֹאשׁ הַ שָּׁ ָה שֶׁ חָ ל ל ְִהיוֹת בְּ שַׁ בָּ ת
עס ווערט דערציילט אז דער סיגורן של ישראל הרה"ק רבי לוי תקיעה שברים תרועה תקיעה
יצחק פון בארדיטשוב זי"ע האט אמאל געזאגט צום הייליגן
באשעפער :ראש השה איז א יום טוב און מ'טאר ישט שרייבן,
אט די גאנצע השתלשלות וואס שפילט זיך אפ מיט יעדער איד
'כתיבה' איז אייס פון די מלאכות וואס זעען אסור צו טוהן, אום ראש השנה ,איז מרומז אין די סדר פון אונזערע תקיעות )די
איז אויב דו פארשרייבסט די אידן הייט איעם ספרן של יסוד הדברים ווערט געברענגט אין של"ה הק' און נאך ספרים
צדיקים אויף א גוט זיס יאר ,דאן איז עס ישט קיין איסור גלאטע קול פון 'תקיעה' וואס
הקדושים( .מען הייבט אן מיט א ַ
וויבאלד ס'איז פיקוח פש וואס איז דוחה שבת און יום טוב. דאך
איז מרמז אויף וואוילקייט און ערליכקייט ,יעדער איד וויל ָ
פלאסטו צו שרייבן ח"ו דאס פארקערטע, ַ אבער אויב חלילה זיין וואויל און הייבט ָאן מיט גוטע רצונות ,גוטע שאיפות ,גוטע
דאן זאג איך דיר אז מ'טאר ישט הייט שרייבן על פי תורה. קבלות .נאר וואס דען? ליידער ,אינמיטן די יאר קומט דער שטן
מיט דעם האט דער קדושת לוי זי"ע דאן ערקלערט די לשון פארגעסן און מ'דערווייטערט זיך אביסל .יעדער
און מאכט אונז ַ
המשה )ר"ה פ"ד מ"א( "יוֹם טוֹב שֶׁ ל ר ֹאשׁ הַ שָׁ ָה שֶׁ חָ ל ל ְִהיוֹת איינער גייט אדורך זיינע שוועריגקייטן ,זיינע מצבים ,ס'ווערט א
בַּ שַׁ בָּ ת" ווען ראש השה געפאלט אום שבת איז עס א 'יום טוב' צוהאקטע
ַ 'שברים' און א 'תרועה' ,וואס זענען צובראכענע און
ס'איז גאר א גוטע טאג פאר אוז כלל ישראל ,וויבאלד ס'איז קולות ,גניחה גניח ילולי יליל ,קולות פון קרעכצן און ווייטאג .דער
דאך א דאפלטע איסור צו שרייבן ,סיי אלס שבת און סיי אלס ָ מענטש האט דאגות ,טרדות ,פראבלעמען ,און ער לאזט זיך נאך,
דאך השי"ת זיכער מוזן פארשרייבן א יום טוב ,אויב אזוי וועט ָ ער פאלט אביסל אריין אין די נעץ פונעם יצר הרע .אבער די סוף
גוט געבעטשט יאר.
גלאטן קול ,דער איד קומט
ַ איז אלעמאל 'תקיעה' דעם אלטן
)(−îñ ³¾îðší ³îðñî³
אייביג צוריק! יעדעס יאר ראש השנה קומט דער איד אין בית
H מאל נתגלה זיין
כא ָ
נא ַ
המדרש און ער שרייט "המלך" ,עס ווערט ָ
ריינקייט ,זיין פנימיות ,ער איז צוריק זוכה צו די ישוב הדעת ,די
תוּקה
וּמ ָ +שָׁ ָה טוֹבָ ה ְ
אנצוכאפן און באהעפטן צו אבינו מלכינו.
ַ קלארקייט ,זיך צוריק
ָ
הרה"ק רבי שלמה לייב פון לעטשא זי"ע ערקלערט די בקשה
פון 'שה טובה ומתוקה' וואס מיר בעטן אויף א זיס יאר .עס און דאס איז וואס צומישט דעם שטן אינגאנצן .עס שטערט איהם,
איז ישט געוג צו בעטן בלויז אויף א 'שה טובה' אליין, און איז מבטל זיין גאנצע כוח און זיין גאנצע פלאן וואס ער האט
וויבאלד מיר ווייסן אז אפילו ווען ס'זעהט ישט אויס אזוי גוט אונז צו צומישן ,וויסענדיג אז צום סוף קומט דער איד שטענדיג
דאך דארף א איד שטעדיג זאגן און גלייבן אז אלעס איז ח"וָ , צוריק צום מצב פון תקיעה.
לטובה און זאגן גם זו לטובה .דערפאר בעטן מיר פון הקב"ה
אז די יאר זאל זיין א שה טובה 'ומתוקה' ,אלעס וואס פאסירט יהי רצון אז מיר זאלן דאס קענען אויספירן למעשה ,זיך
צו אוז איז טאקע גוט ,אבער מיר ווילן זוכה זיין אז ס'זאל דערנענטערן און שרייען צום טאטן אין הימל ,דער שטן זאל ווערן
אויך זיין 'זיס' פאר אוז ,ס'זאל זיין גוט אויך בגשמיות פאר צומישט אויף שטענדיג ,אבינו מלכינו סתום פיות משטיננו
אוזערע אויגן ,און מיר זאלן קעען זעהן און שפירן די חסדים
ומקטרגינו .מיר זאלן אלע געבענטשט ווערן מיט א שנה טובה
פועם אייבישטער.
ומתוקה ,א זיס לעכטיג יאר אין אלע ענינים ,א שנת גאולה וישועה
)(ñ"¾þíô ³þî³
בגשמיות וברוחניות ,אמן כן יהי רצון.
לסיכום געדענק:
א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר! ראש השנה איז א שמחה עצומה ווייל עס איז דער זמן ווען א איד
קלארקייט ,ער ערוועקט זיך פון זיין שלאף און געבט
ָ איז זוכה צו א
לע" הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל שאקל אויף און שרייט אויס "המלך".
זיך א ָ
בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א
"העצה בכל גלות והסתר לצעוק להשי"ת לחזור אליו אף שאינו יודע
האיך" ...מען דארף פשוט אויסשרייען צום אייבישטער אז מען וויל
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק"
דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com זיך אומקערן .אפילו מ'האט נישט קיין פלאן און מ'ווייסט נישט וויאזי.
6
