א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — ראש השנה (2026-09-07)

א קלאר ע
בליק
· בג
בעזהשי"ת
ב הגליו ן
ראש השנה
מדברי
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע
לחיזוק יסודות היהדות והחסידות ,בשייכות
לפרשיות השבוע ומועדי השנה
דבר המערכת
לקוטי שיחות ,או שיחות קודש, תש"י- השנים במשך
כפי שמצויין בסוף כל שיחה ,עם תשנ"ב התוועד כ"ק אדמו"ר
קצת ביאור באותיות קטנות וכותרות מליובאוויטש זי"ע התוועדויות
שנעשו על ידינו. רבות ובמשך שעות ארוכות
במשך הדורות ,הרבו כ"ק השמיע שיחות קודש ומאמרים
האדמו"רים נשיאי חב"ד ללמד בכל חלקי התורה.
ולהשפיע חסידות ,מיוסד על שיחות אלו שנאמרו באידיש
תורת כ"ק מורנו הבעש"ט, נרשמו בשעתם ונדפסו בסדרת
והדריכו את החסידים בעבודת שיחות קודש ,אח"כ תורגמו ג"כ
ה' בהתאם למצבו של כל דור ללה"ק ונדפסו בסדרת תורת
ודור .בשיחות קודש שלו מבאר מנחם התוועדויות.
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע חלקים מתוך אלפי שיחות קודש
את עבודת ה' עפ"י דרך החסידות אלו לוקטו והוגהו על ידו במשך
השייכת למצב של דורנו זה ,מרחיב השנים ונדפסו בל"ט הכרכים של
עלי' ומסביר אותה בשפה קלה לקוטי שיחות.
ופשוטה לאנשים כערכינו. בקונטרס "א טיפערן בליק"
מערכת "א טיפערן בליק" הננו מביאים קטעים מספרי
מתן שכרו בצדו!
בע"ה בכל שבוע יתקיים מבחן על הקונטרס "א טיפערן
בליק" של אותו שבוע על ידי הטלפון.
בכל יום שישי יעלה המבחן על הסיסטעם עד יום שני.
תנאי ההשתתפות במבחן:
א .ללמוד את הקונטרס לכל הפחות פעם אחת.
ב .לא להקשיב לשאלות המבחן לפני עשיית המבחן.
במבחן יהיו 3-4שאלות ,העונה תשובות נכונות יזכה
במתן שכר של $10לכל מבחן (שיינתן פעם בחודש לערך).
לעשיית המבחן ולשאלות נוספות ניתן להתקשר
ל718.977.5099
© כל הזכויות שמורות
הטעקסט של הלקוטי שיחות נדפס ברשות קה"ת
הרוצה לקבל הקונטרס באימייל או לנדב
נא לשלוח בקשה לatifernblik@gmail.com
?הנשה שאר רימ ןטעב ןעמעוו ראפ
ראש השנה
פאר וועמען בעטן מיר ראש השנה?
פאר זיך ָ -אדער פארן אויבערשטער?
א.
טאג ראש השנה (תחילת ספר אין דער הפטורה פון ערשטען ָ
וואס דער שמואל )1ווערט דערציילט וועגן חנה ,אשת אלקנהָ ,
דערנאך ,דורך
ָ תוכן איזַ ,אז פריער איז "לחנה אין ילדים ,"2און
געווארן מיט
ָ איר תפלה (זייענדיק אין שילה במשכן) ,איז זי נפקד
א זון -שמואל הנביא.
דער מכוון פון קריאת ההפטורה בחגים ,ווי ביי ַאלע הפטורות,
איז -ע"ד ווי קריאת התורה ,3דהתורה היא מלשון הוראה - 4אז א
זאל דערפון ָאפלערנען א הוראה אין דער עבודה פון ַא אידן
איד ָ
אין דעם שבת און אין דעם חג.
רוואס מען
פא ָ און ַאזוי איז אויך בעניננו :אע"פ ַאז דער טעם ַ
געווארן בר"ה- 6
ָ זאגט די הפטורה בר"ה איז ווייל 5חנה איז נפקדָ
נטהאלט ָאבער די הפטורה כו"כ כמה וכמה הוראות אין די עבודהַ ַא
פון ַא אידן בראש השנה (און אויך כו"כ הוראות בכלל;)7
געבראכט צו פקידת חנה
ַ האט
וויבאלד ַאז די "עבודה" וואס ָ
ַ און
דאס איז די נקודה עיקרית פון דער הפטורה (בשייכותה
וואס ָָ -
.1מגילה לא ,א ("ומפטירין בחנה") .טוש"ע (ואדה"ז) או"ח סתקפ"ד ס"ב (ס"ז).
.2ש"א א ,ב.
.3שהרי לכתחילה במקומה באה (אבודרהם סדר שחרית של שבת ופירושה .ועוד).
.4זח"ג נג ,ב .ועוד.
.5רש"י ור"ן מגילה שם .שו"ע אדה"ז שם.
.6ר"ה יא ,א וש"נ.
.7כמחז"ל (ברכות לא ,סע"א) "כמה הלכתא גברוותא איכא למשמע מהני קראי
דחנה".
ג
א טיפערן ב<>ליק
לר"ה) כנ"ל -איז געווען איר תפלה (בשילה) ,איז מסתבר לומר,
ַאז דער לימוד עיקרי פון דער הפטורה בנוגע דער עבודה פון
ַא אידן בר"ה איז אין תפלת חנה [ובפרט לויט דער דיעה וואס
ברענגט זיך אין של"הַ ,8אז אויך תפלת חנה איז געווען בר"ה].
ב.
פארשטיין בהקדם הביאור אין דעם סיפור וועגן דאס ַוועט מען ָ
האט עלי הכהן איר ָאנגענומען ַאלס ַא תפלת חנהַ ,אז פריער ָ
"שכורה" (ווייל איר תפלה איז געווען אין ַאן אופן פון "מדברת על
האט איר דערפאר אויסגערעדט "עד מתי תשתכרין לבה גו'") און ָ
האט אים אויף דעם געענטפערט "לא אדוני גו' גו'"; און חנה ָ
ואשפוך את נפשי לפני ה'" 9א.ז.וו.
רשטאנדיק:
ַ פא
דלכאורה איז ניט ַ
זא טעות -מן הקצה האבן ַא ַ
א) ווי קומט עסַ ,אז עלי הכהן זאל ָ
נשטאט צו דערקענעןַ 10אז זי איז מתפלל מיט ַא
ָ אל הקצה! ַ -א
גאר געמיינט ַאז זי איז ַא "שכורה"?
האט ער ָשפיכת הנפשָ ,
געמאכט
ַ האט
זאל געפינען ַא הסברה ווי ַאזוי עלי ָ
ב) אפילו מען ָ
רוואס דערציילט מען
פא ָ נאך ַאלץ ניט מובןַ ,דעם טעות - 11איז ָ
דאך אפילו "בגנות בהמה טמאה לא וועגן דעם אין תורה? ס'איז ָ
דבר הכתוב" ,12עאכו"כ ,להבדיל ,בנוגע עלי הכהן!
.8מס' ראש השנה שלו (ריד ,א בהג"ה) .- והוא דלא כדרשת חז"ל (יל''ש עה״פ
(שם ,ג) ועלה האיש ההוא .וראה שם עה"פ (שם ,ד) ויהי היום) שהי' בעת עלי' לרגל.
.9ש"א שם יג-טו.
.10להעיר דעלי נתמנה אותו היום שופט על ישראל (רש"י שם ,ט) שבאותו הזמן
היו הם מנהיגי העם .וגם שופט סתם -הרי דיין צ"ל "דן דין אמת לאמיתו" (שבת י ,א.
וש"נ) ,שקשור עם עיון במחשבת הנדון (עיין בתוס' שם ובב"ב ח ,ב).
ולהעיר ,דכהנים בכלל שייכים לענין המחשבה ,דעבודתם היא בחשאי וברעותא
דלבא (זח"ג לט ,א) ,וגם ע"פ נגלה הרי ענינם מה ש״הובדלו . .לעבודת הקרבנות"
(רמב"ם הל' כלי המקדש רפ"ד) שמחשבה עיקר בזה ,ולשם ששה דברים הזבח נזבח
(זבחים מו ,ב במשנה) ,ועד"ז בשאר העבודות.
.11ראה רש"י (ועוד) ש"א שם יג( ,יב) .מפרשי הע"י ברכות שם .יד אפרים וחכמת
שלמה לשו"ע או"ח סי' קא .ועוד.
.12ב"ב קכג ,א.
ד
?הנשה שאר רימ ןטעב ןעמעוו ראפ
האט עלירוואס ָ
פא ָג) וויבאלד ַאז "ויחשבה . .לשכורה"ַ - 13
פגעווארט מיט זיין אויסריידן איר ביז זי האט געענדיקט אירַ ָא
תפלה (ווי רש"י טייטשט ָאפ "ועלי שומר את פי'" - 14לשון המתנה)
מ'זאל זי
ָ געדארפט איר מפסיק זיין און זען
ַ דאך גלייך
האט ָ
-ער ָ
ַארויספירן פון בית הוי'?
ג.
טראכט ניט ַאלס
בא ַהאט איר ַ
פון דעם ַאלעם איז מוכחַ ,אז עלי ָ
נאר ַא "שכורה" אין דעם ענין התפלה. שכורה אין פשוט'ן זיןָ ,15
וויבאלד אז די תפלה פון חנה איז געווען אין ַאן ַ דאס מיינט:
אופן פון "הרבתה להתפלל" - 13איז עס ַא תפלה יתירה מן המדה,
וואס איז ניט קיין דבר הרצוי 16ווען מ'איז עומד לפני ה' בבית ה'
ָ
(כדלקמן ס"ט);
און חנה'ס ענטפער אויף דעם איז " -ואשפוך את נפשי לפני
פארבונדן מיט שפיכת
ה'" ,אז ווען דער "הרבתה להתפלל" איז ַ
נאר ,אדרבה)
הנפש ,איז עס (ניט ַאן ענין פון "שכרות" אין תפלהָ ,
ַא דרגא נעלית 15אין תפלה.
דאס איז אויך די שייכות פון תפלת חנה צו ר"ה -ווייל דיאון ָ
טענה ומענה צווישן עלי הכהן און חנה וועגן דעם אופן התפלה
רשטאנד אין דעם תוכן כללי פון תפלת
ַ פא
בבית ה' ,גיט אויך ַא ַ
חנה און פון כמה תפלות בר"ה ,כדלקמן.
.13ש"א שם ,יג.
.14שם ,יב.
.15להעיר מסידור (קטז ,א) ,דמ"ש עלי עד מתי תשתכרין הו"ע "שכורת ולא מיין".
.16ראה ברכות לב ,ב וברש"י ובתוד"ה כל המאריך שם .וי"ל שקס"ד דעלי הי'
דחנה היתה מצפה שתעשה בקשתה (וצע"ק שם לא ,ב :א"ל רבש"ע כו' דמשמע שכן
הוא באמת) .וצע"ק שלא הובאה מעלת המאריך בתפילתו בפוסקים שם .ואולי נכלל
במש"כ בטושו"ע שם ר"ס קז.
ה
א טיפערן ב<>ליק
ד.
בנוגע די תפלות פון ראש השנה געפינט מען צוויי ענינים
הפכיים:
ר"ה איז דער יום הדין אויף ַאלע צרכי האדם ,הן ברוחניות
והן בגשמיות [ווי עס שטייט "כי חק לישראל הוא משפט לאלקי
יעקב" :17חק לישראל -פון לשון "הטריפני לחם חוקי" - 18מיינט
דער דין ומשפט אויף מזונות (כולל ַאלע צרכי האדם) גשמיים; און
19
"משפט לאלקי יעקב" איז דער דין ומשפט אויף ענינים רוחניים
דערפאר
ַ ס'זאל נמשך ווערן "גילוי אלקות בנפשו" ;])20און
ָ (וויפל
בעט מען אין די תפלות פון ר"ה אויף בני חיי ומזוני ,און אויך
אויף הצלחה אין ענינים רוחניים.
(וואס עיקרה
לאידך גיסא איז ָאבער ידועַ ,אז די נקודת העבודה ָ
באשטייט אין מכתיר זיין דעם אויבערשטןאיז בתפלה) פון ר"ה ַ
ַאלס מלך ,21ובלשון חז"ל "שתמליכוני עליכם"[ 22און ווי מען
זאגט בתפילת ר"ה "מלוך על העולם כולו בכבודך"" ,מלך על ָ
וואס הכתרת המלך וקבלת מלכותו איז כל הארץ" ,ועוד] ָ -
וואס מען
דוקא דורך דער תנועה פון ביטול בתכלית ,דורך דעם ָ
גארניט
אינגאנצן אונטער צום מלך ,ביז מען פילט ָ
ַ ווארפט זיך
ַ
די "אייגענע" רצונות( 23און דער ביטול רופט ארויס ביים מלך ער
"אננעמען" די הכתרה) - זאל ָ ָ
וואס די ענינים זיינען תרתי דסתרי :בעת מען שטייט אין ַא ביטול
ָ
טראכטן (און בעטן) וועגן
בתכלית (צום מלך) איז מען ניט בגדר צו ַ
.17תהלים פא ,ה.
.18משלי ל ,ח .לקו"ת ר"ה נד ,ד .נה ,סע"ד .ד"ה כי חק תש"י ספ"ז.
.19ד"ה כי חק שם .ועוד.
.20לשון הלקו"ת שם נו ,א.
.21ראה בארוכה לקו"ש ח"ד ע' 1145ואילך 1354 .ואילך .ח"ט ע' 434ואילך450 .
ואילך 489 .ואילך וש"נ.
.22ר"ה טז ,א .לד ,ב.
.23ראה ד"ה תקעו תש"א פ"ב .ד"ה יו"ט של ר"ה תש"ג פ"ב.
ו
?הנשה שאר רימ ןטעב ןעמעוו ראפ
האט אייגענע דאן ווען מען ָנאר ַ
(וואס איז שייך ָ
אייגענע צרכים ָ
דאס איז ַאזוי אפילו בשייכות צו רוחניות'דיקע רצונות) -און ָ
(וואס אויף זיי איז
צרכים ,ועאכו"כ בנוגע גשמיות'דיקע בקשות ָ
דער עיקר הדין פון ר"ה ,כמבואר בהגהות מיימוניות.)24
וואס בעטן
וואס עס שטייט אין תקוני זהרַ ,25אז די ָ [וכידוע ָ
"ביומי דכפורי" אויף "מזוני סליחה וכפרה וחיי ,כתבנו לחיים",
טראכטן וועגן
ַ וואס שרייען "הב הב" ,ווייל זיי
זיינען ווי כלבים ָ
זיך ,און ניט וועגן דער שכינה.
ָאבער לאידך גיסא זיינען די בקשות (אויף צרכי האדם)
געווארן אין נוסח התפלה דורך חז"ל און זיי ָ אריינגעשטעלט
מאלס איז דער זמן רצון אויף מילוי הבקשות דא ַ
זיינען מבאר ַאז ַ
דארפן זיין
רשטאנדיקַ ,אז די בקשות ַ
ַ פא
וואס פון דעם איז ַוכו'ָ ,
האטוויבאלד דער אויבערשטער ָ ַ (נאר) מצד קבלת עול - ניט ָ
געהייסן ַא אידן בעטן זיינע צרכים בר"ה ,טוט ער ַאזוי (בלויז)
נאר אין ַאן אופן אז ערבכדי צו מקיים זיין דעם רצון העליון ָ -
האט ַא רצון והרגש אין די צרכים המבוקשים]. ָ
דארף מען וועלן און מכוון זיין (אין דעםד .ה .פון איין זייט ַ
זאל אים געבן זיינע דאוונען)ַ ,אז דער אויבערשטער ָ טייל פון ַ
מ'זאל פילן די אייגענעָ פאדערט זיך,
וואס דערביי ָצרכיםָ ,26
צוזאמען דערמיט
ַ וואס עס פעלט אים); און
מציאות (מרגיש זיין ָ
דארף ער זיין דורכגענומען מיט דעם דורכפירן דעם "תמליכוני ַ
וואס איז שולל
פאדערט ַא פולשטענדיקן ביטולָ , וואס ָעליכם"ָ ,
די אייגענע מציאות.
.24הל' תשובה רפ"ג בשם הרמב"ן .הובא בלקו"ת ר"ה נט ,ב.
.25ת"ו (כב ,א) .וראה או"ת להה"מ ר"פ ויגש .אגדות חז"ל ד"ה אין עומדין (קח,
סע"ג) .שם בסופו (ד"ה אל תעש) .ולהעיר מכתר שם טוב סי' של בסופו.
.26ואדרבה ,זה עיקר מ"ע דתפלה להתפלל לה' כאשר חסר לו איזה דבר וכיו"ב
(ראה סהמ"צ להצ"צ שרש מצות התפלה בתחילתו ,וש"נ).
ז
א טיפערן ב<>ליק
ה.
לכאורה קען מען פרעגן די זעלבע שאלה אויך בנוגע די תפלות
פון כל השנה כולה:27
ביי דער תפלה פון שמו"ע איז דער מתפלל כעומד לפני המלך,28
טאר מען ניט ַארויסווייזן קיין פאר א מלך ָ וואס שטייענדיק ַ
ָ
תנועה 29פון אייגענער מציאות [ביז ,ווי מיר געפינען אין גמרא,30
א רמז אין דעם
פעס ַַאז אפילו "מחוה במחוג קמי מלכא" ער ווייזט ע ּ
אָנוועזנהייט פונ'ם מלך [וואס דערמיט איז ניכר אז ער פילט זיין אייגענע
פאר וועלכע עס קומט דער עונש זאך ַ מציאות בפני המלך] איז ַא ַ
צוזאמען דערמיט
ַ פון היפך החיים שזהו ענין של מרידה במלכות]; און
(פאר יעדן אידן) אין נוסח התפלה די י"ב האט מען קובע געווען ַ ָ
וואס תוכנן איז -שאילת צרכיו. ברכות אמצעיותָ ,
ראן ַא גרויסער חילוק צווישן תפלת ר"ה און
פא ַ
ָאבער עס איז ַ
תפלות כל השנה:
נאך דער הכתרה פון ראש השנה ,איז דער בכל השנהָ ,
וואס פירט ָאן מיט ַא מדינה -
אויבערשטער כביכול ווי ַא "מלך" ָ
דאן דער ביטול פון די בני המדינה צום מלך אין ַאן דערפאר איז ַ
ַ
דא די מציאות און די צרכים כו'
אופןַ ,אז עס הערט זיך ָאן ַאז ס'איז ָ
נארוואס מיט זיי פירט ָאן דער מלך; עס איז ָ
פון די אנשי המדינהָ ,
דארף זיין ניכר ַאז די
וואס בשעת מען שטייט ממש לפני המלךַ , ָ
גאנצע מציאות פון דער מדינה איז ניט קיין זעלבסטשטענדיקע, ַ
אונטערווארפן דעם מלך.
ָ נאר זי איז ָ
דארף ערשט מכתיר זיין דעם (אויבערשטן בשעת ָאבער מען ַ
פגעטראגן פון הנהגת
ָ נאך מרומם און ָא
ַאלס) מלך ,ווען ער איז ָ
פאדערט זיד ַא גרעסערער ,טיפערער ביטולַ ,א ביטולהמלוכהָ ,
.27וראה לקו''ש חכ''ג ע' 217ואילך.
.28ראה שבת י ,א .שו"ע אדה"ז או"ח סו"ס צה .ועיין ברכות לג ,רע"א :עומד לפני
ממה"מ וכו'.
.29ראה שו"ע אדה"ז סי' קד ס"ב :עומד לפני המלך -אין לזוז ממקומו.
.30חגיגה ה ,ב .וראה לקו"ש ח"ד ע' 1050הערה .13
ח
?הנשה שאר רימ ןטעב ןעמעוו ראפ
זאך אויסער דעם בתכלית אין וועלכן עס הערט זיך ניט ָאן קיין ַ
זא מצב
מלך ַאליין -שטעלט זיך די שאלה :ווי קען מען אין ַא ַ
בעטן דעם מלך וועגן אייגענע צרכים?
ו.
דער ביאור בזה:
דארף זיין דער וואס ַא איד בעט אויף זיינע ענינים בר"הַ , דאס ָ ָ
האבן ַא ריבוי אין
זאל ָ
מבוקש ניט צוליב זיין תועלת ,בכדי ַאז ער ָ
נאר ַאלס
עניני עוה"ז ָ(אדער ,אפילוַ ,א ריבוי אין ענינים רוחניים)ָ ,
המשך צו דער עבודה פון "תמלכוני עליכם":
זאל זיך אויספירן דער "מלוך על העולם כולו בכבודך" כדי עס ָ
זאל זיך ָאנזען מלכותו של הקב"ה ,איזגאנצער וועלט ַָאז אין דער ַ
פארנעמט זיך מיט עניני עוה"ז און וואס ַא איד ַ
דאס דורך דעם ָ ָ
מאכט פון זיי ַא "מכון לשבתו ית'";31
ַ
וואס זיינען שייך
האט ניצוצי קדושה ָ וויבאלד ַאז יעדער איד ָ
ַ און
וואס
דארף מברר זייןָ - 32 צו זיין נשמה און וועלכע ער (דוקא) ַ
וואס דער אויבערשטער זיי זיינען מלובש אין די דברים גשמיים ָ
באשטימט לחלקו ולעבודתו -דעריבער בעט דער איד ביים ַ
זאכן (צרכים) ,כדי ער
זאל אים משפיע זיין די ַאויבערשטן ַאז ער ָ
זאל דורך זיי אויספירן דעם (טייל פון) "מלוך על העולם כולו" ָ
וואס איז שייך צו אים.
ָ
קומט אויסַ ,אז אויך אין בקשת צרכיו פון ר"ה איז ניט
נאר
ַאריינגעמישט ַא הרגש פון מציאות האדם ,ווייל ער בעט זיי ָ
דאס קומט דוקא מצד פאר דעם אויבערשטנ'ס וועגן .33ואדרבה ָ -
ַ
דעם תכלית הביטול אין וועלכן מ'שטייט ביי דער עבודה פון
.31לשון התניא פל"ד.
.32ראה כתר שם טוב סי' ריח .תורת הבעש"ט שהובאה לקמן בפנים סעיף ח.
.33בלשון הה"מ (או"ת שם) "להשפיע בשכינת עוזו"" ,בשביל השכינה".
ט
א טיפערן ב<>ליק
טאן
האט צו ָ
וויבאלד ַאז בירור הניצוצות ָ
ַ ווארום
הכתרת המלך; ָ
פארבונדן מיט עצם הנשמה- 34און איז ַ
[דכשם ווי די כוונה פון "נתאוה הקב"ה להיות לו דירה
(וואס ווערט דורכגעפירט דורך עבודת הבירורים -
בתחתונים"ָ - 35
על ידי שמקיימים את התורה והמצוות בדברים גשמיים ועניני עולם הזה ,וע"י
שמשתמשים בעניני עולם הזה לשם שמים) איז מושרשת בעצמותו ית'
36
היינו שרצונו ותאוותו של הקב"ה ,כביכול ,שתהי' לו ית' דירה בתחתונים ,בא
ונמשך ממהותו ועצמותו יתברך (למעלה מכל דרגות וגילויים שממנו ית'),
(וואס זיי פירן דורך די כוונה בפועל)ַ ,אז די
עד"ז איז ביי אידן ָ
פארבונדן מיט עצם נשמתם] עבודה איז ַ
גאנצער ענין פון
דאך ניט שייך דער ַוואס אין עצם הנשמה איז ָ
ָ
37
אייגענע רצונות ,זי איז "חבוקה ודבוקה בך . .יחידה לייחדך"
רשטאנדיקַ ,אז די בקשת צרכיו (כדי צו אויספירן די
ַ פא
-איז ַ
פארבונדן מיטן ביטול פון עצם הנשמה (וואסכוונה העליונה) איז ַ
ווערט נתגלה אין דער עבודה פון "תמליכוני עליכם").
ז.
האבן חז"ללכאורה קען מען פרעגן :די בקשת צרכיו פון ר"ה ָ
פאר יעדער אידן אין יעדן מעמד קובע געווען אין נוסח התפלה ַ
דאך ידע אינש בנפשי'ַ ,אז
וואס ער געפינט זיך -און ס'איז ָ
ומצב ָ
וואס ער בעט אויף צרכיו הגשמיים (והרוחניים) ,איז (ניט דאס ָָ
נארזאל זיך אויספירן דעם אויבערשטנ'ס כוונהָ , בלויז כדי עס ָ
וואס ער געפינט זיך ב"מיצר" כפשוטו ,ערדערפאר ָ
ַ (עכ"פ -אויך))
זאל ממלא זיין זיינע (דעם מענטשנ'ס) וויל ַאז דער אויבערשטער ָ
באשטייט צרכים "מידו המלאה כו' והרחבה" ,ואדרבא אין דערוף ַ
.34ראה גם לקו"ש ח"ג ע' .825קונטרס ענינה של תורת החסידות סוס"כ.
.35תניא רפל"ו.
.36ראה סד"ה אם בחוקותי תרס"ז (בהמשך תרס"ו).
.37הושענות דיום ג'.
י
?הנשה שאר רימ ןטעב ןעמעוו ראפ
באשטייט דידי מצוה ,וכמפורש בברכות התפלה און אין דערוף ַ
מעלה 38און אויפטו פון תפלה -שיתרפא החולה וירד הגשם וכו'.
זאל אין תפלת געמאנט ַאז ער ָ
ָ מ'וואלט פון אים
ָ איז בשלמא ווען
נאר זיין
טראכטן וועגן זיינע גשמיות'דיקע צרכיםָ ,
ַ ר"ה כלל ניט
זאל זיין בלויז אין דעם ענין פון "תמליכוני עליכם"גאנצע עבודה ַָ
דאס קייןוואלט ָ -פועל זיין ביי זיך קבלת עול מלכותו ית' ָ -
קשיא ניט געווען:
דאן דער זמן פון "קירוב המאור אל הניצוץ"
ווארום היות ס'איז ַ
ָ
דער אויבערשטער ("מאור") איז אין א מצב פון נאנטקייט ("קירוב") צו יעדע
נשמה פון א איד ("ניצוץ") ,39איז יעדער איד מסוגל צו נתעורר ווערן
מיט ַא הזזה עצמית צו נעענטער ווערן צום אויבערשטן ,ובמילא
נאר דעם רצון
האבן ָ
פארגעסן אויף זיינע אייגענע צרכים ,און ָ צו ַ
צוזאמען מיטן "מלך". ַ צו זיין
זאלן זיין ביידע
מאנט מען ָאבער ביי יעדער אידןַ ,אז ביי אים ָווי ָ
טראכטן וועגן זיינע אייגענע צרכים ַ זאלצוזאמען :ער ָ
ַ קצוות
זאל זיי ממלא זיין ,און אין דעם און וועלן ַאז דער אויבערשטער ָ
נאר
זאל זיך ניט ַאריינמישן קיין אייגענע געפילן ופניותָ , גופא ָ
פארן אויבערשטנ'ס וועגן? אינגאנצן זיין אויסן ַ
ַ
ח.
41
פארשטיין לויטן פירוש הבעש"ט 40אויפן פסוק דאס ַוועט מען ָ
"רעבים גם צמאים נפשם בהם תתעטף" ַ -אז דער הונגער און
דורשט פון גוף צו ַא דבר מאכל ָאדער משקה ,נעמט זיך פון דעם
וואס "נפשם בהם תתעטף" -דער נפש וויל מברר זיין די ניצוצי ָ
(ווארום די ניצוצות זיינען שייך קדושה פון דעם מאכל ומשקה ָ
צו אים" ,שהוא (דוקא) צריך לתקן")[ .אך מובן ופשוט שבירור ניצוצי
.38ראה תניא קו"א ד"ה להבין מ"ש בפע"ח .וראה רמב"ם הל' תפלה פ"א ה"ב.
.39דרך חיים יג ,ריש ע"ד .כא ,סע"ב .צא ,א .קונטרס העבודה ספ"ה.
.40כתר שם טוב סי' קצד (כה ,ג) .וראה מכתב כ"ק מו"ח אדמו"ר (נעתק תוכנו
בלקו"ש ח"א ע' .)177
.41תהלים קז ,ה.
אי
א טיפערן ב<>ליק
קדושה הוא דוקא כאשר בפועל הוא אוכל ושותה לשם שמים ,ולא למלאות
תאוותו ורעבונו וכו'].
כאטש דער מענטש פילט בלויז זיין טבעית'דיקןדאס הייסטַ ,אז ָ
ָ
הונגער צו עסן מצד הגוף ,איז עס ָאבער באמת דער "הונגער" פון
וואס געהערן צו אים.
זיין נשמה צו די ניצוצי קדושה שבמאכל ָ
וואס ַא איד בעט ר"ה מיט תחנונים כו'דאס ָ ועד"ז איז עס בעניננוָ :
זאל אים געבן צרכיו הגשמיים והרוחניים, ַאז דער אויבערשטער ָ
וואס אים זיינען
איז [אע"פ ַאז בחיצוניות איז עס מצד דערויף ָ
נוגע ענינים פון בני חיי ומזוני ,און זיין מציאות ,איז ָאבער] דער
אמת און פנימיות פון דער שפיכת הנפש -דער "הונגער" פון
מאכן פון די דברים נשמה צו אויספירן די כוונה העליונה צו ַ
גשמיים ַא דירה לו ית'[ .ועל פי זה יובן דזה שתיקנו חז"ל שכל אחד יבקש
את צרכיו בתפלתו ,הן צרכיו הרוחניים והן צרכיו הגשמיים ,אין זה בסתירה
לענין הביטול שהאדם צריך להרגיש בשעת הכתרת המלך .כי באמיתית הענין,
הרצון שיש לאדם שימלא הקב"ה את בקשותיו הגשמיים והרוחניים ,הוא ביטוי
של רצון הנשמה לקיים את רצונו של הקב"ה לעשות לו ית' דירה בתחתונים.
והגם שהאדם עצמו מרגיש שהוא מבקש לצרכו והנאתו בלבד ,לצאת ממיצרו
וכיו"ב ,על זה מגלה הבעש"ט אשר לאמיתו של דבר ,רצון זה בא מהנשמה
הקדושה שרצונה וחפצה לקיים רצון ה'].
וואס מ'זעטַ ,אז אידן ווערן נתעורר בייםדאס גופא ָ ואדרבהָ :
הארצןזאגן "ונתנה תוקף כו' מי ינוח כו'" פון טיפעניש פון ַ ָ
זאגן "מלוך על העולם כולונאך מערער ווי די התעוררות ביים ָ ָ
בכבודך" כו' -איז ַא הוכחהַ ,אז אזוי איז עס אויך באמיתת הענין.
ווארום אע"פ ַאז דער טעם גלוי אויף דעם איז ,ווייל זייענדיק ַא
ָ
נשמה בגוף ,זיינען עניני עוה"ז נעענטער צו אים און דערנעמען
אים מער ווי ענינים רוחניים -איז ָאבער דער טעם פנימי אין דעם,
ווייל די כוונה פון עצמותו ית' איז (דוקא) אין דירה בתחתונים
(כנ"ל ס"ו) ,ובמילא דערנעמט עס אויך ַא אידן אין עצמיות הנפש
שלו;
בי
?הנשה שאר רימ ןטעב ןעמעוו ראפ
וואס
דערפאר ווערט ער נתעורר וכו' אין די בקשות דוקאָ ,
ַ און
דאס די הזזה עצמית פון עצם הנשמה צו אויספירן בפנימיות איז ָ
מאכן די וועלט א דירה לו ית'.
די כוונה העליונה צו ַ
ט.
האט קובעוואס מען ָ
דאס איז אויך דער טעם בעבודה ָ וי"ל אז ָ
צוזאמען מיט די
ַ זאגן די הפטורה פון תפלת חנה בר"ה,געווען צו ָ
רייד פון עלי הכהן "עד מתי תשתכרין גו'":
די טענה פון עלי איז געוועןַ ,אז בשעת מען שטייט "לפני ה'" -
זאך אויסער דארף ניט זיין נוגע קיין ַ"לפני קדשי הקדשים"ַ - 42
דאן צו ליגן אין ניטא קיין ָארט ַ
ָ דעם ַאז מען איז "לפני ה'";43
זא בקשה ווי פאר ַא ַ
פאר ענינים גשמיים און אפילו ניט ַ בקשות ַ
נאך אין ַאן אופן פון "ונתתה לאמתך זרע אנשים" ,44און בפרט ָ
דאך א מצב פון "שכרות" פון דאס איז ָ "הרבתה להתפלל"ָ - 45
דאך אייגענע (ונתתה לאמתך) רצונות ;46איר אירע גוטע ָאבער ָ
כאפט זיך ניט וואו זי געפינט זיךַ ,אזשטארק ַאז זי ַ
ַ רצון איז ַאזוי
זי שטייט "לפני ה".
האט חנה געענטפערט "ואשפוך את נפשי לפני ה'": אויף דעם ָ
פאר זרע אנשים ניט קיין ענין פון "שכרות"נאר איז איר תפלה ַניט ָ
דאס איז ַאן אויסגוס פון
פארקערט ָ -נאר ַ
ח"ו אין אייגענע רצונותָ ,
דאס דוקא די טיפע בקשה פון "פנימיות הנפש"וואס ָ
פנימיות הנפשָ ,
האט ַא שייכות צום מצב פון שטייען "לפני ה" ,וכמש"נ" 47בקשו ָ
.42רלב"ג ש"א שם ,יב.
.43להעיר מתורת הבעש"ט (כש"ט סצ"ז) עה"פ (תהלים קב ,א) "תפלה לעני וגו'
ולפני ה' ישפוך שיחו".
.44ש"א שם ,יא.
.45להעיר מתפלת כה"ג בהיכל ביוהכ"פ (יומא נג ,ב) -שהיתה "תפלה קצרה"
(שם נב ,ב במשנה).
.46ומ"ש (שם ,יג) "רק שפתי' נעות וקולה לא ישמע" -י"ל שאין זה ההוכחה שהיא
שכורה כ"א :א) זה מורה על גודל השכרות שלה (בהתפלה על עניני עוה"ז) ,עד שרק
שפתיה נעות גו' .ב) כן צ"ל -כדאיתא בברכות (לא סע"א).
.47תהלים כז ,ח .לקו"ת נצבים מד ,ב-ג .ש"ש סו ,ג ואילך.
גי
א טיפערן ב<>ליק
האט ניט
וואס ָ
(ווארום) את פניך ה' אבקש"ָ ,48
פני "פנימיות הנפש" ָ
וואס "חבוקה ודבוקה בך";
קיין אייגענעם רצון ,כל מציאותה איז ָ
האט אין איר בקשה גלייך מנדר וואס זי ָ
דערמיט איז אויך מובן ָ
געוועןַ ,אז אויב "ונתת לאמתך זרע אנשים" ,איז " -ונתתיו לה' כל
נאר)גאנצער לעבן וועט זיין (ניט קיין אייגענערָ ,
ימי חייו" :42זיין ַ
ַאוועקגעגעבן צום אויבערשטן; ווייל איר בקשה אויף זרע אנשים
נאר בלויז צוליב דעם אויבערשטנ'ס וועגן,49 איז ניט צוליב זיךָ ,
וואס ווערט דערהערט בנפשה פנימה. ָ
י.
האט יעדער איד ַא הוראה בעבודתו ית' אין זיין
און דערפון ָ
תפלה בראש השנה:
נאר
וואס די פנימיות פון ַא אידן איז כדבעיָ ,
עס איז ניט גענוג ָ
דערפאר ,בשעת ַא איד
ַ דארף ַארויסקומען בגלוי .און
די פנימיות ַ
שטעלט זיך בר"ה בעטן ביים אויבערשטן אויף צרכיו הגשמיים,
דא די בחי' "עלי הכהן" שבנפשו, ָאדער אפילו הרוחניים -איז ָ
טראכטן
ַ פאר ַא וואס ַ
וואס טענה'ט צו אים" :עד מתי תשתכרין"! ָ ָ
זא זמן פוןאיצט וועגן עניני עוה"ז און אייגענע צרכים אין ַא ַ
הכתרת המלך!
דאס גופא פאר די ענינים ,דאדרבה ָ - דארף ער בעטן ַאעפ"כַ ,
רופט ַארויס דעם ענטפער פון חנהַ ,אז ביי יעדער איד ,אפילו דער
טראכט ער וועגן זיינע הצטרכות'ן צוליב זיך ,איז
וואס דערוויילע ַ ָ
(די פנימיות פון) די בקשה ַ -אן ענין פון "ואשפוך את נפשי לפני
וואס איז "חבוקה ודבוקה ה'"ַ ,אן אויסגוס פון פנימיות הנפשָ ,
זאך מיט עצמותו ית'.
בך" ,איין ַ
.48ויש לומר ,דזה שעלי לא הרגיש בזה ,הוא מפני שענינו של כהן (ולוי) הוא
להבדל מדרכי העולם מדרכי העולם ולעמוד לשרת לפני ה' (רמב"ם הל' שמיטה ויובל
בסופן) [ובפרט להדיעה שעלי הי' כה"ג (מדרש שמואל (שוח"ט) ספ"א .רד"ק ורלב"ג
ש"א שם ,ט) -שיושב במקדש כל היום (רמב"ם הל' כלי המקדש פ"ה ה"ז)] -ולכן
מצד בחי' זו ,שאילת צרכיו ולעמוד לפני ה' הם מצבים הפכים.
.49כמודגש גם בבקשתה גופא " -זרע אנשים" ,ופי' חז"ל (יל"ש עה"פ) "אנשים
חכמים וגדולים וצדיקים אמרה (חנה) . .שהם לשמו של הקב"ה".
די
?הנשה שאר רימ ןטעב ןעמעוו ראפ
פארענטפערט אינגאנצן ַ
ַ האטאון כשם ווי דער ענטפער פון חנה ָ
האט מסכים געווען מיט איר -ביז טענת עלי ,ביז ַאז ,אדרבא ,עלי ָ
צו געבן איר זיין ברכה (און הבטחה) אין דעם "ואלקי ישראל יתן
את שלתך אשר שאלת מעמו"ַ - 50אזוי אויך איז דער אויבערשטער
פאר א שנה טובה ומתוקה, ממלא די בקשה פון יעדער אידןַ ,
כפשוטה -בטוב הנראה והנגלה ,בבני חיי ומזוני (ובכולם) רוויחי.
(משיחת יום ב' דר''ה תשל''ו)
[נדפס בלקוטי שיחות חלק י''ט]
.50שם ,יז.
וט
המשך המכתב שמתחיל בעמוד האחרון
דאס זעלבע אויך ביים אויסשטעלען דעם פלאן און סדר החיים
אויפן נעקסטען יאהר.
און דאס איז דער רוף און אויפפאדערונג פון די טעג:
אונטערשאצט ניט די אייגענע כחות און מעגליכקייטען.
וויפיל איר זאלט ניט האבען "אין מזומן" -אפענע מעגליכקייטען
אויף פירען זיך אין טאג טעגליכען לעבען לויט די אנווייזונגען פון
תורתנו תורת חיים (די תורה פון לעבען) ,ווי גרויס עס זאל זיין די
מאס און שטארקייט פון חאראקטער ,אויף ניט נתפעל ווערן פון דעם
ניט-פריינדליכען ארום און גיין אין וועג פון תורה ומצוה,
פיל גרעסער און מער האט איר אין "רעזערוו" -מעגליכקייטען
וואס איר קענט שאפען דורך דער פאסענדער אנשטריינגונג,
אינווייניגסטע גאר גרויסע כחות פון זעלבסטשטענדיקייט און
שטארקייט אויף דורכזעצען אין לעבען דאס וואס גוט און אמת איז.
אבער דערצו פאדערט זיך :בקשו -זוכט און בריינגט ארויס
אייערע כחות און מעגליכקייטען ,און דאמאלס וועט זיין :ומצאת -
כי תדרשנו ,דו וועסט געפינען -ווארעם דו וועסט זוכען און פאדערן.
***
דאס אויבענגעזאגטע באציט זיך ספעציעל ,און נאך אין א
גרעסערער מאס ,אויף משפיעים ,גייסטיגע פירער :אויף רבנים,
א.א.וו .און אזוי ווייטער ביז אף דעם פאטער און דעם טאן-געבער אין
דעם גייסטיגען לעבען פון דער הויז און פאמיליע.
אויף טריט און שריט זעהט מען אז זיי שטייען אין ספקות און
מורא :אפשר זיינען די רייד צו שטריינג ,אפשר פארלאנגט מען צו
פיל ,אפשר פארטרייבט מען דורך דעם א .א .וו.
צו זיי איז דער רוף פון די טעג און די אויפפאדערונג:
בקשו פני -קוקט זיך איין ,זוכט און בריינגט ארויס די פנימיות פון
אייערע מושפעים ,שאצט זיי לויט זייער אינווייניגסטער רייכטום,
לויט דעם נשמה-פארנעם ,וואס זי איז א חלק אלקה ממעל ממש,
-ווייל דורך א צוגעפאסטען צוגאנג און אונערמידליכער ארבעט
מיט זיי ,קען מען בא יעדען ארויסבריינגען דאס באהאלטענע
רייכטום און כחות אז זיי זאלען אנהויבען ווירקען ביז אין דעם טאג
טעגליכען לעבען -
חי
המשך
האט פארטרויען צו אידען ,און גיט זיי דאס וואס זיי ,אידען,
ערווארטן באמת צו באקומען :א תורה תמימה ,א גאנצע תורה מיט
אלע אירע מצוות און מיט דעם גרונד געדאנק :התורה היא נצחיית -
די תורה איז א אייביגע ,פאר אלע צייטען און פאר אומעדום.
***
און דוקא דורך דעם צוגאנג קומט מען צו צו א חשבון צדק -אין
אפשאצען זיך און אין אפשאצען די וועלכע מען וויל פירען אין דעם
ריכטיגען וועג,
א חשבון צדק פון דעם עבר און א חשבון צדק ווי אויסצושטעלען
דעם עתיד (די צוקונפט) ,עס זאל זיין א "פולער" יאהר -פול מיט
דעם ריכטיגען אינהאלט אין אלעם דעם וואס היינגט אפ פון דעם
מענשען,
און דאס בריינגט אויך עס זאל זיין א יאהר-פול ,אנגעפילט מיט
דעם אויבערשטענ'ס ברכות אין אלעם ,סיי בגשמיות סיי ברוחניות.
בברכת כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה,
מנחם שניאורסאהן
ו'תצט -כרך יז
נדפסה בלקו"ש ח"ט ע' .423
חדש אלול . .איז די צייט :ראה טור אורח חיים ר"ס תקפ"א.
טעג וואס רופען :ראה לקוטי תורה ראה (לב ,ב).
חלק אלקה :איוב לא ,ב .ובתניא רפ"ב -ממש.
בא יעדען ארויסבריינגען :ראה רמב"ם הל' גירושין פ"ב בסופו :הוא רוצה
להיות מישראל ורוצה הוא לעשות כל המצות ולהתרחק מן העבירות.
באהאלטענע רייכטום :תורת הבעש"ט :כי תהיו אתם ארץ חפץ ...די
גרעסטע חכמים ...קען קיינער ניט דערגיין די גרויסע אוצרות וואס ליגען אין
אידען ...דעם אויבערשטענ'ס ב"ה ארץ חפץ (כתבי כ"ק מו"ח אדמו"ר .הועתק
ב"היום יום" ע' נד).
◄ רוב מכתבי כ"ק אדמו"ר זי"ע שנדפסו באגרות קודש נכתבו לאנשים פרטיים
ולמצבים מסוימים ,ולכן לא כל הוראה נוגעת בהכרח לכל אחד .אך בכל זאת ,בהם באה
לידי ביטוי גישתו הכללית והברורה בכל ענייני התורה והחיים ,ומכל מכתב ניתן לשאוב
הדרכה והשקפה לחיי היום־יום.
טי
בריוון פון ליובאוויטשער רבי זצ"ל ,מיט פראקטישע תורה'דיגע עצות פארן טאג טעגליכען לעבן
"בקשו פני"
זוך און בריינג ארויס דיין כוחות!
ב"ה,1
שלום רב וברכה!
חדש אלול און ספעציעל די סליחות טעג און עשרת ימי תשובה
-איז די צייט פון מאכען א חשבון צדק ,ניט קיין אפגענארטען
חשבון ,פון דעם יאהר וואס גייט אוועק ,און דערפון ציען די ריכטיגע
בעשלוסען ווי איינצושטעלען ,זיך די הויז און אלע זיינע ענינים ,אין
דעם אנקומענדען יאהר.
צוזאמען מיט דעם זיינען דאס ימי סגולה ,טעג וואס רופען און
מאנען -לויט דעם הויך פונקט פון דעם מזמור תהלים וואס מען
זאגט דאמאלס צוויי מאהל טעגליך:
בקשו פני את פניך ה' אבקש,
זוכט דעם אינהאלט ,דאס אינווייניגסטע און פנימיות אין זיך,
זוכט דאס פנימיות פון דעם ארום ,דאס פנימיות פון דער נשמה פון
דער וועלט ,געפינט און אנטפלעקט די געטליכקייט וואס זי באלעבט
און פילט אן די וועלט.
ביידע ענינים -דער חשבון צדק און דאס בקשו פני -זיינען
פארבונדען צווישען זיך און אפהיינגיג איינער פון דעם צווייטען.
מאכענדיג א חשבון פון דעם עבר (פארגאנגענהייט) -האט מען
אפט ,גאר אפט ,א טעות ,דורך דעם וואס מען נעמט אין באטראכט
נאר דאס אויבנאופיגע ,דאס אויסווייניגסטע וואס עס איז דא בא זיך
און וואס מען זעהט אין דעם ארום.
.1כ"ה אלול ,ה'תשי"ח
ברוקלין ,נ.י.
אל בני ובנות ישראל אשר בכל מקום ומקום ה' עליהם יחיו
בכל שנה ושנה ,לקראת ראש השנה ,היה כ"ק אדמו"ר זי"ע נוהג לשלוח מכתב
כללי לכללות בני ישראל שיחיו ,ובו הוראה כללית על שנה הבאה.
המשך אויף עמודים יח-יט
