gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫טיב ה˜הילה‬ ‫שבת מברכים‬ ‫שבת מברכים אב | ר"ח יום חמישי‪-‬שישי | המולד יום חמישי ‪ 0 | 8:15‬חלק'‬ ‫בס"ד‬ ‫ראש השנה‬ ‫א' תשרי תשפ"ז‬ ‫◄ די צייטן לויט אופק ירושלים ►‬ ‫זמני הדלקת הנרות ומוצ”ש‬ ‫יו"ל ע"י ˜היל˙ ˘ב˙י בבי˙ ד' אויף אידי˘‬ ‫בנ˘יאו˙ מורנו ורבנו הרה"ˆ‬ ‫‪6:15‬‬ ‫‪7:26‬‬ ‫הדה"נ‬ ‫מוצש"ק‬ ‫רבי גמליאל הכהן רבינובי‪˘ ı‬ליט"א‬ ‫‪8:06‬‬ ‫ר"ת‬ ‫סוף זמן קריאת שמע ותפילה‬ ‫המע‪+‬רכ‪+‬ת‬ ‫סוז"ת א' ‪10:00‬‬ ‫סוז"ת ב' ‪10:29‬‬ ‫סוזק"ש א' ‪8:42‬‬ ‫סוזק"ש ב' ‪9:26‬‬ ‫ֲחמֹל עַ ל ַמעֲ שֶׂ ָיך‬ ‫| די צייטן לויט די זומער זייגער |‬ ‫רד‬ ‫גליון מס'‪:‬‬ ‫עס האט דערציילט דער ‘מגיד מישרים’ הרה”צ ר’ שלום‬ ‫דראן זצ”ל‪ ,‬אז ווען ער איז געווען א יונגער יונגערמאן‬ ‫שווא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך צושפרייט אין ירושלים ַאן אנשטעקיגע קראנקהייט‬ ‫שנה ד'‬ ‫ל”ע‪ ,‬און צוויי פון זיינע קינדער זענען געווארן אנגעשטעקט‬ ‫מיט דער קרענק‪ ,‬און וויבאלד ער האט נישט געוואלט אז‬ ‫‪+‬הפ‪+‬רשה‬ ‫ובו תנשא מלכותך‬ ‫זיינע אנדערע צוויי קינדער זאלן ווערן אנגעשטעקט‪ ,‬האט ער‬ ‫אריבערגעפירט די צוויי געזונטע קינדער שפעט ביינאכט צום‬ ‫הויז פון זיין שוויגער‪.‬‬ ‫אויפן וועג האט ער באגעגנט זיין גרויסן רבי’ן‪ ,‬רבי אייזיק‬ ‫שער זצ”ל‪ ,‬און זיין רבי האט זיך אינטערעסירט וואס איז דער‬ ‫באדייט פון דער מאדנער ‘שפאציר’ אינמיטן נאכט‪ ,‬און רבי‬ ‫די עבודה פון ראש השנה‬ ‫שלום האט אים געענטפערט אז וויבאלד די צוויי אנדערע‬ ‫אריינגייענדיג אין דער הייליגער יו”ט פון ראש השנה‪ ,‬וועלן מיר בס”ד פראבירן זיך אביסל צו‬ ‫קינדער זענען געווארן אנגעשטעקט און ער האט נישט‬ ‫באקענען מיט די קדושת היום און דער חיוב וואס ליגט אויף יעדן איד אין דעם גרויסן טאג‪.‬‬ ‫געוואלט אז אויך זיי זאלן ווערן אנגעשטעקט‪ ,‬דעריבער נעמט‬ ‫מיט עטליכע הייליגע מצוות האט הקב”ה אונז ְמ ַצוֶּה געווען אין דעם טאג‪ .‬די הויפט נקודה פון דעם‬ ‫ער זיי צום הויז פון די באבע‪.‬‬ ‫טאג איז די מצוה פון שופר‪ ,‬אבער ווי חז”ל זענען אונז ְמג ּ ֶַלה זענען די טעג א צייט פון הַ ְּמלָ כָה‪ ,‬אין‬ ‫הערנדיג דאס האט רבי אייזיק געזאגט‪ :‬אהה‪ ,‬די גרויסע קו‬ ‫די טעג זענען מיר ממליך הקב”ה‪.‬‬ ‫נעמט די צוויי קעלבלעך צו א גוטן ָארט כדי זיי זאלן נישט‬ ‫דער פליכט ממליך צו זיין הקב”ה באגעגענט מען איבעראל וואו מ’רעדט פון דעם טאג‪.‬‬ ‫קראנק ווערן! רבי שלום האט נישט פארשטאנען וואס איז‬ ‫עס הייבט זיך אן ביי די תפילות וואו מ’טוישט פון הקל הקדוש צו המלך הקדוש‪ ,‬און עס איז ממשיך‬ ‫זיין זינד אז זיין רבי רעדט אזוי צו אים‪ .‬אבער דעמאלטס‬ ‫שפעטער ביי די תפילות פון מַ לְ ֻכיּוֹת‪ ,‬זִ כְ רוֹנוֹת וְ ׁש ֹופָרוֹת‪.‬‬ ‫האט זיין רבי אים געגעבן צו פארשטיין אז יעדער זאך‬ ‫מ’דערציילט אז ווען דער הייליגער צדיק רבי אהרן הגדול מקארלין זי”ע איז צוגעגאנגען צום‬ ‫ווענדט זיך לויט די מחשבה וואס שטייט אונטער די פעולה‬ ‫עמוד ראש השנה און אנגעהויבן זאגן ‘המלך’‪ ,‬איז ער אוועקגעפאלן אין חלשות‪ .‬מ’האט אים‬ ‫וואס מען טוט‪ ,‬דעריבער אויב דיין גאנצע מחשבה איז נאר‬ ‫דערמינטערט אבער אויך נאכ’ן דערמינטערן איז ער נישט געקומען צו זיך‪.‬‬ ‫אז דו ווילסט זיין געטריי פאר דיינע קינדער‪ ,‬אזוי ווי די דער‬ ‫שפעטער נאכ’ן דאווענען האט ער ערקלערט פאר די ארומיגע די סיבה צו די חלשות‪ .‬ער האט‬ ‫שטייגער פון עלטערן איז אז זיי ווילן באשיצן זייערע קינדער‪,‬‬ ‫דערציילט אז זיך גרייטנדיג ארויסצוזאגן די ווארט ‘המלך’‪ ,‬האט ער זיך דערמאנט פון די באקאנטע‬ ‫האבן דאך אויך מערסטנס בעלי החיים אזא נאטור וואס דער‬ ‫גמרא אין מסכת שבת [דף נו]‪.‬‬ ‫אויבערשטער האט זיי געגעבן‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬מיט וואס ביסטו‬ ‫אנדערש ווי זיי?? נאר‪ ,‬זייענדיג א איד דארפסטו וויסן אז אט‬ ‫די גמרא דערציילט דארט אז רבי יוחנן בן זכאי איז ארויס צו די קייזער אספיינוס און גערעדט מיט‬ ‫די פעולה איז א מצוה פון חסד מיט אידישע קינדער‪ ,‬אפילו‬ ‫אים האט ער אים א פרעג געגעבן די שאלה ‘אי מלכא אנא אמאי לא אתית עד להכי’ ‪ -‬אויב דו‬ ‫אויב דאס זענען דיינע קינדער‪ ,‬און דעריבער זאל מען אינזינען‬ ‫האלטסט אז איך בין א קעניג ‪ -‬פארוואס ביסטו נישט געקומען ביז היינט?‬ ‫האבן אז מען טוט דאס לשם די מצוה פון חסד‪ ,‬און אזוי וועסטו‬ ‫די שאלה איז אים קעגן געקומען זאגנדיג די ווארט ‘המלך’‪.‬‬ ‫פארדינען א מצוה ביי יעדן איינציגן טריט‪.‬‬ ‫ער האט זיך געפרעגט די שאלה‪ ,‬אויב בין איך א קעניג און דו גייסט מיר ממליך זיין אלץ מלך‪ ,‬וואו‬ ‫ביי די תפילות פון ראש השנה בעטן מיר ‘חֲ מֹל עַ ל ַמ ֲע ֶׂש ָ‬ ‫יך’‪,‬‬ ‫ביסטו געווען ביז היינט?‬ ‫זאל מען זיך אפשטעלן און מען זאל זיך אליין פרעגן – צודען‬ ‫די מעשה געבט אונז א שטיקל טעימה וואס דאס הייסט מלכות און די ערנסטקייט מיט וואס מיר‬ ‫האסטו רחמנות אויף דיינע אייגענע מעשים? צי טוסטו שעצן‬ ‫דארפן עס נעמען און זיך באציען צו איר‪ .‬עס איז נישט אז מ’זאגט ארויס מיט’ן מויל ‘המלך’ און מיט‬ ‫דיינע מעשים טובים וואס דו טוסט טאג־טעגליך? געבסטו זיי‬ ‫דעם איז מען ממליך הקב”ה‪ ,‬נאר עס טראגט אין איר אסאך א גרעסערע און א טיפערע באדייט‪ ,‬אז‬ ‫דעם ריכטיגן יחס? צי ווייסטו אז מיט דיין עסן און טרינקען‬ ‫אויך אזא גרויסער צדיק ווי הרה”ק רבי אהרן הגדול האט געשפירט אז מיט’ן זאגן די ווערטער איז‬ ‫קענסטו מקיים זיין א מצוה אויב דיין גאנצע מטרה דערביי‬ ‫ער נישט יוצא די פליכט און עס פאדערט זיך פון אים עפעס מער‪.‬‬ ‫צו באקומען כח צו דינען דעם אויבערשטן? און כל־שכן אין‬ ‫אז ער האט אזוי געשפירט ווי אזוי דארפן מיר זיך שפירן?‬ ‫דיין הנהגה מיט דיין הויזגעזינד און דיינע באקאנטע‪ ,‬קענסטו‬ ‫להתוודע והגלות כי הוא מלך על כל הארץ‬ ‫יעדער רגע זוכה זיין אין א מצוה‪ ,‬צי האסטו רחמנות אויף אט‬ ‫די עבודה פון ראש השנה איז ממליך צו זיין הקב”ה‪ ,‬אבער לאמיר אריינגיין טיפער און פארשטיין‬ ‫די אלע מעשים אז עס זאל נישט פארלוירן ווערן?‬ ‫בעסער וואס באדייט די עבודה פאר אונז און וואס ווילן מיר דערגרייכן אין איר‪.‬‬ ‫לאמיר זיך אונטערנעמען צו רחמנות האבן אויף אונזערע‬ ‫עס צו פארשטיין לאמיר זיך ערשט באקענען מיט די באגריפן פון די פיר וועלטן וועלכע עקזיסטירן‬ ‫מעשים‪ ,‬און נישט טון קיין שום זאך אזוי ווי ִמצְ וַת אֲ נ ׁ ִָשים‬ ‫אויף די וועלט‪ .‬די הייליגע חכמי הקבלה האבן ְמג ּ ֶַלה געווען אז די וועלט פארמאגט אין זיך פיר‬ ‫ְמלֻ ּ ָמ ָדה‪ ,‬איבערהויפט מיט די הנהגה וויאזוי א מענטש פירט‬ ‫וועלטן‪ .‬איין וועלט איז די וועלט פון עשיה‪ ,‬א צווייטע וועלט‪ ,‬וועלכע איז העכער פון די עשיה‪ ,‬איז‬ ‫זיך מיט זיין הויגעזינד‪ ,‬און מיט יעדע פעולה וואס מען טוט‪,‬‬ ‫די וועלט פון יצירה‪ .‬נאך איר איז דא די וועלט פון בריאה‪ ,‬העכער פון איר איז די העכסטע וועלט‬ ‫זאל מען אינזינען האבן אז אלע אונזערע מעשים זאל זיין‬ ‫וואס מיר ווייסן פון איר‪ ,‬די וועלט פון אצילות‪.‬‬ ‫לשם שמים‪ ,‬און דעמאלטס וועט מען אויך קענען בעטן פונעם‬ ‫דער אר”י הקדוש איז ְמג ּ ֶַלה אז ביים דאווענען ראש השנה איז מרומז די פיר וועלטן‪.‬‬ ‫אויבערשטן ‘חֲ מֹל עַ ל ַמ ֲע ֶׂש ָ‬ ‫יך’‪( .‬עפ”י טיב המועדים – ר"ה)‬ ‫עס איז מרומז אין די תפילה פון ‘מלוך על כל העולם כולו בכבודך’‪ ,‬ביי די שטיקל פון ‘וידע כל פעול‬ ‫כי אתה פעלתו ויבין כל יציר כי אתה יצרתו ויאמר כל אשר נשמה‬ ‫באפו’‪.‬‬ ‫מען קען הערן שמועס'ן און דרשות‬ ‫עס הייבט זיך אן מיט די עולם העשייה וואס איז מרומז אין די ווארט‬ ‫‘כל פעול’‪ ,‬און עס גייט ווייטער מיט די עולם היצירה וועלכע איז מרומז‬ ‫פון מורנו ורבנו שליט"א ‪ -‬אין א עקסטערע נומער‬ ‫אין די ווערטער ‘ויבין כל יצור’‪.‬‬ ‫אידיש‪ 073-2951321 :‬לשה"ק‪073-2951320 :‬‬ ‫דער עולם הבריאה איז מרומז אין די ווערטער ‘ויאמר כל אשר נשמה‬ ‫באפו’‪ ,‬און דער העכסטער עולם האצילות איז מרומז אין די ווערטער‬ ‫א‬ ‫‘ומלכותו בכל משלה’‪.‬‬ ‫מעשיות אויף השגחה פרטית‬ ‫>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |‬ ‫‪+‬ההשג‪+‬חה‬ ‫געשריבן דורך ליינערס‬ ‫די פנימיות פון די פיר וועלטן‬ ‫ווערטער אין מויל‪ ,‬און ברוך ה’ אז איך האב גערעדט און‬ ‫די פיר וועלטן ווערן אנגערופן מיט די דערמאנטע נעמען‪,‬‬ ‫גערעדט אן אויפהער‪.‬‬ ‫אדון הסליחות‪ ...‬זוכר הנשכחות‬ ‫אבער אויך על פי פשטות האט עס אין זיך א כוונה‪.‬‬ ‫אריגינעל האט געהייסן אז כ’גיי רעדן פערציג מינוט‪ ,‬אבער‬ ‫פאר לאנגע יארן דין איך אלץ א בעל דרשן‪.‬‬ ‫דער געדאנק פון די עולמות איז מדריגות‪ .‬די עבודה פון א‬ ‫ענדע האב איך גערעדט נאנט צו צוויי שעה‪ .‬עס זענען געווען‬ ‫דער שטייגער איז אז כ’טרעט אויף און רעד פאר אידן און‬ ‫מענטש הייבט זיך אן אונטן‪ ,‬אבער מ’גייט ארויף העכער און‬ ‫רירענדע מאמענטן‪ ,‬און דאגעגן אויך פרייליכע מאמענטן‪.‬‬ ‫איך בין זיי מהנה‪.‬‬ ‫העכער ביז צו די עולם האצילות‪.‬‬ ‫דער עולם האט געלאכט און געוויינט אין די זעלבע צייט‪.‬‬ ‫פון צייט צו צייט דארף איך אויך אויפטרעטן פאר קינדער‬ ‫אויך ווען מ’קומט אן אין די עולם האצילות שטייגט מען‬ ‫ברוך ה’ אז עס איז געווען אן אויסטערלישע סוקסעס‪,‬‬ ‫אין חדר‪.‬‬ ‫העכער און העכער‪ ,‬ווייל מעלה מעלה האט נישט קיין‬ ‫דער ציבור האט עס אפלאדירט‪ ,‬ווען איך בין אראפ פון די‬ ‫יעדע מאל וועט זיך עס ווענדן לויט די געשעעניש און די‬ ‫שיעור‪.‬‬ ‫סטעידזש האבן אידן גערירטערהייט זיך דערנענטערט צו‬ ‫אומשטענדן וואס פירן מיר צו די געשעעניש‪.‬‬ ‫יענער טאג ווען די מעשה האט פאסירט האב איך געהאלטן‬ ‫די דרגה פון די עולמות האט נישט קיין שיעור‪ .‬מען קען‬ ‫מיר און זיך באדאנקט פאר די ווארעמע רעדע‪.‬‬ ‫אינמיטן אנפירן א געשמאקע פראגראם אין א חדר‪ .‬די‬ ‫אייביג גיין העכער און העכער‪ ,‬אבער דער אנהייב איז ביי‬ ‫אבער דא הייבט זיך די מעשה אן‪:‬‬ ‫ארומגייענדיג צווישן די באטייליגטע בין איך געווארן‬ ‫פראגראם האט זיך געצויגן היבש לאנג‪ ,‬די קינדער האבן‬ ‫די עולם העשיה‪.‬‬ ‫אפגעשטעלט דורך א איד‪.‬‬ ‫הנאה געהאט‪ ,‬מען האט גוט פארברענגט און איך בין‬ ‫דער געדאנק פון ממליך זיין הקב”ה איז שייך אין יעדן‬ ‫“דו דערקענסט מיר”? פרעגט מיר דער איד‪.‬‬ ‫אוועקגעגאנגען פון דארט‪ ,‬גרייט אהיימצוגיין זיך אפרוען‬ ‫איינציגסטן עולם וואס איז דא אויף די וועלט‪ .‬אויך ווען א‬ ‫איך האב אים נישט דערקענט‪ ,‬אבער ער האט מיר‬ ‫אביסל‪.‬‬ ‫איד איז משיג די הַ ְּמלָ כָה פון הקב”ה‪ ,‬אז הקב”ה איז דער‬ ‫דערמאנט‪.‬‬ ‫ביי די רעדעס וועט מיין טעלעפאן זיין איינגעשטעלט אויף‬ ‫איין איינציגסטער באשעפער אויף די וועלט‪ ,‬דארף ער וויסן‬ ‫“מיר האבן צוזאמען געלערנט אין ישיבה”‪.‬‬ ‫א שטילקייט פאזיציע‪ .‬וויסנדיג אז מען קען נישט ‘טאנצן‬ ‫אז ער קען גיין העכער‪ ,‬און די הבנה אין עבודת ה’ קען זיין‬ ‫עס האט געדויערט א רגע‪ ,‬און כ’האב זיך דערמאנט ווער ער‬ ‫אויף ביידע חתונות’‪ ,‬און אז דער טעלעפאן רויבט צו די‬ ‫טיפער און קלארער‪.‬‬ ‫איז און פון די יארן ווען מיר האבן געלערנט אין די ישיבה‪.‬‬ ‫מנוחה פון א מענטש און די קאנצענטראציע‪ ,‬וועל איך זיך‬ ‫אז מ’ווייסט דאס קען מען אויך פארשטיין אז מצד הקב”ה‬ ‫“כ’וויל דיר עפעס זאגן”‪ ,‬האט דער איד אנגעהויבן צו רעדן‬ ‫ערשט אפשיידן פון איר‪.‬‬ ‫איז נישט דא קיין שום חסרון אויף די וועלט‪ .‬דער רבש”ע‬ ‫צו מיר ווען טרערן פולן אן זיינע אויגן‪.‬‬ ‫נאך די מסיבה האב איך גענומען די טעלעפאן אין מיין‬ ‫איז ווייטער דער קעניג און שיינט במלוא הדרו ותפארתו‪ ,‬די‬ ‫“דו זעסט דעם קינד”‪ ,‬ווייזט ער מיר אויף זיין נישט‬ ‫האנט‪ ,‬איך געב א קוק אויפ’ן סקרין‪ ,‬עס ווייזט אז איך האב‬ ‫חסרון ליגט ביי אונז‪.‬‬ ‫געזונטער קינד‪.‬‬ ‫‪ 27‬פארפאסטע טעלעפאן־רופן‪.‬‬ ‫“צי איז עפעס געשען”?‬ ‫די עבירות און די פאגרעבטקייט אין וואס מיר ליגן‪ ,‬איז גורם‬ ‫“שוין מער ווי א יאר צייט מוטשע איך זיך ארום מיט דעם‬ ‫קינד‪ .‬ער איז געווען א בליענדער געזונטער קינד‪ ,‬אבער‬ ‫איך האב איבערגעקוקט די ליסטע‪ ,‬כמעט אלע פון זיי איז‬ ‫אז דער מענטש זאל ווערן פארטונקלט און נישט קענען זען‬ ‫איין טאג האט מען אים דיאגנאזירט מיט די ביטערע מחלה‬ ‫געקומען פון א צווייטער באקאנטער רעדנער‪ .‬איך האב אים‬ ‫די קלארקייט און די שיינקייט פון די בריאה און די מלוכה‬ ‫ה”י‪ ,‬און פון דאן איז מיין לעבן נישט קיין לעבן”‪.‬‬ ‫גלייך צוריקגערופן און אים געזאגט אז כ’האב געהאלטן‬ ‫פון הקב”ה‪.‬‬ ‫איך האב געשאנקען עטליכע בליקן צו דעם קינד‪ ,‬און מיין‬ ‫אינמיטן א מסיבה‪ ,‬און וועגן דעם האב איך נישט געקענט‬ ‫ווען א איד געפינט זיך אין די עולם העשיה האט ער א השגה‬ ‫הארץ איז אויסגעגאנגען פון רחמנות‪.‬‬ ‫צוקומען צום טעלעפאן‪.‬‬ ‫אין מלכות ה’‪ ,‬אבער עס איז נישט גלייך אַ ן עשיה’דיגע‬ ‫היינט צופרי האט אונז די ארגאניזאציע ארומגענומען צו‬ ‫דער צווייטער בעל דרשן איז געווען טרוד‪ .‬נישט האבנדיג‬ ‫השגה צו די השגה ווען א איד איז אין די דרגה פון עולם‬ ‫די גדולי ישראל‪ .‬מיר זענען אריין צו א געוויסער צדיק‪ .‬איך‬ ‫קיין צייט פאר קיין איבריגע געשפרעכן האט ער צוגעטרעטן‬ ‫היצירה‪ ,‬און אזוי גייט עס ווייטער אויפ’ן סדר ווייטער און‬ ‫האב זיך מזכיר געווען פאר דעם צדיק‪ ,‬און דער צדיק רופט‬ ‫צום ענין‪.‬‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫זיך אן צו מיר אז די מחלה פון דאס קינד איז מיר געקומען‬ ‫“געב א קוק”‪ ,‬הייבט ער אן רעדן‪.‬‬ ‫מיר זאגן די ווערטער און מיט איר איז מען ממליך הקב”ה‪,‬‬ ‫ווייל כ’האב אמאל זייער פוגע געווען אין א איד‪ .‬הערנדיג‬ ‫“איך דארף דיין הילף‪ ,‬קריטיש”‪.‬‬ ‫אבער עס איז קלאר אז די אמירה בעלמא איז נישט גענוג‬ ‫דאס בין איך געווארן ערשיטערט‪ .‬איך האב אנגעהויבן‬ ‫איך האב אים געלאזט קומען צום ווארט‪.‬‬ ‫און אז צו איר דארף אויך צוקומען די הארץ פונעם איד‪,‬‬ ‫טראכטן פון וועמען רעדט מען‪ .‬איך האב זיך בשום אופן‬ ‫“מידי שנה בשנה אראגאנזאירט א געוויסע ארגינאזאציע א‬ ‫וועלכער זאל ווערן אנגעפלאקערט צו הקב”ה און שפירן‬ ‫נישט געקענט דערמאנען אין וועמען איך האב פוגע געווען‬ ‫מסיבה פאר עלטערן וואס מוטשענען זיך מיט נישט געזונטע‬ ‫קינדער ל”ע‪ .‬די ארגאניזאציע שטעלט צו א הערליכע‬ ‫ביי זיך אז אויסער הקב”ה איז נישט פארהאן נאך א זאך‬ ‫אין מיין לעבן‪.‬‬ ‫מסיבה‪ .‬די מסיבה איז אויף א הויכער סטאנדארט‪.‬‬ ‫אויף די וועלט‪.‬‬ ‫דער איד האט זיך אויסגעדרייט צו מיר און פרעגט מיר צי‬ ‫אפשר געדענק איך וועמען ער האט פוגע געווען‪.‬‬ ‫מ’ברענגט אהין גוטע מוזיקאנטן‪ ,‬ברייטע עסנווארג‪ ,‬ביים‬ ‫הוֶה‬ ‫די הַ ְּמלָ כָה בלשון ֹ‬ ‫“זיכער ווייס איך”‪ ,‬האב איך אים געזאגט‪.‬‬ ‫סוף פון די געשעעניש איז דא א דרשה‪ .‬פאר עטליכע יאר‬ ‫איך האב זיך מתבונן געווען אין די נוסח התפילה‪.‬‬ ‫איך האב אים דערמאנט אז אין די ישיבה יארן האט‬ ‫אין איין ציה בין איך די רעדנער‪ .‬איך האב עס אנגענומען‪,‬‬ ‫ווען מ’איז מדייק זעט מען אז די דערמאנטע לשונות זענען‬ ‫געוואוינט נעבן אונז א איד וואס האט געליטן אויף עטליכע‬ ‫אבער אין די לעצטע רגע האט זיך געמאכט א סיבה‪ ,‬איך‬ ‫בלשון עבר‪.‬‬ ‫מיחושים‪ .‬זיינע שוואכקייטן האט גורם געווען אז דער איד‬ ‫קען נישט קומען‪ ,‬איך בעט דיר ברחמים‪ :‬גיי אנשטאט מיר”‪.‬‬ ‫מ’זאגט ‘פעלתו’ און ‘יצרתו’ אבער ווען עס קומט צו די‬ ‫זאל מאכן מאדנע אויסדרוקן מיט זיין גוף און דער חבר‬ ‫זיין בקשה האט מיר געכאפט אין א סופרייז‪ .‬איך בין נישט‬ ‫שלב פון ממליך זיין הקב”ה זאגט מען בלשון הוה ‘ויאמר‬ ‫מיינער פלעגט אים נאכמאכן טאג־טעגליך‪.‬‬ ‫געוואוינט צו אזעלכע זאכן‪ .‬איך רעד פאר קינדער‪ .‬איך קען‬ ‫זיי געבן שיינע שמועסן מיט מעשה’ס‪ ,‬אבער אזא זאך איז‬ ‫כל אשר נשמה באפו’‪ ,‬אז מ’זאל יעצט זאגן אז הקב”ה איז‬ ‫דער איד האט זיך דערמאנט‪ ,‬ער האט זיך געכאפט אין‬ ‫מלך‪.‬‬ ‫קאפ‪ ,‬עס איז ארויפגעשווימען פאר אים די סצענעס ווי דער‬ ‫צו גרויס פאר מיר‪ ,‬איך האב געשפירט אז כ’קען עס נישט‬ ‫איד האט זיך ביטערליך געשעמט פון אים און אים געבעטן‬ ‫אננעמען‪.‬‬ ‫עס ליגט דערינען די כוונה אז הקב”ה איז היה הוה ויהיה‬ ‫ער זאל אויפהערן‪ ,‬אבער ער האט אים אויסגעלאכט און‬ ‫איך האב אים אנגעהויבן אפזאגן‪ ,‬אבער ער האט זיך נישט‬ ‫אבער ווען עס קומט צו דיין המלכה‪ ,‬אז דער מענטש זאל‬ ‫ווייטער אפגע’חוזק’ט פון אים‪.‬‬ ‫געלאזט!‬ ‫ממליך זיין איז עס א יעצטיגער זאך‪ ,‬אז מיר זאלן זיך יעצט‬ ‫מען האט גלייך אנגעהויבן א זוכעריי נאך דעם איד‪ ,‬מען‬ ‫נאכ’ן לייגן אסאך דרוק האב איך געזאגט יא‪ ,‬טראץ וואס‬ ‫נעמען און ממליך זיין הקב”ה אויף אונז‪.‬‬ ‫האט אים אנטדעקט אין אן אלטעסהיים‪ .‬דער איד איז‬ ‫איך האב נישט געהאט קיין אהנונג וואס כ’גיי רעדן‪.‬‬ ‫דאס איז געווען די עבודת הצדיקים אין די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫געווען ביים קלארן דעת‪ .‬ווען מ’האט אים דערציילט וואס‬ ‫צוויי שעה שפעטער איז געקומען צופארן א קאר און מיר‬ ‫אריינצובאקן די מלכות אין זיך‪ ,‬אין הארצן‪.‬‬ ‫די נושא איז‪ ,‬האט ער זייער קלאר געדענקט די געשעעניש‪.‬‬ ‫אפגענומען צו די געשעעניש‪ ,‬מיר האבן זיך אריינגעזעצט‬ ‫מ’דערציילט אז ביים הייליגן מגיד פון מעזריטש זי”ע האט‬ ‫“איך קען אים נישט מוחל זיין”! האט ער אים געזאגט‪.‬‬ ‫אין די קאר און זיך געגרייט צו פארן אהין‪.‬‬ ‫די חבריא הק’ געדאווענט מיט א מורא’דיגע ברען‪ .‬ווען‬ ‫ווען מ’האט אים דערציילט אז דער איד מוטשעט זיך מיט א‬ ‫אונטערוועגענס האב איך פראבירט צו טראכטן וואס כ’גיי‬ ‫מען האט געענדיגט דאווענען איז נאך דער בעל התניא‬ ‫קראנקע קינד‪ ,‬איז זיין הארץ געווארן ווייכער‪ .‬ער האט אים‬ ‫רעדן‪ ,‬אבער איך האב נאך אלץ נישט געהאט קיין השגה‬ ‫זי”ע געשטאנען שמונה עשרה‪ .‬די תלמידים האבן געוואלט‬ ‫מוחל געווען בלב שלם‪.‬‬ ‫וואס צו רעדן‪.‬‬ ‫איך קום ארויף אויפ’ן סטעידזש‪ ,‬און ערשט דא האט זיך‬ ‫ממשיך זיין מיט’ן סדר היום‪ ,‬אבער דער מגיד האט נישט‬ ‫“נישט פאר דיר‪ ,‬פאר דיין קינד’ס וועגן”‪ ...‬האט דער איד‬ ‫ארויסגעשטעלט ווי מיאוס איך בין אריינגעפאלן‪ .‬די מסיבה‬ ‫געלאזט עסן די סעודה‪ ,‬ביז ווען דער בעל התניא זי”ע האט‬ ‫געזאגט‪.‬‬ ‫און די וואונדער האט פאסירט! א שטיק צייט שפעטער‬ ‫איז געווען אויף א הויכער סטאנדארט‪ ,‬א גרופע מוזיקאנטן‬ ‫געענדיגט דאווענען‪.‬‬ ‫האט מען איבערגעמאכט די טעסטן ביי דעם קינד‪ ,‬און‬ ‫האבן געשפילט אויף איר‪ ,‬דער שטייגער איז געווען אז זיי‬ ‫ווען ער האט געענדיגט האט דער מגיד געגעבן צו פארשטיין‬ ‫עס האט זיך ארויסגעשטעלט אז דאס קינד איז געזונט און‬ ‫פלעגן זינגען און אונטערברומען אונטער דער רעדנער‪.‬‬ ‫די כוונה‪ ,‬ער האט מעיד געווען אז ווען דער בעל התניא זי”ע‬ ‫פריש‪.‬‬ ‫די שפילער פרעגן מיר וועלכע ניגון איך וויל אז עס זאל‬ ‫דאווענט און קומט אן צו די ווערטער ‘וידע כל פעול כי אתה‬ ‫יעצט האב איך פארשטאנען אויף למפרע‪ ,‬ווי אזוי די‬ ‫אונטערשפילן די דרשה‪ ,‬איך האב נישט קיין אהנונג וואס‬ ‫פעלתו’ גייט ער נישט ווייטער ביז ווען ער שפירט נישט‬ ‫השגחה העליונה האט זיך געפירט אז כ’זאל דארפן ממלא‬ ‫ער רעדט צו מיר‪.‬‬ ‫בפועל ממש די ‘פעלתו’ און די ‘יצרתו’ און אז הקב”ה איז‬ ‫מקומו זיין פון דעם דרשן און זיין דער ריכטיגער שליח צו‬ ‫איך האב זיך שווערליך אפגעשאקלט פון זיי און אנגעהויבן‬ ‫מלך ביי אים אין הארצן‪ ,‬און וועגן דעם ווארט ער אויף אים‬ ‫העלפן דעם איד אין זיין נויט‪.‬‬ ‫רעדן‪ .‬איך האב נישט קיין אנונג וואס כ’גיי רעדן אבער‬ ‫ביז ווען ער ענדיגט דאווענען‪.‬‬ ‫(דערציילט דורך דער בעל המעשה‪ :‬י‪.‬ר‪).‬‬ ‫נאכ’ן נעמען די מיקראפאן אין די הענט‪ ,‬האט זיך‬ ‫עס איז דא דרגות אן קיין שיעור צו גיין העכער און העכער‪,‬‬ ‫אנגעהויבן שיטן פערלווערטער פון מיין מויל‪ .‬דער רבוש”ע‬ ‫אבער מיר זאלן לפחות פראבירן צו דערהערן מער און מער‪,‬‬ ‫האט רחמנות געהאט אויף מיר און מיר אריינגעגעבן די‬ ‫און אזוי ארום וועלן מיר זוכה זיין צו פועל’ן א לעכטיגע און‬ ‫א גוטע יאר און א שנת גאולה וישועה אמן‪.‬‬ ‫ב‬ ‫ל_ְ ׁ ָשנָ ה טוֹ בָ ‪++‬ה‬ ‫דער צדיק ארויסגעקומען בדחילו ורחימו‪ ,‬און‬ ‫המעשיו‪+‬ת‬ ‫איז צוגעגאנגען צו די בימה און מיט א הייליגע‬ ‫ציטערניש האט ער אנגעהויבן זאגן דעם‬ ‫‘למנצח’ פאר די תקיעות‪.‬‬ ‫ִּת ָּכ ֵתב ּו וְ ֵתחָ ֵתמ ּו‬ ‫נאכן דאווענען‪ ,‬האבן די מקורבים גערעדט‬ ‫און אין ספר “בניהו בן יהוידע” פון דער‬ ‫צווישן זיך איבער דעם גרויסן פארשפעטיגונג‬ ‫הייליגער בן איש חי זצוק”ל (ברכות לא‪):‬‬ ‫ביי די תקיעות‪ .‬ווען דער רבי האט געהערט‬ ‫איז ער מפרש לויט דעם די פסוקים פון די‬ ‫ווי זיי רעדן‪ ,‬האט ער זיך געוואנדן צו זיי‪ ,‬און‬ ‫הפטרה אום ראש השנה‪ ,‬וואס עלי הכהן האט‬ ‫געגעבן צו פארשטיין פארוואס ער איז טאקע‬ ‫געזאגט צו חנה נאך איר הארציגע תפילה‬ ‫ארויסגעקומען שפעט‪ ,‬און אזוי האט ער‬ ‫אינעם בית המקדש אינעם גרויסן טאג פון‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ִ“מ ּׁ ֶש ִ ּנכְ נַ ס ֱאלוּל ַעד יוֹ ם הַ ִּכ ּפו ִּרים‪ְּ ,‬כׁ ֶשכּ וֹ ֵתב ָא ָדם ִא ֶ ּג ֶרת לַ ֲחבֵ רוֹ ‪,‬‬ ‫ראש השנה (שמואל א א‪ ,‬יז)‪ַ “ :‬ו ּיַעַ ן עֵ לִ י ַו ּיֹאמֶ ר‬ ‫ווען עס איז געקומען דער צייט צו בלאזן‬ ‫ְ‬ ‫צָ ִריך לְ ַר ֵּמז בּ וֹ ִּב ְת ִח ָּלתוֹ אוֹ ְּבסוֹ פוֹ ׁ ֶשהוּא ְמבַ ֵּקׁש ָעלָ יו ו ְּמבָ ְרכוֹ ‪,‬‬ ‫‘לְ כִ י לְ ׁ ָשלוֹם’‪ ,‬וֵ אל ֵֹקי ִי ְׂש ָראֵ ל י ּ ִֵתן אֶ ת ׁ ֵשל ֵָת ְך‬ ‫די תקיעות‪ ,‬און איך האב געדארפט נעמען‬ ‫ׁ ֶש ִ ּיזְ ֶּכה ְּביָ ִמים הַ ָּב ִאים לְ הִ ָּכ ֵתב וּלְ הֵ ָח ֵתם ְּב ֵספֶ ר ַח ִ ּיים טוֹ בִ ים”‪.‬‬ ‫אֲ ׁ ֶשר ׁ ָשאַ לְ ְּת מֵ עִ ּמוֹ”‪ – .‬זאגט ער‪ ,‬אז די ווארט‬ ‫דעם שופר אין האנט און ארויסגיין צום בית‬ ‫“שלום” באטרעפט בגימטריא שע”ו (‪,)376‬‬ ‫המדרש‪ ,‬בין איך נישט אימשטאנד געווען צו‬ ‫(קיצור שולחן ערוך סי’ קכ”ח סוף סעיף ב’ – לויטן מהרי”ל‪ ,‬לבוש און אנדערע פוסקים)‪.‬‬ ‫און דער גימטריא פון איר נאמען “חנה”‬ ‫נעמען דעם הייליגן שופר אין האנט‪ ,‬וויסנדיג‬ ‫באטרעפט ס”ג (‪ ,)63‬און צוזאמען איז עס תל”ט‬ ‫וויאזוי איך האב דורכגעפירט אלע טעג פונעם‬ ‫(‪ ,)439=376+63‬וואס דאס איז ראשי תיבות‪:‬‬ ‫יאר מיט זינד‪ ,‬און יעצט‪ ,‬וויאזוי וועל איך צוגיין‬ ‫נישט איך האב גענייט דעם קנעפל?‬ ‫ת’כתבי ל’שנה ט’ובה‪ ,‬וְ ִׂשפְ ֵתי ּ ִפי חָ כָם חֵ ן‪.‬‬ ‫און מוציא זיין דעם ציבור מיטן חיוב פון תקיעת‬ ‫דער טאטע האט געעפנט דעם מלבוש אין פארנט פון‬ ‫און אויב רעדט זיך דאס ביי א פריוואטע בריוו וואס‬ ‫שופר‪ ,‬אינדערצייט וואס איך בין פול מיט גייסטיגע‬ ‫איר‪ ,‬און ער האט איר געוויזן אז אין דער זייט פונעם‬ ‫איינער שיקט צו זיין חבר‪ ,‬איז דאך אוודאי אזוי‬ ‫וואונדן‪ ,‬און איך האב נישט קיין שום אינהאלט! אזוי‬ ‫מלבוש‪ ,‬נישט ווייט פונעם צוגענייטן קנעפל‪ ,‬איז‬ ‫ווען עס רעדט פון א כלליות’דיגע בריוו וואס ווערט‬ ‫האב איך לאנג עוסק געווען אין פשפוש המעשים‪,‬‬ ‫געשאפן געווארן א קליינעם ריס‪ ...‬און דאס האב איך‬ ‫ארויסגעשיקט אויף אזא גרויסער פארנעם‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫זוכנדיג עפעס א דבר טוב אין וואס זיך אנצוהאלטן‪,‬‬ ‫דיר נישט געבעטן צו פאררעכטן‪ ,‬האט דער הייליגער‬ ‫אט דעם פיינעם “טיב” גליון וואס איר האלט יעצט‬ ‫אבער איך האב גארנישט געפינען‪...‬‬ ‫חתם סופר ערקלערט מיט חכמה צו זיין טאכטער‪,‬‬ ‫פאר אייך‪.‬‬ ‫פלוצלונג האב איך זיך דערמאנט עפעס‪ ,‬און דארט‬ ‫נאר איך האב זיך פארלאזט אויף דיין פארשטאנד‪,‬‬ ‫דעריבער‪ ,‬שטייענדיג יעצט ביים שוועל פונעם‬ ‫האב איך געפינען דאס וואס איך האב געזוכט!‬ ‫אז דו וועסט עס זיכער אליין אויפכאפן‪ ...‬און ווען דו‬ ‫נייעם יאר‪ ,‬לאמיר זיך דא ארויסדרוקן מיט אונזערע‬ ‫דאס איז געווען עטליכע נעכט צוריק‪ ,‬ווען איך האב‬ ‫וועסט וועלן צונייען דעם קנעפל‪ ,‬וועסטו שוין אויך‬ ‫בעסטע וואונטשן‪ ,‬פאר מורינו ורבינו שליט”א‪,‬‬ ‫געבעטן דעם שמש אז ער זאל מיר אנגרייטן נעגל‬ ‫געפינען דעם ריס‪ ,‬און דו וועסט עס אויך פאררעכטן‬ ‫און זיינע חשוב’ע זין און איידעמער‪ ,‬ווי אויך פאר‬ ‫וואסער נעבן די בעט‪ ,‬אזוי ווי עס איז באוואוסט די‬ ‫צוזאמען מיטן קנעפל‪.‬‬ ‫יעדן איינעם פון די חשוב’ע ליינער‪ ,‬פאר אלע בני‬ ‫געוואלדיגע הארבקייט דערפון פון די ווערטער פון‬ ‫ווייל דאס איז טאקע דער סדר‪ ,‬אז ווען די טאכטער‬ ‫הקהילה‪ ,‬און פאר גאנץ כלל ישראל‪:‬‬ ‫דער זוהר הקדוש און פון די מקובלים‪ ,‬אויף אזוי‬ ‫זעט א ריס אינעם מלבוש פונעם טאטן‪ ,‬איילט זי זיך‬ ‫לְ ׁ ָשנָה טוֹבָ ה ִּת ּכ ֵָתבוּ וְ ֵתחָ ֵתמוּ לְ אַ לְ ּ ַתר לְ חַ יִּים טוֹבִ ים!‬ ‫ווייט אז דער הייליגער רבי ר’ זושא זצוק”ל האט‬ ‫עס צו פאררעכטן גלייך‪ ,‬אויפן בעסטן שטייגער!‪– ...‬‬ ‫***‬ ‫גע’דרש’נט אויפן פסוק (תהילים לו‪ ,‬ה) “י ְִת ַי ּצֵב עַ ל‬ ‫אבער ווען איך האב געזען אז דער ריס איז נאכנישט‬ ‫דֶּ ֶר ְך ל ֹא טוֹב‪ָ ,‬רע ל ֹא י ְִמאָ ס”‪ ,‬רח”ל‪.‬‬ ‫פארראכטן‪ ,‬האב איך פארשטאנען אז אויך דאס‬ ‫“עבדים”‬ ‫און‬ ‫“בנים”‬ ‫פון‬ ‫חילוק‬ ‫דער‬ ‫דער שמש האט אבער נישט אויסגעפירט מיין‬ ‫פארראכטענע קנעפל איז נישט געטון געווארן דורך‬ ‫ביי די תפילה פון “הַ יּוֹם הֲ ַרת עוֹלָ ם” וואס די אַ נְ ׁ ֵשי‬ ‫פארלאנג‪ ,‬און האט מיר עס נישט אנגעגרייט‪ .‬צום‬ ‫דיר נאר דורך די משרתת‪ ,‬וואס זי טוט נאר דאס‬ ‫ְּכנֶסֶ ת הַ ְ ּגדוֹלָ ה האבן מתקן געווען (זע אינעם הייליגן‬ ‫ערשט האב איך געוואלט צערענען אויף אים‪ ,‬און‬ ‫וואס מען הייסט איר!‪...‬‬ ‫“אם‬ ‫ספר אמרי פנחס שער ד’ אות צ”ז) זאגן מיר‪ִ :‬‬ ‫אים אנשרייען פארן נישט אויספירן זיין פליכט‪.‬‬ ‫אט דאס איז די געוואלדיגע אונטערשייד צווישן א‬ ‫ל‬ ‫עַ‬ ‫ְּכבָ נִ ים ִאם ּ ַכעֲבָ ִדים‪ִ ,‬אם ְּכבָ נִ ים – ַרחֲ מֵ נ ּו ְּכ ַרחֵ ם אָ ב‬ ‫איך האב זיך אבער גלייך מתבונן געווען אין די‬ ‫קנעכט און א זון‪ ,‬א קנעכט איז געצוואונגען צו טון‬ ‫ָּבנִ ים‪ ,‬וְ ִאם ּ ַכעֲבָ ִדים ‪ -‬עֵ ינֵינ ּו לְ ָך ְתלוּיוֹת‪ ,‬עַ ד ׁ ֶש ְּתחָ נֵנ ּו‬ ‫הארבקייט פון די מדה פון כעס‪ ,‬אז אינדערצייט‬ ‫וואס מען הייסט אים‪ ,‬ער טוט אבער נאר טאקע‬ ‫וְ תוֹצִ יא כָאוֹר ִמ ׁ ְש ּפָטֵ נוּ”‪.‬‬ ‫וואס א מענטש ווערט אין כעס טוט די שכינה‬ ‫דאס‪ ,‬ער איז אבער גארנישט מוסיף פון זיך אליין‬ ‫דער ערקלערונג פון דער מאמר איז‪ ,‬אז עס איז דא‬ ‫הקדושה אנטלויפן פון אים‪ ,‬און ער פאלט אריין‬ ‫און ער טוט גארנישט פון זיך אליין‪ ,‬מער ווי דאס‬ ‫צוויי בחינות אין דעם וואס אידישע קינדער שטעלן‬ ‫אינעם בעומקא דתהומא רבה אזוי ווי אַ ן עובד‬ ‫וואס מ’האט אים געהייסן‪ – .‬אנדערש איז אבער א‬ ‫זיך אוועק צום משפט אין דעם הייליגן יו”ט פון ראש‬ ‫עבודה זרה וואס איז אינגאנצן אריינגעטון אינעם‬ ‫זון‪ ,‬וואס ער איז געטריי און באליבט צו זיין טאטן‪,‬‬ ‫השנה‪ ,‬טייל ווערן גע’משפט אין די בחינה פון ָּבנִ ים‪,‬‬ ‫נעץ פון די סיטרא אחרא‪ ,‬חלילה‪ .‬דעריבער האב איך‬ ‫וואס ער לייגט אלעמאל צו און ער טוט אויך זאכן‬ ‫וואס שטעלן זיך צום משפט פאר זייער טאטע‪ ,‬און‬ ‫זיך אנגעגארטלט מיט אלע כוחות צו בלייבן שטיל‪,‬‬ ‫וואס מען האט אים נישט באפוילן‪ ,‬ווייל צוליב דעם‬ ‫פון די אנדערע זייט איז דא אזעלכע וואס שטעלן זיך‬ ‫און איך האב גארנישט באמערקט פארן שמש‪ ,‬נאר‬ ‫גרויסן ליבשאפט וואס ער האט צו זיין טאטע‪ ,‬וועט‬ ‫אין פארנט פונעם קעניג אזוי ווי קנעכט אין פארנט‬ ‫איך האב אלעס אליין געטון!‬ ‫ער אלעמאל וויסן און פארשטיין וואס דער רצון פון‬ ‫פון זייער האר‪ – .‬און וויבאלד עס איז אוודאי בעסער‬ ‫מיט אט די גוטע נקודה האב איך זיך מחזק געווען‪,‬‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫מען‬ ‫וואס‬ ‫זאך‬ ‫א‬ ‫אין‬ ‫אפילו‬ ‫איז‪,‬‬ ‫טאטע‬ ‫זיין‬ ‫און מער געוואונטשן אז דער וואס ווערט גע’משפט‬ ‫און אזוי האב איך זיך אנגעהאלטן אין די הייליגע‬ ‫נישט געהייסן טון‪.‬‬ ‫זאל זיין אזוי ווי א קינד ביי זיין טאטע‪ ,‬וועקט זיך דא‬ ‫בחינה‪ ,‬און ארויסגעקומען צו די מצוה פון די‬ ‫פון דעם קומט אויס‪ ,‬אז די וועג צו זוכה זיין אז‬ ‫אויף די פראגע‪ ,‬וויאזוי קען דער מענטש זוכה זיין‬ ‫תקיעות!‬ ‫מען זאל ווערן גע’משפט אזוי ווי “בנים”‪ ,‬און‬ ‫אנצוקומען צו די בחינה פון ‘בן’‪ ,‬כדי עס זאל מקוים‬ ‫אז דער אויבערשטער זאל רחמנות האבן אויף‬ ‫‘כ ַרחֵ ם אָ ב עַ ל‬ ‫ווערן ביי אים דאס וואס עס שטייט ְּ‬ ‫פון דעם קומט ארויס א געוואלדיגער לימוד‬ ‫ָּבנִ ים’‪.‬‬ ‫המוסר‪ ,‬ווי שטארק מען זאל אכטונג געבן און זיך‬ ‫ביי‬ ‫אונז‬ ‫אויך‬ ‫אז‬ ‫איז‪,‬‬ ‫ים”‬ ‫נִ‬ ‫ב‬ ‫ָ‬ ‫ּ‬ ‫ל‬ ‫עַ‬ ‫ב‬ ‫אָ‬ ‫ם‬ ‫חֵ‬ ‫ר‬‫ַ‬ ‫“כ‬ ‫ְ‬ ‫ּ‬ ‫אונז‬ ‫דערווייטערן עד קצה האחרון‪ ,‬אז מען זאל נישט‬ ‫אונזער עבודת השם יתברך זאלן מיר זיך פירן‬ ‫מיר‬ ‫וועלן‬ ‫ענין‪,‬‬ ‫דעם‬ ‫פארשטיין‬ ‫בעסער‬ ‫קענען‬ ‫צו‬ ‫כדי‬ ‫אנקומען צו קיין כעס און קפידא‪ ,‬איבערהויפט‬ ‫טוענדיג‬ ‫טאטן‪,‬‬ ‫זיין‬ ‫פאר‬ ‫קינד‬ ‫א‬ ‫פון‬ ‫בחינה‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫הייליגער‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫מעשה‬ ‫וואונדערליכע‬ ‫א‬ ‫ברענגען‬ ‫אין די הייליגע טעג‪ .‬און פון דא קענען מיר זיך‬ ‫יעדער זאך מיט ליבשאפט און מיט רצון‪ ,‬און נישט‬ ‫חתם סופר זי”ע‪.‬‬ ‫ארויסלערנען ווי חשוב איז דאך פארן הייליגן‬ ‫וואס‬ ‫קנעכט‬ ‫א‬ ‫ווי‬ ‫אזוי‬ ‫נישט‬ ‫געצוואונגענערהייט‪,‬‬ ‫קנעפל‬ ‫א‬ ‫זיך‬ ‫האט‬ ‫איינמאל‬ ‫היה‪:‬‬ ‫כך‬ ‫ומעשה שהיה‬ ‫באשעפער‪ ,‬ווען מען שטארקט זיך אויף די מדה‬ ‫טוט נאר דאס וואס ער דארף טון כדי צו יוצא זיין‪,‬‬ ‫אפגעריסן פון א מלבוש פון דער הייליגער חתם‬ ‫פון כעס‪ ,‬וואס דאס שטייגט איבער אלע אנדערע‬ ‫און נישט מער פון דעם‪...‬‬ ‫סופר זצוק”ל‪ ,‬און ער האט געבעטן זיין טאכטער אז‬ ‫מדריגות!‬ ‫***‬ ‫זי זאל צונייען דעם קנעפל אויפן מלבוש‪.‬‬ ‫***‬ ‫די מצוה פון תקיעת שופר – אין זכות פון זיך מתגבר‬ ‫צו‬ ‫מלבוש‬ ‫דעם‬ ‫ווען די טאכטער האט צוריקגעגעבן‬ ‫ְּת ׁשוּבָ ה ׁ ְשלֵ מָ ה פאר די תקיעות!‬ ‫אויף די מדה פון כעס!‬ ‫האט‬ ‫דערויף‪,‬‬ ‫צוגענייט‬ ‫איר טאטע‪ ,‬מיטן קנעפל גוט‬ ‫רבי‬ ‫דער‬ ‫הרה”ק‬ ‫ראדאשיץ‪,‬‬ ‫פון‬ ‫קדישא‬ ‫סבא‬ ‫דער‬ ‫דער חתם סופר גוט באטראכט דעם קלייד פון אלע‬ ‫עס איז אמאל געווען א חשוב’ער רב וועלכער‬ ‫זייטן‪ ,‬און גלייך האט ער געזאגט צו זיין טאכטער מיט‬ ‫האט געדינט אלץ רב אין איינע פון די חשוב’ע און‬ ‫ר’ יששכר בער זצוק”ל‪ ,‬וועלכער איז געווען פון די‬ ‫לובלין‬ ‫פון‬ ‫רבי‬ ‫הייליגער‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫תלמידים‬ ‫גרויסע‬ ‫א שמייכל‪ :‬דאכט זיך מיר‪ ,‬אז נישט האסט צוגענייט‬ ‫גרויסע שטעט אין פוילן של מעלה‪ ,‬און איז געווען‬ ‫פאר מיר דעם קנעפל‪ ,‬נאר די משרתת איז די וואס‬ ‫א גאון מופלג און א תלמיד חכם עצום‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫זי”ע‪ ,‬האט זיך איין יאר אויפגעהאלטן אין זיין צימער‬ ‫אין‬ ‫אריינגעקומען‬ ‫נאכנישט‬ ‫איז‬ ‫און‬ ‫צייט‪,‬‬ ‫לענגערע‬ ‫א‬ ‫האט עס געטון‪...‬‬ ‫באוואוסט געווען אין זיין דור אלץ איינער פון די גאר‬ ‫אויסגערופענע דיינים‪.‬‬ ‫בית המדרש צו תקיעת שופר‪ .‬דער גאנצער ציבור‬ ‫משרתת‬ ‫די‬ ‫אז‬ ‫געווען‬ ‫מודה‬ ‫טאכטער‬ ‫האט זיך זיין‬ ‫שפאנונג‬ ‫גרויס‬ ‫מיט‬ ‫געווארט‬ ‫און‬ ‫געשטאנען‬ ‫איז‬ ‫האט עס טאקע צוגענייט‪ ,‬און דערביי האט זי זיך‬ ‫אין א געוויסע תקופה‪ ,‬איז דער אויבנדערמאנטער‬ ‫פארענטפערט אז וויבאלד זי איז געווען זייער‬ ‫רב ארויסגעגאנגען זוכן א רבי און צדיק ביי וועמען‬ ‫און מיט חֶ ְר ַדת הַ דִּ ין אז ער זאל שוין ארויסקומען‪,‬‬ ‫דער‬ ‫ווען‬ ‫צייט‪,‬‬ ‫לאנגע‬ ‫א‬ ‫דורכגעגאנגען‬ ‫איז‬ ‫אזוי‬ ‫און‬ ‫באשעפטיגט האט זי זיך נישט געוואלט פארזוימען‬ ‫זיך צו שיצן‪ ,‬און וויבאלד הרה”ק רבי לוי יצחק‬ ‫דערמיט‪ ,‬נאר זי האט געבעטן די משרתת אז זי זאל‬ ‫בארדיטשובער זצוק”ל זי”ע איז געווען פון די זקני‬ ‫זיך נאך אלץ‬ ‫צדיק האט‬ ‫הצדיקים אין זיין דור‪ ,‬האט ער געטראכט אז ער‬ ‫איז‬ ‫ענדליך‬ ‫ג‬ ‫פארזוימט‪.‬‬ ‫עס טון‪ .‬אבער פון וואו האסטו געוואוסט‪ ,‬טאטע‪ ,‬אז‬ ‫ביז פיס‪ ,‬זיך דערוואַ גן צו צוגיין צום הייליגן שופר?‬ ‫די‬ ‫מיט‬ ‫ַּב ּׁ ֶשבֶ ת ּ ַת ְח ְּכמֹנִ י צוזאמען‬ ‫גייט אים אננעמען אויף זיך אלץ רבי‪ .‬איז ער טאקע‬ ‫אויף דיר זאגט דאך דער פסוק (תהילים נ‪ ,‬טז־כב)‪:‬‬ ‫זענען געווען‬ ‫געהויבענע חסידים וואס‬ ‫אמאל געפארן צו אים פאר א שבת קיין בארדיטשוב‪,‬‬ ‫יתי‬ ‫“וְ ל ָָר ׁ ָשע אָ מַ ר אֱ ל ִֹקים‪ ,‬מַ ה ּ ְל ָך לְ סַ ּ ֵפר חֻ ָּקי ו ִַּת ּ ָׂשא בְ ִר ִ‬ ‫תלמידים פון דער הייליגער רבי פון לובלין‪ ,‬וואס‬ ‫וואו ער איז אויפגענומען געווארן מיט גרויס כבוד‪ ,‬ווי‬ ‫יך‪ִ .‬אם‬ ‫יך‪ .‬וְ אַ ּ ָתה ָׂשנֵאתָ מוּסָ ר‪ ,‬ו ּ ַַת ׁ ְשל ְֵך דְּ בָ ַרי אַ חֲ ֶר ָ‬‫ֲעלֵי פִ ָ‬ ‫כידוע זענען זיי אויך געווען געהויבענע צדיקים און‬ ‫עס פאסט פאר איינער וואס איז איינער פון די גדולי‬ ‫ָר ִאיתָ ַג ּנָב ו ִַּת ֶרץ עִ ּמוֹ‪ ,‬וְ עִ ם ְמנָאֲ פִ ים חֶ לְ ֶק ָך‪ִ ּ .‬פ ָ‬ ‫יך ׁ ָשל ְַח ּ ָת‬ ‫קדושי עליון‪ .‬פון זיי האט ער געהערט‪ ,‬אז לובלין איז‬ ‫הרבנים אינעם דור‪.‬‬ ‫יך ְת ַד ֵּבר‪,‬‬ ‫בְ ָרעָ ה‪ ,‬וּלְ ׁשוֹנְ ָך ּ ַתצְ ִמיד ִמ ְרמָ ה‪ֵ ּ .‬ת ׁ ֵשב ְ ּבאָ ִח ָ‬ ‫גאר אנדערש ווי בארדיטשוב! אינדערצייט וואס דער‬ ‫ווען דער הייליגער רבי איז צוגעגאנגען צום עמוד‬ ‫ְ ּבבֶ ן ִא ְּמ ָך ִּת ּ ֶתן דּ ֹפִ י‪ .‬אֵ ּלֶה עָ ִׂשיתָ וְ הֶ חֱ ַר ׁ ְש ִּתי‪ ,‬דִּ ִּמיתָ הֱ יוֹת‬ ‫הייליגער בארדיטשוב וועלכער איז נאך געווען פון די‬ ‫צו קבלת שבת‪ ,‬און האט אנגעהויבן דאווענען מיט א‬ ‫ֶיך”! – און אזוי‪,‬‬ ‫אֶ ְהיֶה כָמו ָֹך‪ ,‬אוֹכִ יחֲ ָך וְ אֶ עֶ ְרכָה לְ עֵ ינ ָ‬ ‫תלמידים פונעם גרויסן מגיד זי”ע איז מרעיש עולמות‬ ‫חצֵב לַהֲ בוֹת אֵ ׁש און‬ ‫געוואלדיגע זיסקייט מיט א קוֹל ֹ‬ ‫פאר א לאנגע צייט‪ ,‬האט דער הייליגער רבי‪ ,‬מיט‬ ‫מיט זיין געהויבענע עבודה אויף אן אנטפלעקטער‬ ‫מיט א הייליגן התלהבות כדרכו בקודש‪ ,‬האט דער רב‬ ‫בכיות עצומות‪ ,‬גע’חזר’ט די ווערטער פון די פסוקים‪,‬‬ ‫אופן‪ ,‬און יעדער זעט מיט די פליישיגע אויגן זיין‬ ‫געשפירט א געוואלדיגע התעוררות‪ ,‬און דורכאויס‬ ‫ערקלערנדיג אלעס אויף זיך זעלבסט!‬ ‫געוואלדיגע צדקות‪ ,‬און מען קען דארט פילן ‘בחוש’ א‬ ‫דעם גאנצן דאווענען האט ער געפילט א געוואלדיגע‬ ‫פלוצלונג איז דער רבי שטיל געווארן‪ ,‬און נאך א לאנגע‬ ‫געוואלדיגע מתיקות אין עבודת השי”ת‪.‬‬ ‫דעהויבנקייט‪ ,‬און ער האט שוין שטארק באשלאסן ביי‬ ‫צייט פון שרעקליכע חרטה‪ ,‬האט ער זיך אנגעהויבן‬ ‫איז אבער אין לובלין פארהאנען אן אנדערע שטייגער‪,‬‬ ‫יתיהָ ’!‬‫זיך אז ער גייט דארט בלייבן‪‘ּ ,‬פֹה אֵ ׁ ֵשב ִּכי ִא ִּו ִ‬ ‫צו מחזק זיין‪ ,‬ערקלערנדיג אז די טויערן פון תשובה‬ ‫און די עבודה איז נישט אזוי שטארק בגלוי‪ .‬דער רבי‬ ‫אבער ווען דער רבי איז אריינגעקומען צום הייליגן‬ ‫ווערן דאך נישט פארשלאסן! נעם איך יעצט אויף זיך‬ ‫גייט נישט צו צום עמוד‪ ,‬נישט ביי די סליחות‪ ,‬נישט‬ ‫טיש אום ליל שבת קודש‪ ,‬האט ער מיט זיינע הייליגע‬ ‫ֶיך! איך נעם יעצט‬ ‫צו תשובה טון ִ ּב ְת ׁשוּבָ ה ׁ ְשלֵמָ ה לְ ָפנ ָ‬ ‫אום ראש השנה און אויך נישט אום יום הקדוש‪,‬‬ ‫אויגן באטראכט דעם גאנצן הייליגן ציבור וואס האט‬ ‫אויף מיר אז איך וועל מיר נישט זינדיגן‪ ,‬און איך וועל‬ ‫און כמעט וואס זיין צדקות ווערט נישט אנטפלעקט‬ ‫אנגעפילט דעם בית המדרש‪ .‬און פלוצלונג האט‬ ‫נאר טון דאס וואס איז גוט און ריכטיג אין די אויגן פון‬ ‫ברבים‪ – .‬פונדעסטוועגן איז אבער דא דארט א געפיל‬ ‫ער זיך אנגערופן‪ :‬דא געפינט זיך א גוטער איד וואס‬ ‫השם יתברך!‬ ‫פון יראה עילאה‪ ,‬און מען קען אנטאפן די קדושה מיט‬ ‫איז אהערגעקומען זוכן א רבי‪ ,‬איך מוז אים אבער‬ ‫ווידעראמאל איז דער רבי שטיל געווארן פאר א שטיק‬ ‫די הענט!‬ ‫זאגן דעם אמת אז דא איז נישט זיין פלאץ‪ ,‬נאר אין‬ ‫צייט‪ ,‬און ער האט זיך נאכאמאל אנגעהויבן צו מוסר’ן‬ ‫ווען דער רב האט געפרעגט‪ ,‬צי עס איז טראצדעם דא‬ ‫לובלין ביי רבי יעקב יצחק בן מאַ טיל! [דאס איז דער‬ ‫ִ ּב ְדמָ עוֹת ׁ ָשלִ ׁיש‪ :‬יעקב יצחק! אויך פאראיאר האסטו‬ ‫עפעס א ספעציעלע הנהגה וואס מען קען יא מיטהאלטן‬ ‫הייליגער רבי פון לובלין]‪.‬‬ ‫אזוי געזאגט‪ ,‬אז דו טוסט תשובה אויף אלע עבירות‪ ,‬און‬ ‫ביים רבי’ן פון לובלין‪ ,‬עפעס וואס מען מיטהאלטן און‬ ‫דער חשוב’ער רב האט גוט פארשטאנען וועמען דער‬ ‫טראצדעם ביסטו ווייטער דורכגעפאלן במשך די יאר!‬ ‫זען מיט די אויגן‪ ,‬האט מען אים געגעבן צו פארשטיין‬ ‫הייליגער קדושת לוי האט געמיינט‪ ,‬ווייל די ווערטער‬ ‫אבער גאנץ שנעל האט ער זיך צוריק מחזק געווען‬ ‫אז אזא זאך איז דארט נישטא! – און אפילו ביים זיך‬ ‫פון די חכמים קומען מיטן ציל צו מפרש זיין און נישט‬ ‫און געשטארקט זיין גייסט‪ ,‬ערקלערנדיג אז כאטש‬ ‫גרייטן פאר די תקיעות‪ ,‬האבן די חסידים אים מגלה‬ ‫צו פארהוילן‪ ,‬און ער איז דאך דער וואס האט זיך‬ ‫ער האט טאקע אויך אזוי געזאגט אינעם פריערדיגן‬ ‫געווען‪ ,‬וואס דאס ציט זיך גאנץ לאנג‪ ,‬אינדערצייט‬ ‫ארויסגעלאזט זוכנדיג א רבי‪ ...‬און דערפאר איז ער‬ ‫יאר‪ ,‬אבער יעצט טו איך אמת’דיג תשובה‪ ,‬בשלימות‬ ‫וואס דער גאנצער קהל הקדוש גרייטן זיך בחרדת‬ ‫דאך אהערגעקומען פאר שבת קודש!‬ ‫הגמור! און דו הייליגער באשעפער ווייסט דאך‪ ,‬אז‬ ‫קודש צו תקיעת שופר‪ ,‬איז דער רבי אויך פארשפארט‬ ‫אויפצומארגנס ביים דאווענען שחרית שב”ק‬ ‫שוֹת ְרצוֹנְ ָך ְ ּבלֵבָ ב ׁ ָשלֵם!‬ ‫מיין גאנצע כוונה איז נאר ַל ֲע ׂ‬ ‫אין זיין חדר מיוחד‪ ,‬און קיינער האט דעמאלטס נישט‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬האט ער נאכאמאל געפילט ווי זיין‬ ‫אזוי האט דער הייליגער רבי פון לובלין מאריך געווען‬ ‫קיין רשות זיך צו געפינען צוזאמען מיט אים אין אט‬ ‫נפש גייט אויס פון די געוואלדיגע זיסקייט ביי די‬ ‫מיט אזעלכע דיבורים פאר א לענגערע צייט‪ ,‬און דער‬ ‫דעם געהויבענעם עת רצון!‬ ‫וואונדערליכע עבודת התפילה פון דער הייליגער‬ ‫חשוב’ער רב וועלכער איז געלעגן באהאלטן אונטערן‬ ‫ווען דער רב האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער באשלאסן‬ ‫בארדיטשובער‪ ,‬און ער האט שוין באשטימט ביי זיך‬ ‫בעט‪ ,‬האט דאס אלעס געהערט און זיין הארץ איז‬ ‫ביי זיך‪ ,‬אז דווקא דעמאלטס איז דאס בעסטע צייט‬ ‫אז ער גייט בלייבן אין זיין הייליגן הויף אלץ א תלמיד‬ ‫געווארן צוגאנגען אין אים‪ .‬פון זיינע אויגן זענען‬ ‫פאר אים‪ ,‬זיך צו מקשר זיין אין די נשמה פונעם‬ ‫מובהק‪ – .‬אבער צו זיין גרויס איבערראשונג‪ ,‬ווען‬ ‫גערינען פילע טרערן אן אויפהער‪ ,‬און אויך ער האט‬ ‫הייליגן רבי’ן‪.‬‬ ‫דער רבי איז ארויסגעקומען צו די טיש ביים ְסעו ָּדתָ א‬ ‫אנגעהויבן צו מאכן זיין אייגענער חשבון הנפש‪ ...‬און‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען קיין לובלין‪ ,‬האט ער גוט‬ ‫ישא‪ ,‬און האט נאכאמאל געכאפט א‬ ‫דְּ עַ ִּתיקָ א קַ דִּ ׁ ָ‬ ‫פלוצלונג האט ער באמערקט אז ער פארמאגט פילע‬ ‫געזוכט און אויך געטראפן א וועג אריינצודרינגען‬ ‫בליק אויף אלע באטייליגטע‪ ,‬האט ער נאכאמאל‬ ‫חסרונות‪ ...‬און געטראכט האט ער צו זיך‪ ,‬אז אויב‬ ‫אינעם הייליגן צימער פונעם רבי’ן‪ ,‬דורך א זייטיגע‬ ‫איבערגע’חזר’ט זיינע ווערטער‪ ,‬אז דא געפינט זיך א‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין‪ ,‬וואס אלע צדיקי הדור‬ ‫צימער‪ ,‬און ווען דער רבי און די גבאים זענען אלע‬ ‫גוטער איד וואס זוכט זיך א רבי‪ ,‬ער זאל אבער קלאר‬ ‫טרייסלען פון אים‪ ,‬רעדט אזוי פון זיך כאילו ער וואלט‬ ‫געווען אין בית המדרש ביים דאווענען שחרית אום‬ ‫וויסן אז ער געהערט צו רבי יעקב יצחק בן מאַ טיל!‬ ‫געווען א זינדיגער מענטש‪ ,‬איז וואס זאל איך שוין זאגן‪,‬‬ ‫ראש השנה‪ ,‬אינמיטן די הויכע שמונה עשרה‪ ,‬האט‬ ‫און אויך ביי שלש סעודה האט ער איבערגע’חזר’ט‬ ‫פשוט’ער מענטש וואס איך בין‪...‬‬ ‫זיך דער רב שטילערהייט ארויסגעגליטשט פון שול‪,‬‬ ‫אויף זיינע ווערטער‪.‬‬ ‫ער איז געווארן פארזינקען אין פארכטיגע תשובה‬ ‫און איז שטילערהייט אריינגעגאנגען אינעם צימער‬ ‫פון זיינע הייליגע ווערטער האט דער רב קלאר‬ ‫געדאנקען‪ ,‬און ער האט דארט שטילערהייט געוויינט‬ ‫פונעם רבי’ן און האט זיך גוט באהאלטן אונטערן בעט‪,‬‬ ‫פארשטאנען‪ ,‬אז זיין שורש נשמה געהער נישט אהער‪,‬‬ ‫אונטער די בעט פונעם צדיק‪ ,‬מיט בכיות נוראות‪ ,‬ביז‬ ‫און האט געווארט צו זען וואס עס גייט געשען‪.‬‬ ‫און כאטש עס איז אים געווען זייער זיס צו הערן די‬ ‫נאך אט די שרעקליכע תשובה איז ער אראפגעפאלן א‬ ‫דאס שחרית דאווענען האט זיך געענדיגט‪ ,‬און‬ ‫תפילות פון דער צדיק‪ ,‬און פילנדיג די התקשרות און‬ ‫פאר’חלש’טער אויף די ערד!‬ ‫דערנאך אויך דאס ליינען אין די תורה און די הפטרה‪.‬‬ ‫שפע פונעם צדיק האט ער זוכה געווען צו געהויבענע‬ ‫דער קול פונעם קלאפ האט זיך גוט געהערט‪ ,‬און‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין איז אריינגעגאנגען אין‬ ‫און געוואלדיגע מדריגות‪ – .‬פונדעסטוועגן‪ ,‬ווי עס‬ ‫דער רבי האט גלייך געלאזט רופן די גבאים‪ ,‬וועלכע‬ ‫צימער‪ ,‬און גאנץ שנעל האט ער געהייסן אלע גבאים‬ ‫זעט אויס איז דא נישט זיין ריכטיגע פלאץ‪ ,‬און דער‬ ‫האבן אים ארויסגעשלעפט פון זיין באהעלטעניש‪ ,‬אים‬ ‫אז זיי זאלן ארויסגיין אינדרויסן‪ ,‬און ער איז געבליבן‬ ‫שלימות פון זיין תיקון הנפש מיטן ריכטיגן זיכוך וועט‬ ‫דערמינטערט פון זיין חלשות‪ ,‬און אים צוריקגעקערט‬ ‫דאר אליין זיך צו פאראייניגן מיטן באשעפער‪ .‬גאר‬ ‫נאר ערגענצט ווערן אינעם הייליגן לובלינער הויף!‬ ‫זיין גייסט‪.‬‬ ‫אן אנגעצויגענע שטילקייט האט געהערשט אינעם‬ ‫דער גרויסער רב האט אנגענומען די עצה פונעם‬ ‫דעמאלטס האט שוין דער רב גוט פארשטאנען‬ ‫צימער‪ ,‬קיין שום קול האט זיך דארט נישט געהערט‪,‬‬ ‫הייליגן בארדיטשובער‪ ,‬און נאך שבת איז ער‬ ‫פארוואס דער הייליגער בארדיטשובער האט אים‬ ‫אן אויך דער רב פון זיין באהעלטעניש האט זייער‬ ‫אריינגעגאנגען ַּב ּקו ֶֹד ׁש ּ ְפנִ ימָ ה צו נעמען א ברכה צום‬ ‫געשיקט צו דער רבי פון לובלין‪ ,‬ווייל דא אין לובלין‬ ‫שטארק אכטונג געגעבן צו בלייבן שטיל כדי ער זאל‬ ‫געזעגענען‪ ,‬און ער איז צוריק אהיימגעגאנגען‪ ,‬זיך צו‬ ‫האט ער פארשטאנען אז ווי עס זעט אויס איז נישט‬ ‫נישט אנטפלעקט ווערן‪...‬‬ ‫גרייטן צו די הייליגע נסיעה קיין לובלין‪.‬‬ ‫גענוג צו דערגרייכן מדריגות אינעם זיסקייט פון זיין‬ ‫פלוצלונג האט זיך געהערט דער הייליגער שטימע פון‬ ‫נאנט צו די הייליגע טעג פון יענעם יאר‪ ,‬איז דער רב‬ ‫דבוק אין אלקות‪ ,‬נאר דער ריכטיגער תיקון פארן‬ ‫דער רבי‪ ,‬ווי ער וויינט מיט א ביטער געוויין‪ ,‬וואס איז‬ ‫אוועקגעפארן פון זיין שטאט‪ ,‬באגלייט מיט פילע‬ ‫נפש‪ ,‬בתכלית הזיכוך‪ ,‬איז דורכדעם וואס דער‬ ‫געווארן אלץ שטארקער און שטארקער‪ .‬אינצווישן‬ ‫חסידים‪ ,‬און איז געפארן קיין לובלין‪ ,‬וועלנדיג זיין‬ ‫מענטש אנערקענט דווקא זיינע חסרונות‪ ,‬און ער‬ ‫זיינע געוויינען‪ ,‬האט דער רב געהערט ווי דער רבי‬ ‫צוזאמען מיט די פילע אידן וואס האבן געשטראמט‬ ‫גייט אן מיט גרויס שפלות און ענוה‪ ,‬און ער זוכט נאך‬ ‫מוסר’ט זיך אליין‪ :‬וויאזוי וואגסטו זיך‪‘ ,‬יעקב יצחק‬ ‫צו געניסן פונעם געוואלדיגן אור וואס האט געשיינט‬ ‫שטענדיג אין די ִ ּב ְד ֵקי הַ ּנֶפֶ ׁש‪ ,‬וואס נאך דארף ער טון‬ ‫ֶשת אֶ ל הַ ּק ֶֹד ׁש? וויאזוי קען א זינדיגער‬ ‫בן מאטיל’ ָלג ׁ ֶ‬ ‫אינעם בית המדרש פון דער הייליגער רבי פון לובלין‪.‬‬ ‫צו זיך פאררעכטן אין זיין וועלטן!‬ ‫אזוי ווי דו‪ ,‬וואס איז פארשמירט מיט עבירות‪ ,‬פון קאפ‬ ‫אויפן וועג ביי די לאנגע נסיעה‪ ,‬איז דער רב געזעצן‬ ‫האחים היקרים העומדים תמיד לימין רבינו הרב יהודה בן שרה שיינדל והרב שאול יחזקאל בן שרה שיינדל וכל משפחתם ‪ -‬להצלחה בכל העניינים • יוסף בן טילה רוזא לרפו"ש • שרה שיינדל בת טילה רוזה להצלחה בכל העניינים‬ ‫יהודי יקר! אל תחזיק טובה לעצמך‪ ,‬הנך מוזמן להדפיס ולהפיץ את העלון באזור מגוריך ולהיות שותף לזיכוי הרבים‪ .‬המעוניינים יקבלו את העלון במייל (אפשר גם ישירות לדפוס) בקובץ להדפסה‪.‬‬ ‫‪Anyone Interested in receiving Tiv Hakehila weekly in Hebrew or English should Email - Sheldon@hpins.net Or | zeligk@gmail.com or text 718-249-7173‬‬